SOÁ 179
KINH NGAÂN SAÉC NÖÕ Haùn dòch: Ñôøi Nguyeân Nguïy, Ñaïi sö Phaät-ñaø-phieán-ña, ngöôøi Thieân truùc.
Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi Baø-ca-baø ôû taïi röøng caây Kyø-ñaø, vöôøn Caáp coâ ñoäc, nöôùc Xaù-veä, cuøng vôùi moät ngaøn hai traêm naêm möôi vò Tyø-kheo. Baáy giôø, Ñöùc Theá Toân baûo caùc vò Tyø-kheo: –Naøy caùc Tyø-kheo, coù chuùng sinh naøo coù theå bieát roõ ñöôïc coâng ñöùc vaø quaû baùo cuûa vieäc boá thí nhö ñaõ bieát maø trong böõa aên, töø mieáng aên ñaàu ñeán mieáng aên cuoái, khoâng coù loøng roäng môû boá thí thì töï mình khoâng neân aên. Khi aáy Ñöùc Theá Toân noùi keä: Neáu coù caùc chuùng sinh Nhö lôøi Phaät ñaõ daïy Bôùt phaàn aên boá thí Thaønh töïu quaû baùo lôùn, Hoaëc ngay mieáng côm ñaàu Hoaëc laø mieáng sau cuøng Ai khoâng duøng boá thí Töï mình khoâng neân aên. Ñöùc Theá Toân daïy baøi keä xong, baûo caùc Tyø-kheo: –Naøy caùc Tyø-kheo, töø voâ löôïng kieáp quaù khöù coù moät kinh ñoâ teân Lieân hoa, trong thaønh coù danh nöõ teân Ngaân Saéc, töôùng maïo ñoan trang voâ cuøng xinh ñeïp, bôûi naøng ñöôïc keát hôïp baèng nhöõng neùt ñeïp tuyeät dieäu nhaát. Moät hoâm coù vieäc caàn, Ngaân Saéc rôøi nhaø ñi ñeán moät nhaø kia. Khi vaøo nhaø, coâ thaáy moät saûn phuï vöøa sinh moät ñöùa con trai raát xinh ñeïp, deã thöông. Khi aáy, baø ta ñang beá ñöùa con leân vaø muoán aên thòt noù. Thaáy theá Ngaân Saéc lieàn hoûi: –Em laøm gì vaäy? Saûn phuï ñaùp: –Toâi quaù ñoùi, khoâng coøn khí löïc, khoâng bieát laáy gì aên, neân toâi muoán aên con toâi. Ngaân Saéc lieàn baûo saûn phuï: –Em haõy döøng laïi, vieäc naøy khoâng theå ñöôïc. Trong nhaø naøy khoâng coù ai lo thöùc aên cho em sao? Vò aáy ñaùp: –Ñaõ töø laâu toâi chæ chaát chöùa xan tham, keo kieät, cho neân baây giôø khoâng coù moät
chuùt gì coù theå aên ñöôïc. Ngaân Saéc lieàn baûo: –Em haõy ñôïi moät laùt, toâi veà nhaø ñem thöùc aên cho em. Baø ta laïi noùi: –Hieän giôø hai beân söôøn cuûa toâi nhö muoán gaõy, löng laïi muoán baïi, trong loøng ngoãn ngang, nhìn nôi naøo cuõng môø mòt. Coâ vöøa ra khoûi nhaø chaéc toâi cheát ngay. Khi aáy, Ngaân Saéc suy nghó: “Neáu ñem ñöùa con ñi chaéc ngöôøi meï seõ cheát, maø neáu khoâng ñem noù ñi aét meï noù aên thòt. Ta phaûi tìm caùch naøo ñeå cöùu hai meï con”. Coâ lieàn noùi vôùi saûn phuï: –Toâi caàn coù moät con dao beùn, trong nhaø naøy coù khoâng? Saûn phuï noùi: –Coù. Vaø lieàn laáy dao trao cho Ngaân Saéc. Ngaân Saéc duøng dao caét hai vuù cuûa mình baûo saûn phuï aên vaø noùi vôùi baø aáy: –Em haõy aên vuù cuûa toâi, thaân theå cuûa em seõ bôùt ñoùi khoå. Khi saûn phuï aên xong, Ngaân Saéc laïi hoûi: –Em no chöa? Saûn phuï ñaùp: –Toâi no roài. Ngaân Saéc noùi: –Em neân bieát, ñöùa beù naøy chính laø toâi ñaõ ñem thaân theå chuoäc laïi. Nay toâi gôûi noù cho em, toâi muoán veà nhaø laáy thöùc aên. Ngaân Saéc noùi xong thì khaép thaân maùu ra leânh laùng, leâ leát ñi veà. Veà ñeán nhaø, baø con quyeán thuoäc troâng thaáy Ngaân Saéc ñeàu cuøng hoûi: –Ai laøm theá naøy? Ngaân Saéc traû lôøi: –Töï toâi laøm nhö vaäy. Hoï laïi hoûi: –Vì sao coâ laøm nhö vaäy? Ngaân Saéc noùi: –Toâi ñaõ khôûi taâm khoâng boû ñaïi bi vì mong caàu quaû vò Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc. Nhöõng ngöôøi thaân quyeán noùi: –Tuy coâ haønh haïnh boá thí maø taâm coøn hoái tieác, thì chæ goïi laø boá thí, maø khoâng phaûi laø Ba-la-maät. Hoï laïi hoûi: –Trong luùc caét boû phaàn thaân nhö vaäy, coâ coù hoan hyû khoâng? Coâ chôù vì ñau ñôùn quaù maø sinh buoàn tieác. Ngaân Saéc lieàn phaùt theä nguyeän: –Toâi caét hai vuù, loøng khoâng heà nuoái tieác hay coù moät voïng töôûng naøo khaùc. Neáu ñuùng nhö lôøi, xin hai vuù cuûa toâi trôû laïi nhö cuõ. Ngaân Saéc vöøa nguyeän xong thì hai vuù trôû laïi bình thöôøng. Baáy giôø, trong thaønh Lieân hoa, caùc Daï-xoa cuøng noùi lôùn raèng: “Coâ Ngaân Saéc töï boû hai vuù”. Khi aáy Ñòa thieân nghe ñöôïc laïi truyeàn leân hö khoâng. Chö Thieân nghe ñöôïc laïi loan truyeàn tieáp, truyeàn maõi nhö vaäy cho ñeán Phaïm thieân, trôøi Ñeá Thích suy nghó: “Thaät
laø söï kieän hy höõu, coâ Ngaân Saéc naøy vì loøng thöông chuùng sinh cho neân töï boû hai vuù, nay ta ñeán hoûi coâ aáy xem”. Nghó xong, Ñeá Thích hoùa thaân laøm ngöôøi Baø-la-moân, tay traùi caàm bình nöôùc vaø baùt ñeàu baèng vaøng, tay phaûi caàm caây gaäy cuõng baèng vaøng, roài oâng ñi thaúng ñeán thaønh Lieân hoa vaø ñi daàn ñeán nhaø Ngaân Saéc ôû, ñöùng ngoaøi cöûa caát tieáng khaát thöïc; Ngaân Saéc nghe ngoaøi cöûa coù tieáng ngöôøi khaát thöïc, voäi laáy ñoà ñöïng ñaày thöùc aên ñem ra ngoaøi cöûa. Ngöôøi Baø-la-moân noùi: –Thoâi coâ aï, toâi khoâng caàn thöùc aên. Ngaân Saéc hoûi taïi sao, ngöôøi Baø-la-moân noùi: –Ta laø Ñeá Thích. Ta coù söï hoaøi nghi ñoái vôùi coâ neân ñeán ñaây, xin coâ ñaùp lôøi ta hoûi. Ngaân Saéc thöa: –Ñaïi Baø-la-moân, xin oâng cöù hoûi, con seõ traû lôøi nhöõng ñieàu oâng hoaøi nghi, con seõ laøm vöøa yù ngaøi Baø-la-moân. Baø-la-moân hoûi: –Coù phaûi coâ thaät caét hai vuù ñeå boá thí cho ngöôøi khaùc khoâng? Coâ ñaùp: –Ñuùng nhö vaäy, thöa Ñaïi Baø-la-moân. Baø-la-moân laïi hoûi: –Taïi sao coâ laøm nhö vaäy? Ngaân Saéc traû lôøi: –Vì loøng ñaïi bi muoán ñaéc quaû Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc. Baø-la-moân noùi: –Vieäc naøy raát khoù. Caùi raát khoù laø ñoái vôùi Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc, neáu coâ boá thí roài maø sinh taâm hoái tieác, thì chæ laø thí chöù chaúng phaûi Ba-la-maät. Luùc ñang boá thí, coâ coù hoan hyû khoâng? Trong luùc ñang bò caét ñau ñôùn, coâ coù sinh yù khaùc khoâng? Ngaân Saéc ñaùp: –Thöa Kieàu-thi-ca, con nay laäp theä: Con vì taâm caàu Nhaát thieát trí, vì taâm caàu thaéng nhaát thieát theá gian, taâm mong cöùu ñoä taát caû chuùng sinh, neân con khoâng heà hoái tieác khi caét boû hai vuù. Neáu ñuùng laø con khoâng hoái tieác, xin cho thaân nöõ cuûa con bieán thaønh ngöôøi nam. Khi Ngaân Saéc phaùt lôøi theä nguyeän xong, lieàn trôû thaønh ngöôøi nam. Ngaân Saéc thaáy thaân nöõ ñaõ bieán thaønh thaân nam roài, loøng sinh hoan hyû, vui möøng khoâng xieát, ñi ñeán goác caây naèm nguû. Trong thôøi gian aáy, vua Lieân Hoa boãng nhieân baêng haø. Vua laïi khoâng coù con. Thôøi tieát voâ cuøng noùng böùc. Ngay thôøi ñieåm aáy, caùc quan ñaïi thaàn tìm kieám khaép nôi, töø röøng naøy qua röøng khaùc, töø laøng naøy qua laøng khaùc, töø thaønh naøy ñeán thaønh kia, töø ñoâ thò naøy ñeán ñoâ thò khaùc, moät ngöôøi coù töôùng xöùng ñaùng leân ngoâi vua. Caùc quan ñeàu noùi: “Chuùng ta phaûi laøm theá naøo tìm ñöôïc vò vua cai trò nöôùc nhaø ñuùng chaùnh phaùp”. Trong luùc aáy coù moät vò quan ñaïi thaàn, nhaân trôøi noùng böùc neân vaøo trong ao Lieân hoa. Vò ñaïi thaàn chôït thaáy ngöôøi naèm döôùi goác caây töôùng maïo thaät hoaøn haûo, thuø thaéng. Ngöôøi aáy naèm nguû maø khoâng bieát maët trôøi doïi vaøo, theá nhöng boùng caây luoân che maùt cho ngöôøi. Vò ñaïi thaàn khaûy moùng tay cho ngöôøi aáy thöùc daäy vaø daãn ngöôøi aáy vaøo thaønh Vöông xaù, cho caïo raâu vaø maët vöông phuïc ñoäi muõ chaâu baùu, roài noùi vôùi ngöôøi aáy: –Xin ngaøi laøm vua trò vì ñaát nöôùc. Ngöôøi aáy lieàn ñaùp: –Toâi thaät khoâng theå chaêm lo vieäc nöôùc.
Caùc quan laïi noùi: –Hoâm nay chuùng toâi caàn môøi ngaøi leân ngoâi vua. Vò aáy lieàn baûo: –Neáu toâi laøm vua thì seõ cai trò ñaát nöôùc ñuùng nhö phaùp, taát caû daân chuùng trong nöôùc phaûi neân thoï trì Thaäp thieän nghieäp ñaïo thì toâi chòu leân laøm vua. Caùc quan ñoàng thöa: –Chuùng thaàn xin thuaän yù ngaøi. Ngay khi aáy moïi ngöôøi ñeàu thoï Thaäp thieän nghieäp ñaïo. Vò aáy khuyeân moïi ngöôøi thoï Thaäp thieän nghieäp ñaïo nhö vaäy roài, môùi leân ngoâi vua hieäu laø Ngaân Saéc. Baáy giôø nhaân daân trong nöôùc vua Ngaân Saéc soáng laâu baûy vaïn na-do-tha tuoåi. Nhaø vua trò vì ñaát nöôùc ñeán voâ löôïng traêm ngaøn naêm môùi maïng chung. Tröôùc giôø laâm chung vua noùi keä: Taát caû ñeàu voâ thöôøng AÉt coù söï tan hoaïi Hoäi hoïp seõ chia ly Coù sinh ñeàu coù töû. Tuøy theo nghieäp ñaõ laøm Hoaëc thieän hoaëc baát thieän Taát caû caùi coù sinh Khoâng toàn taïi laâu daøi. Sau khi nhaø vua maïng chung, thaùc sinh trôû laïi kinh ñoâ Lieân hoa, trong moät gia ñình tröôûng giaû. Vöøa taùm chín thaùng, baø vôï oâng tröôûng giaû ñaõ sinh moät ñoàng töû. Ñoàng töû coù töôùng maïo khoâi ngoâ tuaán tuù. Maõi hôn taùm tuoåi ñoàng töû môùi ñeán tröôøng hoïc cuøng naêm traêm ñoàng töû khaùc. ÔÛ nôi tröôøng hoïc tröôùc ñoù coù naêm traêm ñoàng töû ñoïc saùch. Ñoàng töû hoûi ngöôøi baïn hoïc cuõ raèng: –Caùc ngöôøi ôû ñaây laøm gì? Chuùng noùi: –Chuùng toâi ñoïc saùch. Ñoàng töû laïi hoûi: –Ñoïc saùch ñöôïc ích lôïi gì? Caùc baïn khoâng caàn ñoïc saùch naøy laøm chi, caùc baïn chæ caàn phaùt taâm Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc. Caùc baïn hoûi: –Phaùt taâm Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc thì phaûi laøm gì? Ñoàng töû lieàn noùi: –Taát nhieân caàn phaûi tu haïnh saùu Ba-la-maät, ñoù laø: 1. Ñaøn ba-la-maät. 2. Thí ba-la-maät. 3. Saèn-ñeà ba-la-maät. 4. Tyø-leâ-da ba-la-maät. 5. Thieàn ba-la-maät. 6. Baùt-nhaõ ba-la-maät. Ngöôøi baïn cuõ nghe xong noùi: –Toâi phaùt taâm Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc. Khi vò ñoàng töû ñaõ giaùo hoùa cho moïi ngöôøi phaùt taâm Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc roài, suy nghó: “Baây giôø ta muoán ñem chuùt ít boá thí cho nhöõng loaøi caàm thuù
hai chaân, boán chaân”. Suy nghó nhö vaäy, ñoàng töû ñi vaøo röøng Thi-ñaø, duøng dao beùn caét thaân chaûy maùu thoa leân khaép thaân, laïi duøng daàu boâi leân roài naèm trong röøng maø töï xöôùng raèng: –Caùc loaøi caàm thuù hai chaân, boán chaân nhö höôu, nai... ôû gaàn xa, coù caàn thöùc aên haõy ñeán ñaây aên thòt cuûa ta. Khi ñoù coù con chim teân Höõu Thuû ôû trong ñaøn chim, bay ñeán ñaäu treân traùn ñoàng töû vaø moùc maét phaûi cuûa oâng ta roài bay ñi. Ñoàng töû hoûi chim: –Vì sao ngöôi moùc maét cuûa ta roài bay ñi? Chim ñaùp: –Ñoái vôùi toâi trong phaàn thòt cuûa con ngöôøi, taát caû chæ coù thòt ôû maét laø ngon hôn heát. Ñoàng töû hoûi chim: –Giaû söû ngöôi coù moùc ngaøn con maét phaûi cuûa ta roài laïi bay ñi, ta cuõng khoâng coù phaät yù, aân haän. Chim ôû ñoù aên hai con maét cuûa ñoàng töû roài, voâ löôïng chim khaùc trong röøng bay ñeán choã ñoàng töû aên heát saïch thòt treân thaân ñoàng töû, chæ coøn laïi ñoáng xöông traéng. Ñoàng töû xaû thaân boá thí roài, laïi sinh trôû laïi kinh ñoâ Lieân hoa, vaøo nhaø moät ngöôøi Baø-la-moân. Ñuùng möôøi thaùng, baø vôï ngöôøi Baø-la-moân sinh ñöôïc moät ñoàng töû töôùng maïo khoâi ngoâ tuaán tuù khoâng ai saùnh kòp. Ñeán naêm ñoàng töû ñaõ hai möôi tuoåi, cha meï noùi: –Ma-na-baø, chuùng ta seõ xaây döïng nhaø cöûa. Ñoàng töû thöa cha meï: –Cha meï vì con maø xaây döïng nhaø cöûa coù yù nghóa gì? Hieän giôø taâm con khoâng ôû taïi nhaø, xin cha meï haõy cho vaøo nuùi saâu. Cha meï ñoàng töû baèng loøng cho ñi. Ñoàng töû rôøi nhaø ñi ñeán nuùi röøng. Vöøa ñeán nôi ñaõ thaáy phía tröôùc coù hai Tieân nhaân Baø-la-moân cuõ ñang ôû trong röøng kia. Khi ñoù Ma-na-baø ñeán choã hai vò Tieân nhaân Baø-la-moân, hoûi hai vò ñoù raèng: –Hai vò Phaïm tieân ôû trong nuùi röøng laøm gì theá? Hoï ñaùp: –Ma-na-baø, chuùng toâi ñeàu vì lôïi ích cuûa chuùng sinh neân ôû taïi nuùi röøng naøy thöïc hieän taát caû caùc vieäc khoå haïnh. Ñoàng töû noùi: –Hoâm nay toâi cuõng vì lôïi ích cuûa taát caû chuùng sinh neân muoán ñeán ñaây thöïc haønh khoå haïnh. Ma-na-baø lieàn ñeán röøng caây, ñaép ñaát laøm nhaø. Nhôø phöôùc ñöùc tu nghieäp thieän, Ma- na-baø boãng nhieân ñaéc ñaïi nhaõn. Ngay khi aáy oâng troâng thaáy coù moät vuøng nuùi, caùch ñoù khoâng xa laém, coù moät con hoå meï ñang coù thai saép sinh. Thaáy vaäy, Ma-na-baø suy nghó: “Con hoå meï naøy chaúng bao laâu seõ sinh con. Khi sinh xong coù leõ noù seõ bò cheát ñoùi, hoaëc chòu bieát bao ñieàu khoán khoå vì ñoùi khaùt, hoaëc noù seõ aên thòt con. Ai coù theå caét thaân cho con hoå naøy?”. Sau khi suy nghó, ñoàng töû lieàn hoûi: “Vò naøo coù theå caét thaân mình cho hoå aên”. Tieân nhaân kia ñaùp: –Chuùng toâi khoâng theå caét thaân boá thí. Baûy ngaøy sau con hoå môùi sinh. Sinh xong, noù ngaëm con ñaët treân ñaát vaø oâm giöõ con. Ma-na-baø thaáy nhö vaäy roài, lieàn ñeán choã hai vò tieân noùi: –Ñaïi tieân, hoå meï ñaõ sinh. Neáu hai ngöôøi vì lôïi ích chuùng sinh thöïc haønh bao khoå haïnh, thì nay ñaõ ñuùng luùc neân caét thòt thaân mình ñem cho con hoå naøy. Luùc ñoù hai vò tieân Baø-la-moân ñi ngay ñeán beân traùi con hoå meï, suy nghó: “Ai coù theå
nhaãn nhuïc chòu vieäc khoå naøy maø thöïc haønh ñaïi thí? Ai coù caét thaân theå yeâu quyù cuûa mình cho hoå ñoùi aên?”. Suy nghó nhö vaäy roài, hai vò Tieân nhaân rôøi hoå meï ñi ra xa vaø vì tieác thaân maïng neân hai vò tieân naøy bay leân hö khoâng ñi maát. Töø xa, Ma-na-baø noùi vôùi theo hai Tieân nhaân Baø-la-moân: –Ñaây khoâng phaûi laø lôøi theä nguyeän cuûa caùc vò sao? Noùi xong, Ma-na-baø phaùt nguyeän: –Nay toâi xin xaû boû thaân naøy ñeå giuùp hoå ñoùi. Nguyeän cho toâi nhôø nhaân duyeân naøy chöùng ñaéc quaû vò Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc. Phaùt nguyeän xong, Ma-na-baø nhaët con dao beùn döôùi ñaát töï huûy hoaïi thaân mình ñeå boá thí cho hoå ñoùi. Naøy caùc Tyø-kheo, Ta sôï caùc oâng sinh taâm hoaøi nghi. Naøy caùc Tyø-kheo, caùc oâng chôù sinh taâm nghi ngôø, chôù nghó ñieàu gì khaùc. Vì sao? Caùc oâng neân bieát, luùc baáy giôø coâ Ngaân Saéc ôû vöông quoác Lieân hoa kia ñaõ caét hai vuù ñaâu phaûi ngöôøi naøo laï, nay chính laø Ta vaäy. Naøy caùc Tyø-kheo, chôù sinh taâm hoaøi nghi vaø chôù nghó ñieàu gì khaùc. Vì sao? Caùc oâng neân bieát, vua Ngaân Saéc ôû kinh ñoâ Lieân hoa luùc aáy nay cuõng chính laø Ta. Caùc Tyø-kheo, caùc oâng chôù sinh taâm nghi ngôø, chôù nghó ñieàu gì khaùc. Vì sao? Caùc oâng neân bieát, Ta luùc aáy teân laø Ngaân Saéc, caét boû hai vuù ñeå cöùu giuùp ñöùa beù kia. Caùc Tyø-kheo, caùc oâng chôù sinh taâm nghi ngôø, chôù nghó ñieàu gì khaùc. Vì sao? Caùc oâng neân bieát, ñöùa beù luùc ñoù chính laø La-haàu-la chôù khoâng phaûi ai khaùc. Caùc Tyø-kheo, chôù sinh taâm nghi ngôø, chôù nghó ñieàu gì khaùc. Vì sao? Caùc oâng neân bieát, luùc ñoù vua nöôùc Lieân hoa trong vöôøn Thi-ñaø vì caùc baày chim caét xaû thaân theå, ñaâu phaûi ngöôøi naøo laï, nay chính laø Ta vaäy. Naøy caùc Tyø-kheo, chôù sinh taâm nghi ngôø, chôù nghó ñieàu gì khaùc. Vì sao? Caùc oâng neân bieát, luùc aáy hai vò tieân Baø-la-moân ñaâu phaûi ngöôøi naøo laï, nay chính laø caùc Tyø-kheo. Naøy caùc Tyø-kheo, caùc oâng chôù sinh taâm nghi ngôø, chôù nghó ñieàu gì khaùc. Vì sao? Caùc oâng neân bieát, luùc aáy Ma-na-baø, con cuûa ngöôøi Baø-la-moân, cuõng chính laø Ta vaäy. Naøy caùc Tyø-kheo, vì theá cho neân Ta baûo cho caùc oâng: Neáu caùc Tyø-kheo bieát roõ coâng ñöùc boá thí vaø quaû baùo boá thí thì phaûi boá thí mieáng aên ban ñaàu, hoaëc boá thí mieáng aên sau cuøng, nhö vaäy töï mình môùi neân aên. Khi Ñöùc Phaät noùi kinh naøy, caùc vò Tyø-kheo thaûy ñeàu raát hoan hyû.