Phaåm 15: CHUYEÅN PHAÙP LUAÂN
Nhö Lai kheùo vaéng laëng
AÙnh saùng soi chieáu khaép
Oai nghieâm ñi moät mình
Gioáng nhö ñoâng ngöôøi theo
Treân ñöôøng gaëp Phaïm chí
Teân laø Öu-ba-ca
Giöõ gìn Tyø-kheo nghi
Cung kính ñöùng beân ñöôøng
Möøng gaëp chöa töøng coù
Chaép tay maø hoûi raèng:
“Chuùng sinh ñeàu ñaém nhieãm
Dung nhan Ngaøi khoâng ñaém
Taâm ngöôøi ñôøi dao ñoäng
Rieâng Ngaøi caùc caên laëng
Veû saùng nhö traêng raèm
Töïa nhö vò cam loä
Dung maïo töôùng ñaïi nhaân
Vua söùc tueä töï taïi
Ñieàu phaûi laøm ñaõ laøm
Hoïc hoûi vôùi thaày naøo?”
Ñaùp raèng: “Ta khoâng thaày
Khoâng nöông, khoâng gì hôn
Töï ngoä phaùp saâu xa
Ñöôïc ñieàu ngöôøi khoâng ñöôïc
Ñieàu maø ngöôøi phaûi giaùc
Theá gian khoâng ai giaùc
Ta nay ñaõ töï giaùc
Neân goïi laø Chaùnh Giaùc.
Phieàn naõo nhö keû thuø
Duøng kieám tueä chieát phuïc
Cho neân ñôøi khen ngôïi
Ñöôïc goïi laø Toái Thaéng,
Seõ ñeán Ba-la-naïi.
Ñaùnh troáng phaùp cam loä!
Khoâng maïn, khoâng coøn teân
Cuõng khoâng caàu lôïi laïc
Chæ vì tuyeân chaùnh phaùp
Cöùu vôùt khoå chuùng sinh.
Do xöa phaùt theä roäng
Ñoä ngöôøi chöa ñöôïc ñoä
Keát quaû theä nay thaønh
Seõ toaïi boån nguyeän naøy.
Giaøu coù töï cung caáp
Chaúng goïi laø Nghóa só
Lôïi ích cho moïi ngöôøi
Ñöôïc goïi Ñaïi Tröôïng Phu.
Gaëp nguy khoâng cöùu vôùt
Ñaâu goïi duõng só ñöôïc,
Thaáy beänh khoâng chöõa trò
Ñaâu goïi thaày thuoác hay,
Thaáy laïc khoâng chæ loái
Ai goïi ngöôøi daãn ñöôøng?
Nhö ñeøn soi choã toái
Voâ taâm maø töï saùng
Nhö Lai thaép ñeøn tueä
Khoâng caàu caùc duïc tình
Duøi goã seõ coù löûa
Khoâng trung gioù töï nhieân
Ñaøo ñaát seõ ñöôïc nöôùc
Leõ töï nhieân nhö vaäy.
Taát caû caùc Maâu-ni
Thaønh ñaïo laø Giaø-gia
Cuõng ñoàng nöôùc Ca-thi
Quay baùnh xe chaùnh phaùp”.
Phaïm chí Öu-ba-ca
Keâu leân: Laï luøng quaù!
Theo taâm tröôùc ñaõ heïn
Theo ñöôøng rieâng khaùc nhau
Nghó raèng chöa töøng coù
Böôùc töøng böôùc ngaäp ngöøng.
Nhö Lai daàn tieán böôùc
Ñi ñeán thaønh Ca-thi
Ñaát naøy raát trang nghieâm
Nhö cung trôøi Ñeá Thích
Soâng Haèng, Ba-la-naïi
Naèm giöõa hai con soâng
Röøng caây, hoa quaû möôït
Caàm thuù ñeán nhôûn nhô
Vaéng laëng, khoâng oàn naùo
Nôi caùc tieân xöa ôû.
AÙnh Nhö Lai chieáu saùng
Caøng theâm veû saùng ngôøi
Kieàu-traàn-nhö toäc taùnh
Keá Thaäp löïc Ca-dieáp
Ba teân Baø-saùp-ba
Boán A-thaáp-ba-theä
Naêm teân Baït-ñaø-la
Tu khoå haïnh nuùi röøng
Xa thaáy Nhö Lai ñeán
Hoï ngoài laïi cuøng baøn:
“Cuø-ñaøm ñaém vui ñôøi
Xaû boû caùc khoå haïnh
Nay laïi trôû veà ñaây
Ta chôù ñöùng daäy ñoùn
Cuõng ñöøng leã, thaêm hoûi
Cung caáp ñoà caàn duøng.
Ñaõ queân lôøi theà xöa
Khoâng neân thoï cuùng döôøng.
Heã ngöôøi thaáy khaùch ñeán
Neân söûa soaïn tröôùc sau
Nhö chuaån bò chieáu giöôøng
Ñeå môøi hoï yeân nghæ”.
Giao öôùc nhö theá roài
Thì ai veà choã naáy
Moãi ngöôøi ñeàu ngoài yeân
Nhö Lai daàn böôùc ñeán
Hoï chôït queân giao öôùc
Coù ngöôøi nhöôøng choã ngoài
Coù ngöôøi ñôõ y baùt
Coù ngöôøi röûa chaân Phaät
Coù ngöôøi hoûi vieäc caàn
Laøm moïi vieäc nhö vaäy
Toân kính nhö baäc Thaày
Chæ khoâng boû doøng toäc
Vaãn goïi teân Cuø-ñaøm.
Theá Toân baûo hoï raèng:
“Chôù goïi doøng hoï ta
Ñoái vôùi A-la-ha
Maø sinh lôøi ngaïo maïn
Duø kính troïng hay khoâng
Taâm ta ñeàu bình ñaúng.
Taâm caùc oâng baát kính
Töï vôøi laáy toäi loãi
Phaät ñoä ñöôïc theá gian
Cho neân goïi laø Phaät
Vôùi taát caû chuùng sinh
Bình ñaúng xem nhö con
Maø goïi teân hoï Ta
Phaïm toäi nhö khinh cha!”
Phaät duøng taâm ñaïi bi
Thöông xoùt maø baûo hoï
Taâm hoï vaãn ngu si
Khoâng tin Ngaøi thaät ngoä
Cho raèng tröôùc khoå haïnh
Maø coøn khoâng chöùng ñaéc
Nay thaân, mieäng höôûng laïc
Laøm sao maø thaønh Phaät?
Cöù nhö vaäy nghi hoaëc
Khoâng tin Ngaøi thaønh Phaät
Ñöôïc thaät nghóa cöùu caùnh
Taát caû trí ñaày ñuû.
Nhö Lai lieàn vì hoï
Noùi löôïc veà yeáu ñaïo:
“Ngöôøi ngu tu khoå haïnh
Thích laøm vui caùc caên
Thaáy hai khaùc bieät aáy
Thì ñoù laø loãi lôùn
Khoâng phaûi ñaïo chaùnh chaân
Vì traùi vôùi giaûi thoaùt.
Nhoïc thaân tu khoå haïnh
Taâm yù vaãn rong ruoåi
Theá trí coøn chaúng sinh
Huoáng sieâu vöôït caùc caên
Nhö thaép ñeøn baèng nöôùc
Khoâng bao giôø heát toái.
Nhoïc thaân tu ñeøn tueä
Khoâng theå döùt ngu si
Duøi cuûi muïc tìm löûa
Toán coâng chaúng ñöôïc gì?
Theo caùch ngöôøi laáy löûa
Lieàn ñöôïc löûa duøng ngay.
Caàu ñaïo khoâng khoå thaân
Maø ñöôïc phaùp cam loä
Ñaém duïc laø phi nghóa
Ngu si ngaên tueä saùng
Kinh luaän coøn khoâng roõ,
Huoáng ñöôïc ñaïo lìa duïc!
Nhö ngöôøi bò beänh naëng
AÊn thöùc khoâng tuøy beänh
Khoâng bieát ñoù beänh naëng
Ñaém duïc laøm sao döùt?
Ñoát löûa nôi ñoàng troáng
Coû khoâ theâm gioù maïnh
Löûa tham aùi cuõng vaäy
Ai daäp ñöôïc chaùy to?
Ta ñaõ rôøi “nhò bieân”
Taâm soáng vôùi “Trung ñaïo”
Caùc khoå roát raùo döùt
Vaéng laëng lìa caùc loãi
Chaùnh kieán hôn aùnh döông
Xe bình ñaúng giaùc quaùn,
Chaùnh ngöõ laø nhaø ôû
Röøng chaùnh nghieäp daïo chôi
Chaùnh maïng tö caùch ñeïp
Phöông tieän laø ñöôøng chaùnh
Chaùnh nieäm laø thaønh quaùch
Chaùnh ñònh laø giöôøng gheá
Taùm ñöôøng chaùnh baèng phaúng,
Thoaùt khoûi khoå sinh töû
Töø ñöôøng aáy thoaùt ra
Vieäc laøm ñaõ roát raùo
Khoâng rôi vaøo kia ñaây.
Hai ñôøi laø thöôøng khoå
Ba coõi thuaàn nhoùm khoå
Chæ taùm ñöôøng döùt ñöôïc
Voán chöa töøng ñöôïc nghe
Maét thanh tònh chaùnh phaùp
Thaáy ñöôïc ñaïo giaûi thoaùt.
Nay chæ Ta baét ñaàu
Khoå sinh, giaø, beänh, cheát
Yeâu chia ly, oaùn gaëp
Vieäc mong caàu chaúng ñöôïc
Vaø caùc thöù khoå khaùc
Lìa duïc, chöa lìa duïc
Coù thaân vaø khoâng thaân
Lìa coâng ñöùc thanh tònh
Noùi löôïc ñoù ñeàu khoå.
Gioáng nhö löûa chaùy ngöng
Tuy ñoùm nhoû vaãn noùng
Vaéng laëng coøn chuùt ngaõ
Tính khoå lôùn vaãn coøn,
Caùc phieàn naõo: tham, saân…
Vaø caùc loãi cuûa nghieäp
Ñoù chính laø nhaân khoå.
Lìa boû thì khoå döùt
Nhö caùc haït gioáng kia
Khoâng gaëp ñaát, nöôùc… thaûy
Caùc duyeân chaúng hoøa hôïp
Thì maàm laù khoâng sinh
Coù taùnh, höõu noái tieáp
Töø trôøi ñeán ñöôøng aùc
Luaân hoài maõi khoâng döøng.
Ñoù do tham duïc sinh
Thaáp, vöøa, cao khaùc nhau
Caùc thöù nghieäp laø nhaân.
Neáu döùt ñöôïc tham thaûy
Thì khoâng coù noái nhau
Neáu caùc thöù nghieäp heát
Khoå sai bieät döùt haún.
Ñaây coù thì kia coù
Ñaây khoâng thì kia khoâng
Khoâng sinh, giaø, beänh, cheát
Khoâng ñaát, nöôùc, löûa, gioù
Cuõng khoâng ñaàu, giöõa, cuoái
Khoâng phaûi phaùp doái gaït
Choã truï cuûa Thaùnh hieàn
Thaät vaéng laëng voâ taän.
Taùm ñöôøng chaùnh ñaõ noùi
Laø phöông tieän khoâng thöøa
Theá gian khoâng thaáy ñöôïc
Moïi ngöôøi maõi laàm meâ
Ta bieát khoå, döùt taäp
Chöùng dieät, tu chaùnh ñaïo
Quaùn boán chaân ñeá naøy
Lieàn thaønh Ñaúng Chaùnh Giaùc.
Raèng Ta ñaõ bieát khoå
Ñaõ döùt nhaân höõu laäu
Ñaõ chöùng ñaéc Dieät taän,
Ñaõ tu taùm ñöôøng chaùnh
Ñaõ bieát boán chaân ñeá
Thaønh maét phaùp thanh tònh
Vôùi boán chaân ñeá naøy
Chöa sinh maét bình ñaúng
Chaúng goïi ñöôïc giaûi thoaùt.
Khoâng noùi: laøm, ñaõ laøm
Cuõng khoâng noùi: taát caû
Thaønh trí giaùc chaân thaät
Vì bieát boán chaân ñeá
Töï bieát ñöôïc giaûi thoaùt
Töï bieát laøm, ñaõ laøm
Töï bieát Ñaúng Chaùnh Giaùc.”
Khi noùi lôøi thaät naøy
Doøng hoï quyù Kieàu-traàn
Taùm vaïn caùc Thieân chuùng
Thaáu trieät nghóa chaân thaät
Xa lìa caùc buïi nhô
Chöùng phaùp nhaõn thanh tònh.
Thieân Nhaân Sö bieát ngaøi
Vieäc phaûi laøm ñaõ laøm
Tieáng sö töû vui möøng
Hoûi Kieàu-traàn: “Hieåu chöa?”
Kieàu-traàn lieàn baïch Phaät:
“Ñaõ hieåu phaùp Ñaïi Sö”
Vì ngaøi hieåu phaùp neân
Goïi A-nhaõ Kieàu-traàn
Trong caùc ñeä töû Phaät
Laø ngöôøi ngoä ñaàu tieân.
Ngaøi bieát tieáng chaùnh phaùp
Nghe ñöôïc caùc thaàn ñaát
Ñeàu cuøng caát tieáng noùi:
“Hay thay! phaùp saâu xa
Ñöùc Nhö Lai hoâm nay
Chuyeån phaùp chöa töøng chuyeån
Khaép vì caùc trôøi, ngöôøi
Môû roäng cöûa cam loä
Tònh giôùi laø nan hoa
Giuùp ñieàu phuïc vaéng laëng
Trí vöõng laø vaønh baùnh,
Hoå theïn caàu noái thaønh
Chaùnh nieäm voû boïc quanh
Thaønh phaùp Luaân chaân thaät
Chaùnh chaân rôøi ba coõi
Chaúng lui, theo taø sö.”
Thaàn ñaát noùi nhö vaäy
Thaàn hö khoâng ca tuïng
Caùc trôøi laïi khen ngôïi
Thaáu ñeán coõi trôøi Phaïm
Caùc Thieân thaàn ba coõi
Vöøa nghe Ñaïi Tieân giaûng
Kinh haõi baûo nhau raèng:
“Khaép nghe Phaät ra ñôøi,
Vì muoân loaøi chuùng sinh
Chuyeån phaùp luaân vaéng laëng.”
Maây muø tan, gioù taïnh
Khoâng trung hoa trôøi rôi
Chö Thieân taáu nhaïc trôøi.
Möøng khen: Chöa töøng coù!