SOÁ 196
KINH TRUNG BOÅN KHÔÛI Haùn dòch: Ñôøi Haäu Haùn, Tam taïng Phaùp sö Taây vöïc Sa-moân Ñaøm Quaû vaø Khöông Maïnh Töôøng.
QUYEÅN THÖÔÏNG1
Phaåm 1: CHUYEÅN PHAÙP LUAÂN Toân giaû A-nan noùi: Luùc tröôùc toâi theo haàu Ñöùc Phaät ñöôïc nghe nhö sau: Moät thuôû noï Ñöùc Phaät truù döôùi coäi Boà-ñeà taïi ñaïo traøng Thieän thaéng thuoäc cöông thoå nöôùc Ma-kieät-ñeà, Ñöùc Ñaïi Huøng haøng phuïc chuùng ma, Thaùnh taâm an tònh tueä giaùc vieân maõn, thoâng ñaït ba ñöùc: Thieân nhaõn, tuùc maïng vaø laäu taän voâ ngaïi, ñoä hai thöông gia Ñeà-vò vaø Ba-lò2, truyeàn trao ba pheùp töï quy y vaø naêm giôùi, ñeå hoï trôû thaønh Öu-baø-taéc. Ñöùc Theá Toân nhôù laïi trong quaù khöù coù Ñöùc Coå Phaät teân laø Ñònh Quang, Ngaøi nhôø leã baùi danh hieäu Ñöùc Phaät naøy, neân ñöôïc Phaät aáy thoï kyù: –Trong chín möôi moát kieáp veà sau, oâng seõ thaønh Phaät teân laø Thích-ca Vaên, hieäu Nhö Lai Chí Chaân, Ñaúng Chaùnh Giaùc, Minh Haïnh Thaønh, Thieän Theä, Theá Gian Giaûi, Voâ Thöôïng Só, Ñaïo Phaùp Ngöï, Thieân Nhaân Sö, Baäc Chuùng Höïu cöùu ñoä chuùng sinh nhö Ta hieän nay. Töø ñoù ñeán nay, Ta tu taäp ñieàu phuïc boån taâm, haønh trì saùu ñoä ñeán choã vieân maõn dieäu lyù, tích luõy coâng haïnh; boán Bình ñaúng taâm (Töø, Bi, Hyû, Xaû) khoâng khi naøo thoaùi giaûm, thöïc haønh caùc haïnh khoù laøm, chòu voâ löôïng khoå ñau, coâng ñöùc troøn ñuû neân ñöôïc thaønh Phaät. Ñöùc Theá Toân suy nghó: “Ta voán phaùt taâm theä nguyeän khi trôøi Ñeá Thích vì chuùng sinh ñeán thænh phaùp seõ môû cöûa dieäu phaùp cam loä. Ai thích hôïp ñeå ñöôïc nghe tröôùc tieân? Tröôùc ñaây, Ta xuaát gia hoïc ñaïo, treân ñöôøng ñi vò Phaïm chí A-lan-ca-lan coù baûo chôø ñeán khi Ta chöùng ngoä. Do vaäy neân ñoä vò aáy tröôùc”. Nghó theá roài höôùng yù ñi tìm. Chö Thieân theo Thieân yù ôû treân khoâng trung thöa: –Vò aáy ñaõ maát caùch ñaây baûy ngaøy. Ñöùc Phaät baûo: –Khoå thay! Naøy A-lan-ca-lan, cöûa phaùp cam loä ñang môû sao oâng khoâng ñöôïc nghe. Ñöùc Phaät laïi nghó: “Cöûa phaùp cam loä ñang môû, ai laø ngöôøi keá tieáp ñaùng ñöôïc nghe?
1.
Trong boä Tröôøng A-haøm, kinh naøy coù töïa laø Töù Boä Taêng.
2.
Ñeà-vò: (Paøli: Trapusa) coøn goïi laø Ñeá-leâ-phuù-ta, Qua-li-vò… Ba-lò: (Paøli: Bhallika) coøn goïi laø Baït-leâ-ca,
Öu-baø-li…
Uaát-ñaàu-lam-phaát laø vò keá tieáp xöùng ñaùng ñöôïc nghe”. Ngaøi vöøa ñöùng daäy höôùng yù ñi tìm, chö Thieân laïi thöa: –Vò ñoù môùi maïng chung vaøo chieàu hoâm qua. Ñöùc Phaät noùi: –Vò aáy seõ maõi maõi bò suy thoaùi, dieäu phaùp cam loä ñang môû baøy laïi khoâng ñöôïc nghe, bò troâi daït trong voøng sinh töû, laøm sao chaám döùt söï luaân chuyeån trong naêm ñöôøng, ñau khoå bieát bao! Ñöùc Phaät laïi suy nghó: “Troáng phaùp cam loä vang reàn khaép ba ngaøn coõi trôøi, ai neân ñöôïc nghe tröôùc? Xöa kia phuï vöông Ta leänh cho naêm ngöôøi laø: 1. Caâu-laân. 2. AÙt-beä. 3. Baït-ñeà. 4. Thaäp Löïc Ca-dieáp. 5. Ma-nam-caâu-lôïi daâng meø luùa cho Ta. Haàu haï Ta raát cöïc nhoïc, neân baùo ñaùp coâng ñöùc aáy”. Khi ñoù naêm vò naøy ñeàu ôû taïi nöôùc Ba-la-naïi. Baáy giôø Ñöùc Nhö Lai môùi töø coäi Boà- ñeà ñöùng daäy vôùi thaân töôùng toát ñeïp uy nghi trang nghieâm, aùnh minh quang böøng toûa khaép theá gian, thaàn khí oai huøng chaán ñoäng muoân phöông khieán ngöôøi ngöôøi trong thaáy ñeàu hoan hyû. Ngaøi ñi thaúng ñeán nöôùc Ba-la-naïi, giöõa ñöôøng Ngaøi gaëp moät vò Phaïm chí teân laø Öu-hu. Thoaùng thaáy thaân töôùng oai nghi trang nghieâm röïc rôõ cuûa Ñöùc Theá Toân, oâng ta vöøa kinh haõi, vöøa vui möøng ñöùng moät beân ñöôøng caát tieáng khen ngôïi: –Thaät laø söùc oai thaàn laøm caûm phuïc loøng ngöôøi, uy nghi thanh thoaùt ñónh ñaïc! Ngaøi nöông hoïc vôùi vò thaày naøo maø ñöôïc tö dung nhö vaäy? Ñöùc Phaät vì Öu-hu noùi baøi tuïng: Töï ngoä taùm Chaùnh ñaïo Khoâng ly, khoâng oâ nhieãm Taét aùi, phaù löôùi duïc Töï nhieân, chaúng nhôø thaày. Ta tu haønh, khoâng thaày Moät mình, khoâng baïn löõ Tích haïnh thaønh Phaät vò Töø nay truyeàn ñaïo Thaùnh. Öu-hu hoûi Ñöùc Phaät Cuø-ñaøm: –Nay Ngaøi ñi ñeán ñaâu? Ñöùc Phaät baûo vò Phaïm chí: –Ta muoán ñeán vöông quoác Ba-la-naïi, ñaùnh troáng phaùp cam loä, chuyeån phaùp luaân voâ thöôïng maø caùc Thaùnh nhaân trong ba coõi chöa töøng truyeàn giaûng, khieán moïi ngöôøi ñeàu ñaït ñöôïc Nieát-baøn nhö ta hieän nay. Öu-hu voâ cuøng hoan hyû thöa: –Toát laønh thay! Thaät laø toát laønh! Ñuùng nhö lôøi Ñöùc Cuø-ñaøm noùi, kính xin Ngaøi môû baøy dieäu phaùp cam loä, ñuùng nhö theá truyeàn giaûng chaùnh phaùp. Ñöùc Nhö Lai vaøo kinh ñoâ nöôùc Ba-la-naïi, ñi tôùi caùc coäi caây trong vöôøn Nai thuoäc vuøng ñaát teân goïi Coå tieân nhaân, choã naêm vò kia ñang hoïp truù. Naêm vò aáy töø xa troâng thaáy Ñöùc Phaät ñi ñeán, lieàn cuøng nhau baøn luaän: –Chuùng ta beàn bæ chòu khoå, xa lìa gia ñình, treøo non vöôït nuùi khoå cöïc voâ cuøng ñeå
daâng cuùng meø luùa cho ngöôøi naøy, nghó raèng vò aáy coù theå kham nhaãn ñöôïc. Nhöng vì veà sau, trong cuoäc chieán vôùi taäp khí phieàn naõo trong noäi taâm, vò aáy laïi meàm yeáu, thoaùi taâm. Do vaäy baây giôø vò aáy trôû laïi ñaây, moät haït meø, moät haït luùa chuùng ta cuõng khoâng cuùng. Nay muoán xin aên thì laøm sao coù theå bieän baïch gì? Chuùng ta chæ nhöôøng cho vò aáy moät choã ngoài, nhöng moãi ngöôøi khoâng quyø, khoâng thaêm hoûi gì. Vò aáy thaáy khoâng an laïc chaéc chaén phaûi töï boû ñi maø thoâi. Khi ñoù Ñöùc Theá Toân vì naêm vò aáy hieån baøy Phaïm töôùng vi dieäu. Caû naêm vò khoâng coù chuû yù nhöng ñoàng ñöùng daäy ñaûnh leã, haàu haï Ngaøi nhö tröôùc. Ñöùc Phaät hoûi naêm vò aáy: –Caùc oâng cuøng nhau baøn luaän laø khoâng ñöôïc ñöùng daäy, vì sao nay laïi ñaûnh leã? Hoï ñeàu thöa: –Chuùng toâi vì Ngaøi neân ôû laïi ñaây beàn taâm traûi qua bao nhieâu söï khoå nhoïc. Vua Tònh Phaïn baïo ngöôïc xa lìa ñaïo ñeàu bôûi do Ngaøi ñoù. Ñöùc Phaät baûo naêm vò aáy: –Caùc oâng chôù coù yù nieäm khinh reõ Nhö Lai. Nhö Lai laø Ñaáng Toaøn Giaùc Bình Ñaúng Toái Thöôïng, Baäc Voâ Thöôïng Chaùnh Chaân, Ñaáng Ñaïi Giaùc Toái Thöôïng. Caùc oâng khoâng neân duøng yù nieäm trong voøng sinh töû maø ñoái xöû. Vì sao ñöôïc töông kieán vôùi Ta, caùc oâng laïi goïi teân cuûa phuï thaân Ta? Ngaøi laïi noùi vôùi hoï: –Caùc oâng haõy quan saùt thaân töôùng cuûa Ta coù gioáng nhö luùc ôû döôùi goác caây tröôùc ñaây khoâng? Naêm vò aáy traû lôøi: –Tröôùc ñaây thaân Ngaøi tieàu tuïy, nay töôi saùng röïc rôõ. Luùc tröôùc Ngaøi tónh toïa döôùi goác caây, thaân ngay maét kheùp, moãi ngaøy chæ duøng moät haït meø, haït luùa maø coøn cho laø chaúng phaûi con ñöôøng giaùc ngoä. Nay Ngaøi ñaõ trôû laïi voøng theá söï aên maëc tuøy thích laøm sao cho ñoù laø con ñöôøng chaùnh giaùc ñöôïc? Ñöùc Phaät daïy naêm vò aáy: –Theá gian coù hai vieäc khieán ngöôøi ta töï haïi vaø bò moïi ngöôøi khinh thöôøng. Hai vieäc aáy laø gì? Ñoù laø saùt sinh vaø daâm duïc phoùng ñaõng, yû laïi vaøo giaøu sang neân sinh taâm tham ñaém duïc laïc laøm khoå cöïc meät moûi thaân theå, noäi taâm khoâng coù tö nieäm giaûi thoaùt. Xa rôøi hai vieäc aáy, chaúng phaûi laø baäc Hieàn thaùnh sao? Ta ñoái vôùi chín möôi saùu hoïc lyù tröôùc ñaây khoâng heà rôøi boû, vì taâm Ta an truù trong Trung ñaïo, khoâng bò raøng buoäc vaøo hai cöïc ñoan. Taâm an truù trong Trung ñaïo laø theá naøo? Chính laø lieãu giaûi con ñöôøng ñöa ñeán tueä giaùc, thoâng ñaït taát caû caùc loaïi trí tueä, saùu naêng löïc thaàn thoâng ñeàu lieãu tri, thöïc haønh troïn veïn taùm phaùp chaùnh ñaïo. Ñoù goïi laø taâm an truù trong trung ñaïo, truï trong Nieát-baøn. Ñöùc Phaät giaûng xong nhöng caû naêm vò vaãn chöa theå lónh hoäi. Sau ñoù, khi ba vò naøy ñi khaát thöïc thì hai vò kia ôû laïi haàu Ñöùc Phaät. Ñöùc Phaät giaûng noãi khoå ñau töø saéc cho hai vò aáy: –Taát caû naïn tai ñeàu töø saéc duïc sinh ra. Vaïn vaät maø ta öa thích ñeàu laø voâ thöôøng, con ngöôøi cuõng khoâng thöôøng truï. Gioáng nhö nhaø aûo thuaät, bieán hoùa moïi vaät theo yù muoán, keû ngu thaáy vaäy say meâ, tham ñaém khoâng nhaøm chaùn nhöng nhaø aûo thuaät hieåu roõ söï huyeãn hoùa aáy neân khoâng bò loâi keùo, khoâng bò meâ ñaém. Vì sao vaäy? Vì ñoù laø vaät giaû hieän, khoâng phaûi laø chaân thaät. Ñöùc Phaät vì hai vò aáy noùi baøi tuïng: Phoùng taâm theo daâm duïc
Goác duïc lôùn caøng nhanh Saéc buoäc, oaùn hoïa sinh Hoïa tieâu bôûi lìa duïc. Khi hai vò kia ñi khaát thöïc, ba vò naøy ôû laïi haàu Ñöùc Phaät, Ngaøi giaûng noãi khoå töø tham cho hoï: –Ham lôïi caàu vinh laø ñieàu keû meâ loaïn, cuoàng si thöôøng ñaém ñuoái. Taát caû coâng ñöùc, haïnh laønh bò phaù huûy, laøm haïi ñeàu do loøng tham. Ñöôïc thì vui möøng, maát thì phaãn noä, taâm traïng aáy keû tham duïc khoâng heà nhaøm chaùn. Caùi lôïi aáy thaät laø hieåm nguy moûng manh nhö ñaùm phuø vaân thoaùng troâi qua. Khi giaø beänh cheát ñeán, noù seõ tan hoaïi chaúng theå chia xeû cho ai. Gioáng nhö ngöôøi naèm moäng, tænh giaác chaúng coøn thaáy gì. Baäc trí caàn rôøi boû tham duïc môùi ñöôïc ñaïi tòch tónh. Ñöùc Phaät vì ba vò aáy noùi baøi tuïng: YÙ duïc tham nhö ñaát Döôõng gioáng luyeán si taâm Ñoaïn nieäm tham caàu lôïi Vónh vieãn thoaùt öu saàu. Baáy giôø Ñöùc Theá Toân nhaân ñoù tuyeân giaûng phaùp yeáu roäng raõi, khoâng phaân bieät, naêm vò nghe xong lieàn thaáu hieåu, xin laøm ñeä töû. Ñöùc Phaät tuyeân noùi: –Thieän lai Tyø-kheo. Caû naêm vò ñöôïc thaâu nhaän thaønh Sa-moân. Ñöùc Phaät daïy caùc Tyø-kheo: –Naøy caùc Tyø-kheo, coù hai vieäc loâi cuoán ñöa ngöôøi tu taäp ñeán bôø khoå naõo. Moät laø nhôù nghó ñeán saéc duïc, laøm cho taâm yù khoâng an tònh. Hai laø tham luyeán, buoäc raøng vôùi aùi duïc, laøm cho chí haïnh khoâng theå thanh tònh. Hai vieäc aáy khieán baäc tu haønh bò loâi cuoán trôû laïi vôùi caùc taø haïnh sinh ra khoâng gaëp Phaät, choáng traùi vaø xa lìa chaùnh ñaïo. Neáu noã löïc ñoaïn ly duïc tham, tinh taán trau doài tueä maïng coù theå ñaït ñöôïc Nieát-baøn. Nieát-baøn laø gì? Tröôùc tieân phaûi tueä tri Töù ñeá. Töù ñeá laø gì? Moät laø Khoå, hai laø Taäp, ba laø Taän, boán laø Nhaäp ñaïo. Nhö vaäy, naøy caùc Tyø-kheo, caàn nuoâi döôõng tueä giaùc, nhaát taâm thieàn quaùn seõ theå ñaït ñöôïc ñaïo. Phaùp nhaõn saùng toû seõ giaûi ngoä ñöôïc Töù ñeá, baét ñaàu döï vaøo doøng Thaùnh ñaïo. Theá naøo goïi laø Khoå? Sinh laø khoå; giaø laø khoå; beänh laø khoå; cheát laø khoå; lo laéng, bi thöông, töùc giaän buoàn böïc laø khoå; yeâu thöông nhöng phaûi xa lìa laø khoå; oaùn gheùt maø phaûi gaëp nhau laø khoå; caàu mong nhöng khoâng ñöôïc laø khoå. Taát caû khoå ñau ñeàu töø naêm aám, chaáp thuû naêm aám laø khoå. Theá naøo goïi laø Taäp? Taát caû nhöõng gì raøng buoäc vôùi aùi ñeàu laø Taäp, thoaùt ly aùi thì Taäp khoâng coøn. Theá naøo goïi laø Taän? Töø tueä giaùc roõ bieát taát caû phieàn naõo ñeàu coù goác reã töø aùi thì aùi taän dieät. Taâm laëng taét aùi, khoâng bò aùi nhieãm neân tænh giaùc hoaøn toaøn. Nhö theá goïi laø Taän. Theá naøo goïi laø Nhaäp ñaïo? Chính laø taùm ñaïo loä chaân chaùnh. Moät laø Chaùnh kieán, hai laø Chaùnh lôïi, ba laø Chaùnh ngoân, boán laø Chaùnh haïnh, naêm laø Chaùnh maïng, saùu laø Chaùnh trò, baûy laø Chaùnh chí, taùm laø Chaùnh ñònh. Ñoù laø Khoå, Taäp, Taän vaø Nhaäp ñaïo. Chaân lyù aáy voán laø voâ sinh, vì voâ sinh neân
khoâng giaø, vì khoâng giaø neân khoâng beänh, vì khoâng beänh neân khoâng cheát, vì khoâng cheát neân khoâng daãn ñeán khoå ñau. Khoâng khoå ñau laø traïng thaùi an laønh toái thöôïng, höôùng ñeán Nieát-baøn. Baáy giôø Ñöùc Nhö Lai lieàn noùi baøi tuïng: Ñaïo lôùn khoâng qua laïi Lyù huyeàn dieäu tòch khoâng Theå voâ töû, voâ sinh Nieát-baøn an tònh xöù. Toái thöôïng ñaïi tòch tónh Toái thaéng khoâng taïo taùc Thieân xöù caûnh myõ thanh Nieát-baøn vöôït Thieân xöù. Ñöùc Phaät giaûng xong baøi phaùp, naêm vò nhoùm oâng Caâu-laân ñeàu ñaéc ñöôïc phaùp nhaõn. Ñöùc Phaät hoûi: –Naøy Caâu-laân, oâng ñaõ theå hoäi chöa? Toân giaû Caâu-laân töø choã ngoài ñöùng daäy thöa: –Baïch Theá Toân, con vaãn chöa theå hoäi. Ñöùc Phaät laïi giaûng cho Toân giaû Caâu-laân: –Naøy Caâu-laân trong quaù khöù xa xöa veà tröôùc, coù moâït vò vua teân laø AÙc Sinh cuøng caùc cung taàn myõ nöõ vaøo nuùi vui chôi. Vua ra leänh caùc quan tuøy tuøng ñöùng döôùi chaân nuùi, chæ daãn caùc cung nöõ thaû böôùc tieán leân ñænh nuùi. Luùc aáy nhaø vua raát meät moûi neân naèm nghæ, ñoaøn cung nöõ ñeå nhaø vua ôû laïi, ñi haùi hoa. Thaáy moät hieàn só ñang tónh toïa döôùi goác caây, loøng hoï raát haân hoan neân ñeàu ñeán ñaûnh leã. Vò hieàn só caát tieáng goïi: –Caùc coâ haõy ñeán ñaây! Ngaøi baûo caùc cung nöõ ngoài xuoáng roài thuyeát phaùp cho hoï nghe. Nhaø vua tænh giaác ñi tìm caùc cung nöõ, thaáy hoï ñang ngoài tröôùc moät vò tu só. Nhaø vua baûn taùnh hay ñoá kî neân lieàn khôûi leân aùc taâm, hoûi vò hieàn só: –Taïi sao ngöôi duï doã caùc cung nöõ cuûa ta? Ngöôi laø ai maø ngoài ôû ñaây? Vò hieàn só bieát tröôùc yù vua nhaát ñònh seõ xuoáng tay hung baïo, laøm haïi lieàn ñaùp: –Toâi laø ngöôøi tu haïnh nhaãn nhuïc. Nhaø vua lieàn ruùt göôm chaët ñöùt hai caùnh tay cuûa vò hieàn só roài hoûi tieáp: –Ngöôi laø ai? Ngaøi ñaùp: –Quaû thaät toâi laø ngöôøi tu haïnh nhaãn nhuïc! Nhaø vua laïi xeûo tai, caét muõi vò hieàn só, nhöng taâm ngaøi vaãn kieân coá baát ñoäng. Ngaøi vaãn traû lôøi: –Toâi laø ngöôøi tu haïnh nhaãn nhuïc. Nhaø vua thaáy saéc maët cuûa vò hieàn só khoâng heà bieán ñoåi, beøn hoái haän ñeán tröôùc ngaøi xin saùm hoái. Vò hieàn só baûo nhaø vua: –Nay ngaøi vì nöõ saéc ñaõ duøng ñao caét chaët thaân ta. Nhöng loøng nhaãn nhuïc cuûa ta nhö maët ñaát, ta nhaát ñònh seõ ñaéc quaû vò Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc. Ta seõ duøng trí tueä toaøn giaùc ñeå ñoaïn tröø sinh töû cuûa ngaøi. Nhaø vua töï nghó mình toäi quaù naëng, chaéc chaén phaûi chòu nhaän laõnh tai öông naëng neà neân cuùi ñaàu saùt ñaát, xin hieàn giaû xoùt thöông tha thöù. Vò hieàn só baûo nhaø vua: –Neáu haïnh nhaãn nhuïc cuûa ta laø chaân thaät, maùu cuûa ta seõ bieán thaønh söõa, nhöõng
thöông tích treân thaân ta seõ laønh laïi nhö xöa. Ñuùng nhö lôøi ngaøi noùi, maùu hoùa thaønh söõa vaø thaân ngaøi bình phuïc laïi nhö tröôùc. Nhaø vua thaáy söï hieån hoùa chöùng minh cho ñöùc nhaãn cuûa ngaøi, lieàn cuùi mong ngaøi cöùu ñoä, thaønh khaån thöa: –Neáu ngaøi thaønh ñaïo Chaùnh giaùc xin ñoä cho con tröôùc tieân. Vò hieàn só höùa chaáp thuaän. Nhaø vua thoaùt khoûi côn cuoàng meâ, baán loaïn, töø taï vò hieàn só lui goùt veà cung. Ñöùc Phaät baûo Caâu-laân: –Vò hieàn só tu haïnh nhaãn nhuïc luùc aáy chính laø Ta, coøn vua AÙc Sinh thuôû ñoù chính laø oâng. Naøy Caâu-laân, oâng ñaõ theå hoäi chöa? Toân giaû Caâu-laân baïch Ñöùc Phaät: –Baïch Theá Toân, con ñaõ thoâng ñaït. Khi Ñöùc Phaät thuyeát baøi phaùp aáy xong, naêm vò Toân giaû nhoùm ngaøi Caâu-laân taâm trí böøng saùng, taát caû laäu hoaëc ñeàu rôi ruïng. Caû naêm vò ñeàu chöùng quaû La-haùn, taùm vaïn Thieân töû ôû treân caùc coõi trôøi ñeàu ñaéc phaùp nhaõn, ba ngaøn theá giôùi bò chaán ñoäng maïnh. Ñoù laø laàn ñaàu tieân Ñöùc Nhö Lai ôû nöôùc Ba-la-naïi chuyeån phaùp luaân voâ thöôïng maø tröôùc ñaây chöa ai chuyeån, roäng ñoä taát caû khieán khoâng ngöôøi naøo khoâng an laïc.