Phaåm 6: TRÔÛ VEÀ BOÅN QUOÁC
Baáy giôø Ñöùc Nhö Lai saép trôû veà nöôùc Xaù-di cuøng ñi coù chö vò ñaïi Tyø-kheo Taêng ñeàu laø baäc ÖÙng chaân, noäi taâm tónh laëng, trí tueä thoâng suoát caùc phaùp nhoû nhieäm, toû töôøng nguoàn coäi haïnh nghieäp cuûa chuùng sinh trong ba ñôøi nhö caùc vò Hieàn giaû: Xaù-lôïi-phaát, Ñaïi Muïc-kieàn-lieân, Uaát-tyø Ca-dieáp, Na-ñeà Ca-dieáp, Giaø-da Ca-dieáp... goàm moät ngaøn hai traêm naêm möôi vò. Khi aáy taïi thaønh Ca-duy-la-vieät, vua Duyeät-ñaàu-ñaøn leänh cho Phaïm chí Öu-ñaø-da ñeán vöôøn Truùc, thænh Ñöùc Phaät trôû veà quoác thoå. Ñeán nôi, Öu-ñaø-da nhìn thaáy töôùng toát cuûa Ñöùc Phaät, aùnh saùng haøo töôùng soi raïng ñaát trôøi loøng voâ cuøng vui söôùng, cuùi ñaàu toaøn yù laïy döôùi chaân Ñöùc Phaät roài ñöùng qua moät beân. Sau ñoù, Öu-ñaø-da taâm yù chí thaønh quyø xuoáng baïch Phaät: –Ñöùc phuï vöông töø phöông xa gôûi lôøi ñeán Theá Toân. Phuï vöông nghe Ngaøi ñaõ thaønh ñaïo laïi cöùu ñoä cho taát caû chuùng sinh, rieâng ñöùc phuï vöông chöa ñöôïc kính nhôø vaäy Ngaøi neân trôû veà. Hoâm nay phuï vöông sai con ñeán thænh Ngaøi. Ñöùc Phaät hoûi Öu-ñaø: –Sinh hoaït thöôøng ngaøy cuûa phuï vöông coù an oån khoâng? Öu-ñaø thöa: –Ñaïi vöông vaãn bình an, chæ raát nhôù Ñöùc Theá Toân. Ñöùc Phaät hoûi Öu-ñaø: –OÂng coù öa thích ñaïo cuûa Ta khoâng? Öu-ñaø baïch: – Baïch Theá Toân, con raát thích. Ñöùc Phaät chaáp nhaän cho Öu-ñaø laøm Sa-moân, vaø truyeàn trao giôùi phaùp. Öu-ñaø thaàm nghó: “Nay ta ñaõ laø ñeä töû Ñöùc Phaät, khoâng theå trôû veà vöông quoác. Ñöùc vua ñang chôø tin töùc, vaäy ai baùo tin cho ngaøi?” Ñöùc Phaät bieát taâm nieäm Öu-ñaø muoán trôû veà neân daïy: –Naøy Öu-ñaø, chôù neân gaàn guõi vôùi vieäc theá gian, luyeán tieác buoäc raøng vôùi vieäc nhaø luùc tröôùc. Öu-ñaø baïch Phaät: –Baïch Theá Toân, Ngaøi seõ trôû veà Xaù-di? Ñöùc Phaät ñaùp: –Ta seõ veà. Öu-ñaø vaâng lôøi daïy, quyø xuoáng baïch Ñöùc Phaät: –Khoâng roõ ngaøy naøo Ñöùc Theá Toân seõ leân ñöôøng? Ñöùc Phaät baûo Öu-ñaø: –Sau baûy ngaøy nhaát ñònh Ta seõ ñeán Xaù-di! Öu-ñaø hoan hyû ñaûnh leã Ñöùc Phaät roài leân ñöôøng veà nöôùc. Veà ñeán Xaù-di, Öu-ñaø-da ñeán tröôùc cung nhôø ngöôøi thoâng baùo. Ngöôøi giöõ cöûa laäp töùc taâu leân ñöùc vua: –Söù giaû Öu-ñaø ñaõ trôû veà, hieän ñang ôû ngoaøi cöûa xin ñöôïc yeát kieán. Nhaø vua truyeàn leänh cho vaøo, loøng laáy laøm laï töï hoûi: “Ta mong Öu-ñaø nhö ngöôøi khaùt mong ñöôïc uoáng nöôùc. Vì sao oâng ta cöù döøng ôû ngoaøi cung, laïi xin thoâng baùo ñeå ñöôïc yeát kieán vaø phaûi ñöôïc ta öng thuaän ñeán laàn thöù ba roài sau ñoù môùi taán kieán?” Nhaø vua thaáy Öu-ñaø ñaõ maëc y phuïc Sa-moân lieàn hoûi: –Khanh ñaõ xuaát gia laøm Sa-moân roài sao?
Öu-ñaø thöa: –Thaàn ñaõ xuaát gia theo hoïc giaùo phaùp cuûa Ñöùc Phaät. Nhaø vua hoûi Öu-ñaø: –Taát-ñaït khi ôû trong cung chæ coù khanh laø thaân nhaát. Khanh töï do ra vaøo cung nhö ngöôøi trong hoaøng toäc, khoâng bao giôø phaûi thöa hoûi ngöôøi giöõ cöûa. Nay ñi söù trôû veà, vì sao khanh laïi ñöùng ngoaøi cöûa nhôø ngöôøi thoâng baùo? Öu-ñaø thöa ñöùc vua: –Ñöùc Phaät daïy Tyø-kheo khoâng neân gaàn guõi ngöôøi theá tuïc, quyeán luyeán nhaø cöûa vì ñaïo vaø tuïc khaùc nhau. Nhaø vua hoûi: –Con ta luùc ôû trong cung luoân vaän y phuïc thöôïng haïng, nay laø Sa-moân vaän y phuïc gì? Öu-ñaø chæ vaøo chieác y ñang maëc, thöa vôùi ñöùc vua hieän nay Ñöùc Phaät cuõng vaän y phuïc nhö vaäy. Nhaø vua rôi leä hoûi tieáp: –Khi Taát-ñaït ôû trong cung, ta ñaõ xaây döïng cung ñieän, duøng baûy thöù baùu ñeå chaïm troå, quyù giaù toát ñeïp nhaát theá gian cho Thaùi töû. Nay nhaø cöûa cuûa con ta theá naøo, coù nhö ta khoâng? Öu-ñaø taâu ñöùc vua: –Ngaøi thöôøng ôû döôùi goác caây. Trong truyeàn thoáng cuûa ñaïo, chö Phaät, Theá Toân ñeàu nhö theá. Nhaø vua laïi hoûi Öu-ñaø: –Con cuûa ta khi ôû trong cung chaên aám neäm eâm, toaøn baèng thöù gaám theâu tinh xaûo, meàm maïi. Nay toïa cuï cuûa Thaùi töû coù ñöôïc nhö theá khoâng? Öu-ñaø taâu vua: –Ngaøi laáy coû laøm toøa ñeå giöõ taâm trong saïch tröø loøng tham. Nhaø vua hoûi Öu-ñaø: –Khi Taát-ñaït ôû trong cung, ta sai ngöôøi naáu caùc moùn aên thöôïng vò cho Thaùi töû duøng. Nay Thaùi töû aên uoáng nhö theá naøo, coù ñöôïc ñaày ñuû khoâng? Öu-ñaø taâu: –Ñeán giôø Ngaøi oâm baùt khaát thöïc ñeå taïo phöôùc cho chuùng sinh. Khi thoï thöïc Ngaøi khoâng phaân bieät ngon hay dôû, maø chæ chuù nguyeän cho thí chuû. Nhaø vua nghe nhöõng lôøi aáy laïi tuoân rôi doøng leä, hoûi Öu-ñaø: –Luùc tröôùc, khi Taát-ñaït nguû, neáu muoán cho Thaùi töû thöùc giaác ta thöôøng cho khaûy ñaøn ca haùt, sau ñoù Thaùi töû môùi thöùc. Nay ôû trong vuøng nuùi non coâ tòch, laøm sao ñeå ñaùnh thöùc Thaùi töû. Öu-ñaø taâu vua: –Ñöùc Nhö Lai luoân truù trong Tam-muoäi khoâng keå ngaøy ñeâm. Nhaø vua hoûi Öu-ñaø: –Luùc con ta coøn ôû trong cung, khi taém röûa thöôøng duøng thöù nöôùc coù taùm loaïi höông thôm. Nay Thaùi töû taém röûa thì duøng thöù nöôùc gì? Öu-ñaø taâu ñöùc vua: –Ngaøi duøng nöôùc baùt giaûi thoaùt1 ñeå taåy röûa taâm oâ ueá.
1. Baùt giaûi thoaùt: Goïi taét laø Baùt giaûi, coøn goïi laø Baùt boäi xaû. Ñoù laø taùm loaïi thieàn ñònh ñeå ñoái trò caùc phieàn
Nhaø vua hoûi tieáp: –Naøy Öu-ñaø, khi Thaùi töû coøn ôû trong vöông quoác, ta vaãn sai ngöôøi duøng caùc loaïi höông chieân-ñaøn toâ hôïp ñeå xoa thaân con ta. Nay Thaùi töû ñaõ laø Sa-moân thì thöôøng duøng loaïi höông gì? Öu-ñaø taâu vua: –Ngaøi thöôøng duøng höông baùt chuûng phaùp2 thuoäc Giôùi, Ñònh, Tueä ñeå xoâng öôùp. Ñöùc vua laïi hoûi Öu-ñaø: –Luùc Taát-ñaït coøn ôû trong hoaøng cung, ta ra leänh laøm giöôøng cho Thaùi töû toaøn baèng boán thöù baùu. Vaäy nay giöôøng Thaùi töû naèm laøm baèng loaïi vaät lieäu gì? Öu-ñaø taâu: –Ngaøi laáy Töù thieàn laøm giöôøng, taâm döùt boû caùc nghieäp aùc, khoâng coù duïc voïng. Nhaø vua laïi hoûi: –Naøy Öu-ñaø, luùc coøn ôû trong cung, con ta luoân coù caùc veä só theo haàu. Hieän nay coù ai theo haàu khoâng? Öu-ñaø thöa: –Caùc ñeä töû hoïc ñaïo cuûa Ngaøi ñöôïc goïi laø Tyø-kheo Taêng, goàm coù moät ngaøn hai traêm naêm möôi vò ñeàu theo haàu Ñöùc Theá Toân. Nhaø vua laïi hoûi Öu-ñaø: –Luùc Thaùi töû nguï trong cung, neáu muoán ra ngoaøi ñi daïo thöôøng coù boán loaïi xe laø xe traâu, xe deâ, xe ngöïa vaø xe voi ñeå Thaùi töû côõi. Coøn nay luùc ñi daïo thì côõi baèng loaïi xe gì? Öu-ñaø taâu vua: –Ngaøi laáy Töù ñeá vaø Thaàn tuùc thoâng laøm xe phi haønh. Nhaø vua hoûi Öu-ñaø: –Khi con ta du ngoaïn thöôøng coù côø hieäu vaø loïng ñöôïc teát caùc tua daøi ñeå laøm vaät nghi veä trang hoaøng röïc rôõ cho Thaùi töû. Nay thì côø loïng nhö theá naøo? Öu-ñaø thöa vua: –Ngaøi duøng boán aân vaø ñöùc töø bi ñeå trang ñieåm cho taát caû chuùng sinh. Ñöùc vua laïi hoûi: –Naøy Öu-ñaø, moãi khi Taát-ñaït ra ngoaøi cung thöôøng coù ngöôøi khua chuoâng, ñaùnh troáng, nhaân daân ñoùn xem ñöùng ñaày ñöôøng. Baây giôø khi Thaùi töû ñi hay döøng ôû ñaâu thì cöû leân loaïi aâm thanh naøo? Öu-ñaø thöa: –Luùc Ñöùc Phaät môùi thaønh ñaïo, Ngaøi ñeán nöôùc Ba-la-naïi chuyeån troáng phaùp cam loä khieán nhoùm naêm ngöôøi cuûa Toân giaû Caâu-laân ñeàu chöùng ñöôïc quaû A-la-haùn, taùm vaïn Thieân chuùng chöùng ñöôïc phaùp nhaãn voâ caáu, chín möôi saùu vò ngoaïi ñaïo ñeàu vui veû kính phuïc. Phaùp aâm voâ thöôïng aáy reàn vang khaép caû ba ngaøn Ñaïi thieân theá giôùi. Vua Duyeät-ñaàu-ñaøn hoûi Öu-ñaø: –Hieän nay Thaùi töû coù yù muoán thoáng laõnh nöôùc naøo? Öu-ñaø thöa: –Nhöõng nôi maø Ñöùc Theá Toân thoáng laõnh khoâng theå keå heát. Ngaøi giaûng daïy vaø
naõo trong Tam giôùi; nhaèm xaû ly vaø giaûi thoaùt khoûi söï troùi buoäc cuûa chuùng. 2. Baùt chuûng phaùp: Taùm loaïi phaùp goàm: 1. Ba Tam-muoäi; 2. Boán Thieàn ñònh; 3. Boán Voâ löôïng taâm; 4. Boán Voâ saéc ñònh; 5. Taùm Boäi-xaû; 6. Taùm Thaéng xöù; 7. Chín Thöù ñeä ñònh; 8. Möôøi Nhaát thieát xöù. Toång coäng laø naêm möôi phaùp.
truyeàn trao chaùnh phaùp cho chuùng sinh, khoâng ngöôøi naøo khoâng mong ñöôïc ñoä thoaùt. Ngaøi duøng taâm bình ñaúng ñeå ñoä khaép caùc nôi, khoâng xöù sôû naøo khoâng öa thích. Ñöùc vua laïi hoûi Öu-ñaø: –Luùc coøn ôû trong nöôùc, con ta vaãn thöôøng lo nghó vaïch ra caùc ñöôøng loái chính trò giuùp ta an daân, haønh ñoäng ñeàu thuaän theo leã nghi laøm cho moïi ngöôøi ñeàu cung kính vaâng leänh. Nay ôû nôi coâ tòch Thaùi töû thöôøng nhôù nghó veà nhöõng vieäc gì? Öu-ñaø taâu vua: –Ñöùc Theá Toân luoân quaùn nieäm veà Khoâng, thaáy roõ khoå hay vui ñeàu chaúng phaûi laø chaân thaät, nhöõng gì coù hình theå, teân goïi cuõng theá, veà thöïc chaát laø Khoâng, neân taâm Ngaøi luoân an ñònh, khoâng taïo taùc. Nhaø vua nghe lôøi aáy xong lieàn thoát leân: –Tai hoïa thay! Taát-ñaït, taát caû moïi vaät ñeàu hieän coù tröôùc maét sao laïi noùi laø khoâng? Traùi ngöôïc thay! Taát-ñaït, con ñaõ taïo maâu thuaãn vôùi moïi ngöôøi. Öu-ñaø lieàn taâu: –Giaû söû ngöôøi trí khaép trong thieân haï, moãi ngöôøi coù moät traêm caùi ñaàu, moãi ñaàu coù moät traêm caùi löôõi, moãi caùi löôõi giaûi nghóa ñöôïc caû traêm yù, hôïp taát caû soá ngöôøi ñoù laïi ñeå ca ngôïi Ñöùc Nhö Lai suoát troïn moät kieáp cuõng khoâng theå noùi heát coâng ñöùc cuûa Ngaøi. Huoáng chi nhöõng lôøi thaàn vöøa noùi chöa ñöôïc moät phaàn öùc. Chæ coù Phaät vôùi Phaät môùi toû roõ ñöôïc coâng ñöùc aáy. Ñöùc vua noùi: –Toát laønh thay! Ñöùc Phaät saép ñeán ñaây phaûi khoâng? Ngaøy naøo Ngaøi môùi ñeán? Öu-ñaø thöa: –Baûy ngaøy nöõa Ngaøi seõ ñeán. Ñöùc vua voâ cuøng vui möøng, ngay laäp töùc truyeàn leänh cho quaàn thaàn: –Ta saép söûa ngheânh röôùc Ñöùc Phaät. Caùc khanh haõy chuaån bò ñoaøn nghi veä cuûa hoaøng cung, taát caû ñeàu phaûi chieáu theo ñuùng phaùp taéc cung ñoùn Baäc Thaùnh vöông khi ra vaøo, söûa sang baèng phaúng caùc ñöôøng phoá, vaåy nöôùc hoa treân ñaát, caùc ngaõ tö trong thaønh ñeàu phaûi treo traøng phan. Taát caû moïi vieäc tu söûa, trang hoaøng ñeàu phaûi laøm heát söùc toaøn haûo. Ñoaøn ngöôøi, ngöïa xe theo haàu ra ngoaøi thaønh trong voøng boán möôi daëm ñeå cung ñoùn. Ñeán ngaøy thöù baûy, Ñöùc Theá Toân töø vöôøn Truùc cuøng moät ngaøn hai traêm naêm möôi vò ñaïi Tyø-kheo Taêng khôûi haønh tieán vaøo nöôùc Xaù-di. Uy thaàn Phaïm töôùng cuûa Ñöùc Phaät vaø chö Taêng khieán chö Thieân cuõng tuøy tuøng theo haàu. Treân ñöôøng ñi coù moät doøng soâng teân laø A-laâu-na. Khi qua beân kia soâng leân bôø, Ñöùc Phaät duøng trí tueä voâ laäu quaùn saùt, soi thaáu bieát roõ aùc nieäm trong taâm Ñieàu-ñaït, chaéc khoù khai hoùa, caàn phaûi thò hieän thaàn tuùc thoâng laøm cho Ñieàu-ñaït phaûi tin phuïc. Ngaøi lieàn bay leân hö khoâng caùch maët ñaát baûy nhaän3, chaân Ngaøi gioáng nhö böôùc treân ñaát nhöng kyø thaät laø Ngaøi ñang truï giöõa hö khoâng. Ñöùc Phaät baûo caùc Tyø-kheo: –Haõy xem ñoaøn xe ngöïa cuûa nhaø vua naêm maøu trang nghieâm, ñeïp ñeõ. Thaät gioáng nhö khi vua coõi trôøi rôøi cung du ngoaïn. Baáy giôø moïi ngöôøi thaáy Ñöùc Phaät vaø chö Taêng chaân böôùc treân maët ñaát, ñöa maét nhìn leân theo daáu chaân laïi thaáy Ñöùc Phaät vaø chuùng Taêng truï giöõa hö khoâng, töø treân cao daàn daàn ñi xuoáng, laàn löôït ñeán ngay choã ngheânh röôùc ôû ñoä cao ngang ñaàu ngöôøi khieán
3. Nhaø Chu (moät trieàu ñaïi coå cuûa Trung Quoác) ñònh taùm thöôùc laø moät nhaän, töông ñöông vôùi 6,48m.
nhöõng ngöôøi coù taâm cang cöôøng ñeàu cuùi ñaàu vaâng phuïc tin theo. Chæ coù Ñieàu-ñaït khôûi leân suy nghó baát thieän: “Taát-ñaït ñi hoïc ñaïo chæ ñeå laøm troø huyeãn thuaät, meâ hoaëc moïi ngöôøi nhö theá. Roài ñaây, ta cuõng seõ duøng phaùp thuaät ñeå hoùa ñoä cho taát caû chuùng nhaân.” Ñöùc vua cha töø xa thaáy Ñöùc Phaät ñi laïi, trong loøng vöøa thöông vöøa kính, moät laø kính ñaïo, hai laø thöông con lieàn böôùc xuoáng xe voi, côûi kieám, boû loïng, nöôùc maét rôi traøn ñi tôùi choã Ñöùc Phaät, ñaàu maët saùt ñaát laïy döôùi chaân Ngaøi caát lôøi taùn tuïng:
Ñaûn sinh ba hai töôùng
Laàn nhaát leã Phöôùc nhaân
Beân coäi caây kính leã
Thaønh ñaïo nay cuùi ñaàu.
Roài vua cha xöôùng keä hoûi Ñöùc Phaät:
Xöa kia nguï hoaøng thaát
Ngöï toïa baûo töôïng xa
Nay côù sao cöïc khoå
Daãm ñaát laám chaân traàn?
Ñöùc Theá Toân duøng keä ñaùp:
Côõi ngöïa xe sinh töû
Nguy hieåm, chaúng beàn laâu
Ngöï treân xe nguõ thoâng
Ñeán ñi luoân töï taïi.
Ñöùc phuï vöông hoûi:
Xöa khoaùc aùo baûy baùu
Toát ñeïp thaät thanh cao
Nay ñaàu traàn, y naùt
Laïi chaúng vöông theïn sao?
Ñöùc Theá Toân ñaùp keä:
Hoå theïn vì aùo ngoaøi
AÙo ñôøi theâm traàn caáu
AÙo phaùp Baäc Chaùnh Chaân
Tònh taâm, Nhö Lai khoaùc.
Vua cha ñoïc keä hoûi tieáp:
Xöa duøng ñoà vaøng baïc
AÊn thöôïng vò thôm ngon
Nay goùt leâ haønh khaát
Thoâ dôû aên ñöôïc sao?
Ñöùc Theá Toân xöôùng keä traû lôøi:
Lìa xa côn ñoùi khaùt
Phaùp vò laø moùn aên
Khaát thöïc do töø bi
Vì chuùng sinh gieo phöôùc.
Ñöùc phuï hoaøng hoûi:
Xöa rieâng ngöï cung phoøng
Coù thò tyø haàu haï Nay ñoäc truù röøng saâu Vì sao khoâng sôï haõi? Ñöùc Theá Toân traû lôøi: Sôï haõi vì sinh töû Taän tröø ngoä nguoàn khoâng Khoâng saàu, khoâng hyû nieäm Ñaïo traøng, nôi tònh truù. Vua cha laïi hoûi: Xöa ngöï choán hoaøng cung Taåy thaân baèng traàm thuûy Nay ôû taïi nuùi röøng Laáy gì tröø traàn caáu? Ñöùc Phaät ñaùp: Ao taém laø Phaùp baûo Nöôùc Chaùnh ñònh traøn daâng Thaân traàm tröø ba ñoäc4 Toái laïc ñaït tam thoâng5. Vua Tònh Phaïn thænh Ñöùc Phaät vaø chö Taêng ñeán khu ngöï uyeån cuûa hoaøng cung, truyeàn leâïnh töø ñaây veà sau nôi ñoù maõi seõ laø tinh xaù. Ñöùc Phaät vaâng theo yù vua cha ñi vaøo tinh xaù, ngoài döôùi coäi caây Ni-caâu-loaïi giaûng daïy roäng truyeàn giaùo phaùp suoát baûy ngaøy khoâng meät moûi. Thính chuùng voâ cuøng hoan hyû. Trong ñoù coù ngöôøi phaùt taâm Ñaïi thöøa, coù ngöôøi öa thích haïnh Bích-chi-phaät, coù ngöôøi khôûi yù höôùng theo quaû A-la-haùn, coù ngöôøi xuaát gia laøm Sa-moân; moãi ngöôøi tuøy theo söï phaùt taâm maø tu taäp ñeàu ñöôïc thaønh töïu. Luùc aáy caùc phuï nöõ trong thaønh ñeàu sinh nieäm laønh, buoàn tuûi rôi leä töï traùch: “Ñöùc Theá Toân ñaõ trôû veà vöông quoác, chæ rieâng nam giôùi coù phöôùc ñöùc môùi ñöôïc dieän kieán Ñöùc Phaät. Chuùng ta toäi chöôùng ngaên che neân khoâng ñöôïc uoáng phaùp vò. Sao laïi khoå nhö theá?” Ñöùc Phaät bieát roõ moïi suy nghó cuûa phuï nöõ trong thaønh neân khen ngôïi: –Laønh thay! Hoï thaät söï khôûi taâm nieäm toát ñeïp, coù yù muoán öa thích ñöôïc nghe giaùo phaùp ñeå vöôït thoaùt khoûi khoå ñau. Ñöùc Phaät noùi vôùi vua cha: –Chaùnh phaùp khoù gaëp, ñöôïc nghe giaûng raát khoù. Phuï vöông neân truyeàn leänh cho phuï nöõ trong nöôùc ai thích nghe phaùp haõy ñeán nghe. Nhaø vua lieàn ra leänh ai muoán ñöôïc gaëp Phaät nghe phaùp haõy tôùi nghe. Phuï nöõ ôû trong thaønh ñeàu vui möøng ñeán dieän kieán Ñöùc Phaät, leã baùi roài ñöùng qua moät beân. Ñöùc Theá Toân tuøy theo yù nieäm cuûa hoï thuyeát phaùp thích hôïp khieán taâm moïi ngöôøi ñöôïc thoâng suoát, ñeàu ñöôïc phaùp nhaõn. Ñöùc vua vaø nhaân daân vui möøng laïy Ñöùc Phaät roài lui ra. Khi aáy caùc Tyø-kheo baïch Ñöùc Phaät:
4. Tam ñoäc: Ba thöù ñoäc haïi. Coøn goïi laø Tam caên. Tam ñoâïc goàm: 1. Tham ñoäc; 2. Saân ñoäc; 3. Si ñoäc. 5. Tam ñaït: Ba ñöùc thoâng ñaït. Vôùi A-la-haùn thì goïi laø Tam minh, vôùi Phaät thì goïi laø Tam ñaït. Tam ñaït laø thoâng ñaït ba phaùp Thieân nhaõn, Tuùc maïng vaø Laäu taän. Ñaïi Thöøa Nghóa chöông, q.20 vieát: “Bieát ñeán taän cuøng goïi laø Tam ñaït. Minh thì chung caû vôùi Nhò thöøa. Ñaït thì chæ rieâng Nhö Lai môùi coù”.
–Moïi ngöôøi nam nöõ, giaø treû trong nöôùc Xaù-di, nghe Ñöùc Phaät giaûng daïy chaùnh phaùp tuøy theo yù nieäm trong loøng hoï neân taát caû ñeàu ñöôïc Theá Toân aán chöùng. Ñöùc Phuï hoaøng cuõng cuøng nghe phaùp sao khoâng ñöôïc Theá Toân ghi nhaän laø coù chöùng ñaéc? Ñöùc Phaät daïy caùc Tyø-kheo: –Phuï vöông cuûa Ta nieäm aân aùi chöa döùt, tình cha con caøng luùc caøng noàng neân taâm cung kính chöa troïn veïn, vì vaäy chöa theå ñaït ñöôïc. Saùng sôùm Ñöùc Nhö Lai vaø Toân giaû Muïc-lieân cuøng ñi ñeán hoaøng cung. Khi vua cha an toïa treân thöôïng ñieän. Ñöùc Phaät baûo Toân giaû Muïc-lieân: –Haõy hieån baøy ñaïo löïc cuûa oâng. Toân giaû Muïc-lieân vaâng lôøi bay leân hö khoâng, aån hieän baûy laàn, thaân tuoân ra nöôùc vaø löûa roài töø treân hö khoâng ñi xuoáng ñaûnh leã döôùi chaân Ñöùc Phaät ñöùng haàu phía beân traùi. Vua Duyeät-ñaàu-ñaøn ñöôïc thaáy söï hoùa hieän aáy trong loøng haân hoan, taâm yù ñöôïc thoâng suoát, döùt haún nieäm aân aùi, phaùt taâm cung kính ñöùng daäy ñeán tröôùc Ñöùc Phaät ñaûnh leã baïch: –Heát söùc toát laønh! Baïch Theá Toân, ñeä töû coù coâng ñöùc môùi ñöôïc nhö vaäy. Oai ñöùc cuûa Nhö Lai thaät khoù theå ño löôøng. Ngay khi ñoù, ñöùc vua phaùt khôûi ñaïo taâm Chaùnh giaùc voâ thöôïng. Veà sau, moãi khi nhaø vua ñeán nôi Phaät ngöï ñeàu thaáy thaân töôùng xaáu xí cuûa moät ngaøn vò Tyø-kheo, chuùng cuûa Toân giaû Ca-dieáp, loøng vua khoâng vöøa yù, thaàm nghó: “Caùc Tyø-kheo naøy tuy taâm yù thuaàn nhaát, baát loaïn nhöng laïi chaúng hieän ra Phaïm töôùng. Ta phaûi khuyeán khích ngöôøi trong hoaøng toäc vui thích ñaïo giaûi thoaùt, tìm choïn nhöõng ngöôøi coù thaân töôùng trang nghieâm, ñeïp ñeõ ñeå hoï xuaát gia laøm Sa-moân”. Nhaø vua truyeàn leänh cho moïi ngöôøi trong hoaøng gia ngaøy mai phaûi tuï hoïp taïi cung ñieän. Theo leänh vua moïi ngöôøi ñeàu ñeán döï. Ñöùc vua truyeàn baûo ngöôøi trong vöông toäc: –Thaày töôùng A-di coù noùi: “Neáu Ñöùc Phaät khoâng xuaát gia seõ laøm baäc Thaùnh vöông thoáng laõnh boán chaâu trong thieân haï. Nhöõng ngöôøi theo haàu hai beân hình maïo phaûi ñeïp ñeõ, trang nghieâm.” Nay coù moät soá ñeä töû cuûa Ngaøi hình daùng thaät khoù coi. Ta muoán kính môøi nhöõng vò coù taâm chí hoïc ñaïo giaûi thoaùt, coù oai nghi vaø dung maïo ñaày ñuû xuaát gia vaøo trong Taêng ñoaøn ñeå laøm saùng röïc söï trang nghieâm cuûa Ñöùc Theá Toân. Moïi ngöôøi trong vöông gia ñeàu noùi: –Thaät voâ cuøng toát laønh! Moïi ngöôøi ñeàu hoan hyû laõnh yù chæ cuûa vua lui veà saép xeáp, giao phoù vieäc nhaø, heïn baûy ngaøy nöõa seõ xuaát gia hoïc ñaïo. Ñieàu-ñaït leân tieáng baûo moät vò trong hoaøng toäc saép xuaát gia: –Chuùng ta laø con em doøng hoaøng toäc, nay töø boû söï vinh hieån cuûa theá gian, saép söûa xuaát gia soáng trong ñaïo. Chuùng ta caàn aên maëc thaät chænh teà, ñeïp ñeõ nhaát; ñi treân loaïi xe ngöïa, voi coù giaù trò ngaøn vaøng. Ñeán ngaøy xuaát gia, chuùng ta ra ñi trang nghieâm nhö theá chaéc haún ngöôøi xem seõ ñöùng chaät caû ñöôøng. Khi aáy chieác muõ vaûi ñeå veùn toùc treân ñaàu Ñieàu-ñaït töï nhieân rôi xuoáng ñaát. Cuøng ñi ñeán ngaõ tö ñöôøng, voi vaø ngöïa cuûa hai ngöôøi ñang côõi boãng xoaøi boán chaân treân ñaát, laøm cho chim muoâng bay leân keâu inh oûi. Thaày töôùng soá thaáy theá neân döï baùo: –Moïi ngöôøi ñeàu thaønh töïu ñaïo quaû, chæ coù hai ngöôøi aáy laø khoâng ñöôïc an laønh. Ñeán ngaøy ñoù, caùc vò trong hoaøng thaát cuøng ñeán choã Ñöùc Phaät xuaát gia laøm Sa- moân. Moïi taâm nieäm cang cöôøng trong loøng hoï ñeàu rôi ruïng, vaâng phuïc theo Ñöùc Phaät.
Taát caû moïi ngöôøi ñeàu ñöôïc an laïc.