📜 Giảng Sư
Kho kinh › Đại Tạng Kinh (Linh Sơn Pháp Bảo)

T015 BD VI 201-Q11 Đại Trang Nghiêm Kinh Luận

Đại Tạng Kinh (Linh Sơn Pháp Bảo) · 27,518 ký tự · ~25 phút đọc
🏠 📜

ÑAÏI TRANG NGHIEÂM KINH LUAÄN QUYEÅN 11

CHÖÔNG 61 Ngöôøi coù chuùt ít trí tueä thaáy Ñöùc Phaät töôùng haûo coøn sinh taâm laønh, huoáng gì ngöôøi coù trí tueä phöôùc ñöùc lôùn lao maø khoâng sinh ñöôïc taâm laønh hay sao? Toâi töøng nghe: Thuôû xöa, Ñöùc Phaät ngöï taïi nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø vua Ba-tö-naëc thænh Phaät vaø chuùng Taêng an cö chín möôi ngaøy muøa haï. Nhaø vua cho taäp trung ñaøn boø ôû gaàn tinh xaù ñeå vaét söõa cuùng döôøng Ñöùc Phaät. Luùc aáy, coù moät ngaøn Baø-la-moân vì tham laáy söõa boø neân theo saùt beân nhöõng ngöôøi chaên boø. Nhöõng ngöôøi chaên boø nghe Baø-la-moân tuïng Vi-ñaø ñeàu thoâng suoát lanh lôïi, kheùo leùo phaân bieät roõ raøng, coù Baø-la-moân chæ coù danh maø thaät söï khoâng hieåu bieát; laïi coù Baø-la-moân bieát roõ chuù thuaät maø khoâng hieåu saùch Vi-ñaø, hoaëc coù Baø-la-moân hieåu roõ Vi- ñaø maø khoâng bieát chuù thuaät. Sau khi Theá Toân an cö boán thaùng muøa haï xong1, vaøo ngaøy Töï töù, Vua ra leänh cho nhöõng ngöôøi chaên boø: –Nay traãm khoâng caàn söõa nöõa, caùc ngöôi xem nôi naøo coù ñoàng coû vaø nguoàn nöôùc thì thaû boø ra! Vua laïi ra leänh: –Khi caùc ngöôi ñi thì phaûi ñeán töø giaõ Ñöùc Phaät, neáu Ngaøi coù noùi phaùp caùc ngöôi haõy laéng nghe. Nhöõng ngöôøi chaên boø suy nghó: “Ñöùc Phaät Theá Toân coù phaûi laø Baäc Nhaát Thieát Trí hay khoâng?” Nghó roài, hoï ñeán röøng Kyø-ñaø, tôùi choã Ñöùc Theá Toân. Baáy giôø Ñöùc Theá Toân ngoài döôùi goác caây, coù ñaïi chuùng vaây quanh. Bieát nhöõng ngöôøi chaên boø ñi vaøo röøng, Ngaøi lieàn vì hoï maø laøm cho moãi loã chaân loâng treân thaân Ngaøi phaùt ra caùc thöù aùnh saùng. AÙnh saùng ñoù chieáu khaép caû khu röøng gioáng nhö khoái vaøng saùng röïc, laïi gioáng nhö möa daàu rôi xuoáng roùt vaøo trong löûa. Nhöõng ngöôøi chaên boø nhìn khoâng bieát chaùn, lieàn sinh yù nghó cho laø ít coù khoù gaëp vaø noùi vôùi nhau: –AÙnh saùng naøy gioáng nhö hoa Chieâm-baëc, ñaày khaép trong röøng, laø aùnh saùng gì vaäy? Hoï lieàn noùi keä: Röøng naøy raát saùng ñeïp AÙnh saùng chôït khaùc thöôøng Coù phaûi röøng baùu trôøi Dôøi ñeán vöôøn naøy chaêng? Saùng röïc nhö laàu vaøng

1. Nguyeân baûn: 於 夏 四 月 安 居 已 訖, ö haï töù nguyeät an cö dó ngaät. Coù leõ sai soùt trong nguyeân baûn vì ñoaïn treân coù caâu: 時 波 斯 匿 王 請 佛 及 僧 於 九 十 日 夏 坐 安 居; thôøi Ba-tö-naëc vöông thænh Phaät caäp Taêng ö cöûu thaäp nhaät haï toïa an cö.

Cuõng nhö côø thieân ñeá

Saùng hôn caû aùnh chôùp

Saùng röïc hôn löûa daàu

Hay hai trôøi Nhaät, Nguyeät

Xuoáng chôi trong röøng naøy?

Noùi keä xong, nhöõng ngöôøi chaên boø ñi ñeán röøng Kyø-ñaø, tôùi choã Ñöùc Theá Toân. Thaáy vaàng saùng troøn bao quanh Phaät nhö traêm ngaøn maët trôøi, ba möôi hai töôùng toát röïc rôõ cuûa

Baäc Ñaïi Nhaân saùng choùi roõ raøng, moãi ngöôøi ñeàu vui möøng, sinh yù nghó cho laø ít coù, cuøng nhau khen ngôïi vaø noùi keä:

Thaân vöông töû hoï Thích

Trang nghieâm raát saùng ñeïp

Oai quang thaät röïc rôõ

Thaáy Ngaøi sinh vui möøng

Thaân taâm ñeàu vui söôùng.

Laønh thay Ñaáng Thanh Baïch!

Vaéng laëng khoâng sôï haõi

Noùi qua saéc töôùng Ngaøi

Kheùo ñaùng goïi Chuûng trí

Theá gian ñeàu truyeàn noùi

Chaân thaät khoâng luoáng doái

Ñeàu goïi laø Phaät-ñaø.

Ai cuõng ñeàu goïi Phaät

Ghi nhôù chaët vaøo taâm

Mieäng cuõng noùi nhö theá

Sô löôïc ñieàu quan troïng

Khoâng theå noùi ñaày ñuû

Noùi chung ñieàu coát yeáu:

Maët trôøi trong hoï Thích

Teân thaät xöùng vôùi töôùng

Töôùng cuõng xöùng vôùi teân

Töôùng haûo vaø phöôùc lôïi

Hieån hieän thaät saùng toû.

Gioáng nhö caùc vaät baùu

Töï trang söùc khaép mình

Oai ñöùc thaät saùng ngôøi

Vaàng saùng troøn moät taàm.

Gioáng nhö nuùi vaøng roøng

Thu huùt moïi ngöôøi nhìn

Chieâm ngöôõng khoâng muoán rôøi

Ñöôïc moïi ngöôøi yeâu kính.

Theå laø Nhaát thieát trí

Nhö ngöôøi noùi thaät lôùn

Maø xöôùng nhö theá naøy:

Baäc Nhaát Thieát Chuûng Trí

Nay ôû trong thaân naøy

Trí tueä vöôït theá gian

Chaéc chaén ôû trong ñaáy

Coù trí coâng ñöùc gì?

Chöa thaáy trí nhö vaäy

Thaân toát ñeïp nhö theá

Chaân thaät kham nhaän ñöôïc

Kheùo leùo hôn toâ veõ,

Chöa töøng thaáy thaân naøy

Khoâng coøn sinh nghi ngôø

Chaúng phaûi Nhaát Thieát Trí

Hình dung ñeïp nhö theá

Coâng ñöùc aét ñaày ñuû

Coù hình töôùng ñeïp naøy

Khoâng bao giôø voâ ñöùc

Neân phaûi hieåu chaéc chaén

Khoâng neân theo lôøi noùi.

Baáy giôø nhöõng ngöôøi chaên boø noùi nhö vaày:

–Baïch Ñöùc Theá Toân, chuùng con caàn phaûi hieåu cho chaéc chaén!

Hoï laïi nghó: “Chuùng ta laø ngöôøi chaên boø ñaâu coù naêng löïc trí tueä gì ñeå hieåu roõ nhöng cuõng nhaát quyeát hieåu bieát cho kyø ñöôïc! Vaäy laøm sao ñeå bieát ñaây?” Roài laïi noùi:

–Ñoái vôùi vieäc chaên boø, chuùng ta coù theå bieát raønh reõ, coøn Ñöùc Phaät sinh trong cung vua, laø ngöôøi coù naêng löïc trí tueä, hoïc hieåu taát caû caùc kyõ thuaät, nhöng chaéc coù leõ Ngaøi khoâng bieát caùch chaên boø ñaâu? Baây giôø chuùng ta neân hoûi vieäc chaên boø, chaéc chaén Ngaøi khoâng bieát!

Hoï lieàn noùi keä:

Vi-ñaø vaø baén cung

Y thuaät vaø cuùng teá

Thieân vaên cuøng thanh luaän

Vaên chöông caên baûn luaïân

Laäp ra luaïân teá trôøi

Nguoàn goác cuûa caùc luaän,

Luaän bieän baùc kheùo leùo

Luaïân kheùo hoïc daâm daät

Luaän tìm caàu taøi lôïi

Luaän doøng hoï thanh tònh,

Luaän taát caû muoân vaät

Luaän möôøi thöù teân hoï

Luaän toaùn soá, tính löôøng

Luaän côø vaây, baøi baïc,

Luaän saùch hoïc nguyeân baûn

Luaän aâm nhaïc, ca muùa

Luaän thoåi oác ca haùt

Luaän nhaûy muùa, haøi höôùc,

Maùnh khoùe vaø tröôøng lôùp

Luaän laéc caùc voøng hoa

Caùc boä luaän nhö theá Ñeàu thoâng suoát hoaøn toaøn. Xoa boùp heát meät nhoïc Phaân bieät giaù Ma-ni Caùch phaân bieät y phuïc Maøu saéc vaø daáu in Maùy moùc vaø keo daùn Thuaät baén gaàn hay xa, Laïi kheùo bieát chaët, caét Chaïm troå thaønh caùc töôïng Vaên chöông vaø vieát, veõ Ñeàu thoâng suoát taát caû. Laïi coøn kheùo bieát caùch Hoøa höông, laøm traøng hoa Kheùo bieát caùch ñoaùn moäng Kheùo bieát tieáng chim muoâng Kheùo bieát töôùng nam nöõ Bieát caùch ñieàu voi, ngöïa, Laïi kheùo bieát tieáng troáng Cho ñeán caùch ñaùnh troáng Kheùo bieát caùch chieán ñaáu Bieát roõ caùch hoøa giaûi, Caùch ñieàu ngöïa, muùa giaùo Kheùo bieát caùch chaïy nhaûy Kheùo bieát caùch böôùc ñi Kheùo bieát caùch cöùu giuùp Caùc caùch thöùc nhö vaäy Taát caû ñeàu bieát roõ. Caùc trí tueä kyõ naêng vöôït baäc nhö theá vöông töû ñeàu thoâng suoát. Neáu Ngaøi bieát nhöõng vieäc ñoù thì vì ñoù laø sôû hoïc cuûa Ngaøi, neân khoâng coù gì laø laï, coøn neáu Ngaøi bieát caùch chaên boø laø vieäc cuûa haøng thöù daân caïn côït thì bieát Ngaøi quaû thaät laø Baäc Nhaát Thieát Trí. Luùc baáy giôø ngöôøi chaên boø hoûi Ñöùc Phaät: –Baïch Ñöùc Theá Toân, coù maáy phöông phaùp chaên boø, giuùp ñaøn boø ngaøy caøng taêng theâm veà soá löôïng? Ñöùc Phaät daïy: –Coù möôøi moät phöông phaùp chaên boø, giuùp ñaøn boø ngaøy caøng taêng theâm veà soá löôïng, khoâng bò ít ñi. Neáu khoâng bieát saéc, khoâng bieát töôùng, khoâng bieát daäy sôùm... cho ñeán queùt doïn, khoâng bieát baêng boù veát thöông, khoâng bieát un khoùi, khoâng bieát daãn chuùng ñi ñöôøng lôùn, khoâng bieát caùch laøm cho ñaøn boø ñi laïi ñöôïc thoaûi maùi, khoâng bieát caùch daãn loäi nöôùc, khoâng bieát nôi thaû boø cho toát, khoâng bieát caùch vaét söõa ñöøng ñeå soùt, khoâng bieát caùch xöû lyù ñoái vôùi chuû khi boø bò maát troäm. Neáu khoâng hieåu roõ caùc phaùp nhö theá thì khoâng goïi laø bieát caùch chaên boø, coøn nhö hieåu ñöôïc phaùp naøy thì goïi laø bieát caùch chaên boø. Nghe Ñöùc Phaät daïy nhöõng ñieàu aáy, nhöõng ngöôøi chaên boø vui möøng thöa nhö vaày:

–Baïch Ñöùc Theá Toân, nhöõng ngöôøi chaên boø laâu naêm coøn khoâng bieát ñöôïc nhöõng phaùp aáy, huoáng gì luõ chuùng con laøm sao bieát ñöôïc möôøi moät phöông phaùp naøy. Vì vaäy neân bieát Ñöùc Nhö Lai Theá Toân thaät laø Baäc Nhaát Thieát Trí. Nhöõng ngöôøi chaên boø sinh taâm tin hieåu, xin Phaät xuaát gia. Ñöùc Phaät lieàn noùi cho hoï nghe: –Coù möôøi moät phaùp, Tyø-kheo neân hoïc… nhö trong kinh coù noùi roäng.

 CHÖÔNG 62 Baäc Ñaïi nhaân chæ mong giöõ gìn ñöùc haïnh chöù khoâng caàu mong cuùng döôøng vaø cung kính. Toâi töøng nghe: Thuôû xöa, sau chín möôi ngaøy haï an cö trong vöôøn oâng Caáp Coâ Ñoäc röøng caây thaùi töû Kyø-ñaø taïi nöôùc Xaù-veä xong, Ñöùc Nhö Lai ñònh ra ñi thì tröôûng giaû Tu-ñaït-ña lieàn thænh ôû laïi nhöng Ngaøi khoâng nhaän lôøi. Caùc Öu-baø-di nhö baø Tyø-xaù-khö Loäc Töû Maãu…, cuõng caàu thænh Phaät, nhöng Phaät cuõng khoâng nhaän. Caùc Öu-baø-taéc vaø caùc quan ñaïi thaàn, phuï töôùng kyø cöïu… trong nöôùc Xaù-veä cuõng caàu thænh Ñöùc Phaät, caùc anh em vua Ca-tyø- leâ… vaø caùc vöông töû Kyø-ñaø, vua Ba-tö-naëc… cuõng caàu thænh Phaät nhöng Ngaøi cuõng khoâng nhaän lôøi. Khoâng ñöôïc toaïi nguyeän vì Ñöùc Phaät khoâng nhaän lôøi, tröôûng giaû Tu-ñaït-ña trôû veà nhaø buoàn baõ khoùc than. Tröôùc kia, khi Nhö Lai coøn laøm Boà-taùt, Ngaøi ñeán choã caùc ñaïo só Ca-lan vaø Uaát- ñaàu-lam-phaát. Luùc töø giaõ ñoà chuùng cuûa hoï, Ngaøi coøn buoàn khoå, huoáng gì Tu-ñaït-ña, laø ngöôøi ñaõ thaáy ñöôïc Chaân ñeá, laø Öu-baø-taéc phuïng söï Ñöùc Phaät ñaõ laâu laøm sao traùnh khoûi buoàn raàu khi thaáy Ñöùc Theá Toân ra ñi. Nhö trong kinh Baûn Haïnh coù noùi roäng. Luùc aáy, Phuùc-leâ-giaø laø ngöôøi tôù gaùi cuûa tröôûng giaû Tu-ñaït-ña töø beân ngoaøi ñem nöôùc ñeán choã tröôûng giaû ñoå vaøo boàn lôùn. Chöa ñoå xong thì thaáy tröôûng giaû buoàn baõ than khoùc, Phuùc-leâ-giaø lieàn ñaët bình xuoáng ñaát, thöa vôùi tröôûng giaû: –Thöa tröôûng giaû, vì sao ngaøi buoàn khoùc nhö vaäy? Tröôûng giaû Tu-ñaït-ña ñaùp: –Ñöùc Theá Toân ñònh ñi nôi khaùc. Caùc ñaïi tröôûng giaû, quoác vöông, ñaïi thaàn, ñeàu caàu thænh nhöng Ngaøi khoâng baèng loøng ôû laïi cho neân ta buoàn khoùc nhö vaäy. Ñöùa tôù gaùi thöa vôùi tröôûng giaû: –Thöa tröôûng giaû, tröôûng giaû khoâng theå thænh Ñöùc Phaät ôû laïi trong nöôùc ñöôïc sao? Tröôûng giaû noùi: –Ta ñaõ heát söùc caàu thænh vaø nhieàu ngöôøi, nhieàu Baø-la-moân trong thaønh cuõng ñeàu cung thænh nhöng Ngaøi vaãn khoâng nhaän lôøi. Caùc vua vaø caùc ñaïi thaàn cung thænh Ñöùc Nhö Lai, taát caû ñeàu raát nhoïc söùc nhöng khoâng theå laøm cho Ngaøi ôû laïi. Nay Baäc Chaân Teá cuûa theá gian nhaát ñònh ra ñi. Vì luyeán tieác, kính meán Ngaøi neân hoï buoàn baõ khoâng vui. Tröôûng giaû noùi tieáp: –Khoâng phaûi chæ rieâng mình ta buoàn khoå maø moïi ngöôøi trong nöôùc Xaù-veä cuõng khoâng vui. Tröôûng giaû lieàn noùi keä:

Ngöôøi trong nöôùc Xaù-veä

Giaø treû vaø trai gaùi

Taát caû ñeàu lo buoàn

Ví nhö luùc nguyeät thöïc

Moïi ngöôøi ñeàu lo sôï

Ñeàu cuøng nhau caàu thænh.

Khi nghe keä xong, Phuùc-leâ-giaø vui möøng, hôùn hôû thöa vôùi tröôûng giaû:

–Thöa tröôûng giaû, ngaøi neân vui veû, ñöøng lo buoàn nöõa! Con coù theå thænh Ñöùc Phaät ôû laïi ñöôïc.

Tu-ñaït-ña lieàn noùi:

–Töø quoác vöông cho ñeán moïi ngöôøi trong nöôùc coøn khoâng thænh Ñöùc Nhö Lai ôû laïi ñöôïc, giôø ñaây ngöôi daùm noùi coù theå thænh Ngaøi ôû laïi, ta khoâng tin!

Phuùc-leâ-giaø thöa:

–Thöa tröôûng giaû, con chaéc chaén laøm ñöôïc!

Nghe Phuùc-leâ-giaø noùi, tröôûng giaû Tu-ñaït-ña vui haún leân, lieàn hoûi:

–Ngöôi coù naêng löïc gì?

Phuùc-leâ-giaø thöa:

–Thöa tröôûng giaû, con khoâng coù naêng löïc gì heát maø chính Ñöùc Theá Toân coù taâm Ñaïi bi!

Vò aáy noùi keä:

Baäc Nhaát Thieát Chuûng Trí

Nhö ngöôøi meï thöông con

Mong daïy doã con mình

Taâm khoâng heà moûi meät,

Chuùng sinh ñaém vaøo höõu

Phaät thöôøng muoán cöùu vôùt

Ví nhö meï maát con

Tìm cho ñöôïc môùi thoâi.

Con naém aùo Ñaïi bi

Chaéc chaén Ngaøi trôû veà.

Phaät khoâng phaân doøng hoï

Giaøu sang vaø ñeïp xaáu

Taøi saéc hay toát xaáu

Chæ xeùt coù loøng tin

Ngöôøi caên laønh thaønh thuïc

Neáu thaáy chuùng sinh naøy

Lieàn thöông xoùt cöùu giuùp.

Nay con giöõ Phaät laïi

Nhaân daân ôû trong nöôùc

Taát caû ñeàu vui möøng.

Ñang gaùnh nöôùc, aùo coøn öôùt ñaãm chöa khoâ, Phuùc-leâ-giaø cuøng vôùi caùc baïn ñi ñeán

Kyø hoaøn. Luùc aáy nhaø vua vaø moïi ngöôøi ñang ôû tinh xaù Kyø hoaøn, moïi ngöôøi ñeàu traùnh ñöôøng ñeå Phuùc-leâ-giaø ñeán choã Phaät. Caùc caên laønh ñaõ troàng tröôùc kia, nay ñeàu hieån hieän,

Phuùc-leâ-giaø lôùn tieáng thænh Phaät vaø noùi keä:

Nhaø vua vaø ñaïi thaàn

Saùt-lôïi, Baø-la-moân

Taát caû ngöôøi cao quyù

Ñeàu cuùng döôøng Ñöùc Phaät.

Nay taâm con ao öôùc

Cuõng muoán ñöôïc cuùng döôøng

Nay xin thænh caàu Phaät

Mong Theá Toân nghe cho.

Tuy bieát caùc vò quyù

Caàu thænh Ñöùc Theá Toân

Nhö Lai ñaïi Töø bi

Xin nhaän lôøi con thænh,

Taâm Theá Toân bình ñaúng

Khoâng phaân bieät cao, thaáp

Keû ngheøo heøn, thaáp keùm

Vaø cao sang, Ñeá Thích

Con sôï bieån ngheøo naøn

Laën huïp trong caùc khoå

Chìm ñaém maõi khoâng thoâi

Thöôøng nghe tieáng khoå naõo,

Theá Toân neân thöông xoùt

Cöùu vôùt khoûi löûa ngheøo

Nay con raát kính tin

Baäc hôn caû trong chuùng.

Xin Ñaïi Bi chöùng bieát

Maët ñaát vaø hö khoâng

Trong taát caû theá giôùi

Ñeàu thaáy bieát taát caû

Khoâng coù gì khoâng roõ

Chæ Phaät thaáy ñaày ñuû

Taát caû ñeàu bieát heát,

Nay con khoâng coù gì

Cuùng Phaät vaø chuùng Taêng

Chæ coù tin, nhaän, hieåu

Thaân naøy chaúng cuûa mình

Thuoäc ngöôøi, khoâng töï do

Khoâng ñöôïc theo Ñöùc Phaät

Cuùi xin nhaän lôøi con!

Neáu Phaät boû ñi xa

Taâm con nhö say cuoàng

Saéc thaân ñaõ cuùng döôøng

Neáu Phaät ôû laïi ñaây

Con ñöôïc kính Phaùp thaân

Phaùp do Phaät noùi ra

Con ñeàu thöïc haønh ñöôïc.

Laønh thay! Cuùi xin Ngaøi

ÔÛ laïi giaùo huaán con.

Sang heøn khoâng khaùc nhau

Chaéc thaät trong chuùng sinh

Cuøng taát caû theá gian

Laøm ngöôøi baïn khoâng môøi.

Maøng löôùi bao caùc ngoùn

Tay coù baùnh xe ñeïp

Taát caû ñeàu sôï haõi

Phaät duøng tay an uûi.

Ai coù taâm Ñaïi bi

Buûa khaép caû theá gian

Ñeàu laø lôøi Chaân teá

Luïc sö xöng Chuûng trí

Xöa ñaõ ñieàu phuïc hoï?

Ai ôû tröôùc ñaïi chuùng

Tieáng Sö töû khoâng sôï

Tieáng khen khaép ba coõi

Lay ñoäng khaép taát caû

Theá giôùi ñeàu nghe bieát?

Ai khoâng coù loãi laàm?

Chæ coù Phaät Theá Toân.

Laønh thay! Xin hoøa vui

Taâm veà nöông Tam baûo

Gioáng nhö con nhôù meï.

Ngaøi vì caùc chuùng sinh

Tu khoå haïnh khoù laøm

Chòu khoù ñi ñeán ñaây

Noùi taùm con ñöôøng chaùnh

Môû baøy neûo cam loä

Ngöôøi trí laøm phaùp khí.

Baáy giôø caên laønh cuûa Phuùc-leâ-giaø ñaõ thuaàn thuïc. Ñöùc Phaät Baø-giaø-baø phaùt ra tieáng

Phaïm aâm, duøng keä baûo Phuùc-leâ-giaø:

Ngöôi ñaõ kheùo tìm caùch

Laøm cho Ta ôû laïi

Ngöôi duøng lôøi moùc caâu

Cheá ngöï caùc voi maïnh,

Ngöôi coù chí beàn vöõng

Coù ñoä löôïng roäng raõi

Ñaõ duøng taâm tha thieát

Caàu thænh Ta ôû laïi

Giôø ñaây Ta laøm sao

Khoâng nhaän ngöôi thænh ñöôïc?

Neáu xa quaùn taâm ngöôi

Coøn phaûi neân ñi ñeán

Huoáng giôø ñöùng tröôùc ngöôi

Maø nôõ boû ñi sao?

Ta khoâng vì taøi lôïi

Giaøu sang vaø tieáng khen

Vì thaät taâm cuûa ngöôi

Ta seõ ôû ñaây laâu.

Thaáy taâm ngöôi thanh tònh

Gioáng nhö ngöïa taøi gioûi

Trang söùc yeân vaø daây

Ai khoâng côõi daïo chôi?

Ta ñaõ vì moïi ngöôøi,

Vì gaây nhaân giaûi thoaùt

Cho neân lìa gia ñình

Khoâng bò lôïi döôõng buoäc

Gioáng nhö con voi maïnh

Duøng tô sao buoäc ñöôïc?

Lôïi döôõng cuõng nhö vaäy

Khoâng theå ngaên caám Ta.

Luùc Ta ôû trong thai

Trong choã toái taêm kia

Coøn nghó lôïi chuùng sinh

Huoáng nay thaønh Chaùnh giaùc?

Khoå haïnh chöùa voâ löôïng

Vaãn thöôøng töï khoâ caïn

Neáu khoâng vì chuùng sinh

Ta ñaõ nhaäp Nieát-baøn

Vì muoán ñoä chuùng sinh

Cho neân ôû laïi ñôøi.

Ta vì caùc chuùng sinh

Nhaûy xuoáng vöïc, vaøo löûa,

Ta vì giaùo hoùa hoï

Khoâng neä caùc khoå naõo,

Cuõng khoâng töø khoù nhoïc

Laøm maõn nguyeän Leâ-giaø

Cho neân phaûi ôû laïi.

Phuùc-leâ-giaø neân bieát,

Ta giuùp ngöôi maõn nguyeän

Ta vì ñoä chuùng sinh

Gaùnh vaùc luõ raén ñoäc

Ta ôû vì Phuùc-giaø.

Chuùng sinh thaønh Xaù-veä

Ñeàu sinh taâm ít coù

Cuøng noùi lôøi nhö vaày:

Vui thay! Phaät ít coù

Khoâng nhaän lôøi cuûa vua

Khoâng nhaän lôøi ñaïi thaàn

Lôøi thænh ngöôøi trong thaønh,

Khoâng vì lôøi ngöôøi nöõ

Dòu daøng vaø meàm moûng

Phaät laø ngöôøi giaùo hoùa

Thaáy naøng coù taâm laønh

Neân quyeát ñònh ôû laïi.

Taát caû vieäc ñi, ôû

Bieát Phaät vì Phuùc-giaø

Cho neân phaûi ôû laïi

Khoâng vì caùc lôïi döôõng

Danh lôïi vaø taøi vaät.

Phaät khoâng caùc keát söû

Vì ngöôøi ñöôïc giaùo hoùa

Ñi ñöùng vaø naèm ngoài

Thöôøng xem xeùt chuùng sinh

Ngaøi vì caùc chuùng sinh

Ñaùng ñi thì ñi ngay

Ñaùng ôû thì cöù ôû.

CHÖÔNG 63

Phaûi giöõ gìn giôùi caám, thaø xaû boû thaân maïng chöù khoâng bao giôø huûy phaïm. Toâi töøng nghe: Thuôû xöa, coù moät thaày Tyø-kheo theo thöù lôùp ñi khaát thöïc, ñeán tieäm xaâu ngoïc ñöùng ôû ngoaøi cöûa. Luùc aáy ngöôøi thôï ñang xaâu ngoïc Ma-ni cho nhaø vua, thaày Tyø-kheo ñi qua, maøu y aùnh vaøo vieân ngoïc laøm cho noù coù maøu ñoû hoàng. Ngöôøi thôï vaøo nhaø laáy thöùc aên cuùng döôøng thaày Tyø-kheo, luùc aáy coù moät con ngoãng thaáy vieân ngoïc maøu ñoû gioáng nhö mieáng thòt lieàn ñeán moå vaø nuoát maát. Ñem thöùc aên cuùng döôøng thaày Tyø-kheo xong, ngöôøi thôï tìm vieân ngoïc nhöng khoâng thaáy. Vieân ngoïc quyù giaù naøy laø vaät cuûa vua. Nhaø ngöôøi thôï laøm ngoïc ñaõ ngheøo khoå nay laïi laøm maát ngoïc quyù cuûa vua neân trong loøng khieáp sôï, beøn noùi vôùi vò Tyø-kheo: –Thaày ôi, haõy traû ngoïc quyù laïi cho toâi! Luùc aáy, thaày Tyø-kheo suy nghó: “Vieân ngoïc aáy bò con ngoãng nuoát, neáu ta noùi ra thì ngöôøi thôï chaéc chaén seõ gieát con ngoãng ñeå laáy vieân ngoïc. Nhö vaäy söï khoå seõ ñeán vôùi ta! Ta phaûi laøm caùch naøo ñeå traùnh khoûi tai hoïa naøy?” Vò Tyø-kheo lieàn noùi keä: Nay vì giöõ maïng ngoãng Thaân ta chòu khoå naõo Khoâng coøn caùch naøo khaùc Laáy maïng ta thay ngoãng. Neáu cho ngöôøi thôï bieát Raèng chính do ngoãng nuoát Ngöôøi kia chöa chaéc tin Maø coøn gieát con ngoãng. Ta phaûi laøm caùch naøo Ñeå cöùu ñöôïc thaân mình Laïi khoâng haïi ngoãng kia? Neáu noùi ngöôøi khaùc laáy Noùi nhö vaäy khoâng ñöôïc Duø cho mình khoâng loãi Cuõng khoâng neân noùi doái. Ta nghe Baø-la-moân Vì soáng ñöôïc noùi doái Ta nghe Tieân thaùnh noùi Thaø xaû boû thaân maïng Khoâng bao giôø luoáng doái. Phaät noùi keû cöôùp aùc Bò cöa cöa ñöùt thaân Duø chòu söï ñau ñôùn Khoâng bao giôø huûy phaùp, Noùi doái ñöôïc toaøn maïng Vaãn coøn khoâng neân laøm Thaø coù taâm giöõ giôùi

Maø xaû boû thaân maïng.

Neáu ta noùi doái thì

Nhöõng vò cuøng phaïm haïnh

Cheâ bai ta phaù giôùi

Khinh cheâ ta nhö vaäy

Gioáng nhö ñoát taâm ta.

Vì nhöõng lyù do aáy

Khoâng neân phaù giôùi caám

Nay phaûi chòu khoå lôùn

Ta phaûi neân hoïc nhö

Ngoãng uoáng söõa pha nöôùc

Chæ uoáng heát phaàn söõa

Coøn chöøa laïi phaàn nöôùc

Nay ta cuõng phaûi vaäy

Boû aùc maø laáy thieän.

Trong kinh daïy nhö vaày

Ngöôøi trí vaø treû ngu

Tuy cuøng laøm moät vieäc

Nhöng khoâng theo vieäc aùc

Ngöôøi laønh boû ñieàu aùc

Nhö ngoãng uoáng söõa nöôùc.

Nay ta boû thaân maïng

Vì maïng soáng ngoãng kia

Bôûi vì ta giöõ giôùi

Ñeå thaønh ñaïo giaûi thoaùt.

Khi nghe keä aáy xong, ngöôøi thôï xaâu ngoïc noùi vôùi thaày Tyø-kheo:

–Traû vieân ngoïc laïi cho toâi! Neáu khoâng traû laïi thì thaày phaûi chuoác laáy khoå naõo, khoâng theå boû qua ñöôïc.

Thaày Tyø-kheo ñaùp:

–Ai laáy ngoïc cuûa oâng!

Vaø thaày ñöùng im laëng. Ngöôøi thôï noùi:

–ÔÛ ñaây khoâng coù ngöôøi naøo khaùc, ai laáy vieân ngoïc aáy?

Khi ñoù ngöôøi thôï xaâu ngoïc lieàn ñoùng cöûa laïi roài noùi vôùi thaày Tyø-kheo:

–Baây giôø, thaày cöù ngoan coá ñi!

Thaày Tyø-kheo nhìn khaép boán phía nhöng khoâng bieát nhôø caäy ai. Gioáng nhö con nai ñi vaøo vöôøn maø khoâng bieát loái ra, thaày Tyø-kheo khoâng caàu cöùu ñöôïc ai cuõng laïi nhö vaäy.

Baáy giôø thaày Tyø-kheo töï thuùc lieãm thaân, söûa y phuïc ngay ngaén. Ngöôøi thôï laïi noùi:

–Baây giôø, oâng coù muoán ñaáu vôùi ta khoâng?

Thaày Tyø-kheo ñaùp:

–Toâi khoâng muoán ñaáu vôùi oâng! Toâi töï ñaáu vôùi boïn giaëc keát söû kia. Sôû dó nhö vaäy laø vì toâi e raèng khi ñaùnh nhau thaân theå seõ loä lieãu ra ngoaøi, maø Tyø-kheo chuùng toâi duø cho coù khoán khoå nhöng luùc laâm chung y phuïc vaãn thöôøng töï che kín, khoâng ñeå loä thaân theå.

Thaày Tyø-kheo laïi noùi keä:

Theá Toân bieát hoå theïn

Nay ta tu hoïc theo

Cho ñeán luùc qua ñôøi

Khoâng ñeå loä thaân theå.

Ngöôøi thôï noùi vôùi thaày Tyø-kheo:

–Vaäy thaày khoâng tieác thaân maïng hay sao?

Thaày Tyø-kheo ñaùp:

–Theo phaùp xuaát gia cuûa toâi thì ñeán khi giaûi thoaùt cuõng thöôøng giöõ gìn thaân maïng, duø ôû trong choã hieåm naïn vaãn giöõ gìn thaân maïng. Nay toâi nhaát ñònh boû thaân naøy ñeå chuùng xuaát gia khen ngôïi teân toâi.

Vò Tyø-kheo lieàn noùi keä:

Khi toâi boû thaân maïng

Ngaõ xuoáng nhö cuûi khoâ

Khieán cho ngöôøi ngôïi khen

Vì ngoãng maø boû thaân

Cuõng khieán cho ngöôøi sau

Ñeàu buoàn baõ thöông tieác.

Xaû boû thaân maïng naøy

Ngöôøi nghe sieâng tinh taán

Tu haønh theo ñaïo chaân

Giöõ vöõng caùc giôùi caám

Neáu coù ai huûy giôùi

Nguyeän cho öa giöõ giôùi

Baáy giôø ngöôøi thôï noùi vôùi thaày Tyø-kheo:

–Vöøa roài, oâng ñaõ noùi nhöõng lôøi taø vaïy khoâng chaân thaät maø laïi muoán cho ngöôøi khaùc khen ngôïi teân mình.

Thaày Tyø-kheo ñaùp:

–OÂng cho raèng toâi maëc chieác y nhuoäm naøy laø hö doái hay sao? Taïi sao phaûi khoe khoang caùi toát? Vì khoâng taø vaïy neân töï vui möøng, cuõng khoâng phaûi vì muoán ngöôøi khaùc khen ngôïi teân toâi maø chính laø muoán cho Ñöùc Theá Toân bieát roõ taâm chí thaønh cuûa toâi.

Vò Tyø-kheo lieàn noùi keä:

Ñeä töû cuûa Ñöùc Phaät

Vì giöõ gìn giôùi caám

Xaû boû thaân khoù boû

Khieán nhöõng ngöôøi theá gian

Sinh taâm chöa töøng coù,

Ñoái caùc vò xuaát gia

Giôø tuy chöa sinh taâm

Töông lai aét seõ sinh.

Khi aáy, ngöôøi thôï troùi thaày Tyø-kheo laïi roài duøng gaäy ñaùnh vaø hoûi:

–Vieân ngoïc ôû ñaâu? Traû laïi cho toâi!

Thaày Tyø-kheo ñaùp:

–Toâi khoâng laáy ngoïc!

Ngöôøi thôï khoùc loùc, trong loøng aên naên laïi caøng theâm khoå naõo vì ñeå maát ngoïc cuûa vua, lieàn noùi keä:

Chao oâi, caùi ngheøo naøy!

Ta bieát nghieäp laønh, döõ

Neân sinh taâm aên naên

Chao oâi, caùi ngheøo naøy!

Do tham neân laøm aùc.

Ngöôøi thôï khoùc loùc, ñaûnh leã döôùi chaân thaày Tyø-kheo roài thöa:

–Xin thaày vui loøng traû vieân ngoïc laïi cho toâi! Thaày chôù töï thieâu ñoát maø cuõng ñöøng thieâu ñoát toâi!

Thaày Tyø-kheo ñaùp:

–Thaät söï toâi khoâng laáy!

Ngöôøi thôï noùi tieáp:

–Tyø-kheo naøy thaät ngoan coá, chòu ñau ñôùn nhö vaäy maø vaãn khoâng chòu noùi ra!

Bò caùi ngheøo eùp ngaët maø khoâng laáy laïi ñöôïc vieân ngoïc, ngöôøi thôï laïi caøng töùc giaän ñaùnh ñaäp. Hai tay vaø coå ñeàu bò troùi, nhìn khaép boán phía khoâng bieát keâu ai, thaày

Tyø-kheo chaéc chaén phaûi chòu cheát moät caùch luoáng uoång, lieàn nghó nhö vaày: “Soáng, cheát, chòu khoå ñeàu phaûi nhö theá, ta nhaát quyeát khoâng noùi ra, khoâng ñeå traùi phaïm giôùi luaät. Neáu ta phaïm giôùi seõ chòu khoå ñòa nguïc coøn hôn caùi khoå hieän giôø”.

Thaày Tyø-kheo noùi keä:

Phaûi nhôù Nhaát Thieát Trí

Laáy ñaïi Bi laøm theå

Vì toâi toân troïng Phaät

Neân nhôù lôøi Phaät daïy,

Lôøi cuûa Phuù-na-giaø

Laïi phaûi neân nhôù nghó.

Tieân nhaãn nhuïc trong röøng

Chaët boû caû tay, chaân

Vaø tai, muõi cuûa mình

Maø taâm khoâng töùc giaän.

Tyø-kheo phaûi nhôù nghó

Trong kinh Phaät coù daïy

Raèng caùc thaày Tyø-kheo

Daàu bò cöa saét cöa

Thaân theå vaø chaân tay

Cuõng khoâng sinh taâm aùc,

Chæ chuyeân taâm nhôù Phaät

Nghó mình ñaõ xuaát gia

Vaø nhôù nghó giôùi caám.

Toâi ôû ñôøi quaù khöù

Vì daâm, troäm boû thaân

Nhö theá khoâng theå ñeám,

Deâ, nai vaø luïc suùc

Boû thaân khoâng theå tính,

Khi aáy luoáng chòu khoå

Vì giôùi boû thaân maïng

Hôn soáng maø phaù giôùi.

Duø cho muoán giöõ mình

Roài cuoái cuøng cuõng cheát

Khoâng baèng giöõ gìn giôùi

Cöùu maïng soáng vaät khaùc.

Boû thaân nguy aùch naøy

Ñeå caàu thaân giaûi thoaùt

Tuy xaû boû thaân maïng

Nhöng coù caùc coâng ñöùc

Coù ñöôïc voâ sôû ñaéc.

Ngöôøi trí giöõ thaân maïng

Maïng aáy coù coâng ñöùc

Ngöôøi ngu boû thaân maïng

Luoáng uoång khoâng ñöôïc gì.

Khi ñoù thaày Tyø-kheo noùi vôùi ngöôøi thôï xoû ngoïc:

–Giöõ taâm Töø bi thaät laø khoå thay!

Ngöôøi thôï khoùc loùc, buoàn raàu noùi keä:

Maëc duø toâi ñaùnh thaày

Nhöng heát söùc khoå naõo

Lo sôï vua traùch phaït

Laïi muoán tra khaûo thaày

Nay thaày boû khoå aáy

Cuõng khieán oâi boû aùc.

Thaày laø ngöôøi xuaát gia

Phaûi döùt boû tham duïc

Neân boû taâm tham aùi

Haõy traû ngoïc cho toâi!

Thaày Tyø-kheo mæm cöôøi noùi keä:

Toâi tuy coù taâm tham

Nhöng khoâng heà tham ngoïc.

OÂng haõy nghe toâi noùi

Toâi tuy tham tieáng khen

Nhöng ngöôøi trí ca ngôïi,

Cuõng tham caû giôùi caám

Cho ñeán phaùp giaûi thoaùt

Con ñöôøng ñeán baát dieät

Laø ñieàu toâi tham nhaát.

Ñoái vôùi ngoïc cuûa oâng

Thaät khoâng coù taâm tham.

Toâi maëc y phaán taûo

Khaát thöïc laø söï soáng

Soáng ôû döôùi goác caây

Toâi cho ñoù laø ñuû

Vì nhöõng lyù do naøo

Laïi ñi laøm keû cöôùp?

OÂng neân kheùo xem xeùt!

Ngöôøi thôï noùi vôùi thaày Tyø-kheo:

–Thaày chôù noùi nhieàu?

Theá roài ngöôøi thôï laáy daây troùi theâm vaø ñaùnh ñaâïp nöõa. Vì daây xieát maïnh quaù neân maét, tai, mieäng, muõi cuûa thaày Tyø-kheo ñeàu chaûy maùu. Khi aáy, con ngoãng lieàn ñeán uoáng maùu; ngöôøi thôï töùc giaän ñaùnh con ngoãng cheát. Thaày Tyø-kheo hoûi:

–Con ngoãng coøn soáng hay cheát?

Ngöôøi thôï ñaùp:

–Con ngoãng soáng hay cheát ñaâu coù gì ñaùng hoûi?

Thaày Tyø-kheo höôùng veà choã con ngoãng, thaáy noù ñaõ cheát beøn rôi nöôùc maét khoâng vui maø noùi keä:

Toâi chòu caùc khoå naõo

Mong cho ngoãng ñöôïc soáng

Nay maïng toâi chöa cheát

Maø ngoãng cheát tröôùc toâi.

Toâi mong cöùu maïng noù

Môùi chòu khoå nhö vaày

Sao noù laïi cheát tröôùc

Muïc ñích toâi khoâng thaønh!

Ngöôøi thôï hoûi thaày Tyø-kheo:

–Con ngoãng ñoái vôùi thaày coù lieân can gì, sao thaày buoàn baõ nhö theá?

Thaày Tyø-kheo ñaùp:

–Vì khoâng ñöôïc maõn nguyeän neân toâi khoâng vui! Naõy giôø toâi coù yù muoán cheát thay cho ngoãng nhöng giôø noù ñaõ cheát laøm cho toâi khoâng ñöôïc nhö yù nguyeän.

Ngöôøi thôï laïi hoûi:

–Thaày muoán nguyeän ñieàu gì?

Thaày Tyø-kheo ñaùp:

–Khi Ñöùc Phaät coøn laøm Boà-taùt, vì chuùng sinh Ngaøi ñaõ chòu chaët boû chaân tay khoâng heà tieác thaân maïng. Toâi muoán hoïc theo haïnh cuûa Ngaøi.

Vò Tyø-kheo noùi keä:

Thuôû xa xöa Boà-taùt

Boû thaân theá maïng ngoãng

Toâi cuõng laøm nhö theá

Muoán boû maïng thay ngoãng.

Toâi coù taâm cao thöôïng

Muoán ngoãng ñöôïc toaøn maïng

Do oâng gieát cheát ngoãng

Taâm nguyeän toâi khoâng troøn.

Ngöôøi thôï hoûi:

–Thaày noùi ñieàu aáy toâi vaãn chöa hieåu, thaày neân giaûi thích roõ raøng nguyeân nhaân.

Baáy giôø, thaày Tyø-kheo noùi keä ñaùp:

Toâi maëc y maøu ñoû

Saéc ngoïc töïa maøu thòt

Ngoãng cho ñoù laø thòt

Lieàn ñeán nuoát ngoïc ngay.

Toâi cam chòu khoå ñau

Vì muoán giuùp ngoãng kia

Bò tra khaûo raát khoå

Mong noù ñöôïc toaøn maïng.

Taát caû caùc chuùng sinh

Phaät ñeàu xem nhö con

Ngöôøi khoâng coù coâng ñöùc

Ngaøi cuõng ñeàu thöông xoùt.

Cuø-ñaøm laø Thaày toâi

Laøm sao gieát chuùng sinh

Toâi laø ñeä töû Ngaøi

Nôõ naøo laïi saùt haïi!

Nghe keä xong, ngöôøi thôï lieàn moå buïng ngoãng laáy vieân ngoïc ra roài khoùc nöùc nôû thöa vôùi thaày Tyø-kheo:

–Vì cöùu maïng con ngoãng maø thaày khoâng tieác thaân mình, laøm cho toâi khoâng bieát maø gaây ra nhöõng vieäc khoâng ñuùng phaùp naøy.

Ngöôøi thôï lieàn noùi keä:

Thaày chöùa vieäc coâng ñöùc

Nhö laáy tro phuû löûa

Toâi vì quaù ngu si

Thieâu ñoát maáy traêm thaân.

Thaày raát laø xöùng ñaùng

Tieâu bieåu cho Ñöùc Phaät

Toâi vì quaù ngu si

Khoâng chòu xem xeùt kyõ

Bò löûa si thieâu ñoát.

Xin thaày taïm ôû laïi

Cho toâi ñöôïc saùm hoái

Gioáng nhö ngaõ xuoáng ñaát

Choáng ñaát ñeå ñöùng daäy

Ñôïi toâi cuùng chuùt ít.

Khi aáy, ngöôøi thôï chaép tay höôùng veà thaày Tyø-kheo, laïi noùi keä raèng:

Kính leã haïnh thanh tònh

Cung kính giöõ vöõng giôùi

Gaëp naïn khoå döõ doäi

Khoâng heà phaù huûy giôùi.

Khoâng gaëp vieäc döõ naøy

Giöõ giôùi naøo coù khoù

Caàn phaûi gaëp vieäc khoå

Môùi giöõ gìn giôùi caám

Ñaây môùi goïi laø khoù.

Vì ngoãng thaân chòu khoå

Khoâng huûy phaïm giôùi caám

Vieäc naøy thaät khoù coù!

Saùm hoái xong, ngöôøi thôï ñöa tieãn thaày Tyø-kheo ra veà. 

← Văn bản trướcT015 BD VI 201-Q10 Đại Trang Nghiêm Kinh LuậnVăn bản tiếp →T015 BD VI 201-Q12 Đại Trang Nghiêm Kinh Luận
☰ Mục lục Đại Tạng Kinh (Linh Sơn Pháp Bảo)
⬇ Tải .txt⬇ Tải PDF