4- CHUYEÄN KHÍ LAÕO QUOÁC Ñöùc Phaät ôû taïi nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, Ñöùc Theá Toân daïy nhö vaày: –Cung kính ngöôøi giaø coù lôïi ích lôùn laø: Nhöõng ñieàu chöa ñöôïc nghe thì ñöôïc nghe hieåu, tieáng taêm ñoàn xa, ñöôïc ngöôøi trí kính neå. Caùc Tyø-kheo thöa: –Ñöùc Nhö Lai Theá Toân thöôøng khen ngôïi nhöõng ai cung kính cha meï vaø nhöõng baäc kyø tuùc tröôûng laõo. Ñöùc Phaät daïy: –Ñaâu chæ coù ngaøy hoâm nay, maø trong voâ löôïng kieáp ôû quaù khöù. Ta thöôøng cung kính cha meï cuøng nhöõng baäc tröôûng laõo kyø tuùc. Caùc Tyø-kheo thöa: –ÔÛ thôøi quaù khöù, Ñöùc Theá Toân ñaõ cung kính cha meï vaø caùc baäc tröôûng laõo nhö theá naøo? Ñöùc Phaät daïy: –Veà thôøi quaù khöù laâu xa veà tröôùc, coù moät nöôùc teân laø Khí laõo. Trong nöôùc naøy heã nhaø ai coù ngöôøi giaø ñeàu phaûi boû ñi thaät xa. Luùc aáy, moät vò ñaïi thaàn noï trong trieàu coù ngöôøi cha tuoåi ñaõ giaø. Theo phaùp luaät cuûa nöôùc thì phaûi ñem boû ngöôøi cha thaät xa. Nhöng vò ñaïi thaàn naøy coù loøng hieáu thuaän neân khoâng nôõ laøm vaäy. OÂng môùi ñaøo saâu trong ñaát laøm moät caên phoøng bí maät ñeå ngöôøi cha ôû ñoù, ñeå tuøy luùc phuïng söï hieáu döôõng. Baáy giôø, coù vò Thieân thaàn baét hai con raén ñeå tröôùc ñieän cuûa vua, noùi: –Neáu vua phaân bieät ñöôïc con naøo ñöïc, con naøo caùi thì nöôùc naøy ñöôïc bình yeân, coøn neáu khoâng phaân bieät ñöôïc thì caû thaân vua vaø nöôùc naøy sau baûy ngaøy nöõa seõ bò dieät heát. Nhaø vua nghe lôøi aáy roài, trong loøng buoàn böïc, lieàn trieäu taäp taát caû quaàn thaàn ñeå thaûo luaän veà vieäc naøy. Nhöng caùc quaàn thaàn ai cuõng khoâng theå phaân bieät con naøo ñöïc, con naøo caùi. Nhaø vua lieàn chieâu moä caùc hieàn taøi trong nöôùc, heã ai coù theå phaân bieät ñöôïc, nhaø vua seõ phong töôùc vò vaø troïng thöôûng. Vò ñaïi thaàn trôû veà nhaø hoûi cha mình, ngöôøi cha baûo: –Vieäc naøy phaân bieät raát deã daøng. Haõy duøng moät vaät meàm mòn roài ñaët con raén leân treân, neáu thaáy con vaät cöïa quaäy thì bieát ñoù laø con ñöïc, coøn neáu noù naèm yeân thì ñoù laø con caùi. Vò ñaïi thaàn lieàn tôùi taâu vôùi nhaø vua, quaû nhieân nhaø vua phaân bieät ñöôïc con naøo ñöïc, con naøo caùi. Vò Thieân thaàn laïi baûo: –Ai ñang nguû maø goïi laø thöùc? Ai ñang thöùc maø goïi laø nguû? Nhaø vua vaø quaàn thaàn laïi cuõng khoâng theå bieän bieät noåi. Nhaø vua laïi chieâu moä caùc hieàn taøi trong nöôùc, cuõng mhoâng ai coù theå giaûi thích ñöôïc. Vò ñaïi thaàn lieàn veà nhaø hoûi cha mình: –Lôøi aáy coù yù nghóa gì? Ngöôøi cha noùi: –Ñoù laø goïi veà nhöõng hoïc giaû, ñoái vôùi caùc phaøm phu thì goïi hoï laø ngöôøi thöùc, nhöng ñoái vôùi caùc vò La-haùn thì ñoù laø nhöõng ngöôøi ñang meâ nguû. Vò ñaïi thaàn lieàn ñem lôøi noùi aáy ñeå giaûi thích thì Thieân thaàn ñoàng yù. Vò Thieân thaàn laïi hoûi:
–Con baïch töôïng lôùn naøy ñöôïc bao nhieâu caân löôïng? Nhaø vua vaø quaàn thaàn cuøng nhau baøn luaän, nhöng cuõng khoâng theå bieát ñöôïc. Nhaø vua lieàn chieâu moä nhöõng ngöôøi trong nöôùc, nhöng cuõng khoâng coù ai bieát. Vì ñaïi thaàn laïi hoûi cha mình, ngöôøi cha traû lôøi: –Haõy ñaët con voi treân chieác thuyeàn, chieác thuyeàn aáy ñöôïc ñeå trong hoà nöôùc lôùn. Neân laøm daáu chieác thuyeàn luùc bình thöôøng thì möïc nöôùc theá naøo vaø khi boû con voi vaøo thì möïc nöôùc chìm xuoáng saâu bao nhieâu. Luùc ñoù ñöa voi ra, duøng ñaù boû vaøo chieác thuyeàn cho ñeán luùc chieác thuyeàn chìm xuoáng nöôùc baèng troïng löôïng con voi thì seõ bieát caân löôïng cuûa con voi. Vò ñaïi thaàn lieàn duøng lôøi trí tueä ñoù giaûi ñaùp, vò Thieân thaàn ñoàng yù. Thieân thaàn laïi hoûi: –Ai coù theå bieát ñöôïc laøm sao ñeå nöôùc trong moät buïm tay goïi laø nhieàu hôn nöôùc trong bieån caû? Nhaø vua vaø quaàn thaàn cuøng nhau nghò luaän cuõng khoâng theå giaûi thích. Nhaø vua laïi chieâu moä heát moïi ngöôøi trong nöôùc nhöng cuõng khoâng coù ai bieát. Vò ñaïi thaàn laïi hoûi cha mình: –Ñoù laø lôøi noùi coù yù gì? Ngöôøi cha ñaùp: –Lôøi naøy raát deã hieåu. Neáu coù ngöôøi vôùi tín taâm thanh tònh, laáy moät buïm nöôùc ñeå cuùng döôøng Ñöùc Phaät, chuùng Taêng, cha meï vaø caùc beänh nhaân nguy caáp. Do coâng ñöùc naøy traûi qua maáy ngaøn vaïn kieáp, keû aáy ñöôïc höôûng phöôùc voâ cuøng. Coøn nöôùc bieån tuy raát nhieàu nhöng chaúng qua cuõng haïn cuoäc trong thôøi gian moät kieáp roài noù cuõng seõ khoâ caïn. Theo ñoù maø xeùt, moät buïm nöôùc cuûa ngöôøi tín taâm aáy coøn nhieàu gaáp traêm ngaøn vaïn laàn so vôùi nöôùc trong bieån caû. Vò ñaïi thaàn lieàn duøng lôøi noùi naøy ñeå traû lôøi vò Thieân thaàn vaø ñöôïc chaáp nhaän. Vò Thieân thaàn laïi hoùa thaønh moät ngöôøi ñoùi khoå chæ coøn moät boä xöông, ñi ñeán hoûi: –ÔÛ theá gian coù ngöôøi naøo ñoùi khoå kòch lieät, oám o nhö toâi khoâng? Nhaø vua vaø quaàn thaàn cuøng nhau nghò luaän nhöng cuõng khoâng theå giaûi thích. Vò ñaïi thaàn cuõng vaäy, veà hoûi cha mình, ngöôøi cha traû lôøi: –ÔÛ theá gian coù ngöôøi tham lam keo kieät, ganh gheùt, khoâng tin Tam baûo, khoâng cuùng döôøng Cha meï, Sö tröôûng, cho neân ñôøi sau phaûi bò ñoïa trong loaøi ngaï quyû caû traêm ngaøn vaïn naêm vaãn khoâng nghe noùi ñeán teân côm nöôùc chi caû. Keû aáy thaân thì to nhö nuùi, buïng thì lôùn nhö caùi hang, coå thì nhoû nhö caây kim, toùc nhö dao nhoïn töø ñaàu ñeán chaân, heã luùc chuyeån ñoäng thì caùc khôùp xöông ñeàu bò boác löûa. Con ngöôøi nhö vaäy coøn khoå ñoùi kòch lieät hôn ngöôøi gaáp traêm ngaøn vaïn laàn. Vò ñaïi thaàn lieàn laáy lôøi aáy ñeå giaûi ñaùp Thieân thaàn vaø ñöôïc chaáp nhaän. Vò Thieân thaàn aáy laïi hoùa laøm moät ngöôøi tay chaân bò troùi, treân coå laïi bò goâng cuøm, trong thaân phun löûa, caû ngöôøi röïc chaùy nhö boù ñuoác, laïi hoûi: –Theá gian coù ngöôøi naøo khoå sôû nhö ta chaêng? Nhaø vua vaø quaàn thaàn nghò luaän, nhöng chaúng bieát traû lôøi ra sao. Vò ñaïi thaàn laïi hoûi cha mình, ngöôøi cha lieàn ñaùp: –ÔÛ theá gian coù ngöôøi khoâng hieáu thaûo vôùi cha meï, nghòch haïi sö tröôûng, phaûn laïi choàng mình, phæ baùng Tam baûo, ñôøi sau phaûi ñoïa vaøo ñòa nguïc nuùi dao röøng kieám, xe löûa loø than, soâng hieåm, haàm xí, ñöôøng dao, neûo löûa, phaûi chòu taát caû söï khoå sôû nhö vaäy voâ löôïng voâ bieân khoâng theå keå heát. Laáy ñoù maø so saùnh thì coøn khoán khoå hôn ngöôi
gaáp traêm ngaøn vaïn laàn. Vò ñaïi thaàn baèng theo lôøi aáy thöa vôùi Thieân thaàn vaø ñöôïc chaáp nhaän. Vò Thieân thaàn laïi hoùa laøm moät ngöôøi nöõ ñoan chaùnh, ñeïp ñeõ hôn ngöôøi theá gian, laïi hoûi: –ÔÛ theá gian coù ngöôøi naøo ñoan chaùnh nhö ta chaêng? Nhaø vua vaø quaàn thaàn ñeàu im laëng khoâng theå traû lôøi. Vò ñaïi thaàn laïi hoûi cha mình, ngöôøi cha baûo: –Theá gian coù ngöôøi kính tin Tam baûo, hieáu thuaän cha meï, Boá thí, Nhaãn nhuïc, Tinh taán, Trì giôùi neân ñöôïc sinh leân coõi trôøi, ñoan chaùnh, thuø thaéng hôn caû thaân ngöôi gaáp traêm vaïn laàn. Theo ñoù maø bieát thì ngöôi nhö con khæ muø maø thoâi. Vò ñaïi thaàn theo lôøi aáy maø traû lôøi Thieân thaàn vaø ñöôïc chaáp nhaän. Vò Thieân thaàn laïi laáy moät caây chieân-ñaøn vuoâng vöùc, ngay thaúng laïi hoûi: –Caây naøy phaàn naøo laø ñaàu? Nhaø vua vaø caùc quaàn thaàn coù trí löïc khoâng theå naøo traû lôøi ñöôïc. Vò ñaïi thaàn laïi hoûi cha mình, ngöôøi cha noùi: –Ñieàu aáy raát deã bieát. Haõy neùm khuùc goã vaøo nöôùc, heã phaàn goác thì chìm, coøn phaàn ñaàu thì noåi. Vò ñaïi thaàn lieàn laáy lôøi aáy traû lôøi cho Thieân thaàn vaø ñöôïc chaáp nhaän. Vò Thieân thaàn laïi laáy hai con ngöïa traéng hình saéc hoaøn toaøn gioáng nhau, hoûi: –Con naøo meï, con naøo laø con? Nhaø vua vaø quaàn thaàn cuõng khoâng theå traû lôøi ñöôïc. Vò ñaïi thaàn laïi hoûi cha mình, ngöôøi cha ñaùp: –Haõy laáy coû cho noù, neáu laø con meï seõ nhöôøng coû cho con aên. Nhöõng caâu hoûi nhö vaäy ñeàu ñöôïc giaûi ñaùp, vò Thieân thaàn raát hoan hyû, ban taëng quoác vöông nhöõng chaâu baùu quyù giaù ñaëc bieät vaø noùi vôùi vua: –Nay ñaây ñaát nöôùc cuûa nhaø vua toâi seõ heát loøng uûng hoä, khieán cho keû ñòch beân ngoaøi khoâng theå xaâm haïi ñöôïc. Nhaø vua nghe lôøi aáy xong heát söùc vui möøng, noùi vôùi vò ñaïi thaàn: –Nhöõng caâu traû lôøi vöøa roài laø do ngöôi töï bieát hay laø coù ai chæ daïy cho? Nhôø taøi trí cuûa ngöôi maø nöôùc nhaø ñöôïc an oån, ñaõ ñöôïc chaâu baùu coøn ñöôïc Thieân thaàn höùa seõ uûng hoä xaõ taéc. Ñoù laø nhôø taøi löïc cuûa ngöôi vaäy. Vò ñaïi thaàn ñaùp laïi lôøi vua: –Ñoù khoâng phaûi laø trí cuûa thaàn, mong ñöùc vua tha toäi thì thaàn môùi daùm taâu trình. Vua noùi: –Giaû söû hieän nay ngöôi coù vaïn toäi ñaùng cheát ñi nöõa, ta coøn khoâng hoûi tôùi, huoáng chi moät chuùt toäi nhoû. Vò thaàn taâu: –Trong nöôùc coù leänh khoâng ñöôïc nuoâi döôõng ngöôøi giaø, thaàn coù ngöôøi cha giaø, khoâng nôõ boû ñi, môùi maïo phaïm pheùp vua ñem giaáu trong loøng ñaát. Nhöõng ñieàu öùng ñaùp cuûa thaàn ñeàu laø nhôø taøi trí cuûa cha thaàn, chöù khoâng phaûi laø söùc löïc cuûa thaàn. Cuùi mong Ñaïi vöông ñoái vôùi taát caû quoác daân xin cho hoï ñöôïc pheùp nuoâi döôõng caùc ngöôøi giaø caû. Nhaø vua lieàn khen hay, taâm sinh hoan hyû, phuïng döôõng ngöôøi cha cuûa vò ñaïi thaàn, toân xöng laø baäc Thaày vì ñaõ cöùu taát caû nhaân maïng trong nöôùc, noùi: –Nhöõng lôïi ích nhö vaäy ñaâu phaûi laø choã bieát cuûa ta. Nhaø vua lieàn ra leänh baûo khaép caùc ngöôøi trong thieân haï khoâng ñöôïc pheùp boû
ngöôøi giaø, laïi phaûi bieát hieáu döôõng cha meï. Neáu ai baát hieáu vôùi cha meï, khoâng cung kính Sö tröôûng thì phaûi bò toäi lôùn. Ñöùc Phaät daïy: –Ngöôøi cha luùc aáy chính laø thaân Ta. Vò thaàn baáy giôø nay laø Xaù-lôïi-phaát, vò vua luùc aáy nay laø vua A-xaø-theá, coøn vò Thieân thaàn luùc aáy nay laø A-nan.
Μ