Phaåm 2: THIEÂN ÑEÁ THÍCH Khi aáy, Thieân ñeá Thích cuøng boán vaïn Thieân töû ñoàng ñeán hoäi hoïp. Boán Thieân vöông hoä theá cuøng hai vaïn Thieân töû ñoàng ñeán hoäi hoïp. Ñaïi phaïm Thieân vöông, chuû coõi Saùch-ha cuøng moät vaïn Phaïm chuùng ñoàng ñeán hoäi hoïp. Laïi coù naêm ngaøn chuùng trôøi Tònh cö ñoàng ñeán hoäi hoïp. Nghieäp quaû vaø aùnh saùng nôi thaân cuûa caùc chuùng trôøi naøy ôû tröôùc oai quang cuûa Phaät ñeàu khoâng theå hieän ra ñöôïc. Khi aáy, Thieân ñeá Thích baïch Thieän Hieän: –Nay coù voâ löôïng Thieân töû, muoán nghe Ñaïi ñöùc tuyeân thuyeát, chæ daïy Baùt-nhaõ ba- la-maät-ña. Cuùi xin Ñaïi ñöùc thöông xoùt chæ daïy cho hoï bieát, theá naøo laø Boà-taùt neân truï Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña. Khi aáy, Thieän Hieän baûo Ñeá Thích: –Toâi nöông thaàn löïc cuûa Phaät, tuyeân thuyeát chæ daïy Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña cho caùc chuùng trôøi, nhö vieäc neân an truï cuûa caùc Boà-taùt. Thieân töû caùc oâng, ngöôøi naøo chöa phaùt taâm quaû vò Giaùc ngoä cao toät thì nay neân phaùt. Nhöõng vò ñaõ nhaäp vaøo Chaùnh taùnh ly sinh cuûa Thanh vaên, Ñoäc giaùc thì khoâng theå phaùt taâm ñaïi Boà-ñeà. Vì sao? Naøy Kieàu-thi-ca, vì ngöôøi ñoù ñoái vôùi sinh töû coù söï ngaên ngaïi vaäy. Trong ñoù, neáu coù vò naøo ñaõ phaùt taâm caàu quaû vò Giaùc ngoä cao toät, thì toâi cuõng tuøy hyû. Vì sao? Kieàu-thi-ca, vì coù caùc baäc thaéng nhaân neân caàu thaéng phaùp. Toâi hoaøn toaøn khoâng laøm trôû ngaïi caáp baäc phaùp thieän thaéng cuûa hoï. Khi aáy, Theá Toân khen Thieän Hieän: –Laønh thay, laønh thay! OÂng kheùo khuyeân baûo caùc Boà-taùt. Cuï thoï Thieän Hieän baïch Phaät: –Con ñaõ bieát aân, sao laïi khoâng traû aân? Nghóa laø Phaät vaø caùc ñeä töû quaù khöù ñaõ daïy cho caùc Boà-taùt nhieàu loaïi phaùp yeáu, laøm phöông tieän ñeå ñi vaøo Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña. Baáy giôø Nhö Lai cuõng hoïc trong phaùp ñoù, nay chöùng quaû vò Giaùc ngoä cao toät, chuyeån vaän baùnh xe dieäu phaùp, laøm lôïi ích cho chuùng con, cho neân con nay y theo lôøi Phaät daïy, baûo veä, hoä nieäm caùc Boà-taùt naøy, laøm cho mau chöùng quaû vò Giaùc ngoä cao toät, chuyeån vaän baùnh xe dieäu phaùp, laøm lôïi ích an vui cho taát caû. Chính ñoù laø ñaùp ñeàn aân ñöùc kia. Thieän Hieän baûo vôùi Ñeá Thích: –Chö Thieân caùc oâng neân laéng nghe. Ta seõ noùi veà töôùng ñaùng truï Baùt-nhaõ ba-la- maät-ña saâu xa cuûa caùc chuùng Boà-taùt cho caùc oâng. Kieàu-thi-ca, caùc chuùng Boà-taùt baèng ñaïi theä trang nghieâm, höôùng thaúng ñeán Ñaïi thöøa thì neân duøng töôùng khoâng ñeå an truï Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña, khoâng neân truï saéc; cuõng khoâng neân truï thoï, töôûng, haønh, thöùc. Khoâng neân truï quaû Döï löu, cuõng khoâng neân truï quaû Nhaát lai, Baát hoaøn, A-la-haùn, Ñoäc giaùc Boà-ñeà. Cuõng khoâng neân truï ñaây laø saéc. Cuõng khoâng neân truï ñaây laø thoï, töôûng, haønh, thöùc. Khoâng neân truï ñaây laø quaû Döï löu; cuõng khoâng neân truï ñaây laø quaû Nhaát lai, Baát hoaøn, A-la-haùn, Ñoäc giaùc Boà-ñeà. Khoâng neân truï saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc hoaëc thöôøng hoaëc voâ thöôøng, hoaëc khoå hoaëc vui, hoaëc ngaõ hoaëc voâ ngaõ, tònh hoaëc baát tònh, khoâng hoaëc baát khoâng. Khoâng neân truï quaû Döï löu cho ñeán Ñoäc giaùc Boà-ñeà vì ñeàu laø söï hieån baøy voâ vi, laø phöôùc ñieàn chaân thaät ñaùng thoï nhaän cuùng döôøng. Khoâng neân truï quaû Döï löu vì coøn trôû laïi baûy laàn cuoái cuøng, chaéc chaén seõ nhaäp Nieát-baøn. Khoâng neân truï quaû Nhaát lai vì chöa ñaït ñeán Nieát-baøn, coøn trôû laïi coõi naøy maät laàn nöõa, chaéc chaén döùt saïch caùc khoå. Khoâng neân truï quaû Baát hoaøn vì qua dieät ñoä ôû coõi kia, khoâng coøn trôû laïi nöõa. Khoâng neân truï quaû A-la-haùn vì ngay ñôøi naøy chaéc chaén nhaäp Voâ dö Nieát-baøn. Khoâng neân truï quaû Ñoäc giaùc, vì vöôït ñòa vò Thanh vaên, nhöng
khoâng ñeán ñòa vò Phaät maø Baùt-nieát-baøn. Khoâng neân truï ñòa vò Phaät, hieån baøy voâ vi laø ruoäng phöôùc ñieàn chaân thaät ñaùng thoï nhaän söï cuùng döôøng, vöôït qua caùc ñòa vò Thanh vaên, Ñoäc giaùc... laøm lôïi ích an vui cho voâ löôïng, voâ soá höõu tình, laøm cho nhaäp vaøo caûnh giôùi Voâ dö Nieát-baøn. Giaû söû taát caû caûnh giôùi höõu tình khoâng coøn nöõa, ñeàu vaøo caûnh giôùi Voâ dö Baùt-nieát-baøn. Khi aáy, Xaù-lôïi Töû nghó: “Neáu nhö vaäy thì Boà-taùt seõ truï ôû ñaâu?” Thieän Hieän bieát yù nghó trong taâm Xaù-lôïi Töû, lieàn baûo raèng: –YÙ oâng theá naøo? Taâm Nhö Lai truï ôû choã naøo? Xaù-lôïi Töû thöa Thieän Hieän: –Taâm Nhö Lai laø hoaøn toaøn khoâng choã truï. Vì khoâng truï neân goïi laø Nhö Lai. Nghóa laø khoâng truï caûnh giôùi höõu vi, cuõng khoâng truï caûnh giôùi voâ vi, cuõng khoâng phaûi khoâng truï. Thieän Hieän thöa: –Boà-taùt cuõng vaäy, nhö caùc Ñöùc Nhö Lai ñoái vôùi taát caû phaùp, taâm khoâng truï, cuõng khoâng phaûi khoâng truï. Nghóa laø caùc Boà-taùt ñoái vôùi Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa, duøng voâ sôû ñaéc ñeå laøm phöông tieän. Neân truï nhö vaäy, neân hoïc nhö vaäy. Khi aáy, trong chuùng coù caùc Thieân töû thaàm nghó: “Taát caû caâu chuù cuûa caùc Döôïc-xoa, vôùi voâ soá sai khaùc, maëc duø laø bí maät nhöng maø chuùng ta coøn bieát roõ, coøn Ñaïi ñöùc Thieän Hieän ñoái vôùi Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa, tuy duøng voâ soá lôøi leõ ñeå chæ roõ nhöng chuùng ta hoaøn toaøn chaúng hieåu ñöôïc gì caû!” Bieát ñöôïc yù nghó cuûa chö Thieân, Cuï thoï Thieän Hieän baûo vôùi hoï: –Trong ñaáy, toâi khoâng giaûng thuyeát, chæ daïy. Caùc oâng cuõng chaúng nghe. Vaäy laáy gì ñeå hieåu? Khi aáy caùc Thieân töû laïi nghó: “Trong nghóa naøy, Toân giaû Thieän Hieän muoán laøm cho deã hieåu nhöng laïi caøng saâu saéc, vi teá, khoù coù theå ño löôøng.” Bieát ñöôïc yù nghó cuûa Thieân töû kia, Cuï thoï Thieän Hieän baûo Thieân töû: –Coù nhöõng ngöôøi muoán chöùng, muoán truï quaû vò Döï löu, Nhaát lai, Baát hoaøn, A-la- haùn, baäc Ñoäc giaùc Boà-ñeà vaø quaû vò Giaùc ngoä cao toät cuûa chö Phaät thì caàn phaûi nöông vaøo nhaãn naøy môùi coù theå chöùng, môùi coù theå truï ñöôïc. Khi aáy, caùc Thieân töû nghó: “Ñaïi ñöùc Thieän Hieän hoâm nay muoán vì nhöõng höõu tình naøo vaø tuyeân thuyeát nhöõng phaùp gì?” Bieát ñöôïc yù nghó cuûa caùc Thieân töû, Cuï thoï Thieän Hieän baûo vôùi hoï: –Toâi nay muoán vì höõu tình nhö huyeãn, thuyeát phaùp nhö huyeãn. Ngöôøi kia ñoái vôùi söï giaûng thuyeát khoâng nghe, khoâng hieåu, thì khoâng chöùng vaäy. Khi aáy, caùc Thieân töû laïi nghó: “Laø ngöôøi nghe phaùp vaø phaùp ñöôïc thuyeát laø nhö huyeãn; hay laø höõu tình vaø quaû Döï löu... khaùc cuõng ñeàu nhö huyeãn caû?” Bieát ñöôïc yù nghó cuûa Thieân töû neân Thieän Hieän baûo vôùi hoï: –Caùc loaøi höõu tình khaùc hoaëc quaû Döï löu, quaû Nhaát lai, hoaëc quaû Baát hoaøn, A-la- haùn, Boà-ñeà cuûa baäc Ñoäc giaùc, quaû vò Giaùc ngoä cao toät cuûa chö Phaät cuõng ñeàu nhö huyeãn caû. Khi aáy, chö Thieân hoûi Thieän Hieän: –Chaúng leõ söï chöùng ñaéc quaû vò Giaùc ngoä cao toät cuûa caùc Ñöùc Nhö Lai cuõng ñeàu nhö huyeãn sao? Thieän Hieän ñaùp: –Ñuùng vaäy, ñuùng vaäy! Cho ñeán Nieát-baøn cuõng nhö huyeãn.
Caùc Thieân töû hoûi Thieän Hieän: –Leõ naøo Nieát-baøn cuõng nhö huyeãn? Thieän Hieän baûo: –Giaû söû coù phaùp cao hôn Nieát-baøn chaêng nöõa thì phaùp aáy cuõng laïi nhö huyeãn, huoáng laø Nieát-baøn. Vì sao? Naøy caùc Thieân töû, huyeãn cuøng höõu tình vaø taát caû phaùp cho ñeán Nieát-baøn khoâng hai, khoâng rieâng, ñeàu chaúng theå naém baét ñöôïc, chaúng theå neâu baøy vaäy. Khi aáy, Xaù-lôïi Töû cuøng Chaáp Ñaïi Taïng, Maõn Töø Töû, Ñaïi AÅm Quang... hoûi Khaùnh Hyû: –Söï thuyeát veà Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa nhö vaäy, ai laø ngöôøi coù theå tin nhaän? Khaùnh Hyû thöa: –Coù caùc chuùng Boà-taùt khoâng thoaùi chuyeån, ñoái vôùi söï thuyeát Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa naøy, coù theå tin nhaän. Laïi coù voâ löôïng höõu tình ñaày ñuû chaùnh kieán vaø caùc A-la-haùn nguyeän vieân maõn ñoái vôùi söï thuyeát Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa... naøy, cuõng coù theå tin nhaän. Khi aáy, Thieän Hieän thöa: –Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa ñöôïc thuyeát nhö vaäy, khoâng ai coù theå tin nhaän ñöôïc laø vì sao? Vì trong ñaáy khoâng coù phaùp ñeå coù theå hieån baøy, khoâng coù phaùp ñeå coù theå chæ daïy, neân ngöôøi tin nhaän cuõng chaúng theå naém baét ñöôïc. Khi aáy, Thieân ñeá Thích nghó: “Toân giaû Thieän Hieän röôùi traän möa phaùp lôùn. Ta neân hoùa laøm höông hoa vi dieäu ñeå daâng leân cuùng döôøng.” Nghó nhö vaäy xong, ngay khi aáy hoùa laøm höông hoa vi dieäu daâng leân Thieän Hieän. Thieän Hieän nghó: “Hoa daâng hoâm nay ôû choã chö Thieân, chöa töøng thaáy. Hoa nhieäm maàu naøy, nhaát ñònh chaúng phaûi do ñaát, nöôùc, coû caây sinh ra ñöôïc, maø chính laø töø nôi taâm cuûa chö Thieân hoùa ra.” Bieát taâm nieäm cuûa Thieän Hieän, Thieân ñeá Thích thöa vôùi Thieän Hieän: –Hoa daâng naøy thaät chaúng phaûi do ñaát, nöôùc, coû caây sinh ra, cuõng chaúng phaûi töø taâm chö Thieân hoùa ra, vì hoa daâng naøy khoâng coù taùnh sinh vaäy. Cuï thoï Thieän Hieän baûo Thieân ñeá Thích: –Hoa naøy khoâng sinh thì khoâng coù taùnh hoa. Khi aáy, Thieân ñeá Thích nghó: “Toân giaû Thieän Hieän giaùc tueä roäng saâu, khoâng boû giaû danh maø coøn noùi nghóa thaät.” Nghó nhö vaäy xong, baïch Thieän Hieän: –Ñuùng vaäy, ñuùng vaäy, nhö lôøi Toân giaû daïy! Caùc chuùng Boà-taùt ñoái vôùi caùc phaùp neân theo söï thuyeát giaûng cuûa toâi maø hoïc. Khi aáy, Thieän hieän baûo Thieân ñeá Thích: –Ñuùng vaäy, ñuùng vaäy, nhö lôøi oâng noùi! Caùc chuùng Boà-taùt ñoái vôùi caùc phaùp, neân theo söï thuyeát giaûng cuûa toâi maø hoïc. Kieàu-thi-ca, caùc chuùng Boà-taùt theo lôøi toâi thuyeát, khi hoïc Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa nhö vaäy laø khoâng hoïc theo quaû Döï löu, khoâng hoïc theo quaû Nhaát lai, Baát hoaøn, A-la-haùn. Khoâng hoïc theo Boà-ñeà cuûa baäc Ñoäc giaùc. Neáu khoâng hoïc theo caùc baäc naøy, thì chính laø hoïc trí Nhaát thieát trí cuûa chö Phaät. Neáu hoïc trí Nhaát thieát trí cuûa chö Phaät, thì chính laø hoïc voâ löôïng, voâ bieân Phaät phaùp. Neáu hoïc voâ löôïng, voâ bieân Phaät phaùp, thì chính laø khoâng hoïc saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc coù taêng, coù giaûm. Neáu khoâng hoïc saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc coù taêng, coù giaûm, thì khoâng hoïc saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc coù giöõ, coù boû. Neáu khoâng hoïc saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc coù giöõ,
coù boû; thì khoâng hoïc taát caû phaùp coù theå giöõ gìn vaø coù theå hoaïi dieät. Neáu khoâng hoïc taát caû phaùp coù theå giöõ gìn, coù theå hoaïi dieät thì chaúng hoïc trí Nhaát thieát trí coù theå giöõ gìn vaø coù theå hoaïi dieät. Caùc chuùng Boà-taùt khi hoïc nhö vaäy, goïi ñoù laø chaân thaät hoïc trí Nhaát thieát trí, mau chöùng ñaéc trí Nhaát thieát trí. Khi aáy, Xaù-lôïi Töû hoûi Thieän Hieän: –Neáu caùc Boà-taùt khoâng hoïc trí Nhaát thieát trí, thì coù theå giöõ gìn vaø coù theå hoaïi dieät; caùc Boà-taùt naøy khi hoïc nhö vaäy, goïi laø chaân thaät hoïc trí Nhaát thieát trí, coù theå mau chöùng ñaéc trí Nhaát thieát trí, phaûi khoâng? Thieän Hieän ñaùp: –Ñuùng vaäy, ñuùng vaäy! Vì laáy voâ sôû ñaéc laøm phöông tieän vaäy. Khi aáy, Thieân ñeá Thích hoûi Xaù-lôïi Töû: –Boà-taùt hoïc Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa neân caàu ôû ñaâu? Xaù-lôïi Töû thöa: –Boà-taùt hoïc Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa neân caàu trong lôøi daïy cuûa ngaøi Thieän Hieän. Thieân ñeá Thích hoûi Thieän Hieän: –Nhôø thaàn löïc cuûa ai hoä trì maø Xaù-lôïi Töû noùi ñöôïc nhö theá? Thieän Hieän thöa: –Nhôø thaàn löïc cuûa Nhö Lai hoä trì neân khieán Xaù-lôïi Töû noùi ñöôïc nhö vaäy. Thieân ñeá Thích hoûi: –Laïi nhôø thaàn löïc cuûa ai hoä trì maø Toân giaû coù theå thuyeát Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa? Thieän Hieän ñaùp: –Nhôø thaàn löïc cuûa Nhö Lai hoä trì, neân khieán toâi coù theå thuyeát Baùt-nhaõ ba-la-maät- ña saâu xa. Kieàu-thi-ca, oâng hoûi Boà-taùt hoïc Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa neân caàu ôû ñaâu? Naøy Kieàu-thi-ca, Boà-taùt hoïc Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa khoâng neân ngay nôi saéc maø caàu; khoâng neân lìa saéc maø caàu; khoâng neân ngay nôi thoï, töôûng, haønh, thöùc maø caàu; khoâng neân lìa thoï, töôûng, haønh, thöùc maø caàu. Vì sao? Vì saéc chaúng phaûi Baùt-nhaõ ba-la- maät-ña, cuõng chaúng phaûi lìa saéc, rieâng coù Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña. Thoï, töôûng, haønh, thöùc chaúng phaûi Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña, cuõng chaúng phaûi lìa thoï, töôûng, haønh, thöùc, rieâng coù Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña. Thieân ñeá Thích baïch Thieän Hieän: –Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña saâu xa laø ñaïi Ba-la-maät-ña, laø voâ löôïng Ba-la-maät-ña, laø voâ bieân Ba-la-maät-ña. Thieän Hieän ñaùp: –Ñuùng vaäy, ñuùng vaäy! Vì sao? Naøy Kieàu-thi-ca, vì saéc voâ bieân, neân phaûi bieát Baùt- nhaõ ba-la-maät-ña cuõng voâ bieân. Vì thoï, töôûng, haønh, thöùc voâ bieân, neân phaûi bieát Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña cuõng voâ bieân. Laïi nöõa Kieàu-thi-ca, sôû duyeân voâ bieân, neân phaûi bieát Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña cuõng voâ bieân. Kieàu-thi-ca, theá naøo laø sôû duyeân voâ bieân, neân phaûi bieát Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña cuõng voâ bieân? Nghóa laø bieân giôùi tröôùc, giöõa, sau cuûa taát caû phaùp ñeàu chaúng theå naém baét ñöôïc, neân noù laø voâ bieân. Phaùp voâ bieân neân sôû duyeân voâ bieân. Do vaäy neân Baùt-nhaõ ba-la- maät-ña naøy cuõng noùi laø voâ bieân.
Kieàu-thi-ca, taát caû phaùp voâ bieân neân phaûi bieát Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña cuõng voâ bieân. Kieàu-thi-ca, theá naøo laø taát caû phaùp voâ bieân neân phaûi bieát Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña cuõng voâ bieân? Nghóa laø bieân giôùi cuûa taát caû phaùp chaúng theå naém baét ñöôïc. Vì sao? Vì bieân giôùi tröôùc, giöõa, sau cuûa saéc cho ñeán thöùc ñeàu chaúng theå naém baét ñöôïc, neân noùi voâ bieân. Do ñoù, bieân giôùi tröôùc, giöõa, sau cuûa Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña naøy cuõng chaúng theå naém baét ñöôïc. Kieàu-thi-ca, höõu tình voâ bieân, neân phaûi bieát Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña cuõng voâ bieân. Kieàu-thi-ca, theá naøo laø höõu tình voâ bieân, neân phaûi bieát Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña cuõng voâ bieân? Kieàu-thi-ca, chaúng phaûi soá löôïng loaøi höõu tình quaù nhieàu, khoâng theå tính ñeám ñöôïc maø noùi laø voâ bieân. Thieân ñeá Thích thöa: –Vaäy thì vì nghóa gì neân noùi nhö vaäy? Thieän Hieän baûo: –Nay toâi hoûi oâng, tuøy yù oâng traû lôøi. YÙ oâng theá naøo? Noùi höõu tình laø khaùi nieäm veà phaùp naøo? Thieân ñeá Thích thöa: –Noùi höõu tình laø chaúng khaùi nieäm veà phaùp naøo caû, chæ thuoäc teân beân ngoaøi giaû ñaët, khoâng thuoäc veà teân ñuùng söï thaät, khoâng thuoäc veà caùi teân do quan heä. Thieän Hieän baûo Thieân ñeá Thích: –YÙ oâng theá naøo? Trong ñaáy coù höõu tình chaân thaät ñeå coù theå chæ roõ chaêng? Thieân ñeá Thích thöa: –Thöa khoâng, baïch Ñaïi ñöùc! Thieän Hieän baûo: –Vì höõu tình khoâng thaät coù, ñeå coù theå chæ roõ ñöôïc, neân noùi laø voâ bieân. Kieàu-thi-ca, yù oâng theá naøo? Giaû söû Nhö Lai ÖÙng Chaùnh Ñaúng Giaùc traûi qua soá kieáp nhieàu nhö caùt soâng Haèng; duøng voâ bieân aâm thanh ñeå noùi voâ löôïng danh töï cuûa loaøi höõu tình. Trong ñaây coù coøn höõu tình chaân thaät, coù sinh coù dieät khoâng? Thieân ñeá Thích thöa: –Thöa khoâng, baïch Ñaïi ñöùc, vì sao? Vì caùc höõu tình baûn taùnh thanh tònh vaäy. Thieän Hieän baûo: –Do ñoù neân noùi höõu tình voâ bieân. Neân bieát Baùt-nhaõ ba-la-maät-ña cuõng voâ bieân, vì khoâng taùnh vaø saâu xa, ñeàu voâ bieân vaäy.