SOÁ 1505 - TÖÙ A-HAØM MOÄ SAO GIAÛI, Quyeån Thöôïng 1
TÖÙ A HAØM MOÄ SAO GIAÛI
THÖÙ TÖ (Ba phaùp cuûa coâng ñöùc ñaàu ñaõ noùi xong; tieáp noùi phaàn ñaàu cuûa phaùp ñoä thöù hai: AÙc)
Hoûi: Ñaõ noùi roäng veà coâng ñöùc töùc coâng ñöùc trong ba phaùp ñoä goïi laø AÙc? Ñaùp: Laø khoå haønh, aùi vaø voâ minh. Kinh noùi: Khoå haønh, aùi vaø voâ minh, laø noùi sô löôïc, veø AÙc neân bieát. Taïp aùc laøm boån haïnh thieän goïi laø taïp aùc. Nhö ngöôøi ngu luoân nghó veà taïp aùc, nhö heo öa thích choå baát tònh. Nhöõng khoå haønh trong ñôøi naøy laø thaân, khaåu, yù khoå haønh. Kinh noùi ñoù laø AÙc soá. (Taâm sôû aùc). Ñaàu tieân laø ba loaïi: Thaân khoå haønh (aùc haønh), khaåu khoå haønh vaø yù khoå haønh. Khoå haønh laø haønh ñoäng aùc ñoái vôùi chuùng sinh, laø haønh ñoäng vaø yù nieäm aùc. Hoûi: Theá naøo goïi laø thaân khoå haønh? Ñaùp: Thaân khoå haønh laø gieát-troäm-daâm. Kinh noùi: Haønh ñoäng aùc (khoå haønh) cuûa thaân Gieát-Troäm-Daâm, neân bieát laø haønh ñoäng cuûa keû ngu. Hoûi: Toâi bieát thaân khoå haønh naøy coù ba, sao goïi laø gieát? Ñaùp: Laø Nieäm, Giaùo vaø Haønh (nghó ñeán daïy baûo ngöôøi khaùc vaø töï mình haønh ñoäng gieát). Ngoaøi ra, khoâng cho maø laáy vaø nhaân duyeân haønh daâm ngu si, cuõng gioáng hö gieát, nghóa laø phaân bieät laøm ba: Nieäm, Giaùo, vaø Haønh. Hoûi: Ñaõ bieát troäm vaø daâm cuõng phaân bieät laøm ba nhö gieát, khoâng bieát theá naøo laø Nieäm? Ñaùp: Ñoù laø yù nghó ñeán ham muoán, muoán haønh ñoäng, vaø ngöôøi khaùc laøm thì mình vui. Kinh noùi: Nieäm laø suy nghó ñeå yù ñeán ham muoán laøm, daïy ngöôøi khaùc laøm, vaø ngöôøi khaùc laøm mình vui theo. Nhö gieát coân truøng, muoán gieát beøn baûo ñaày tôù gieát, hoï gieát roài, mình khen ngôïi vui möøng, ñoù goïi laø Nieäm gieát. Hoûi: Phaùp gì goïi laø Giaùo.
SOÁ 1505 - TÖÙ A-HAØM MOÄ SAO GIAÛI, Quyeån Thöôïng 2
Ñaùp: Laø daïy baûo, sai laøm vaø cho pheùp laøm. Ba thöù naøy tuøy choå maø goïi laø Giaùo. Nhö coù ngöôøi hoûi: Baø-la- moân coi deâ laø con vaät haøng ñaàu? Keû nhaø giaøu kia ñònh aên thòt neân y noùi doái, laø gieát ñeå chuùng teá. Ñoù laø daïy ngöôøi ta gieát. Sai leänh laøm nhö leänh vua sai gieát boïn aáy, gieát khoâng coøn soùt. Nghe cho laøm laø nhö sai ngöôøi, ñeán ñoù vaø noùi: Ta coù keû oaùn, hoï phieàn nhieãm, ta seõ baùo oaùn. Ngöôøi kia vì quyù mình neân traû lôøi: Vaâng! Toâi seõ laøm. Ñoù goïi laø nghe cho laøm. Hoûi: Theá naøo laø Haønh gieát? Ñaùp: Laø haønh ñoäng gieát ñoái vôùi chuùng sinh töôûng ñeán xaû boû, ñoaïn maïng chuùng sinh aáy. Kinh noùi: Gieát chính laø nghóa ñoù. Ngöôøi gieát nhaän bieát phaân bieät ñöôïc vaø cho pheùp thì mieäng-yù haønh aùc neân bieát cuõng vaäy. Töôûng chuùng sinh kia, boû vaø ñoaïn maïng soáng laø ba loái gieát. Ñaày ñuû ba thöù naøy coù nghóa gì? Thaày thuoác gioûi, bieát chöùng beänh phuø thuõng, neân oâng moå trò, nhöng ñang khi moå thì beänh nhaân boû maïng. Nhö vaäy, khoâng phaûi thaày thuoác coù yù gieát hoï. Ngöôøi beänh kia cuõng khoâng heà coù moät chuùt yù nieäm laø mình bò gieát, boû maïng, do ñoù ñoái vôùi oâng thaày thuoác, ñaáy khoâng phaûi laø toäi gieát. ÔÛ ñaây khoâng coù yù nghóa cuûa saùt sinh. Caû ba ñeàu khoâng goïi laø haønh ñoäng vöïc gieát. Hoûi: Khoâng cho maø laáy laø sao? Ñaùp: Khoâng cho maø laáy laø coù yù töôûng nghó ñeán vaät cuûa ngöôøi khaùc, bieát roõ cuûa ngöôøi khaùc maø leùn troäm laáy. Kinh noùi: Ñoù laø cuûa tieàn cuûa keû khaùc, ngöôøi kia bieát ñoù laø cuûa ngöôøi khaùc maø giöõ laáy. Nhö vaäy, ba ñoäng taùc töông öng nhau. Khoâng cho maø laáy coøn coù nghóa gì? (Moät laø cuûa ngöôøi ta, hai laø bieát cuûa ngöôøi ta, ba laø giöõ laáy). Cuûa ngöôøi ta mình giöõ maø bò maát, thì khoâng phaûi laø troäm, vì aên troäm bieát roõ mình laø keû troäm (neáu bieát roõ lyù: Cuûa ngöôøi ta nhö cuûa mình, thì khoâng coøn taâm aên troäm), ngöôøi naøy döôøng nhö bieát maát nhöng khoâng phaûi laø keû troäm. Laïi nöõa, neáu laáy cuûa ngöôøi khaùc, maø khoâng coù taâm aên troäm, thì khoâng coù loãi. Ví nhö ngöôøi haùi laáy hoa quaû nôi ruoäng quen, ñeå cöùu laáy söï maát gioáng traùi muøa. Hoûi: Theá naøo laø haønh ñoäng daâm ngu? Ñaùp: Laø phaïm daâm tha thoï, phaùp thoï vaø caùch daâm. (Kinh noùi haønh daâm ngu toùm löôïc coù ba loaïi ñoù laø phaïm tha thoï, phaùp thoï vaø caùch daâm (phaïm daâm vôùi vôï choàng ngöôøi khaùc, phaïm daâm phi phaùp vaø phaïm daâm phi ñaïo). Hoûi: Kinh noùi daâm laø goác, taïi sao coøn noùi haønh daâm ngu (taø daâm)?
SOÁ 1505 - TÖÙ A-HAØM MOÄ SAO GIAÛI, Quyeån Thöôïng 3
Ñaùp: Laø phaân bieät giöõa ñaïo nhaân vaø baïch y (Xuaát gia vaø taïi gia). Ngöôøi xuaát gia yù tuyeät ñoái noùi laø khoâng daâm, ñoù laø aùc haønh. Coøn ngöôøi taïi gia noùi aùc haønh töùc laø khoâng cöôõng eùp ngöôøi ñeå haønh daâm, chöù khoâng ñoaïn daâm. Neáu cöôõng eùp ngöôøi haønh daâm töùc goïi laø aùc haønh. Neáu taïi gia haønh daâm ñeàu xem laø phaïm aùc haønh, thì Tu-ñaø-hoaøn cuõng phaïm aùc haønh. Ñaõ khoâng nhö vaäy, thì bieát tuøy theo loaïi ngöôøi maø noùi. Do ñoù, haønh ngu daâm coøn coù nghóa laø baát tònh haïnh. Do ñoù, phaân ra haùi laø daâm vaø taø daâm cho hai loaïi ngöôøi laø xuaát gia vaø taïi gia, ñoaïn vaø khoâng ñoaïn daâm. Hoûi: Theá naøo laø phaïm daâm tha thoï? Ñaùp: Ñoù laø phaïm daâm vôùi vôï choàng cuûa ngöôøi khaùc, vôùi ñoái töôïng voán cuûa baø con, vôùi ñoái töôïng thuoäc quyeàn sôû höõu cuûa vua. Laáy vôï (hoaëc choàng) cuûa ngöôøi khaùc, töùc ngöôøi khaùc ñaõ laø chuû nhaân, coù hai loaïi: ngöôøi con gaùi ñeán tuoåi vaø coøn nhoû. Tröôøng hôïp ñeán tuoåi, theo gia phaùp cuûa phöông thoå, ngöôøi con gaùi kia laø thuoäc oâng chuû, neáu phaïm daâm vôùi ngöôøi con gaùi aáy, töùc laø taø daâm. Tröôøng hôïp coøn nhoû, chöa bò quaûn thuùc (buoâng thaû), nhöng baét ñaàu ñaõ nhaän leã vaät, cho ñeán chöa tôùi kyø heïn laáy choàng, neáu phaïm vôùi ngöôøi con gaùi aáy, thì goïi laø taø daâm. Laáy vôï laø cuûa thaân nhaân, töùc ñaõ bieát ngöôøi con gaùi aáy thuoäc baø con doøng hoï beân cha, meï, dì …. Hoaëc laø gaùi nhoû khoâng choàng laáy veà nuoâi döôõng (con nuoâi) roài sau ñoù phaïm daâm, ñeàu goïi laø taø daâm. Laáy vôï laø sôû höõu cuûa vua, laø ngöôøi con gaùi aáy khoâng choàng, khoâng baø con nhöng thuoäc quyeàn cuûa vua, neáu phaïm daâm vôùi ngöôøi con gaùi kia, ñeàu goïi laø taø daâm. Hoûi: Theá naøo laø phaïm phaùp thoï? Ñaùp: Laø phaïm daâm vôùi nöõ nhaân ñang thoï Hoïc, thoï Trai phaùp vaø thoï gia phaùp. Nghóa laø ngöôøi choàng tröôùc ñaõ cho ngöôøi nöõ (vôï) thoï phaùp Hoïc, sau ñoù laïi phaïm daâm; hoaëc thoï phaùp Trai (Baùt quan Trai), sau laïi phaïm daâm. Coøn phaïm gia phaùp laø phaïm daâm vôùi baø con nhö ñaõ noùi treân. Hoûi: Theá naøo laø caùch daâm (daâm phi ñaïo)? Ñaùp: Laø haønh daâm vaøo choå khaùc, khoâng phaûi ñöôøng sinh nôû cuûa phuï nöõ, nhö choå sôn trì (haäu moân) cuûa ngöôøi nam. Hoaëc cöôõng daâm, hoaëc daâm vôï ngöôøi ñoàng tình (nam) ñeàu goïi laø caùch daâm (taø daâm phi ñaïo). Hoûi: Coøn coù nhieàu nhaân duyeân, laø kieát haønh cuûa daâm, khoâng theå noùi heát. Neáu khoâng noùi thì khoâng ñuû? Ñaùp: Noùi nhö vaäy laø ñaõ ñaày ñuû. Nhö noùi daâm ôû choå khoâng phaûi ñöôøng sinh nôû cuûa nöõ nhaân, laø ñaõ bieát noùi ñeán suùc sinh, vaø nhöõng caùch
SOÁ 1505 - TÖÙ A-HAØM MOÄ SAO GIAÛI, Quyeån Thöôïng 4
taø daâm khaùc…. Theá cho neân noùi nhö vaäy ñaõ ñuû. Hoûi: Töø ñaâu daáy khôûi haønh ñoäng phoøng nghóa aáy? Ñaùp: Neân bieát taát caû töø tham daâm, saân khueå vaø ngu si maø daáy khôûi ra. Hoûi: Noùi taát caû, thì theá naøo noùi laø saùt, ñaïo, daâm? Ñaùp: Khoâng noùi laø taát caû. Neáu noùi taát caû thì khoâng theå kinh noùi daâm laø haønh taïo taùc thaønh höõu, laø caên baûn cuûa taát caû thoï. Cho neân bieát thaân, khaåul khoå haønh coøn yù khoå haønh seõ noùi rieâng. Hoûi: Phaùp naøo hieån hieän trong ba söï traùi nghòch. Taïi sao? Vì khoâng coù nghóa laïc thoáng (caûm giaùc vui) nhaát thôøi coù giaän, coù khoå thoáng (caûm giaùc khoå) ham muoán daâm? Laïc thoáng môùi noùi haønh daâm laø kieát, theá phaùp gì goïi laø giaän? Ñaùp: Toâi khoâng noùi tham daâm, saân khueå, ngu si maø noùi ñoù laø do yù mong muoán tröôùc. Nghóa laø coù yù muoán laáy tieàn cuûa tröôùc, neân khôûi leân giaän maø gieát. Nhö vaäy aên troäm do yù khôûi giaän tröôùc. Nhö theá, daâm vôùi em gaùi, ta seõ baùo thuø, sau ñoù khôûi leân ñaém tröôùc maø haønh daâm. Nhö vaäy, giaän laø yù muoán tröôùc khi haønh daâm. Do ñoù noùi ñaèng khôûi (nhaát thôøi cuøng khôûi) cuõng khoâng sai. Hoûi: Ñaõ noùi khoå haønh cuûa thaân ñeàu töø tham daâm, saân khueå, ngu si sinh ra, theá naøo laø khoå haønh cuûa mieäng? Ñaùp” laø noùi lôøi baát nhö, voâ nhö vaø baát yeáu. Tuy khoå haønh cuûa mieäng coù boán, nhöng noùi ba loaïi goàm ñuû caû boán. Hoûi: Theá naøo laø noùi lôøi baát nhö? Ñaùp: Laø noùi lôøi khoâng thaät, khoâng gioáng nhö mình hieåu bieát, vì töôûng ñeán lôïi sôû höõu cuûa mình maø noùi vôùi ngöôøi nghóa khaùc ñi. coù ba nghaõ daãn ñeán noùi khoâng thaät, ñoù laø vì mình vì ngöôøi vaø vì lôïi. Vì baûn thaân mình laø bieát sôû höõu cuûa mình, töï mình che giaáu yù noùi khaùc ñi. vì baûn thaân laø vì maïng soáng cuûa mình. Vì ngöôøi khaùc laø vì ngöôøi thaân, vì lôïi (nghóa) laø nhöõng thöù ñöôïc laøm ra (cuûa caûi). Ñöùc Theá Toân cuõng noùi vì mình, vì ngöôøi, vì lôïi aên uoáng, tieàn cuûa nhöng ôû chuùng, quyeán thuoäc ñaõ bieát roài (khoâng che giaáu noùi khaùc), cho neân khoâng phaûi laø voïng ngoân. Hoûi: Theá naøo laø noùi lôøi voâ nhö? Ñaùp: Laø noùi lôøi khoâng coù aùi nieäm töông öng, khoâng coù nhaân duyeân nieäm töông öng vaø khoâng coù caû hai töông öng. Khoâng coù aùi nieäm töông öng maø noùi ra, ñoù laø lôøi noùi thoâ aùc. Nghóa laø khoâng coù yù nieäm yeâu thích, giaän döõ maø noùi. Neáu vaäy, khoâng coù lôøi thoâ aùc laø vì nghó ñeán mình maø daáy khôûi khoå haønh (aùc haønh) cuûa mieäng, vaø ñöùc Theá Toân cuõng seõ coù lôøi noùi thoâ aùc? Khoâng phaûi vaäy, ñöùc Theá Toân vì yeâu meán, mong muoán ñoä
SOÁ 1505 - TÖÙ A-HAØM MOÄ SAO GIAÛI, Quyeån Thöôïng 5
cho Ñieàu Ñaït maø giaän döõ noùi, cho neân khoâng goïi laø noùi lôøi thoâ aùc. Coøn tröôøng hôïp vì nghó ñeán mình, nhö ngöôøi muø haän baûn thaân muø maø thoát ra lôøi noùi aùc, giaän döõ noùi, thì ñoù laø lôøi noùi thoâ aùc, do khoâng coù aùi nieäm töông öng. Noùi lôøi töông öng vôùi nhaân duyeân nieäm, töùc noùi lôøi chaân thaät, chính xaùc coù yù nghóa nhaân duyeân. Ngöôïc laïi khoâng coù nghó ñeán nhaân duyeân maø noùi ra, thì ñoù laø lôøi noùi löôõng thieät (löôõi ñoâi chieàu). Neáu vôùi yù nieäm laøm taêng tröôûng töông trôï ñôøi soáng naøy thì khoâng phaûi löôõng thieät. Neáu khoâng nhö vaäy, thì ñöùc Theá Toân cuõng noùi löôõng thieät. Nhö ñöùc Theá Toân vôùi muïc ñích hoïc ñaïo laøm chính, muoán boïn ngoaïi ñaïo lôïi ích roài töï hoï tu haønh maø noùi laøm hoï chia lia vôùi ñaïo cuõ, ñaây khoâng phaûi laø löôõng thieät. Do ñoù vôùi yù nieäm aùc laøm ngöôøi khaùc chia lìa maø noùi, ñoù môùi laø noùi lôøi löôõng thieät. Lôøi noùi khoâng coù caû hai töông öng laø khoâng coù aùi nieäm, khoâng coù nhaân duyeân nieäm töông öng. Töùc voïng ngoân, thoâ ngoân, khoâng voïng ngoân, löôõng thieät. Hoûi: Theá naøo laø noùi lôøi baát yeáu? Ñaùp: laø noùi lôøi khoâng caàn thieát ôû phi thôøi, phi ñeá, phi nghóa. Ba thöù naøy toùm löôïc tieáng Phaïm goïi laø A-baït-ñoä-loâ-chaù-na (Trung Hoa dòch laø Baát yeáu-nghóa laø khoâng caàn thieát). Noùi Phi thôøi laø lôøi noùi khoâng ñuùng thôøi. Nhö thôøi töông öng sinh ly thì noùi nhaân duyeân tuï hoïp, thôøi töông öng töû bieät thì laïi noùi caûnh laøm leã cöôùi hoûi trao tay nhau.. moïi söï caùt töôøng tuøy theo yù muoán … Hoaëc gaëp caûnh hieän höõu thay vì chuùc möøng oâng, laïi noùi nhaân duyeân voâ thöôøng, caùc phaùp hö hoaïi, heã coù hieän höõu aét seõ suy taøn, chia lìa söï daâm duïc aáy. Nhö vaäy, maëc duø ngöôøi kia noù ñuùng theo nghóa maø Phaät, Bích-chi-Phaät, Boà taùt ñaõ noùi, nhöng do noùi khoâng hôïp thôøi, cho neân goïi laø lôøi noùi khoâng caàn thieát. Noùi lôøi phi ñeá laø noùi lôøi khoâng ñuùng söï thaät, töôûng laø thaät maø noùi khoâng thaät. Nhö boïn Ni-kieàn-töû noùi (nghó lôøi thaày noùi laø Chaân ñeá, maø thöïc söï laø taø ñaïo). Thaày cuûa ta laø Taùt-vaân-nhaõ. Ngöôøi kia töôûng nhö theá töùc laø noùi lôøi baát yeáu. Vì sao? Vì nghóa thaät söï Thaày ta khoâng phaûi laø Taùt-vaân-nhaõ maø noùi laø Taùt-vaân-nhaõ, vì muoán taêng phaàm giaû cuûa Thaày maø töôûng noùi nhö vaäy. Ñaây cuõng laø voïng ngoân. Vì sao? Vì nghóa thaät söï Thaày ta khoâng laø taùt-vaân-nhaõ maø noùi Laø taùt-vaân-nhaõ. Noùi lôøi phi nghóa (voâ ngaõ), nhö lôøi noùi cöôøi ñuøa, ca haùt, buoàn raàu… taát caû nhöõng ñieàu noùi ôû treân goïi laø khoå haønh cuûa mieäng. Hoûi: Theá naøo laø khoå haønh cuûa yù? Ñaùp: Ñoù laø yù tham, saân vaø taø kieán. (Kinh noùi: YÙ nghó haønh söï aùc).
SOÁ 1505 - TÖÙ A-HAØM MOÄ SAO GIAÛI, Quyeån Thöôïng 6
Tham laø mong muoán ñöôïc sôû höõu cuûa ngöôøi khaùc. Hoûi: Neáu tham laø muoán ñöôïc vaät sôû höõu cuûa ngöôøi khaùc, thì coù loãi noùi truøng laëp phaàn noùi veà Nieäm (trong phaàn noùi veà Nieäm (trong phaàn saùt sinh) ôû tröôùc töùc laø yù nghó muoán, töï laøm, ngöôøi khaùc laøm mình hoan hyû? Ñaùp: Khoâng coù loãi noùi truøng laëp. Bôûi Nieäm noùi tröôùc laø yù muoán ñöôïc, yù muoán ñöôïc maø muoán haønh ñoäng, coøn ñaây laø yù muoán, maø khoâng muoán haønh ñoäng. Nghóa laø muoán vaät sôû höõu cuûa ngöôøi khaùc laø cuûa mình, yù tham ñaém vaøo vaät cuûa ngöôøi khaùc laøm chính. Saûn laø töông öng vôùi yù nieäm nhieãu haïi ngöôøi khaùc. Hoûi: Theá naøo laø Taø kieán? Ñaùp: Laø kieán chaáp traùi ngöôïc veà haønh, kieán chaáp traùi ngöôïc veà quaû vaø kieán chaáp khoâng coù gì caû. Toùm löôïc coù ba loaïi naøy, phaân bieät thì raát nhieàu. Chaáp laáy nhöõng thöù kyø dò khaùc vôùi moïi ngöôøi cuõng goïi laø taø kieán. Hoûi: Theá naøo laø kieán chaáp traùi ngöôïc veà haønh? Ñaùp: laø hieåu bieát baát tònh vaø tònh, hieåu bieát tònh vaø baát tònh, hieåu bieát caû hai laø moät, hoaøn toaøn traùi ngöôïc. Nhö tònh thì hieåu laø baát tònh, baát tònh thì cho raèng laø tònh, hoaëc hieåu caû hai ñeàu laø moät. Nhö ñaém tröôùc thaân khaåu yù haønh taùc baát aùi (baát thieän) thì thaáy laø aùi (thieän), baát tònh thaáy laø tònh vaø thaáy caû hai ñeàu laø moät loaïi. Hoûi: Theá naøo laø kieán chaáp traùi ngöôïc veà quaû? Ñaùp: Laø chaáp traùi ngöôïc treân Trôøi laø khoå, Nieát-baøn laø khoå. Nhö vaäy maø chaáp quaû tònh laø do yù baát tònh, caùc neûo laø vui theá gian laø vui, nhö vaäy maø chaáp quaû baát tònh laø do yù tònh. Hoaëc caùc neûo khoå, nhö vaäy maø chaáp ñeàu coù tònh vaø baát tònh. Hoûi: Theá naøo laø kieán chaáp khoâng coù gì caû? Ñaùp: Laø kieán chaáp khoâng coù haønh taùc, khoâng coù quaû, khoâng coù chuùng sinh… Ba thöù naøy laø kieán chaáp khoâng coù gì caû. Kieán chaáp khoâng coù gì laø haønh töùc laø khoâng coù boá thí, khoâng coù aùi quaû, khoâng coù haønh taùc thieän, baát thieän. Kieán chaáp khoâng coù quaû laø khoâng coù quaû baùo do cöïc löïc laøm, khoâng cöïc löïc laøm, khoâng coù coõi ñòa nguïc, suùc sinh ngaï quyû. Kieán chaáp khoâng coù chuùng sinh, laø chaáp khoâng coù cha meï, khoâng coù chuùng sinh, hoùa sinh, theá gian, Sa-moân, Baø-la-moân… Nhö theá, phaân bieät taø kieán thì raát nhieàu. Toùm laïi ba thöù noùi treân (tham, saân, taø kieán) goïi laø khoå haønh cuûa yù. Noù laø nhaân sôû taùc cuûa voâ thieän (aùc) laøm ñieân ñaûo thieän laø caên baûn maø giôùi phaûi tröø boû. (Baø-toá- baït-ñaø ñaõ noùi xong phaàn ñaàu (khoå haønh) trong phaùp ñoä thöù hai (AÙc).