SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 15 1
LUAÄT DI SA TAÉC BOÄ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN QUYEÅN 16
Phaàn 3: NOÙI VEÀ CAÙC PHAÙP: THOÏ GIÔÙI, BOÁ TAÙT, AN CÖ, TÖÏ TÖÙ, Y, GIAØY DEÙP DA, THÖÙC UOÁNG V.V…
Ñoaïn 1: NOÙI VEÀ PHAÙP THOÏ GIÔÙI (Tieáp Theo)
Baáy giôø, Ñöùc Theá Toân baûo caùc Tyø-kheo: Caùc oâng moãi moãi ngöôøi ñeàu ôû nôi phaàn boä du haønh trong theá gian, coù nhieàu ngöôøi hieàn thieän coù theå thoï söï giaùo giôùi. Nay ta rieâng moät mình seõ ñeán coõi Öu-vi, choã cuûa Uaát-tyø-la Ca-dieáp ñeå khai hoùa. Caùc Tyø-kheo vaâng lôøi daïy chia nhau ñi. Ñöùc Theá Toân beøn ñeán choã Ca-dieáp. Ca-dieáp thôø moät con ñoäc long ñeå rieâng trong moät ngoâi nhaø vaéng, khoâng ai daùm vaøo, chæ tröø Ca-dieáp. Ñöùc Phaät coá yù ñeán vaøo buoåi chieàu ñeå xin ôû laïi ñeâm nôi ngoâi nhaø coù con roàng. Ca-dieáp noùi: - Ñoù laø ñieàu khoâng theå chaáp nhaän, vì trong nhaø coù con ñoäc long sôï noù laøm haïi. Ñöùc Phaät noùi: - Khoâng can chi, con roàng khoâng haïi toâi ñaâu. Ca-dieáp noùi: - Neáu khoâng sôï thì tuøy yù cöù vaøo nghæ. Ñöùc Phaät lieàn ñem coû vaøo nhaø traûi ra ñeå ngoài, vôùi yù nghó: Ta seõ laøm cho thaân con roàng nhoû laïi nhö que ñuõa ñeå trong bình baùt, ñieàu phuïc noù. Ñöùc Phaät môùi ngoài trong giaây laùt, con roàng noåi giaän caû thaân ñeàu tuoân khoùi ra, Phaät cuõng cho khoùi tuoân ra. Caû thaân roàng thaønh moät ñoáng löûa chaùy, caû thaân Phaät cuõng tuoân ra löûa. Caû hai ngoïn löûa höøng höïc chaùy, laøm cho caû nhaø cuûa roàng tung toùe ra aùnh saùng choùi loïi. Khi aáy, Ca-dieáp vaø caùc ñeä töû ñeán ñi quanh nhaø con roàng, buoàn than noùi: Ñaùng tieác laø Ñaïi Sa-moân khoâng chòu nghe lôøi ta, ñeå roài baây giôø bò
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 365
roàng haïi! Saùng ngaøy, Ñöùc Phaät duøng bình baùt ñöïng roàng ñem ra vaø noùi vôùi Ca-dieáp: Ñoäc long ôû trong baùt naøy, moïi ngöôøi ñeàu sôï, nay ñaõ bò haøng phuïc. Ca-dieáp taâm nieäm: Ñaïi Sa-moân naøy tuy coù thaàn löïc nhöng khoâng baèng chaân ñaïo cuûa ta. Ñöùc Phaät lieàn duøng thaàn löïc, nhö ngöôøi löïc só co duoãi caùnh tay, chæ trong chôùp nhoaùng ñem con roàng ñeán ñeå ngoaøi theá giôùi roài trôû veà choã Ca-dieáp. Ca-dieáp hoûi Phaät: - Ñeå con roàng choã naøo? Phaät ñaùp: - Ñeå nôi ngoaøi theá giôùi. Ca-dieáp laïi nghó: Ñaïi Sa-moân naøy raát coù thaàn löïc, chæ trong choác laùt ñaõ ñem con roàng ñeán ñeå nôi ngoaøi theá giôùi. Tuy vaäy khoâng baèng ta ñaõ ñaït ñöôïc ñaïo A-la-haùn. Ca-dieáp baïch Phaät: - Môøi Ñaïi Sa-moân ôû laïi ñaây toâi seõ cuùng döôøng. Ñöùc Phaät noùi: - Neáu haèng ngaøy oâng coù theå ñeán môøi thì toâi coù theå nhaän lôøi. Ca-dieáp noùi: - Toát laém! Caùch choã Ca-dieáp khoâng xa coù moät khu röøng raäm, Ñöùc Phaät taïm ôû nôi ñoù. Ban ñeâm, Töù Thieân vöông giaùng haï ñeán haàu Phaät vaø ñeán nghe phaùp. AÙnh saùng cuûa Töù Thieân vöông nhö boán ñoáng löûa, Ca-dieáp ban ñeâm thöùc daäy thaáy beân Ñöùc Phaät nhö coù boán ñoáng löûa lôùn, khoâng bieát caùi gì, saùng ngaøy ñeán thænh Phaät: - Thöùc aên ñaõ xong, xin môøi Ngaøi ñeán thoï. Ca-dieáp laïi hoûi: - Ñeâm vöøa roài nôi ñaây coù boán aùnh saùng lôùn, gioáng nhö löûa maø khoâng phaûi. Vaäy ñoù laø caùi gì? Ñöùc Phaät noùi: - Ñeâm vöøa roài Töù Thieân vöông xuoáng cuùng döôøng vaø nghe phaùp, ñoù laø aùnh saùng cuûa hoï. Ca-dieáp laïi nghó: Ñaïi Sa-moân naøy coù ñaïi oai thaàn neân môùi khieán Töù Thieân vöông töï ñeán cuùng döôøng, tuy nhieân vaãn khoâng baèng ta ñaõ ñaït ñöôïc ñaïo A-la-haùn.
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 366
Ñöùc Phaät noùi vôùi Ca-dieáp: - OÂng veà tröôùc, ta seõ ñeán sau. Ca-dieáp vöøa ñi, Ñöùc Phaät nhö keû löïc só co duoãi caùnh tay, chæ trong chôùp nhoaùng tôùi caây Dieâm-phuø ñeå laáy traùi ñem ñeán. Ca-dieáp chöa veà tôùi nôi, Phaät ñaõ ñeán ngoài roài. Ca-dieáp veà sau, thaáy Phaät hoûi: - Toâi khoâng ñi ñöôøng khaùc trôû veà, cuõng khoâng gheù nôi naøo, khoâng thaáy Ñaïi Sa-moân, vaäy Ñaïi Sa-moân ñi ñöôøng naøo ñeán ñaây? Ñöùc Phaät noùi: - Sau khi oâng vöøa ra veà, toâi ñeán nôi caây Dieâm-phuø haùi traùi ñem tôùi ñaây. Traùi naøy thôm ngon coù theå aên ñöôïc, nay toâi bieáu oâng aên thöû. Ca-dieáp laïi nghó: Ñaïi Sa-moân coù Ñaïi thaàn löïc nhöng khoâng baèng ta, ñaõ ñaït ñöôïc ñaïo A-la-haùn. Ñöùc Phaät thoï trai xong, trôû veà laïi khu röøng. Ban ñeâm, Thích-ñeà- hoaøn-nhaân ñích thaân xuoáng haàu haï vaø muoán nghe phaùp. AÙnh saùng cuûa trôøi Ñeá Thích chieáu khaép khu röøng hôn gaáp boäi cuûa Töù Thieân vöông. Ca-dieáp ban ñeâm thaáy cuõng khoâng bieát laø aùnh saùng gì, saùng ngaøy tôùi thænh Phaät ñeán thoï trai vaø hoûi yù nghóa cuûa aùnh saùng. Ñöùc Phaät noùi: - Ñeâm vöøa qua Thích-ñeà-hoaøn-nhaân cuùng döôøng vaø nghe phaùp, ñoù laø aùnh saùng cuûa hoï. Ca-dieáp laïi nghó: Ñaïi Sa-moân naøy laø haïng thaàn löïc khuoân maãu cuûa thaàn löïc neân môùi khieán trôøi Ñeá Thích töï ñeán cuùng döôøng, song khoâng baèng ta, ñaõ ñaït ñöôïc ñaïo A-la-haùn. Ñöùc Phaät baûo oâng Ca-dieáp: - OÂng veà tröôùc, toâi seõ ñeán sau. Ca-dieáp vöøa ñi, Phaät ñeán beân caïnh Dieâm-phuø-ñeà nôi röøng Ha-leâ- laëc haùi traùi ñem tôùi. Ca-dieáp chöa veà ñeán nôi maø Ñöùc Phaät ñaõ ngoài nôi toøa. Ca-dieáp veà tôùi sau, cuõng hoûi nhö treân. Ñöùc Phaät noùi: - Sau khi oâng vöøa ñi, toâi ñeán beân caïnh Dieâm-phuø-ñeà, nôi röøng Ha- leâ-laëc haùi traùi ñem tôùi ñaây. Traùi naøy thôm ngon, coù theå aên ñöôïc, nay toâi bieáu oâng aên thöû. Ca-dieáp laïi nghó nhö tröôùc. Ñöùc Phaät thoï trai xong laïi veà khu röøng. Trong ñeâm, Phaïm Thieân vöông, chuû theá giôùi Ta Baø xuoáng haàu haï vaø muoán nghe phaùp. AÙnh saùng cuûa trôøi Phaïm thieân gaáp boäi so vôùi aùnh saùng cuûa Ñeá Thích. Ca-dieáp ban ñeâm thaáy cuõng khoâng bieát laø aùnh saùng gì, saùng ngaøy ñeán thænh Phaät thoï trai roài cuõng hoûi yù nghóa cuûa aùnh saùng.
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 367
Ñöùc Phaät noùi: - Ñeâm vöøa roài Phaïm Thieân vöông ñeán cuùng döôøng vaø nghe phaùp, ñoù laø aùnh saùng cuûa hoï. Ca-dieáp laïi nghó: Ñaây laø Ñaïi Sa-moân thuoäc haïng thaàn löïc khuoân maãu cuûa thaàn löïc neân môùi khieán trôøi Phaïm thieân ñeán cuùng döôøng, song khoâng baèng ta, ñaõ ñaït ñöôïc ñaïo A-la-haùn. Ñöùc Phaät baûo Ca-dieáp: - OÂng veà tröôùc, toâi seõ ñeán sau. Ca-dieáp vöøa ñi, Ñöùc Phaät ñeán beân caïnh Dieâm-phuø-ñeà nôi röøng A- ma-laëc haùi traùi ñem ñeán… nhö tröôùc ñaõ noùi. Ñöùc Phaät thoï trai xong trôû laïi khu röøng. Baáy giôø, Ñöùc Theá Toân caàn nöôùc ñeå röûa, soâng Ni-lieân-thieàn chaûy quanh laïi, ñi qua beân Ñöùc Phaät, khieán Phaät söû duïng ñöôïc. Saùng ngaøy, Ca-dieáp laïi ñeán thænh Phaät thoï trai thaáy khuùc soâng chaûy quanh lieàn hoûi: - Ai ñaøo khuùc soâng naøy? Ñöùc Phaät noùi: - Vöøa roài Ta caàn nöôùc, nöôùc töï chaûy quanh ñeán. Ca-dieáp laïi nghó: Ñaây laø Ñaïi Sa-moân thuoäc haïng thaàn löïc khuoân maãu cuûa thaàn löïc neân môùi khôûi yù nieäm caàn nöôùc, nöôùc lieàn chaûy ñeán, song khoâng baèng ta, ñaõ ñaït ñöôïc ñaïo A-la-haùn. Ñöùc Phaät noùi vôùi Ca-dieáp: - OÂng veà tröôùc, toâi seõ ñeán sau. Ca-dieáp vöøa ñi, Ñöùc Phaät ñeán nôi Caâu-da-ni laáy söõa boø nôi ñoù… (ngoaøi ra nhö tröôùc ñaõ noùi). Ñöùc Phaät thoï trai xong trôû veà laïi khu röøng. Baáy giôø, coù tôù gaùi cuûa Baø-la-moân Tö-na cheát, boû chieác aùo nôi goø maû, Ñöùc Phaät laáy ñem veà, vôùi yù nghó neân giaët nhö theá naøo? Khi vöøa nghó nhö vaäy Thích-ñeà-hoaøn- nhaân lieàn ñeán duøng tay chæ xuoáng ñaát nöôùc lieàn tuoân ra thaønh caùi ao, roài baïch Phaät: - Ngaøi coù theå giaët nôi ñaây. Sôn thaàn A-tyø Thích-ca ñöa ñeán moät caùi boàn baèng ñaù lôùn, cuõng baïch Phaät: - Ngaøi coù theå duøng caùi boàn naøy ñeå giaët. Phaät laïi nghó: Ta ñöùng nôi caùi gì ñeå giaët y naøy? Caùch ao khoâng xa coù caây Kha-haàu, vò thaàn caây beû cong moät nhaùnh caây xuoáng ñeå Phaät vòn nôi ñoù. Ñöùc Phaät giaëc y roài, phôi nôi hö khoâng. Ca-dieáp saùng ngaøy ñeán thænh Phaät thoï trai, thaáy vaán ñeà giaët y ñeàu thöa hoûi Ñöùc Phaät. Ñöùc Phaät keå laïi roõ raøng caâu chuyeän. Ca-dieáp cuõng vôùi
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 368
taâm nieäm nhö tröôùc. Ñöùc Phaät noùi vôùi Ca-dieáp: - OÂng veà tröôùc, toâi seõ ñeán sau. Ca-dieáp vöøa ñi, Ñöùc Phaät ñeán nôi chaâu Uaát-ñôn-vieät laáy loaïi luùa taùm caùnh… (ngoaøi ra nhö treân ñaõ noùi). Ñöùc Phaät thoï trai xong, trôû veà laïi khu röøng. Saùng hoâm aáy, nhaân luùc coù tieát hoäi, Ca-dieáp nghó: Nay ta khoâng thænh Phaät thoï trai, vì moïi ngöôøi thaáy Ngaøi chaéc hoï seõ boû ta maø tranh nhau phuïng söï Ngaøi, do vaäy khoâng thænh. Ñöùc Phaät bieát vieäc aáy neân ñeán chaâu Uaát-ñôn-vieät laáy thöùc aên ñeå aên. Ngaøy aáy qua roài. Ca-dieáp laïi ñeán thænh Phaät thoï trai vaø hoûi: - Hoâm vöøa qua toâi khoâng ñeán thænh, Ngaøi aên thöù gì? Ñöùc Phaät noùi: - Ngaøy tieát hoäi vöøa qua oâng nghó: Neáu Phaät ñeán moïi ngöôøi thaáy, chaéc seõ boû ta, tranh nhau phuïng söï Ngaøi. Cho neân ta ñeán chaâu Uaát-ñôn- vieät laáy thöùc aên maø aên. Ca-dieáp laïi nghó: Ñaây laø ñaïi Sa-moân thaàn löïc thuoäc haïng thaàn löïc khuoân maãu, neân môùi bieát yù nieäm cuûa ngöôøi khaùc, song khoâng baèng ta, ñaõ ñaït ñöôïc ñaïo A-la-haùn. Hoâm aáy, Ñöùc Phaät cuøng Ca-dieáp ñeán nhaø thoï trai, roài trôû laïi khu röøng. Baáy giôø, naêm traêm ñeä töû cuûa Ca-dieáp cuøng nhau böûa cuûi, nhöng caùi buùa giôû khoâng leân. Ñeä töû thöa vôùi thaày vieäc naøy. Thaày noùi: Sôï Ñaïi Sa-moân laøm nhö vaäy, caùc oâng neân ñeán hoûi Ngaøi. Hoï lieàn ñeán hoûi Phaät. Ñöùc Phaät hoûi: - Caùc oâng muoán giôû leân hay khoâng? Hoï thöa: - Muoán. Ñöùc Phaät noùi: - Caùc oâng cöù ñi ñi, caùi buùa töï giôû leân. Khi giôû leân roài, ñeå xuoáng laïi khoâng ñöôïc. Hoï laïi thöa vôùi thaày, thaày hoï baûo thöa hoûi Phaät. Ñöùc Phaät hoûi: - Muoán ñeå xuoáng hay khoâng? Hoï noùi: - Muoán. Ñöùc Phaät baûo: - Coù theå cöù ñi, buùa seõ töï ñeå xuoáng. Khi ñeå xuoáng roài, buùa töï dính luoân nôi cuûi khoâng theå böûa ñöôïc. Ñeä töû laïi thöa thaày, thaày hoï baûo hoûi Phaät. Ñöùc Phaät hoûi:
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 369
- Muoán böûa ñöôïc phaûi khoâng?
Hoï thöa:
- Vaâng!
Ñöùc Phaät noùi:
- Cöù ñi ñi, caùi buùa töï söû duïng ñöôïc.
Caùi buùa lieàn ñaéc duïng. Hoï muoán nhen löûa, löûa khoâng chòu chaùy, hoï laïi thöa vôùi thaày, thaày hoï baûo hoûi Phaät.
Ñöùc Phaät noùi:
- Coù theå cöù ñi, löûa noù seõ töï chaùy. Löûa lieàn töï chaùy.
Khi ñaõ chaùy roài laïi khoâng taét ñöôïc, hoï laïi hoûi thaày, thaày hoï baûo hoûi Phaät.
Ñöùc Phaät hoûi:
- Muoán cho löûa taét phaûi khoâng?
Hoï thöa:
- Vaâng.
Ñöùc Phaät noùi:
- Cöù ñi, löûa töï seõ taét. Löûa lieàn töï taét.
Hoï muoán doäi nöôùc ñeå taét than, nöôùc laïi ôû trong bình khoâng chòu chaûy ra, hoï thöa thaày, thaày hoï baûo hoûi Phaät.
Ñöùc Phaät hoûi:
- Muoán cho nöôùc chaûy ra phaûi khoâng?
Hoï thöa:
- Vaâng.
Ñöùc Phaät noùi:
- Cöù ñi, nöôùc seõ töï chaûy ra. Nöôùc lieàn töï chaûy ra.
Khi ñaõ chaûy ra roài laïi khoâng döøng laïi, hoï thöa thaày, thaày hoï baûo hoûi Phaät.
Ñöùc Phaät hoûi:
- Muoán cho nöôùc ngöøng chaûy phaûi khoâng?
Hoï thöa:
- Vaâng.
Ñöùc Phaät noùi:
- Cöù ñi, nöôùc seõ töï ngöng. Nöôùc lieàn töï ngöng chaûy.
Baáy giôø, maây u aùm möa lôùn baûy ngaøy, nhaø Ca-dieáp thaønh moät bieån nöôùc meânh moâng, Ñöùc Phaät ôû trong röøng, Ca-dieáp sôï Phaät bò cuoán troâi, ñi thuyeàn ñeán xem, thaáy Ñöùc Theá Toân ñi kinh haønh treân doøng soâng
Ni-lieân-thieàn. Ca-dieáp laïi nghó: Ñaây laø Ñaïi Sa-moân coù thaàn löïc thuoäc loaïi thaàn laàn khuoân maãu, neân nöôùc lôùn nhö vaäy maø khoâng bò cuoán troâi,
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 370
môùi ñi kinh haønh treân nöôùc, song khoâng baèng ta, ñaõ ñaït ñöôïc ñaïo A-la- haùn. Khi aáy, Ñöùc Theá Toân bay treân hö khoâng baûo Ca-dieáp: - OÂng khoâng phaûi laø A-la-haùn, taïi sao hö doái töï xöng laø ñaéc ñaïo? Ca-dieáp baïch: - Baïch Theá Toân! Thaät vaäy! Baïch Theá Toân! Thaät vaäy! Ca-dieáp laïi baïch Phaät: - Xin ñöôïc xuaát gia choã Ñaïi Sa-moân, thoï giôùi Cuï tuùc. Ñöùc Phaät noùi: - OÂng ñaõ baùo cho ñeä töû chöa? Ca-dieáp thöa: - Chöa. Ñöùc Phaät noùi: - Neân baùo cho hoï tröôùc. Ca-dieáp vaâng lôøi, lieàn trôû veà noùi vôùi haøng ñeä töû: - Caùc oâng bieát chaêng, ta muoán tònh tu phaïm haïnh choã cuûa Ñaïi Sa- moân, caùc oâng ngöôøi naøo theo ta thì toát, baèng khoâng vui theo tuøy yù. Naêm traêm ngöôøi ñeä töû ñoàng thanh noùi: - Khi chuùng con thaáy Phaät haøng phuïc roàng, ñaõ sinh loøng, chæ ñôïi yù kieán cuûa thaày maø thoâi. Chuùng con xin ñöôïc tuøy tuøng. Theá laø thaày troø cuøng nhau ñeán choã Phaät, baïch Phaät: - Thaày troø chuùng con ñeàu muoán xuaát gia thoï giôùi Cuï tuùc. Ñöùc Phaät daïy: - Laønh thay, caùc Tyø-kheo ñeán ñaây, thoï giôùi Cuï tuùc, trong phaùp luaät kheùo noùi cuûa Ta, coù theå chaám döùt taát caû khoå, tònh tu phaïm haïnh. Ca-dieáp cuøng vôùi naêm traêm ñeä töû raâu toùc töï ruïng, aùo caø sa maëc vaøo thaân, bình baùt böng nôi tay. Khi ñaõ thoï giôùi roài, nhöõng duïng cuï, y phuïc thôø löûa tröôùc kia ñeàu ñem boû nôi doøng soâng Ni-lieân-thieàn. Nhö vaäy Ca-dieáp vaø naêm traêm ñeä töû thoï giôùi Cuï tuùc xong. Ca-dieáp coù hai ngöôøi em, ngöôøi lôùn teân laø Na-ñeà Ca-dieáp, ngöôøi nhoû teân laø Giaø-da Ca-dieáp. Ngöôøi em lôùn coù ba traêm ñeä töû, ngöôøi em nhoû coù hai traêm ñeä töû. ÔÛ caùch anh moät do-tuaàn veà phía haï löu soâng Ni- lieân, hai ngöôøi em thaáy duïng cuï thôø löûa cuûa anh mình troâi theo doøng soâng, hoaûng kinh, sôï anh mình bò ngöôøi aùc haïi boû troâi theo doøng nöôùc. Hai ngöôøi em lieàn daãn naêm traêm ñeä töû ngöôïc doøng nöôùc leân ñeán choã anh, thaáy thaày troø cuûa anh mình ñeàu laøm Sa-moân, laáy laøm laï, hoûi: - Taïi sao theá naøy? Ngöôøi anh traû lôøi:
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 371
Phaùp cuûa ñaïo naøy noùi leân ñöôïc yeáu toá thuø thaéng toái thöôïng, khoâng ai hôn ñöôïc. Hai ngöôøi em cuøng naêm traêm ñeä töû nghò baøn: Trí tueä ñeä nhaát nhö anh mình maø nay vui soáng vôùi ñaïo naøy thì chaéc ñaïo aáy laø toái thaéng. Do ñoù, hoï cuøng vôùi ñeä töû ñoàng nhö ngöôøi anh xuaát gia. Hoï lieàn ñeán choã Ñöùc Phaät ñaûnh leã saùt chaân, roài baïch: - Xin cho chuùng con xuaát gia, thoï giôùi Cuï tuùc. Ñöùc Phaät noùi: - Laønh thay, caùc Tyø-kheo ñeán ñaây!... cho ñeán caâu: Bình baùt böng nôi tay nhö tröôùc ñaõ noùi. Baáy giôø, Ñöùc Theá Toân coù suy nghó: Phaûi giaùo giôùi cho moät ngaøn Tyø-kheo Taêng Phaïm chí môùi xuaát gia. Nôi naøo coù ñuû aåm thöïc, ngoïa cuï cho Tyø-kheo ñeå giaùo giôùi? Nôi nuùi Giaø-da coù ñuû aåm thöïc, ngoïa cuï. Nghó nhö vaäy roài, Ñöùc Phaät daãn moät ngaøn Tyø-kheo ñeán ñoù, duøng ba vieäc ñeå maø giaùo hoùa: Moät laø, thaàn tuùc. Hai laø, thuyeát phaùp. Ba-laø, giaùo saéc. Thaàn tuùc giaùo giôùi laø theá naøo? Nhö trong muïc thaàn thoâng ñaõ noùi. Thuyeát phaùp giaùo giôùi laø theá naøo? Nhö noùi Tyø-kheo neân suy nghó theá naøy, khoâng neân suy nghó theá naøy, neân nhôù nghó theá naøy, khoâng neân suy nghó theá naøy, neân tu theá naøy, neân ñoaïn theá naøy, neân y theo nhö vaäy maø tu haønh. Giaùo saéc giaùo giôùi laø theá naøo? Nhö noùi Tyø-kheo ñoát chaùy taát caû. Theá naøo laø ñoát chaùy taát caû? Ñoát chaùy nhaõn, ñoát chaùy saéc. Nhaõn thöùc, nhaõn xuùc, nhaõn xuùc laøm nhaân duyeân sinh thoï cuõng ñoát chaùy. Ñoát chaùy caùi gì? Ñoát chaùy löûa duïc, ñoát chaùy saân duïc, si duïc… cho ñeán yù phaùp cuõng nhö theá. Ñeä töû cuûa baäc Thaùnh nghe phaùp nhö vaäy, sinh taâm nhaøm chaùn xuaát ly, khoâng coù nhieãm vöôùng, beøn ñöôïc giaûi thoaùt, trí giaûi thoaùt sinh, vieäc laøm ñaõ xong, phaïm haïnh ñaõ laäp, khoâng coøn taùi sinh. Khi giaûng noùi phaùp nhö vaäy moät ngaøn Tyø-kheo döùt heát laäu hoaëc, taâm ñöôïc giaûi thoaùt. Baáy giôø, Ñöùc Theá Toân khôûi yù nieäm: Tröôùc ñaây ta cuøng Vua Bình- sa coù lôøi keát laø khi ñaéc ñaïo thì ñoä oâng ta, nay neân ñeán ñoù. Ñöùc Phaät beøn cuøng moät ngaøn Tyø-kheo keû tröôùc ngöôøi sau vaây quanh, tuaàn töï du haønh ñeán thaønh Vöông-xaù. Vua Bình-sa nghe Phaät thaønh ñaïo, ñoä ba anh em oâng Öu-vi-ca-dieáp vaø moät ngaøn ñeä töû, nay ñeán aáp naøy, lieàn ra leänh trong nöôùc coù boán möôi hai ngaøn thoân, moãi thoân choïn hai vò haøo kieät ñeå ñeán cung nghinh Ñöùc Phaät. Taùm vaïn boán ngaøn ngöôøi côõi voi ngöïa, xe tröôùc
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 372
sau noái ñuoâi nhau. Luùc naøy, vaøo thaùng cuoái muøa Xuaân khí haäu raát noùng, moïi ngöôøi ñeàu nghó: Laøm sao coù ñöôïc chuùt boùng maùt. Khi aáy, trôøi Thíchñeà-hoaøn-nhaân bieát ñöôïc yù nieäm ñoù lieàn hoùa laøm loïng baùu baèng maây, gioù maùt phaûng phaát, töï hoùa laøm Phaïm thieân maëc aùo saéc vaøng caàm caây tröôïng baèng baûy baùu, caùi phaát traàn khaûm baèng baûy baùu, caùch ñaát moät khuyûu tay ñi tröôùc höôùng daãn. Luùc ñoù, ngöôøi nöôùc Ma-kieät muoán laán Phaät ñi tröôùc, bò trôøi Ñeá Thích ñuoåi chaïy. Hoï cheâ traùch, noùi keä: Hình nhö töôïng Phaïm thieân Caàm tröôïng ñi caùch ñaát Mieäng noùi lôøi nhu hoøa Vì ai laøm phuïc vuï? Thích-ñeà-hoaøn-nhaân duøng keä traû lôøi: Giaûi thoaùt taát caû troùi Ñieàu ngöï só toái thöôïng ÖÙng Cuùng baäc Thieän Theä Ta phuïc vuï vì Ngaøi. Baáy giôø, Vua Bình-sa khôûi yù nieäm: Nôi Ñöùc Phaät nghæ ngôi, ta seõ ñem choã naøy cuùng Phaät, ñeå laäp Tinh xaù. Ñöùc Phaät bieát yù ñoù, chieàu toái ñeán nghæ ngôi vöôøn truùc Ca-lan-ñaø. Khi aáy, quaàn chuùng ñeàu sinh nghi nieäm: Khoâng bieát Ñöùc Phaät cuøng Öu-vi-ca-dieáp ai laø ñeä töû? Ñöùc Phaät bieát yù nieäm cuûa quaàn chuùng beøn höôùng ñeán Öu-vi-ca-dieáp noùi keä: Öu Vi oâng thaáy gì Maø boû phaùp thôø löûa? Nay chính ta hoûi oâng OÂng caàn nhö thaät ñaùp. Öu-vi-ca-dieáp duøng keä traû lôøi: Thöôøng tham nhöõng myõ vò Taâm chaïy theo thanh saéc Toâi thaáy caáu ueá naøy, Neân boû nghieäp thôø löûa. Luùc naøy, ñaïi chuùng tuy nghe Ñöùc Phaät cuøng Ca-dieáp ñeàu noùi moät baøi keä, chöa roõ ñöôïc yù chæ neân coøn hoà nghi. Ñöùc Phaät bieát taâm cuûa ñaïi chuùng, laïi duøng keä hoûi: Nguõ vò ngoït mieäng ngöôøi Saéc thanh vui loøng ngöôøi OÂng thaáy caáu ueá naøy Do ñaâu maø ñöôïc khoâng? Öu-vi-ca-dieáp duøng keä traû lôøi:
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 373
Toâi thaáy ñaïo tòch dieät Taát caû khoâng ñaém chaáp Khoâng khaùc, khoâng theå khaùc Do vaäy boû thôø löûa. Baáy giôø, ñaïi chuùng tuy hai laàn nghe keä, vaãn coøn hoaøi nghi do döï. Phaät bieát taâm hoï, beøn baûo Ca-dieáp: - OÂng laáy quaït, quaït toâi. - Ca-dieáp lieàn vaâng lôøi, laáy quaït quaït Phaät. Ñöùc Phaät laïi baûo Ca-dieáp: - Hieän thaàn thoâng bieán hoùa cuûa oâng xem naøo! Ca-dieáp lieàn thò hieän caùc loaïi thaàn bieán, phaân thaân thaønh traêm öùc, laïi hieäp thaønh moät, vaùch ñaù ñeàu ñi xuyeân qua ñöôïc, vaøo trong ñaát nhö vaøo trong nöôùc, ñi treân nöôùc nhö ñi treân ñaát, ngoài naèm trong khoâng trung, nhö chim bay löôïn, caû thaân böøng chaùy choùi saùng, tuoân khoùi vuït leân maây, laáy tay rôø maët trôøi, maët traêng, ñöùng thaúng ñeán trôøi Phaïm Töï Taïi voâ ngaïi. Hoaëc treân thaân tuoân ra nöôùc, döôùi thaân tuoân ra löûa, hoaëc treân thaân böøng chaùy, thaân döôùi tuoân ra nöôùc, sau ñoù giaùng haï cuùi ñaàu ñaûnh leã saùt chaân Phaät, ñi quanh beân phaûi ba voøng, quyø goái, chaáp tay, baïch Phaät: - Theá Toân laø thaày cuûa con, con laø ñeä töû cuûa Theá Toân. Thöa nhö vaäy Ba laàn roài, noùi vôùi ñaïi chuùng: - Nhöõng söï hieåu bieát cho ñeán caùc thaàn bieán cuûa toâi ñeàu do aân cuûa Ñaïi sö. Khi aáy, ñaïi chuùng môùi bieát Ca-dieáp laø ñeä töû cuûa Phaät, neân ñoái vôùi Ñöùc Phaät heát söùc hoan hyû, loøng cung kính voâ löôïng. Thöôøng phaùp cuûa chö Phaät laø nhaân taâm chöa rung chuyeån thì khoâng vì hoï giaûng noùi phaùp. Ñöùc Phaät bieát ñaïi chuùng ñaõ vui veû cung kính, neân giaûng noùi caùc phaùp dieäu, chæ veõ söï lôïi ích, khieán hoï vui möøng vaø giaûng noùi thöôøng phaùp cuûa chö Phaät laø khoå, taäp, taän, ñaïo. Vua Bình-sa vaø taùm vaïn boán ngaøn ngöôøi lieàn töø choã ngoài xa traàn lìa caáu, ñaït ñöôïc maét phaùp trong saïch, thaáy phaùp ñaéc quaû, roài thoï ba quy y, naêm giôùi. Luùc naøy, Vua Bình-sa cuùi ñaàu thænh Phaät vaø Taêng saùng ngaøy thoï trai. Ñöùc Phaät nhaän lôøi baèng söï im laëng. Nhaø Vua vui veû trôû veà cung, ra leänh chuaån bò caùc thöùc aên ngon boå. Saùng ngaøy traûi toïa cuï nôi vöôøn truùc, ñích thaân ñeán thænh Phaät thoï trai. Ñöùc Phaät cuøng ñaïi chuùng theo thöù töï maø ngoài. Nhaø Vua töï tay sôùt thöùc aên vui veû khoâng moûi meät. Phaät vaø Taêng aên roài, daâng nöôùc röûa xong, nhaø Vua ñöùng qua moät beân, baïch Phaät: Con xin cuùng döôøng vöôøn truùc naøy leân Ñaáng Theá Toân.
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 374
Ñöùc Phaät daïy: - Neân cuùng cho Taêng phöôùc ñöùc nhieàu hôn. Nhaø Vua laïi baïch Phaät: - Cuùi xin Ngaøi thoï nhaän. Ñöùc Phaät daïy: - Neân cuùng cho Taêng, trong ñoù coù toâi. Nhaø Vua vaâng theo lôøi daïy daâng cuùng cho Taêng boán phöông. Sau ñoù, Vua laáy chieác gheá nhoû ngoài tröôùc Ñöùc Phaät. Ñöùc Phaät giaûng noùi phaùp tuøy hyû, chuù nguyeän baèng baøi keä, nhö vì Tyø-lan-nhaõ giaûng noùi. Noùi keä roài giaûng noùi caùc phaùp vi dieäu roài baûo Vua veà laïi choã ôû. Nhaø Vua töø choã ngoài ñöùng daäy ñaûnh leã saùt chaân Phaät, ñi quanh beân phaûi ba voøng roài caùo lui. Baáy giôø, Ñöùc Theá Toân ôû Tinh xaù Truùc Vieân thuoäc thaønh La-duyeät- kyø, nôi ñoù coù moät aáp teân laø Na-la-ñaø, coù Phaïm chí teân laø Sa-nhieân, ñeä töû thoï hoïc hai traêm naêm möôi ngöôøi. Trong moân ñoà coù hai vò cao tuùc, moät teân laø Öu-ba-ñeà-xaù, ngöôøi thöù hai teân laø Caâu-luaät-ñaø. Baáy giôø, AÙt-tyø maëc y böng baùt vaøo thaønh khaát thöïc, saéc dieän hoøa dòu, caùc caên tòch ñònh, y phuïc teà chænh, nhìn ñaát maø ñi. Khi aáy, Öu-ba-ñeà-xaù daïo chôi, töø xa thaáy AÙt-tyø oai nghi roõ neùt, khen chöa töøng coù, ñôïi ñeán beøn hoûi: - Thaày theo baäc phaùp naøo maø y phuïc khaùc thöôøng? Coù theå cho toâi bieát quyù danh cuûa baäc Toân sö? AÙt-tyø nhìn thaúng traû lôøi: - Sa-moân Cuø-ñaøm laø Ñaïi sö cuûa toâi. Chuùng toâi toân thôø Ngaøi, theo hoïc vôùi Ngaøi. Öu-ba-ñeà-xaù noùi: - Ñaïi sö cuûa quyù vò giaûng noùi nhöõng phaùp gì? AÙt-tyø noùi: - Toâi coøn non treû, môùi hoïc ñaïo chöa bao laâu, ñaâu coù theå noùi ñöôïc nghóa lyù roäng lôùn cuûa thaày toâi. Nay toâi chæ coù theå vì oâng noùi caùc nghóa yeáu löôïc. Thaày toâi daïy: Caùc phaùp töø duyeân sinh, cuõng töø duyeân dieät. Taát caû caùc phaùp laø khoâng, khoâng coù chuû theå. Öu-ba-ñeà-xaù nghe roài, taâm ngoä yù giaûi, ñöôïc maét phaùp trong saïch, beøn trôû veà choã ôû, roài vì Caâu-luaät-ñaø noùi laïi caùc phaùp ñaõ nghe. Caâu-luaät- ñaø nghe xong cuõng xa traàn lìa caáu, ñaït ñöôïc maét phaùp trong saïch, lieàn hoûi: - Ñöùc Nhö Lai du hoùa, hieän nay ôû ñaâu? - Hieän ôû vöôøn truùc Ca-lan-ñaø. Caâu-luaät-ñaø noùi:
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 375
- Ñöùc Nhö Lai laø thaày cuûa chuùng ta, chuùng ta neân cuøng ñeán ñeå kính leã thaêm hoûi. Öu-ba-ñeà-xaù noùi: - Coøn hai traêm naêm möôi ñeä töû? Khi thaày gaàn qua ñôøi coù di chuùc, chuùng ta caàn thaønh töïu cho nhau, coù theå naøo khoâng thoâng baùo cho hoï maø xeù leû ra ñi? Hai ngöôøi lieàn ñeán choã ñeä töû noùi: - Chuùng toâi muoán theo Sa-moân Cuø-ñaøm ñeå tònh tu phaïm haïnh, caùc oâng moãi ngöôøi tuøy yù thích löïa choïn. Khi aáy, hai traêm naêm möôi ngöôøi ñeä töû ñeàu muoán ñi theo. Hai ngöôøi beøn daãn ñeä töû cuøng ñeán vöôøn truùc. Ñöùc Theá Toân töø xa troâng thaáy, baûo caùc Tyø-kheo: - Hai ngöôøi saép ñeán kia, moät teân laø Öu-ba-ñeà-xaù, ngöôøi thöù hai teân laø Caâu-luaät-ñaø. Hai ngöôøi naøy seõ laø baäc toái thöôïng thuû trong haøng ñeä töû cuûa ta, trí hueä voâ löôïng, thaàn tuùc baäc nhaát. Trong choác laùt hai ngöôøi ñeán, Ñöùc Phaät vì hoï tuaàn töï giaûng noùi phaùp, luaän veà vieäc boá thí, trì giôùi vaø sinh thieân, cheâ traùch duïc baát tònh, khen ngôïi haïnh xuaát ly. Töø nôi choã ngoài, hoï lieàn döùt heát caùc laäu hoaëc, taâm yù hieåu roõ ñeàu ñeán tröôùc Ñöùc Phaät xin ñöôïc xuaát gia tònh tu phaïm haïnh. Ñöùc Phaät daïy: - Laønh thay caùc Tyø-kheo ñeán ñaây, ôû trong phaùp cuûa Ta tònh tu phaïm haïnh, ñaëng döùt heát nguoàn goác khoå, lieàn ñöôïc goïi laø xuaát gia thoï giôùi Cuï tuùc. Baáy giôø, Ñöùc Theá Toân du hoùa nôi thaønh La-duyeät-kyø, anh em Uaát-tyø-la Ca-dieáp vaø moät ngaøn ngöôøi ñeä töû, Xaù-lôïi-phaát. Muïc-kieàn-lieân vaø hai traêm naêm möôi ñeä töû ñeàu xuaát gia hoïc ñaïo. Caùc haøo quyù toäc taùnh, Tröôûng giaû, Cö só nôi thaønh La-duyeät-kyø cuõng ñeàu xuaát gia. Ñaïi chuùng vaây quanh tuï hoäi nôi nöôùc naøy, Ñöùc Phaät vì hoï giaûng noùi phaùp. Ñöùc Phaät ôû taïi thaønh Vöông-xaù. Khi aáy, Ñöùc Theá Toân chöa daïy caùc Tyø-kheo caàn coù Hoøa thöôïng, A-xaø-leâ. Do khoâng coù Hoøa thöôïng, A- xaø-leâ neân oai nghi bò thaát thoaùt, maëc y thöôïng, haï ñeàu khoâng nhö phaùp, khoâng bieát vieäc tònh hay baát tònh, khoâng buoäc nieäm tröôùc maët, khoâng kheùo hoä trì caùc caên. Vaøo xoùm laøng khaát thöïc thoï thöïc baát tònh, töï tay nhaän laáy thöùc aên khoâng nhaän töø ngöôøi daâng. Khi ngöôøi trao thöùc aên, chính nôi tay ngöôøi kia moi bôùi leân maø laáy, xoøe tay caàm nôi mieäng baùt, khoâng ñöa cao baùt leân maø thoï. Khi lôùn tieáng noùi oàn, ngöôøi khoâng tin öa Phaät phaùp cheâ traùch, noùi: Caùc Sa-moân naøy quaù hôn ngoaïi ñaïo, khoâng coù oai nghi… cho ñeán caâu: Cao tieáng noùi oàn, khoâng coù phaùp cuûa Sa-moân,
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 376
phaù haïnh Sa-moân. Choã naøo hoï khoâng ñi qua ñeàu ñöôïc thieän lôïi. Laïi coù moät Tyø-kheo beänh khoâng ai chaêm soùc, do ñoù phaûi qua ñôøi. Caùc Tyø-kheo Tröôûng laõo nghe, lieàn nghieâm khaéc quôû traùch, roài baïch Phaät. Nhaân vieäc naøy, Ñöùc Phaät taäp hôïp Tyø-kheo Taêng, hoûi caùc Tyø-kheo: - Thaät söï caùc thaày coù nhö vaäy khoâng? - Baïch Theá Toân coù nhö vaäy. Ñöùc Phaät baèng moïi caùch quôû traùch: - Taïi sao caùc oâng laïi taâm taùn loaïn cuûa mình, ñi, ñöùng, naèm, ngoài ñeàu khoâng nhö phaùp. Quôû traùch roài, Phaät baûo caùc Tyø-kheo: Neáu maëc y thöôïng, y haï khoâng nhö phaùp… cho ñeán caâu: Khi aên cao tieáng noùi oàn ñeàu phaïm Ñoät-kieát-la. Töø nay do möôøi ñieàu lôïi, cho pheùp caùc Tyø-kheo phaûi coù Hoøa thöôïng. Hoøa thöôïng töï nhieân sinh taâm aùi nieäm ñoái vôùi ñeä töû nhö ñoái vôùi con. Ñeä töû töï nhieân sinh taâm kính troïng ñoái vôùi Hoøa thöôïng nhö cha meï, sieâng giaùo giôùi cho nhau, töông kính, chia buøi xeû ngoït cho nhau, thì coù theå môû roäng Phaät phaùp, khieán ñöôïc laâu daøi. Phaùp thænh Hoøa thöôïng: Ngöôøi thænh ñeå troáng vai beân phaûi, côûi boû giaøy deùp, quyø goái, hai tay oâm chaân Hoøa thöôïng, thöa: Con teân laø… nay caàu thaày laøm Hoøa thöôïng. Thaày vì con laøm Hoøa thöôïng. Con tha thieát mong thaày laøm Hoøa thöôïng cho con nöông döïa. Nhôø thaày laøm Hoøa thöôïng neân con ñöôïc thoï giôùi cuï tuùc. Caàn caàu nhö vaäy Ba laàn. Hoøa thöôïng neân traû lôøi: Ñöôïc toát! Toâi seõ giaùo giôùi oâng. OÂng chôù buoâng lung! Ñeä töû neân phuïng thôø Hoøa thöôïng: Neáu khoâng thöa vôùi Hoøa thöôïng maø vaøo xoùm laøng, phaïm Ñoät-kieát-la. Neáu cuøng ñi vôùi Tyø-kheo khaùc, cuõng phaûi baïch vôùi Hoøa thöôïng, neáu khoâng baïch hay khoâng cho maø ñi ñeàu phaïm Ñoät-kieát-la. Tyø-kheo khaùc keâu cuøng ñi cuõng nhö vaäy. Neáu muoán ñeán choã Tyø-kheo khaùc laáy y baùt, giaøy deùp cuûa mình cuõng phaûi thöa. Neáu khoâng thöa, hay khoâng cho pheùp maø laáy ñeàu phaïm Ñoät-kieát- la. Neáu muoán cho Tyø-kheo khaùc y baùt cuõng nhö theá. Neáu Tyø-kheo khaùc muoán vì mình gaùnh y baùt vaø vì mình laáy y baùt, cuõng phaûi baïch. Neáu khoâng baïch hay baïch maø khoâng cho pheùp vaãn laáy ñeàu phaïm Ñoät-kieát- la. Neáu Tyø-kheo khaùc nhôø gaùnh y baùt hay khieán laáy cuõng nhö vaäy. Phaøm laøm vieäc gì cho ñeán caïo toùc, hoaëc vì ngöôøi caïo ñeàu phaûi thöa, chæ tröø ñaïi tieåu tieän vaø laáy taêm xæa raêng. Neáu Hoøa thöôïng phaïm toäi thoâ aùc ñeä töû neân coá gaéng taïo phöông tieän, khieán sôùm tröø dieät, neáu khoâng taïo phöông tieän thì phaïm Ñoät-kieát-la. Neáu Taêng trao cho Hoøa thöôïng phaùp Bieät truù hoaëc haønh Ma-na-ñoûa, hay haønh Baûn nhaät, haønh A-phuø-ha-na, ñeä töû phaûi coá
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 377
gaéng taïo phöông tieän caàu Taêng mau cho pheùp Bieät truù… cho ñeán haønh A-phuø-ha-na, neáu khoâng coá gaéng laøm thì phaïm Ñoät-kieát-la. Neáu ngaøy Hoøa thöôïng ñöôïc xuaát toäi, ñeä töû neân lau queùt röôùi nöôùc traûi choã ngoài, chuaån bò theû Xaù La, taäp Taêng caàu Tyø-kheo Yeát-ma, neáu khoâng laøm nhö vaäy, phaïm Ñoät-kieát-la. Neáu Taêng trao Hoøa thöôïng phaùp Yeát-ma quôû traùch, Yeát-ma khu xuaát, Yeát-ma y chæ, Yeát-ma cöû toäi, Yeát-ma haï yù, ñeä töû neân coá gaéng caàu Taêng khieán Taêng ñöøng laøm, neáu khoâng caàu Taêng, phaïm Ñoät-kieát-la. Neáu Taêng chaéc chaén phaûi laøm caùc Yeát-ma ñoù, ñeä töû mong caàu ñöøng traùi phaùp, neáu khoâng mong caàu, phaïm Ñoät-kieát-la. Neáu Hoøa thöôïng beänh, ñeä töû phaûi tuùc tröïc giuùp ñôõ. Neáu Hoøa thöôïng coù vaät gì neân thöa ñeå laáy ñoåi, tuøy theo beänh lo thöùc aên, tuøy theo beänh lo thuoác thang. Neáu Hoøa thöôïng khoâng coù gì maø mình coù thì neân trao ñoåi. Neáu mình cuõng khoâng coù vaät gì thì neân tìm xin. Laïi neân mai chieàu vì beänh taät cuûa Hoøa thöôïng noùi phaùp. Hoøa thöôïng chöa laønh beänh khoâng neân du haønh. Neáu khoâng vaäy, phaïm Ñoät-kieát-la. Ñeä töû phaïm toäi thoâ aùc… cho ñeán caâu: Beänh chöa laønh, Hoøa thöôïng chaêm soùc cuõng nhö vaäy. Baáy giôø, coù caùc Tyø-kheo noùi moät lôøi: “Ngöôøi quy y Phaät”, trao cho giôùi. Laïi coù Tyø-kheo noùi hai lôøi: “Ngöôøi quy y Phaät, quy y Phaùp” trao cho giôùi. Laïi coù Tyø-kheo noùi ba lôøi: “Ngöôøi quy y Phaät, quy y Phaùp, quy y Taêng” trao cho giôùi. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân baûo noùi moät lôøi, hai lôøi, ba lôøi roài trao cho giôùi. Laïi coù Tyø-kheo noùi: “Laønh thay, ñeán ñaây Tyø-kheo” trao cho giôùi. Caùc Tyø-kheo Tröôûng laõo cheâ traùch: Taïi sao thaày laïi baét chöôùc Phaät noùi: “Laønh thay, laïi ñaây Tyø-kheo”, roài trao cho giôùi? Quyù vò baïch Phaät, Ñöùc Phaät daïy: Khoâng neân noùi: “Laønh thay, ñeán ñaây Tyø-kheo!” maø trao cho giôùi. Luùc naøy, caùc Tyø-kheo khôûi yù nghó: Ñöùc Phaät cho Tyø-kheo trao giôùi, chuùng ta cuõng ñöôïc pheùp. Neáu ñöôïc thì neân trao baèng caùch naøo? Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Nay cho pheùp caùc thaày trao giôùi cho Tyø- kheo baèng phaùp Baïch-töù-yeát-ma ñeå trao. Ngöôøi muoán thoï giôùi, ñeå troáng vai beân phaûi, côûi boû giaøy deùp, kính leã Taêng, ñaàu goái beân phaûi chaám ñaát, baïch: Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Con teân… theo Hoøa thöôïng hieäu… thoï giôùi Cuï tuùc. Nay ñeán Taêng xin thoï giôùi cuï tuùc. Cuùi xin Taêng teá ñoä con, ruû loøng thöông, thöông con. Thöa xin nhö vaäy Ba laàn. Trong chuùng neân sai Tyø-kheo bieát phaùp, baäc Thöôïng toïa hay ngang baèng vôùi Thöôïng toïa baïch giöõa Taêng: Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Ngöôøi naøy teân laø… muoán thoï giôùi cuï tuùc, Ñaïi ñöùc… laøm Hoøa thöôïng. Nay Taêng cho… thoï giôùi cuï tuùc, Hoøa
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 378
thöôïng hieäu… Neáu thôøi gian thích hôïp ñoái vôùi Taêng, Taêng chaáp thuaän. Ñaây laø lôøi taùc baïch. Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Ngöôøi naøy teân laø… muoán thoï giôùi cuï tuùc, Ñaïi ñöùc… laøm Hoøa thöôïng. Nay Taêng cho… thoï giôùi cuï tuùc, Hoøa thöôïng hieäu… caùc Tröôûng laõo vò naøo ñoàng yù thì im laëng. Vò naøo khoâng ñoàng yù xin noùi. Laàn thöù hai, laàn thöù ba cuõng noùi nhö vaäy. Taêng ñaõ chaáp thuaän cho… thoï giôùi cuï tuùc, Hoøa thöôïng hieäu… roài. Taêng ñoàng yù neân im laëng. Vieäc nhö vaäy, thoï trì nhö vaäy. Khi aáy, caùc Tyø-kheo goàm boán ngöôøi cho ñeán chín ngöôøi cho moät ngöôøi, cho ñeán nhieàu ngöôøi thoï giôùi cuï tuùc. Caùc Tyø-kheo Tröôûng laõo quôû traùch, roài baïch Phaät. Ñöùc Phaät daïy: Cho pheùp chuùng möôøi ngöôøi trao giôùi cuï tuùc. Caùc Tyø-kheo duøng phi nhaân, baïch y, ngöôøi bò dieät taãn, ngöôøi bò cöû toäi, ngöôøi töï ngoân, ngöôøi baát ñoàng chaùnh kieán, ngöôøi cuoàng, ngöôøi taâm taùn loaïn, ngöôøi taâm beänh hoaïi, Tyø-kheo-ni, Thöùc-xoa-ma-na, Sa-di-ni vaøo trong soá chuùng möôøi ngöôøi, trao giôùi cuï tuùc. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neân duøng möôøi vò Tyø-kheo nhö phaùp ñeå trao giôùi cuï tuùc. Caùc Tyø-kheo trao giôùi cuï tuùc cho ngöôøi nguû, ngöôøi say, ngöôøi cuoàng, ngöôøi taâm taùn loaïn, ngöôøi taâm beänh hoaïi, ngöôøi dò kieán. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân trao giôùi cuï tuùc cho ngöôøi nguû… cho ñeán ngöôøi dò kieán. Neân duøng möôøi Tyø-kheo nhö phaùp, trao giôùi cuï tuùc cho ngöôøi nhö phaùp. Caùc Tyø-kheo duøng ngöôøi nguû, ngöôøi say, ngöôøi cuoàng, ngöôøi taâm taùn loaïn, ngöôøi taâm beänh hoaïi laøm Hoøa thöôïng. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân duøng nhöõng ngöôøi naøy laøm Hoøa thöôïng. Caùc Tyø-kheo laïi duøng hai ngöôøi cho ñeán möôøi ngöôøi laøm Hoøa thöôïng. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neân duøng moät ngöôøi laøm Hoøa thöôïng, khoâng neân duøng hai cho ñeán möôøi ngöôøi. Coù caùc ngöôøi muoán thoï giôùi cuï tuùc maø khoâng theå coù ñuû möôøi Tyø-kheo nhö phaùp, neân khôûi yù nieäm: Neáu Ñöùc Phaät cho pheùp ta khi Boá-taùt, khi Töï töù, khi Taêng tuï taäp trao giôùi cho ngöôøi thì ñaâu coù khoå theá naøy. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp khi Boá-taùt, khi Töï töù, khi Taêng tuï taäp cho ngöôøi thoï giôùi cuï tuùc. Khi aáy, Luïc quaàn Tyø-kheo cuøng vôùi Hoøa thöôïng, A-xaø-leâ khoâng hoøa hôïp beøn gaây trôû ngaïi cho ngöôøi thoï giôùi. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Ngöôøi thoï giôùi neáu khoâng coù naïn söï thì khoâng neân gaây trôû ngaïi, neáu gaây trôû ngaïi thì phaïm Ñoät-kieát-la. Laïi coù caùc Tyø-kheo do vieäc nhoû nhaët maø cöôõng böùc gaây trôû ngaïi cho ngöôøi thoï giôùi, hoaëc noùi hình nhö bò muø loøa, hoaëc noùi chaân bò kieãng, hoaëc thaáy thaáp nhoû beøn noùi chöa ñuû hai möôi tuoåi, hoaëc noùi cha meï hình nhö chöa cho xuaát gia. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân döïa vaøo
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 379
vieäc nhoû nhaët laøm trôû ngaïi cho ngöôøi thoï giôùi, neáu laøm trôû ngaïi, phaïm Ñoät-kieát-la. Caùc Tyø-kheo vaãn gaây trôû ngaïi. Quyù vò baïch Phaät, Ñöùc Phaät daïy: Neáu Hoøa thöôïng, A-xaø-leâ hôïp lyù thì neân cho thoï giôùi. Laïi coù caùc Tyø-kheo ôû trong moät cöông giôùi maø trao giôùi bieät chuùng. Quyù vò baïch Phaät, Ñöùc Phaät daïy: Neân ra ngoaøi giôùi baïch nhò Yeát-ma kieát tieåu giôùi ñeå trao giôùi. Tröôùc heát sai moät Tyø-kheo xöôùng töôùng boán phöông cuûa giôùi, moät Tyø-kheo baïch: Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Nhö töôùng boán phöông cuûa giôùi, do Tyø-kheo… ñaõ xöôùng, nay Taêng kieát laøm giôùi ñaøn, cuøng soáng chung, cuøng Boá-taùt, cuøng nhaän cuûa thí. Neáu thôøi gian thích hôïp ñoái vôùi Taêng, Taêng chaáp thuaän. Ñaây laø lôøi taùc baïch. Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Nhö töôùng boán phöông cuûa giôùi maø Tyø-kheo… ñaõ xöôùng, nay Taêng kieát laøm giôùi ñaøn, cuøng soáng chung, cuøng Boá-taùt, cuøng nhaän cuûa thí. Tröôûng laõo naøo ñoàng yù thì im laëng. Vò naøo khoâng ñoàng yù xin noùi. Taêng ñaõ kieát theo töôùng giôùi cuûa Tyø-kheo… xöôùng laøm giôùi ñaøn, cuøng soáng chung, cuøng Boá-taùt, cuøng nhaän cuûa thí roài. Taêng chaáp thuaän neân im laëng. Vieäc nhö vaäy, thoï trì nhö vaäy. Caùc Tyø-kheo kieát giôùi ñaøn roài khoâng xaû maø ñi. Quyù vò baïch Phaät, Ñöùc Phaät daïy: Neân baïch nhò Yeát- ma xaû giôùi roài seõ ñi. Moät Tyø-kheo baïch: Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Choã kieát giôùi naøy, nay Taêng xaû giôùi aáy. Neáu thôøi gian thích hôïp ñoái vôùi Taêng, Taêng chaáp thuaän. Ñaây laø lôøi taùc baïch Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! choã kieát giôùi naøy nay Taêng xaû giôùi aáy. Caùc Tröôûng laõo naøo ñoàng yù thì im laëng. Vò naøo khoâng ñoàng yù xin noùi. Taêng ñaõ xaû giôùi naøy roài. Taêng ñoàng yù neân im laëng. Vieäc nhö vaäy, thoï trì nhö vaäy. Khi aáy, caùc Tyø-kheo daãn ngöôøi muoán thoï giôùi ñeán choã thoï giôùi, thöa vôùi Thöôïng toïa: Xin thaày vì ngöôøi naøy taùc Yeát-ma. Thöôïng toïa noùi: Toâi khoâng tuïng Yeát-ma. Cho ñeán haï toïa cuõng noùi nhö vaäy, neân ngöôøi aáy khoâng ñöôïc thoï giôùi. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Vò naøo cuõng phaûi tuïng Yeát-ma. Neáu möôøi tuoåi veà sau maø khoâng tuïng ñöôïc thì phaïm Ñoät- kieát-la. Caùc Tyø-kheo daãn hai ngöôøi muoán thoï giôùi ñeán choã thoï giôùi, hai ngöôøi muoán thoï giôùi tranh nhau thoï tröôùc, neân khoâng thoï ñöôïc. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Ngöôøi naøo ñeán choã thoï giôùi tröôùc thì neân cho thoï tröôùc. Neáu hai ngöôøi cuøng ñeán moät laàn thì ngöôøi naøo lôùn tuoåi neân cho thoï tröôùc. Neáu ñoàng moät tuoåi thì Hoøa thöôïng cuûa vò naøo lôùn hôn thì cho
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 380
thoï tröôùc. Neáu Hoøa thöôïng cuøng ñoàng nhau thì Yeát-ma moät laàn, nhöng ngöôøi naøo ñöôïc xöôùng teân tröôùc thì thoï tröôùc. Ba ngöôøi cuõng nhö vaäy. Toân giaû Öu-ba-ly hoûi Phaät: - Nhöõng vieäc khaùc cuõng ñöôïc Yeát-ma ba ngöôøi hay khoâng? Ñöùc Phaät daïy: - Ñöôïc. Öu-ba-ly laïi hoûi: - Ñöôïc cho boán ngöôøi taùc Yeát-ma hay khoâng? Ñöùc Phaät daïy: - Taát caû khoâng ñöôïc taùc Yeát-ma boán ngöôøi. Caùc Tyø-kheo daãn ngöôøi muoán thoï giôùi ñeán choã thoï giôùi ñeå thoï, gaëp giaëc cöôùp ñoaït, haønh hung gaàn cheát, phaûi trôû laïi. Caùc Tyø-kheo khôûi yù nghó: Neáu Ñöùc Theá Toân cho pheùp chuùng ta ôû trong Taêng phöôøng laäp giôùi traøng ñeå thoï thì khoûi bò naïn naøy. Quyù vò baïch Phaät, Ñöùc Phaät daïy: Nay cho pheùp ôû trong Taêng phöôøng baïch nhò Yeát-ma kieát laøm giôùi traøng ñeå thoï. Tröôùc heát neân baïch nhò Yeát-ma ñeå xaû giôùi cuûa Taêng phöôøng. Moät Tyø-kheo bieát phaùp xöôùng: Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Moät truù xöù naøy, Taêng soáng chung, chung Boá-taùt, chung nhaän vaät boá thí, tröôùc kieát giôùi naøy nay xaû. Neáu thôøi gian thích hôïp ñoái vôùi Taêng, Taêng chaáp thuaän. Ñaây laø lôøi taùc baïch. Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Moät truù xöù naøy, Taêng soáng chung, chung Boá-taùt, chung nhaän vaät boá thí, tröôùc kieát giôùi naøy nay xaû. Caùc Tröôûng laõo naøo ñoàng yù thì im laëng. Vò naøo khoâng ñoàng yù xin noùi. Taêng ñaõ giaûi giôùi tröôùc ñaây kieát roài. Taêng chaáp thuaän neân im laëng. Vieäc nhö vaäy, thoï trì nhö vaäy. Giaûi giôùi cuûa Taêng phöôøng roài, vaäy sau môùi kieát giôùi traøng. Moät Tyø-kheo xöôùng töôùng boán phöông cuûa giôùi traøng. Moät Tyø-kheo baïch nhò Yeát-ma nhö treân ñaõ noùi. Kieát giôùi tröôøng roài laïi kieát giôùi Taêng phöôøng. Moät Tyø-kheo xöôùng töôùng boán phöông cuûa giôùi, laïi xöôùng tröø noäi ñòa. Moät Tyø-kheo taùc baïch: Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Tyø-kheo teân laø… naøy xöôùng töôùng boán phöông cuûa giôùi, tröø noäi ñòa. Nay Taêng kieát laøm ñaïi giôùi soáng chung, chung Boá-taùt, chung nhaän vaät boá thí. Neáu thôøi gian thích hôïp ñoái vôùi Taêng, Taêng chaáp thuaän. Ñaây laø lôøi taùc baïch. Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Tyø-kheo teân laø… naøy xöôùng töôùng boán phöông cuûa giôùi, tröø noäi ñòa. Nay Taêng kieát laøm ñaïi giôùi soáng chung, chung Boá-taùt, chung nhaän vaät boá thí. Caùc Tröôûng laõo naøo chaáp thuaän thì im laëng. Vò naøo khoâng ñoàng yù xin noùi:
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 381
Taêng ñaõ theo töôùng giôiù boán phöông, tröø noäi ñòa do Tyø-kheo… xöôùng laøm ñaïi giôùi cuûa Taêng soáng chung, chung Boá-taùt, chung nhaän vaät boá thí roài. Taêng chaáp thuaän neân im laëng. Vieäc nhö vaäy, thoï trì nhö vaäy. Baáy giôø, coù moät Ma-naïp ngoaïi ñaïo muoán xuaát gia thoï giôùi Cuï tuùc trong chaùnh phaùp, ñeán choã Toân giaû Xaù-lôïi-phaát thöa: Cho con xuaát gia thoï cuï tuùc. Xaù-lôïi-phaát khoâng cho thoï. Nhö vaäy, Ma-naïp tuaàn töï ñi ñeán khaép choã naêm traêm Tyø-kheo, ñeàu khoâng vò naøo cho thoï neân khoùc loùc trôû veà. Ñöùc Phaät duøng thieân nhaõn xem thaáy hoûi Toân giaû Xaù-lôïi-phaát: Ma-naïp naøy, taïi sao khoùc loùc ra veà? Xaù-lôïi-phaát trình baøy ñaày ñuû söï vieäc. Ñöùc Phaät laïi hoûi: Ngöôøi naøy ñaõ töøng coù moät laàn noùi moät lôøi noùi laønh ñoái vôùi caùc Tyø- kheo hay khoâng? Xaù-lôïi-phaát thöa: Coù. Ñöùc Phaät laïi hoûi: Lôøi noùi laønh aáy laø theá naøo? Xaù-lôïi-phaát thöa: Tröôùc ñaây con ñi khaát thöïc ngöôøi naøy khen con: “Sa-moân Thích töû naøy thieän haûo, coù ñöùc neân cho thöùc aên”. Ñöùc Phaät daïy: AÂn aáy neân traû. OÂng coù theå ñoä hoï. Toân giaû Xaù-lôïi-phaát vaâng lôøi Phaät cho thoï giôùi cuï tuùc. Laïi coù moät Ma-naïp ngoaïi ñaïo baïc phöôùc khaát thöïc khoâng ñöôïc, khôûi yù nieäm: Sa-moân Thích töû khaát thöïc deã ñöôïc, ñau oám thuoác men coù ngöôøi giuùp ñôõ. Nay ta neân ñeán ñoù xuaát gia thoï giôùi Cuï tuùc. Nghó roài, Ma- naïp beøn ñeán Taêng phöôøng baïch caùc Tyø-kheo: Cho con xuaát gia thoï giôùi cuï tuùc. Caùc Tyø-kheo lieàn cho thoï giôùi cuï tuùc. Do baïc phöôùc neân theo thöù töï môøi ñi thoï thöïc bò Taêng gaùc laïi. Caùc Tyø-kheo noùi: Thaày coù theå maëc y böng baùt ñi khaát thöïc. Ma-naïp noùi: Thöa Ñaïi ñöùc, toâi sôï ñi khaát thöïc laém neân môùi ñi xuaát gia trong giaùo phaùp cuûa Phaät, nay taïi sao laïi baûo toâi ñi khaát thöïc? Quyù vò baïch Phaät, Ñöùc Phaät daïy: Khoâng neân ñoä haïng ngöôøi naøy, neáu ñoä phaïm Ñoät-kieát-la. Khi ñoä neân phaûi hoûi tröôùc: Ngöôi vì caùi gì maø ñi xuaát gia? Neáu noùi vì aåm thöïc, thì khoâng neân ñoä. Neáu noùi vì caàu phaùp thieän, nhaøm chaùn sinh, laõo, beänh, töû öu bi khoå naõo thì neân ñoä. Tröôùc khi trao giôùi cuï tuùc neân noùi vieäc phaûi nöông töïa, ñoù laø maëc y phaán taûo, ñi khaát thöïc, nöông ngoài döôùi taøng caây, thoï duøng taøn khí döôïc. Ngöôi coù theå troïn ñôøi nöông theo boán vieäc naøy hay khoâng? Neáu noùi coù theå thì neân cho thoï. Neáu noùi khoâng theå, thì khoâng neân cho thoï.
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 382
Coù ñaïi Tröôûng giaû Baø-la-moân nhaøm chaùn theá gian phieàn baän, ñaõ coù nhöõng suy nghó: Sa-moân Thích töû phuïng haønh chaáp phaùp, roäng tu phaïm haïnh, xuaát gia nôi ñoù ñöôïc döùt heát nguoàn goác khoå. Nghó nhö vaäy roài ñeán trong Taêng phöôøng caàu xuaát gia thoï giôùi Cuï tuùc. Caùc Tyø-kheo noùi: Nhö Lai ÖÙng Cuùng Ñaúng Chaùnh Giaùc noùi boán ñieàu nöông döïa, neáu oâng coù theå troïn ñôøi nöông theo môùi cho xuaát gia, thoï giôùi cuï tuùc. Baø- la-moân noùi: Boán ñieàu nöông döïa laø nhöõng gì? Caùc Tyø-kheo lieàn noùi roõ. Baø-la-moân noùi: Boán ñieàu naøy ñoái vôùi theá gian laø teä maït, toâi khoâng theå nöông ñöôïc. Neáu Ñaïi ñöùc cho toâi thoï giôùi Cuï tuùc tröôùc, vaäy sau môùi noùi laø vieäc ñaõ roài, toâi coù theå laøm theo. Theá laø ngöôøi Baø-la-moân trôû veà. Caùc Tyø-kheo nghó: Neáu Ñöùc Phaät cho pheùp chuùng ta trao giôùi cuï tuùc roài, vaäy sau môùi noùi boán ñieàu nöông döïa, thì ngöôøi naøy ñaõ khoâng thoái taâm. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp thoï giôùi Cuï tuùc roài, vaäy sau môùi noùi boán ñieàu nöông döïa. Luùc naøy, coù caùc Tyø-kheo truyeàn giôùi cuï tuùc roài, ñi veà tröôùc, ngöôøi môùi thoï giôùi ñi sau, gaëp ngöôøi daâm nöõ, tình nhaân cuõ. Daâm nöõ noùi: Anh khoâng theå sinh soáng ñöôïc neân vaøo ñaïo phaûi khoâng? Ngöôøi môùi thoï giôùi noùi: Toâi nhaøm chaùn sinh, laõo, beänh, töû, öu bi khoå naõo, muoán döùt heát goác khoå neân vaøo ñaïo phuïng haønh chaùnh phaùp, roäng tu phaïm haïnh. Daâm nöõ noùi: Nhö lôøi anh noùi thì vaán ñeà giao hoäi khoâng coøn coù nöõa, nay coù theå cuøng em haønh duïc moät laàn cuoái! Ngöôøi môùi thoï giôùi thuaän tình, haønh duïc, chieàu toái môùi veà. Caùc Tyø-kheo hoûi: Taïi sao thaày ôû laïi sau? Tyø-kheo môùi traû lôøi ñuùng söï thaät. Caùc Tyø-kheo beøn ñuoåi ñi vaø noùi: Thaày ñi ñi! Thaày ñi ngay ñi! Trong phaùp cuûa Tyø-kheo, neáu laøm vieäc naøy chaúng phaûi laø Sa-moân, chaúng phaûi laø Thích chuûng töû. Tyø-kheo môùi nghe vaäy buoàn raàu, ngaát xæu, noùi: Neáu khi thoï giôùi noùi vôùi toâi, thì duø coù maát maïng toâi ñaâu phaïm ñieàu naøy. Caùc Tyø-kheo baïch Phaät. Ñöùc Phaät daïy: Thoï giôùi cuï tuùc roài phaûi noùi möôøi hai phaùp: boán phaùp ñoïa, boán phaùp duï, boán phaùp y. Khi aáy, Ñöùc Phaät chöa cho pheùp caùc Tyø-kheo coù A-xaø-leâ. Luùc Hoøa thöôïng cuûa Tyø-kheo qua ñôøi, do khoâng coù Hoøa thöôïng, A-xaø-leâ neân hoï maëc y treân döôùi khoâng nhö phaùp, cho ñeán aên noùi oàn aøo nhö tröôùc. Caùc Tyø-kheo Tröôûng laõo baïch Phaät, Ñöùc Phaät daïy: Töø nay vì möôøi ñieàu lôïi, cho pheùp caùc Tyø-kheo coù A-xaø-leâ. A-xaø-leâ töï nhieân sinh taâm xem ñeä töû nhö con, ñeä töû töï nhieân xem A-xaø-leâ nhö cha. Moïi vieäc thôø kính nhö trong phaùp thôø Hoøa thöôïng ñaõ noùi. Ñöùc Phaät cho pheùp coù A-xaø-leâ, quyù thaày khoâng bieát coù maáy haïng A-xaø-leâ, baïch Phaät. Phaät daïy: Coù naêm haïng A-xaø-leâ: A-xaø-leâ xuaát gia, A-xaø-leâ giaùo thoï, A-xaø-leâ Yeát-ma,
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 383
A-xaø-leâ thoï kinh, vaø A-xaø-leâ y chæ. Caùc Tyø-kheo khoâng bieát theá naøo laø naêm haïng A-xaø-leâ aáy, baïch Phaät. Phaät daïy: Môùi baét ñaàu ñoä cho thoï giôùi Sa-di goïi laø A-xaø-leâ xuaát gia. Khi thoï giôùi Cuï tuùc, ngöôøi daïy oai nghi goïi laø A-xaø-leâ giaùo thoï. Khi thoï giôùi cuï tuùc, ngöôøi taùc phaùp Yeát-ma goïi laø A-xaø-leâ Yeát-ma. Ngöôøi daïy kinh cho ñeán chæ moät ngaøy goïi laø A-xaø-leâ thoï kinh. Ngöôøi mình y chæ duø chæ moät ñeâm, goïi laø A-xaø-leâ y chæ. Ñöùc Phaät ñaõ cho pheùp coù A-xaø-leâ y chæ, beøn y chæ Tyø-kheo-ni, Thöùc-xoa- ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, ngöôøi taâm cuoàng, taâm beänh hoaïi, ngöôøi bò cöû toäi, ngöôøi bò taãn xuaát, ngöôøi ôû khaùc choã, ngöôøi bieät truù, ngöôøi haønh Ma-na- ñoûa, ngöôøi haønh boån nhaät, ngöôøi neân xuaát toäi, ngöôøi töï ngoân, ngöôøi ña nhaân ngöõ, ngöôøi laøm caùc Yeát-ma. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân y chæ nhöõng ngöôøi nhö treân, chæ coù pheùp y chæ Tyø-kheo nhö phaùp. Trong vaán ñeà naøy, coù tröôøng hôïp thaønh töïu vieäc xin y chæ, coù tröôøng hôïp khoâng thaønh töïu vieäc xin y chæ, coù tröôøng hôïp thaønh töïu cho y chæ, coù tröôøng hôïp khoâng thaønh töïu cho y chæ, coù tröôøng hôïp thaønh töïu thoï y chæ, coù tröôøng hôïp khoâng thaønh töïu thoï y chæ. Tröôøng hôïp khoâng thaønh töïu xin y chæ: Neáu Tyø-kheo xin y chæ vôùi Tyø-kheo-ni, hay Thöùc-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, cho ñeán xin y chæ vôùi caùc vò Yeát-ma. Nhö vaäy goïi laø khoâng thaønh töïu vaán ñeà xin y chæ. Neáu xin y chæ vôùi Tyø-kheo nhö phaùp maø khoâng noùi: Con teân… nay caàu Ñaïi ñöùc laøm y chæ. Ñaïi ñöùc vì con laøm y chæ. Con y chæ nôi Ñaïi ñöùc ñeå ôû. Ñaïi ñöùc seõ giaùo giôùi con. Con seõ vaâng lôøi daïy baûo cuûa Ñaïi ñöùc. Khoâng noùi nhö vaäy cuõng khoâng thaønh töïu vaán ñeà xin y chæ. Thaønh töïu vaán ñeà xin y chæ: Ñeán tröôùc Tyø-kheo nhö phaùp thöa xin nhö treân thì goïi laø thaønh töïu vaán ñeà xin y chæ. Khoâng thaønh töïu vaán ñeà cho y chæ: Tyø-kheo-ni, Thöùc-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, cho ñeán caùc vò Yeát-ma cho Tyø-kheo y chæ. Nhö vaäy goïi laø khoâng thaønh töïu cho y chæ. Neáu ñoái tröôùc Tyø-kheo nhö phaùp, caàu xin nhö phaùp roài, maø vò ñöôïc caàu xin khoâng noùi: Ngöôi chôù buoâng lung, nhö vaäy cuõng khoâng thaønh töïu cho y chæ. Ñoù goïi laø khoâng thaønh töïu cho y chæ. Thaønh töïu vaán ñeà cho y chæ: Ñoái vôùi Tyø-kheo nhö phaùp, caàu xin nhö phaùp roài, vò ñöôïc caàu xin noùi: Ngöôi chôù phoùng daät. Nhö vaäy goïi laø thaønh töïu vaán ñeà cho y chæ. Khoâng thaønh töïu vaán ñeà thoï y chæ: Tyø-kheo tôùi nôi Tyø-kheo-ni, Thöùc-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, cho ñeán caùc vò taùc Yeát-ma thoï y chæ, ñeàu khoâng goïi laø thoï y chæ. Neáu ñoái vôùi Tyø-kheo nhö phaùp khoâng thöa lôøi nhö vaày: Con teân laø… nay caàu Ñaïi ñöùc y chæ… cho ñeán caâu: Con seõ vaâng lôøi Ñaïi ñöùc daïy baûo, cuõng khoâng thaønh thoï y chæ. Nhö vaäy goïi laø
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 384
khoâng thaønh töïu thoï y chæ. Thaønh töïu thoï y chæ: Ñoái vôùi Tyø-kheo nhö phaùp thöa nhö vaày: Con teân laø… nay caàu Ñaïi ñöùc y chæ… cho ñeán caâu: Con seõ vaâng lôøi daïy baûo cuûa Ñaïi ñöùc. Nhö vaäy goïi laø thaønh töïu thoï y chæ. Baáy giôø, caùc Tyø-kheo caùch vaùch thoï y chæ, hoaëc khoâng cung kính, truøm ñaàu, truøm vai, mang giaøy deùp, ngoài, naèm thoï y chæ. Caùc Tyø-kheo Tröôûng laõo baïch Phaät. Phaät daïy: Neân ñeå troáng vai beân phaûi, côûi boû giaøy deùp, quyø goái, chaáp tay, quay maët laïi thöa: Con teân laø… nay caàu Ñaïi ñöùc laøm y chæ… cho ñeán caâu: Con seõ vaâng lôøi Ñaïi ñöùc daïy baûo. Luùc naøy, Luïc quaàn Tyø-kheo khoâng kính Hoøa thöôïng, A-xaø-leâ, khoâng kính giôùi, caùc Tyø-kheo khaùc cuõng coù vò baét chöôùc theo. Caùc Tyø- kheo Tröôûng laõo baïch Phaät, Ñöùc Phaät hoûi Luïc quaàn Tyø-kheo vaø caùc Tyø-kheo: - Thaät söï caùc oâng coù nhö vaäy khoâng? - Söï thaät chuùng con coù nhö vaäy, baïch Theá toân. Ñöùc Phaät baèng moïi caùch quôû traùch: - Caùc oâng ngu si, taïi sao khoâng kính thaày, khoâng kính giôùi? Quôû traùch roài, Phaät baûo caùc Tyø-kheo: - Töø nay caùc Tyø-kheo neáu khoâng kính Hoøa thöôïng, A-xaø-leâ, khoâng kính giôùi thì phaïm Ñoät-kieát-la. Caùc Tyø-kheo vaãn coøn coù ngöôøi khoâng kính, quyù vò baïch Phaät, Ñöùc Phaät daïy: Neân taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng. Caùc Tyø-kheo laïi taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng suoát ñôøi, cuõng khoâng gaëp nhau, hoaëc ñuoåi ra khoûi choã ôû. Cuõng cuøng vôùi Tyø-kheo ngu si, Tyø-kheo voâ toäi, taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng. Laïi khoâng noùi toäi cuûa ngöôøi kia maø taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng. Quyù vò baïch Phaät, Ñöùc Phaät daïy: Khoâng neân vì khoâng kính Hoøa thöôïng, A-xaø-leâ maø taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng suoát ñôøi. Ngöôøi si, ngöôøi voâ toäi khoâng neân taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng, cuõng khoâng neân khoâng noùi toäi cuûa ngöôøi kia maø taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng. Khoâng cuøng noùi naêng coù naêm tröôøng hôïp: - Moät laø noùi: OÂng ñöøng noùi gì vôùi toâi. - Hai laø noùi: OÂng laøm gì ñöøng thöa vôùi toâi. - Ba-laø noùi: OÂng ñöøng vaøo phoøng toâi. - Boán laø noùi: OÂng ñöøng caàm y baùt vaø giuùp toâi laøm moïi vieäc. - Naêm laø noùi: OÂng ñöøng thaáy maët toâi. Caùc Tyø-kheo laïi do vieäc nhoû maø taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân vì moät vieäc nhoû maø taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng. Neáu ñeä töû taïo naêm vieäc thì thaày neân taùc phaùp
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 16 385
khoâng cuøng noùi naêng: Ñoái vôùi thaày khoâng hoå, khoâng theïn, khoâng cung kính, khoâng meán, khoâng cuùng döôøng. Ñoù laø naêm vieäc. Khoâng coù naêm vieäc naøy thì khoâng neân taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng. Coù caùc Tyø-kheo ñaõ taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng vôùi ñeä töû roài laïi cuøng noùi, cuøng ôû neân ñeä töû caøng theâm kieâu maïn. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân ñaõ taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng roài laïi cuøng noùi, cuøng ôû. Ta khoâng vì khieán cho ngöôøi kia maát söï y chæ maø taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng, chæ vì nhaèm ñieàu phuïc ñeå chaám döùt, höôùng ñeán Nieát-baøn neân taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng. Neáu trôû laïi cuøng noùi thì phaïm Ñoät-kieát-la. Laïi coù caùc Tyø-kheo vì ñeä töû taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng, caùc Tyø-kheo khaùc voäi vaøng cuøng noùi naêng, do ñoù ñeä töû caøng kieâu maïn ñoái vôùi thaày. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân cuøng noùi naêng vôùi ñeä töû cuûa ngöôøi khaùc maø hoï ñaõ taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng. Ñöùc Phaät khoâng cho pheùp ngöôøi khaùc cuøng noùi naêng, do vaäy ñöông söï hoaøn tuïc hoaëc laøm ngoaïi ñaïo. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neáu muoán daïy ngöôøi kia aên naên ñoái vôùi thaày thì cho pheùp ñöôïc cuøng noùi naêng. Khi aáy, coù thaày taùc phaùp khoâng cuøng noùi naêng ñoái vôùi caùc ñeä töû, ñeä töû khoâng chòu aên naên. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân khoâng aên naên, neân saùm hoái nhö vaày: Ñeå troáng vai beân phaûi, ñaàu goái beân phaûi chaám ñaát, laáy hai tay oâm chaân thaày. Vôùi taát caû söï kheùp neùp, baïch: Con coøn nhoû daïi ngu si, sau khoâng daùm taùi phaïm. Baáy giôø, coù thaày khoâng nhaän laáy söï saùm hoái cuûa ñeä töû. Quyù vò baïch Phaät. Ñöùc Phaät daïy: Neáu ñeä töû hoài taâm bieát xaáu hoå, cung kính, quyù meán, cuùng döôøng thì khoâng neân khoâng nhaän söï saùm hoái, ngöôøi chòu saùm hoái thì toäi tieâu tröø. Luùc naøy, coù caùc thaày khoâng bieát ñeä töû phaïm giôùi hay khoâng phaïm giôùi, aên naên hay khoâng aên naên, thaáy ñeä töû phaïm giôùi khoâng daïy baûo la raày. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Thaày neân bieát ñeä töû phaïm giôùi hay khoâng phaïm giôùi, aên naên hay khoâng aên naên, thaáy ñeä töû phaïm giôùi neân daïy baûo la raày, neáu khoâng bieát hay khoâng la raày daïy baûo, phaïm Ñoät- kieát-la. Baáy giôø, Tyø-kheo thöôøng truù khoâng kính leã Tyø-kheo vaõng lai, Tyø- kheo vaõng lai cuõng khoâng kính leã Tyø-kheo thöôøng truù. Tyø-kheo thöôøng truù cuõng khoâng kính leã nhau. Coù moät Tyø-kheo ñeán moät truù xöù khoâng kính leã caùc Tyø-kheo, caùc Tyø-kheo hoûi: Thaày ôû ñaâu ñeán? Tyø-kheo aáy ñaùp: Toâi ôû… ñeán. Caùc Tyø-kheo noùi: Xem theá thì bieát caùc Tyø-kheo nôi truù xöù cuûa thaày ñeàu kieâu maïn nhö thaày. Chuùng toâi khoâng theå ôû chung.
Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Taát caû phaûi kính leã nhau, neáu khoâng kính leã phaïm Ñoät-kieát- la. Laïi coù caùc Tyø-kheo hoaëc caùch vaùch maø kính leã, hoaëc töø xa maø kính leã, hoaëc naèm roài mieäng noùi: Hoøa nam (kính leã), hoaëc ñöa thaúng tay leân, hoaëc cuùi ñaàu moät chuùt. Caùc Tyø-kheo Tröôûng laõo baèng moïi caùch quôû traùch, roài baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân kính leã nhö vaäy, neân moät laàn cung kính, côûi boû giaøy deùp, ñeå troáng vai beân phaûi, hai ñaàu goái saùt ñaát, tieáp giaùp vôùi chaân maø kính leã. Coù caùc Tyø-kheo ñaûnh leã khaép taát caû caùc Tyø- kheo neân bò laïc baïn, baïch Phaät. Phaät daïy: Chæ neân kính leã baäc thaày vaø leã chung heát caùc vò khaùc roài ñi. Khi aáy, Tyø-kheo Öu-ba-tö-na hai tuoåi haï, daãn ñeä töû moät tuoåi haï ñeán choã Ñöùc Phaät, ñaàu maët ñaûnh leã saùt chaân roài ngoài lui qua moät beân. Sau ñoù, ngöôøi ñeä töû leã Phaät, caùi ñaõy ñöïng baùt rôi treân ñaàu goái Ñöùc Phaät. Ñöùc Phaät hoûi Öu-ba-tö-na: - Thaày naøy laø ñeä töû ai? - Baïch Theá Toân! Ñeä töû cuûa con. - Thaày bao nhieâu tuoåi haï? - Con hai tuoåi haï, baïch Theá toân. Ñöùc Phaät baèng moïi caùch quôû traùch: - Thaày laøm ñieàu phi phaùp. Taïi sao chính mình chöa rôøi khoûi baàu söõa maø laïi laøm baàu söõa cho ngöôøi! Quôû traùch roài, Phaät baûo caùc Tyø-kheo: Khoâng neân môùi moät tuoåi haï cho ñeán chín tuoåi haï maø trao giôùi cuï tuùc cho ngöôøi. Möôøi tuoåi haï nhö phaùp, vaäy sau môùi ñöôïc trao giôùi. Neáu chöa ñuû möôøi tuoåi haï vaø khoâng nhö phaùp maø trao giôùi cuï tuùc cho ngöôøi thì phaïm Ñoät-kieát-la. Chín tuoåi haï coøn phaûi nöông döïa ngöôøi khaùc.