SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 409
LUAÄT DI SA TAÉC BOÄ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN QUYEÅN 18
Phaàn 3: NOÙI VEÀ CAÙC PHAÙP: THOÏ GIÔÙI, BOÁ TAÙT, AN CÖ, TÖÏ TÖÙ, Y, GIAØY DEÙP DA, THÖÙC UOÁNG V.V…
Ñoaïn 2: NOÙI VEÀ PHAÙP BOÁ TAÙT
Ñöùc Phaät ôû taïi thaønh Vöông-xaù. Khi aáy, Sa-moân ngoaïi ñaïo, Baø- la-moân, caùc ngaøy moàng taùm, möôøi boán, raèm trong thaùng, cuøng nhau taäp hôïp moät choã hoøa hôïp Boá-taùt thuyeát phaùp, nhieàu ngöôøi tôùi lui cuùng döôøng. Vua Bình-sa thaáy vaäy khôûi yù nghó: Ñeä töû trong chaùnh phaùp cuõng laøm nhö vaäy, aâu cuõng laø ñieàu toát ñeïp? Ta seõ höôùng daãn caùc quan, quyeán thuoäc ñeán ñoù nghe phaùp, cung kính cuùng döôøng, khieán cho moïi ngöôøi ñöôïc an oån laâu daøi. Baáy giôø, Ñöùc Theá Toân cuõng khôûi yù nieäm nhö vaày: Ta vì caùc Tyø- kheo kieát giôùi, maø caùc Tyø-kheo coù ngöôøi khoâng nghe, khoâng theå tuïng hoïc, khoâng theå nhôù thoï trì. Nay Ta neân cho pheùp caùc Tyø-kheo Boá-taùt, thuyeát giôùi. Vua Bình-sa nghó roài, ñeán choã Phaät, ñaàu maët leã nôi chaân roài ngoài lui qua moät beân, ñem yù nghó ñoù baïch Phaät. Ñöùc Phaät vì Vua noùi caùc phaùp dieäu, chæ veõ söï lôïi ích, khieán ñöôïc hoan hyû roài, nhaø Vua lieàn veà laïi cung. Nhaân vieäc naøy, Ñöùc Phaät taäp hôïp Tyø-kheo Taêng ñem lôøi baïch cuûa Vua Bình-sa vaø yù nieäm cuûa mình, noùi vôùi caùc Tyø-kheo: Nay do möôøi ñieàu lôïi cho pheùp caùc Tyø-kheo Boá-taùt thuyeát giôùi. Ñöùc Phaät ñaõ cho pheùp Boá-taùt thuyeát giôùi, caùc Tyø-kheo laïi Boá-taùt haèng ngaøy. Quyù vò baïch Phaät. Ñöùc Phaät daïy: Khoâng neân nhö vaäy. Caùc Tyø-kheo laïi hai ngaøy, ba ngaøy ñeán naêm ngaøy moät laàn Boá-taùt. Quyù vò baïch Phaät. Ñöùc Phaät daïy: Cuõng khoâng neân nhö vaäy, cho pheùp moàng taùm, möôøi boán noùi phaùp, ngaøy raèm Boá-taùt. Caùc Tyø-kheo khoâng bieát noùi phaùp gì, baïch Phaät. Ñöùc Phaät daïy: Neân khen ngôïi Tam baûo, noùi nieäm xöù, chaùnh caàn, thaàn tuùc, caên, löïc, giaùc ñaïo, vì caùc thí chuû khen ngôïi chö Thieân. Caùc Tyø-kheo beøn hôïp thanh khen ngôïi Tam baûo. Quyù vò baïch
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 410
Phaät. Ñöùc Phaät daïy: Khoâng neân nhö vaäy, neân môøi moät vò. Caùc Tyø-kheo thænh ngöôøi phaù giôùi, phaù kieán, Tyø-kheo nhaân ñaây maø ñöôïc theá löïc. Quyù vò baïch Phaät. Ñöùc Phaät daïy: Khoâng neân nhö vaäy, neân thænh ngöôøi hoïc giôùi. Caùc Tyø-kheo laïi thænh Tyø-kheo muø loøa coù caùc beänh, huûy nhuïc chuùng Taêng. Quyù vò baïch Phaät. Ñöùc Phaät daïy: Khoâng neân nhö vaäy, neân thænh vò coù caùc caên ñaày ñuû, thaønh töïu kyù luaän, thoï trì A-haøm. Khi aáy, trong chuùng coù nhieàu haïng ngöôøi naøy, caùc Tyø-kheo khoâng bieát thænh ai, baïch Phaät. Ñöùc Phaät daïy: Neân thænh theo thöù töï. Tyø-kheo ñöôïc thænh thuyeát phaùp moûi meät, baïch Phaät. Ñöùc Phaät daïy: Neân thænh ngöôøi thay phieân. Caùc Tyø-kheo noùi phaùp baèng gioïng ca vònh, baïch Phaät. Ñöùc Phaät daïy: Khoâng neân nhö vaäy. Khi noùi phaùp chuùng hoäi ñoâng, nghe khoâng ñöôïc heát, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân traûi nôi toøa cao, ngoài treân ñoù ñeå noùi, nhöng vaãn khoâng nghe heát, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân ñöùng ñeå nghe. Ñöùng laâu chaân bò thuõng, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân vöøa ñi vöøa nghe. Baáy giôø, caùc Tyø-kheo Boá-taùt nôi ñaát troáng, bò moøng muoãi, gioù möa, buïi ñaát laøm khoán khoå, baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp laøm nhaø Boá-taùt. Nôi nhaø Boá-taùt kia khoâng coù thöù gì traûi treân ñaát, nhôùp chaân caùc Tyø-kheo, thöôøng röûa neân sinh beänh, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân duøng buøn treùt treân ñaát laøm cho ñaát ñöôïc saïch, cuõng cho pheùp traûi möôøi loaïi y, keå caû Baø baø… caùc loaïi coû meàm maïi. Ñöùc Phaät cho pheùp duøng y ñeå traûi, laïi ñem traûi nôi ñaát, caùc Cö só thaáy cheâ traùch, noùi: Caùc Sa-moân naøy nhö Ñaïi thaàn cuûa nhaø Vua. Quyù vò baïch Phaät. Ñöùc Phaät daïy: Khoâng neân ñi kinh haønh treân gaám. Luùc ñoù, caùc Tyø-kheo duøng hoa raûi treân toøa cuûa Tyø- kheo Thöôïng toïa, caùc Cö só thaáy, cheâ traùch, noùi: Nhö Ñaïi thaàn cuûa Vua. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân vaäy. Laïi coù caùc baïch y, vì cuùng döôøng phaùp neân muoán duøng hoa raûi treân toøa cuûa Tyø-kheo Thöôïng toïa, caùc Tyø-kheo khoâng cho, hoï noåi giaän traùch noùi: Caùc Tyø-kheo khoâng thoï nhaän söï cuùng döôøng. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Baïch y muoán raûi hoa thì tuøy yù hoï. Neáu hoa rôùt treân ñaàu Tyø-kheo vaø treân y thì neân phuûi xuoáng, neáu rôùt treân toøa thì khoâng can gì. Khi aáy, caùc baïch y nghe phaùp hoan hyû muoán cuùng döôøng, caùc Tyø-kheo sôï rôi vaøo tình traïng xem nhö laøm thueâ, neân khoâng daùm nhaän, baïch Phaät. Phaät daïy: Vì phaùp cuùng döôøng thì cho pheùp nhaän. Baáy giôø, Tyø-kheo noùi phaùp moät thôøi gian ngaén roài nghæ, chö Thieân, quyû thaàn töôûng heát beøn ñi. Trong choác laùt, Tyø-kheo tieáp tuïc noùi phaùp, caùc vò kia quay trôû laïi nghe, chaúng phaûi moät maø nhieàu laàn nhö vaäy. Hoï noåi giaän noùi: Caùc Tyø-kheo naøy khoâng quy ñònh thôøi gian ñeå noùi phaùp, gioáng nhö con nít giôõn chôi. Caùc Tyø-kheo baïch Phaät. Phaät daïy: Neân quy
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 411
ñònh thôøi gian ñeå thuyeát phaùp, noùi phaùp roài neân chuù nguyeän. Khi aáy, Toân giaû Kieáp-taân-na ôû nôi nuùi AÁt-sö-la, khôûi yù nghó: Nay ta caàn ñeán choã Taêng taäp hôïp ñeå Boá-taùt hay chaêng? Roài laïi nghó: Ta thöôøng thanh tònh phieàn gì phaûi ñeán. Baáy giôø, Ñöùc Theá Toân bieát yù nghó cuûa Kieáp-taân-na, boãng nhieân vaéng maët nôi thaønh Vöông-xaù, vaø hieän ra tröôùc maét Kieáp-taân-na, an toïa nôi toøa, noùi: Thaày chôù neân nghó “Ta thöôøng thanh tònh phieàn gì phaûi ñeán Boá-taùt”. Neáu thaày khoâng ñeán, khoâng cung kính Boá-taùt thì ai cung kính?! Ñöùc Theá Toân daïy nhö vaäy roài beøn cuøng Kieáp-taân-na vaéng maët taïi ñoù, roài hieän veà thaønh Vöông-xaù. Nhaân vieäc naøy Phaät taäp hôïp caùc Tyø-kheo Taêng, noùi leân ñieàu Kieáp-taân-na nghó vaø lôøi daïy cuûa mình, roài baûo caùc Tyø-kheo: Nay cho pheùp caùc Tyø-kheo hoøa hôïp Boá-taùt, neáu ai khoâng ñeán, phaïm Ñoät-kieát-la. Moät Tyø-kheo bieát phaùp hoaëc Thöôïng toïa hoaëc ngang baèng Thöôïng toïa noùi: Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Nay laø ngaøy thöù möôøi laêm Boá-taùt thuyeát giôùi, Taêng nhaát taâm taùc phaùp Boá-taùt thuyeát giôùi. Neáu thôøi gian thích hôïp ñoái vôùi Taêng, Taêng chaáp thuaän. Ñaây laø lôøi taùc baïch. Caùc Ñaïi ñöùc! Nay Boá-taùt noùi veà Ba-la-ñeà-moäc-xoa, taát caû cuøng nghe kheùo suy nieäm. Neáu coù toäi neân phaùt loà, khoâng coù toäi thì im laëng. Do söï im laëng neân bieát toâi vaø caùc Ñaïi ñöùc thanh tònh. Nhö baäc Thaùnh im laëng, toâi vaø Ñaïi ñöùc cuõng nhö vaäy, Tyø-kheo naøo, trong chuùng xöôùng leân nhö theá cho ñeán Ba laàn, nhôù coù toäi maø khoâng phaùt loà, maéc toäi coá yù voïng ngöõ. Toäi coá yù voïng ngöõ, Ñöùc Phaät noùi laø phaùp ngaên ñaïo. Ngöôøi phaùt loà ñöôïc an laïc. Trong ñaây, Ba-la-ñeà-moäc-xoa nghóa laø giôùi naøy phoøng hoä caùc caên, taêng tröôûng phaùp thieän, ñoái vôùi caùc phaùp thieän noù laø cöûa ngoõ ban ñaàu, neân goïi laø Ba-la-ñeà-moäc-xoa. Laïi nöõa, thöôøng phaân bieät danh cuù cuûa giôùi phaùp naøy, neân goïi chung laø Ba-la-ñeà-moäc-xoa. Caùc Tyø-kheo khoâng bieát neân coù maáy caùch Boá-taùt, baïch Phaät. Phaät daïy: Coù naêm caùch Boá-taùt: - Moät laø taâm nieäm mieäng noùi. - Hai laø höôùng ngöôøi khaùc noùi tònh. - Ba laø roäng hay löôïc thuyeát giôùi. - Boán laø Boá-taùt Töï töù. - Naêm laø Boá-taùt hoøa hôïp. Caùc Tyø-kheo khoâng bieát neân coù maáy caùch thuyeát giôùi, baïch Phaät. Phaät daïy: Coù naêm caùch thuyeát giôùi: - Moät laø noùi baøi töïa cuûa giôùi roài, noùi caùc ñieàu khaùc chö Taêng thöôøng nghe.
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 412
- Hai laø noùi baøi töïa cuûa giôùi vaø boán phaùp ñoïa roài, noùi caùc ñieàu khaùc chö Taêng thöôøng nghe.
- Ba laø noùi baøi töïa cuûa giôùi… cho ñeán möôøi ba vieäc roài, noùi caùc ñieàu khaùc chö Taêng thöôøng nghe.
- Boán laø noùi baøi töïa cuûa giôùi… cho ñeán hai phaùp baát ñònh, roài noùi caùc ñieàu coøn laïi chö Taêng thöôøng nghe.
- Naêm laø noùi ñaày ñuû.
Caùc Tyø-kheo khoâng bieát coù maáy haïng trì luaät, baïch Phaät. Phaät
daïy: Coù naêm haïng trì luaät, nhö tröôùc ñaõ noùi. Tyø-kheo trì luaät coù naêm thöù coâng ñöùc, cuõng nhö tröôùc ñaõ noùi. Tyø-kheo trì luaät coù ñöôïc baûy khaû
naêng:
1. Ña vaên caùc phaùp.
2. Coù theå suy tính laø phaùp hay phi phaùp.
3. Kheùo tính toaùn Tyø-ni.
4. Kheùo tieáp thu lôøi daïy cuûa thaày.
5. Ñeán choã khaùc noùi naêng khoâng sôï.
6. Chính mình truï nôi Tyø-ni.
7. Bieát giôùi coäng baát coäng.
Laïi coù baûy nghò löïc:
1. Chính mình truï nôi giôùi, thaønh töïu oai nghi, caån thaän sôï toäi nhoû.
2. Ña vaên coù khaû naêng thoï trì phaùp Phaät giaûng noùi.
3. Tuïng hai boä giôùi.
4. Bieát phaïm.
5. Bieát khoâng phaïm.
6. Bieát saùm hoái.
7. Bieát khoâng saùm hoái.
Laïi coù baûy söï thích nghi:
1. Nhö treân.
2. Nhö treân.
3. Nhö treân.
4. Khoâng tuøy theo aùi.
5. Khoâng tuøy theo saân.
6. Khoâng tuøy theo si.
7. Khoâng tuøy theo sôï.
Khi aáy, caùc Tyø-kheo ôû trong cöông giôùi, taùc phaùp Boá-taùt bieät chuùng khoâng nhö phaùp. Laïi coù Boá-taùt hoøa hôïp maø khoâng nhö phaùp.
Laïi coù Boá-taùt nhö phaùp maø bieät chuùng. Laïi coù Boá-taùt nhö phaùp maø hoøa
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 413
hôïp, baïch Phaät. Phaät daïy: Ba caùch Boá-taùt tröôùc coù loãi, Yeát-ma khoâng thaønh, phaïm Ñoät-kieát-la. Caùch Boá-taùt sau khoâng coù loãi, Yeát-ma thaønh töïu, khoâng phaïm. Baáy giôø, Vua Bình-sa quy ñònh naêm naêm coù moät thaùng nhuaàn, Sa-moân ngoaïi ñaïo, Baø-la-moân ñeàu y theo maø tính coâng vieäc, rieâng caùc Tyø-kheo khoâng chòu aùp duïng, caùc quan vaø daân ñeàu dò nghò noùi: Sa-moân Thích töû ôû trong laõnh thoå cuûa Vua maø khoâng aùp duïng thaùng nhuaàn cuûa Vua. Caùc Tyø-kheo baïch Phaät. Phaät daïy: Neân tuøy theo vöông phaùp. Caùc Tyø-kheo khoâng bieát tuøy theo vöông phaùp baèng caùch naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp Boá-taùt thieáu moät ñeâm. Caùc Tyø-kheo lieàn thöôøng Boá-taùt thieáu moät ñeâm, baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân thöôøng Boá-taùt thieáu moät ñeâm, neân Ba laàn ñuû, moät laàn thieáu, nhö vaäy naêm naêm tính doàn laïi ñuû moät thaùng, thuaän theo thaùng nhuaàn cuûa Vua. Luùc ñoù, caùc Tyø-kheo vaøo ngaøy thuyeát giôùi ñeán caùc choã Boá-taùt, hoaëc gaëp löûa nôi ñoàng troáng, hoaëc gaëp nöôùc lôùn, hoaëc gaëp giaëc thaùng taùm, hoaëc bò naïn veà phaïm haïnh, naïn veà y baùt, naïn veà maïng soáng, baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân vaøo ngaøy thuyeát giôùi vì thuyeát giôùi maø ñeán choã khaùc, neáu ñi thì phaïm Ñoät-kieát-la, cho pheùp taïi truù xöù, nôi choã ñaát baèng, hoaëc choã coù coû meàm maïi, hoaëc coù caây lôùn, hoaëc coù taûng ñaù lôùn, neân baïch nhò Yeát-ma keát laøm choã Boá-taùt. Moät Tyø-kheo baïch: Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Nay kieát nôi ñaây laøm choã Boá-taùt. Neáu thôøi gian thích hôïp ñoái vôùi Taêng, Taêng chaáp thuaän. Ñaây laø lôøi taùc baïch. Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Nay kieát nôi ñaây laøm choã Boá-taùt. Caùc Tröôûng laõo naøo chaáp thuaän thì im laëng. Vò naøo khoâng ñoàng yù xin noùi. Taêng ñaõ kieát laøm choã Boá-taùt roài. Taêng chaáp thuaän neân im laëng. Vieäc nhö vaäy thoï trì nhö vaäy. Caùc Tyø-kheo Boá-taùt nôi choã ñaát troáng, bò gioù möa, moøng muoãi gaây khoán khoå, baïch Phaät, Ñöùc Phaät daïy: Cho pheùp laáy phoøng chính giöõa, nôi deã lui tôùi, baïch nhò Yeát-ma kieát laøm nhaø Boá-taùt, nhö treân ñaõ noùi. Caùc Tyø-kheo laïi muoán Yeát-ma nôi phoøng coù ñoâng chuùng laøm choã Boá-taùt, baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp kieát. Caùc Tyø-kheo laïi tranh ngoài tröôùc, baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng cho pheùp Yeát-ma phoøng ñoâng chuùng laøm choã Boá-taùt. Coù caùc Cö só ñeán, vaøo Taêng phöôøng, noùi vôùi caùc Tyø-kheo: Neáu Boá-taùt trong phoøng do chuùng toâi laøm, chuùng toâi seõ cuùng böõa aên tröôùc, böõa aên sau, Ñaùt-baùt-na, daàu thoa chaân, thoa thaân, daàu thaép ñeøn. Caùc Tyø-kheo nghó: Neáu Ñöùc Theá Toân laïi cho pheùp Yeát-ma laøm choã
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 414
Boá-taùt nôi phoøng ñoâng chuùng, thì khoâng laøm cho chuùng ta maát phaåm vaät cuùng döôøng naøy. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp trôû laïi Yeát-ma nôi phoøng ñoâng chuùng laøm choã Boá-taùt, theo thöù töï maø Boá-taùt. Phoøng nhoû khoâng dung heát, baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp ngoài döôùi maùi tranh tröôùc vaø sau, cuõng nhö trong saân. Caùc Tyø-kheo nghe tieáng khoâng roõ, sôï khoâng thaønh Boá-taùt, baïch Phaät. Phaät daïy: Neáu vì Boá-taùt maø ôû nôi ñoù, ñöôïc goïi laø Boá-taùt. Caùc Tyø-kheo khi Boá-taùt khoâng xaùc ñònh thôøi gian neân pheá boû vieäc toïa thieàn haønh ñaïo. Quyù vò baïch Phaät, Ñöùc Phaät daïy: Neân xöôùng: “Ñeán giôø…”, hoaëc ñaùnh kieàn chuøy, hoaëc ñaùnh troáng, hoaëc thoåi oác. Caùc Tyø-kheo laøm troáng baèng vaøng, baèng baïc. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neân duøng ñoàng thieác, saønh hay caây, laáy da bòt nôi ñaàu. Khoâng bieát giao ai ñaùnh, quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neân sai Sa-di, hay ngöôøi giöõ vöôøn ñaùnh. Hoï ñaùnh nhieàu, quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neân ñaùnh ba hoài. Ñaùnh roài treo giöõa saân, ngöôøi ngoaøi ñeán ñaùnh maõi, caùc Tyø-kheo töôûng haønh Taêng söï, ñeàu taäp hôïp, pheá boû vieäc haønh ñaïo, hoaëc trôøi möa öôùt, ñaùnh khoâng keâu, quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neân treo trong nhaø, choã vaéng. Coù Sa-di khaùch ñeán, phaân coâng ñaùnh, khoâng bieát roõ giôø giaác, ñaùnh lung tung, quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Ngöôøi cöïu truù neân ñaùnh. Cho pheùp saém troáng Taêng, troáng rieâng, troáng Taêng boán phöông, moät caùi döï bò. Caùc Tyø-kheo laïi laøm caùi oác baèng vaøng, baèng baïc, quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neân thoåi baèng oác bieån, hoaëc duøng söøng ñeå laøm. Sa-di hay ngöôøi giöõ vöôøn thoåi… cho pheùp ñöôïc coù saün moät caùi oác döï phoøng, cuõng nhö treân ñaõ noùi. Caùc Tyø-kheo khoâng bieát duøng goã gì laøm kieàn chuøy, baïch Phaät. Phaät daïy: Tröø caây sôn, caây ñoäc, ngoaøi ra loaïi caây naøo coù tieáng keâu ñeàu cho pheùp laøm. Neáu khoâng coù Sa-di thì Tyø-kheo cuõng ñaùnh ñöôïc (ngoaøi ra nhö treân). Caùc Tyø-kheo khoâng bieát neân giao ai xöôùng Ba laàn: Ñeán giôø… beøn baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp Sa-di hay ngöôøi giöõ vöôøn xöôùng. Taêng trong truù xöù nhieàu, nghe khoâng khaép, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân ôû choã cao maø xöôùng. Caùc Tyø-kheo khoâng bieát taäp hôïp hay chöa, baïch Phaät. Phaät daïy: Tyø-kheo ngoài gaàn neân noùi cho bieát. Sau coù Tyø-kheo khaùch ñeán khoâng bieát, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân ñeám soá. Caùc Tyø-kheo ñeám roài laïi queân, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân haønh truø ñeå laáy soá muïc. Moät ngöôøi haønh truø, roài töï mình thu laáy, loän xoän, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân sai moät ngöôøi thu rieâng. Caùc Tyø-kheo laøm theû baèng vaøng, baèng baïc, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân duøng ñoàng, thieác, raêng, söøng, xöông, tre, caây, ñeå laøm, tröø caây sôn, caây ñoäc. Caùc Tyø-kheo laøm coù loaïi ngaén, loaïi daøi, baïch Phaät. Phaät daïy: Ngaén khoâng neân ngaén hôn naêm ngoùn tay, daøi khoâng ñöôïc daøi quaù moät
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 415
khuyûu tay. Caùc Tyø-kheo laøm hoaëc lôùn hoaëc nhoû, baïch Phaät. Phaät daïy: Lôùn khoâng neân lôùn hôn ngoùn tay uùt, nhoû khoâng neân nhoû hôn chieác ñuõa, neân sôn roài ñöïng trong oáng, treo treân nhaø Boá-taùt. Caùc Tyø-kheo khoâng bieát ai neân haønh truø, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân sai Tyø-kheo haï toïa haønh truø. Tyø-kheo haï toïa khoâng bieát haønh truø baïch Phaät. Phaät daïy: Neân choïn ngöôøi bieát. Coù Tyø-kheo neùm theû truø cho Taêng, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân trao taän tay. Thaâu roài khoâng ñeám, ñeám roài khoâng xöôùng, baïch Phaät. Phaät daïy: Thaâu roài phaûi ñeám, ñeám roài phaûi xöôùng. Xöôùng: Thaønh phaàn Tyø-kheo xuaát gia coù bao nhieâu vò, Sa-di coù bao nhieâu vò, toång coäng laø bao nhieâu vò. Khi aáy, coù baïch y nghe Boá-taùt, sau caùc Tyø-kheo phaïm toäi, baïch y neâu toäi leân, quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân cho baïch y nghe, Sa-di cuõng nhö vaäy. Caùc Tyø-kheo, tuy khieán Sa-di ñeán choã khoâng thaáy maø vaãn coøn nghe ñöôïc, quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neân ñeå ôû choã khoâng thaáy, khoâng nghe. Laïi coù caùc Sa-di bieát seõ Boá-taùt, vaøo naèm döôùi giöôøng, vaãn nghe ñöôïc giôùi, quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neân coi döôùi giöôøng, laáy löûa soi cho khaép. Löûa soi khoùi ñen caû nhaø, hoaëc bò chaùy ñoà chaûy döôùi ñaát, quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neân laøm caùi loàng ñeøn, caùi chaân ñeøn, Taêng vaø caù nhaân ñeàu coù theå caát ñeå duøng. Caùc Tyø-kheo duøng vaøng, baïc ñeå laøm, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân duøng ñoàng, thieác, saønh vaø goã ñeå laøm. Coù caùc baïch y caát nhaø môùi xong, thænh caùc Tyø-kheo ñeán Boá-taùt thuyeát phaùp tröôùc ñeå cuùng döôøng khi veà nhaø môùi, caùc Tyø-kheo khoâng bieát theá naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp thoï. Laïi coù baïch y gia ñình bò phi nhaân gaây naõo, thænh caùc Tyø-kheo trong chuùng ñeán Boá-taùt thuyeát phaùp ñeå ñöôïc an laïc, cuùng döôøng, caùc Tyø-kheo khoâng bieát laøm theá naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp thoï. Coù Cö só daâng nöôùc mía, caùc Tyø- kheo khoâng daùm thoï, baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp thoï. Coù caùc Cö só hoûi caùc Tyø-kheo: Hoâm nay laø ngaøy bao nhieâu? Caùc Tyø-kheo noùi khoâng bieát, hoï beøn dò nghi noùi: Sa-moân Thích töû ngaøy thaùng coøn khoâng bieát, huoáng hoà laø thaâm lyù. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neáu muoán ñeán nhaø baïch y neân hoûi tröôùc thaày: Nay laø ngaøy bao nhieâu? Neáu thaày khoâng bieát thì neân hoûi ngöôøi khaùc. Baáy giôø, caùc Cö só, ngaøy Boá-taùt, ñem thöùc aên ñuùng thôøi, ñoà uoáng ñuùng thôøi, thuoác baûy ngaøy, thuoác troïn ñôøi ñeán Taêng phöôøng cuùng döôøng, muoán nghe phaùp thoï taùm phaàn giôùi, caùc Tyø-kheo khoâng ñeå yù ñeán hoï, hoï noåi giaän mang veà. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Thöôïng toïa neân khieán haï toïa queùt ñaát, laáy nöôùc, khieán tònh nhaân ñem ñoà ñeå ñöïng caùc trai vaät. Caùc Tyø-kheo aên heát khoâng cho khaùch, khaùch dò nghò cheâ traùch noùi: Sa-moân
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 416
Thích töû thöôøng khen ngôïi boá thí, chæ coù nhaän söï boá thí cuûa ngöôøi maø khoâng chòu boá thí cho ai. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neân cho khaùch aên. Khi cho aên, caùc Tyø-kheo laïi ñeå trong tay hoï, chöù khoâng coù ñoà ñöïng, hoï cheâ traùch noùi: Caùc Tyø-kheo coi hoï nhö con nít. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neân duøng ñoà ñeå ñöïng thöùc aên, khi cho hoï aên xong, Thöôïng toïa hay vò ngang baèng vôùi Thöôïng toïa vì hoï noùi phaùp vaø chuù nguyeän. Sau ngöôøi khaùch ñi, coù boán vò hay treân boán vò neân Boá-taùt ñaày ñuû. Neáu hai vò hay ba vò thì neân höôùng vôùi nhau noùi leân söï thanh tònh, Tröôûng laõo ghi nhaän cho… noùi nhö vaäy Ba laàn. Neáu chæ coù moät vò thì neân ñôïi, coù vò naøo ñeán thì cuøng Boá-taùt. Neáu khoâng coù ai ñeán thì ñeå troáng vai beân phaûi, quyø goái chaáp tay, taâm nieäm mieäng noùi: Nay ngaøy möôøi boán, möôøi laêm chuùng Taêng Boá-taùt, toâi taâm thoï Boá-taùt. Noùi nhö vaäy Ba laàn. Ñöùc Phaät baûo caùc Tyø-kheo: Ñaây laø phaùp Boá-taùt, töø nay neân troïn ñôøi phuïng haønh nhö vaäy, khoâng laøm, phaïm Ñoät-kieát-la. Khi aáy, caùc Cö só vaøo trong Taêng phöôøng hoûi caùc Tyø-kheo: Taêng coù bao nhieâu vò? Ñaùp: Taêng coù… vò. Cö só thöa: Chuùng toâi môøi Taêng ngaøy mai thoï trai. Caùc Tyø-kheo ôû truù xöù gaàn ñoù nghe, saùng ngaøy mai keùo heát ñeán, neân thöùc aên khoâng ñuû. Caùc Tyø-kheo noùi: Caùc ngöôøi thænh Taêng taïi sao khoâng cho toâi aên? Ñaùp: Ngaøy hoâm qua, toâi hoûi Taêng, tuøy theo soá ñoù maø söûa soaïn, tröôùc khoâng môøi maø ñeán ñoøi hoûi, khoâng thænh maø aên, quaù hôn ngoaïi ñaïo, nhöõng vò naøy khoâng coù haïnh Sa-moân, phaù phaùp Sa-moân. Caùc Tyø-kheo Tröôûng laõo nghe, beøn nghieâm khaéc quôû traùch, roài baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng thænh khoâng neân ñeán, neáu ñeán, phaïm Ñoät-kieát-la. Laïi coù caùc Tyø-kheo, coù duyeân söï caàn gaëp, gaëp ngaøy gia chuû môøi aên, xaáu hoå khoâng daùm ñeán, baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng vì aên thì ñöôïc pheùp ñeán. Luùc naøy, coù Cö só môøi Taêng thoï trai, coù Tyø-kheo khaùch ñeán, caùc Tyø-kheo khoâng bieát giaûi quyeát theá naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân noùi vôùi ngöôøi chuû: Coù Tyø-kheo khaùch ñeán, ñöôïc pheùp môøi vaøo khoâng? Neáu ñöôïc pheùp môøi vaøo caøng hay, baèng khoâng neân noùi: Cho chuùng toâi phaàn aên, chuùng toâi töï chia nhau bình ñaúng ñeå aên. Neáu ñöôïc thì hay, baèng khoâng ñöôïc moãi ngöôøi töï laáy baùt nhaän phaàn aên cuûa mình roài ra ngoaøi chia nhau cuøng aên. Neáu ñöôïc thì hay baèng khoâng ñöôïc thì trong Taêng phöôøng coù thöùc aên gì neân ñem ra cuùng döôøng khaùch Taêng ñoù. Naêm ñoù maát muøa khaát thöïc khoù ñöôïc, Tyø-kheo khaép nôi ñeàu taäp trung veà thaønh Vöông-xaù, Taêng phoøng ñeàu boû troáng, khoâng coù ngöôøi coi ngoù, phoøng xaù, ngoïa cuï hoaëc bò löûa chaùy, hoaëc bò thaám nöôùc, hoaëc
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 417
bò truøng caén, baïch Phaät. Phaät daïy: Caùc truù xöù xung quanh gaàn thaønh Vöông-xaù, ñeàu neân baïch nhò Yeát-ma nhö treân ñeå xaû giôùi, sau ñoù, baïch nhò Yeát-ma, nhö treân, thoâng keát laøm thaønh moät ñaïi giôùi, khieán cho caùc Tyø-kheo khoâng boû choã ôû cuõ maø ñöôïc nhaän phaàn cuùng döôøng… Thôøi gian sau, caùc nôi trôû laïi sung tuùc an laïc, tín ñoà muoán gaëp caùc Tyø-kheo, sai ngöôøi tin caäy baïch: Xin quyù vò du haønh nhaân gian ñeå chuùng con cung caáp y thöïc. Khi aáy, Vua Bình-sa cuõng muoán caùc Tyø-kheo du haønh giaùo hoùa neân noùi: Xin quyù vò du haønh, neáu coù thieáu thoán, toâi seõ ra leänh cho caùc sôû taïi cung caáp nhöõng gì quyù vò caàn duøng. Caùc Tyø-kheo baïch Phaät. Phaät daïy: Tröôùc heát, baïch nhò Yeát-ma, nhö treân, ñeå xaû giôùi nôi thaønh Vöông-xaù, vaäy sau moãi nôi tuøy yù kieát, xöôùng giôùi töôùng, kieát tieåu giôùi. Coù caùc Tyø-kheo A-lan-nhaõ khoâng bieát cöông giôùi cuûa mình ngang baèng bao nhieâu, baïch Phaät. Phaät daïy: Töï nhieân giôùi caùch thaân dieän hai caâu-loâ-xaù, kieát cöông giôùi tuøy xa gaàn. Khi aáy, caùc Tyø-kheo kieát khoâng coù bieân giôùi, baïch Phaät. Phaät daïy: Neáu kieát khoâng bieân giôùi, khoâng thaønh kieát giôùi, ngöôøi phaïm maéc toäi Ñoät-kieát-la. Caùc Tyø-kheo laïi kieát cöông giôùi möôøi hai do-tuaàn, möôøi do-tuaàn, khi thuyeát giôùi phaûi ñi boán, naêm ngaøy môùi ñeán, hoaëc gaëp phaûi löûa nôi ñoàng hoang, hoaëc bò nöôùc lôùn, hoaëc gaëp giaëc cöôùp ñoaït, coù naïn phaïm haïnh, naïn y baùt, cho ñeán naïn maïng, baïch Phaät. Phaät daïy: Neáu kieát cöông giôùi möôøi hai do-tuaàn, möôøi do-tuaàn, khoâng thaønh kieát giôùi, phaïm Ñoät-kieát-la. Nay Ta cho pheùp, xa nhaát laø ba do-tuaàn. Luùc naøy, caùc Tyø-kheo khoâng xöôùng boán phöông cuûa giôùi töôùng maø kieát giôùi, baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng xöôùng giôùi töôùng khoâng thaønh kieát giôùi, phaïm Ñoät-kieát-la. Khi aáy, caùc Tyø-kheo duøng chuùng sinh vaø khoùi löûa laøm giôùi töôùng, hoaëc luoân caû giôùi, hoaëc hai giôùi nhaäp vaøo nhau, baïch Phaät. Phaät daïy: Ñeàu khoâng thaønh kieát giôùi, phaïm Ñoät-kieát-la. Coù hai truù xöù, caùc Tyø-kheo muoán kieát giôùi vaø Boá-taùt cuøng nhaän cuûa cuùng, baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp moãi beân baïch nhò Yeát-ma giaûi giôùi cuõ, vaäy sau taäp hôïp laïi baïch nhò Yeát-ma keát cuøng moät giôùi. Laïi coù caùc Tyø-kheo muoán kieát giôùi soáng chung, chung Boá-taùt, cuøng nhaän cuûa cuùng, baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp giaûi giôùi cuõ roài sau taäp hôïp laïi kieát giôùi. Laïi coù caùc Tyø-kheo muoán kieát giôùi soáng chung, cuøng nhaän cuûa cuùng maø Boá-taùt rieâng, baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân nhö vaäy, phaïm Thaâu-lan-giaù. Laïi coù moät truù xöù, caùc Tyø-kheo muoán kieát giôùi soáng rieâng, Boá-taùt rieâng, nhaän vaät cuùng rieâng, baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp giaûi giôùi cuõ
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 418
roài moãi beân kieát trôû laïi. Laïi coù caùc Tyø-kheo muoán kieát giôùi soáng rieâng, Boá-taùt rieâng, nhaän vaät cuùng chung, baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp kieát. Ñöùc Phaät baûo caùc Tyø-kheo: Taát caû soâng, taát caû hoà ao, taát caû bieån ñeàu khoâng ñöôïc kieát laøm giôùi. Neáu ñi ñöôøng thuûy, trong chuùng ngöôøi naøo coù söùc khoûe nhaát taït nöôùc ra ñeán ñaâu thì laáy ñoù laøm giôùi töï nhieân. Ñöùc Phaät ôû taïi vöôøn truùc, Toân giaû A-nhaõ-kieàu-traàn-nhö ôû nuùi Laêng-caàu-la, ngaøy Boá-taùt hoùa laøm caùi caàu voàng maøu xanh, ngoài kieát giaø trong ñoù, ñeán choã Ñöùc Phaät, coù raát ñoâng ngöôøi ñöùng coi, neân töø ñoù veà sau A-nhaõ-kieàu-traàn-nhö ñi boä ñeán, do y phaán taûo naëng, neân khaù nhoïc meät treân ñöôøng ñi. Caùc Tyø-kheo khôûi yù nieäm: Neáu Ñöùc Theá Toân cho pheùp caùc Tyø-kheo ôû trong xoùm laøng hay bieân giôùi cuûa xoùm laøng kieát laøm giôùi khoâng maát y, khieán caùc vò Tröôûng laõo khoûi phaûi bò nhoïc meät nhö vaäy. Quyù vò baïch Phaät, Ñöùc Phaät daïy: Baèng moïi caùch khen ngôïi giôùi, khen ngöôøi trì giôùi roài, baûo caùc Tyø-kheo: Nay cho pheùp caùc Tyø- kheo trong xoùm laøng hay laø bieân giôùi cuûa xoùm laøng baïch nhò Yeát-ma kieát laøm giôùi khoâng maát y. Sai moät Tyø-kheo baïch: Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Nay kieát giôùi trong xoùm laøng hay bieân giôùi cuûa xoùm laøng naøy soáng chung, chung Boá-taùt, chung nhaän phaåm vaät cuùng döôøng, nay kieát giôùi laøm khoâng maát y. Neáu thôøi gian thích hôïp ñoái vôùi Taêng, Taêng chaáp thuaän. Ñaây laø lôøi taùc baïch. Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Nay kieát giôùi trong xoùm laøng hay bieân giôùi cuûa xoùm laøng naøy soáng chung, chung Boá-taùt, chung nhaän phaåm vaät cuùng döôøng, nay kieát laøm giôùi khoâng maát y. Tröôûng laõo naøo ñoàng yù thì im laëng, vò naøo khoâng ñoàng yù xin noùi. Taêng ñaõ kieát laøm giôùi khoâng maát y roài, Taêng ñoàng yù neân im laëng. Vieäc nhö vaäy, thoï trì nhö vaäy. Khi aáy, caùc Tyø-kheo kieát giôùi khoâng maát y tröôùc, sau môùi kieát ñaïi giôùi, baïch Phaät. Phaät daïy: Neáu kieát ñaïi giôùi tröôùc, sau y nôi ñoù môùi kieát giôùi khoâng maát y. Caùc Tyø-kheo laïi duøng taát caû thôøi kieát giôùi khoâng maát y, ñeå y thoâ teä roài ñi, baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân nhö vaäy, neân baïch nhò Yeát-ma giaûi, moät Tyø-kheo baïch: Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Kieát giôùi trong xoùm laøng hay bieân giôùi cuûa xoùm laøng naøy, tröôùc kieát laøm giôùi khoâng maát y, nay Taêng giaûi kieát vieäc naøy. Neáu thôøi gian thích hôïp ñoái vôùi Taêng, Taêng chaáp thuaän. Ñaây laø lôøi taùc baïch. Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Kieát giôùi nôi choã naøy… cho ñeán caâu: Nay Taêng giaûi kieát giôùi vieäc naøy, caùc Tröôûng laõo naøo ñoàng yù thì im laëng. Vò naøo khoâng ñoàng yù xin noùi.
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 419
Taêng ñaõ giaûi giôùi khoâng maát y tröôùc ñaây roài. Taêng chaáp thuaän neân im laëng. Vieäc nhö vaäy, thoï trì nhö vaäy. Luùc naøy, caùc Tyø-kheo tröôùc giaûi ñaïi giôùi, sau giaûi y giôùi, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân tröôùc giaûi y giôùi, sau giaûi ñaïi giôùi. Khi aáy, Tyø-kheo vì phoøng hoä thaân neân maát y giôùi vaø vì baûo veä y giôùi cho neân thaân maát ñi söï phoøng hoä, baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp kieát y giôùi trôû laïi. Baáy giôø, coù moät truù xöù, ngaøy Boá-taùt, ñeä töû xin caùo töø Hoøa thöôïng muoán ñi ñeán choã khaùc, Hoøa thöôïng khoâng bieát neân nhö theá naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Hoøa thöôïng neân truø lieäu, neáu treân ñöôøng ñi coù söï nghi ngôø, sôï seät maø Hoøa thöôïng cho pheùp ñi, phaïm Ñoät-kieát-la. Neáu khoâng cho maø ñeä töû cöôõng ñi, maéc toäi khinh thaày, phaïm Ba-daät-ñeà. Neáu treân ñöôøng ñi khoâng coù söï nghi ngôø sôï seät, maø nôi ñeán, khaát thöïc khoù ñöôïc, hoaëc baïn ñoàng ñi khoâng hieåu bieát, khoâng tuïng giôùi, khoâng bieát Boá-taùt, khoâng bieát Yeát-ma Boá-taùt, hoaëc nôi ñoù khoâng coù ngöôøi trì phaùp, trì luaät, hieåu roõ luaät nghi, hoaëc nôi ñoù öa thích tranh chaáp, hoaëc nôi ñoù coù ngöôøi phaù Taêng, hoaëc nôi ñoù maéc beänh khoâng coù thöùc aên tuøy theo beänh, thuoác thang, ngoïa cuï, ngöôøi nuoâi beänh, hoaëc nôi ñoù y thöïc khoù ñöôïc, maø cho ñi, ñeàu phaïm Ñoät-kieát-la. Neáu khoâng coù caùc vieäc nhö treân thì cho ñi, khoâng phaïm. Coù moät truù xöù, ngaøy thöù möôøi laêm caùc Tyø-kheo taäp hôïp ñeå Boá-taùt thuyeát Ba-la-ñeà-moäc-xoa, môøi ñeä nhaát Thöôïng toïa thuyeát giôùi, Thöôïng toïa noùi: Queân khoâng tuïng ñöôïc. Ñeä nhò Thöôïng toïa cho ñeán haï toïa ñeàu noùi khoâng tuïng, neân khoâng Boá-taùt ñöôïc. Caùc Tyø-kheo baïch Phaät, Ñöùc Phaät daïy: Neân baïch nhò Yeát-ma sai moät Tyø-kheo chuùng khaùc tuïng giôùi, hoaëc toùm löôïc hoaëc tuïng ñuû, trong ngaøy trôû veà, neáu khoâng ñöôïc thì khoâng neân ôû truù xöù nhö vaäy. Neáu ôû, phaïm Ñoät-kieát-la. Khi aáy, Luïc quaàn Tyø-kheo phaïm toäi khoâng hoái quaù maø Boá-taùt. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân nhö vaäy, neáu phaïm, maéc Ñoät- kieát-la. Laïi coù caùc Tyø-kheo höôùng ñeán ngöôøi phaïm toäi ñeå hoái quaù. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân nhö vaäy. Coù moät truù xöù, ngaøy Boá-taùt, taát caû Taêng ñeàu phaïm toäi, caùc Tyø- kheo khoâng bieát giaûi quyeát theá naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp baïch nhò Yeát-ma, sai moät Tyø-kheo ñeán chuùng khaùc hoái quaù thanh tònh roài trôû veà, caùc Tyø-kheo khaùc ñeán beân Tyø-kheo aáy hoái quaù, neáu ñöôïc thì toát, baèng khoâng neân taäp trung heát nôi nhaø Boá-taùt, moät Tyø-kheo baïch nhò Yeát-ma: Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Nay Taêng ñeàu phaïm toäi naøy khoâng
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 420
theå hoái quaù ñöôïc, nay cuøng nhau gaùc laïi ñoù, sau seõ hoái quaù. Neáu thôøi gian thích hôïp ñoái vôùi Taêng, Taêng chaáp thuaän. Ñaây laø lôøi taùc baïch. Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe, nay Taêng ñeàu coù toäi naøy… cho ñeán caâu: sau seõ hoái quaù. Caùc Tröôûng laõo naøo ñoàng yù thì im laëng. Vò naøo khoâng ñoàng yù xin noùi: Taêng ñaõ ñoàng yù gaùc toäi naøy laïi roài. Taêng ñoàng yù neân im laëng. Vieäc nhö vaäy, thoï trì nhö vaäy. Ñaõ ñuùng phaùp thì phaûi Boá-taùt, khoâng neân khoâng Boá-taùt. Coù moät Tyø-kheo beänh, phaïm toäi, noùi vôùi moät Tyø-kheo: Ñaïi ñöùc! Toâi phaïm toäi. Vò kia traû lôøi: Toâi cuõng phaïm toäi. Khoâng hoái quaù ñöôïc maø maïng chung. Caùc Tyø-kheo khôûi yù nieäm: Neáu Ñöùc Theá Toân cho pheùp höôùng ñeán Tyø- kheo coù toäi ñeå hoái quaù thì Tyø-kheo naøy khoûi phaûi gaëp tröôøng hôïp khoâng hoái quaù maø maïng chung. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp höôùng ñeán Tyø-kheo coù toâïi hoái quaù, chæ khoâng ñöôïc höôùng ñeán ngöôøi ñoàng toäi hoái quaù. Coù moät truù xöù ñeàu ñoàng phaïm moät toäi, khoâng bieát giaûi quyeát theá naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Cuõng neân nhö treân gaùc toäi laïi. Coù moät Tyø-kheo beänh phaïm toäi, noùi vôùi moät Tyø-kheo: Ñaïi ñöùc! Toâi phaïm toäi naøy. Vò kia noùi: Toâi cuõng phaïm toäi naøy. Do vaäy khoâng ñöôïc hoái quaù maø qua ñôøi. Caùc Tyø-kheo khôûi yù nieäm: Neáu Ñöùc Theá Toân cho pheùp höôùng ñeán Tyø-kheo ñoàng phaïm moät toäi maø hoái quaù thì Tyø-kheo naøy khoûi gaëp phaûi tröôøng hôïp khoâng ñöôïc hoái quaù maø maïng chung. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Nay cho pheùp höôùng ñeán ngöôøi ñoàng toäi hay khoâng ñoàng toäi ñeå hoái quaù. Coù moät truù xöù, caùc Tyø-kheo taäp hôïp Boá-taùt noùi giôùi, moät Tyø-kheo noùi vôùi Tyø-kheo noùi giôùi: Xin ngöng laïi! Toâi nhôù coù toäi, toâi muoán hoái quaù. Caùc Tyø-kheo cheâ traùch noùi: Taïi sao khi noùi giôùi laïi laøm trôû ngaïi?! Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khi noùi giôùi, neáu nhôù coù toäi, cho pheùp höôùng ñeán Tyø-kheo ngoài gaàn noùi, hoaëc mieäng noùi taâm nghó: Toâi coù toäi nhö vaäy, noùi giôùi roài seõ hoái quaù, khoâng neân gaây trôû ngaïi. nghi coù toäi cuõng nhö vaäy. Coù moät truù xöù, caùc Tyø-kheo khoâng bieát Boá-taùt, khoâng bieát Yeát-ma Boá-taùt. Coù Tyø-kheo bieát phaùp trì luaät hieåu roõ luaät nghi ñeán, caùc Tyø-kheo khoâng ñeå yù tieáp ñoùn, khoâng cung caáp ngoïa cuï, Tyø-kheo kia beøn ñi. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Phaûi tieáp ñoùn toát, cung caáp ngoïa cuï, neáu khoâng vaäy, phaïm Ñoät-kieát-la. Coù moät truù xöù, Taêng ñeàu phaïm toäi, khoâng bieát toäi phaïm thuoäc veà thieân naøo, coù moät Tyø-kheo bieát phaùp trì luaät hieåu roõ luaät nghi ñeán,
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 421
trong caùc Tyø-kheo coù moät vò tôùi hoûi: Phaïm nhö vaäy, nhö vaäy laø thuoäc veà chöông naøo cuûa toäi? Tyø-kheo kia noùi: Laø thuoäc veà thieân toäi… aáy. Vò ñoù noùi: Taát caû Taêng trong truù xöù naøy ñeàu phaïm toäi nhö vaäy. Tyø-kheo ñoù lieàn ñeán beân Tyø-kheo kia hoái quaù. Hoái quaù roài trôû veà noùi vôùi caùc Tyø- kheo: Chuùng ta tröôùc ñaây phaïm toäi nhö vaäy, thuoäc veà thieân toäi…, neân cuøng saùm hoái, ñöøng ñeå oâ nhieãm vieäc tu phaïm haïnh phaûi thoï khoå nhieàu ñôøi. Caùc Tyø-kheo khaùc noåi giaän noùi: Taïi sao thaày höôùng ñeán toâi noùi nhö vaäy? Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Caùc Tyø-kheo neân ñeán nôi vò Tyø-kheo bieát phaùp kia ñeå hoái quaù, chaúng phaûi khoâng neân noùi, chæ khoâng neân voäi noùi vôùi ngöôøi, neáu voäi noùi thì phaïm Ñoät-kieát-la. Baáy giôø, Toân giaû Xaù-lôïi-phaát ñeán truù xöù cuûa Luïc quaàn Tyø-kheo, thaáy hoï phaïm giôùi noùi: Caùc thaày chôù neân laøm ñieàu aáy. Luïc quaàn Tyø- kheo beøn xuùc naõo, hoûi: Nhöõng gì neân laøm, nhöõng gì khoâng neân laøm? Hoï gaây xuùc naõo suoát ñeâm. Toân giaû Xaù-lôïi-phaát baïch Phaät, baèng moïi caùch Ñöùc Phaät quôû traùch Luïc quaàn Tyø-kheo: Caùc oâng laø ngöôøi ngu si, Tyø-kheo Thöôïng toïa thöông xoùt daïy caùc oâng, taïi sao laïi gaây xuùc naõo suoát ñeâm. Quôû traùch roài, Phaät baûo caùc Tyø-kheo: Chaúng phaûi khoâng neân daïy, chæ khoâng neân voäi daïy ngöôøi, neáu phaïm toäi, töï bieát coù loãi, sau ñoù môùi daïy. Luùc naøy, Toân giaû Xaù-lôïi-phaát, Muïc-lieân du haønh trong nhaân gian laø baäc thaày ñaùng kính cuûa boán chuùng, quoác vöông, Ñaïi thaàn, Sa-moân, Baø-la-moân, ñeán truù xöù cuûa moät Tyø-kheo noï. Caùc ñaøn-vieät vì hai vò cuùng döôøng chuùng Taêng, boá thí y vaät giaù trò. Keå caû ngöôøi giöõ vöôøn cuõng ñöôïc phaàn Khaâm-baø-la trò giaù möôøi hai ngaøn kim tieàn. Ba laàn ñöôïc xöôùng leân: Ai caàn ñeán laáy. Cuoái cuøng khoâng ai nhaän, neân hoaøn laïi cho thí chuû. Khi aáy, soá Tyø-kheo tuï hoäi tuaàn töï du haønh trôû veà choã Phaät. Thöôøng phaùp cuûa chö Phaät laø an uûi caùc Tyø-kheo roài hoûi: Hai Toân giaû Xaù-lôïi-phaát, Muïc-lieân du haønh coù ñöôïc thuaän lôïi khoâng? Baïch Theá Toân! Raát laø thu- aän lôïi. Ñöùc Theá Toân laïi thaáy moät ñieàu hy höõu laø chuùng Taêng ñeàu ñöôïc moät Khaâm-baø-la trò giaù möôøi hai ngaøn kim tieàn, Ba laàn xöôùng cho caùc Tyø-kheo maø khoâng vò naøo laáy, neân hoaøn laïi cho thí chuû. Luùc ñoù, coù hai Tyø-kheo Ma-ha-loâ ôû caùch Phaät khoâng xa nghe roài, moät ngöôøi noùi nhö vaày: Caùc Thöôïng toïa kia laø ngöôøi ngu si, chính mình maát lôïi döôõng maø khieán cho thí chuû khoâng ñöôïc ñaïi phöôùc, neáu toâi coù maët taïi ñoù seõ nhaän. Moät ngöôøi laïi noùi: Toâi laø Thöôïng toïa thì toâi seõ nhaän, ñöa ñeán söï tranh caõi, Ñöùc Phaät thaáy vaäy lieàn noùi keä: Hai ngöôi, Ma-ha-loâ Khoâng ôû trong chuùng kia
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 422
Do ñoù, khoâng tranh tuïng Y quyù traû laïi chuû. Ñöùc Phaät ôû taïi thaønh Xaù-veä. Khi aáy, Toân giaû Öu-ba-ly cuøng caùc vò trì luaät du haønh ñeán truù xöù cuûa Tyø-kheo, vì hoï neân taùc phaùp Yeát-ma quôû traùch, Yeát-ma khu xuaát, Yeát-ma y chæ, Yeát-ma cöû toäi, Yeát-ma haï yù, thì ñeàu taùc phaùp. Vì hoï neân taùc phaùp bieät truù, Ma-na-ñoûa, Baûn nhaät, A-phuø-ha-na, thì ñeàu taùc phaùp. Neáu cöông giôùi caàn giaûi thì giaûi, neân kieát thì kieát. Vì hoï phaûi taùc Yeát-ma giaùo giôùi Tyø-kheo-ni thì taùc Yeát-ma giaùo giôùi vôùi ngöôøi khoâng gaéng nhaän giaùo giôùi. Vì hoï phaûi giaûi Yeát-ma giaùo giôùi thì vì hoï giaûi Yeát-ma giaùo giôùi. Caùc Tyø-kheo khaùc nghe, nghó: Caùc Tyø-kheo trì luaät naøy ñeán chaéc chaén khieán chuùng ta coù nhieàu nghi hoái, neân beøn doïn ngoïa cuï, ñoùng cöûa boû truù xöù ñi. Laïi coù caùc Tyø-kheo-ni thaáy Toân giaû Öu-ba-ly, noåi giaän maéng noùi: Tyø-kheo naøy thöôøng thöa hoûi Ñöùc Theá Toân: Giôùi naøy neân thoï trì caû hai boä Taêng hay chæ thoï trì moät boä Taêng? Ñöùc Phaät beøn khieán hai boä Taêng thoï trì, do ñoù khieán ta coù nhieàu khoán khoå. Nhöõng Tyø-kheo do Toân giaû Öu-ba-ly höôùng daãn, veà ñeán choã Phaät. Thöôøng phaùp cuûa chö Phaät laø thaêm hoûi roài, laïi hoûi: - Nôi Öu-ba-ly du haønh söï cuùng döôøng coù doài daøo hay khoâng? - Baïch Theá Toân! Khoâng ñaày ñuû. Phaät laïi hoûi: - Taïi sao? - Thöa Theá Toân! Vì caùc Tyø-kheo boû truù xöù ñi vaø Tyø-kheo-ni giaän maéng. Nhaân vieäc naøy, Ñöùc Phaät taäp hôïp Tyø-kheo Taêng, hoûi caùc Tyø-kheo kia: - Söï thaät caùc oâng coù nhö vaäy khoâng? - Baïch Theá Toân! Thaät söï coù nhö vaäy. Ñöùc Phaät baèng moïi caùch quôû traùch: - Caùc oâng ngu si, khoâng cung kính Tyø-kheo trì luaät thì cung kính ai? Quôû traùch roài, Phaät baûo caùc Tyø-kheo: - Nay ta vì caùc Tyø-kheo kieát phaùp neân hoïc ban ñaàu: Tyø-kheo naøo nghe Tyø-kheo trì luaät ñeán, khoâng neân ñi traùnh, neân lau queùt röôùi nöôùc, söûa soaïn phoøng xaù, ngoïa cuï. Nghe vò aáy gaàn ñeán neân ra ngoaøi nöûa do- tuaàn nghinh ñoùn, neáu nghi coù naïn söï thì cuõng phaûi ra khoûi cöûa. Neáu Tyø- kheo trì luaät coù y vaät thì neân thay theá xaùch vaøo, söûa soaïn nöôùc röûa, khaên lau tay chaân, chuaån bò ñoà ñeå taém, thöùc uoáng quaù giöõa ngaøy, thænh thuyeát
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 423
phaùp. Neáu thaät söï caàn giaûi thích, thì Tyø-kheo trì luaät neân nhö phaùp ñeå traû lôøi, neáu hoûi vôùi taâm xuùc naõo thì khoâng neân ñaùp. Saùng sôùm laøm böõa aên tröôùc, Ñaùt baùt ma, keá ñoù laøm böõa aên sau. Neân höôùng daãn thí chuû thænh ôû laïi an cö. Laïi neân tìm ñaøn-vieät daâng y. Neân laøm caùc vieäc cuùng döôøng nhö vaäy, baèng khoâng thì phaïm Ñoät-kieát-la. Ñöùc Phaät ôû taïi thaønh Vöông-xaù. Luùc aáy, Ñöùc Theá Toân, ngaøy Boá- taùt cuøng caùc Tyø-kheo keû tröôùc ngöôøi sau vaây quanh ngoài nôi ñaát troáng. Ñöùc Phaät baûo caùc Tyø-kheo: Caùc oâng im laëng, nay seõ Boá-taùt, noùi Ba- la-ñeà-moäc-xoa. Coù moät Tyø-kheo töø choã ngoài ñöùng daäy, baïch Phaät: Tyø- kheo Giaø giaø gaàn nhö maéc beänh cuoàng, coù khi tôùi coù khi khoâng tôùi, cuõng laïi khoâng nhôù tôùi cuøng khoâng tôùi, do vaäy beâ treã vieäc haønh Taêng söï, nay laïi khoâng tôùi. Ñöùc Phaät daïy: Sai moät Tyø-kheo keâu ñeán. Moät vò vaâng lôøi Phaät daïy ñeán keâu, tìm khaép khoâng thaáy, trôû veà, baïch Phaät. Phaät daïy: Nay cho pheùp caùc Tyø-kheo, töø xa cuøng taùc phaùp baïch nhò Yeát-ma cuoàng si. Moät Tyø-kheo baïch: Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Tyø-kheo naøy teân laø… maéc beänh cuoàng si, hoaëc tôùi hoaëc khoâng tôùi, cuõng laïi khoâng nhôù tôùi hay khoâng tôùi, do vaäy boû pheá haønh Taêng söï. Nay Taêng töø xa, trao cho Tyø-kheo… phaùp Yeát-ma cuoàng si. Hoaëc coù maët hoaëc khoâng coù maët khi haønh Taêng söï. Neáu thôøi gian thích hôïp ñoái vôùi Taêng, Taêng chaáp thuaän. Ñaây laø lôøi taùc baïch. Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Tyø-kheo… naøy maéc beänh cuoàng si… cho ñeán caâu: Hoaëc khoâng coù maët khi haønh Taêng söï. Caùc Tröôûng laõo naøo chaáp thuaän thì im laëng. Vò naøo khoâng ñoàng yù xin noùi. Taêng ñaõ trao cho Tyø-kheo… phaùp Yeát-ma cuoàng si roài, Taêng chaáp thuaän neân im laëng. Vieäc nhö vaäy, thoï trì nhö vaäy. Sau ñoù, vò kia ñöôïc laønh beänh, caàu xin giaûi Yeát-ma, quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp baïch nhò Yeát-ma ñeå giaûi. Tyø-kheo beänh laønh neân ñeán giöõa Taêng, ñeå troáng vai beân phaûi, côûi boû giaøy deùp, quyø goái chaáp tay, baïch: Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Con laø Tyø-kheo… tröôùc ñaây maéc beänh cuoàng si, hoaëc ñeán hoaëc khoâng ñeán, cuõng laïi khoâng nhôù ñeán cuøng khoâng ñeán. Taêng ñaõ trao cho con phaùp Yeát-ma cuoàng si. Nay con ñaõ laønh beänh, ñeán Taêng xin giaûi Yeát-ma cuoàng si. Xin nhö vaäy Ba laàn. Taêng sai moät Tyø-kheo baïch: Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Tyø-kheo… naøy tröôùc ñaây cuoàng si, hoaëc ñeán hoaëc khoâng ñeán, cuõng laïi khoâng nhôù ñeán hay khoâng ñeán, Taêng trao cho phaùp Yeát-ma cuoàng si. Nay beänh ñaõ laønh, ñeán Taêng xin giaûi Yeát-ma cuoàng si. Nay Taêng cho giaûi Yeát-ma cuoàng si. Neáu thôøi gian
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 424
thích hôïp ñoái vôùi Taêng, Taêng chaáp thuaän. Ñaây laø lôøi taùc baïch. Ñaïi ñöùc Taêng xin laéng nghe! Tyø-kheo… naøy tröôùc ñaây maéc beänh cuoàng si… cho ñeán caâu: Nay Taêng cho giaûi phaùp Yeát-ma cuoàng si. Caùc Tröôûng laõo naøo chaáp thuaän thì im laëng. Vò naøo khoâng ñoàng yù xin noùi. Taêng ñaõ cho Tyø-kheo… giaûi phaùp Yeát-ma cuoàng si roài, Taêng ñoàng yù neân im laëng. Vieäc nhö vaäy, thoï trì nhö vaäy. Baáy giôø, Ñöùc Theá Toân vaøo ngaøy Boá-taùt, cuøng caùc Tyø-kheo, keû tröôùc ngöôøi sau vaây quanh, ngoài nôi ñaát troáng. Phaät baûo caùc Tyø-kheo: Caùc thaày im laëng, nay Boá-taùt thuyeát giôùi. Coù moät Tyø-kheo töø choã ngoài ñöùng daäy, baïch Phaät: Tyø-kheo… maéc beänh, khoâng ñeán ñöôïc. Ñöùc Phaät daïy: Neân khieán moät Tyø-kheo daãn tôùi. Caùc Tyø-kheo khoâng bieát baèng caùch naøo daãn tôùi. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Moät ngöôøi laøm caây truï cho hoï vòn, moät ngöôøi ñôõ hoï, neáu khoâng theå ñöôïc thì laáy y khieâng hoï ñeán. Vaâng lôøi Phaät daïy, quyù thaày khieâng tôùi. Do khua ñoäng neân nhoïc meät, beänh traïng theâm khoán khoå, coù tröôøng hôïp töû vong. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neân laáy duïc thanh tònh ñem ñeán. Trong ñoù, coù tröôøng hôïp ñöôïc goïi laø trao duïc thanh tònh, coù tröôøng hôïp khoâng ñöôïc, coù tröôøng hôïp ñöôïc goïi laø thoï duïc thanh tònh, coù tröôøng hôïp khoâng ñöôïc, coù tröôøng hôïp goïi laø trì duïc thanh tònh ñeán, coù tröôøng hôïp khoâng ñöôïc. Khoâng ñöôïc goïi laø gôûi duïc thanh tònh: Neáu gôûi duïc thanh tònh cho Tyø-kheo- ni, Thöùc-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, hoaëc gôûi duïc thanh tònh cho ngöôøi taâm cuoàng, taâm loaïn, taâm beänh hoaïi, ngöôøi bò taãn xuaát, ngöôøi bò cöû toäi, ngöôøi töï noùi toäi, ngöôøi ôû khaùc cöông giôùi. Neáu khoâng nhö phaùp noùi ba laàn: Nay toâi gôûi duïc thanh tònh cho thaày, thaày nhaän duïc thanh tònh cuûa toâi… cho ñeán caâu: Trong Taêng söï nhö phaùp, vì toâi xöng danh noùi vaø naém giöõ theû, ñeàu khoâng goïi laø gôûi duïc thanh tònh. Neáu ngöôïc laïi nhö treân, goïi laø gôûi duïc thanh tònh. Khoâng goïi laø thoï duïc thanh tònh: Töï mình khoâng nhö phaùp, khoâng bieát danh taùnh ngöôøi kia, ngoaøi ra nhö treân, ñeàu khoâng goïi laø thoï duïc thanh tònh. Ngöôïc laïi, ñaây goïi laø thoï duïc thanh tònh. Ñöôïc goïi laø trì duïc thanh tònh ñeán: Neáu Tyø-kheo trì duïc thanh tònh ñeán trong choã Boá-taùt roài nguû, hoaëc taâm cuoàng, taâm taùn loaïn, taâm beänh hoaïi, hoaëc ngöôøi bò Taêng trao taùc phaùp Yeát-ma khoâng thaáy toäi, Yeát-ma khoâng boû aùc kieán, Yeát-ma khoâng hoái quaù, hoaëc bieán thaønh hai caên, huyønh moân, khoâng caên, hoaëc queân noùi, nhö vaäy cuõng ñöôïc goïi laø trì duïc thanh tònh ñeán. Neáu nguû hoaëc queân khoâng noùi ñeàu phaïm Ñoät-kieát-la. Neáu giöõa ñöôøng nguû… cho ñeán queân noùi ñeàu khoâng ñöôïc goïi laø trì duïc thanh tònh ñeán. Laïi coù caùc Tyø-kheo beänh khoâng theå noùi duïc thanh tònh, do ñoù baïch Phaät. Phaät daïy: Neân duøng thaân gôûi duïc thanh tònh. Caùc Tyø-kheo khoâng
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 425
bieát duøng thaân ñeå gôûi duïc thanh tònh nhö theá naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Hoaëc ñöa tay leân, hoaëc chæ tay, hoaëc lay ñoäng thaân, lay ñoäng ñaàu, cho ñeán nhaùy maét ñöôïc goïi laø duøng thaân gôûi duïc thanh tònh. Laïi coù caùc Tyø-kheo beänh khoâng theå duøng thaân gôûi duïc thanh tònh, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân caû chuùng ñeán choã ngöôøi beänh, roài môøi Tyø- kheo noùi giôùi ngoài chính giöõa ñeå noùi, khieán caùc Tyø-kheo beänh höôùng ñeán vò noùi giôùi. Laïi coù caùc Tyø-kheo beänh khoâng theå höôùng ñeán vò noùi giôùi, xoay löng hay ngoài naèm, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân ra ngoaøi giôùi Boá-taùt, khoâng neân ôû trong giôùi maø bieät chuùng taùc phaùp Boá-taùt. Baáy giôø, Ñöùc Theá Toân vaøo ngaøy thuyeát giôùi, cuøng caùc Tyø-kheo keû tröôùc ngöôøi sau vaây quanh, ngoài nôi ñaát troáng. Phaät baûo caùc Tyø-kheo: Caùc thaày im laëng, nay seõ Boá-taùt, thuyeát giôùi. Coù moät Tyø-kheo töø choã ngoài ñöùng daäy, baïch Phaät: Tyø-kheo… bò nhaø quan baét, khoâng ñeán ñöôïc. Ñöùc Phaät daïy: Neân sai moät Tyø-kheo noùi lyù do ñeå xin veà Boá-taùt, neáu ñöôïc thì toát, baèng khoâng thì noùi baïch y lui ra moät chuùt ñeå laáy duïc thanh tònh, neáu ñöôïc thì toát, baèng khoâng thì neân noùi: Taát caû Taêng neân ñeán nôi choã Tyø-kheo ñoù Boá-taùt, neáu ñöôïc thì toát, baèng khoâng thì neân ra ngoaøi giôùi Boá-taùt, chöù khoâng neân ôû trong giôùi maø Boá-taùt bieät chuùng. Coù moät truù xöù ôû A-lan-nhaõ, caùc Tyø-kheo vaøo ngaøy möôøi laêm taäp hôïp Boá-taùt thuyeát giôùi, khi aáy coù giaëc ñeán, caùc Tyø-kheo thaáy beøn thoâi khoâng tuïng giôùi, caùc teân giaëc hoûi: Taïi sao ngoài nín thinh? Caùc Tyø-kheo noùi: Ñieàu chuùng toâi noùi khoâng neân cho baïch y nghe. Ñaùm giaëc laïi hoûi: Nhöõng ñieàu noùi ñoù khoâng phaûi laø Phaät noùi hay sao? Caùc Tyø-kheo noùi: Chính laø ñieàu Phaät noùi. Ñaùm giaëc hoûi: Laø ñieàu Phaät noùi thì ai laïi khoâng ñöôïc nghe? Nay caùc oâng taäp hôïp chaéc muoán luaän baøn nhöõng vieäc khoâng lôïi cho chuùng toâi. Ñaùm giaëc noùi xong lieàn ñaùnh caùc Tyø-kheo vaø cöôùp ñoaït y baùt. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Töø nay, caùc Tyø-kheo, neáu thaáy giaëc ñeán neân tuïng qua caùc kinh khaùc, ñöøng ñeå ñöùt ñoaïn. Luùc aáy, coù moät nhaø Vua teân laø Öu-ñaø-dieân raønh veà khoa töôùng soá. Moät phu nhaân teân laø Nguyeät Quang, dung nhan xinh ñeïp, aâm thanh vaø ñieäu muùa hôn ngöôøi. Moät hoâm, phu nhaân ôû nôi laàu cao muùa cho nhaø Vua xem. Vua thaáy töôùng töû xuaát hieän, khoâng theå soáng hôn moät naêm. Nhaø Vua khoâng vui khi thaáy roõ taâm nieäm vaø nhan saéc aáy. Phu nhaân thaáy vaäy lieàn taâu: Em muùa khoâng ñöôïc hay laém phaûi khoâng? Taïi sao nhaø Vua khoâng vui? Nhaø Vua noùi: Khoâng neân hoûi ta ñieàu ñoù. Phu nhaân khoå taâm hoûi ñeán Ba laàn. Nhaø Vua khoâng töø choái ñöôïc neân phaûi noùi roõ söï vieäc. Phu nhaân taâu vôùi Vua: Neáu thaät vaäy thì xin cho em xuaát gia. Nhaø Vua noùi: Ta vaø em thöông yeâu kính troïng nhau, duø cheát cuõng khoâng lìa nhau,
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 426
haõy troïn vui vôùi caùi ít oûi coøn laïi, sao phaûi soáng chia lìa? Phu nhaân laïi taâu vôùi Vua: Chæ nhieãm moät chuùt vinh hoa cuûa ñôøi maø meâ muoäi ñaïo nghieäp. Ñaây laø vieäc böùc xuùc, trì höôõn chæ ñem laïi söï khoå cho nhau, xin Vua ruû loøng thöông cho em xuaát gia. Nhaø Vua noùi: Phu nhaân coøn nhoû tu ñaïo vôùi söï quyeát taâm saùng suoát chaéc ñöôïc sinh thieân, neáu trôû laïi laøm ngöôøi chuùng ta gaëp laïi, vieäc naøy tuøy theo yù cuûa em. Phu nhaân thöa: Nguyeän naøy ñöôïc thaønh, theà khoâng traùi lôøi höùa. Nhaø Vua beøn cho xuaát gia. Theá laø phu nhaân taï töø ra ñi. Haønh ñaïo khoâng laâu chöùng ñöôïc quaû A-na-haøm, maïng soáng cuõng lieàn chaám döùt, sinh leân coõi Phaïm thieân, laïi khôûi leân yù nieäm: Ta ñöôïc xuaát gia laø aân cuûa nhaø Vua, troïng aân aáy neân traû, lôøi höùa môùi khoâng traùi. Lieàn hieän xuoáng taïi vöông cung, ñöùng trong hö khoâng, noùi vôùi nhaø Vua: Phu nhaân Nguyeät Quang töùc laø thaân cuûa toâi ñaây, tröôùc kia coù höùa vôùi nhaø Vua cho neân ñeán ñaây ñeå toû loøng thaønh tín. Nhaø Vua noùi: Toâi khoâng bieát ñöôïc loaøi trôøi, coù theå hieän laïi thaân cuõ. Phu nhaân lieàn bieán thaønh thaân hình ngaøy xöa, ñöùng tröôùc nhaø Vua. Nhìn thaáy thaân hình aáy, loøng laïi naëng tình, nhaø Vua lieàn ñeán saùt gaàn muoán oâm laáy. Phu nhaân lieàn bay leân hö khoâng noùi vôùi nhaø Vua: Taïi sao Vua coøn quen theo neáp soáng aùi duïc? Duïc laø voâ thöôøng, khoå, khoâng, baát tònh, suy tö ñöôïc nghóa naøy coù theå giaûi thoaùt khoâng vaäy, chaéc chaén ñoïa trong ba ñöôøng, töï mình caûi thieän laø ñieàu khoù. Nhaø Vua nghe caâu noùi naøy, taâm lieàn ñöôïc ñieàu phuïc, beøn ñem ngoâi Vua giao cho thaùi töû, xuaát gia hoïc ñaïo. Nhaø Vua ngoài tu trong moät khu nuùi röøng khoâng xa vöông thaønh. Thaùi töû thaáy cha xuaát gia maø khoâng rôøi ôû xa haún, loøng nôn nôùp sôï cha hoái tieác trôû laïi ñoaït ngoâi, neân thaùi töû nguyeän xin phuï vöông ñi ñeán nöôùc khaùc. Khi aáy, nhaø Vua nay laø Tyø-kheo suy nghó: Ta phuïng haønh lôøi Phaät daïy maø chöa thaáy ñöôïc Ñöùc Phaät, nay neân ñeán ñoù ñeå kính leã Ñöùc Theá Toân. Nghó roài beøn ñi. Khi aáy, thaùi töû cuøng caùc Baø-la-moân ôû treân laàu cao thaáy Vua cha rôøi röøng ra ñi, caùc Baø-la-moân noùi vôùi taân vöông: Tyø-kheo Vua nay ñaõ ñi roài, Thaùi töû raát haøi loøng. Nhöng chôït nhôù ra ñeå queân caùi toïa cuï, Tyø-kheo Vua lieàn trôû laïi laáy. Caùc Baø-la-moân laïi noùi vôùi taân vöông: Tyø-kheo Vua ñaõ trôû laïi, phaûi chaêng vieäc aáy laøm cho thaùi töû hoaûng sôï, neân thaùi töû ra leänh cho caùc quan: Ngöôi ñeán gieát lieàn. Taát caû Sa-moân Thích töû cuõng ñeàu gieát heát. Taân vöông laïi ra leänh: Neáu ngöôøi ñoù sôï cheát, taïo nhieàu phöông tieän, xin muoán gaëp ta, cuõng ñöøng tha cheát. Keû thi haønh leänh voäi vaõ ñeán nôi noùi: Taân vöông ra leänh toâi gieát Tyø-kheo. Tyø-kheo hoûi: Taïi sao gieát toâi? Phaàn haønh ñaùp: Do Tyø-kheo ra khoûi röøng roài trôû laïi, taân vöông hoaûng sôï bò cöôùp ngoâi Vua neân ra leänh gieát. Tyø-kheo Vua noùi: Toâi khoâng tham vöông vò, vöøa roài vì queân toïa cuï
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 427
neân taïm trôû laïi laáy, nhö vaäy chuyeän gì phaûi gieát toâi?! Söù giaû noùi: Nhaø Vua laïi ra leänh döùt khoaùt, neáu ngöôøi ñoù sôï cheát, baèng nhieàu caùch naøi næ van xin thì cuõng ñöøng vì theá maø khoâng gieát, ñeå roài trôû laïi gaëp ta. Nay toâi laøm sao maø daùm laøm ngöôïc laïi? Tyø-kheo Vua laïi noùi: Toâi xuaát gia, sôû caàu chöa ñaït ñöôïc, ngöôi hoaõn laïi cho toâi moät chuùt, ñôïi boùng caây kia ngaõ ñeán ñaây. Söù giaû thuaän cho. Tyø-kheo Vua lieàn tinh taán tö duy, lieàn ñaéc Tu-ñaø-hoaøn. Boùng caây vöøa ngaõ ñeán. Söù giaû noùi: Boùng caây ñaõ ngaõ ñeán ñoù roài. Tyø-kheo Vua laïi noùi: Sôû caàu trong vieäc xuaát gia cuûa toâi chöa ñaït heát, coù theå hoaõn cho toâi moät con boùng. Söù giaû thuaän cho. Hoaõn boán laàn nhö vaäy, Tyø-kheo chöùng ñöôïc boán quaû Sa-moân, beøn noùi vôùi söù giaû: Ngöôi coù theå thi haønh maïng leänh, roài trôû veà baùo vôùi Vua cuûa ngöôi: Ta khoâng tham vöông vò, ñaõ ra ñi nhöng vì queân toïa cuï neân taïm trôû laïi laáy maø thoâi. Vua cuûa ngöôi vì vieäc naøy maø gieát ta, töùc gieát cha, gieát A-la- haùn. Ta nghó: Ngöôøi aáy seõ thoï ñaïi khoå laâu daøi. Noùi roài truùt hôi thôû cuoái cuøng! Söù giaû gieát roài, trôû veà choã Vua. Nhaø Vua töø xa troâng thaáy vaäy lieàn sinh taâm hoái haän. Söù giaû ñeán tröôùc Vua, Vua hoûi: Ngöôi ñaõ gieát chöa? Taâu Vua gieát roài. Vua laïi hoûi: Phuï vöông khi laâm chung coù noùi lôøi gì khoâng? Söù giaû thôû ra ngheïn ngaøo taâu laïi ñaày ñuû söï vieäc nhö treân. Nghe nhöõng lôøi nhaén göûi cuûa cha, huyeát töø trong mieäng nhaø Vua phuït ra, ñang soáng maø thaân ñoïa vaøo ñòa nguïc. Trong thôøi gian naøy, Vua Bình-sa cuøng caùc laân quoác nhanh choùng ñöôïc nghe baùo leänh gieát heát Sa-moân Thích töû cuûa Vua aáy vaøo trong bieân giôùi cuûa mình, neân haï leänh cho caùc tröôïng só baûo veä Tyø-kheo. Thi haønh saéc leänh, tröôïng só caån maät khoâng rôøi Tyø- kheo. Baáy giôø, moät truù xöù nôi thaønh Vöông-xaù coù naêm traêm Tyø-kheo, ngaøy thöù möôøi laêm taäp hôïp, baûo tröôïng só lui ra moät chuùt, chuùng toâi saép Boá-taùt. Tröôïng só traû lôøi: Chuùng toâi vaâng leänh cuûa Ñaïi vöông khoâng ñöôïc taïm rôøi quyù vò, ñaâu daùm traùi leänh cuûa Ñaïi vöông! Caùc Tyø-kheo khoâng bieát caùch giaûi quyeát theá naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Neáu hoï khoâng chòu ñi thì chæ noùi töïa cuûa giôùi, roài noùi tieáp caùc ñieàu khaùc Taêng thöôøng nghe, neân Boá-taùt nhö vaäy, chöù khoâng neân khoâng Boá-taùt. Khi aáy, caùc Tyø-kheo vaøo ngaøy Boá-taùt, taäp hôïp muoán thuyeát giôùi, Luïc quaàn Tyø-kheo tranh tuïng khoâng thoâi, khoâng Boá-taùt ñöôïc. Vua Bình- sa ñeán, hoï beøn taïm ñình chæ, sau ñoù tranh chaáp trôû laïi, khoâng thuyeát giôùi ñöôïc. Quyù vò khoâng bieát giaûi quyeát theá naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Neáu tröôøng hôïp nhö Vua Bình-sa, Tyø-kheo coù söï kieâng neå, khi taïm thôøi ñình chæ vieäc tranh chaáp, beøn noùi baøi töïa cuûa giôùi roài noùi caùc vieäc khaùc nhö Taêng thöôøng nghe. Neân Boá-taùt nhö vaäy, chöù khoâng neân khoâng Boá-taùt. luùc Taêng Boá-taùt, muoán taùc Yeát-ma, Luïc quaàn Tyø-kheo thoï duïc thanh
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 428
tònh cuûa vò khaùc, roài khoâng ñeán trong Taêng, beøn ra ngoaøi giôùi khieán cho Taêng Yeát-ma khoâng thaønh. Caùc Tyø-kheo ñem vaán ñeà baïch Phaät. Phaät daïy: Taêng ñöôïc thaønh Yeát-ma, ngöôøi thoï duïc thanh tònh aáy phaïm Ñoät- kieát-la. Baáy giôø, caùc Tyø-kheo thöôøng thuyeát giôùi toùm löôïc, caùc Tyø-kheo nieân thieáu noùi: Ñaïi ñöùc neân thuyeát giôùi ñaày ñuû vì chuùng con chöa töøng nghe. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân thöôøng thuyeát giôùi toùm löôïc. Coù möôøi nhaân duyeân cho pheùp thuyeát giôùi toùm löôïc: 1. Coù quyù nhaân. 2. Coù thuù döõ. 3. Coù truøng ñoäc. 4. Ñaát coù coû soáng. 5. Ñaát coù gai goác. 6. Coù hang cuûa raén ñoäc. 7. Beänh. 8. Toái taêm. 9. Ñaát coù buøn laày. 10. Ngoài quaù chaät. Nhö vaäy goïi laø nhaân duyeân. Neáu coøn thuyeát giôùi ñöôïc trong naêm caùch thì hay, baèng khoâng thì neân noùi: Nay laø ngaøy thöù möôøi boán, möôøi laêm Boá-taùt, moãi chuùng ta ñeàu cuøng chaùnh thaân, khaåu, yù, chôù phoùng daät. Ñaây cuõng ñöôïc goïi laø Boá-taùt. Neân Boá-taùt nhö vaäy chöù khoâng neân khoâng Boá-taùt. Coù moät truù xöù, khi thuyeát giôùi laïi coù Tyø-kheo ñeán, hoaëc nhieàu, hoaëc baèng, hoaëc ít hôn. Laïi coù moät truù xöù, thuyeát giôùi roài, taát caû chöa ñöùng daäy, laïi coù Tyø-kheo ñeán hoaëc nhieàu, hoaëc baèng, hoaëc ít hôn. Laïi coù moät truù xöù, thuyeát giôùi roài, caùc Tyø-kheo, caùc vò ñaõ ñöùng daäy ñi, coù vò chöa ñöùng daäy ñi, laïi coù Tyø-kheo ñeán hoaëc nhieàu, hoaëc baèng, hoaëc ít hôn. Laïi coù moät truù xöù, thuyeát giôùi roài, caùc Tyø-kheo, caùc vò ñaõ ñöùng daäy ñi, laïi coù Tyø-kheo ñeán hoaëc nhieàu, hoaëc baèng, hoaëc ít hôn. Caùc Tyø- kheo khoâng bieát caùch giaûi quyeát theá naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Neáu khi thuyeát giôùi, laïi coù Tyø-kheo ñeán hoaëc nhieàu, hay baèng neân vì hoï Boá-taùt thuyeát giôùi laïi, neáu ít hôn thì neân cho pheùp soá giôùi coøn laïi. Neáu thuyeát giôùi roài, taát caû Tyø-kheo chöa ñöùng daäy, laïi coù Tyø-kheo ñeán, hoaëc nhieàu hoaëc baèng neân vì hoï Boá-taùt thuyeát giôùi laïi, neáu ít hôn, hoï neân ñöùng giöõa Taêng, quyø goái noùi: Thanh tònh. Neáu thuyeát giôùi roài, caùc Tyø-kheo coù vò ñöùng daäy ñi, coù vò chöa ñöùng daäy ñi, laïi coù Tyø-kheo ñeán, hoaëc nhieàu, hay baèng, neân vì hoï Boá-taùt thuyeát giôùi laïi. Neáu ít hôn thì neân
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 429
doác caàu Tyø-kheo tröôùc hoøa hôïp Boá-taùt thuyeát giôùi laïi, neáu ñöôïc thì hay baèng khoâng neân ra ngoaøi giôùi Boá-taùt, khoâng neân trong giôùi Boá-taùt rieâng. Neáu thuyeát giôùi roài, taát caû Tyø-kheo ñaõ ñöùng daäy ñi, laïi coù Tyø-kheo ñeán cuõng nhö vaäy. Neáu Tyø-kheo cöïu truù taäp hôïp, neáu Tyø-kheo cöïu truù ñeán, neáu Tyø-kheo khaùch ñeán, neáu Tyø-kheo cöïu vaø khaùch ñeán, neáu Tyø-kheo khaùch taäp hôïp, neáu Tyø-kheo khaùch ñeán, neáu Tyø-kheo cöïu truù ñeán, neáu Tyø-kheo cöïu vaø khaùch ñeán, neáu Tyø-kheo cöïu truù ñeán, neáu Tyø-kheo khaùch ñeán, hoaëc nhieàu, hoaëc baèng, hay ít hôn… cho ñeán taát caû Tyø-kheo ñaõ ñöùng daäy ñi, ñeàu nhö treân ñaõ noùi. Coù moät truù xöù khi Boá-taùt, caùc Tyø-kheo taäp hôïp muoán thuyeát giôùi, thaáy coù giöôøng daây, y baùt khaùc maø khoâng thaáy Tyø-kheo. Caùc Tyø-kheo khoâng nghó trong truù xöù naøy coù Tyø-kheo hay khoâng Tyø-kheo, beøn cuøng nhau thuyeát giôùi. Coù moät truù xöù, khi Boá-taùt caùc Tyø-kheo taäp hôïp, muoán thuyeát giôùi, thaáy giöôøng daây, y baùt khaùc maø khoâng thaáy Tyø-kheo. Caùc Tyø-kheo khôûi yù nieäm: Trong ñaây khoâng coù Tyø-kheo, beøn thuyeát giôùi. Coù moät truù xöù, khi Boá-taùt, caùc Tyø-kheo taäp hôïp muoán thuyeát giôùi, thaáy giöôøng daây, y baùt khaùc maø khoâng thaáy coù Tyø-kheo. Caùc Tyø-kheo khôûi yù nieäm: Trong ñaây coù Tyø-kheo hay khoâng coù Tyø-kheo, caàn thuyeát giôùi beøn thuyeát giôùi. Coù moät truù xöù, khi Boá-taùt, caùc Tyø-kheo taäp hôïp muoán thuyeát giôùi, thaáy giöôøng daây, y baùt khaùc maø khoâng thaáy Tyø-kheo. Caùc Tyø-kheo khôûi yù nieäm: Trong ñaây coù Tyø-kheo maø ñi ñaâu maát roài, thuyeát giôùi vôùi taâm phaù hoøa hôïp Taêng. Coù moät truù xöù, khi Boá-taùt, caùc Tyø-kheo taäp hôïp muoán thuyeát giôùi, thaáy giöôøng daây, y baùt khaùc maø khoâng thaáy Tyø-kheo. Caùc Tyø-kheo khôûi yù nieäm: Trong ñaây coù Tyø-kheo, maø khoâng tìm khoâng kieám, beøn thuyeát giôùi. Coù moät truù xöù, khi Boá-taùt, caùc Tyø- kheo taäp hôïp muoán thuyeát giôùi, thaáy giöôøng daây, y baùt khaùc maø khoâng thaáy Tyø-kheo. Caùc Tyø-kheo khôûi yù nieäm: Trong ñaây coù Tyø-kheo, tìm kieám maø khoâng thaáy, beøn thuyeát giôùi. Coù moät truù xöù, khi Boá-taùt, caùc Tyø-kheo taäp hôïp muoán thuyeát giôùi, thaáy giöôøng daây, y baùt khaùc maø khoâng thaáy Tyø-kheo. Caùc Tyø-kheo khôûi yù nieäm: Trong ñaây coù Tyø-kheo, tìm kieám thaáy, cuøng thuyeát giôùi. Caùc Tyø-kheo khoâng bieát neân theá naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Tröôøng hôïp moät, hai, ba vaø naêm thuyeát giôùi ñeàu coù loãi, Yeát-ma khoâng thaønh, phaïm Ñoät-kieát-la. Tröôøng hôïp boán cuõng coù loãi, Yeát-ma khoâng thaønh, phaïm Thaâu-lan-giaù. Tröôøng hôïp saùu khoâng loãi, Yeát-ma khoâng thaønh, khoâng phaïm. Tröôøng hôïp baûy khoâng loãi, Yeát- ma thaønh, khoâng phaïm. Neáu Tyø-kheo cöïu truù taäp hôïp, khoâng thaáy Tyø-kheo cöïu truù, khoâng thaáy Tyø-kheo khaùch, khoâng thaáy Tyø-kheo cöïu vaø khaùch. Neáu Tyø-kheo
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 430
khaùch taäp hôïp, khoâng thaáy Tyø-kheo khaùch, khoâng thaáy Tyø-kheo cöïu truù, khoâng thaáy Tyø-kheo khaùch vaø cöïu. Neáu Tyø-kheo cöïu vaø khaùch taäp hôïp, khoâng thaáy Tyø-kheo cöïu vaø khaùch, khoâng thaáy Tyø-kheo cöïu truù, khoâng thaáy Tyø-kheo khaùch, coù loãi, khoâng loãi ñeàu nhö treân. Coù moät truù xöù, khi Boá-taùt, caùc Tyø-kheo taäp hôïp, nghe Tyø-kheo taèng haéng ho, nhaûy muõi hoaëc tieáng giuõ y, khoâng khôûi yù nieäm: Trong ñaây coù Tyø-kheo, khoâng coù Tyø-kheo, beøn thuyeát giôùi… Cho ñeán coù moät truù xöù, khi Boá-taùt, caùc Tyø-kheo taäp hôïp, nghe Tyø-kheo taèng haéng, ho, nhaûy muõi hoaëc tieáng giuõ y, khôûi yù nieäm nhö vaày: Trong ñaây coù Tyø-kheo roài tìm ñöôïc cuøng thuyeát giôùi. Caùc Tyø-kheo khoâng bieát laøm theá naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Coù loãi khoâng loãi ñeàu nhö treân. Coù moät Tyø-kheo, thoï duïc thanh tònh cuûa moät Tyø-kheo, moät Tyø-kheo Boá-taùt. Coù hai Tyø-kheo thoï duïc thanh tònh cuûa hai Tyø-kheo, hai Tyø-kheo Boá-taùt. Coù ba Tyø-kheo thoï duïc thanh tònh cuûa ba Tyø-kheo, ba Tyø-kheo Boá-taùt. Coù soá ñoâng Tyø-kheo thoï duïc thanh tònh cuûa soá ñoâng Tyø-kheo, soá ñoâng Tyø-kheo Boá-taùt. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Ñeàu khoâng neân nhö vaäy, nay cho pheùp nhieàu Tyø-kheo taäp hôïp, ít Tyø-kheo trì duïc thanh tònh ñeán. Coù moät truù xöù, caùc Tyø-kheo taäp hôïp muoán Boá-taùt thuyeát giôùi, thaáy Tyø-kheo ôû khaùc choã, khôûi töôûng ñoàng truù, thaáy roài khoâng nhôù, khoâng hoûi, beøn thuyeát giôùi. Coù moät truù xöù, caùc Tyø-kheo taäp hôïp muoán Boá-taùt thuyeát giôùi, thaáy Tyø-kheo ôû choã khaùc, khôûi töôûng ñoàng truù, thaáy roài nhôù maø khoâng hoûi beøn thuyeát giôùi. Coù moät truù xöù, caùc Tyø-kheo taäp hôïp muoán Boá-taùt thuyeát giôùi, thaáy Tyø-kheo ôû choã khaùc, khôûi töôûng ñoàng truù, thaáy roài nhôù hoûi cuøng thuyeát giôùi. Coù moät truù xöù, caùc Tyø-kheo taäp hôïp muoán Boá-taùt thuyeát giôùi, thaáy Tyø-kheo ôû choã khaùc, ñoái vôùi giôùi nghi, ñoái vôùi Tyø-kheo khoâng nghi, khoâng nhôù khoâng hoûi beøn thuyeát giôùi. Coù moät truù xöù, caùc Tyø-kheo taäp hôïp muoán Boá-taùt thuyeát giôùi, thaáy Tyø- kheo ôû choã khaùc, ñoái vôùi giôùi nghi, ñoái vôùi Tyø-kheo khoâng nghi, nhôù hoûi cuøng thuyeát giôùi. Coù moät truù xöù, caùc Tyø-kheo taäp hôïp muoán Boá-taùt thuyeát giôùi, thaáy Tyø-kheo ôû choã khaùc, ñoái vôùi Tyø-kheo nghi, ñoái vôùi giôùi khoâng nghi, khoâng nhôù, khoâng hoûi beøn thuyeát giôùi. Coù moät truù xöù, caùc Tyø-kheo taäp hôïp muoán Boá-taùt thuyeát giôùi, thaáy Tyø-kheo ôû choã khaùc, ñoái vôùi Tyø-kheo nghi, ñoái vôùi giôùi khoâng nghi, nhôù khoâng hoûi beøn thuyeát giôùi. Coù moät truù xöù, caùc Tyø-kheo taäp hôïp muoán Boá-taùt thuyeát giôùi, thaáy Tyø-kheo ôû choã khaùc, ñoái vôùi Tyø-kheo nghi, ñoái vôùi giôùi khoâng nghi, nhôù hoûi cuøng thuyeát giôùi. Caùc Tyø-kheo khoâng bieát theá naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Saùu tröôøng hôïp tröôùc coù loãi, Yeát-ma khoâng thaønh, phaïm Ñoät-kieát- la. Ba tröôøng hôïp sau khoâng loãi, Yeát-ma thaønh, khoâng phaïm. Ñoàng truù
SOÁ 1421 - LUAÄT DI SA TAÉC BOÄÂ HOØA HEÂ NGUÕ PHAÀN, Quyeån 18 431
cuõng nhö vaäy. Caùc Tyø-kheo khaùch noùi ngaøy möôøi boán, Tyø-kheo cöïu truù noùi ngaøy möôøi laêm, caùc Tyø-kheo khoâng bieát theá naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Tyø- kheo khaùch neân theo Tyø-kheo cöïu truù. Khoâng coù Tyø-kheo cöïu truù maø Tyø-kheo khaùch töï coäng taùc, khaùc vôùi treân, khoâng bieát theá naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Keû ñeán sau neân theo ngöôøi ñeán tröôùc. Coù Tyø-kheo khaùch ñeán cuøng luùc, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân hoûi Tyø-kheo ôû truù xöù gaàn, neáu truù xöù gaàn khoâng coù Tyø-kheo thì neân hoûi ngaøy maø quan quy ñònh ñeå aùp duïng theo. Baáy giôø, caùc Tyø-kheo, töø truù xöù coù Tyø-kheo ñeán truù xöù coù Tyø-kheo Boá-taùt, ñeán truù xöù khoâng coù Tyø-kheo Boá-taùt, ñeán truù xöù coù Tyø-kheo maø hieän khoâng coù Tyø-kheo Boá-taùt, ñeán truù xöù cuûa Tyø-kheo tranh chaáp Boá- taùt, ñeán truù xöù cuûa Tyø-kheo phaù Taêng Boá-taùt. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Ngaøy Boá-taùt ñeán boán choã tröôùc, phaïm Ñoät-kieát-la, ñeán moät choã sau phaïm Thaâu-lan-giaù. Coù moät truù xöù, ngaøy Boá-taùt, Baït-nan-ñaø laø Thöôïng toïa, chuùng Taêng môøi thuyeát giôùi, Baït-nan-ñaø traû lôøi: Tuïng bò queân. Caùc Tyø-kheo noùi: Neáu queân, sao laïi ngoài nôi choã Thöôïng toïa? Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Thöôïng toïa neân thuyeát giôùi, neáu khoâng thuyeát, phaïm Ñoät-kieát-la. Caùc Tyø-kheo khoâng bieát ngang möùc tuoåi naøo laø Thöôïng toïa, baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng coù ngöôøi naøo treân nöõa goïi laø Thöôïng toïa. Caùc Tyø-kheo khi thuyeát giôùi, nöûa chöøng bò queân, quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Ngöôøi ngoài gaàn neân nhaéc, neáu coøn queân nhaéc laàn nöõa, queân laàn thöù ba, neân sai ngöôøi khaùc tuïng tieáp theo, chöù khoâng neân tuïng laïi. Baáy giôø, Luïc quaàn Tyø-kheo, ñeâm Boá-taùt tranh chaáp, trôû ngaïi vieäc Taêng tuïng giôùi, quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neáu toång soá ngöôøi ñöôïc thuyeát giôùi ñöùng daäy ít, thì neân trôû laïi taäp hôïp thuyeát giôùi. Neáu ngöôøi ñöùng daäy nhieàu hôn hay phaân nöûa, neân ñeå saùng ngaøy Boá-taùt. Neáu noùi luaät, noùi phaùp, luaän nghò, nhaän ñöôïc nhieàu phaåm vaät cuùng döôøng, khoâng ñuû thì giôø thuyeát giôùi, ñeàu cho pheùp ñeå saùng ngaøy thuyeát giôùi. Caùc Tyø- kheo tröôùc khoâng môøi ngöôøi tuïng giôùi, do ñoù trôû ngaïi vieäc thuyeát giôùi, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân môøi vò thuyeát giôùi tröôùc. Khi aáy, caùc Tyø-kheo thuyeát giôùi tröôùc, sau môùi taùc caùc phaùp Yeát-ma, Luïc quaàn Tyø-kheo thuyeát giôùi roài lieàn ñi, khoâng cuøng Taêng hoøa hôïp laøm caùc phaùp Yeát-ma, laøm cho caùc phaùp Yeát-ma khoâng nhö phaùp. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neân laøm caùc Yeát-ma tröôùc, vaäy sau môùi thuyeát giôùi, ñeå giöõ chaân Taêng laïi, khieán hoï khoâng ñi ñöôïc. Khi aáy, caùc Tyø-kheo cuøng tuïng giôùi, quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy:
Khoâng neân cuøng tuïng giôùi, neân môøi moät vò tuïng. Coù Tyø-kheo thuyeát giôùi vôùi gioïng ngaâm nga, baïch Phaät. Phaät daïy: Neân tuïng ngay thaúng. Luùc ñoù, moät truù xöù Boá-taùt, Baït-nan-ñaø laø Thöôïng toïa, xöôùng: Nay laø ngaøy thöù möôøi laêm, Taêng Boá-taùt thuyeát giôùi, caùc Tyø-kheo khoâng ñeán coù thuyeát duïc vaø thanh tònh, nay Taêng laøm gì? Vì hoûi caùc Tyø-kheo laøm vieäc gì? Neân caùc Tyø-kheo traû lôøi: Tyø-kheo… neân trao cho phaùp Yeát-ma quôû traùch, Yeát-ma khu xuaát, Yeát-ma y chæ, Yeát-ma cöû toäi, Yeát- ma haï yù. Tyø-kheo neân trao cho Bieät truù, Ma-na-ñoûa, Baûn nhaät, A-phuø-ha-na. Baït-nan- ñaø noùi: Toâi khoâng bieát Yeát-ma. Caùc Tyø-kheo hoûi: Neáu khoâng bieát taïi sao hoûi Taêng vaø caùc Tyø-kheo laøm vieäc gì? Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Thöôïng toïa neân thuyeát giôùi, vò trì luaät neân Yeát-ma. Khi aáy, caùc Tyø-kheo hoaëc laät ngöôïc y, hoaëc choáng naïnh, hoaëc mang giaøy deùp, hoaëc truøm ñaàu, hoaëc naèm hoaëc döïa, laøm caùc oai nghi khoâng cung kính nhö vaäy khi nghe thuyeát giôùi. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Neân gia taâm cung kính, khoâng neân laät ngöôïc y… cho ñeán naèm, döïa maø nghe thuyeát giôùi. Neáu vi phaïm, phaïm Ñoät-kieát-la. Ngaøy Boá-taùt coù moät Tyø-kheo nguû, neân thuyeát giôùi roài thöùc daäy hôùt haõi noùi: Taêng taäp cuøng nhau thuyeát giôùi. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Töø nay khoâng ñöôïc nguû ngaøy. Laïi coù caùc Tyø-kheo chaáp söï bò Yeát-ma, khoâng nguû ñöôïc neân meät moûi thaân baát an, baïch Phaät. Phaät daïy: Cho pheùp nguû nôi kín vaéng, neân noùi vôùi Tyø-kheo quen bieát: Toâi nguû choã ñoù, neáu coù Taêng söï keâu toâi. Laïi coù moät Tyø-kheo khi thuyeát giôùi nguû, thöùc daäy, noùi vôùi caùc Tyø- kheo: Sao khoâng thuyeát giôùi? Caùc Tyø-kheo hoûi: Thaày nhôù chuyeän gì? Toâi nguû. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng neân nguû khi thuyeát giôùi, vi phaïm, phaïm Ñoät-kieát-la. Coù moät truù xöù Boá-taùt, caùc Tyø-kheo thuyeát giôùi choã kín vaéng, Tyø- kheo khaùch ñeán khoâng bieát choã naøo, baïch Phaät. Phaät daïy: Neáu khoâng coù naïn söï khoâng neân thuyeát giôùi choã kín vaéng. Coù Tyø-kheo khoâng bieát ngaøy thuyeát giôùi ñeán, baûo Tyø-kheo haï toïa doïn queùt traûi toøa, chuaån bò theû haønh truø, vaø ñeøn löûa. Caùc Tyø-kheo nhaân vieäc nhoû beøn nhôø ngöôøi khaùc. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Khoâng cho pheùp nhaân vieäc nhoû maø nhôø caùc Tyø- kheo khaùc. Muoán trang nghieâm nhaø Boá-taùt neân treo côø phöôùn, loïng baùu, raûi hoa, cuùng döôøng Taêng ngoï trai, cuõng nhaân vieäc naøy daâng y vaät, laïi muoán duøng keä taùn thaùn Phaät, Phaùp, Taêng. Quyù vò baïch Phaät. Phaät daïy: Nhöõng vieäc aáy ñeàu cho pheùp. Neáu coù caùc vieäc phöôùc cuõng neân kòp thôøi thöïc haønh.