14-GIÔÙI TRAÛI ÑOÀ CUÛA TAÊNG ÔÛ CHOÃ TROÁNG Khi Phaät truù taïi nöôùc Baït-kyø, Ngaøi ñi du haønh trong nhaân gian, ñeán beân moät con soâng kia, thaáy caùc ngö oâng ñang buûa löôùi baét caù. Caùc Tyø-kheo thaáy theá lieàn baïch vôùi Phaät: “Baïch Theá Toân! Caùc ngö oâng naøy laøm moät vieäc leõ ra khoâng neân laøm”. Nhaân caùc Tyø-kheo noùi neân Theá Toân lieàn ñoïc keä: “Ñaõ ñöôïc thaân khoù ñöôïc Vì sao laøm vieäc aùc Thaân cöu mang aùi nhieãm Cheát roài vaøo aùc ñaïo”. Khi aáy, caùc ngö phuû buûa moät maûng löôùi lôùn, ôû beân döôùi buoät ñaù, ôû beân treân coät nhöõng caùi baàu noåi, thuaän theo doøng nöôùc keùo leân, moãi ñaàu hai traêm naêm möôi ngöôøi, keâu la keùo leân bôø aàm ó. Caùc Tyø-kheo thaáy theá, lieàn baïch vôùi Phaät: “Baïch Theá Toân! Nhöõng ngöôøi naøy neáu ôû trong phaùp Phaät maø tinh taán nhö vaäy, thì seõ ñöôïc lôïi ích lôùn”. Baáy giôø, nhaân söï vieäc aáy, Theá Toân lieàn ñoïc keä: “Caùi goïi laø tinh taán Khoâng phaûi laø caùc duïc Maø laø lìa vieäc aùc Nuoâi maïng soáng ñuùng phaùp”. Nhö kinh Boån Sinh Ca Tyø La ñaõ noùi roõ. Luùc aáy, trong caùc con caù bò maéc löôùi, coù con caù lôùn coù haøng traêm caùi ñaàu, moãi ñaàu ñeàu khaùc nhau. Theá Toân thaáy vaäy lieàn goïi teân noù. Noù lieàn ñaùp Theá Toân. Theá Toân lieàn hoûi: “Meï ngöôi ôû ñaâu?”. Noù ñaùp: “Ñang laøm thaân gioøi trong moät caàu tieâu noï”. Phaät lieàn noùi vôùi caùc Tyø-kheo: “Con caù lôùn naøy vaøo thôøi Ñöùc Phaät Ca-dieáp, laøm moät Tyø-kheo thoâng tam taïng, vì aùc khaåu maø chòu quaû baùo ñuû kieåu ñaàu. Coøn ngöôøi meï vì thoï lôïi döôõng cuûa y cho neân laøm gioøi trong caàu tieâu”. Khi Phaät keå nhaân duyeân aáy, naêm traêm ngö phuû lieàn boû vieäc keùo löôùi, xin xuaát gia tu haønh, vaø ñeàu ñaéc quaû A-la-haùn, roài cö truù beân doøng soâng Baït-kyø. Theá roài Phaät baûo A-nan: “Haõy söûa soaïn choã ngoài cho caùc Tyø- kheo khaùch aáy”. A-nan lieàn baïch Phaät: “Xin Phaät an uûi caùc khaùch Tyø- kheo”. Phaät laïi noùi vôùi A-nan: “OÂng khoâng bieát ñoù thoâi, Ta ñaõ nhaäp vaøo Töù thieàn an uûi khaùch Tyø-kheo roài”. Trong khi caùc göôøng goái baøy ra taïi choã ñaát troáng (khoâng ai doïn deïp), thì tôùi giôø khaát thöïc, caùc Tyø-kheo khaùch lieàn duøng thaàn löïc, ngöôøi thì ñeán Uaát-ñôn-vieät phöông Baéc, keû thì ñeán coõi trôøi Ba Möôi Ba, ngöôøi khaùc laïi xuoáng cung long vöông khaát thöïc. Do theá caùc göôøng goái baøy
ra choã troáng kia bò naéng taùp, gioù thoåi neân buïi baëm baùm raát dô baån. Phaät bieát maø vaãn hoûi. Roài caùc Tyø-kheo ñem nhaân duyeân treân baïch ñaày ñuû leân Theá Toân. Phaät noùi: “Ñôïi caùc Tyø-kheo aáy trôû laïi ñaõ”. Khi hoï veà roài Phaät lieàn hoûi: “Caùc oâng coù thaät nhö theá chaêng?”. Hoï ñaùp: “Coù thaät nhö vaäy” Phaät noùi: “Töø hoâm nay nhaân vieäc cuûa caùc oâng, ta cheá giôùi cho caùc Tyø-kheo”. Theá roài Phaät truyeàn leänh cho caùc Tyø-kheo ñang soáng beân soâng Baït-kyø phaûi taäp hoïp laïi taát caû, vì möôøi lôïi ích maø cheá giôùi cho caùc Tyø- kheo, duø ai nghe roài cuõng phaûi nghe laïi: “Neáu Tyø-kheo, ôû taïi truù xöù cuûa Taêng, maø töï mình hoaëc sai ngöôøi khaùc ñem giöôøng naèm, giöôøng ngoài, neäm goái ra choã ñaáùt troáng, roài luùc ñi khoâng doïn caát, cuõng khoâng sai ngöôøi doïn caát, thì phaïm Ba-daï-ñeà”.
Giaûi Thích:
Truù xöù cuûa Taêng: Hoaëc truù xöù taïi A-luyeän-nhaõ, hoaëc truù xöù taïi thoân xoùm.
Giöôøng naèm, giöôøng ngoài: Coù möôøi boán thöù:
1. Giöôøng naèm chaân troøn.
2. Giöôøng ngoài chaân troøn. 3. Giöôøng naèm baèng neäm. 4. Giöôøng ngoài baèng neäm. 5. Giöôøng naèm baèng daây. 6. Giöôøng ngoài baèng daây. 7. Giöôøng naèm baèng oâ-na-ñaø. 8. Giöôøng ngoài baèng oâ na ñaø. 9. Giöôøng naèm baèng ñaø di. 10. Giöôøng ngoài baèng ñaø di (ôû ñaây chæ coù möôøi thöù). Neäm: Neäm kieáp boái, neäm loâng mòn, neäm len, neäm Ca-thi, neäm coû. Goái: Goái kieáp boái, goái loâng mòn, goái len, goái Ca-thi. Traûi: Hoaëc töï mình traûi, hoaëc baûo ngöôøi khaùc traûi. Ñi: Ñi ñeán nôi khaùc. Khoâng ñem caát: khoâng töï mình ñem caát, khoâng sai ngöôøi ñem caát, thì phaïm Ba-daï-ñeà. Neáu muoán thuyeát phaùp taïi choã ñaát troáng, roài ngöôøi coi giöõ giöôøng neäm ñem baøy giöôøng neäm ra, sau ñoù boû ñi caùch hai möôi laêm khuyûu tay maø khoâng daën laïi ngöôøi khaùc ñem caát, thì phaïm Ba-daï-ñeà. Neáu caû hai ngöôøi cuøng bieát (coù giöôøng ôû ngoaøi trôøi) thì khi moät ngöôøi ra ñi phaûi daën ngöôøi thöù hai. Neáu ngöôøi thöù hai muoán ñi, phaûi ñôïi ngöôøi thöù nhaát trôû laïi daën doø xong môùi ñöôïc ñi. Neáu ñem giöôøng goái ra baøy roài coù ngöôøi ñeán ngoài maø ngöôøi ñem ra bieát ñöôïc hoï, thì boû ñi khoâng coù toäi. Neáu vaøo nhöõng thaùng muøa xuaân, Tyø-kheo ñem giöôøng neäm ñeå ngoaøi trôøi, roài Tyø-kheo treû tuoåi ñeán ngoài nguû treân ñoù, thì ngöôøi ñem ra phaûi daën Tyø-kheo aáy ñem caát. Neáu Tyø-kheo ban ñeâm ñi ñaïi tieåu tieän, ñuïng nhaèm giöôøng cuûa Taêng maø treân aáy khoâng coù Tyø-kheo roài boû ñi, thì tuøy theo chaïm moãi caùi phaïm moãi toäi Ba-daï-ñeà. Neáu treân giöôøng aáy coù Tyø-kheo, beøn daën hoï ñem caát thì khoâng coù toäi. Neáu thaày tri söï cuûa Taêng muoán trao giöôøng neäm cho ai, roài laáy ra ñeå ngoaøi trôøi, boû ñi caùch xa hai möôi laêm khuyûu tay, thì phaïm Ba-daï- ñeà. Neáu ngöôøi nhaän giöôøng neäm cuûa Taêng, roài ñeå phôi ngoaøi naéng boû ñi caùch xa hai möôi laêm khuyûu tay, cuõng phaïm Ba-daï-ñeà. Neáu Tyø-kheo bò beänh, naèm nguû ôû choã troáng, ñeä töû ñeán ñaûnh leã, neáu thaáy thaày ñöùng daäy ñi, thì ñeä töû phaûi ñem giöôøng aáy vaøo trong phoøng caát.
Neáu hai ngöôøi cuøng ngoài moät giöôøng, thì khi Thöôïng toïa muoán ñi phaûi daën laïi Haï toïa. Haï toïa muoán ñi thì phaûi baïch vôùi Thöôïng toïa: “Con muoán ñi, caùi giöôøng naøy neân caát ôû choã naøo?”. Neáu Thöôïng toïa noùi: “OÂng cöù ñi ñi, giöôøng naøy ta seõ caát cho”, thì khi aáy Haï toïa ñi, khoâng coù toäi. Neáu Tyø-kheo ñem giöôøng neäm ra ñeå cho Hoøa thöôïng A-xaø-leâ naèm, roài boû ñi thì phaïm toäi Vieät-tyø-ni. Neáu Hoøa thöôïng A-xaø-leâ bieát ñeä töû ñem ra cho mình naèm, thì khi ra ñi neân daën hoï caát, neáu khoâng daën maø ñi, thì phaïm toäi Vieät-tyø-ni. Neáu Tyø-kheo ñaët hình töôïng treân giöôøng cuûa chuùng Taêng, roài caùc Tyø-kheo khaùc ñeán leã baùi, tay chaïm vaøo hình töôïng maø khoâng ñem caát thì phaïm Ba-daï-ñeà. Neáu Tyø-kheo theo thöù töï ñeán leã baùi, tay chaïm vaøo hình töôïng, thì neân daën ngöôøi sau cuøng ñem caát. Coù caùc tröôøng hôïp: Hoaëc ñöôïc daën doø maø khoâng thuoäc traùch nhieäm, hoaëc thuoäc traùch nhieäm maø khoâng daën doø; hoaëc vöøa phaûi daën doø, vöøa thuoäc traùch nhieäm; hoaëc chaúng phaûi daën doø, cuõng chaúng thuoäc traùch nhieäm. Ñöôïc daën doø maø khoâng thuoäc traùch nhieäm: Ñoù laø tröôøng hôïp Sa- di. Thuoäc traùch nhieäm maø khoâng phaûi ñöôïc daën doø: Ñoù laø tröôøng hôïp Tyø-kheo Thöôïng toïa. Vöøa phaûi daën doø, vöøa thuoäc traùch nhieäm: Ñoù laø tröôøng hôïp Tyø- kheo Haï toïa. Chaúng phaûi daën doø, cuõng chaúng thuoäc traùch nhieäm: Ñoù laø tröôøng hôïp ngöôøi theá tuïc. Neáu Tyø-kheo coù ñöùc lôùn coù nhieàu ñeä töû, roài hoï traûi giöôøng neäm, maø thaày bieát hoï traûi cho mình, thì khi ñi neân daën hoï ñem caát, neáu khoâng daën, thì phaïm toäi Vieät-tyø-ni. Neáu taïi truù xöù cuûa chuùng Taêng coù nhöõng giöôøng neäm ñeå ngoaøi trôøi, maø khi Tyø-kheo ra ñi, khoâng ñem caát thì phaïm Ba-daï-ñeà. Neáu thaáy giöôøng neäm cuûa chuùng Taêng ñeå ngoaøi trôøi taïi choã ôû cuûa mình, maø khi ra ñi khoâng ñem caát, thì phaïm toäi Vieät-tyø-ni. Neáu thaáy giöôøng neäm cuûa mình ñeã ngoaøi trôøi taïi choã ôû cuûa chuùng Taêng maø khi ra ñi khoâng ñem caát, thì phaïm toäi Vieät-tyø-ni. Neáu thaáy giöôøng neäm cuûa mình ñeå ngoaøi trôøi taïi choã ôû cuûa mình, maø khi ra ñi khoâng ñem caát, thì phaïm toäi Vieät-tyø-ni. Neáu thaáy giöôøng neäm cuûa Taêng ñeå ngoaøi trôøi taïi nhaø baïch y, maø khi ra ñi khoâng ñem caát, thì phaïm toäi Vieät-tyø-ni.
Neáu thaáy giöôøng neäm cuûa ngöôøi theá tuïc ñeã ôû ngoaøi trôøi, thì khi ra ñi neân noùi cho hoï bieát. Theá neân noùi (nhö treân).