39-BOÛ VAØO MIEÄNG VAÄT KHOÂNG ÑÖÔÏC CHO2>8
A. DUYEÂN KHÔÛI
Moät thôøi, Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Caáp-coâ-ñoäc, röøng caây
Kyø-ñaø,
2>>. Taøn tuùc thöïc 殘宿食. Caên baûn >6: Taêng xuùc thöïc 曾觸食. Pali: Sannidhikāra khādānīya vā bhojanīya vā khādeyya vā bhuñjeyya vā, aên caùc thöùc aên ñöôïc tích tröõ. 2>4. Haùn: Tuùc thöïc 宿食, trong giôùi vaên: Taøn tuùc thöïc 殘宿食. Pali: Sannidhikarāna khādanīya vā bhojanīya vā, tích tröõ caùc loaïi thöùc aên cöùng vaø meàm 2>5. Chaùnh thöïc vaø phi chaùnh thöïc 正食非正食; töùc boà-xaø-ni (loaïi meàm) vaø khö-ñaø-ni (loaïi cöùng). Xem giaûi thích caùc ñoaïn treân. 2>6. Xem cht.2l8 treân. 2>7. Heát quyeån l4. 2>8. Nguõ phaàn 7, Ba-daät-ñeà >9; Taêng kyø l6, Ba-daät-ñeà >5; Thaäp tuïng l>, Caên baûn >6, Ba-daät- ñeà >8. Pali, Paâc.40 dantapona.
nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø trong thaønh Xaù-veä coù moät Tyø-kheo2>9 nghó raèng, Ta neân thöôøng ñi khaát thöïc vôùi chieác y phaán taûo240. Vaø vò aáy lieàn thöïc haønh theo yù nghó. Baáy giôø, coù caùc cö só trong thaønh Xaù-veä, vì cha meï, anh em, chò em, hay choàng vôï, con trai con gaùi cuûa hoï qua ñôøi, laøm ñoà aên thöùc uoáng thieát leã cuùng teá ôû ngaû tö ñöôøng, hoaëc nôi cöûa ngoõ, hoaëc beân bôø soâng, döôùi goác caây, hoaëc beân hoøn ñaù, hoaëc trong mieáu thôø. Baáy giôø, vò Tyø-kheo khaát thöïc kia töï laáy phaåm vaät hoï cuùng ñoù aên. Caùc cö só thaáy vaäy ñeàu cô hieàm, Sa-moân Thích töû khoâng bieát hoå theïn; phaïm ñieàu laáy vaät khoâng cho. Beân ngoaøi töï xöng raèng ta tu chaùnh phaùp. Nhö vaäy thì coù chaùnh phaùp gì? Chuùng ta vì cha meï, anh em, chò em… qua ñôøi, saém ñoà aên thöùc uoáng teá töï cuùng döôøng, maø hoï laïi laáy aên. Hình nhö chuùng ta vì hoï laøm ñoà aên thöùc uoáng, ñaët nôi ñoù, ñeå cuùng döôøng cho hoï vaäy! Söï thaät, chuùng ta vì cha meï, cho ñeán anh chò em cuûa chuùng ta qua ñôøi cho neân môùi thieát laäp thöùc aên naøy ñeå teá töï, maø hoï laïi töï yù laáy aên. Khi aáy, caùc Tyø-kheo nghe, trong ñoù coù vò thieåu duïc tri tuùc, soáng haïnh ñaàu ñaø, öa hoïc giôùi, bieát taøm quyù, hieàm traùch Tyø-kheo khaát thöïc: - Tyø-kheo khaát thöïc, sao caùc cö só trong thaønh Xaù-veä, vì cha meï, cho ñeán anh chò em cuûa hoï qua ñôøi; hoï söûa soaïn thöùc aên ñeå teá töï cuùng döôøng, maø thaày laïi töï tieän laáy aên? Baáy giôø caùc Tyø-kheo ñeán choã Ñöùc Theá Toân, ñaûnh leã döôùi chaân Phaät, roài ngoài qua moät beân, ñem nhaân duyeân naøy baïch ñaày ñuû leân Ñöùc Theá Toân. Ñöùc Theá Toân lieàn vì nhaân duyeân naøy taäp hôïp Taêng Tyø-kheo, duøng voâ soá phöông tieän quôû traùch Tyø-kheo kia: - Vieäc oâng laøm laø sai quaáy, chaúng phaûi oai nghi, chaúng phaûi phaùp Sa-moân, chaúng phaûi tònh haïnh, chaúng phaûi haïnh tuøy thuaän, laøm ñieàu khoâng neân laøm. Tyø-kheo khaát thöïc, sao oâng töï tieän laáy thöùc aên cuùng teá cuûa caùc cö só trong thaønh Xaù-veä maø aên? Ñöùc Theá Toân duøng voâ soá phöông tieän quôû traùch caùc Tyø-kheo khaát thöïc kia roài, baûo caùc Tyø-kheo: - Tyø-kheo khaát thöïc ngu si naøy, laø nôi troàng nhieàu gioáng höõu laäu,
2>9. Nguõ Phaàn 7 (T22nl42l, tr.5>a20): Ñaïi Ca-dieáp löôïm vaø aên ñoà aên ngöôøi ta boû ñoáng raùc; bò cheâ laø aên ñoà dô. Taêng kyø l6 (T22nl425, tr.>57a05): A-na-luaät soáng hoaøn toaøn baèng phaán taûo: Löôïm gieû raùch laøm y, nhaët côm ñoáng raùc maø aên; bò chæ trích tranh aên vôùi chim choùc. Thaäp tuïng l> (T2>nl4>5, tr.95c25): Tyø-kheo Ma-ha Ca-la; Caên baûn >6 (T2>nl442, tr.825a27), cuï thoï Ca-la; nhaân duyeân töông tôï nhö caùc boä, chæ khaùc nhaân vaät. Pali, Vin. iv. 89: aññataro bhikkhu sabbapasukūliko susāne viharati, moät Tyø-kheo noï, laø vò trì phaán taûo toaøn dieän, soáng trong khu moä. 240. Pali: adinna... āhāra, thöùc aên khoâng ñöôïc ngöôøi khaùc trao cho.
SOÁ l428 - LUAÄT TÖÙ PHAÀN, Phaàn l (Tieáp Theo) l2l
laø keû phaïm giôùi naøy ban ñaàu. Töø nay veà sau, Ta vì caùc Tyø- kheo kieát giôùi, goàm möôøi cuù nghóa, cho ñeán caâu chaùnh phaùp toàn taïi laâu daøi. Muoán noùi giôùi neân noùi nhö vaày: Tyø-kheo naøo, cho vaøo mieäng thöùc aên, hoaëc thuoác khoâng ñöôïc trao nhaän,24l Ba-daät-ñeà. Theá Toân vì Tyø-kheo kieát giôùi nhö vaäy. Baáy giôø, caùc Tyø-kheo ñoái trong vaán ñeà aáy coù nghi, khoâng daùm töï tay laáy taêm xæa raêng vaø nöôùc uoáng. Ñöùc Phaät baûo: - Tyø-kheo töï tay laáy taêm xæa raêng vaø nöôùc uoáng, khoâng phaïm. Töø nay trôû ñi, neân noùi giôùi nhö vaày: Tyø-kheo naøo, cho vaøo mieäng thöùc aên, hoaëc thuoác khoâng ñöôïc trao nhaän,242 tröø nöôùc vaø taêm xæa raêng,243 Ba-daät-ñeà. B. GIÔÙI TÖÔÙNG Tyø-kheo: Nghóa nhö treân. Khoâng ñöôïc cho:244 töùc laø chöa ñöôïc trao nhaän. Nhaän: Coù naêm caùch nhaän. Tay trao tay maø nhaän; hoaëc tay trao duøng vaät maø nhaän; duøng vaät trao tay maø nhaän; duøng vaät trao duøng vaät nhaän, töø xa duøng vaät trao cho ngöôøi nhaän laáy, giöõa ngöôøi trao vaø ngöôøi nhaän ñeàu bieát coù khoaûng caùch khoâng xuùc ngaïi; vaät cho ñöôïc rôi vaøo trong tay. Ñoù goïi laø naêm caùch nhaän. Laïi coù naêm caùch nhaän thöùc aên: Cho qua thaân vaø nhaän qua thaân, cho qua y (aùo, vaûi) vaø nhaän qua y; caùnh tay naøy co laïi ñeå trao, caùnh tay kia co laïi ñeå nhaän; duøng vaät ñöïng ñeå cho, duøng vaät ñöïng ñeå nhaän; hoaëc coù nhaân duyeân ñeå döôùi ñaát cho. Ñoù goïi laø naêm caùch nhaän thöùc aên245. Thöùc aên khö-xaø-ni: Thöùc aên töø reã, cho ñeán thöùc aên ñöôïc nghieàn nhoû mòn. Thöùc aên:246 goàm coù côm, baùnh boät, côm khoâ, thòt vaø caù. Thöùc aên xaø-da-ni: Goàm coù toâ, du, sanh toâ, maät, thaïch maät247. Tyø-kheo naøo, thöùc aên khoâng ñöôïc trao maø töï tay laáy boû vaøo mieäng,
24l. Pali: adinna... āhāra, thöùc aên khoâng ñöôïc ngöôøi khaùc trao cho. 242. Baát thoï 不受. Trong giaûi thích, noùi laø baát döõ 不與; xem cht.245 döôùi. Thaäp tuïng: Baát thoï 不 受, khoâng nhaän töø ngöôøi khaùc. Taêng kyø: Baát döõ thuû 不與取. Pali: adinna, (vaät) khoâng ñöôïc cho; giaûi thích: appaiggahitaka, (vaät) chöa ñöôïc nhaän laáy, hay chöa ñöôïc tieáp nhaän. 24>. Nguõ phaàn theâm: tröø thöùc neám (thöôøng thöïc 嘗食.). Caên baûn: boû vaøo mieäng roài nhai, nuoát. Pali: aññatra udakadantapolkā, baûn Anh hieåu laø - nöôùc suùc mieäng 244. Baát döõ 不與. Trong giôùi vaên noùi baát thoï 不受. Pali: adinna. Xem cht.24> treân. 245. Cf. Nguõ phaàn7 (T22nl42l, tr.5>c20) coù boán caùch nhaän. Trao vaø baèng thaân vôùi thaân; trao vaø nhaän qua moät vaät; trao vaø nhaän qua tay vôùi tay; baûo caàm laáy maø nhaän. 246. Chæ chaùnh thöïc hay boà-xaø-ni, xem cht.209 treân.
247. Toâ, du, sanh toâ, maät, thaïch maät
tröø nöôùc vaø taêm xæa raêng, moãi mieáng phaïm moät Ba-daät-ñeà. Phi thôøi, quaù phi thôøi aên, Ba-daät-ñeà. Nhaän thuoác baûy ngaøy, quaù baûy ngaøy duøng, Ba- daät-ñeà. Thuoác duøng suoát ñôøi, khoâng coù nhaân duyeân, khoâng ñöôïc trao cho nhaän maø duøng, Ñoät-kieát-la. Khoâng ñöôïc trao cho nhaän, töôûng khoâng ñöôïc trao cho nhaän, Ba-daät-ñeà. Khoâng ñöôïc trao cho nhaän maø nghi, Ñoät-kieát-la. Nhaän maø khôûi yù töôûng khoâng nhaän, Ñoät-kieát-la. Nhaän maø coù nghi, Ñoät-kieát-la. Tyø-kheo-ni, Ba-daät-ñeà. Thöùc-xoa-ma-na, Sa-di, Sa-di-ni, Ñoät- kieát-la. Ñoù goïi laø phaïm. Söï khoâng phaïm: Laáy nöôùc vaø taêm xæa raêng; hoaëc söõa, daàu, môõ khoâng ñöôïc trao nhaän maø nheåu vaøo muõi; chaûy vaøo mieäng roài nhoå ra heát, coøn dö,248 khoâng phaïm. Hoaëc Tyø-kheo khaát thöïc, chim ngaäm thöùc aên bay rôi vaøo baùt, hay gioù thoåi rôùt vaøo baùt, muoán tröø boû thöùc aên aáy, cho ñeán chæ baèng moät moùng tay cuõng coù theå tröø boû, coøn dö, khoâng phaïm. Ngöôøi khoâng phaïm: Phaïm laàn ñaàu tieân khi chöa cheá giôùi, si cuoàng, loaïn taâm, thoáng naõo, böùc baùch.