SOÁ 1435 - LUAÄT THAÄP TUÏNG, Quyeån 3 1
5-Giôùi Mai Moái: Phaät taïi nöôùc Xaù-veä, luùc ñoù con cuûa tröôûng giaû Loäc töû teân laø Ca la thoâng minh lanh lôïi, thöôøng giaûi quyeát moái nghi giuøm cho moïi ngöôøi. Cho neân nhaø naøo coù con gaùi hay chò em gaùi, neáu coù ai ñeán hoûi cöôùi ñeàu ñeán hoûi yù kieán cuûa Ca la: “OÂng A ñeán hoûi cöôùi con gaùi (chò em gaùi) cuûa toâi, ngöôøi naøy toát hay khoâng toát coù theå cung caáp y thöïc cho vôï con hay khoâng, neân cho cöôùi hay khoâng neân cho cöôùi ?” Neáu Ca la noùi khoâng toát, khoâng neân cho cöôùi vì khoâng theå cung caáp y thöïc cho vôï con thì ngöôøi ñoù nghe theo khoâng cho cöôùi; ngöôïc laïi neáu Ca la noùi toát neân cho cöôùi vì coù theå cung caáp y thöïc cho vôï con thì ngöôøi ñoù nghe theo lieàn cho cöôùi. Neáu ngöôøi nam naøo muoán tìm vôï hoûi cöôùi ñeàu ñeán hoûi Ca la: “Toâi muoán cöôùi coâ A, coâ gaùi naøy toát hay khoâng toát, coù theå thaønh gia söï ñöôïc khoâng ?”, neáu ca la noùi khoâng toát, khoâng theå thaønh gia söï chôù neân cöôùi thì ngöôøi ñoù nghe theo khoâng hoûi cöôùi; ngöôïc laïi neáu Ca la noùi toát, coù theå thaønh gia söï neân cöôùi thì ngöôøi ñoù nghe theo lieàn hoûi cöôùi. Laïi coù tröôøng hôïp sau khi nghe lôøi Ca la cho cöôùi, con gaùi hoaëc chò em gaùi cuûa hoï chòu ngheøo cuøng khoå sôû, y thöïc khoâng ñuû; hoaëc voán ñaõ ngheøo cuøng laïi caøng ngheøo cuøng khoå sôû hôn, lieàn cheâ bai Ca la raèng: “Vì nghe theo lôøi cuûa ca la neân con gaùi (chò em gaùi) cuûa chuùng ta phaûi rôi vaøo caûnh ngheøo cuøng”. Ngöôïc laïi neáu sau khi nghe lôøi Ca la cho cöôùi, con gaùi hoaëc chò em gaùi cuûa hoï ñöôïc giaøu sang sung söôùng, y thöïc ñaày ñuû; hoaëc voán ñaõ giaøu sang sung söôùng laïi caøng sung söôùng hôn, lieàn khen ngôïi Ca la raèng: “Nhôø nghe theo lôøi Ca la neân nay con gaùi (chò em gaùi) cuûa ta môùi ñöôïc giaøu sang sung söôùng nhö theá”; nhö theá Ca la hoaëc ñöôïc khen ngôïi hoaëc bò cheâ bai. Thôøi gian sau Ca la do loøng tin xuaát gia, caïo boû raâu toùc maëc Ca sa laøm Tyø kheo vaãn nhö tröôùc kia laøm mai moái. Neáu nhaø naøo coù con gaùi hay chò em gaùi, coù ai ñeán hoûi cöôùi ñeàu ñeán hoûi yù kieán cuûa-Tyø kheo Ca la… gioáng nhö ñoaïn vaên treân, cho ñeán caâu nhö theá Tyø kheo Ca la hoaëc ñöôïc khen ngôïi hoaëc bò cheâ bai. Tyø kheo Ca la thöôøng lui tôùi nhaø ñaøn vieät, coù ngöôøi hoûi Ca la: “Ñaïi-ñöùc coù ñeán nhaø oâng A khoâng, neáu coù ñeán nhôø thaày noùi giuùp nhaø ñoù gaû con gaùi (chò em gaùi) cho con trai cuûa toâi”, Ca la nhaän lôøi, cöù nhö theá laøm mai moái qua laïi. Coù Tyø kheo thieåu duïc tri tuùc haønh haïnh ñaàu ñaø nghe bieát vieäc naøy hoå theïn khoâng vui lieàn quôû traùch Ca la raèng: “Taïi sao laø Tyø kheo maø con laøm mai moái”, quôû traùch roài lieàn ñem vieäc naøy baïch Phaät, Phaät do nhaân duyeân naøy nhoùm Tyø kheo taêng roài hoûi Ca la: “Thaày thaät ñaõ laøm vieäc naøy phaûi khoâng ?” Ñaùp: “Thaät vaäy, Theá toân”, Phaät duøng ñuû lôøi quôû traùch: “Vieäc thaày ñaõ laøm khoâng phaûi phaùp Sa-moân… laø ñieàu maø ngöôøi xuaát gia khoâng neân laøm. Thaày laø ngöôøi ngu si, thaày khoâng bieát Ta ñaõ duøng ñuû caùch quôû traùch duïc, duïc töôûng; ñuû caùch khen ngôïi ly duïc töôûng, dieät duïc nhieät. Ta
2 BOÄ LUAÄT 5 thöôøng daïy ngöôøi noùi phaùp ly duïc, ñoái vôùi duïc thaày coøn khoâng neân sanh taâm, huoáng chi laøm nghieäp aùc caên baûn baát tònh kieát phöôïc duïc nhueá si. Thaày ngu si, ta coøn khoâng khen ngôïi ngöôøi ít duïc taâm huoáng chi laø laøm mai moái?” Ñuû lôøi quôû traùch roài Phaät baûo caùc Tyø kheo: “Do möôøi lôïi neân keát giôùi cho caùc Tyø kheo, töø nay giôùi naøy neân noùi nhö sau: Neáu Tyø kheo laøm vieäc mai moái, ñem lôøi ngöôøi nam noùi vôùi ngöôøi nöõ, ñem lôøi ngöôøi nöõ noùi vôùi ngöôøi nam, hoaëc thaønh vieäc vôï choàng hoaëc thaønh vieäc tö thoâng, cho ñeán moät laàn giao hoäi thì Tyø kheo naøy phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa. Laøm vieäc mai moái laø nhaän lôøi cuûa ngöôøi tôùi lui qua laïi laøm mai moái. Ngöôøi nöõ ñöôïc möôøi boán haïng ngöôøi baûo hoä: Cha baûo hoä, meï baûo hoä, cha meï cuøng baûo hoä, anh em baûo hoä, chò em baûo hoä, caäu baûo hoä, coâ baûo hoä, caû coâ caäu cuøng baûo hoä, baø con baûo hoä, doøng hoï baûo hoä, töï baûo hoä, luaät phaùp baûo hoä vaø choáng baûo hoä. Ñem lôøi ngöôøi nöõ noùi vôùi ngöôøi nAm-laø ngöôøi nöõ noùi vôùi Tyø kheo: “Thaày coù theå chuyeån lôøi noùi naøy ñeán ngöôøi nam kia khoâng, ñoù laø “Toâi muoán laøm vôï oâng hoaëc muoán cuøng oâng tö thoâng, oâng coù theå laøm choàng toâi hoaëc cuøng toâi tö thoâng khoâng?” Hoaëc “Toâi muoán gaû con gaùi (chò em gaùi) cho oâng, oâng coù theå laøm choàng con gaùi (chò em gaùi) toâi khoâng?”. Ñem lôøi ngöôøi nam noùi vôùi ngöôøi nöõ laø ngöôøi nam noùi vôùi Tyø kheo: “Thaày coù theå chuyeån lôøi noùi naøy ñeán coâ gaùi kia khoâng, ñoù laø: Toâi muoán laáy coâ (hoaëc con gaùi, chò em gaùi cuûa coâ) laøm vôï hoaëc muoán cuøng coâ (hoaëc con gaùi, chò em gaùi cuûa coâ) tö thoâng”. Tröôïng phu coù baûy loaïi vôï: Moät laø vôï do tìm caàu ñöôïc: Nhôø duøng chuùt ít taøi vaät maø tìm caàu ñöôïc vôï. Hai laø vôï nhôø nöôùc maø ñöôïc: Neáu coù ngöôøi naém tay vaø röôùi nöôùc vaøo loøng baøn tay cuûa ngöôøi con gaùi roài trao cho maø ñöôïc vôï. Ba laø vôï nhôø phaù maø ñöôïc: do cöôùp phaù nöôùc khaùc ñoaït ñöôïc roài laáy laøm vôï; hoaëc nöôùc phaûn nghòch ñi thaûo phaït ñoaït ñöôïc roài laáy laøm vôï. Boán laø vôï töï ñeán maø ñöôïc: do ngöôøi nöõ töï taâm tham aùi thoï laïc töï nguyeän ñeán laøm vôï. Naêm laø vôï nhôø y thöïc maø ñöôïc: do ngöôøi nöõ khoâng theå töï sinh soáng, vì y thöïc neân töï nguyeän ñeán laøm vôï. Saùu laø vôï do hôïp sanh maø ñöôïc: Neáu ngöôøi nöõ noùi vôùi ngöôøi nam: “Anh coù taøi saûn, toâi cuõng coù taøi saûn, khi sanh con trai hay con gaùi chuùng ta cuøng nuoâi döôõng”, ñaây goïi laø nhôø hôïp luïc sinh soáng maø ñöôïc vôï. Baûy laø vôï ñöôïc trong choác laùt: Laø chæ cuøng moät laàn giao hoäi. Trong giôùi naøy töôùng phaïm laø neáu Tyø kheo nhaän lôøi cuûa ngöôøi
SOÁ 1435 - LUAÄT THAÄP TUÏNG, Quyeån 3 3
chuû, töï ñeán noùi vôùi ngöôøi kia roài töï trôû veà baùo laïi thì phaïm Taêng-giaø- baø-thi-sa. Neáu Tyø kheo töï nhaän lôøi cuûa ngöôøi chuû, töï ñeán noùi vôùi ngöôøi kia roài sai söù veà baùo laïi cuõng phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa. Neáu Tyø kheo töï nhaän lôøi cuûa ngöôøi chuû, töï ñeán noùi vôùi söù giaû cuûa ngöôøi kia roài sai söù veà baùo laïi cuõng phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa. Neáu Tyø kheo töï nhaän lôøi cuûa ngöôøi chuû, sai söù ñeán noùi vôùi söù giaû cuûa ngöôøi kia roài sai söù veà baùo laïi cuõng phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa. Neáu Tyø kheo töï nhaän lôøi cuûa ngöôøi chuû, sai söù ñeán noùi vôùi ngöôøi kia roài töï mình veà baùo laïi thì phaïm Taêng-giaø- baø-thi-sa. Neáu Tyø kheo töï nhaän lôøi cuûa ngöôøi chuû, sai söù ñeán noùi vôùi ngöôøi kia roài sai söù veà baùo laïi cuõng phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa. Neáu Tyø kheo töø söù giaû nhaän lôøi cuûa ngöôøi chuû, sai söù ñeán noùi vôùi ngöôøi kia roài sai söù veà baùo laïi thì phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa. Neáu Tyø kheo töø söù giaû nhaän lôøi cuûa ngöôøi chuû, sai söù ñeán noùi vôùi söù giaû cuûa ngöôøi kia roài sai söù veà baùo laïi cuõng phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa. Neáu Tyø kheo töø söù giaû nhaän lôøi cuûa ngöôøi chuû, sai söù ñeán noùi vôùi ngöôøi kia roài töï mình veà baùo laïi thì phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa. Neáu Tyø kheo töø söù giaû nhaän lôøi cuûa ngöôøi chuû, töï ñeán noùi vôùi ngöôøi kia roài töï trôû veà baùo laïi thì phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa. Neáu Tyø kheo töø söù giaû nhaän lôøi cuûa ngöôøi chuû, töï ñeán noùi vôùi ngöôøi kia roài sai söù veà baùo laïi thì phaïm Taêng-giaø-baø- thi-sa. Neáu Tyø kheo töø söù giaû nhaän lôøi cuûa ngöôøi chuû, töï ñeán noùi vôùi söù giaû cuûa ngöôøi kia roài sai söù veà baùo laïi thì phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa. Tröôøng hôïp coù hai Tyø kheo nhaän lôøi cuûa ngöôøi chuû, khi ra ngoaøi Tyø kheo naøy noùi vôùi Tyø kheo kia raèng: “Thaày noùi luoân yù cuûa toâi”, neáu Tyø kheo kia ñeán noùi vôùi ngöôøi kia roài trôû veà baùo laïi cho ngöôøi chuû bieát thì caû hai ñeàu phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa; neáu khoâng trôû veà baùo laïi thì caû hai ñeàu phaïm Thaâu-lan-giaù. Neáu hai Tyø kheo nhaän lôøi cuûa ngöôøi chuû, khi ra ngoaøi Tyø kheo naøy noùi vôùi Tyø kheo kia raèng: “Thaày chôù noùi yù cuûa toâi”, Tyø kheo kia ñeán noùi vôùi ngöôøi kia roài trôû veà baùo laïi thì Tyø kheo kia phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa, neáu khoâng trôû veà baùo laïi thì phaïm Thaâu-lan-giaù. Tröôøng hôïp caùc Tyø kheo vaøo nhaø thí chuû, chuû nhaø hoûi Tyø kheo ñi tröôùc raèng: “Caùc thaày coù ñeán nhaø oâng A khoâng, neáu coù nhôø caùc thaày noùi giuùp ñeå nhaø ñoù gaû con gaùi (chò em gaùi) cho con trai cuûa toâi ”, Tyø kheo ñi tröôùc noùi: “Chuùng toâi khoâng ñöôïc laøm mai moái”, Tyø kheo ñi sau nghe vaäy lieàn ñeán nhaø oâng A noùi raèng: “OÂng coù theå gaû con gaùi (chò em gaùi) cho con traùi cuûa oâng B khoâng?” Sau ñoù trôû veà baùo laïi thì phaïm Taêng- giaø-baø-thi-sa, khoâng trôû veà baùo laïi thì phaïm Thaâu-lan-giaù. Neáu chuû nhaø hoûi Tyø kheo ñi sau: “Thaày coù ra vaøo caùc nhaø oâng A, oâng B khoâng, neáu
4 BOÄ LUAÄT 5
coù nhôø thaày noùi giuùp ñeå nhaø ñoù gaû con gaùi (chò em gaùi) cho con trai cuûa toâi”, Tyø kheo ñi sau noùi: “Chuùng toâi khoâng ñöôïc laøm mai moái”, Tyø kheo ñi tröôùc nghe vaäy lieàn ñi ñeán caùc nhaø ñoù noùi vôùi hoï raèng: “OÂng coù theå gaû con gaùi (chò em gaùi) cho con trai cuûa oâng C khoâng?” Neáu trôû veà baùo laïi thì phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa, khoâng trôû veà baùo laïi thì phaïm Thaâu-lan-giaù. Tröôøng hôïp moät Tyø kheo ñi treân ñöôøng gaëp moät ngöôøi nöõ noùi vôùi Tyø kheo raèng: “Thaày coù theå noùi vôùi oâng A gaû con gaùi (chò em gaùi) cho con trai cuûa toâi khoâng?” Neáu Tyø kheo nhaän lôøi ñeán noùi vôùi oâng A roài trôû veà baùo laïi thì phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa, khoâng trôû veà baùo laïi thì phaïm Thaâu-lan-giaù. Nhö theá cho ñeán hai, ba, boán ngöôøi nöõ cuõng vaäy hoaëc hai, ba, boán Tyø kheo cuõng vaäy. Tröôøng hôïp moät Tyø kheo ñi treân ñöôøng gaëp moät ngöôøi nam noùi vôùi Tyø kheo raèng: “Thaày coù theå noùi vôùi oâng A gaû con gaùi (chò em gaùi) cho con trai cuûa toâi khoâng?” Tyø kheo nhaän lôøi ñeán noùi vôùi oâng A roài trôû laïi baùo cho bieát thì phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa, neáu khoâng trôû laïi baùo thì phaïm Thaâu-lan-giaù. Nhö theá cho ñeán hai, ba, boán ngöôøi nam cuõng vaäy hoaëc hai, ba, boán Tyø kheo cuõng vaäy. Tröôøng hôïp Tyø kheo ñi reân ñöôøng gaëp moät ngöôøi nöõa vaø moät ngöôøi nam noùi vôùi Tyø kheo raèng: “Thaày coù theå noùi vôùi oâng A gaû con gaùi (chò em gaùi) cho con trai cuûa chuùng toâi khoâng?” Tyø kheo nhaän lôøi ñeán noùi vôùi oâng A… töôùng phaïm nhö tröôøng hôïp treân, nhö theá cho ñeán hai, ba, boán ngöôøi nöõ vaø ngöôøi nam cuõng vaäy hoaëc hai. Ba, boán Tyø kheo cuõng vaäy. Tröôøng hôïp moät Tyø kheo ñi treân ñöôøng gaëp moät ngöôøi nöõ vaø moät huyønh moân, cho ñeán hai, ba, boán ngöôøi nöõ vaø huyønh moân hoaëc hai, ba, boán Tyø kheo töôùng phaïm cuõng gioáng nhö tröôøng hôïp treân. Tröôøng hôïp moät Tyø kheo ñi treân ñöôøng gaëp moät ngöôøi nöõ vaø ngöôøi hai caên, cho ñeán hai, ba, boán ngöôøi nöõ vaø ngöôøi hai caên hoaëc hai, ba, boán Tyø kheo töôùng phaïm cuõng gioáng nhö tröôøng hôïp treân. Tröôøng hôïp moät Tyø kheo ñi treân ñöôøng gaép moät ngöôøi nam vaø moät huyønh moân, cho ñeán hai, ba, boán ngöôøi nam vaø huyønh moân hoaëc hai, ba, boán Tyø kheo töôùng phaïm cuõng gioáng nhö tröôøng hôïp treân. Tröôøng hôïp moät Tyø kheo ñi treân ñöôøng gaëp moät ngöôøi nam vaø ngöôøi hai caên, cho ñeán hai, ba, boán ngöôøi nam vaø ngöôøi hai caên hoaëc hai, ba, boán Tyø kheo töôùng phaïm cuõng gioáng nhö tröôøng hôïp treân. Tröôøng hôïp moät Tyø kheo ñi treân ñöôøng gaëp moät huyønh moân vaø ngöôøi hai caên, cho ñeán hai, ba, boán huyønh moân vaø ngöôøi hai caên hoaëc hai, ba, boán Tyø kheo töôùng phaïm cuõng gioáng nhö tröôøng hôïp treân. Tröôøng hôïp moät Tyø kheo ñi treân ñöôøng gaëp moät ngöôøi nöõ, moät ngöôøi nam, moät huyønh moân vaø moät ngöôøi hai caên; cho ñeán hai, ba, boán ngöôøi nöõ, ngöôøi
SOÁ 1435 - LUAÄT THAÄP TUÏNG, Quyeån 3 5
nam, huyønh moân vaø ngöôøi hai caên hoaëc hai, ba, boán Tyø kheo töôùng phaïm cuõng gioáng nhö tröôøng hôïp treân. Tröôøng hôïp coù hai vôï choàng cö só giaän nhau khoâng hoøa hôïp, coù moät Tyø kheo thöôøng lui tôùi nhaø ñoù sau khi thaêm hoûi bieát ñöôïc nguyeân do lieàn khuyeân baûo hai ngöôøi hoøa hôïp laïi, khuyeân baûo roài sanh nghi khoâng bieát mình coù phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa khoâng, lieàn ñem vieäc naøy baïch Phaät, Phaät noùi: “Ba loaïi vôï do taøi vaät maø ñöôïc, do nöôùc röôùi vaøo loøng baøn tay maø ñöôïc vaø do cöôùp phaù chieám ñöôïc, neáu ñaõ laøm giaáy chöùng nhaän maø noùi laø khoâng phaûi vôï toâi, luaät phaùp chöa xöû ñoaùn vaãn coøn qua laïi vaø chöa noùi laø khoâng phaûi vôï toâi, Tyø kheo khuyeân baûo hoøa hôïp thì phaïm Thaâu-lan-giaù; neáu ñaõ laøm giaáy chöùng nhaän maø noùi laø khoâng phaûi vôï toâi, luaät phaùp ñaõ xöû ñoaùn khoâng qua laïi nöõa vaø noùi laø khoâng phaûi vôï toâi, Tyø kheo khyeân baûo hoøa hôïp thì phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa”. Nhaän lôøi cuûa ngöôøi coù ba caùch: 1. Oai nghi: Neáu Tyø kheo noùi vôùi ngöôøi chuû: “OÂng thaáy toâi qua laïi ngoài ñöùng thì bieát laø ñöôïc hay khoâng ñöôïc”. 2.Töôùng: Neáu Tyø kheo noùi vôùi ngöôøi chuû: “OÂng thaáy toâi môùi caïo toùc hay maëc Taêng-giaø-leââ hay caàm baùt thì bieát laø ñöôïc hay khoâng ñöôïc”. 3. Öôùc heïn: Neáu Tyø kheo noùi vôùi ngöôøi chuû: “OÂng thaáy toâi khi ôû trong chuùng noùi lôùn tieáng hay phaát y thì bieát laø ñöôïc hay khoâng ñöôïc”. Trôû veà baùo laïi coù saùu caùch: Mieäng noùi, vieát thö, aán daáu tay (kyù teân), oai nghi, töôùng vaø öôùc heïn. - Mieäng noùi: Neáu Tyø kheo mieäng nhaän lôøi, sai söù ñeán töï mieäng noùi vôùi ngöôøi kia, trôû veà töï mieäng baùo laïi thì phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa; cho ñeán vieát thö, kyù teân, oai nghi, töôùng vaø kyø heïn baùo laïi ñeàu phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa. - Vieát thö: Neáu Tyø kheo mieäng nhaän lôøi roài vieát thö cho ngöôøi kia vaø vieát thö baùo laïi thì phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa; cho ñeán kyù teân, oai nghi, töôùng, öôùc heïn vaø töï mieäng baùo laïi ñeàu phaïm Taêng-giaø-baø-thi- sa. - Kyù teân (aán daáu tay, ñoùng daáu): Neáu Tyø kheo töï mieäng nhaän lôøi roài kyù teân ñeå noùi cho ngöôøi kia bieát vaø kyù teân ñeå baùo laïi cho ngöôøi chuû bieát thì phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa; cho ñeán duøng oai nghi, töôùng, öôùc heïn, töï mieäng noùi hay vieát thö baùo laïi ñeàu phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa. - Duøng oai nghi. - Duøng töôùng. - Öôùc heïn cuõng phaïm gioáng nhö vaäy.
BOÄ LUAÄT TAÄP 4
Neáu Tyø kheo nhaän lôøi cuûa ngöôøi giaøu sang ñeán noùi vôùi ngöôøi giaøu sang roài trôû veà baùo laïi thì phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa; neáu nhaän lôøi cuûa ngöôøi ngheøo heøn ñeán noùi vôùi ngöôøi giaøu sang roài trôû veà baùo laïi thì phaïm Thaâu-lan-giaù. Neáu Tyø kheo nhaän lôøi cuûa ngöôøi kia maø hieåu ñöôïc yù thì phaïm Taêng-giaø-baø-thi-sa; neáu hieåu yù maø khoâng nhaän lôøi thì phaïm Thaâu-lan-giaù; neáu nhaän lôøi maø khoâng hieåu ñöôïc yù thì khoâng phaïm.