📜 Giảng Sư
Kho kinh › Kinh Pháp Cú (Dhammapada, Anh–Việt)

Dhammapada Sutta (7)

Kinh Pháp Cú (Dhammapada, Anh–Việt) · 6,957 ký tự · ~6 phút đọc
🏠 📜

Dhammapada E-V- Intro

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Dhammapada Sutta

(Khuddaka Nikaya - Sutta Pitaka)

Trích Giảng Kinh Pháp Cú

HT. Thích Thanh Từ

(Trích: "Nhặt Lá Bồ Đề", Tập 1)

1.Khen Chê Không Thật:

Xưa vị lai và nay

Đâu có sự kiện này

Người hoàn toàn bị chê

Người trọn vẹn được khen. (Pháp Cú 228)

Bình:

Người hoàn toàn bị chê xưa nay và mai sau chưa từng

có. Người trọn vẹn được khen xưa nay và mai sau

chưa từng có. Như kẻ uống rượu, được bạn rượu

khen. Kẻ cướp, được đồng đảng khen. Những kẻ xấu

xa như vậy, vẫn có người khen, đâu hẳn đã hoàn

toàn bị chê. Rồi hiền như Phật, vẫn bị ngoại

đạo chê. Như chúa Jesus rồi cũng bị đóng đinh

trên thập tự giá.

Như vậy để thấy rằng

việc khen chê ở giữa cuộc đời này không phải

là chân lý. Người được khen nở lỗ mũi,

người bị chê xụ mặt, là người ngu si, là kẻ khờ.

Chớ vì sự khen chê mà lấy đó làm cuộc sống, hãy

sống hợp lẽ đạo mà xa lìa khen chê. Người Phật tử

hãy giữ vững lập trường mà đừng lầm lẫn giữa khen

và chê. Đừng để cái khen và chê cũng mặc, hễ

biết mình sống hợp đại lý thì thôi.

Mặc người chê, mặc kẻ gièm

Lấy lửa đốt trời thêm nhọc xác. (Chứng đạo ca)

2. Si Mê Là Gốc Đau Khổ:

Đêm dài với người thức

Đường dài với kẻ mệt

Luân hồi dài kẻ ngu

Không hiểu chân diệu pháp. (Pháp Cú 60)

Bình:

Với người thức không ngủ được, thấy đêm sao mà

dài lê thê. Với người đi mệt, thấy con đường

nó sao mà dài xa xôi diệu vợi. Với kẻ ngu thì,

thấy cuộc luân hồi dài đăng đẳng không có ngày

kết thúc. Bao nhiêu nỗi khổ đau đè nặng

trên kiếp người. Ở trong cuộc luân hồi không

tìm đâu được lối ra. Và khổ thay đã là kẻ ngu

thì có biết đâu là cuộc "luân hồi"!

và có bao giờ nghĩ đến phải ra và tìm đường

thoát ra. Nhưng thực trạng cái khổ đau niềm tủi

nhục cứ khắn chặt con người họ, và họ phải

tự thấy cuộc đời, cái dòng đời này, thật ê

chề, thật ngao ngán. Sự thật đó chẳng khác nào

kẻ thức khuya không ngủ trong đêm, thấy đêm dài lê

thê, và kẻ lữ hành đang trên đường hãy còn xa

thăm thẳm, người mệt, thân nhừ, tất cả việc

trước mắt thấy ê chề ngao ngán. Người ngu ở

giữa cuộc đời này là như vậy đó!

Tội nghiệp thay! Con người

nào hay ngoài nỗi cơ cực của kiếp người,

còn có đời sống siêu thoát, đời sống an lành. Đó

là đời sống của người hiểu chân diệu pháp.

Không hiểu "chân diệu pháp" con

người sẽ khổ đau mãi mãi trong kiếp luân hồi.

Chân diệu pháp chính là Phật pháp.

3. Biết Được Lỗi Mình Mới Khó:

Dễ thay thấy lỗi người

Lỗi mình biết mới khó

Lỗi người ta phanh tìm

Như tìm thóc trong gạo.

Còn lỗi mình che đậy

Như kẻ gian giấu bài. (Pháp Cú 252)

Bình:

Dễ thấy lỗi người việc ấy không khó, chỉ

cần nhìn sơ qua là mình thấy người đó có lỗi

rồi. "Vạch lá tìm sâu, quét nhà ra rác"

điều này quá rõ ràng. Thấy lỗi người không

khó. Thấy lỗi mình mới thật là khó. Vì thông

thường mình vốn thương mình, thì có bao giờ mình

chịu cho mình là xấu (có lỗi thì thành xấu),

vậy nên có mấy người chịu trở lại tìm lỗi

mình, mặt mình dính lọ thì có bao giờ mình

thấy, nếu không có người chỉ, không biết xem

gương.

Vậy đó mà với lỗi người

thì ta phanh tìm không bỏ sót. Người ta có giấu

mình cũng phải tìm bươi móc cho ra. Việc này

giống như việc lượm thóc trong gạo. Gầm đầu

lượm từng hạt, lượm thật kỹ. Cái tật này gần như

muôn đời ở một con người. Đó là gần như bản

chất, một thứ bản chất xấu xa tồi bại. Nó được

coi là rất trái với thánh đạo.

Ngược lại, với lỗi mình

thì bưng bít, che đậy giống như người cờ gian bạc

lận, giấu đi con bài của mình v.v... để phòng

thủ thắng kẻ khác. Một sự giấu giếm thật khéo

léo thật tinh vi. Cái tật chúng sanh là như vậy. Mấy

ai chịu gan dạ phơi bày lỗi mình.

Đức Phật đã nói như vậy,

là trước chỉ cho con người thấy rõ sự lầm lẫn của

mình, thấy rõ ngõ ngách của tâm hồn mình. Thấy rồi

để mà khéo chừa đi. Là một Sa Môn, một người

tu chớ có thấy lệch lạc như vậy. Mà lúc nào

người Sa Môn cũng phải biết rõ lỗi của mình

đẻ phát lồ sám hối. Phát lồ tức là phơi bày

lỗi lầm, không giấu giếm, mà đưa ra trình

lên tước đại chúng, nhận khuyết, nhận lỗi

cầu xin sám hối.

Ngài Huệ Năng đã dạy:

"Thường biết lỗi mình, chớ biết

lỗi thế gian". Tu là cốt để biết

rõ mình. Muốn biết rõ mình phải "biết

lỗi" mình. Tu mà không biết lỗi mình

thì không bao giờ tu tiến được. Những lỗi

hiện đời và lỗi từ vô thủy, biết bao

lỗi, thế mà không biết, thì sao gọi

là tu? Tu là sửa. Sửa là sửa lỗi. Sửa lỗi

thành không còn lỗi nữa gọi là tu. Không như

vậy, gọi tu là tu làm sao?

Vậy chớ có biết lỗi

người. Phải thường biết lỗi mình. Được

vậy trong tương quan cuộc sống mình không bị thiên

hạ ghét. Mình không nói lỗi người thì ai ghét

mình. Và trong việc tu hành, ngày càng tiêu

được tội lỗi, nghiệp chướng vơi đi, tâm

trí ngày càng sáng thêm. Niềm an vui ngày càng

rộng mở. Cuộc sống ngay đó được hạnh phúc. Không

cầu mà được.

4. Thắp Sáng Trí Huệ:

Như giữa đống rác nhớp

Quăng bỏ ngoài đường lớn

Chỗ ấy nở hoa sen,

Thơm sạch đẹp lòng người.

Cũng vậy giữa quần sanh,

Uế, nhiễm, mù, phàm tục,

Đệ tử bậc chánh giác

Sáng ngời với trí tuệ. (Pháp Cú 58-59)

Bình:

Trong chỗ nhơ nhớp mà sanh hoa sen. Hoa nở thơm

sạch lòng người. Ở trong các pháp thế gian:

khổ, không, vô thường, vô ngã, bốn điều này

người thế tục cho là thường, lạc, ngã, tịnh.

Đó là bốn việc: vô thường không phải thường,

vô ngã không phải ngã, khổ không phải lạc, nhớp

không phải tịnh. Vậy mà họ thấy thường, lạc,

ngã, tịnh, cái thấy như vậy là không đúng sự

thật. Như bàn tay trắng mà thấy là bàn tay đen.

Thấy như vậy là thấy mù. Một cái thấy hoàn toàn

không đúng sự thật. Với các pháp giữa này, người

phàm tục đều thấy như vậy, nên gọi là mù.

Từ cái thấy mù như vậy mà

chấp lấy các thứ uế nhiễm của thế gian làm

sự sống. Chính vì bằng cái thấy mù tối như vậy,

nên các pháp ấy đã trở nên trói buộc, làm thống

khổ cho người. Đã dính mắc vào nó mong gì thoát

ra, càng giẫy giụa nó càng khắn chặt. Như những con

rắn đã quấn vào mình mà càng vùng vẫy thì nó

càng siết cứng và cắn rứt.

Ngược lại đối với bậc

đệ tử bậc Chánh giác, hàng Sa Môn, đối với

các vật gọi là uế nhiễm: khổ, không, vô

thường, vô ngã. Thấy đúng như thật. Cái thấy ấy

như đầu đen thấy là đen, bàn tay trắng thấy là

trắng. Thấy như vậy là cái thấy của con mắt sáng.

Thấy đúng như thật. Cái thấy đó là trí tuệ.

Ở trên tướng uế nhiễm

mà thấy đúng như thật, thì ngay đó đã được

giác ngộ đúng đắn, tức được chánh giác. Cái

thấy đó là sáng ngời trí tuệ, đâu còn lầm

lẫn nữa. Vì vậy mà giải thoát được ngay trên nó,

giải thoát vươn lên tỏa rộng đời sống thanh tịnh

ngay trên nó, có khác gì hoa sen mọc lên nở đẹp

gữa nơi nhơ nhớp.

Từ cái thấy này, nếu ở

trong pháp Đại thừa, tức thấy rõ "Phiền não

tức bồ đề". Ngay chúng sanh tức Phật. Ngay

cảnh giới chúng sanh nhơ xấu, tức là cõi Phật thanh

tịnh đủ bốn tánh: Thường, lạc, ngã, tịnh. Và

để phân biệt bốn tánh: Thường, lạc, ngã,

tịnh của chúng sanh (bốn cái thường không thật)

gọi đây là Chơn thường, Chơn lạc, Chơn ngã,

Chơn tịnh.

HT. Thích Thanh Từ

(Trích: "Nhặt Lá Bồ Đề", Tập 1)

[ Mục lục ][ Thư mục Việt ngữ ] [ Buddhasasana Main Page ]

← Văn bản trướcDhammapada Sutta (6)Văn bản tiếp →Dhammapada E-V
☰ Mục lục Kinh Pháp Cú (Dhammapada, Anh–Việt)
⬇ Tải .txt⬇ Tải PDF