TAM TẠNG THÁNH ĐIÊN 4S SX
PHẬT GIÁO w NAM %
、 舂 M0囈 :>
、 ỉỷ í^ ^
VIỆN NGHIÊN CỨU PHẬT HỌC VIỆT NAM
TAM TẠNG THÁNH ĐIỂN PHẬT GIÁO VIỆT NAM
TAM TẠNG PHẬT GIÁO BÔ PHÁI Ỏ4
KINH TẠP A-HÀM (雜荷含經)
Việt dịch Hòa thương THÍCH THIỆN SIÊU Hòa thượng THÍCH THANH TỪ
NHÀ XUẤT BẢN TỔNG HỢP THÀNH PHỐ Hổ CHÍ MINH
NAMO TASSA BHAGAVATO ARAHATO SAMMĀSAMBUDDHASSA THÀNH KÍNH ĐẢNH LỄ ĐỨC THẾ TÔN, BẬC ỨNG CÚNG, CHÁNH ĐẲNG GIÁC
HỒI ĐÒNG CHỨNG MINH
(Nhiệm kỳ 2017-2022)
PHÁP CHỦ GIÁO HÔI PHẬT GIÁO VIỆT NAM
• Trưởng lão Hòa thượng THÍCH PHỔ TUỆ
PHÓ PHÁP CHỦ GIÁO HÔI PHẬT GIÁO VIỆT NAM
• Trưởng lão Hòa thượng THÍCH TRÍ QUẢNG
• Trưởng lão Hòa thượng THÍCH GIÁC NHƯỜNG
. Trưởng lão Hòa thượng THÍCH THANH DŨNG
• Trưởng lão Hòa thượng DƯƠNG NHƠN
• Trưởng lão Hòa thượng THÍCH THANH ĐÀM
. Trưởng lão Hòa thượng THÍCH ĐỨC NGHIỆP
. Trưởng lão Hòa thượng THÍCH THANH TỪ
• Trưởng lão Hòa thượng THÍCH THIỆN DUYÊN
• Trưởng lão Hòa thượng THÍCH TRÍ TỊNH
HỒI ĐÒNG CHỈ ĐẠO PHIÊN DỊCH
. Hòa thượng THÍCH THIỆN NHƠN
-Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN
. Hòa thượng THÍCH GIÁC TOÀN
-Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN
-Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam
• Hòa thượng Tiến sĩ THÍCH GIA QUANG
-Phổ Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN
-Viện trưởng Phăn viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tại Hà Nội
. Giáo sư Tiến sĩ LÊ MẠNH THÁT
-Cố vấn Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam
BAN BIÊN TẬP & ẨN HÀNH TAM TẠNG PHẠT GIÁO Bô PHÁI
•Trưởng ban -Hòa thượng THÍCH GIÁC TOÀN
•Phó Trưởng ban
-Giáo sư Tiến sĩ LÊ MẠNH THÁT
-Thượng tọa Tiến sĩ THÍCH TÂM ĐỨC
-Thượng tọa Tiến sĩ THÍCH ĐỨC THIỆN
•Tổng Biên tập
-Hòa thượng Tiến sĩ THÍCH MINH THÀNH
-Thượng tọa Tiến sĩ THÍCH NHẬT TỪ
•Phó Tổng Biên tập
. Hòa thượng THÍCH PHƯỚC CẨN
-Thượng tọa Tiến sĩ THÍCH HẠNH BÌNH
-Thượng tọa Thạc sĩ THÍCH CHÚC PHÚ
•Thư ký Biên tập
-Thượng tọa Tiến sĩ THÍCH GIÁC HOÀNG •ủy viên Biên tập
-Hoa thượng THrcH thông thiền
. Thượng tọa THÍCH THIỆN THUẬN
. Thượng tọa THÍCH NGUYÊN HUNG
-Thượng tọa THÍCH NGUYÊN TRANG
-Ni sư Tiến sĩ THÍCH NỮ LIÊN HÒA
•Trưởng ban Tài chánh -Thượng tọa Tiến sĩ THÍCH PHƯỚC TIẾN
LỜI CHÚNG MINH
Nam-mô Bản Sư Thích-ca Mâu-ni Phật 人 7 ỉ "l 9 LC l . 7 , 9 Trong Kỉnh Hoa Nghiêm có ghi: "Phật dĩ nhát nhát thân, xứ xứ chuyên pháp luâri'(佛以一一身,處處轉法輪),nghĩa là đức Phật luôn dùng tất cả hóa thân của mình, ở mọi nơi mọi chôn chuyên bánh xe pháp. Thật hoan hỷ9 tinh thần chuyển bánh xe pháp của đức Phật đã và đang được chư Tôn đức Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam triển khai một cách hiệu quả. Đặc biệt, trên phương diện hoằng truyền kinh điển, chư Tôn đức đã có những định hướng đúng đắn cho Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam tiến hành phiên dịch, san định, ân tông Kinh, Luật, Luận, Sớ giải có nguồn góc từ tạng Pali, Sanskrit, Hán cổ và các ngôn ngữ khác. Khi nghiên cứu, hoằng truyền kinh điển, nhà Phật thường có câu: "Dĩ Thánh giáo vỉ minh cảnh chiếu kiến tự tăm, dĩ tự tăm vỉ trí đăng chiếu kinh u chr (以 矍教爲明鏡照見自心,以自心易智燈照經幽旨 ),nghĩa là lấy Phật pháp làm tấm gương sáng soi vào tự tâm, lấy tự tâm làm ngọn đèn trí soi tỏ chỗ thâm sâu của kinh điển. Những Phật sự được chư Tôn đức trong Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam đã và đang thực hiện, thực sự là những việc làm trân quý. Việc áy không chỉ lam sáng ban tâm cua môi hanh giả nghiên cưu ma con chuyên hóa lời Phật dạy một cách dễ hiểu, dễ học? dễ hành, gần gũi với cuộc sống đời thường. Thông qua đó5 môi hành giả có được cách tiêp cận, tu tập, thực hành lời Phật dạy, thành tựu nhiều kết quả hơn. Từ việc nghiên cứu kinh điển, nhìn lại Phật giáo Việt Nam, chúng ta mới thấy, Phật giáo Việt Nam với chiều dài lịch sử trên dưới 2000 năm đồng hành cùng dân tộc, đã tạo nên những giá trị Phật giáo đặc biệt, đóng vai trò trụ cột trong việc gìn giữ nên văn hóa Việt thời kỳ 1000 năm Bác thuộc, làm cho dân tộc Việt Nam trở nên vĩ đại nhất trong lịch sử phong kiến nước nhà vào thời đại Lý - Trần, vẫn đang tiếp tục đồng hành cùng đất nước trong thời kỳ hội nhập với phương châm "Dạo pháp - Dân tQC." Chính vì vậy? những Phật sự của chư Tôn đức trong Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam đang thực hiện có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc "kế vãng khai lai, truyền trì đạo mạch", không chỉ làm cho Phật pháp xương minh, trường tồn ở thế gian mà còn góp phần làm cho
viii 懶 KINH TẠP A-HÀM
Phật giáo Việt Nam tiếp nối truyền thống tốt đẹp từ ngàn xưa, phát triển lên một tầm cao mới. Hy vọng mỗi hành giả chúng ta nỗ lực hơn nữa để thành tựu giải thoát và hoàn thành sứ mệnh "Tác Như Lai sứ, hành Như Lai sự." Nguyện cầu Phật nhật tăng huy, Pháp luân thường chuyển, thế giới hòa bình, nhân dân an lạc. Nam-mô Hoan Hỷ Tạng Bồ-tát, tác đại chứng minh.
Vesak Liên Hợp Quốc, PL.2563 -DL.2019 Trưởng lão Hòa thương THÍCH PHỔ TUỆ (Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam)
LỜI GIỚI THIỆU
hay mặt Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tôi tán dương Hội
T đồng Quản trị Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, đặc biệt là Ban Biên tập Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam đã hoan hỷ đảm trách nhiệm vụ phiên dịch, biên tập và ấn hành bộ Thánh điển thiêng liêng này. Phiên dịch Kinh, Luật, Luận từ các ngôn ngữ Phật học (Pali, Sanskrit, Hán cổ) ra tiếng Việt là trách nhiệm cao quý của Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam (VNCPHVN) do Trưởng lão Hòa thượng Thích Minh Châu thành lập năm 1989, nhằm đáp ứng nhu cầu nghiên cứu, học hỏi và thực tập Phật pháp của hàng triệu Tăng Ni, Phật tử Việt Nam trong và ngoài nước. 1. về thuật ngữ Tôi tán đồng cách Hội đồng Quản trị VNCPHVN thay đổi cụm từ "Đại tạng kinh Việt Nanỉ\ vôn chịu ảnh hưởng từ cách đặt tựa tác phàm của Phật giáo Trung Quốc, thành "Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Narrf \ nhằm thể hiện bản sắc văn học Phật giáo Việt Nam, đồng thời thích ứng với cách đặt tên phô biên của cộng đông Phật giáo thê giới hiện nay. Khái niệm “Bại tạng kinh” chỉ đề cập đến “Kinh tạng99 (P. Sutta Pitaka. H.經 蔵)tức kho tàng Chân lý, trong khi khái niệm "Tam tạng Thánh điển Phật giáo" có nội hàm rộng hơn, bao quát hơn; đó là ngoài kho tàng Chân lý còn có kho tàng Đạo đức (P. Vinaya Pitaka, H.律蔵,Luật tạng), kho tàng Triết học tâm (P. Abhỉdhamma Pitaka, H.論蔵? Luận tạng), Văn học Chú giải (P. Atthakathaṃ. Văn học Phụ chú giải (P. Tĩkã), Văn học Tục tạng (các tác phẩm Phật học và văn học Phật giao Viẹt Nam).* Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam bao gom các tuyển tập Tam tạng Phật giáo Thượng Tọa bộ (ảnh hưởng các nước Ấn Độ5 Tích Lan, Miến Điện, Thái Lan, Lào, Campuchia), Tam tạng Phật giáo Bộ phái, Tam tạng Phật giáo Đại thừa (ảnh hưởng Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Đại Hàn, Tây Tạng), Văn học Sớ giải, Văn học Tông phái Phật giáo và Văn học Phật giáo Việt Nam, v.v... 2. về Văn học sử Phật giáo “Thánh điển Phật giáo” là khái niệm chỉ cho tuyển tập những lời dạy của đức Phật trong 45 năm (theo Phật giáo Nam truyền) hay 49 năm (theo Phật giáo
x 嵌 KINH TẠPA-HÀM
Bắc truyền) truyền bá Chân lý (P. Dhammaṃ s. Dharma. H.法,Pháp), Đạo đức (P=S・ Vinctya, H.戒律,Giới luật), và Các pháp siêu việt (P. Abhidhamma, s. Abhidharma, H.無比法5 Vô tỷ pháp). Thánh điên Phật giáo được truyên thừa qua hình thức khâu truyên, được cho là bằng ngon ngữ Pali từ thời đức Phật (khoảng thế kỷ VI-V TTL) và lim truyền qua ba lần kết tập kinh điển tại Ấn Độ. Đen Đại hội Kết tập kinh điển lần thứ tư tại Tích Lan (khoảng thế kỷ I TTL)? Thánh điển được viết trên lá bối và lưu truyền đến ngày nay. Hai tác phẩm Đảo sử (Dīpavamsa) và Đại sử {Mahāvamsa) đều ghi nhận rằng trong triều đại Valagamba (29-17 TTL) tại Anuradhapura, Tích Lan, các cao Tăng thuộc làu Tam tạng Pali bắt đầu viết kinh Phật trên lá bối để giữ gìn và truyền bá lời Phật dạy một cách hiệu quả hơn. Theo các nhà Đại thừa, cũng vào thế kỷ I TTL trở di, kinh điển Đại thừa bằng tiếng Sanskrit lần lượt ra đời. Ngoài các bản kinh Đại thừa quan trọng tồn tại với ấn bản Sanskrit, phần lớn văn học Phật giáo Đại thừa được lưu giữ qua 9 : • -« o -J X -
các bản dịch Hán cô, được các vua chúa, đại thí chủ lưu bô qua các bản chép tay, khác trên đá, khác trên gô, và vê sau biên tập thành các Đại tạng kinh mang tầm vóc quốc gia ở Trung Hoa; còn tiếng Tây Tạng cổ5 được biên tập thành Kinh điển Phật giáo Tây Tạng (Tibetan Buddhist Canori) gom hai tạng Kangyur (Kinh - Luật tạng gồm 100 bộ) và Tengyur (Luận tạng gồm 213 bộ). 3. về phương diện lịch sử Hơn 10 thế kỷ (từ thế kỷ I-X) bị Trung Quốc đô hộ, người Việt Nam đã sử dụng Đại tạng kinh Trung Hoa bằng Hán cổ và cho đến những thế kỷ sau. Giai đoạn 80 năm Pháp thuộc (1867-1945), người Việt lại buộc phải sử dụng tiếng Việt La-tinh hóa nên chữ Hán Nôm mất dần vị trí ngôn ngữ chính thống. Đứng trước nhu câu thích nghi với quôc ngữ mới, các cao Tăng Việt Nam quyêt định phiên dịch kinh điển từ Hán cổ ra tiếng Việt La-tinh để phổ biến lời Phật dạy rộng rãi hơn, vì đại đa số người Việt trong thời Pháp thuộc không đọc được chữ Hán Nôm. J J ___ ?
Tam tạng Thánh điên Phật giáo Việt Nam được hình thành qua 3 giai đoạn: Giai đoạn l bắt đầu từ trước 1950 đến 1975, với đỉnh cao là sự ra đời của Hội đồng Phiên dịch Kinh điển của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất (GHPGVNTN) vào năm 1973 và ngưng hoạt động vao năm 1975. Các bậc Tôn túc đóng góp nổi bật trong việc phiên dịch kinh điển từ Hán cổ sang tiếng Việt trong giai đoạn này có Hòa thượng Thích Trí Tịnh {Ma-ha Bảt-nhã. Pháp Hoa, Hoa Nghiêm, Đại Bảo Tích, Nỉết-bàn, Đại Tập); Hòa thượng Thích Trí Nghiêm (Đại Bát-nhã); và chư vi Hòa thượng Thích Thanh Từ, Hòa thượng Thích Bửu Huệ, Hòa thượng Thích Thiền Tâm (Trung A-hàm, Tăng nhất A-hànỉ). Hòa thượng Th紀h Thiện Siêu, Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ, Thượng tọa Thích Trí Thành (TrườngA-hàm, Tạp A-hàm), v.v...
LỜI GIỚI THIỆU 禳 xi
Giai đoạn 2 bắt đầu từ 1975 đến 2017, với sự ra đời của các bản dịch từ Pâli sang tiếng Việt.12Đóng góp nổi trội của Hòa thượng Thích Minh Châu là phiên dịch hầu hết Kinh tạng Pâli. Hòa thượng Hộ Tông, Hòa thượng Bửu Chơn, Hòa thượng Giới Nghiêm phiên dịch Luật tạng Pâli và Hòa thượng Tinh Sự dịch Luận tạng Pâli. Gần dây, Thượng tọa Chánh Thân đã dịch mới một số kinh trong Tiểu bộ và Luật tạng Pâli. Sau ba thập niên phiên dịch độc lập, đến năm 1991, Hội đồng Chỉ đạo Phiên dịch và Ấn hành Đại tạng kinh Việt Nam chính thức được Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPGVN) thành lập. Từ đó đến nay, VNCPHVN chỉ tái bản được Kinh tạng Nam truyền/ gồm 13 tập và một vài tập A-hàm. Trong thời gian này và trước đó, Hòa thượng Thích Trí Quang đã dích hơn 25 tập Kinh, Luật, Luận; Hòa thượng Thích Đỗng Minh đã dịch một số bộ Luật và hướng dẫn, khuyến khích chư Tang Ni tại Nha Trang phiên dịch các bộ Luật của các bộ phái Phật giáo, góp phan làm phong phú kho tàng Luật tạng Phật giáo Việt Nam. Trong hai thập niên, 1994-2014, Hội đồng Dịch thuật do Hòa thượng Thích Tịnh Hạnh khởi xướng và bảo trợ, có công tổng hợp, biên tập và xuất bản các công trình dịch thuật đã có, đồng thời dịch mới các Kinh, Luật, Luận quan trọng khác để hình thành Linh Sơn Pháp bảo Đại tạng kinh. Giai đoạn 3 từ năm 2017 trở đi. Vào giữa năm 2018, Hội đồng Quản trị VNCPHVN thành lập Ban Biên tập Tam tạng Thánh điển Phật giao Việt Nam, tiến hành đối chiếu văn bản song ngữ, biên tập tiếng Việt, làm tổng mục lục mới, với mục tiêu phiên dịch hoàn tất, biên tập và xuất bản Tam tạng Thảnh điển Phật giáo Việt Nam. gồm Ba tạng Thượng Tọa bộ, Ba tạng Bộ phái và Ba tạng Đại thừa. Đồng thời, Văn học Sớ giải, Tục tạng, Văn học Tông phái Phật giáo Trung Quốc, Nhật Bản và Văn học Phật giáo Việt Nam cũng sẽ được thực hiện tiếp theo. Công trình sưu tầm, phiên dịch, hiệu chú và ấn hành này dự kiến sẽ hoàn thành trong vòng 10 năm hoặc lâu hơn nữa. 4. Vê bản sác quôc gia Thánh điên Phật giáo được xem là quôc bảo của nhiêu quôc gia theo đạo Phật. Các quốc gia thuộc hai truyền thống Phật giáo Nam truyền và Bắc truyền đều có Thánh điên Phật giáo băng tiêng mẹ đẻ của họ từ lâu. Tại các nước Phật giáo Nam truyền như Tích Lan, Miến Điện, Thái Lan, Lào, Campuchia, ngoài ấn bản Tam tạng Thánh điển Pali, đều có bản dịch Thánh điển Phật giáo bằng quốc ngữ của họ. Trong các nước Phật giáo Đại thừa, Trung Quốc là nước đầu tiên có Khai Bảo tạng được khắc gỗ từ năm 971 đến 983 thời Bắc Tống. Các nước Phật
1 Hòa thượng Thích Minh Châu dấn thân vào sự nghiệp dịch thuật rất sớm. Hòa thượng đã dịch và ấn hanh,K泌M Trường bộ từ năm 1965 (tập I), 1967 (tập II), 1972 (tập ìn, IV). Các năm ketiep, Hòa thượng cho ấn hành các tạp Kỉnh Trung bộ'. 1973 (tập I), 1974 (tập II, in). 2 Còn thiếu 6 quyển trong Kinh Tiểu bộ'. Diễn giải, Phân tích đạo, Thảnh nhân kỷ sự, Phật sử, Hạnh tạng và Mỉlỉnda van đạo.
xii 爭 KINH TẠPA-HÀM
giáo Đại thừa chịu ảnh hưởng từ Phật giáo Trung Quôc đêu có ân bản Đại tạng kinh chữ Hán theo phong cách riêng. Đại Hàn (1011-1082) có ấn bản Cao Ly Đại tạng kinh (高麗大蔵經),hay còn gọi là Bát vạn Đại tạng kỉnh (八萬大蔵經),có cấu trúc mục lục khác với các Đại tạng kinh Trung Quốc, gồm Tam tạng Đại thừa (các bản văn 1-646), Tam tạng Tiểu thừa (các bản văn 647-978), Thánh Hiền Phật ký lục (các bản văn 979-1087) và các tác phẩm khác (1088-1498), trong đó, các bản văn 1402-1405 là các trước tác của Phật giáo Đại Hàn. Nhật Bản có Thiên Hải tạng (天海蔵)dầu tiên được thực hiện từ năm 1637 đến 1648. Đen đầu thế kỷ XX, Đại Chảnh tân tu Đại tạng kỉnh (大正新 脩大蔵經,1924-1934) do các học giả Takakusu JunjirQ Watanabe Kaikyoku và Ono Genmyou biên tập, gồm 100 tập, 3.493 bộ, 13.520 quyển^ trong đó, 55 tập đầu gồm Kinh, Luật, Luận, Sớ giải, các tông phái Phật giáo An Độ, Trung Quốc. Đây là ấn bản Đại tạng kinh bằng chữ Hán hoàn chỉnh nhất, có tính hệ thống về phân loại và chấm câu tốt nhất. Phật giáo Tây Tạng cũng có Đại tạng kinh riêng khá sớm, từ năm 1290 đến 1364. Đại tạng này bao hàm hầu hết các bản luận Sanskrit của các bộ phái Phật giáo An Độ, có nguồn góc từ Trường Đại học Nālandā nôi tiêng và một sô bản dịch từ tiếng Hán. Đại tạng này được hiệu chỉnh qua các thời kỳ và trở thành kho tàng Pháp bảo Tạng truyền đặc thù, vì nó chứa nhiều bộ mật chú và pháp môn tu bí truyền mà ngày nay không tìm thây trong các Đại tạng kinh Trung Hoa và các nước khác. Tính từ thời điểm Pháp thuộc năm 1867 đến 2019, khi tiếng Hán - Việt trở thành tiếng Việt La-tinh hóa, 152 năm đã trôi qua, hoặc tính từ thời điểm Hội đồng Phiên dịch Kinh điển của GHPGVNTN hình thành từ năm 1973 cũng đã trải qua 46 năm, Tam tạng Thánh điên Phật giáo Việt Nam chỉ mới hoàn tát gân một nửa chặng đường phiên dịch. Bên cạnh việc trân trọng những thành quả dịch thuật của các bậc Tôn đức hữu công thuộc các thế hệ trước, GHPGVN cần có Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam hoàn chỉnh, không chỉ thể hiện bản sắc văn hóa Phật giáo Việt Nam mà còn giúp cho người Việt Nam không biết các cổ ngữ Phật giáo, có thể tiếp cận lời Phật dạy bằng tiếng Việt, nhằm đạt được trí tuệ do nghe chân lý Phật (P. Sutamayapaññā. Văn tuệ), trí tuệ do nghiền ngẫm chân lý Phật (P. Cintāmayapaññā, Tư tuệ) và trên nen tảng này, tiếp tục đạt được trí tuệ do thực hành thiền chí, thiền quán (P. Bhāvanāmayapaññā. Tu tuệ). Đe tạo nên bản sắc văn hóa tâm linh Phật giáo Việt Nam qua Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam. tôi tha thiết kêu gọi quý Tăng Ni và Phật tử tham gia vào Ban Phiên dịch và Ban Biên tập Tam tạng Thánh điển Phật giảo Việt Nam, góp phần phiên dịch và xuất bản hoàn chỉnh Tam tạng Thảnh điển
_________________________________________ LỜI GIỚI THIỆU 嵌 xiii
Phật giảo Việt Nam. Đồng thời, tôi tha thiết kêu gọi quý mạnh thường quân và quý Phật tử phát tâm đóng góp tinh tài để công trình phiên dịch, biên tập và xuất bản Tam tạng Thảnh điên Phật giảo Việt Nam sớm thành tựu mỹ mãn. Xuất bản Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam không chỉ là niềm mơ ước của Tăng Ni và Phật tử Việt Nam mà còn tạo thuận duyên cho 97 triệu người Việt Nam trong nước và hơn 5 triệu người Việt Nam ở hải ngoại có cơ hội học Phật, tu Phật bằng tiếng Việt, để diệt trừ tham ái, sân hận, si mê, chấp thủ, vốn là nhân khổ dàu, đồng thời, trải nghiệm an vui, hạnh phúc bây giờ và tại đây, góp phần làm cho Tổ quốc Việt Nam ngày càng giàu, mạnh và phát triển bền vững.
VesakLiên Hợp Quốc, PL.2563 - DL.2019 Hòa thương THÍCH THIỆN NHƠN (Chủ tịch Hội đồng Tri sự GHPGVN)
◎
LỜI NÓI ĐẦU
am tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam là một kho tàng Pháp bảo đầy
T đủ của Phật giáo Việt Nam, gồm Kinh, Luật, Luận, Sớ giải, Sử và các tác phẩm liên quan đến Phật giáo Việt Nam. Tam tạng Thảnh điển Phật giáo Việt Nam chứa đựng tư tưởng tâm linh, kho tàng trí tuệ, nền tảng văn hóa đạo đức có giá trị vượt thời gian và không gian. Cùng với những hệ thống tư tưởng lớn khác ở phương Đông và trên thế giới, hệ thốnẹ tư tưởng minh triết của đạo Phật lim xuất từ Thánh điển Phật giáo trong nhiêu thời kỳ, càng lúc càng có ảnh hưởng rộng lớn và thấm đượm nơi tâm hồn con người nói chung, tâm hồn người Phật tử Việt Nam nói riêng, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa đạo đức 薪ét Nam. Dân tộc Việt Nam từ thời khởi nguyên đã có mối liên hệ với Phật giáo. Phật giáo Việt Nam bắt đầu từ rất sớm và xuyên suốt dòng lịch sử luôn đồng hành cùng dân tộc. Đất nước và con người Việt Nam, trong không gian minh triết phương Đông, ân hưởng nguồn sáng thiêng liêng cùng với sức mạnh chuyển hóa nhiệm mau của đạo Phật, đã phát triển, sánh vai với bạn bè trên thế giới. Ngày nay, Phật giáo Việt Nam đang tiếp tục vươn lên với những hoạt động mang tầm quốc gia và quốc tế trên nhiều phương diện, trong đó Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam là một dấu chỉ quan trọng trên lộ trình phát triển, phát huy tiềm năng con người Việt Nam và Phật giáo Việt Nam về phương diện văn hóa tâm linh và hàn lâm học thuật. Văn pháp được sử dụng để chuyển tải nội dung của Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam tiệm cận những tiêu chí: Trung thực, uyên thâm, văn nhã. Những chuẩn mực khác cũng được quan tâm như: Trang trọng, uy nghiêm. Tiêu chí, chuẩn mực được đặt ra và triển khai nhằm nâng cao hiệu quả của việc tụng niệm và hành trì, gia tăng hiệu ứng tâm linh, khuếch tán ở mức cao nhất ánh sáng mầu nhiệm thiêng liêng lưu xuất từ đầu nguồn là đấng Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Thuở khởi nguyên của Thánh điển bắt đầu với việc kết tập Tam tạng. Ba lần kết tập đầu tiên, Thánh điển được trùng tụng, chuẩn ỵ và ghi nhớ từ thế hệ này sang thế hệ khác bằng phương pháp khẩu truyền. Thế kỷ III TTL đã có những phái đoàn hoằng pháp do Vua Asoka chủ trương và thực hiện, trong đó Hoàng tử Mahinda và Công chúa Sañghamittā của vương triêu này đã truyên bá đạo Phật
xvi 撮 KINH TẠP A-HÀM
sang Tích Lan. Hai thế kỷ sau, dưới triều đại nhà Vua Tích Lan Vattagāmanī Ābhāya, Thánh điển được biên chép và bổ sung phần Chú giải, ở Án Độ, lần kết tập thứ tư dưới sự bảo trợ của Vua Kaniska từ cuối thế kỷ I đến đầu thế kỷ II, Thánh điển được viết xuống bằng ngôn ngữ Sanskrit. Như vậy, cả hai hệ thống kinh điển tiếp tục được lưu giữ, quảnệ bá ở bản địa và lan tỏa sang các nước khác dưới hai dạng, chữ viêt và khâu truyền. Hầu hết Thánh điển Phật giáo từ hai hệ thống trên vẫn còn được bảo tồn đầy đủ trong dạng nguyên ngữ hay dịch ngữ, và có những phiên bản tiếp tục được phát hiện dù có những khoảng thời gian việc thế thế truyền thừa dường như bị gián đoạn, thậm chí mai một. Ánh sáng trí tuệ chứa đựng trong Thánh điển Phật giáo càng lúc càng được giới trí thức của thế giới cả phương Đông lẫn phương Tây nhận thức. Tạng Sanskrit được tái phát hiện ở Nepal vào nam 1822, có thể xem là tạng Sanskrit truyền sang thế giới phương Tây sớm nhất. Tạng Pâli do Hoàng tử Mahinda khởi động truyền bá từ Ấn Độ sang Tích Lan, sau đó nhờ được sự bảo trợ dưới triều Vua Vattagāmanī Ābhāya vào thế kỷ I TTL, công trình trùng tụng, biên chép và bảo tôn được tô chức thực hiện quy mô lớn tại Aluvihâra, thành phố Matale, với 500 nhân sự chuyên trách. Tạng Pâli được xem là Thánh điên Phật giáo chính thông của các nước thuộc hệ thông Nam truyên như An Độ, Tích Lan, Miên Điện, Thái Lan, Campuchia, Lào. Luận sư Buddhaghosa vĩ đại của thế kỵ v đã có công lớn đối với Thánh tạng Pali. Nửa cuối thế kỷ XIX? Miến Điện tổ chức kết tập Tam tạng, trùng tụng, học thuộc Thánh điển, và nổi tiếng với bộ kinh bằng đá hoa cương thực hiện năm 1860 do Vua Mindon bảo trợ. Năm 1881 ; Pali TextSociety (Hội Thánh điển Pali) ra đời với mục tiêu là biên tập, ấn hành nguyên bản Pali và phiên dịch sang tiếng Anh. Đầu thế kỷ XX, công trình phiên dịch Thánh tạng quy mô từ tiếng Pali sang tiếng Thái được thực hiện và giới thiệu rộng rãi thông qua mạng lưới các trường đại học trên thế giới, dưới sự bảo trợ của Vua Chulalongkorn thứ v. Ngoài tạng Pali và tạng Sanskrit, khi nói về phương diện đầu nguồn, cổ kính và thẩm quyền, cần ghi nhận rằng Thánh tạng tiếng Hán cổ có truyền thống lâu dòi, bao phủ một địa bàn văn hóa rộng lớn tầm châu lục. Từ nhà Tống đến nay, Trung Quốc có tất cả 25 bản Đại tạng, riêng nhà Tống đã có đến 8 bản Đại tạng khác nhau. Bản Đại tạng khắc gỗ đầy đủ đầu tiên
_________________________________________ LỜI NÓI ĐẦU 蘇 xvii
nhất cho đến năm 1934. Mông cổ và Tây Tạng đều có Đại tạng riêng. Đại tạng Tây Tạng cũng đã trải qua 12 lần khắc bản5 được in ấn khác nhau và bộ hiện nay rát lớn với 73 triệu chữ chia làm hai phân: Kangyur (Kinh tạng - Luật tạng) và Tengyur (Luận tạng). Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam có điểm xuất phát từ thời còn chia sẻ chung một dạng văn tự với người Hán, phục vụ cho Phật giáo của cả một khu vực địa lý văn hóa rộng lớn bao gồm nhiều quốc gia, dân tộc. ở Việt Nam, nhà Đinh đã bắt đầu việc khắc kinh trên dá, đến thời nhà Lý việc khắc mộc bản khởi sự và hoàn thành một phần vào năm 1126, niên hiệu Thiên Phù Duệ Vũ. Vào năm 1311 (Tân Hợi), niên hiệu Hưng Long nhà Trần, Tôn giả Pháp Loa và Thiền sư Bảo Sái phụng chiếu Vua Trần Anh Tông đảm trách công trình cấp quốc gia là khắc gỗ Đại tạng kinh. Trải qua những biến thiên của lịch sử, thế hệ chư cô đức đã hét lòng truyên trì đạo mạch. Có những giai đoạn lịch sử, công trình phiên dịch và ấn hành Đại tạng kinh Việt Nam có biểu hiện dừng lại hẳn, nhưng thật ra vẫn được chư Tôn đức tiền hiền âm thầm thực hiện. Lịch sử thực hiện Đại tạng kinh Việt Nam khởi sắc trong giai đoạn chấn hưng Phật giáo giữa thế kỷ XX. Việc phiên dịch, ấn hành Đại tạng kỉnh Việt Nam với những mảng lớn hơn và quy mô lớn hơn được triển khai thực hiện, tiêu biểu là Trưởng lão Hòa thượng Thích Trí Tịnh phiên dịch Đại tạng Bắc truyền và Trưởng lão Hòa thượng Thích Minh Châu phiên dịch Đại tạng Nam truyền. Những trung tâm phiên dịch với những dịch giả nổi tiếng cũng xuất hiện như Trung tâm Phiên dịch Huệ Nghiêm, Trung tâm Phiên dịch Hải Dức, sau này có Trung tâm Dịch thuật Hán Nôm Huệ Quang. Đặc biệt, chư Ton đức Giáo phẩm, quý cư sĩ thiện hữu trí thức tiền bối và đương thời nối tiếp công việc phiên dịch các bộ Kinh, Luật, Luận, Sớ giải, như quý ngài: Hòa thượng Thích Khánh Anh, Hòa thượng Thích Thiện Hoa, Hòa thượng Thích Trí Tịnh, Hòa thượng Thích Trí Nghiêm, Hòa thượng Thích Hành Trụ, Hòa thượng Thích Mật Nguyện, Hòa thượng Thích Trí Quang, Hòa thượng Thích Thiện Siêu, Hòa thượng Thích Thanh Từ, Hòa thượng Thích Huệ Hưng, Hòa thượng Thích Đỗng Minh, Hòa thượng Thích Phước Hảo, Hòa thượng Thích Tịnh Thuận, Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ? Hòa thượng Thích Phước Sơn, Hòa thượng Thích Minh Cảnh, Hòa thượng Thích Đức Thắng, Cư sĩ Tâm Minh - Lê Đình Thám, Cư sĩ Đoàn Trung Còn, Cư sĩ Đào Nguyên, Cư sĩ Định Huệ, Cư sĩ Nguyên Tâm - Trần Phương Lan,... Như vậy, nội dung bộ Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam có sự khác biệt. Các Đại tạng khác chỉ chứa đựng một trong hai hệ thống, Nam truyền hoặc Bắc truyền, hoặc có một phần của nhau, nhimg không đầy đủ. Trong khi đó, Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam chuyển tải cả hai hệ thống và được bố cục lại. Đối với Tam tạng Nam truyền (Thượng Tọa bộ), cấu trúc được giữ nguyên như trong hệ thống Pali Text Society (Chánh kinh, Chú giải,
xviii 毯 KINH TẠPA-HÀM
Phụ chú giải). Đối với Bắc truyền, cấu trúc được chia thành hai phần: Bộ phái và Đại thừa, được bố cục lại theo cách phân chia Kinh, Luật, Luận, Sớ giải. Nguồn tư liệu này dựa vào Đại Chánh tân tu Đại tạng kỉnh. Ngoài ra, còn có tham khảo thêm nguồn tiếng Sanskrit, tiếng Anh và một số ngôn ngữ khác. Phân Tục tạng của Tam tạng Thánh điên Phật giáo Việt Nam bao gôm các tác phẩm kinh điển do những thế hệ trí thức của Phật giáo Việt Nam trước tác, nối kết liền mạch từ thời sử dụng chữ Hán, Hán Nôm và chữ Quốc ngữ. Giáo hội Phật giáo Việt Nam hiện nay tiếp nối tinh thần phiên dịch Tam tạng Thánh điên Phật giáo Việt Nam của chư tiên hiên hữu công, với sự khởi xướng của Trưởng lão Hòa thượng Thích Minh Châu, đã thành lập Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam làm cơ sở pháp lý? nên tảng hành chánh cho việc tô chức nhân SỊT, giúp Giáo hội Phật giáo Việt Nam nâng mức độ hoàn thiện của Tam tạng Thánh điển Phật giảo Việt Nam lên một tầm cao mới, đặt một dấu ấn cho sự hoàn chỉnh trang nghiêm của ngôi báu Pháp bảo. Phiên dịch Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam là công việc cần một nguôn nhân lực trí thức và tinh thân làm việc bên bi, đông thời phải vượt qua những rào cản về ngôn ngữ, văn hóa và khoảng cách thế hệ. Những dịch giả đỉnh cao ở Trung Quôc như Đạo An, Cưu-ma-la-thập, Huyên Trang... đêu bày tỏ sự khó khăn khi thực hiện bản Hán dịch. Trong khi đó9 độ chính xác của bản Việt dịch nói chung phải dựa trên độ chính xác của bản Hán dịch. Phiên dịch Kinh tạng Pâli cũng không ngoại lệ, khi dựa vào những bản góc đã được sao chép nhiều lần trước khi in ấn. May thay, với sự tiến bộ của thời dại, một số rào cản ngôn ngữ trong các đê bản đã được giải mã và phản ánh trong các bản dịch mới trong Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam. Sự vượt qua những khó khăn trên nhờ vào sự phát triển của mạng lưới thông tin toàn cầu, nguồn tham khảo phong phú, kỹ thuật tra cứu tiên tiến. Mặt khác, Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam phản ánh việc định hình được một bộ thể lệ quy chuẩn, làm cơ sở tham chiêu cho việc biên tập và dịch bô sung, song song với việc xây dựng một bộ thuật ngữ thiết yếu và chuyên sâu. Tất cả đều góp phần đáng kể cho tính hệ thong, tính nhất quán khoa học, nâng cao giá trị hàn lâm của Tam tạng Thảnh điển Phật giáo Việt Nam. Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam mở ra một triển vọng mới cho những tác phẩm hậu kỳ như tóm tắt, tân giải, đồ giải hay làm tiền đề cho những công trình hỗ trợ tiện ích theo sau: Tổng mục lục, Đại từ điển Thuật ngữ, Lịch sử hình thành Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam. Ngoài ấn bản mang tính thiêng liêng của hiện tiền Pháp bảo được thực hiện trang nghiêm với chất liệu cao cấp, thiết kế mẫu mực, kỹ thuật in ấn tiên tiến, chứa đựng nội dung và văn pháp như đã được giới thiệu ở trên, Ban Biên tập Tam tạng Thảnh điển Phật giáo Việt Nam còn thực hiện bản số hóa làm tăng
_________________________________________ LỜI NÓI ĐẦU ❖ xix
thêm khả năng đồng bộ, lan tỏa rộng khắp, khả năng tiếp cận và tham khảo nhanh chóng, hướng đến những tiêu chí học thuật hàn lâm tối mi. Bộ Tam tạng Thánh điển Phật giảo Việt Nam ra đời lần này là kết tinh từ các bậc Tô sư, các bậc chân tu thật học, nhiêu thê hệ dịch giả, nhà nghiên cứu... Hình ảnh các ngài an nhẫn, kiên đinh, tận tụy, cần mẫn dịch từng trang kinh, chọn lựa từng chữ, cân nhắc từng thuật ngữ Phật học, đối khảo các bản dịch, bô sung từng cước chú, nhuận sác từng dâu châm phây, đê đảm bảo uvăn nghĩa đầy dỉT một cách tốt đẹp nhất, luôn là nguồn động lực khích lệ cho các thế hệ Tăng Ni và Phật tử tiếp bước noi theo. Hơn bảy thập niên trôi qua, các nhà phiên dịch Tam tạng ngày đêm âm thầm làm việc, đã đóng góp vào kho tàng văn học Phật giáo, tạo nên bản sắc văn hóa tâm linh Phật giáo Việt Nam? làm cho Pháp bảo được lưu bố ở nhân gian, công đức ấy đang ẩn tàng trong từng con chữ, trong số nhiều chục triệu con chữ của ấn bản Tam tạng Thánh điển Phật giảo Việt Nam lần này thật bất khả tư nghì. Việc phiên dịch và ấn hành Pháp bảo này thành tựu còn được sự yểm trợ, ủng hộ nhiệt tình của chư Tôn đức Tăng Ni và các mạnh thường quân cư sĩ Phật tử trong và ngoài nước, từ quá khứ đến hiện tại. Xin thành kính tri ân công đức của quý liệt vị. Thành kính cúng dâng ấn phẩm Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam này lên mười phương chư Phật, chư Tôn Bồ-tát, liệt vị Tổ sư, chư vị Tôn đức dịch giả và hiện tiền chư Tôn đức Giáo phẩm chứng minh. Thành tâm hồi hướng công dức, nguyện cầu Phật nhật tăng huy, Pháp luân thường chuyển, quốc thái dân an, pháp giới hữu tình ân triêm lợi lạc.
Vesak Liên Hợp Quốc, PL.2563 -DL.20Ỉ9 Hòa thượng THÍCH GIÁC TOÀN (Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam)
MỤC LỤC LỜI CHÚNG MINH............................................................................................. vii LỜI GIỚI THIỆU.................................................................................................... ix LỜI NÓI ĐẦU....................................................................................................... XV MỤC LỤC............................. ………… ……・ __mxxi BANG VIẾT TẮT.................................................................................................. lix DẪN LUẬN...........................................................................................................Ixv
TẠPA-HÀM KINH SỐ l................................................................................................................ l KINH SỐ 2................................................................................................................ l KINH SỐ 3............................................................................................................... 2 KINH SỐ 4............................................................................................................... 2 KINH SỐ 5............................................................................................................... 3 KINH SỐ 6............................................................................................................... 3 KINH SỐ 7............................................................................................................... 4 KINH SỐ 8............................................................................................................... 4 KINH SỐ 9............................................................................................................... 4 KINH SỐ 10............................................................................................................. 5 KINH SỔ 11............................................................................................................. 5 KINH SỐ 12............................................................................................................. 6 KINH SỐ 13............................................................................................................. 6 KINH SỐ 14............................................................................................................. 7 KINH SỐ 15............................................................................................................. 8 KINH SỐ 16............................................................................................................. 9 KINH SỐ 17........................................................................................................... 10 KINH SỐ 18............................................................................................................11 KINH SỐ 19........................................................................................................... 12 KINH SỐ 20 .......................................................................................................... 13 KINH SỐ 21............................................................................................................13 KINH SỐ 22........................................................................................................... 14
xxii ❖ KINH TẠPA-HÀM
KINH SỐ 23............................................................................................................15 KINH SỐ 24............................................................................................................16 KINH SỐ 25............................................................................................................17 KINH SỐ 26............................................................................................................18 KINH SỐ 27............................................................................................................18 KINH SỐ 28............................................................................................................19 KINH SỐ 29............................................................................................................19 KINH SỐ 30........................................................................................................... 20 KINH SỐ 31........................................................................................................... 22 KINH SỐ 32.............................................................................................. 23 KINH SỐ 33........................................................................................................... 25 KINH SỐ 34........................................................................................................... 26 KINH SỐ 35........................................................................................................... 26 KINH SỐ 36........................................................................................................... 27 KINH SỐ 37........................................................................................................... 28 KINH SỐ 38........................................................................................................... 29 KINH SỐ 39........................................................................................................... 30 KINH SỐ 40........................................................................................................... 31 KINH SỐ 41........................................................................................................... 31 KINH SỐ 42........................................................................................................... 33 KINH SỐ 43........................................................................................................... 36 KINH SỐ 44........................................................................................................... 37 KINH SỐ 45........................................................................................................... 38 KINH SỐ 46........................................................................................................... 39 KINH SỐ 47........................................................................................................... 40 KINH SỐ 48........................................................................................................... 41 KINH SỐ 49........................................................................................................... 41 KINH SỐ 50........................................................................................................... 41 KINH SỐ 51........................................................................................................... 42 KINH SỐ 52........................................................................................................... 42 KINH SỐ 53........................................................................................................... 42 KINH SỐ 54........................................................................................................... 44 KINH SỐ 55........................................................................................................... 45 KINH SỐ 56........................................................................................................... 46 KINH SỐ 57........................................................................................................... 46 KINH SỐ 58........................................................................................................... 49 KINH SỐ 59........................................................................................................... 52
MỤC LỤC ❖ xxiii
KINH SỐ 60........................................................................................................... 52 KINH SỐ 61........................................................................................................... 53 KINH SỐ 62........................................................................................................... 54 KINH SỐ 63........................................................................................................... 55 KINH SỐ 64........................................................................................................... 55 KINH SỐ 65........................................................................................................... 57 KINH SỐ 66........................................................................................................... 58 KINH SỐ 67........................................................................................................... 58 KINH SỐ 68........................................................................................................... 59 KINH SỐ 69........................................................................................................... 60 KINH SỐ 70........................................................................................................... 61 KINH SỐ 71........................................................................................................... 61 KINH SỐ 72........................................................................................................... 62 KINH SỐ 73........................................................................................................... 63 KINH SỐ 74........................................................................................................... 63 KINH SỐ 75........................................................................................................... 64 KINH SỐ 76........................................................................................................... 65 KINH SỐ 77........................................................................................................... 65 KINH SỐ 78........................................................................................................... 66 KINH SỐ 79........................................................................................................... 66 KINH SỐ 80........................................................................................................... 66 KINH SỐ 81........................................................................................................... 68 KINH SỐ 82........................................................................................................... 69 KINH SỐ 83........................................................................................................... 70 KINH SỐ 84........................................................................................................... 71 KINH SỐ 85........................................................................................................... 72 KINH SỐ 86........................................................................................................... 72 KINH SỐ 87........................................................................................................... 73 KINH SỐ 88........................................................................................................... 74 KINH SỐ 89........................................................................................................... 74 KINH SỐ 90........................................................................................................... 75 KINH SỐ 91........................................................................................................... 76 KINH SỐ 92........................................................................................................... 78 KINH SỐ 93........................................................................................................... 79 KINH SỐ 94........................................................................................................... 82 KINH SỐ 95........................................................................................................... 84 KINH SỐ 96........................................................................................................... 85
xxiv 艘 KINH TẠP A-HÀM
KINH SỐ 97........................................................................................................... 86 KINH SỐ 98........................................................................................................... 87 KINH SỐ 99........................................................................................................... 88 KINH SỐ 100......................................................................................................... 89 KINH SỐ 101......................................................................................................... 90 KINH SỐ 102......................................................................................................... 91 KINH SỐ 103......................................................................................................... 93 KINH SỐ 104......................................................................................................... 96 KINH SỐ 105....................................................................................................... 100 KINH SỐ 106....................................................................................................... 103 KINH SỐ 107....................................................................................................... 105 KINH SỐ 108....................................................................................................... 107 KINH SỐ 109....................................................................................................... 109 KINH SỐ 110....................................................................................................... Ill KINH SỐ 111....................................................................................................... 118 KINH SỐ 112....................................................................................................... 119 KINH SỐ 113....................................................................................................... 119 KINH SỐ 114....................................................................................................... 120 KINH SỐ 115....................................................................................................... 121 KINH SỐ 116....................................................................................................... 122 KINH SỐ 117....................................................................................................... 123 KINH SỐ 118....................................................................................................... 123 KINH SỐ 119....................................................................................................... 124 KINH SỐ 120....................................................................................................... 125 KINH SỐ 121....................................................................................................... 126 KINH SỐ 122....................................................................................................... 126 KINH SỐ 123....................................................................................................... 127 KINH SỐ 124....................................................................................................... 128 KINH SỐ 125....................................................................................................... 129 KINH SỔ 126....................................................................................................... 130 KINH SỐ 127....................................................................................................... 130 KINH SỐ 128....................................................................................................... 130 KINH SỐ 129....................................................................................................... 131 KINH SỐ 130....................................................................................................... 131 KINH SỐ 131....................................................................................................... 132 KINH SO 132....................................................................................................... 132 KINH SỐ 133....................................................................................................... 132
MỤC LỤC ❖ XXV
KINH SỐ 134....................................................................................................... 134 KINH SỐ 135....................................................................................................... 134 KINH SỐ 136....................................................................................................... 134 KINH SỐ 137....................................................................................................... 135 KINH SỐ 138....................................................................................................... 135 KINH SỐ 139....................................................................................................... 136 KINH SỐ 140....................................................................................................... 137 KINH SỐ 141....................................................................................................... 137 KINH SỐ 142....................................................................................................... 137 KINH SỐ 143-144................................................................................................137 KINH SỐ 145....................................................................................................... 137 KINH SỐ 146....................................................................................................... 138 KINH SỐ 147....................................................................................................... 138 KINH SỐ 148....................................................................................................... 138 KINH SỐ 149....................................................................................................... 138 KINH SỐ 150....................................................................................................... 139 KINH SỐ 151....................................................................................................... 139 KINH SỐ 152....................................................................................................... 139 KINH SỐ 153....................................................................................................... 140 KINH SỐ 154....................................................................................................... 140 KINH SỐ 155....................................................................................................... 140 KINH SỐ 156....................................................................................................... 141 KINH SỐ 157....................................................................................................... 141 KINH SỐ 158....................................................................................................... 141 KINH SỐ 159....................................................................................................... 142 KINH SỐ 160....................................................................................................... 142 KINH SỐ 161....................................................................................................... 142 KINH SỐ 162....................................................................................................... 143 KINH SỔ 163....................................................................................................... 143 KINH SỐ 164....................................................................................................... 144 KINH SỐ 165....................................................................................................... 144 KINH SỐ 166....................................................................................................... 145 KINH SỐ 167....................................................................................................... 145 KINH SỐ 168....................................................................................................... 145 KINH SỐ 169....................................................................................................... 146 KINH SỐ 170....................................................................................................... 146 KINH SỐ 171....................................................................................................... 147
xxvi ❖ KINH TẠPA-HÀM
KINH SỐ 172....................................................................................................... 147 KINH SỐ 173....................................................................................................... 147 KINH SỐ 174....................................................................................................... 148 KINH SỐ 175....................................................................................................... 148 KINH SỐ 176....................................................................................................... 149 KINH SỐ 177....................................................................................................... 149 KINH SỐ 178....................................................................................................... 150 KINH SỐ 179....................................................................................................... 151 KINH SỐ 180....................................................................................................... 151 KINH SỐ 181....................................................................................................... 152 KINH SỐ 182....................................................................................................... 152 KINH SỐ 183....................................................................................................... 153 KINH SỐ 184....................................................................................................... 154 KINH SỐ 185....................................................................................................... 154 KINH SỐ 186....................................................................................................... 155 KINH SỐ 187....................................................................................................... 157 KINH SỐ 188....................................................................................................... 157 KINH SỐ 189....................................................................................................... 158 KINH SO 190....................................................................................................... 158 KINH SỐ 191....................................................................................................... 159 KINH SỐ 192....................................................................................................... 159 KINH SỐ 193....................................................................................................... 159 KINH SỐ 194....................................................................................................... 160 KINH SỐ 195....................................................................................................... 160 KINH SỔ 196....................................................................................................... 160 KINH SỐ 197....................................................................................................... 161 KINH SỐ 198....................................................................................................... 162 KINH SỐ 199....................................................................................................... 163 KINH SỐ 200....................................................................................................... 163 KINH SỐ 201....................................................................................................... 165 KINH SỐ 202....................................................................................................... 166 KINH SỐ 203....................................................................................................... 166 KINH SỐ 204....................................................................................................... 167 KINH SỐ 205....................................................................................................... 168 KINH SỐ 206....................................................................................................... 168 KINH SỐ 207....................................................................................................... 168 KINH SỐ 208....................................................................................................... 169
MỤC LỤC ❖ xxvii
KINH SỐ 209....................................................................................................... 169 KINH SỐ 210....................................................................................................... 170 KINH SỐ 211....................................................................................................... 171 KINH SỐ 212....................................................................................................... 172 KINH SỐ 213....................................................................................................... 173 KINH SỐ 214....................................................................................................... 173 KINH SỐ 215....................................................................................................... 174 KINH SỐ 216....................................................................................................... 174 KINH SỐ 217....................................................................................................... 175 KINH SỐ 218....................................................................................................... 175 KINH SỐ 219....................................................................................................... 176 KINH SỐ 220....................................................................................................... 176 KINH SỐ 221....................................................................................................... 176 KINH SỐ 222....................................................................................................... 176 KINH SỐ 223....................................................................................................... 177 KINH SỐ 224....................................................................................................... 177 KINH SỐ 225....................................................................................................... 177 KINH SỐ 226....................................................................................................... 178 KINH SỐ 227....................................................................................................... 178 KINH SỐ 228....................................................................................................... 179 KINH SỐ 229....................................................................................................... 179 KINH SỐ 230....................................................................................................... 180 KINH SỐ 231....................................................................................................... 180 KINH SỐ 232....................................................................................................... 181 KINH SỐ 233....................................................................................................... 181 KINH SỐ 234....................................................................................................... 181 KINH SỐ 235....................................................................................................... 182 KINH SỐ 236....................................................................................................... 183 KINH SỐ 237....................................................................................................... 184 KINH SỐ 238....................................................................................................... 184 KINH SỐ 239....................................................................................................... 185 KINH SỐ 240....................................................................................................... 185 KINH SỐ 241....................................................................................................... 186 KINH SỐ 242....................................................................................................... 187 KINH SỐ 243....................................................................................................... 187 KINH SỐ 244....................................................................................................... 188 KINH SỐ 245....................................................................................................... 188
xxviii 摩 KINH TẠP A-HÀM
KINH SỐ 246....................................................................................................... 189 KINH SỐ 247....................................................................................................... 190 KINH SỐ 248....................................................................................................... 190 KINH SỐ 249....................................................................................................... 192 KINH SỐ 250....................................................................................................... 193 KINH SỐ 251....................................................................................................... 194 KINH SỐ 252....................................................................................................... 195 KINH SỐ 253....................................................................................................... 197 KINH SỐ 254....................................................................................................... 200 KINH SỐ 255 ....................................................................................................... 203 KINH SỐ 256....................................................................................................... 205 KINH SỐ 257 ....................................................................................................... 206 KINH SỐ 258 ....................................................................................................... 207 KINH SỐ 259....................................................................................................... 208 KINH SỐ 260....................................................................................................... 210 KINH SỐ 261....................................................................................................... 210 KINH SỐ 262....................................................................................................... 212 KINH SỐ 263 ....................................................................................................... 214 KINH SỐ 264....................................................................................................... 215 KINH SỐ 265 ....................................................................................................... 218 KINH SỐ 266....................................................................................................... 219 KINH SỐ 267....................................................................................................... 220 KINH SO 268....................................................................................................... 221 KINH SỐ 269....................................................................................................... 222 KINH SỐ 270....................................................................................................... 223 KINH SỐ 271 ....................................................................................................... 224 KINH SỐ 272....................................................................................................... 227 KINH SỐ 273 ....................................................................................................... 228 KINH SỐ 274....................................................................................................... 230 KINH SỐ 275 ....................................................................................................... 231 KINH SỐ 276....................................................................................................... 232 KINH SỐ 277....................................................................................................... 238 KINH SỐ 278 ....................................................................................................... 239 KINH SỐ 279....................................................................................................... 239 KINH SỐ 280....................................................................................................... 240 KINH SỐ 281 ....................................................................................................... 242 KINH SỐ 282....................................................................................................... 245
MỤC LỤC ❖ xxix
KINH SỐ 283 ....................................................................................................... 247 KINH SỐ 284....................................................................................................... 248 KINH SỐ 285 ....................................................................................................... 249 KINH SỐ 286....................................................................................................... 250 KINH SỐ 287....................................................................................................... 251 KINH SỐ 288 ....................................................................................................... 252 KINH SỐ 289....................................................................................................... 254 KINH SỐ 290....................................................................................................... 255 KINH SỐ 291 ....................................................................................................... 255 KINH SỐ 292....................................................................................................... 257 KINH SỐ 293 ....................................................................................................... 259 KINH SỐ 294....................................................................................................... 260 KINH SỐ 295 ....................................................................................................... 261 KINH SỐ 296....................................................................................................... 261 KINH SỔ 297....................................................................................................... 262 KINH SỐ 298....................................................................................................... 263 KINH SỐ 299....................................................................................................... 264 KINH SỐ 300....................................................................................................... 265 KINH SỐ 301 ....................................................................................................... 265 KINH SỐ 302....................................................................................................... 266 KINH SỐ 303 ....................................................................................................... 268 KINH SỐ 304....................................................................................................... 269 KINH SỐ 305 ....................................................................................................... 270 KINH SỐ 306....................................................................................................... 271 KINH SỐ 307....................................................................................................... 272 KINH SỐ 308 ....................................................................................................... 273 KINH SỐ 309....................................................................................................... 274 KINH SỐ 310....................................................................................................... 275 KINH SỐ311....................................................................................................... 275 KINH SỐ 312....................................................................................................... 277 KINH SỐ 313....................................................................................................... 279 KINH SỐ 314....................................................................................................... 280 KINH SỐ 315....................................................................................................... 280 KINH SỐ 316....................................................................................................... 281 KINH SỐ 317....................................................................................................... 281 KINH SỐ 318....................................................................................................... 281 KINH SỐ 319....................................................................................................... 282
XXX 饌 KINH TẠPA-HÀM
KINH SỐ 320....................................................................................................... 282 KINH SỐ 321 ....................................................................................................... 283 KINH SỐ 322....................................................................................................... 283 KINH SỐ 323 ....................................................................................................... 284 KINH SỐ 324....................................................................................................... 285 KINH SỐ 325 ....................................................................................................... 285 KINH SỐ 326....................................................................................................... 285 KINH SỐ 327....................................................................................................... 285 KINH SỐ 328 ....................................................................................................... 285 KINH SỐ 329....................................................................................................... 286 KINH SỐ 330....................................................................................................... 286 KINH SỐ 331 ....................................................................................................... 286 KINH SỐ 332....................................................................................................... 286 KINH SỐ 333 ....................................................................................................... 287 KINH SỐ 334....................................................................................................... 287 KINH SỐ 335 ....................................................................................................... 288 KINH SỐ 336....................................................................................................... 288 KINH SỐ 337....................................................................................................... 288 KINH SỐ 338 ....................................................................................................... 289 KINH SỐ 339....................................................................................................... 289 KINH SỐ 340....................................................................................................... 289 KINH SỐ 341 ....................................................................................................... 289 KINH SỐ 342....................................................................................................... 290 KINH SỔ 343 ....................................................................................................... 290 KINH SỐ 344....................................................................................................... 292 KINH SỐ 345 ....................................................................................................... 296 KINH SỐ 346....................................................................................................... 297 KINH SỐ 347....................................................................................................... 299 KINH SỐ 348....................................................................................................... 304 KINH SỐ 349....................................................................................................... 304 KINH SỐ 350....................................................................................................... 305 KINH SỐ 351 ....................................................................................................... 305 KINH SỐ 352....................................................................................................... 307 KINH SỐ 353....................................................................................................... 308 KINH SỐ 354....................................................................................................... 308 KINH SỐ 355....................................................................................................... 309 KINH SỐ 356....................................................................................................... 309
MỤC LỤC ❖ xxxi
KINH SỐ 357....................................................................................................... 309 KINH SỐ 358....................................................................................................... 310 KINH SỐ 359....................................................................................................... 310 KINH SỐ 360....................................................................................................... 311 KINH SỐ 361....................................................................................................... 311 KINH SỐ 362....................................................................................................... 311 KINH SỐ 363 ....................................................................................................... 312 KINH SỐ 364....................................................................................................... 312 KINH SỐ 365....................................................................................................... 313 KINH SỐ 366....................................................................................................... 313 KINH SỐ 367....................................................................................................... 314 KINH SỐ 368....................................................................................................... 314 KINH SỐ 369....................................................................................................... 314 KINH SỐ 370....................................................................................................... 315 KINH SỐ 371....................................................................................................... 315 KINH SỐ 372....................................................................................................... 316 KINH SỐ 373 ....................................................................................................... 317 KINH SỐ 374....................................................................................................... 319 KINH SỐ 375....................................................................................................... 319 KINH SỐ 376....................................................................................................... 319 KINH SỐ 377....................................................................................................... 320 KINH SỐ 378....................................................................................................... 321 KINH SỐ 379....................................................................................................... 321 KINH SỐ 380....................................................................................................... 323 KINH SỐ 381 ....................................................................................................... 323 KINH SỐ 382....................................................................................................... 323 KINH SỐ 383 ....................................................................................................... 324 KINH SỐ 384....................................................................................................... 324 KINH SỐ 385....................................................................................................... 324 KINH SỐ 386....................................................................................................... 325 KINH SỐ 387....................................................................................................... 325 KINH SỔ 388....................................................................................................... 326 KINH SỐ 389....................................................................................................... 326 KINH SỔ 390....................................................................................................... 327 KINH SỐ 391 ....................................................................................................... 327 KINH SỐ 392....................................................................................................... 328 KINH SỐ 393 ....................................................................................................... 328
xxxii 惫 KINH TẠP A-HÀM
KINH SỐ 394....................................................................................................... 329 KINH SỐ 395....................................................................................................... 330 KINH SỐ 396....................................................................................................... 330 KINH SỐ 397....................................................................................................... 331 KINH SỐ 398....................................................................................................... 331 KINH SỐ 399....................................................................................................... 332 KINH SỐ 400....................................................................................................... 332 KINH SỐ 401 ....................................................................................................... 333 KINH SỐ 402....................................................................................................... 333 KINH SỐ 403 ....................................................................................................... 334 KINH SỐ 404....................................................................................................... 334 KINH SỐ 405 ....................................................................................................... 335 KINH SỐ 406....................................................................................................... 336 KINH SỔ 407....................................................................................................... 336 KINH SỐ 408....................................................................................................... 337 KINH SỐ 409....................................................................................................... 338 KINH SỐ 410....................................................................................................... 338 KINH SỐ 411....................................................................................................... 339 KINH SỐ 412....................................................................................................... 339 KINH SỐ 413....................................................................................................... 339 KJNH SỐ 414....................................................................................................... 340 KINH SỐ 415....................................................................................................... 341 KINH SỐ 416....................................................................................................... 341 KINH SỐ 417....................................................................................................... 341 KINH SỐ 418....................................................................................................... 342 KINH SỐ 419....................................................................................................... 343 KINH SỐ 420....................................................................................................... 343 KINH SỐ 421 ....................................................................................................... 343 KINH SỐ 422....................................................................................................... 344 KINH SỐ 423 ....................................................................................................... 345 KINH SỐ 424....................................................................................................... 345 KINH SỐ 425....................................................................................................... 346 KINH SỐ 426....................................................................................................... 346 KINH SỐ 427....................................................................................................... 346 KINH SỔ 428....................................................................................................... 347 KINH SỐ 429....................................................................................................... 347 KINH SỐ 430....................................................................................................... 347
MỤC LỤC 癩 xxxiii
KINH SỐ 431 ....................................................................................................... 347 KINH SỐ 432....................................................................................................... 348 KINH SỐ 433 ....................................................................................................... 348 KINH SỐ 434....................................................................................................... 348 KINH SỐ 435....................................................................................................... 349 KINH SỐ 436....................................................................................................... 350 KINH SỐ 437....................................................................................................... 350 KINH SỐ 438....................................................................................................... 350 KINH SỐ 439....................................................................................................... 351 KINH SỐ 440....................................................................................................... 351 KINH SỐ 441 ....................................................................................................... 352 KINH SỐ 442....................................................................................................... 353 KINH SỐ 443 ....................................................................................................... 354 KINH SỐ 444....................................................................................................... 354 KINH SỐ 445.......................................................................................................355 KINH SỐ 446.......................................................................................................355 KINH SỐ 447....................................................................................................... 355 KINH SỔ 448....................................................................................................... 356 KINH SỐ 449....................................................................................................... 357 KINH SỐ 450....................................................................................................... 357 KINH SỔ 451 ....................................................................................................... 357 KINH SỐ 452....................................................................................................... 358 KINH SỐ 453 ....................................................................................................... 358 KINH SỐ 454....................................................................................................... 359 KINH SỐ 455....................................................................................................... 359 KINH SỐ 456....................................................................................................... 360 KINH SỐ 457....................................................................................................... 361 KINH SỐ 458....................................................................................................... 362 KINH SỐ 459....................................................................................................... 363 KINH SỐ 460....................................................................................................... 364 KINH SỐ 461 ....................................................................................................... 364 KINH SỐ 462....................................................................................................... 365 KINH SỐ 463 .......................................................................................................365 KINH SỐ 464.......................................................................................................365 KINH SỐ 465....................................................................................................... 367 KINH SỐ 466....................................................................................................... 368 KINH SỐ 467....................................................................................................... 368
xxxiv 爾 KINH TẠPA-HÀM _________________________________________
KINH SỔ 468....................................................................................................... 369 KINH SỐ 469....................................................................................................... 370 KINH SỐ 470....................................................................................................... 370 KINH SỐ 471 ....................................................................................................... 372 KINH SỐ 472....................................................................................................... 372 KINH SỐ 473 ....................................................................................................... 373 KINH SỐ 474....................................................................................................... 374 KINH SỐ 475 ....................................................................................................... 375 KINH SỐ 476....................................................................................................... 376 KINH SỔ 477....................................................................................................... 376 KINH SỐ 478....................................................................................................... 376 KINH SỐ 479....................................................................................................... 377 KINH SỐ 480....................................................................................................... 377 KINH SỐ 481 ....................................................................................................... 378 KINH SỐ 482....................................................................................................... 379 KINH SỐ 483 ....................................................................................................... 380 KINH SỐ 484....................................................................................................... 381 KINH SỐ 485 ....................................................................................................... 382 KINH SỐ 486.......................................................................................................383 KINH SỐ 487....................................................................................................... 384 KINH SỐ 488....................................................................................................... 384 KINH SỐ 489....................................................................................................... 384 KINH SỐ 490.......................................................................................................385 KINH SỐ 491 ....................................................................................................... 393 KINH SỐ 492....................................................................................................... 393 KINH SỐ 493 ....................................................................................................... 394 KINH SỐ 494....................................................................................................... 395 KINH SỐ 495....................................................................................................... 395 KINH SỐ 496....................................................................................................... 396 KINH SỐ 497....................................................................................................... 397 KINH SỐ 498....................................................................................................... 400 KINH SỔ 499....................................................................................................... 402 KINH SỐ 500....................................................................................................... 404 KINH SỐ 501 ....................................................................................................... 405 KINH SỐ 502....................................................................................................... 406 KINH SỐ 503 ....................................................................................................... 406 KINH SỐ 504....................................................................................................... 408
MỤC LỤC 嶺 XXXV
KINH SỐ 505 ....................................................................................................... 409 KINH SỐ 506....................................................................................................... 410 KINH SỐ 507....................................................................................................... 412 KINH SỐ 508 ....................................................................................................... 413 KINH SỐ 509....................................................................................................... 414 KINH SỐ 510....................................................................................................... 415 KINH SỐ511....................................................................................................... 416 KINH SỐ 512.................................................................. 417 KINH SỐ 513....................................................................................................... 417 KINH SỐ 514....................................................................................................... 417 KINH SỐ 515....................................................................................................... 418 KINH SỐ 516....................................................................................................... 418 KINH SỐ 517....................................................................................................... 418 KINH SỐ 518....................................................................................................... 419 KINH SỐ 519....................................................................................................... 419 KINH SỐ 520....................................................................................................... 420 KINH SỐ 521 ....................................................................................................... 420 KINH SỔ 522....................................................................................................... 420 KINH SỔ 523 ....................................................................................................... 421 KINH SỐ 524....................................................................................................... 421 KINH SỐ 525 ....................................................................................................... 422 KINH SỐ 526....................................................................................................... 422 KINH SỐ 527....................................................................................................... 423 KINH SỐ 528 ....................................................................................................... 423 KINH SỐ 529....................................................................................................... 423 KINH SỐ 530....................................................................................................... 424 KINH SỐ 531 ....................................................................................................... 424 KINH SỐ 532....................................................................................................... 424 KINH SỐ 533 ....................................................................................................... 425 KINH SỐ 534....................................................................................................... 425 KINH SỐ 535 ....................................................................................................... 426 KINH SỐ 536....................................................................................................... 427 KINH SỐ 537....................................................................................................... 427 KINH SỐ 538 ....................................................................................................... 428 KINH SỐ 539....................................................................................................... 429 KINH SỐ 540....................................................................................................... 429 KINH SỐ 541 ....................................................................................................... 430
xxxvi 應 KINH TẠP A-HÀM _________________________________________
KINH số 542....................................................................................................... 431 KINH SỐ 543 ....................................................................................................... 431 KINH SỐ 544....................................................................................................... 432 KINH SỐ 545 ....................................................................................................... 432 KINH SỐ 546....................................................................................................... 433 KINH SỐ 547....................................................................................................... 434 KINH SỐ 548 ....................................................................................................... 435 KINH SỐ 549....................................................................................................... 438 KINH SỐ 550....................................................................................................... 439 KINH SỐ 551 ....................................................................................................... 441 KINH SỐ 552....................................................................................................... 443 KINH SỐ 553 ....................................................................................................... 443 KINH SỐ 554....................................................................................................... 444 KINH SỐ 555 ....................................................................................................... 445 KINH SỐ 556....................................................................................................... 446 KINH SỐ 557....................................................................................................... 447 KINH SỐ 558 ....................................................................................................... 447 KINH SỐ 559....................................................................................................... 448 KINH SỐ 560....................................................................................................... 449 KINH SỐ 561 ....................................................................................................... 449 KINH SỐ 562....................................................................................................... 450 KINH SỐ 563 ....................................................................................................... 451 KINH SỐ 564....................................................................................................... 452 KINH SỐ 565 ....................................................................................................... 454 KINH SỐ 566....................................................................................................... 455 KINH SỐ 567....................................................................................................... 457 KINH SỐ 568 ....................................................................................................... 458 KINH SỐ 569....................................................................................................... 460 KINH SỐ 570....................................................................................................... 461 KINH SỐ 571 ....................................................................................................... 462 KINH SỐ 572....................................................................................................... 464 KINH SỐ 573 ....................................................................................................... 465 KINH SỐ 574....................................................................................................... 467 KINH SỐ 575 ....................................................................................................... 468 KINH SỐ 576....................................................................................................... 469 KINH SỐ 577....................................................................................................... 470 KINH SỐ 578 ....................................................................................................... 470
MỤC LỤC 懶 xxxvii
KINH SỐ 579....................................................................................................... 471 KINH SỐ 580....................................................................................................... 471 KINH SỐ 581 ....................................................................................................... 472 KINH SỔ 582....................................................................................................... 473 KINH SỐ 583 ....................................................................................................... 473 KINH SỐ 584....................................................................................................... 474 KINH SỐ 585 ....................................................................................................... 475 KINH SỐ 586....................................................................................................... 476 KINH SỐ 587....................................................................................................... 476 KINH SỐ 588 ....................................................................................................... 477 KINH SỐ 589....................................................................................................... 477 KINH SỐ 590.......................................................................................................478 KINH SỐ 591 .......................................................................................................479 KINH SỐ 592.......................................................................................................480 KINH SỔ 593 .......................................................................................................483 KINH SỐ 594....................................................................................................... 484 KINH SỐ 595 ....................................................................................................... 485 KINH SỐ 596....................................................................................................... 487 KINH SỐ 597....................................................................................................... 487 KINH SỐ 598 ....................................................................................................... 488 KINH SO 599....................................................................................................... 488 KINH SỐ 600....................................................................................................... 489 KINH SỐ 601 ....................................................................................................... 489 KINH SỐ 602....................................................................................................... 490 KINH SỐ 603 .......................................................................................................490 KINH SỐ 604....................................................................................................... 491 KINH SỐ 605....................................................................................................... 518 KINH SỔ 606....................................................................................................... 518 KINH SỐ 607....................................................................................................... 519 KINH SỐ 608....................................................................................................... 519 KINH SỐ 609....................................................................................................... 519 KINH SỐ 610....................................................................................................... 520 KINH SỐ 611....................................................................................................... 520 KINH SỐ 612....................................................................................................... 520 KINH SỔ 613....................................................................................................... 521 KINH SỐ 614....................................................................................................... 521 KINH SỐ 615....................................................................................................... 522
xxxviii 餐 KINH TẠP A-HÀM
KINH SỐ 616.......................................................................................................523 KINH SỐ 617 ...................................................................................................... 524 KINH SỐ 618....................................................................................................... 525 KINH SỐ 619....................................................................................................... 525 KINH SỐ 620....................................................................................................... 526 KINH SỐ 621 ....................................................................................................... 526 KINH SỔ 622....................................................................................................... 527 KINH SỐ 623....................................................................................................... 528 KINH SỐ 624....................................................................................................... 529 KINH SỐ 625....................................................................................................... 530 KINH SỐ 626....................................................................................................... 531 KINH SỐ 627....................................................................................................... 531 KINH SỔ 628....................................................................................................... 531 KINH SỐ 629....................................................................................................... 532 KINH SỐ 630....................................................................................................... 532 KINH SỐ 631 ....................................................................................................... 532 KINH SỐ 632.......................................................................................................533 KINH SỐ 633....................................................................................................... 533 KINH SỐ 634....................................................................................................... 533 KINH SỐ 635....................................................................................................... 534 KINH SỐ 636....................................................................................................... 534 KINH SỐ 637.......................................................................................................535 KINH SỐ 638....................................................................................................... 535 KINH SỐ 639....................................................................................................... 537 KINH SỐ 640....................................................................................................... 538 KINH SỐ 641 ....................................................................................................... 544 KINH SỔ 642....................................................................................................... 549 KINH SỐ 643....................................................................................................... 549 KINH SỐ 644....................................................................................................... 550 KINH SỔ 645....................................................................................................... 550 KINH SỐ 646....................................................................................................... 550 KINH SỐ 647....................................................................................................... 551 KINH SỔ 648....................................................................................................... 551 KINH SỐ 649....................................................................................................... 551 KINH SỐ 650....................................................................................................... 552 KINH SỐ 651 ....................................................................................................... 552 KINH SỐ 652....................................................................................................... 553
MỤC LỤC ❖ xxxix
KINH SỐ 653 ....................................................................................................... 553 KINH SỐ 654.......................................................................................................553 KINH SỐ 655....................................................................................................... 554 KINH SỐ 656....................................................................................................... 554 KINH SỐ 657....................................................................................................... 554 KINH SỐ 658....................................................................................................... 555 KINH SỐ 659....................................................................................................... 555 KINH SỐ 660....................................................................................................... 556 KINH SỔ 661 ....................................................................................................... 556 KINH SỔ 662....................................................................................................... 556 KINH SỐ 663 ....................................................................................................... 557 KINH SỐ 664....................................................................................................... 557 KINH SỐ 665....................................................................................................... 557 KINH SỐ 666....................................................................................................... 557 KINH SỐ 667....................................................................................................... 558 KINH SỐ 668....................................................................................................... 558 KINH SỐ 669....................................................................................................... 558 KINH SỐ 670....................................................................................................... 559 KINH SỐ 671 ....................................................................................................... 559 KINH SỐ 672....................................................................................................... 560 KINH SỐ 673....................................................................................................... 560 KINH SỐ 674....................................................................................................... 560 KINH SỐ 675....................................................................................................... 560 KINH SỐ 676....................................................................................................... 561 KINH SỐ 677....................................................................................................... 561 KINH SỐ 678....................................................................................................... 561 KINH SỐ 679....................................................................................................... 561 KINH SỔ 680....................................................................................................... 562 KINH SỐ 681 ....................................................................................................... 562 KINH SỐ 682....................................................................................................... 563 KINH SỐ 683....................................................................................................... 563 KINH SỐ 684....................................................................................................... 563 KINH SỐ 685....................................................................................................... 566 KINH SỐ 686....................................................................................................... 566 KINH SỐ 687....................................................................................................... 567 KINH SỐ 688....................................................................................................... 567 KINH SỐ 689....................................................................................................... 568
xi 饌 KINH TẠP A-HÀM
KINH SỐ 690....................................................................................................... 568 KINH SỐ 691 ....................................................................................................... 568 KINH SỐ 692....................................................................................................... 569 KINH SỔ 693....................................................................................................... 569 KINH SỐ 694....................................................................................................... 570 KINH SỐ 695....................................................................................................... 570 KINH SỔ 696....................................................................................................... 570 KINH SỐ 697....................................................................................................... 570 KINH SỔ 698....................................................................................................... 570 KINH SỐ 699....................................................................................................... 571 KINH SỐ 700....................................................................................................... 571 KINH SỐ 701 ....................................................................................................... 571 KINH SỐ 702....................................................................................................... 572 KINH SỐ 703....................................................................................................... 572 KINH SỐ 704....................................................................................................... 573 KINH SỐ 705....................................................................................................... 573 KINH SỔ 706....................................................................................................... 573 KINH SỐ 707....................................................................................................... 574 KINH SỐ 708....................................................................................................... 574 KINH SỔ 709....................................................................................................... 575 KINH SỐ 710....................................................................................................... 575 KINH SỐ 711....................................................................................................... 576 KINH SỐ 712....................................................................................................... 577 KINH SỐ 713....................................................................................................... 578 KINH SỐ 714....................................................................................................... 579 KINH SỐ 715....................................................................................................... 580 KINH SỐ 716....................................................................................................... 583 KINH SỐ 717....................................................................................................... 583 KINH SỐ 718....................................................................................................... 584 KINH SỐ 719.......................................................................................................585 KINH SỐ 720................... 585 KINH SỐ 721 ....................................................................................................... 586 KINH SỐ 722....................................................................................................... 587 KINH SỐ 723 ....................................................................................................... 589 KINH SỐ 724....................................................................................................... 589 KINH SỐ 725....................................................................................................... 590 KINH SỐ 726....................................................................................................... 590
MỤC LỤC 搬 xli
KINH SỐ 727....................................................................................................... 591 KINH SỐ 728....................................................................................................... 592 KINH SỐ 729....................................................................................................... 592 KINH SỐ 730....................................................................................................... 593 KINH SỐ 731 .......................................................................................................593 KINH SỐ 732.......................................................................................................593 KINH SỐ 733.......................................................................................................593 KINH SỐ 734....................................................................................................... 594 KINH SỐ 735....................................................................................................... 594 KINH SỐ 736.......................................................................................................595 KINH SỐ 737....................................................................................................... 595 KINH SỐ 738....................................................................................................... 596 KINH SỐ 739....................................................................................................... 596 KINH SỐ 740....................................................................................................... 596 KINH SỐ 741 ....................................................................................................... 596 KINH SỐ 742....................................................................................................... 597 KINH SỐ 743....................................................................................................... 597 KINH SỐ 744....................................................................................................... 598 KINH SỐ 745....................................................................................................... 598 KINH SỐ 746....................................................................................................... 599 KINH SỐ 747....................................................................................................... 599 KINH SỐ 748....................................................................................................... 599 KINH SỐ 749....................................................................................................... 600 KINH SỐ 750....................................................................................................... 600 KINH SỐ 751 ....................................................................................................... 601 KINH SỐ 752....................................................................................................... 601 KINH SỐ 753....................................................................................................... 602 KINH SỐ 754....................................................................................................... 602 KINH SỐ 755-757............................................................................................... 603 KINH SỐ 758....................................................................................................... 603 KINH SỐ 759....................................................................................................... 604 KINH SỐ 760....................................................................................................... 605 KINH SỐ 761 .......................................................................................................605 KINH SỐ 762....................................................................................................... 606 KINH SỐ 763 ....................................................................................................... 606 KINH SỐ 764....................................................................................................... 606 KINH SỔ 765....................................................................................................... 606
xlii 懶 KINH TẠPA-HÀM
KINH SỐ 766....................................................................................................... 607 KINH SỐ 767....................................................................................................... 607 KINH SỐ 768....................................................................................................... 607 KINH SỐ 769....................................................................................................... 608 KINH SỐ 770....................................................................................................... 608 KINH SỐ 771 ....................................................................................................... 609 KINH SỐ 772-774............................................................................................... 609 KINH SỐ 775 ....................................................................................................... 610 KINH SỐ 776....................................................................................................... 610 KINH SỐ 777....................................................................................................... 610 KINH SỐ 778....................................................................................................... 611 KINH SỐ 779....................................................................................................... 612 KINH SỐ 780....................................................................................................... 612 KINH SỐ 781....................................................................................................... 613 KINH SỔ 782.......................................................................................................613 KINH SỐ 783 ....................................................................................................... 614 KINH SỐ 784....................................................................................................... 615 KINH SỔ 785 ....................................................................................................... 615 KINH SỐ 786....................................................................................................... 618 KINH SỐ 787....................................................................................................... 618 KINH SỐ 788....................................................................................................... 619 KINH SỐ 789....................................................................................................... 620 KINH SỐ 790....................................................................................................... 621 KINH SỐ 791 ....................................................................................................... 621 KINH SỐ 792....................................................................................................... 621 KINH SỐ 793 ....................................................................................................... 622 KINH SỐ 794....................................................................................................... 622 KINH SO 795....................................................................................................... 622 KINH SỐ 796....................................................................................................... 622 KINH SỐ 797....................................................................................................... 623 KINH SỐ 798.......................................................................................................623 KINH SỐ 799....................................................................................................... 623 KINH SỐ 800....................................................................................................... 624 KINH SỐ 801 ....................................................................................................... 624 KINH SỐ 802....................................................................................................... 624 KINH SỐ 803 ....................................................................................................... 624 KINH SỔ 804....................................................................................................... 625
MỤC LỤC ❖ xliii
KINH SỐ 805....................................................................................................... 626 KINH SỐ 806....................................................................................................... 626 KINH SỐ 807....................................................................................................... 627 KINH SỐ 808....................................................................................................... 628 KINH SỐ 809....................................................................................................... 629 KINH SỐ 810....................................................................................................... 630 KINH SỐ 811-812............................................................................................... 632 KINH SỐ 813....................................................................................................... 632 KINH SỐ 814....................................................................................................... 634 KINH SỐ 815....................................................................................................... 634 KINH SỐ 816....................................................................................................... 636 KINH SỐ 817....................................................................................................... 636 KINH SỐ 818....................................................................................................... 637 KINH SỐ 819....................................................................................................... 637 KINH SỐ 820....................................................................................................... 637 KINH SỐ 821 ....................................................................................................... 638 KINH SỐ 822....................................................................................................... 639 KINH SỐ 823 ....................................................................................................... 640 KINH SỔ 824....................................................................................................... 640 KINH SỐ 825....................................................................................................... 641 KINH SỐ 826....................................................................................................... 641 KINH SỐ 827....................................................................................................... 642 KINH SỔ 828.......................................................................................................643 KINH SỐ 829....................................................................................................... 643 KINH SỐ 830....................................................................................................... 644 KINH SỐ 831 ....................................................................................................... 646 KINH SỐ 832....................................................................................................... 646 KINH SỐ 833....................................................................................................... 646 KINH SỐ 834....................................................................................................... 647 KINH SỐ 835....................................................................................................... 648 KINH SỐ 836....................................................................................................... 648 KINH SỐ 837....................................................................................................... 648 KINH SỐ 838....................................................................................................... 650 KINH SỐ 839....................................................................................................... 650 KINH SỐ 840....................................................................................................... 650 KINH SỐ 841 ....................................................................................................... 650 KINH SỐ 842....................................................................................................... 651
xliv 皺 KINH TẠP A-HÀM __________________________
KINH số 843....................................................................................................... 651 KINH SỐ 844....................................................................................................... 652 KINH SỐ 845.......................................................................................................653 KINH SỐ 846....................................................................................................... 654 KINH SỐ 847....................................................................................................... 654 KINH SỐ 848....................................................................................................... 654 KINH SỐ 849....................................................................................................... 656 KINH SỐ 850....................................................................................................... 656 KINH SỐ 851 ....................................................................................................... 657 KINH SỔ 852....................................................................................................... 657 KINH SỐ 853 ....................................................................................................... 657 KINH SỐ 854....................................................................................................... 658 KINH SỐ 855....................................................................................................... 659 KINH SỐ 856....................................................................................................... 659 KINH SỐ 857....................................................................................................... 660 KINH SỐ 858....................................................................................................... 661 KINH SỐ 859....................................................................................................... 661 KINH SỐ 860....................................................................................................... 661 KINH SỐ 861 .......................................................................................................663 KINH SỐ 862.......................................................................................................663 KINH SỐ 863 ....................................................................................................... 664 KINH SỔ 864....................................................................................................... 664 KINH SỐ 865....................................................................................................... 664 KINH SỐ 866....................................................................................................... 665 KINH SỐ 867....................................................................................................... 665 KINH SỐ 868....................................................................................................... 665 KINH SỐ 869....................................................................................................... 666 KINH SO 870....................................................................................................... 666 KINH SỔ 871 ....................................................................................................... 666 KINH SỐ 872....................................................................................................... 667 KINH SỐ 873 ....................................................................................................... 667 KINH SỐ 874....................................................................................................... 668 KINH SỐ 875....................................................................................................... 668 KINH SỐ 876....................................................................................................... 669 KINH SỐ 877....................................................................................................... 669 KINH SỐ 878....................................................................................................... 669 KINH SỐ 879....................................................................................................... 670
MỤC LỤC 微 xlv
KINH SỐ 880....................................................................................................... 671 KINH SỐ 881 ....................................................................................................... 671 KINH SỐ 882....................................................................................................... 671 KINH SỐ 883 .......................................................................................................673 KINH SỐ 884.......................................................................................................675 KINH SỐ 885....................................................................................................... 675 KINH SỐ 886....................................................................................................... 676 KINH SỐ 887....................................................................................................... 677 KINH SỐ 888....................................................................................................... 678 KINH SỔ 889....................................................................................................... 678 KINH SỐ 890....................................................................................................... 678 KINH SỐ 891 ....................................................................................................... 679 KINH SỐ 892....................................................................................................... 679 KINH SỐ 893 ....................................................................................................... 680 KINH SỐ 894....................................................................................................... 680 KINH SỐ 895....................................................................................................... 681 KINH SỐ 896....................................................................................................... 681 KINH SỐ 897....................................................................................................... 681 KINH SỐ 898....................................................................................................... 682 KINH SỐ 899....................................................................................................... 682 KINH SỐ 900....................................................................................................... 682 KINH SỐ 901 ....................................................................................................... 683 KINH SO 902....................................................................................................... 683 KINH SỐ 903 ....................................................................................................... 683 KINH SỐ 904....................................................................................................... 683 KINH SỐ 905....................................................................................................... 684 KINH SỐ 906.......................................................................................................685 KINH SỔ 907....................................................................................................... 686 KINH SỐ 908....................................................................................................... 688 KINH SỔ 909....................................................................................................... 689 KINH SỐ 910....................................................................................................... 690 KINH SỐ 911....................................................................................................... 691 KINH SỐ 912....................................................................................................... 693 KINH SỐ 913.......................................................................................................695 KINH SỐ 914....................................................................................................... 697 KINH SỐ 915....................................................................................................... 699 KINH SỐ 916....................................................................................................... 702
xlvi 禳 KINH TẠPA-HÀM
KINH SỐ 917....................................................................................................... 704 KINH SỐ 918....................................................................................................... 705 KINH SỐ 919....................................................................................................... 706 KINH SỐ 920....................................................................................................... 707 KINH SỐ 921 ....................................................................................................... 708 KINH SỐ 922....................................................................................................... 708 KINH SỐ 923 ....................................................................................................... 709 KINH SỐ 924....................................................................................................... 711 KINH SỔ 925....................................................................................................... 712 KINH SỐ 926....................................................................................................... 713 KINH SỐ 927....................................................................................................... 715 KINH SỐ 928....................................................................................................... 716 KINH SỐ 929....................................................................................................... 717 KINH SỐ 930....................................................................................................... 719 KINH SỐ 931....................................................................................................... 719 KINH SỔ 932....................................................................................................... 721 KINH SỐ 933 ....................................................................................................... 722 KINH SỐ 934....................................................................................................... 723 KINH SỐ 935....................................................................................................... 724 KINH SỐ 936....................................................................................................... 725 KINH SỐ 937....................................................................................................... 727 KINH SỐ 938....................................................................................................... 728 KINH SỐ 939....................................................................................................... 729 KINH SỐ 940....................................................................................................... 730 KINH SỐ 941 ....................................................................................................... 731 KINH SỐ 942....................................................................................................... 731 KINH SỐ 943 ....................................................................................................... 731 KINH SỔ 944....................................................................................................... 731 KINH SỐ 945....................................................................................................... 732 KINH SỐ 946....................................................................................................... 732 KINH SỐ 947....................................................................................................... 733 KINH SỐ 948....................................................................................................... 733 KINH SỐ 949....................................................................................................... 734 KINH SỐ 950....................................................................................................... 735 KINH SỐ 951 ....................................................................................................... 735 KINH SỐ 952....................................................................................................... 736 KINH SỔ 953 ....................................................................................................... 736
MỤC LỤC ❖ xlvii
KINH SỐ 954....................................................................................................... 736 KINH SỐ 955....................................................................................................... 737 KINH SỐ 956....................................................................................................... 737 KINH SỐ 957....................................................................................................... 738 KINH SỐ 958....................................................................................................... 740 KINH SỐ 959....................................................................................................... 741 KINH SỐ 960....................................................................................................... 742 KINH SỐ 961 .......................................................................................................743 KINH SỐ 962....................................................................................................... 744 KINH SỐ 963 ....................................................................................................... 746 KINH SỐ 964....................................................................................................... 747 KINH SỐ 965....................................................................................................... 751 KINH SỐ 966....................................................................................................... 752 KINH SỐ 967....................................................................................................... 753 KINH SỐ 968....................................................................................................... 754 KINH SỐ 969....................................................................................................... 757 KINH SỐ 970....................................................................................................... 759 KINH SỐ 971 ....................................................................................................... 761 KINH SỐ 972....................................................................................................... 762 KINH SỐ 973 ....................................................................................................... 763 KINH SỐ 974....................................................................................................... 764 KINH SỐ 975 .......................................................................................................765 KINH SỐ 976....................................................................................................... 767 KINH SỐ 977....................................................................................................... 767 KINH SỐ 978....................................................................................................... 769 KINH SỐ 979....................................................................................................... 770 KINH SỐ 980....................................................................................................... 772 KINH SỐ 981 ....................................................................................................... 774 KINH SỐ 982.......................................................................................................775 KINH SỐ 983 ....................................................................................................... 776 KINH SỐ 984....................................................................................................... 777 KINH SỐ 985 ....................................................................................................... 777 KINH SỐ 986....................................................................................................... 779 KINH SỐ 987....................................................................................................... 779 KINH SỐ 988....................................................................................................... 780 KINH SỐ 989....................................................................................................... 781 KINH SỐ 990....................................................................................................... 781
xlviii 輦 KINH TẠPA-HÀM _________________________________________
KINH SỐ 991 ....................................................................................................... 783 KINH SỐ 992....................................................................................................... 784 KINH SỐ 993 ....................................................................................................... 785 KINH SỐ 994....................................................................................................... 786 KINH SỐ 995....................................................................................................... 789 KINH SỔ 996....................................................................................................... 790 KINH SỐ 997....................................................................................................... 790 KINH SỐ 998....................................................................................................... 791 KINH SỐ 999....................................................................................................... 791 KINH SỐ 1000.....................................................................................................793 KINH SỐ 1001 ..................................................................................................... 794 KINH SỐ 1002..................................................................................................... 795 KINH SỐ 1003 ..................................................................................................... 795 KINH SỐ 1004.....................................................................................................795 KINH SỐ 1005..................................................................................................... 796 KINH SỐ 1006..................................................................................................... 796 KINH SỐ 1007..................................................................................................... 797 KINH SỔ 1008..................................................................................................... 797 KINH SỔ 1009..................................................................................................... 798 KINH SỐ 1010..................................................................................................... 799 KINH SỐ 1011..................................................................................................... 799 KINH SỐ 1012..................................................................................................... 800 KINH SỐ 1013..................................................................................................... 800 KINH SỐ 1014..................................................................................................... 801 KINH SỐ 1015..................................................................................................... 801 KINH SỐ 1016..................................................................................................... 802 KINH SỐ 1017..................................................................................................... 802 KINH SỐ 1018..................................................................................................... 803 KINH SỐ 1019..................................................................................................... 803 KINH SỐ 1020..................................................................................................... 804 KINH SỐ 1021 ..................................................................................................... 804 KINH SỐ 1022.....................................................................................................805 KINH SỐ 1023..................................................................................................... 805 KINH SỐ 1024..................................................................................................... 807 KINH SỐ 1025..................................................................................................... 808 KINH SỐ 1026..................................................................................................... 810 KINH SỐ 1027..................................................................................................... 811
MỤC LỤC 曲 xlix
KINH SỐ 1028..................................................................................................... 811 KINH SỐ 1029..................................................................................................... 813 KINH SỐ 1030..................................................................................................... 813 KINH SỐ 1031..................................................................................................... 814 KINH SỐ 1032..................................................................................................... 815 KINH SỐ 1033..................................................................................................... 816 KINH SỐ 1034..................................................................................................... 817 KINH SỐ 1035.....................................................................................................818 KINH SỐ 1036.....................................................................................................818 KINH SỐ 1037..................................................................................................... 819 KINH SỐ 1038..................................................................................................... 819 KINH SỐ 1039..................................................................................................... 820 KINH SỐ 1040..................................................................................................... 822 KINH SỐ 1041 ..................................................................................................... 823 KINH SỐ 1042..................................................................................................... 825 KINH SỐ 1043..................................................................................................... 827 KINH SỐ 1044..................................................................................................... 827 KINH SỐ 1045.....................................................................................................828 KINH SỐ 1046..................................................................................................... 828 KINH SỐ 1047..................................................................................................... 829 KINH SỐ 1048..................................................................................................... 829 KINH SỐ 1049..................................................................................................... 830 KINH SỐ 1050..................................................................................................... 831 KINH SỐ 1051 ..................................................................................................... 831 KINH SỐ 1052..................................................................................................... 832 KINH SỔ 1053..................................................................................................... 832 KINH SỔ 1054..................................................................................................... 832 KINH SỐ 1055..................................................................................................... 833 KINH SỐ 1056..................................................................................................... 833 KINH SỐ 1057..................................................................................................... 833 KINH SỐ 1058..................................................................................................... 834 KINH SỐ 1059..................................................................................................... 834 KINH SỐ 1060..................................................................................................... 835 KINH SỐ 1061 ..................................................................................................... 835 KINH SỐ 1062..................................................................................................... 835 KINH SỐ 1063..................................................................................................... 836 KINH SỔ 1064.....................................................................................................837
l 撮 KINH TẠPA-HÀM _________________________________________
KINH SỐ 1065..................................................................................................... 838 KINH SỐ 1066..................................................................................................... 838 KINH SỐ 1067..................................................................................................... 839 KINH SỐ 1068..................................................................................................... 839 KINH SỐ 1069..................................................................................................... 840 KINH SỐ 1070..................................................................................................... 841 KINH SỐ 1071 ..................................................................................................... 841 KINH SỐ 1072..................................................................................................... 842 KINH SỐ 1073..................................................................................................... 843 KINH SỐ 1074..................................................................................................... 844 KINH SỐ 1075..................................................................................................... 846 KINH SỐ 1076..................................................................................................... 849 KINH SỐ 1077..................................................................................................... 850 KINH SỐ 1078..................................................................................................... 852 KINH SỐ 1079..................................................................................................... 854 KINH SỐ 1080..................................................................................................... 855 KINH SỐ 1081 ..................................................................................................... 856 KINH SỐ 1082..................................................................................................... 857 KINH SỐ 1083..................................................................................................... 859 KINH SỐ 1084..................................................................................................... 860 KINH SỐ 1085..................................................................................................... 861 KINH SỐ 1086..................................................................................................... 861 KINH SỐ 1087..................................................................................................... 862 KINH SỐ 1088..................................................................................................... 862 KINH SỐ 1089..................................................................................................... 863 KINH SỐ 1090..................................................................................................... 864 KINH SỐ 1091 ..................................................................................................... 864 KINH SỐ 1092..................................................................................................... 866 KINH SỐ 1093..................................................................................................... 869 KINH SỐ 1094..................................................................................................... 869 KINH SỐ 1095..................................................................................................... 870 KINH SỐ 1096..................................................................................................... 871 KINH SỐ 1097..................................................................................................... 871 KINH SỐ 1098..................................................................................................... 872 KINH SỐ 1099..................................................................................................... 873 KINH SỐ 1100..................................................................................................... 874 KINH SỔ HOI..................................................................................................... 875
MỤC LỤC ❖ li
KINH SỐ 1102..................................................................................................... 876 KINH SỐ 1103..................................................................................................... 876 KINH SỐ 1104..................................................................................................... 877 KINH SỐ 1105..................................................................................................... 877 KINH SỐ 1106.....................................................................................................878 KINH SỐ 1107..................................................................................................... 880 KINH SỐ 1108..................................................................................................... 881 KINH SỐ 1109..................................................................................................... 882 KINH SỐ 1110..................................................................................................... 883 KINH SỐ lin..................................................................................................... 884 KINH SỔ 1112..................................................................................................... 886 KINH SỐ 1113..................................................................................................... 886 KINH SỐ 1114..................................................................................................... 887 KINH SỐ 1115..................................................................................................... 889 KINH SỐ 1116..................................................................................................... 891 KINH SỐ 1117..................................................................................................... 892 KINH SỐ 1118..................................................................................................... 893 KINH SỐ 1119..................................................................................................... 894 KINH SỐ 1120..................................................................................................... 895 KINH SỐ 1121..................................................................................................... 897 KINH SỐ 1122.....................................................................................................898 KINH SỐ 1123 .....................................................................................................900 KINH SỐ 1124.....................................................................................................901 KINH SỐ 1125..................................................................................................... 901 KINH SỐ 1126..................................................................................................... 901 KINH SỔ 1127..................................................................................................... 901 KINH SỐ 1128..................................................................................................... 902 KINH SỐ 1129..................................................................................................... 902 KINH SỐ 1130.....................................................................................................902 KINH SỐ 1131..................................................................................................... 903 KINH SỐ 1132..................................................................................................... 903 KINH SỐ 1133 ..................................................................................................... 903 KINH SỐ 1134..................................................................................................... 904 KINH SỐ 1135 ..................................................................................................... 904 KINH SỐ 1136.....................................................................................................905 KINH SỐ 1137..................................................................................................... 906 KINH SỐ 1138..................................................................................................... 907
lii 礙 KINH TẠPA-HÀM
KINH SỐ 1139.....................................................................................................909 KINH SỐ 1140.....................................................................................................910 KINH SỐ 1141..................................................................................................... 911 KINH SỔ 1142.....................................................................................................912 KINH SỐ 1143.....................................................................................................913 KINH SỔ 1144.....................................................................................................915 KINH SỐ 1145.....................................................................................................918 KINH SỐ 1146.....................................................................................................920 KINH SỐ 1147.....................................................................................................922 KINH SỐ 1148.....................................................................................................923 KINH SỐ 1149.....................................................................................................924 KINH SỔ 1150.....................................................................................................926 KINH SỐ 1151.....................................................................................................927 KINH SỐ 1152.....................................................................................................927 KINH SỐ 1153 .....................................................................................................928 KINH SỐ 1154.....................................................................................................929 KINH SỐ 1155.....................................................................................................929 KINH SỐ 1156.....................................................................................................930 KINH SỐ 1157.....................................................................................................930 KINH SỐ 1158.....................................................................................................932 KINH SỐ 1159.....................................................................................................933 KINH SỔ 1160.....................................................................................................934 KINH SỐ 1161..................................................................................................... 935 KINH SỐ 1162.....................................................................................................935 KINH SỐ 1163 .....................................................................................................936 KINH SỐ 1164.....................................................................................................937 KINH SỐ 1165 .....................................................................................................938 KINH SỐ 1166.....................................................................................................940 KINH SỐ 1167..................................................................................................... 940 KINH SỐ 1168..................................................................................................... 941 KINH SỐ 1169.....................................................................................................942 KINH SỐ 1170.....................................................................................................944 KINH SỐ 1171.....................................................................................................944 KINH SỐ 1172..................................................................................................... 945 KINH SỐ 1173 .....................................................................................................946 KINH SỐ 1174.....................................................................................................948 KINH SỐ 1175..................................................................................................... 951
MỤC LỤC 礙 liii
KINH SỐ 1176.....................................................................................................953 KINH SỐ 1177.....................................................................................................956 KINH SỐ 1178.....................................................................................................957 KINH SỐ 1179.....................................................................................................960 KINH SỐ 1180.....................................................................................................962 KINH SỐ 1181.....................................................................................................962 KINH SỐ 1182.....................................................................................................963 KINH SỐ 1183 .....................................................................................................964 KINH SỐ 1184.....................................................................................................965 KINH SỐ 1185.....................................................................................................967 KINH SỐ 1186.....................................................................................................968 KINH SỐ 1187.....................................................................................................968 KINH SỐ 1188.....................................................................................................968 KINH SỐ 1189.....................................................................................................969 KINH SỐ 1190.....................................................................................................970 KINH SỐ 1191.....................................................................................................971 KINH SỐ 1192.....................................................................................................972 KINH SỐ 1193 .....................................................................................................972 KINH SỐ 1194.....................................................................................................974 KINH SỐ 1195 .....................................................................................................975 KINH SỐ 1196.....................................................................................................976 KINH SỐ 1197.....................................................................................................978 KINH SỐ 1198.....................................................................................................979 KINH SỐ 1199.....................................................................................................980 KINH SỐ 1200..................................................................................................... 981 KINH SỐ 1201 ..................................................................................................... 981 KINH SỐ 1202..................................................................................................... 982 KINH SỐ 1203..................................................................................................... 983 KINH SỐ 1204.....................................................................................................984 KINH SỐ 1205.....................................................................................................984 KINH SỐ 1206..................................................................................................... 985 KINH SỐ 1207.....................................................................................................986 KINH SỐ 1208..................................................................................................... 987 KINH SỐ 1209.....................................................................................................988 KINH SỐ 1210..................................................................................................... 988 KINH SỐ 1211.....................................................................................................989 KINH SỐ 1212.....................................................................................................989
liv ❖ KINH TẠP A-HÀM _________________________________________
KINH SỐ 1213..................................................................................................... 992 KINH SỐ 1214..................................................................................................... 992 KINH SỐ 1215..................................................................................................... 993 KINH SỐ 1216..................................................................................................... 994 KINH SỐ 1217..................................................................................................... 994 KINH SỐ 1218..................................................................................................... 995 KINH SỐ 1219..................................................................................................... 996 KINH SỐ 1220..................................................................................................... 997 KINH SỐ 1221 ..................................................................................................... 997 KINH SỐ 1222..................................................................................................... 999 KINH SỐ 1223 ..................................................................................................... 999 KINH SỐ 1224...................................................................................................1000 KINH SỐ 1225................................................................................................... 1002 KINH SỐ 1226................................................................................................... 1002 KINH SỐ 1227................................................................................................... 1003 KINH SỐ 1228................................................................................................... 1004 KINH SỐ 1229................................................................................................... 1005 KINH SỐ 1230................................................................................................... 1006 KINH SỐ 1231...................................................................................................1007 KINH SỐ 1232................................................................................................... 1008 KINH SỐ 1233................................................................................................... 1009 KINH SỐ 1234................................................................................................... 1011 KINH SỐ 1235................................................................................................... 1011 KINH SỐ 1236................................................................................................... 1012 KINH SỐ 1237................................................................................................... 1012 KINH SỐ 1238................................................................................................... 1013 KINH SỐ 1239...................................................................................................1014 KINH SỔ 1240................................................................................................... 1015 KINH SỐ 1241................................................................................................... 1016 KINH SỔ 1242................................................................................................... 1018 KINH SỐ 1243................................................................................................... 1018 KINH SỐ 1244...................................................................................................1019 KINH SỐ 1245...................................................................................................1020 KINH SỐ 1246................................................................................................... 1020 KINH SỔ 1247................................................................................................... 1021 KINH SỐ 1248................................................................................................... 1022 KINH SỔ 1249................................................................................................... 1023
MỤC LỤC ❖ Iv
KINH SỐ 1250................................................................................................... 1025 KINH SỐ 1251................................................................................................... 1026 KINH SỐ 1252................................................................................................... 1027 KINH SỐ 1253................................................................................................... 1028 KINH SỐ 1254................................................................................................... 1028 KINH SỐ 1255...................................................................................................1029 KINH SỐ 1256................................................................................................... 1029 KINH SỐ 1257................................................................................................... 1029 KINH SỐ 1258................................................................................................... 1030 KINH SỐ 1259................................................................................................... 1031 KINH SỐ 1260................................................................................................... 1032 KINH SỐ 1261................................................................................................... 1032 KINH SỐ 1262................................................................................................... 1033 KINH SỐ 1263................................................................................................... 1033 KINH SỐ 1264................................................................................................... 1037 KINH SỐ 1265................................................................................................... 1037 KINH SỐ 1266................................................................................................... 1041 KINH SỐ 1267................................................................................................... 1043 KINH SỐ 1268...................................................................................................1044 KINH SỐ 1269................................................................................................... 1045 KINH SỐ 1270................................................................................................... 1045 KINH SỐ 1271................................................................................................... 1046 KINH SỐ 1272................................................................................................... 1047 KINH SỐ 1273................................................................................................... 1048 KINH SỐ 1274................................................................................................... 1049 KINH SỐ 1275................................................................................................... 1050 KINH SỐ 1276................................................................................................... 1051 KINH SỐ 1277................................................................................................... 1051 KINH SỐ 1278................................................................................................... 1052 KINH SỐ 1279................................................................................................... 1054 KINH SỐ 1280................................................................................................... 1055 KINH SỐ 1281................................................................................................... 1056 KINH SỐ 1282................................................................................................... 1056 KINH SỐ 1283................................................................................................... 1057 KINH SỐ 1284................................................................................................... 1057 KINH SỐ 1285................................................................................................... 1059 KINH SỐ 1286................................................................................................... 1060
Ivi 裝 KINH TẠP A-HÀM
KINH SỐ 1287................................................................................................... 1060 KINH SỐ 1288................................................................................................... 1061 KINH SỐ 1289................................................................................................... 1062 KINH SỔ 1290................................................................................................... 1063 KINH SỐ 1291................................................................................................... 1063 KINH SỐ 1292................................................................................................... 1064 KINH SỐ 1293...................................................................................................1064 KINH SỐ 1294................................................................................................... 1065 KINH SỐ 1295................................................................................................... 1065 KINH SỐ 1296...................................................................................................1066 KINH SỐ 1297................................................................................................... 1067 KINH SỐ 1298................................................................................................... 1067 KINH SỐ 1299................................................................................................... 1067 KINH SỔ 1300................................................................................................... 1068 KINH SỐ 1301................................................................................................... 1069 KINH SỐ 1302................................................................................................... 1069 KINH SỐ 1303...................................................................................................1070 KINH SỐ 1304...................................................................................................1070 KINH SỐ 1305................................................................................................... 1071 KINH SỐ 1306................................................................................................... 1071 KINH SỐ 1307................................................................................................... 1072 KINH SỔ 1308................................................................................................... 1073 KINH SỐ 1309................................................................................................... 1075 KINH SỐ 1310................................................................................................... 1076 KINH SỐ 1311................................................................................................... 1076 KINH SỐ 1312................................................................................................... 1077 KINH SỐ 1313................................................................................................... 1077 KINH SỐ 1314................................................................................................... 1078 KINH SỐ 1315................................................................................................... 1078 KINH SỐ 1316................................................................................................... 1079 KINH SỐ 1317................................................................................................... 1079 KINH SỐ 1318...................................................................................................1080 KINH SỐ 1319...................................................................................................1080 KINH SỐ 1320................................................................................................... 1081 KINH SỐ 1321................................................................................................... 1082 KINH SỐ 1322................................................................................................... 1082 KINH SỐ 1323................................................................................................... 1083
MỤC LỤC 懶 Ivii
KINH SỐ 1324...................................................................................................1084 KINH SỐ 1325................................................................................................... 1085 KINH SỐ 1326................................................................................................... 1086 KINH SỐ 1327................................................................................................... 1088 KINH SỐ 1328................................................................................................... 1089 KINH SỐ 1329................................................................................................... 1090 KINH SỐ 1330................................................................................................... 1094 KINH SỐ 1331 ................................................................................................... 1095 KINH SỐ 1332................................................................................................... 1095 KINH SỐ 1333................................................................................................... 1096 KINH SỐ 1334................................................................................................... 1097 KINH SỐ 1335................................................................................................... 1097 KINH SỐ 1336................................................................................................... 1097 KINH SỐ 1337................................................................................................... 1098 KINH SỐ 1338................................................................................................... 1098 KINH SỐ 1339...................................................................................................1100 KINH SỐ 1340................................................................................................... 1100 KINH SỐ 1341................................................................................................... 1100 KINH SỐ 1342 ................................................................................................... HOI KINH SỐ 1343 ................................................................................................... HOI KINH SỐ 1344...................................................................................................1102 KINH SỐ 1345................................................................................................... 1103 KINH SỐ 1346................................................................................................... 1103 KINH SỐ 1347................................................................................................... 1104 KINH SỐ 1348................................................................................................... 1105 KINH SỐ 1349................................................................................................... 1105 KINH SỐ 1350................................................................................................... 1105 KINH SỐ 1351................................................................................................... 1105 KINH SỐ 1352................................................................................................... 1106 KINH SỐ 1353...................................................................................................1106 KINH SỐ 1354................................................................................................... 1107 KINH SỐ 1355................................................................................................... 1107 KINH SỐ 1356................................................................................................... 1107 KINH SỐ 1357................................................................................................... 1108 KINH SỐ 1358................................................................................................... 1108 KINH SỐ 1359................................................................................................... 1109 KINH SỐ 1360................................................................................................... 1109
Iviii 禳 KINH TẠP A-HÀM
KINH SỔ 1361................................................................................................... 1110 KINH SỐ 1362...................................................................................................1110
PHỤ LỤC l........................................................................................................ 1111 PHỤ LỤC 2................................. 1119 SÁCH DẪN........................................................................................................ 1125
BẢNG VIẾT TẮT TÁC PHẨM TIẾNG PĀLI
A. Añguttara Nikãya (Kinh Tăng chi bộ)
AA. Añguttara Nikāya Atthakathā (Chủ giải Kinh Tăng chỉ bộ)
Áp. Apadãna (Thảnh nhân ky sự)
ÁpA. Apadãna Atthakathā (Chủ giải Thánh nhân ky sự)
Asi. Atthasālinī (Chủ giải Pháp tụ)
Bvs. Buddhavamsa (Phật sử)
BvsA. Buddhavamsa Atthakathā (Chủ giải Phật sử)
CNid. CũỊaniddesa (Tiểu nghĩa thích / Tiểu diễn giải)
CNỈdA. CũỊanỉddesa Atthakathā 一-
9 ・ ~
(Chu giải Tiêu nghĩa mích / Chu giai Tiêu diên giải)
Cp. Carỉyãpitaka {Hạnh tạng)
CpA. Cariyāpitaka Atthakathā (Chủ giải Hạnh tạng)
Cv. CũỊavagga (Tiểu phẩm)
Cvs. Cūlavamsa {Tiểu sử)
D. Dīghā Nikāya (Kinh Trường bộ)
DA Dīghā Nikāya Atthakathā (Chú giải Kinh Trường bọ)
Dh. Dhammapada (Kinh Pháp cu)
DhA. Dhammapada Atthakathā (Chủ giải Kỉnh Pháp cu)
Dhs. Dhammasañganī (Pháp tụ)
Dpvs. Dīpavamsa (Đảo sử)
Gãi. Gāthā (Therā và Therĩ): Trưởng lão Tăng kệ và Trưởng lão Ni kệ r ít. Itỉvuttaka (Kinh Phật thuyêt như vậy) ỉtA. Itivuttaka Atthakathā (Chủ giải Kinh Phật thuyết như vây)
J. Jātaka (Chuyện Tiền thân)
Kh. Khuddakapātha (Tiêu tụng)
lx 輦 KINH TẠPA-HÀM
Kkvt. Kañkhāvitaranī (Giải nghí) Kv. Kathāvatthu (Luận sự / Những điểm dỉ biệt) M. Majjhimā Nikãya (Kinh Trung bộ) MA. Majjhimā Nikãya Atthakathā (Chủ giải Kinh Trung bô) Mhbv. Mahābodhivamsa (Đại sử về cây Bồ-đề ở Tích Lan) Mhvs. Mahāvamsa (Đại sử) Miln. Milindapañha (Mi-tiên vân đáp / Mỉlinda vân đạo) MNid. Mahãniddesa (Đại nghĩa thích / Đại diễn giải) MNidA. Mahāniddesa Atthakathā (Chú giải Đại nghĩa thích / Chủ giải Đại diễn giải) MT. Majjhimā Nikãya Tĩkã (Phụ chú giải Kỉnh Trung bộ) Mv. Mahāvagga (Đại phẩm) Nỉd. Niddesa (Nghũỉ thích /Diễn giải) NidA. Nỉddesa Atthakathā (Chú giải Nghĩa thích / Chú giải Diễn giải) Netti. Nettipakaraụa (Chỉ đạo luận / cẩm nang học Phật) Pat. Patthāna (Duyên hệ) Pe. Petakopadesa (Chú thích Kỉnh tạng / Tìm hiểu Tam tạng) Ps. Patisambhidāmagga (Vô ngại giải đạo /Phân tích đạo) PsA. Patisambhidāmagga Atthakathā (Chủ giải Vô ngại giải đạo / Chú giải Phân tích đạo) 户"g. Puggalapaññatti (Nhân thi thiết) r PugA. Puggalapaññatti Atthakathā (Chú giải Nhân thi thiêt) Pv. Petavatthu (Ngợ quỷ sự / Chuyện nga quỷ) PvA, Petavatthu Atthakathā (Chủ giải Ngợ quỷ sự/ Chủ giải Chuyện nga quy) S. Samyutta Nikãya (Kinh Tương ưng bộ) SA. Samyutta Nỉkãya Atthakathā (Chú giải Kinh Tương ưng bộ) Sn. Suttanỉpãta (Kỉnh tập) SnA. Suttanỉpâta Atthakathā (Chủ giải Kỉnh tập) Sum. Sumañgalavilāsinī (Chú giải Kỉnh Trường bô) Thag. Theragãthã (Trưởng lão Tăng kệ) ThagA. Theragãthã Atthakathā (Chủ giải Trưởng lão Tăng kệ) Thĩg. Therīgāthā trưởng lão Ni kệ)
BẢNG VIẾT TẮT ❖ Ixi
ThĩgA. Therīgāthā Atthakathā (Chú giải Trưởng lão Ni kệ)
Thũvs. Thūpavamsa (Biên niên sử chùa tháp Tích Lan)
Ud. Udãna (Kinh Phật tự thuyết / Cảm hứng ngữ)
UdA. Udāna Atthakathā
(Chú giải Kỉnh Phật tự thuyết / Chú giải Cảm hứng ngữ)
Uj・ Upāsakajanālañkāra (Ưu-bà-tắc trang nghiêm)
Vbh. Vibhañga (Phân tích)
VbhA. Vibhañga Atthakathā (Chủ giải Phân tích)
Vin. Vỉnaya Pitaka {Luật tạng)
VinA. Vỉnaya Atthakathā (Chú giải Luật tạng)
Vism. Visuddhỉmagga (Thanh tịnh đạo)
Vv. Vimãnavatthu (Thiên cung sự / Chuyện thiên cung)
VvA. Vimānavatthu Atthakathā
(Chủ giải Thiên cung sự/ Chủ giải Chuyện thiên cung)
Yam. Yamaka (Song đổi)
TÁC PHẨM TIẾNG SANSKRIT
Divy. Divyāvadāna (Thiên cung sự)
Mhvu. Mahāvastu (Đại sự) r
MPS. Mahāparinirvānasūtra (Kinh Đại Bát-niêt-bàn)
TÁC PHẨM TIẾNG ANH BBS. Burmese-script Buddhasãsana Samỉtỉ edition of the Majjhimā Nikāya (Kinh Trung 施,phiên bản tiếng Miến, NXB. Buddhasāsana Samiti) BD. Book ofDiscipline (Luật tạng) BI. Buddhist India (Phật giáo Ân Độ) BPE. Buddhist Manual ofPsychological Ethics (Cẩm nang Tâm ly Đạo đức Phật giáo) Cpd. Compendium ofphilosophy (Cương yêu Triết học / Tóm tát và giải thích bộ A bhidhammatthasañgaha) DB. Dialogues of the Buddha (Kinh Trường bọ) Expos. Expositor (Chủ giải Pháp tụ) GS. Gradual Sayings (Kinh Tăng chỉ bộ)
Ixii ❖ KINH TẠPA-HÀM _________________________________________
KS. Kindred Sayings (Kinh Tương ưng bộ)
MB. A Manual ofBuddhism (Câm nang Phật giáo)
MLS. Middle Length Sayings (Kinh Trung bộ)
QKM. Questions ofKing Milinda (Milinda vân đạo)
9
PC. Points of Controversy (Những diêm dỉ biệt) Pss. Breth, Psalms of the Brethren (Trưởng lão Tăng kệ) Pss. Sis. Psalms of the Sisters (Trưởng lão Ni kệ) SBB. Sacred Books of the Buddhists (Thánh điển Phật giáo) SBE・ The Sacred Books of the East (Thánh điển phương Đông)
TÁC PHẨM TIẾNG VIỆT TTTĐPGVN, Tam tạng Thánh điển Phật giáo Việt Nam TTP V. Tam tạng Pali- Việt
KINH THEO ĐẠI CHÁNH TẠNG
ĐCT./Đại./T. Đại Chánh tân tu Đại tạng 如泌(大正新脩大蔵經)
N. Nam truyền Đại tạng Ấ7•湖(南傳大藏經)
Biệt Tạp. Biệt dịch Tạp A-hàm kỉnh (別譯雜阿含經)
Tăng./EÂ. Tăng nhất A-hàm kinh (增壹阿含經,Ekottarikāgamd)
Tạp./ SĀ, Tạp A-hàm kinh (雜阿含經,Samyuktāgama)
Trung./MA. Trung A-hàm kinh (中阿含經,Mādhyamāgamd)
Trường./DÃ. Trường A-hàm kinh (長阿含經,Dīrghāgama)
TỪ ĐIỂN BHSD. Buddhist Hybrid Sanskrit Dictionary (Từ điển Phật giáo Sanskrit hôn hợp) CPD. Critical Pali Dictionary (Từ điển Biện giải Pali) DPPN. Dictionary ofPali Proper Names (Từ điển Danh từ riêng Pall) EB. Encyclopaedia ofBuddhism (Bách khoa Từ điển Phật giáo) EPD. English-Pāli Dictionary (Từ điển Anh - Pali) ERE. Encyclopedia of Religion and Ethics (Bách khoa Từ điển Tôn giáo và Đạo đức) PED. Pali-English Dictionary (Từ điển Pali - Anh) PQĐTĐ. Phật Quang đại từ điển
BẢNG VIẾT TẮT ❖Ixiii
TỔ CHỨC HIỆP HỘI VÀ TẠP CHÍ CST. Chattha Sañgāyana Tipitaka (Tam tạng kết tập lần thứ 6) PTS. Pali Text Society (Hội Thánh điển Pâli) CBETA. Chinese Buddhist Electronic Text Association (中華電子佛典 協會,Hiệp hội Phật điển điện tử Trung Hoa) SAT. The SAT Daizokyo Text Database (Cơ sở dữ liệu văn bản Đại tạng kinh) VRI. Vipassanā Research Institute (Viện Nghiên cứu Thiền quán) JPTS. Journal ofPali Text Society (Tạp chí Hội Thảnh điển Pali) JRAS. Journal ofthe Royal Asiatic Society (Tạp chỉ Hội Hoàng gia A châu)
CÁC TỪ VIẾT TẮT Tiếng Việt
S. Tiếng Sanskrit P・ Tiếng Pali H. Tiếng Hán E. Tiếng Anh TTL. trước Tây lịch DL. Dương lịch PL. Phật lịch tr. trang Sđd. Sách đã dẫn NXB. Nhà xuất bản nt. như trên
HT. Hòa thượng TT. Thượng tọa ĐĐ. Đại đức NS. Ni sư FT-ī* A ~ se. Sư cô TS. Tiên sĩ ThS. Thạc sĩ ND. Người dịch BBT. Ban Biên tập
Tiếng Anh
AD. (Anno Domini) Công nguyên BC. (Before Christ) trước Công nguyên Cf. (confer) Tham chiếu, so sánh ed. (by) biên tập (bởi) edn. (edition) ấn bản etc. (ét cetera) vân vân...(V・V...) f./ if. (following pages) trang kế tiếp / các trang kế tiếp fig- hình minh họa
Ixiv > KINH TẠPA-HÀM
ibid, (ibidem) cùng trang đã dẫn / như trên n. (note) chú thích op. cit (opere citato) sách đã dẫn p./pp・ (page/pages) trang / các trang 比(by) dịch bởi trans, (translation) bản dịch v. (verse) bài kệ, khổ ke, kệ ngôn Ven. (Venerable) Thượng tọa vol./ vols. (volume/ volumes) tập, quyển / các tập, các quyển
DẪN LUẬN KINH TẠPA-HÀM
I. TỔNG QUAN KINH TẠPA-HÀM 1. Tựa đề kỉnh và số lượng kỉnh Kinh Tạp A-hàm (S. Samyukta Āgamā, Samyuktāgama,雜阿含經)123 còn gọi là Tương ưngA-hàm (相應阿含),Tương imgA-cấp-ma (相應阿笈摩)hay Tương ưng Tu-đa-la (相應修多羅)theo Đại sư Nghĩa Tịnh (義淨,6?5・713) và Đại sư Ấn Thuận (印順,1906-2005)/ hoặc Tuyển tập các lời dạy về các nhóm chủ đe khác nhau (種種事相應教所集,Chủng chủng sự tương ưng giáo sở tập) hay Các kinh phân theo nhiều nhóm chủ đề (雜阿笈摩,Tạp A-cấp-ma; 雜類阿笈摩,Tạp loại A-cẩp-mă) theo Đại sư Huyền Trang (玄奘,602-664) trong Du-già sư đỉa luận thích (S. Yogācārabhūmi-sāstrakārikā.瑜伽師地 論痛P Dựa vào cách thức tổ chức văn bản, bố cục và nội dung giáo pháp, có thể thấy rằng, bộ Kỉnh Tạp A-hàm của Phật giáo Bộ phái được biên tập khá sớm so với các bộ kinh khác, khoảng đầu kỷ nguyên Tây lịch. Trong tựa đề Sanskrit, "Samyukta Āgamā" được tạo thành bởi chữ "samyukta" có nghĩa là unối kế厂 hay "c6 liên hệ" (connected) và chữ "āgamc^ thường được phiên âm là "A・cấp-ma"(阿笈摩),có nghĩa là "tuyển tập Thánh giáo"(聖教集)hay "tuyển tập các kinh"(經集).Trong Hán ngữ, chữ "tạp"(箏) có nhiều nghĩa như hỗn tạp, hỗn hợp, trộn lộn, pha trộn, lộn xộn, không thuần, tạp nhạp, nhiều loại, lặt vặt, linh tinh, lẫn lộn. Trong ngữ cảnh của Kinh Tạp A-hàm. chữ “tạp” c6 nghĩa là "tương ưng” (S. samyukta. p. samyutta.相應), chỉ cho các nhóm kinh (group of discourses} có nội dung liên hệ (connected discourses) hoặc các nhóm kinh ngắn về nhiều chủ đề khác nhau (種種才目應, chủng chủng tương ưng). Do vậy, Kinh Tạp A-hàm có thể dịch trong tiếng Việt là Tuyên tập các chủ đê khác nhau hay Kinh có chủ đê liên hệ.
1 Tạp A-hàm của ấn bản CBETA'. https://tripitaka.cbeta.org/ T02n0099 (truy cập ngày 01-12-2021). 3 Du-gia sư địa luận thích (S. Yogācārabhūmi-śāstrakārikā,瑜伽師地論釋)có nghĩa là ^Giảỉ thích luận về cảnh giới của bậc thầy Du-gia'\ l quyển, có mã số b^ì văn ữong Đại Chảnh tân ỉuĐạỉ tạng kinh là T30nl580, l quyển do Tối Thắng Ti£(Jinaputrā,枣勝子)sAng逐贝 Huyền Trang (玄奘)dịch ngày 08-3-650. Bản Việt do Hòa thưẹmg Thích Tâm Châu dích. CBETA'. http://tripit^ca.cbeta.org/ I30nl580.
Ixvi 南 KINH TẠPA-HÀM
Đứng từ góc độ văn học Phật giáo, "A-hàm" (S. Āgamā, PíT#) trong Hán ngữ là tuyển tập hàng ngàn kinh của Phật giáo Bộ phái (部派佛教),tương ứng với "Pali Nikāya55 tức tuyển tập hơn 17.000 kinh Pâli của Thượng Tọa bộ. Các học giả cho rằng Kinh Tạp A-hàm là tuyển tập kinh A-hàm được biên tập sớm nhất trong bốn tuyển tập kinh A-hàm (S. catvāri-āgama, tứ bộ A-hàm kinh,四部阿含經,tứ A-cấp-ma 四阿笈摩)thuộc Kinh tạng Phật giáo Bộ phái, do đó5 chứa đựng những lời dạy được xem là sớm nhất trong các bản văn Phật giáo. về số lượng kinh trong Kỉnh Tạp A-hàm. do cách tính khác nhau về các kinh trùng lắp tạo nên số lượng kinh khác nhau. Theo cách tính thông dụng trước giờ, Kinh Tạp A-hàm gồm 50 quyển và 1.362 kinh theo các nhóm chủ đề khác nhau, phần lớn là các kinh rất ngắn. Trong tác phẩm của mình Tạp A-hàm kinh luận hội biên (雜阿含經論會 編),4 gọi tắt là Hội biên (會編),Đại sư Ấn Thuận (印順)liệt ra 13.412 kinh thuộc Kinh Tạp A-hàm. đang khi tác phẩm Quốc dịch nhất thiết kỉnh (國譯厂 切轡)5 của Nhật Bản nêu ra 13.443 kinh, được xem là cách tính số kinh nhiều nhất so với các ấn bản Kinh Tạp A-hàm. Bản Hán ngữ của Kinh Tạp A-hàm trong Tạp A-hàm kinh luận hội biên là bản dịch từ Sanskrit của cầu-na-bạt- đà-la (S. Gunabhadra,求那跋陀羅,394-468) vào năm 443. Quyển luận về tác phẩm này chính là Du-già sư địa luận (瑜伽師地論),chủ yếu là chương "Nhiếp sự phần55 (攝事分)do ngài Huyền Trang dịch từ Sanskrit sang Hán ngữ vào năm 648. Dựa vào nội dung của các bài kinh, Đại sư Ấn Thuận và nhóm biên tập bộ Quốc dịch nhất thiết kinh đã so sánh Kỉnh Tạp A-hàm với Kinh Tương ưng của văn học Pali, liệt dẫn ra tổng số bài kinh, điều chỉnh mục lục, thứ tự của các bài kinh để đạt tính logic và hợp lý hơn. 2. Các bản dịch Kinh Tạp A-hàm và mã số bản văn trong Đại Chánh CÓ bôn bản dịch Hán ngữ của Kinh Tạp A-hàm. trong đó, ba bản dịch cô đại diện cho ba tông phái Phật giáo gồm Thuyết Nhất Thiết Hữu bộ (S. Sarvāstivāda, 說一切有部),Ẩm Quang bộ (S. Kāśyapīya,飲光部),bản còn lại không rõ tông phái và bản dịch Bạch thoại mang tính so sánh, giải thích.
4 Tác phầm Tạp A-ham kinh luận hôi 切豳(雜阿含經論會編)của Đại sư Ấn Thuận được NXB. Chánh Văn (JE 聞出版社)xuất bản lần đầu vào năm 1983, tái bản năm 1994. Độc giả có thể xem toàn văn của 5 Quốc dịch nhất thiết 如沥(國譯一切經)là tùng thư về Kinh, Luật, Luận, gồm 255 quyển được tuyển chọn và phiên dịch ra Nhật ngữ, do NXB. Đại Đông in. Nội dung tuyển tập này gồm 2 phần: (i) Tuyển tập 155 bản văn được trước tác ở An Độ, đã được dịch ra Hán ngữ và Nhật ngữ, xuất bản lần đầu vào năm 1936 và tái bản năm 1978, g6m các bộ A-hàm, bộ Bản duyên, bộ Bát-nhã, bộ Pháp Hoa, bộ Hoa Nghiêm, bộ Luận triêt; (ii) Tuyên tập 100 bản văn do Trung Quốc và Nhật Bản trước tác, chủ yếu là van học chú giải về Tam tạng, sử truyện, xuất bản vào năm 1958.
DÂN LUẬN ❖ Ixvii
(i) Kinh TạpA-hàm của Thuyết Nhất Thiết Hữu bộ: Ấn bản Sanskrit của Kinh Tạp A-hàm được ngài Pháp Hiển (法顯,337-422) từ Tích Lan mang về Trung Quốc vào thế kỷ v Đây là bản Hán ngữ hoàn chỉnh nhất của Kinh Tạp A-hàm do Tôn giả cầu-na-bạt-đà-la dịch vào năm 435-443 (đời Lưu Tống,劉 宋)tại chùa Ngõa Quan (瓦官寺),6 gồm có 1.362 kinh. Trong Đợi Chánh tân tu Đại tạng kinh (大正新脩大藏經Kinh TạpA-hàm ú^xọcA-hàm bộ (阿含部)là bản văn thứ 100 trong tập 1. Mã số Kinh TạpA-hàm trong ấn bản CBETA tức ấn bản điện tử của Hiệp hội Phật điển điện tử Trung Hoa (中華電子佛典協會? Chinese Buddhist Electronic Text Association^ là T02n00995 trong khi mã số tựa đề Đại Chánh của SAT6789 là T0001 99.10 Trong ấn bản online của CBETA, mã số truy cập của quyển thứ nhất11 là T02n0099_001 và mã số truy cập của quyển 5012 là T02n0099_050. (ii) Biệt dịch Tạp A~hàm kinh (別譯雜阿含建)nghĩa la Bản dịch khác của Kinh Tạp A-hàm có lẽ thuộc Ẩm Quang bộ,13 gồm 16 quyển14 với 364 kinh được dịch vào khoảng năm 352-431 trong triều đại Tam Tan (三秦),không rõ dịch giả, có mã số bản văn trong Đại Chảnh tân tu Đại tạng kinh là T02n0100.15
6 Thamchiếu thông tin chi tiếttrong bài nghiên cứu sau đây: Enomoto, Fumio (1986), "On the Formation of the Original Texts of the Chinese A羸mas", Buddhist Studies Review 3 (1), 19-30. Đọc thêm các thông tin thú vị trong bài viêt sau đây: Tripāthī^ Chandra (Ed.) (1962). ^Fūrifundzwanzig Sutras Des Nidanasamyuktc^ in Sanskrittexte aus dèn Turfanfunden (Vol. VIII), edited by Ernst Waldschmidt (Berlin: Akademie-Verlag, 1962). 7 Đại Chảnh tân tu Đại tạng kinh (Taisho Shinshu Daizokyo,大正新修大藏經)do Takakusu Junjiro (高楠順次即,Cao Nam Thuận Thứ Lang) và Watanabe Kaikyoku (渡邊海旭,Độ Biên Hải Húc) chủ biên, gồm 85 tập chữ Hán, lần đầu được NXB. Đại Đông (大東出版社)xuất bản tại Tqkyo^vao năm 1924-34, nhanh chóng sau đó trở thành nguồn tài liệu góc của các nghiến cứu và trích dẫn về văn học Phật giáo Trung Quốc quan trọng nhất trên thế giới. 8 CBETA được thành lập vào ngày 15-02-1998, do Thượng tọa Huệ Mần (惠敏法師)làm Tổng Biên tập. Các cơ quan tham gia thực hiện có Viện Nghiên cứu Phất học Trung Hoa Pháp cổ Sơn, EỈại học Tning ương, Đại học Huyền Trang, Học viện Phật học Hương Quang, Học viện Phạt học Viên Quang, Học viện Phật học Phước Nghiêm và Hoa Nghiêm liền xã. CBETA la ídiô tư liệu điện tư bang chir Han của ấn bản Đại Chảnh đầy đủ nhất từ trước đến nay. Đen ngày 18-02-2006, CBETA đã hoàn tất các tập 1-55 và 85 (7.877 vạn chư) của Đại Chảnh. Đen nam 2007, CBETA hoàn tát Vạn Tân tục 幻"g (卍新績 藏,7.122 vạn chữ). Ấn bản offline có thể download tại: http://www.cbeta.org/download/cbreader.php. 9 SAT có nghĩa là “Co sở dữ liệu văn bản Đại tạng kmh?, thường gọi là ấn bản SAT, có trụ sở tại Tokyo, Nhật Bản, hoàn thành điện tử hóa các tập 56-84 cua Đại Chánh tan tu Đại tạng kinh. cũng là tổ chức giư tác quyền và cho phép CBETA thực hiện điện tử hóa các tập l -55 và 85 của Đại Chảnh tân tu Đại tạng kinh. 10 Kỉnh TạpA-hàm của ấn bản SAT: https://21 dzk.Lu-tokyo.ac.jp/SAT2012/ddb-sat2.php (truy cập ngày 01-12-2021). 11 Kỉnh Tạp A-ham quyển l: https://tripitaka.cbeta.org/T02n0099_001 (truy cập ngày 01-12-2021). 12 Kỉnh Tạp A-hàm quyển 50: https://tripitaka.cbeta.org/T02n0099_050 (truy cập ngày 01-12-2021). 13 về nguồn gốc, theo ngài Ấn Thuận ựong Nguyen thủy Phật giáo Thảnh điển chi tập thành (原始佛 教聖典之集成),bộ kinh này có vấn đề về bộ phái. Một vài thư tịch cổ cho rằng Biệt dịch TgpA-ham kinh thuộc Ẩm Quang bộ, hoặc ức đoán là Hóa Địa bộ, hoặc Pháp Tạng bộ (這部經的部派問題 ,舊傳 爲萩蹄 或诲爲花離鼠聲薊如 14 Theo Lịch đại Tam bảo kỷ (歷代 M 寶紀)% quyển 14; Chủng kỉnh mục lục (衆經貝錄),quyển 3; Khai Nguyên Thích giảo lục (関元釋教鏤),quyền 13, Biệt dịch Tạp A-ham có 20 quyển:別譯雜阿含經二 憶《三硃簸帀爲肴秦言骨堂詮敬Ồ禅项茗宓基芸代誨亙稿竄 : 15 Kỉnh Tạp A-hàm bản dịch khác (別譯雜阿含經,g酒 dịch Tạp A-hàm kinh) của ấn bản CBETA tại địa
Ixviii 癩 KINH TẠPA-HÀM
Có ân bản khác của bản dịch Kinh Tạp A-hàm tại Trung Quôc, gôm 20 quyên (別譯雜阿含經二七卷),dịch vào năm 431 được bố cục logic hơn.16 Thực chất, đây là bản dịch ngan (The shorter Chinese Samyukta Āgamā) hay bản dịch không hoàn chỉnh incomplete Chinese translation of the Samyukta Āgamā) về Kỉnh Tạp A-ham của Ẩm Quang bộ, nói đúng hơn chỉ còn một phần.17 (iii) Bản dịch Kinh Tạp A-hàm^ l quyển. Bản dịch chữ Hán không hoàn chỉnh của Kỉnh Tạp A-hàm chỉ có l quyển, được dịch vào năm 222-280 (triều đại nhà Ngô,呉),không rõ người dịch, không rõ bộ phái Phật giáo nào sử dụng, có mã số bản văn trong Đại Chánh tân tu Đại tạng kinh là T02n0101.18* 2về 0 niên dại, đây là bản dịch sớm nhất của Kinh Tạp A-hàm bằng Hán ngữ, rất tiếc phần lớn các chương của bản dịch này đã bị thất lạc. (iv) Bản Tạp A-hàm kinh hiệu thích (雜阿含經校釋,The Collation and Annotation of Samyuktāgama) bằng tiếng Bạch thoại do Vương Kiến Vĩ (王 建偉,1958-) và Kim Huy (金暉,1971)9 dịch trong 10 năm, gồm 8 tập, được NXB. Trường Đại học Sư phạm Hoa Đông in lần đầu vào ngày o l-7-2014; Bản dịch này được trao 3 giải thưởng danh giá gồm Giải thưởng Sách cổ Xuất sắc Quốc gia (National Excellent Ancient BookAyvard)^ Giải thưởng Sách cổ Xuất sắc Hoa Đông (Excellent Ancient Book Award in East China) năm 2014 và đoạt Giải nhất của Giải thưởng Sách Thượng Hải lần 14 (14th Shanghai Book Aware/).21 Bản dịch và chú thích mới này có 4 phần, 7 chương, 56 nhóm chủ đề (samyuktci) và 8.491 kinh, với 3.720 trang. Đóng góp chính của bản dịch Bạch thoại này là cung cap các thông tin đôi chiêu giữa Kinh Tạp A-hàm và các kinh thuộc Thượng Tọa bộ cũng như A-tỳ-đạt-ma (Abhidhammd) bằng Pali và Hán ngữ, đồng thời phân loại và khôi phục các bản văn có liên hệ, bổ sung một số kmh bị that lạc. 3. Ba bản dịch chữ Việt Kỉnh Tạp A-ham có 3 bản dịch chữ Việt hiện đang lưu hành dưới dạng sách in và online. Mặc dù rất muốn in tất cả 3 bản dịch trong ấn bản Tam tạng Thánh
16 Xem các nghiên cứu chi tiết về ấn bản 16 quyển và ấn bản 20 quyển qua 2 bài viết sau đây: (i) Bucknell, Roderick, “The Two Versions of the Other Translation of Saipyuktagama" in Chung-Hwa Buddhist Journal. 21: 23-54; (ii) Bingenheimer, Marcus (10-11-2006), “The Shorter Chmese Sarnyukta Āgamā: Preliminary Findings and Translation of Fascicle", Buddhist Studies Review 23 (1): 21-60. J :về vấn đề này, đọc thêm Từ điển Phật giảo (À Dictionary ofBuddhism) của Damien Keown (London: Oxford University Press, 2004). 18 Kỉnh TạpA-hàm không rõ dịch giả của ấn bản CBETA '. https://tripitaka.cbeta.org/T02n01 o l (truy cập ngày 01-12-2021). ^Vuang KienVī (Wang Jianwei) và Kim Huy (Jin Húi) tốt nghiệp tại Đại học Sư phạm Hoa Đông (華 東師範天學,East China Normal University) và học Phật học tại Đại học Kelaniya, Tích Lan. 20 “华東師渔大学世版社..空雜阿含經;妆釋》等3种图書榮獲2014年度全戚優秀古籍图書獎 Sinobook.华東師范大学出版社(truy cập ngày 21-6-2016).
_________________________________________ ĐẢN LUẬN 嵌 Ixix
diên Phật giáo Việt Nam nhăm tôn vinh đóng góp của các dịch giả Việt Nam, nhung do những hạn chế về tác quyền, Ban Biên tập chỉ có thể sử dụng bản dịch (1) và (iii): (i) Kinh Tạp A-hàní12 do Hòa thượng Th紀h Thiện Siêu và Hòa thượng Thích Thanh Từ dịch trước năm 1975, Hội đồng Quản trị Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam biên tập và xuất bản năm 1994-95. (ii) Kinh Tạp A-hàm13 do Hòa thượng Thích Đức Thắng dịch, Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ hiệu đính và chú thích năm 2002, NXB. Phương Đông xuất bản lần đầu năm 2010, tái bản năm 2015.22 2425 23 (iii) Kỉnh Tạp A-hàm do Trung tâm dịch thuật Trí Tịnh thuộc Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam phiên dịch, từ tháng 12-2018 đến tháng 5-2021. 4. Bộ phái truyền thừa Kinh Tạp A-hàm Bốn bộ kinh A-hàm (Āgamā) là Kinh tạng (經藏)căn bản? quan trọng và cũng là tụng bản 信E本)của Phật giáo Bộ phái (np派佛教),viết bằng Sanskrit vào khoảng thế kỷ 1,25 đượC các cao Tăng Ấn Độ gồm Phật-đà- da-xá (S. Buddhayaśas,佛陀耶舍),Cù-đàm Tăng-già-đề-bà (S. Gautama Samghadeva,瞿曇僧伽提婆),cầu-na-bạt-đà-la (S. Gunabhadra,求那跋陀 羅)với sự cộng tác của các Sa-môn Trung Quốc gồm Trúc Phật Niệm (竺 彳如念),Thích Đạo Hàm (釋道宜),Thích Bao Vân (裸寶雲),Thích Tuẹ Tung (釋慧嵩),Thích Tuệ Quán (釋草觀)dịch ra Hán ngữ. Ngoài các bộ kinh A-hàm được dịch toàn bộ, có nhiều kinh lẻ thuộc hệ thống A-hàm cũng được tuyển dịch. Hiện vẫn còn vài bản chép tay trong tiếng Sanskrit của một số bài kinh A-hàm được bảo tồn trong Đại tạng kỉnh Tây Tạng (藏文大藏經), đặc biệt trong bộ Kangyur (甘珠爾,Cam-châu-nhi), bộ chứa đựng lời Phật dạy về Kinh tạng (經藏)và Luật tạng (律藏).
22 Đây là bản dịch Kỉnh Tạp A-hàm đầu tiên và được in sớm nhất, đồng thời cũng là bản dịch được các nhóm dịch giả sau này tham khảo để các bản dịch hoàn chỉnh hơn. 23 Ấn bản online của Kỉnh Tạp A-hàm do Hòa thượng Thích Đức Thắng dịch và Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ viết lời giới thiệu và chú thích: https://thuvienhoasen.org/al 1294/kinh-tap-a-ham (truy cập ngay 01-8-2022), https://www.daitangkinhvietnam.org/node/8728 hoặc ấn bản PDF tại địa chỉ https:// thuvienhoasen.org/images/file/yEY erJ l GOQgQAEIR/kinh-tap-a-ham-thich-duc-thang-dich.pdf. 24 Bản dịch này dựa theo cấu trúc của Tạp A hàm kinh luận hôi biên của Đại sư Ấn Thuận, nhưng điều khác biêt là co 8 tụng (chương), 47 tưỏnig img (nhóm kinh), 1.360 kinh, trong khi bản của ngai Ấn Thuận có 7 tụng (chương), 51 tương ưng (nhóm kinh), 13.412 kinh. 25 Theo khảo cứu, khoảng cuối thế kỷ II, các bản kinh A-hàm chép tay theo trí nhớ đã du nhập vào Trung Quốc. Chi Khiêm (支謙)là mọt trong những người đầu tiên dịch A-hàm. Mặt khác, bằng chứng xác thực nhất mới được khám phá gan đây là 29 ban kinh cổ viết tay trên vỏ cây bạch dương (Betula Platyphyllà), có niên đại vào thế ky I, trong số đó có Kinh phúng tụng thuộc ^Trường A-harn. Ngài Dalai Lama gửi lời chúc mừng về phát hiện nay và được in đầu tiên trong tác phẩm: Richard Salomon, Ancient Buddhist Scrollsfrom Gandhāra: The British Library Kharosthī Fragments (Seattle: University of Washington Press, 1999), pp. 15, 89, 186.
Ixx 繼 KINH TẠPA-HÀM
về truyền thừa bộ phái, mỗi bộ trong bốn bộ kinh A-hàm được sử dụng làm tụng bản của các bộ phái Phật giáo khác nhau. Kinh Trường A-hàm (Dĩrgha Āgamā.長阿含經,Tuyển tập kinh dài) là tụng bản của Pháp Tạng bộ (Dharmaguptaka,法藏部),có nội dung tương đương với Kinh Trường bộ (Dīghā Nikãya,芦部拜 cha Thượng Tọa bộ. Kỉnh Trung A-hàm là tụng bản )26
của Thuyết Nhất Thiết Hữu bộ (Sarvāstivāda,魂_切有部),tương đương Kinh Trung bộ {Majjhimā Nikāya,中部經,Tuyển tập kỉnh trung bình).21 Kỉnh Tăng nhất A-hàm (Ekottarika Āgamā,增壹阿含經)thuộc Đại Chúng bộ (Mahāsāinghika,大衆部),tương đương với Kỉnh Tăng chi bộ (Añguttara Nikāya,增支部經,Tuyển tập kỉnh các con sổ tăng dần). Kinh Tạp A-hàm (Samyuktāgama Sūtra,雜阿含經)là tụng bản của Căn Bản Thuyết Nhất Thiết Hữu bộ (Mūlasarvāstivāda, 根本說一切有部)tương đương Kinh Tương ưng bộ (Samyutta Nikãya,相應部經 đang khi Biệt dịch ),28
Kinh Tạp A-hàm thuộc Ẩm Quang bộ tương đương với "Thiên có ke”(有偈品) trong Kinh Tương ưng bộ. Sau đây là thông tin mô tả vê truyên thừa bộ phái Phật giáo đối với bốn bộ kinh A-hàm. 1) Kình Trường A-hàm (S. Dīrgha Āgamā,長阿含經,Tuyển tập kinh 29 22 quyển, TOlnOOOl, thuộc Pháp Tạng bộ. Phật-đà-da-xá và Trúc Phật dài),26 28 27 Niệm dịch từ Sanskrit ra Hán ngữ vào năm 413 (đời Hậu Tần,後秦),Thích Đạo Hàm ghi chép3031tại Trường An 7長安). 2) Kinh Trung A-hàm (S. Madhyama Āgamā.中阿含經,Tuyển tập kinh trung 覆湖 60 quyển, T01n0026, thuộc Thuyết Nhất Thiết Hữu bộ. Tăng- ),31
già-la-xoa (S. Samgharaksa,僧伽羅叉)đọc bản Sanskrit, Cù-đàm Tăng-già- đề-bà dịch từ Sanskrit ra Hán ngữ, Thích Đạo Từ (釋道慈)ghi chép từ ngày 12-12-397 đến ngày 24-7-398 (đời Đông Tấn,東晉).Theo quyển Xuất Tam tạng ky tập (出三藏記集),còn có bản dịch Kỉnh Trung A-hàm. 59 quyển (đã thất lạc), do Sa-môn Đàm-ma-nan-đề (S. Dharmānandī,曇摩難提,Pháp Hỷ,
26 Kỉnh Trường bộ tức Tuyển tập 34 kinh dài (JDīgha Nikāya,長部經典,Trường bô kỉnh điển, D. 1-34) được HộiThánh điển Pali dích Anh ngữ và xuất bản vào năm 1899. Xem thông tin chi tiết về Kỉnh Trường gQ trong Thích Nhật Từ, Sô tay mục lục Tam tạng PãỊi (Hà Nội: NXB. Hông Đức, 2021), tr. 13-4; xem Dần lu旬 Kỉnh Trường bộ, tr. 149-60. 27 Xem thông tin chi tiết về Kỉnh Trung bô trong Thích Nhật Từ, sổ tay mục lục Tam tạng Pali (Hà Nội: NXB. Hồng Đức, 2021), tr. 14-5, Dần luận NQ Kỉnh Trung bộ, tĩ. 160-202. 28 Xem thông tin chi tiết về Kinh Tương ưng bộ trong Thích Nhật Từ, sổ tay mục lục Tam tans: Pali (m Nọi: NXB Hong Đúc, 2021), tr. 15-9. • 29 Toàn văn Kinh Trường A-hàm theo ấn bản internet CBETA'. http://tripitaka.cbeta.org/TOlnOOOl (truy cập ngày 01-8-2022). 30^Xem thông tin chi tiết trong Xuất Tam tạng ký tập (出三藏記集).Nguyên văn như sau:"十五年歲昭 度普着卸ằ割禮飯.鏡道異言導菱i!集宣复茗蕨项通於.睿核倉: 愈以密昼二邕 律画迺玲津)养匝長向含建,減iwf.爾卜l莎M也嘉舞舔言; 遣答談峯,至十 31 Toàn văn Kỉnh Trung A-hàm theo ấn bản CBETA '. http://tripitaka.cbeta.org/TO l n0026 (truy cập ngày 01-8-2022).
DẪN LUẬN 馈 Ixxi
法喜)đọc Sanskrit, Trúc Phật Niệm dịch Hán ngữ và Tuệ Tung ghi chép vào năm 384 (đời Phù Tần,苻秦)tại Trường An. 3) Kinh Tạp A-hàm (S. Samyuktāgama Sutra,雜阿含經,Tuyển tập kinh theo nhóm chủ 旎 50 quyển, T02n0099, thuộc Căn Bản Thuyết Nhất Thiết ),32
Hữu bộ. cầu-na-bạt-đà-la đọc bản Sanskrit, Thích Bảo Vân dịch Hán ngữ vào năm 435-443 (đời Lưu Tống,劉宋),Thích Tuệ Quán ghi chép tại chùa Ngõa Quan, Nam Kinh (南京). Biệt dịch Kinh Tạp A-hàm (S. Samyuktāgama Sūtra, ^1]譯雜阿含經,Bản dịch khác về tuyển tập kinh theo nhóm chủ %),33 20 quyển, T02n0100, thuộc Ẩm Quang bộ, được dịch vào năm 352-431 (đời Tam Tần,三秦),không rõ dịch giả. 4) Kỉnh Tăng nhất A-hàm (S. Ekottarika Āgamā.增壹阿含經,Tuyển tập kinh qua các con sổ), 51 quyển/4 T02n0125, thuộc Đại Chúng bộ hoặc Thuyết Xuất Thế bộ (Lokottaravāda,說岀世部).Cù-đàm Tăng-già-đề-bà dịch vào năm 398 (đời Đông Tấn,東晉)tại Lô Sơn (廬山).Theo Lịch đại Tam bảo ky (歷代三寶紀 : còn có bản dịch Kinh Trung A-hàm, 41 quyển, ) 5
do Sa-môn Đàm-ma-nan-đề đọc Sanskrit, Trúc Phật Niệm dịch Hán ngữ và Tuệ Tung (慧嵩)ghi chép vào năm 384 (đời Phù Tần,苻秦)tại Trường An (長安). Bài tựa tổng quát (」序)trong Tát-bà-đa Tỳ-ni Tỳ-bà-sa (薩婆多毘尼 毘婆沙)36 đề cập đến đối tượng thính chúng của bốn bộ kinh A-hàm như sau: "Thuyết pháp tùy nghi cho con người và trời, Tăng nhát A-hàm có nội dung khuyến hóa người nghe; Trung A-hàm trình bày triết lý sâu xa cho các người thông thái và các học giả; Kỉnh Tạp A-hàm giới thiệu các pháp tu thiền, dành cho người tu thiền và Kinh Trường A-hàm đối thoại tôn giáo, bẻ gãy các học thuyết tôn giáo khác."37 Trên thực tế, nội dung của từng bộ trong bốn bộ kinh A-hàm đa dạng và phong phú hon, một mặt giới thiệu triết học Phật giáo, mặt khác mang tính đối thoại liên tôn giáo, liên triết học về các vấn đề, vấn nạn mà con người quan tâm và cần giải pháp giải quyết nỗi khổ niềm đau.*
32 Toàn văn Kinh Tạp A-hàm theo ấn bản CBETA'. http://tripitaka.cbeta.org/T02n0099 (truy cập ngày 01-8-2022). 33 Toàn văn Kỉnh Tạp A-hàm biệt dịch theo ấn bản CBETA'. http://tripitaka.cbeta.org/T02n0100 (truy cập ngày 01-8-2022). 34 Toàn văn Kỉnh Tăng nhất A-hàm theo ấn bản CBETA '. http://tripitaka.cbeta.org/T02n0125 (truy cập ngày 01-8-2022). 35 Gồm 15 quyển, T49n2034, do Phí Trường Phòng (費長房)soạn vào năm 597. Xem toàn văn ấn bản 36 Tảt-bà-đa Tỳ-ni Tỳ-bà-sa 薩套多毘尼毘盤沙(T.23. 1440. 0503c 18). 四薩婆多良尼是興次.總度顼思譴因Ịặ人隨時覩 37 Đoạn nguyên tác trong Tảt-bà-đa Tỳ-ni 或篥蓦 三麺逐疥竇;离 曇成王飜藻慕用,荷舍,夏璽商著崩曹.詮種漏再;差 l l
羅而否,套坐缺奇曾.破話昇适,夏萇阿智'
Ixxii 裝 KINH TẠP A-HÀM
IL BỐ CỤC VÀ NÔI DUNG KINH TẠPA-HÀM 1. Bố cục của Kinh Tạp A-hàm Kỉnh Tạp A-hàm có nhiều nội dung tương đương với Kỉnh Tương ưng bộ (Samyutta Nỉkãya.相應部)38 của Phật giáo Nam truyền, về cấu trúc, Kinh Tương ưng bô chia làm 5 thiên (yagga,品,phẩm, thiên) với 56 nhóm kinh (samyutta,相應,tương ưng) chủ đề như sau: (i) Thiên có kệ (Sagāthāvagga,有 偈品,Hữu kệ phẩm) gồm 11 nhóm kinh có liên hệ (十一相應);(ii) Thiên nhân duyên (Nidānavagga.因緣品,Nhân duyên phẩm) có 10 nhóm kinh (十相應); (iii) Thiên uẩn ỰChandhavagga,蘊品,uẩn phẩm) có 13 nhóm kinh (十三相 應);(iv) Thiên sáu xứ (SaỊãyatanavagga, 六處品,Lục xứ phẩm) có 10 nhóm kinh (十相應);(v) Thiên đại (Mahāvagga,大品,Đại phẩm) có 12 nhóm kinh (十三相應). . Kỉnh Tạp A-hàm có các ấn bản khác nhau với cách bố cục và số thứ tự kinh khác nhau: (i) Ấn bản in trong Đại Chánh tân tu Đại tạng kinh viết tắt là “Bại"(大)5 (ii) Ấn bản Phật Quang tạng (佛光藏)thường viết tắt là "Quang" (光),(iii) Ấn bản của NXB. Giáo dục Nội quán (內觀教育版)viết tắt là "Nội e盘R內版). Trong bốn bộ kinh A-hàm (S. Āgamā,阿含經)hay kinh A-cấp-ma (阿笈摩 經),Kinh Tạp A-hàm được xem là kinh chứa đựng các lời dạy căn bản của đức Phật, bao gồm năm tổ hợp (蘊),mười hai xứ (處),mười tám giới (界),duyên khởi (緣起),chân lý (諦),bốn nền tảng chánh niệm (四念住),các loại thức ăn (食),V.V..・ về cấu trúc hoàn chỉnh, Kỉnh Tạp A-hàm trong giai đoạn thứ nhất thuộc bản gốc gồm có 4 phần chính: (1) Phần các nhóm kinh về uẩn (蘊),xứ (處):(i) Nhóm kinh về năm tổ hợp (五取蘊誦),(ii) Nhóm kinh về sáu xứ (六處/六入誦),(iii) Nhóm kinh về nhân duyên (因緣誦),(iv) Nhóm kinh về thức ăn (食誦),(v) Nhóm kinh về chân lý (諦誦)và (vi) Nhóm kinh về giới (界誦). (2) Phần các kinh do Thánh Tăng và đức Phật nói (佛弟子所說,佛所說 分):(yii) Nhóm kinh do các Thánh Tăng A-la-hán nói (佛弟子所說誦)nổi bật gom Tôn giả Xá-lợi-phất (舍利弗),Tôn giả Mục-kiền-liên (目錘蓮)và (viii) Nhóm kinh do đức Phật nói (佛所說誦). (3) Phần đạo phẩm (道品分)chứa (ix) Nhóm kinh an trú chánh niệm (念 住舗):
38 Bản dịch tiếng Anh của c. A; F. Rhys Davids & F. L. Woodward về Kinh Tương ưng là "Sách về những lời dạy co liên hệ mật thiếf, (Jhe Book ofKindred Sayings) hay "Các bài kinh phân theo ĩlhóm,, (The Grouped Discourses hay The Grouped Suttas), do NXB. Hội Thánh điển Pali (Pali Text Society) in tại Bristol vào năm 1917-30. Bản dịch tiêng Anh của Ven. Bodhi có tựa đê là t4Cac bài kinh có liên hệ của đức Phát" (The Connected Discourses of the Buddha) do NXB. Wisdom Publications in tại Somerville, Massachusetts vào năm 2000. Ven. Sujāto dịch có tựa đề "Các kinh liên he" (The Linked Discourses) xuāt bản trên trang SuttaCentral vào năm 2018: https://suttacentral.net/sn?view=normal.
_________________________________________ DẪN LUẬN > Ixxiii
(4) Phần kết tập (結集分)chứa (x) Nhóm kinh về tám cộng đồng (八衆誦) nổi bật nhất là Tỳ-kheo (比丘),Ma (魔),Đế-thích (帝釋),vua chúa (剎利),v.v... Theo Đại sư Ấn Thuận trong tác phẩm Tuyển tập Thánh điển Phật giáo Nguyên thủy (原始佛教聖典之集成)xuất bản năm 1971, trong giai đoạn thứ hai, Kinh Tạp A-hàm được biên tập hoàn chỉnh, chia làm 7 phần như sau: (1) Nhóm kinh về năm tổ hợp (五取蘊誦). (2) Nhóm kinh về sáu xứ (六入處誦). (3) Nhóm kinh về nhân duyên (雜因誦),chân lý (諦),giới (界)và cảm giác (受). : (4) Nhóm kinh về đạo phẩm (道品誦)gồm nền tảng chánh niệm (念處), hơi thở (入岀息念),học (學)niềm tin thanh tịnh, không bị hủy hoại (不壞淨). (5) Nhóm kinh về tám cộng đồng (八衆誦)gồm Tỳ-kheo (比丘),Tỳ-kheo-ni (比丘尼),Ma (魔),Đế-thích (帝釋),chư thiên (諸天),vua chúa (剎利),Bà-la- m6n (婆羅門)? dạ-xoa (夜叉). (6) Nhóm kinh do Thánh Tăng A-la-hán nói (弟子所說誦)gồm Tôn giả Xá-lợi-phất (舍利弗),Tôn giả Mục-kiền-liên (目犍連). (7) Nhóm kinh do đức Phật nói (如來所說誦). Kỉnh Tạp A-hàm trong Đại tạng kỉnh Tây Tạng (藏文大藏經)chia làm 10 phần như sau: (1) Năm tổ hợp (五蘊);(2) Sáu xứ (六處);(3) Nhân duyên (緣起);(4) Thức 負n (食);(5) Chân lý (亟);(6) Giới (界)và cảm giác (受); (7) Thánh Tăng A-la-hán giảng (佛弟子所說);(8) Đức Phật giảng (佛所 言龙);(9) Đạo phẩm (道 ín) gồm niệm trú (念住)hay bốn niệm xứ, chánh đoạn (正斷)hay bốn chánh cần, thần túc (神足)hay bốn như ý túc, căn (根)tức năm căn lành, lực (力)tức năm lực, giác chi (覺支)tức 7 yếu tố giác ngộ, yếu tố đạo (道支)tức Thánh đạo tám ngành, hơi thở ra vào (入号息念),học (學) tức ba học, đạt niềm tin thanh tịnh (證淨);(10) Tám cộng đồng (八衆). Vê thê tài văn học, Kinh Tạp A-hàm với 50 quyên và l.362 bài kinh, được chia thành 3 phần chính: (i) Phần Kinh văn xuôi (S. Sutra,修多羅)giải thích về năm tổ hợp (蘊),sáu xứ (處)? duyên khởi (緣起),thức 角n (食),chân lý (諦),giới (界),an trú chánh niệm (念住),v.v... (ii) Phần Kệ tụng (S. Geya, Geyya. p. Gāthā,偈頌)eBn được phiên âm là Kỳ-dạ 0氏夜),chứa đựng các thi kệ dưới dạng vấn đáp. (iii) Phần Ký thuyết (S. Vyākarana. p. Veyyākarana.記說)hay Ký biệt (記 別),Phân biệt (分別)chứa đựng các bài kinh do các Thánh Tăng A-la-hán hoặc đức Phật thuyết giảng.
Ixxiv ❖ KINH TẠPA-HÀM
Dưới đây là cấu trúc của Kinh Tạp A-hàm căn cứ theo Đại sư Ấn Thuận trong quyển Tạp A-hàm kinh luận hội biên (雜阿含經論會編)gồm 7 chương (tụng), 51 nhóm kinh (tương ưng), 13.412 kinh như sau: Chương 1: Nhóm kỉnh về năm tổ họp (五陰誦 第一,Ngũ ấm tụng đệ nhất). (1) Nhóm kinh về năm tổ hợp (陰相應,Ấm tương ưng): 178 kinh. Chương 2: Nhóm kinh về sáu xứ (六入處誦第二,Lịic nhập xứ tụng đệ nhị). (2) Nhóm kinh về sáu giác quan: 285 kinh. Chương 3: Nhóm kinh về nhân duyên (雜因誦第三,Tạp nhân tụng đệ tam). (3) Nhóm kinh về nhân duyên (因緣相應,Nhân duyên tương ưng): 78 kinh. (4) Nhóm kinh về chân lý (諦相應,Đe tương ưng): 150 kinh. (5) Nhóm kinh về giới (界相應,Giới tương ưng): 37 kinh. (6) Nhóm kinh về cảm giác (受木目應,Thọ tương ưng): 31 kinh. Chương 4: Nhóm kỉnh về con đường (道品誦 第四,Đạo phẩm tụng đệ tứ). (7) Nhóm kinh về [bốn] nền tảng chánh niệm (念處相應,Niệm xứ tương ưng): 54 kinh. (8) Nhóm kinh về [bốn] chánh tinh tấn (正斷相應,Chánh đoạn tương ưng): Bị thất lạc (佚? dật). (9) Nhóm kinh về [bốn] như ý túc (如意足相應,Như ý túc tương ưng): Bị thất lạc (佚,dật). (10) Nhóm kinh về [năm] căn lành (根相應,Căn tương img): 27 kinh. (11) Nhóm kinh về [năm] sức mạnh (力相應,Lực tương ưng): 60 kinh. (12) Nhóm kinh về [bảy] yếu tố giác ngộ (覺支相應,Giác chi tương ưng): 67 kinh. (13) Nhóm kinh về [tám] Thánh đạo (聖道分相應,Thánh đạo phần tương ưng): 114 kinh. (14) Nhóm kinh về hơi thở chánh niệm (安那般那念相應,An-na-bát-na niệm tương ưng): 22 kinh. (15) Nhóm kinh về [tam] học (學相應,Học tương ưng): 32 kinh. (16) Nhóm kinh về niềm tin trong sạch không thể hủy hoại (不壞淨相應, Bất hoại tịnh tương ưng): 29 kinh. Chương 5: Nhóm kinh về tám hội chúng (7<衆誦第五,Bát chúng tụng đệ ngũ). (17) Nhóm kinh về Tỳ-kheo (比丘相應,Tỳ-kheo tương ưng): 22 kinh.
ĐẴN LUẬN ❖ Ixxv
(18) Nhóm kinh về ma (魔相應,Ma tương ưng): 20 kinh. (19) Nhóm kinh về Trời Đế-thích (帝釋相應,Đế-thích tương ưng): 22 kinh. (20) Nhóm kinh về vua chiia (剎利相應,Sát-lọi tương ưng): 21 kinh. (21) Nhóm kinh về Bà-la-môn (婆羅門相應,Bà-la-môn tương ưng): 38 kinh. (22) Nhóm kinh về Phạm thiên (梵天相應,Phạm thiên tương ưng): l o kinh. (23) Nhóm kinh về Tỳ-kheo-ni (比丘尼相應,Tỳ-kheo-ni tương img): l o kinh. (24) Nhóm kinh về Bà-kỳ-xá (婆耆舍相應,Bà-kỳ-xá tương ưng): 16 kinh. (25) Nhóm kinh về các trời (諸天相應,Chư thiên tương ưng): 108 kinh. (26) Nhóm kinh về dạ-xoa (夜叉相應,Dạ-xoa tương ưng): 12 kinh. (27) Nhóm kinh về rừng (林相應,L2m tương ưng): 32 kinh. Chương 6: Nhóm kỉnh về lời dạy của các bậc Thánh Tăng (弟子所說誦 第六? Đệ tử sở thuyết tụng đệ lục). (28) Nhóm kinh về Xá-lợi-phất (舍利弗相應,Xá-lợi-phất tương ưng): 81 kinh. (29) Nhóm kinh về Mục-kiền-liên (目撻連相應,Mục-kiền-liên tương ưng): 53 kinh. (30) Nhóm kinh về A-na-luật (阿那律相應,A-na-luật tương ưng): 11 kinh. (31) Nhóm kinh về Đại Ca-chiên-diên (大迦旃延相應,Đại Ca-chiên-diên tương ưng): 10 kinh. (32) Nhóm kinh về A-nan (阿難相應,A-nan tương ưng): 11 kinh. (33) Nhóm kinh về Chất-đa-la (質多羅相應,chất-đa-la tương ưng): l o kinh. Chương 7: Nhóm kinh về lời dạy của đức Phật (如來所說誦 第七,Như Lai sở thuyết tụng đệ thất). (34) Nhóm kinh về La-đà (羅陀相應,La-dà tương ưng): 133 kinh. (35) Nhóm kinh về cái thấy (見相應,Kiến tương ưng): 93 kinh. (36) Nhóm kinh về đoạn tri (斷知相應,Đoạn tri tương ưng): 10.996 kinh.39 (37) Nhóm kinh về trời (天相應,Thiên tương ưng): 48 kinh. (38) Nhóm kinh về tu chứng (修證相應,Tu chứng tương ưng): 70 kinh. (39) Nhóm kinh về nhập, giới, ấm (入界陰相應,Nhập giới ấm tương img): 182 kinh. (40) Nhóm kinh về niềm tin thanh tịnh không bị hủy hoại (不壞淨相應,Bất hoại tinh tương ưng): 62 kinh.
39 Sở dĩ bản ''Hội bierf" có con số như vậy, vì nhóm "Đoạn tri tương ưng"(斷知相應)này, ngài Ấn Thuận cắt nhỏ các kinh ra, vài chữ một kinh, một đoạn một kinh, nên sô lượng mới tăng lên con sô như trên.
Ixxvi 饌 KINH TẠPA-HÀM _________________________________________
(41) Nhóm kinh về Đại Ca-diếp (大迦葉相應,Đại Ca-diếp tương ưng): 11 kinh. (42) Nhóm kinh về trưởng làng (聚落主相應,Tq lạc chủ tương ưng): l o kinh. (43) Nhóm kinh về ngựa (馬相應,Mã tương ưng): 10 kinh. (44) Nhóm kinh về Ma-ha-nam (摩訶男相應,Ma-ha-nam tương ưng): 10 kinh. (45) Nhóm kinh về không có bắt đầu (無始相應,V6 thủy tương img): 20 kinh. (46) Nhóm kinh Bà-sa di tu (婆蹉出家相應9 Bà-sa xuất gia tương ưng): 9 kinh. (47) Nhóm kinh người khác đạo xuất gia theo Phật (外道出家相應,Ngoại đạo xuất gia tương ưng): 15 kinh. (48) Nhóm kinh về nhiều chủ đề (雜相應,Tạp tương ưng): 18 kinh. (49) Nhóm kinh về thí dụ (譬喻相應,Thí dụ tương ưng): 19 kinh. (50) Nhóm kinh về bệnh (病相應,Bệnh tương ưng): 20 kinh. (51) Nhóm kinh về nghiệp báo (業報相應,Nghiệp báo tương ưng): 35 kinh. 2. Khái quát nội dung của Kinh Tạp A-hàm Trong Kinh A-hàm nói chung, cuối từng nhóm kinh có một bài kệ tóm tắt viết tên các bài kinh trong nhóm, tiếng Hán là Nhiếp tụng (攝頌).Kỉnh Tạp A hàm cũng tuân theo cấu trúc này nhưng hâu hét Nhiêp tụng bị thát lạc trong quá trình truyền thụ5 giữ gìn nên chỉ còn 15 bài Nhiếp tụng, với khoảng 150 tựa đề kinh. Căn cứ vào nội dung kinh, trong bản dịch Việt của Trung tâm dịch thuật Trí Tịnh, nhóm dịch giả đã đặt tựa đề kinh nhằm thuận tiện hơn cho việc đọc tụng, nghiên cứu. Đe hiểu rõ những điểm tương đồng và di biệt về các bản văn của Kỉnh Tạp A-hàm, quý độc giả tham khảo Phụ lục 2 ở cuối tập này "So sánh tựa đề Kỉnh Tạp A-hàm với các ấn bản tương đương.,, Bên cạnh việc so sánh sự tương ứng của 2 bản dịch tiếng Việt về Kỉnh Tạp A-hàm nêu trên với bản Kinh Tạp A-hàm bằng Hán ngữ với mã số T02n0099 trong CBETA. bảng đối chiếu này còn so sánh 3 an bản Kinh Tương ưng bang Pali, Anh ngữ và Việt ngữ. Căn cứ vào nội dung kinh, dựa theo cấu trúc của tạng Đại Chánh, đồng thời có sự tham khảo từ Kỉnh Tương ưng bô (Samyutta Nỉkãyd) và "Hội biên'\ bản dịch tiếng Việt Kỉnh Tạp A-hàm trong bản in lan này gom có 1.362 kinh, được chia thành 8 chương, với 51 nhóm chủ đề: Chương 1: Năm tổ hợp (五陰誦,Ngũ ấm tụng) (1) Nhóm kinh về năm tổ hợp (陰相應,Ấm tương ưng)40 gồm các kinh 1-87, 103-110, 130-132, 256-272.41 Đức Phật định nghĩa về uẩn, thủ uẩn, đồng
40 Quyển ^Hội bS"(會編)do Đại sư Ấn Thuận biên soạn, đặt nhóm kinh về năm tổ hợp vào chương l và nhóm kinh 1. 41 Các kinh 88-102 thuộc nhóm kinh về Bà-la-môn.
_________________________________________ DẪN LUẬN 應 Ixxvii
thời dạy cách thức nhận diện bản chất con người gồm thân thể, cảm giác, tri giác, tâm tư, nhận thức và thế giới là vô thường (無 常).Không nhận ra quy luật này sẽ chấp ngã (我)dẫn đến khổ đau (苦). Người tu học nên quán phi ngã99 (非我)và tánh không thực thể (空)do mọi sự vật đều được hình thành bởi nhân duỵên (因緣)để thấy rõ tiến trình hình thành, tồn tại, chấm dứt của mọi sự vật về phương diện vật lý và nhận diện ngọt, sự tai hại và xuất ly" về phương diện tâm lý nhận thức để chẩm dưt khố đau. (2) Nhóm kỉnh về La-đà (羅陀相應,La-đà tương ưng)42 gồm các kinh 111-129 với hai nội dung chính: (i) Đức Phật dạy cho thị giả của Ngài là Tỳ-kheo La-đà (羅陀)về cách chấm dứt khổ đau vơi năm mắc xích bắt đầu từ tham ái trên nền tảng không chấp dính vào năm tổ hợp con người, nhờ đó vượt ra khỏi sầu, bi, khổ, ưu, não5 đi đến giải thoát sanh tử; (ii) Đức Phật xác chứng và dạy thêm vê những điêu La-đà đôi thoại triêt học với những người khác tôn giáo. (3) Nhóm kỉnh về kiến chấp (見相應,Kiến tương ưng)43 gồm các kinh Đức Phật dạy về sự chấp ngã nơi sắc, thọ, tưởng, hành, thức, khiến 133-171.4445 chúng sanh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, phải rong ruổi đường dài, mãi lưu chuyển trong luân hồi. Người tu tập cần có chánh tuệ đối với những gì thuộc về năm uẩn, hoặc quá khứ, tương lai, hiện tại; hoặc trong hoặc ngoài; hoặc thô hoặc tế; hoặc đẹp hoặc xấu; hoặc xa hoặc gần; tất cả chúng chẳng phải ngã, chẳng phải khác ngã, chẳng tồn tại trong nhau; nhờ có chánh tuệ như vậy sẽ chấm dứt hoài nghi với bốn dế, chấm dứt vòng tái sanh. (4) Nhóm kinh về đoạn tri (斷知相應,Đoạn tri tương ưng),45 còn gọi là Liễu tri tương ưng, gồm các kinh 172-187. Đức Phật dạy cách dứt trừ hoài nghi (疑),tăng cường niềm tin vững chãi với Phật, Pháp, Tăng, đạo đức, tu chánh niệm, thiền chi, thiền quán với thái độ như cứu lửa đang cháy trên đầu để chấm dứt khổ đau. Chương 2: Sáu giác quan (六入處誦,Lục nhập xứ tụng) (5) Nhóm kinh về sáu giác quan (入處相應,Nhập xứ tương ưng)46 gồm các kinh 188-255, 273-282, 304-342, 1164-1177.47 Đúc Phật dạy cách khòng châp thủ khi sáu giác quan gôm măt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý tiêp xúc với sáu đối tượng gồm ảnh tượng, âm thanh, các mùi, các vị5 xúc chạm và pháp, làm
42 Quyển ^Hội b谄n"(會編)đặt nhóm kinh La-đà vào chương 7, nhóm kinh 34 thuộc nhóm kinh "Nhu Lai sơ thuyếí." 43 Quyển ^Hộỉ biM (會編)đặt nhóm kinh về kiến chấp vào chương 7, nhóm kinh 35 thuộc nhóm kinh "Như Lai sở thuyết." 44 Các kinh 130-132 thuộc nhóm kinh về năm tổ hợp. 45 Quyển "Hội b爾'(會編)đặt nhóm kinh về đoạn tri (斷知)vào chương 7, nhóm kinh 36 thuộc nhóm kiĩứi “Nhu Lai sở thuyet.,; • J 46 Quyển "H街 biên"(會編)đặt nhóm kinh về sáu giác quan vào chương 2, nhóm kinh 2. 47 Các kinh 256-272 thuộc nhóm kinh về năm tổ hợp.
Ixxviii 勰 KINH TẠPA-HÀM __________________________
phát sanh sáu loại nhận thức giác quan gồm thị giác (視覺)tức nhãn thức (眼 識),thính giác (聽覺)tức nhĩ thức (耳識),khứu giác (嗅覺)tức tỷ thức (鼻 識),vị giác (味覺)tức thiệt thức (舌識),xúc giác (觸覺)tức thân thức (身識) và ý thức (意識).Cần thấy rõ vị ngọt, sự tai hại và sự xuất ly đối với năm giác quan và nhận thức giác quan để đạt được cái thấy như thật (如實見),biết như thật (如實矢口), xa lìa mọi chấp thủ, không còn dục lậu, tâm được giải thoát, chứng đạt Niết-bàn. Chương 3: Các loại nhân duyên (雜因誦,Tạp nhân tụng) (6) Nhóm kỉnh về nhân duyên (因緣相應,Nhân duyên tương ưng)48 gồm các kinh 283-303, 343-378. Đức Phật dạy năm pháp quán chiếu, đó là quán vô r r thường, quán tiên trình sanh diệt, quán vô dục, quán Niêt-bàn, quán buông xả để không sanh luyến tiếc, dính mắc, chấm dứt tham ái. Đối với con người, đức Phật dạy nhận thức về 12 mắc xích hình thành sự sống trong 3 chiều thời gian, dù Phật có ra đời hay không, con người sanh ra từ vô thủy và khi chết lại tiếp tục tái sanh. Làm chủ 4 loại thức ăn gồm: (i) Thức ăn thô hoặc tế (kabaỊĩkãro, 矗搏食,thô đoàn thực); (ii) Thức ăn nhờ cảm giác (phassāhāro.觸食,xúc thực); (iii) Thức ăn nhờ ý muốn (manosañcetanāhāro,意思食,ý tư thực); (iv) Thức ăn nhờ thức (viññānāhāro,識食,thức thực). Con người không tham, không vui mừng sẽ không có sầu5 bi, khổ, ưu, não, chấm dứt tái sanh. (7) Nhóm kinh về chân lý (諦相應,Đe tương ưng)49 gồm các kinh 379-443. Đức Phật dạy phương pháp vượt qua khổ đau, chấm dứt sanh tử băng 4 bước: (i) Nhận diện khô đau; (ii) Truy tìm nguyên nhân; (iii) Trải nghiệm Niết-bàn; (iv) Thực tập chánh đạo. Chân lý này thiết thực hiện tại, có khả năng xua tan bóng toi vô minh, giúp con người đạt được Thánh trí, trải nghiệm an vui. (8) Nhóm kinh về cảnh giới (晃相應,Giới tương ưng)50 gồm các kinh 444-465. Đức Phật dạy về: (i) Sáu yếu tố (dhātu) tức đất, nước, lửa, gió, hư không và thức tạo nên sự song của con người và vạn vật; (ii) Ba cõi gồm cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc; (iii) Bảy cảnh giới gồm cảnh giới ánh sáng, cảnh giới thanh tinh, cảnh giới Không vô biên, cảnh giới Thức vô biên, cảnh giới Vô sở hữu, cảnh giới Phi tưởng phi phi tưởng, cảnh giới Diệt thọ tưởng định. (9) Nhóm kinh về cảm giác (受相應,Thọ tương ưng)51 gồm các kinh 466-489. Đức Phật phân tích ba loại cảm giác gom cảm giác hạnh phúc, cảm giác đau khổ, cảm giác trung tính đối với thân và tâm đều sanh ra và bi biến đoi. Các cảm xúc tiêu cực dẫn đến tà kiến và khổ đau. Làm chủ cảm xúc,
48 Quyển ^Hội biên"(會編)đặt nhóm kinh về nhân duyên vào chương 2, nhóm kinh 3. 49 Quyển ^Hội biên"(會編)đặt nhóm kinh về chân lý vào chưong 3, nhóm kinh 4. 50 Quyển ^Hội bỉêri^ (會編)đặt nhóm kinh về cảnh giới vào chương 3, nhóm kinh 5. 51 Quyển ^Hội biên"(會編)đặt nhóm kinh về cảm giác vào chương 3, nhóm kinh 6.
DẪN LUẬN 裝 Ixxix
không vướng kẹt vào tham ái và sân hận, giữ tâm xả ly, đạt được chánh trí và Niết-bàn an vui. Chương 4: Lời dạy của các bậc Thánh Tăng (弟子所說誦,Đệ tử sở thuyết tụng) (10) Nhóm kinh về Diêm-phù-xa (閻蛋車相應,Diêm-phù-xa tương ưng)5253 có một kinh sô 490, do Tôn giả Xá-lợi-phất dạy cho tu sĩ ngoại đạo Diêm-phù- xa (Jambukhādaka) vôn là bạn cũ. Tôn giả tuân tự giải nghi nhiều vấn đê mà Diêm-phù-xa còn vướng mắc. Tôn giả nhấn mạnh rằng Thánh đạo tám chi là con đường tối thượng làm cho thiện phá^ tăng trưởng, điều phục được tham sân si, thoát ra ngoài mọi ràng buộc của phiên não, chứng đắc Niết-bàn tịch tịnh. (11) Nhóm kỉnh về ngài Xá-lợi-phất (舍利罪相應,Xá-lợi-phất tương ưng)53 gồm các kinh 491-500, do Tôn giả Xá-lọd-phất giảng: (i) Giảng cho các vị đồng tu về cách đạt được tâm tịch tĩnh giải thoát, cách đi ngược dòng tham ái giữa đời thường, vượt qua chấp thân, không vướng các ách nạn và thác ghềnh vô minh, đạt được giải thoát; (ii) Đối thoại và giảng cho người khác tôn giáo về con đường giác ngộ và cách vượt qua khó khăn khi thực tập con đường giác ngộ. (12) Nhóm kinh về ngài Mục-kiền-liên (目撻連相應,Mục-kiền-liên tương ưng)5455gồm các kinh 501-534, do Tôn gi务 Mục-kiền-liên giảng: (i) Chia sẻ với các bạn đồng tu như Tôn giả Xá-lợi-phất? Tôn giả A-nan về các loại quả báo mà mắt thường không nhận biết hết được; (ii) Giảng cho các trời và Đế- thích về sự phức tạp của nhân quả và cách chuyển nghiệp để sống an vui. 、(13) Nhóm kỉnh về ngài A-na-luật (阿那律相應,A-na-luật tương ưng)55 gồm các kinh 535・545, do Tôn giả A-na-luật đàm đạo với bạn đồng tu gôm Tôn giả Mục-kiền-liên, Tôn giả Xá-lợi-phất và Tôn giả A-nan về bốn nền tảng chánh niệm, làm chủ thân thể, cảm giác, tâm và các pháp, cũng như những kinh nghiệm tu tập và chứng đắc đạo quả. (14) Nhóm kinh về ngài Đại Ca-chiên-diên (大迦旃延相應,Đại Ca- chiên-diên tương ưng)56 gồm các kinh 546-555, do Tôn giả Đại Ca-chiên-diên giảng về: (i) Chủ trương bình đẳng xã hội, bình đẳng giới, giá trị và nhân phẩm của con người là do đời sống đạo đức, các nguyên nhân mâu thuẫn, xung đột
52 ở ''Hội biên", kinh này thuộc nhóm kinh về ngài Xá-lợi-phất, tuy nhiên, ở Kinh Tương ưng bộ thuộc về tương ưng、38 của Thiện sáu xứ. Khảo sát nội dung cho thấy, tuy bản Hán đánh số là một kinh, nhưng thực tể bao gồm nhiều tiết, đoạn. Theo nội dung được ghi nhận trong kinh văn: Cwwg như kỉnh trên, với những câu hỏi ở phần đầu của Diêm-phù-xa, cỏ thêm 40 kinh (ín 是比,聞浮車所問序、,四十經).Với những cơ sở như thế nên chúng tôi tách ra thành một nhóm riềng. Đặc biệt, ở dòng đau tiên của bản kinh này, tức là đầu quyển 18, có thêm^một dòng chữ Hán,Alà dâu vết của sự phân chia chuơĩ^ mục thời Kiracon sót lại, mang nôi dung: Phẩm thứ tư, chương về lời dạy của các bậc Thánh Tăng (弟子所 言H誦第四 品,Đệ tử sở5thuyết tụng đệ tứ phẩm). Từ cơ sơ đó, nên chúng tôi đưa bài kinh này vào mục đầu tiên của chương về lời dạy của các bậc Thánh Tăng. 53 Quyển ^Hộỉ b谄rĩ"(會編)đặt nhóm kinh về ngài Xá-lợi-phất vào chương 6, nhóm kinh 28. 54 Quyển ^Hộỉ biên"(會編)đặt nhóm kinh về ngài Mục-kiền-liên vào chương 6, nhóm kinh 29. 55 Quyển 6íHội biên"(會編)đặt nhóm kinh về ngài A-na-luật trong chương 6, nhóm kinh 30. 56 Quyển ^Hộì biên"(會編)đặt nhóm kinh về ngài Đại Ca-chiên-diên trong chương 6, nhóm kinh 31.
Ixxx 惫 KINH TẠP A-HÀM
trong xã hội và cách vượt qua; (ii) Phương pháp niệm Phật, niệm Chánh pháp, niệm Tăng đoàn, niệm đạo dức, niệm bố thí và niệm về thiên giới, cũng như cách thiết lập niềm tin vững chãi đối với Phật, Pháp, Tăng và đạo đức; (iii) Cách tu giải thoát do kết thúc toàn bộ ái dục. (15) Nhóm kỉnh về ngài A-nan (阿難相應,A-nan tương ưng)5758 gồm các 59 kinh 556-565, do Tôn giả A-nan giảng cho các Tăng, Ni đồng tu và các thành phần xã hội về: (i) Bốn thanh tịnh gồm giới thanh tịnh, tâm thanh tịnh, cái thấy thanh tịnh và giải thoát thanh tịnh; (ii) Cách tu tập thiền chỉ để được định và thiền quán để đạt trí tuệ; (iii) Bốn cảnh giới thiền và tu định Vô tướng để vượt qua ham muốn và ái dục; (iv) Trau dồi giới hạnh, làm chủ việc tiêu thụ thức ăn, chấm dứt ngã mạn và ái dục để sống thong dong và hạnh phúc giữa đời thường. (16) Nhóm kỉnh về trưởng giả Chất-đa-la (質多羅相應,Chất-đa-la tương ưng)58 gồm các kinh 566-575,59 do cư sĩ Chất-đa-la đàm đạo với các thầy Tỳ-kheo về tâm từ, tâm bi, tâm hỷ5 tâm xả, không chấp sở hữu, nương ba loại tam-muội để an tịnh tâm, thực tập thiền để trải nghiệm tỉnh thức, trải qua các cảnh giới thiên, đặc biệt là cảnh giới không còn cảm giác và tri giác đê vượt qua mọi sầu khổ trong đời. Chương 5: Vua A-dục (阿育王誦,A-dục vương tụng) (17) Nhóm kỉnh về Vua A-dục (阿育王相應,A-dục vương tương ưng) gôm 3 kinh 604, 640, 641? đê cập đên cuộc đời và sự nghiệp của Vua A-dục trong kiếp trước cũng như trong hiện đời; những phương cách cai trị đất nước đúng pháp; những thử thách, trở ngại trong cuộc đời và tâm the vững chãi của nhà vua. Chương 6: Con đường tỉnh thức (道品誦,Đạo phẩm tụng) (18) Nhóm kinh về nền tảng chánh niệm (念處.目唇 Niệm xứ tương ưng)60 gồm các kinh 605-639, do đức Phật giảng dạy về bốn nền tảng chánh niệm gồm quán thân để làm chủ thân, quán cảm giác để làm chủ cảm giác, quán tâm để làm chủ tâm và quán pháp thế gian để không vướng chấp, quán pháp xuất thế gian để giác ngộ, giải thoát. (19) Nhóm kinh về các căn lành (根袒應,Căn tương ưng)61 gồm các kinh 642-660, do đức Phật dạy về ba loại căn gồm căn chưa biết nên biết, đã biết căn và biết căn đầy đủ, đồng thời phát triển năm căn gồm niềm tin, nỗ lực, chánh niệm, thiền định và trí tuệ.
57 Quyển ^Hội biên"(會編)đặt nhóm kinh về ngài A-nan trong chương 6, nhóm kinh 32. 58 Quyển ^Hộỉ bỉêrC'(會編)đặt nhóm kinh về trưởng giả Chất-đa-la trong chương 6, nhóm kinh 33. 59 Các kinh 576-603 thuộc nhóm kinh về thiên tử và thiên nữ. 60 Quyển ^Hộỉ biên"(會編)đặt nhóm kinh về nền tảng chánh niệm trong chương 4, nhóm kinh 7. 61 Quyển "'Hội bi@n''(會編)đặt nhóm kinh về các căn lành trong chương 4, nhóm kinh 10.
DẪN LUẬN 發 Ixxxi
(20) Nhóm kinh về các sức mạnh (力相應,Lực tương ưng)6263 64 gồm các kinh 661-703, do đức Phật dạy về: (i) Ba sức mạnh gồm niềm tin, nỗ lực, trí tuệ; (ii) Bốn sức mạnh gồm niềm tin, nỗ lực, chánh niệm, trí tuệ; (iii) Năm sức mạnh gồm niềm tin, nỗ lực, chánh niệm, thiền định, trí tuệ; (iv) Bảy sức mạnh gôm niêm tin, nô lực, xâu hô cá nhân, xâu hô xã hội, chánh niệm, thiên định, trí tuệ; (v) Chín sức mạnh gồm niềm tin, nỗ lực, xấu hổ cá nhân, xấu hổ xã hội, chánh niệm, thiền định, tư trạch, trí tuệ, tu tập. (21) Nhóm kỉnh về các yếu tố giác ngQ (覺支相應,Giác chi tương ưng),63 gồm các kinh 704-747, đức Phật dạy về cách tu và giá trị của chánh niệm, trạch pháp, nỗ lực, khinh an, hoan hỷ, định tĩnh, buông xả để vượt qua năm trói buộc tâm gồm ái dục, sân hận, hôn trầm thụy miên, dao động và hoài nghi. về phong cách thực tập các yếu tố giác ngộ này, đức Phật khuyên không giải đãi nhưng không quá gắng sức, tu đều đặn để đạt được giác ngộ, giải thoát. (22) Nhóm kinh về tám chi Thánh đạo (聖道分相應,Thánh đạo phần tương ưng),64 gồm các kinh 748-800, đức Phật dạy về con đường giải thoát với tám yêu tô chân chánh gôm tâm nhìn chân chánh, tư duy chân chánh, lời nói chân chánh, hành động chân chánh, nghề nghiệp chân chánh, nỗ lực chân chánh, chánh niệm hiện tiền và đại định nhất tâm để đạt được giải thoát và trí tuệ về sự giải thoát của bản thân. (23) Nhóm kinh về quán niệm hơi thở (安那般那念相應,An-na-bát-na niệm tương ưng)6566 gồm các kinh 801-815, dạy về: (i) Kỹ năng thở thiền với hơi thở vào, thở ra {ānapānd) để làm chủ cảm xúc, giải phóng căng thẳng, tăng cường sức khỏe thể chất và tinh thần; (ii) Lối sống tỉnh thức với năm bước gôm sông giới hạnh, ít ham câu và 仕 bận rộn, tiêt độ trong ăn uông và tiêu thụ, nỗ lực tu tập ngày đêm và xa lánh nơi ồn náo để vượt qua sự vướng chấp thế tục; (iii) Phối hợp với bốn nền tảng chánh niệm để thở thiền có kết quả thiết thực, đồng thời phối hợp tu tập hơi thở thiền với bảy yếu tố giác ngộ để giải phóng kho đau. (24) Nhóm kỉnh về các học pháp (學相應,Học tương ưng)66 gồm các kinh 816-832, dạy về cách thực tập và đề cao giá trị của ba học cao quý: (i) Học đạo đức thanh cao qua làm chủ giác quan và các oai nghi; (ii) Học thiên đinh đê lân lượt đạt được bốn cấp thiền gồm hỷ lạc do lìa tham ái, hỷ lạc do đinh lực, diệu lạc do không chấp vào hỷ lạc và xả niệm thanh tịnh; (iii) Học trí tuệ siêu việt qua bốn chân lý Thánh nhằm khép lại các nỗi khổ và niềm đau.
62 Quyển "H0i b谄n"(會編)đặt nhóm kinh về các sức mạnh trong chương 4, nhóm kinh 11. 63 Quyển b诵n"(會編)đặt nhóm kinh về các yếu tố giác ngộ trong chương 4, nhóm kinh 12, 64 Quyển ^Hộỉ biên"(會編)đặt nhóm kinh về tám chi Thánh đạo trong chương 4, nhóm kinh 13. 65 Quyển ''Hội biên"(會編)đặt nhóm kinh về quán niệm hơi thở trong chương 4, nhóm kinh 14. 66 Quyển ''Hội biên"(會編)đặt nhóm kinh về các học pháp trong chương 4, nhóm kinh 15.
Ixxxii ❖ KINH TẠP A-HÀM
(25) Nhóm kỉnh về niềm tin vững chãi (不壞淨相應,Bất hoại tịnh tương ưng)67 gồm các kinh 833-860, 902-904, 1121-1135, dạy về bốn niềm tin trong sạch, không thể hủy hoại (四不壞信,tứ bất hoại tín), tức niềm tin không dao động, niềm tin chắc chắn: (i) Niềm tin chắc chắn đối với vai trò Đạo sư của đức Phật (佛不壞信,Phật bất hoại tín); (ii) Niềm tin chắc chắn đối với chân lý Phật (法不壞信,Pháp bất hoại tín) trị liệu khổ đau; (iii) Niềm tin chắc chắn đối với Tăng đoàn (僧不壞信,Tăng bất hoại tín); (iv) Niềm tin chắc chắn đối với giá trị của việc thành tựu Thánh giới (聖戒成就). (26) Nhóm kinh về các cõi trời (天相應,Thiên tương img)68 gồm các kinh 861-872, giới thiệu về: (i) Các cuộc đối thoại giữa các cư dân trời gồm trời Đâu-suất? Hóa Lạc, Tha Hóa Tự Tại và Tịnh Cư về cuộc sống an lành, siêu việt hơn sự sống trên quả địa cầu này; (ii) Các hiện tượng thiên nhiên, các giới hạn của cõi trời, cách đạt được bôn cáp độ thiên định gôm hỷ lạc do lìa tham ái, hỷ lạc do định lực5 diệu lạc do không chấp vào hỷ lạc và xả niệm thanh tịnh. (27) Nhóm kỉnh về tu chứng (修證相應,Tu chứng tương ưng)69 gồm các kinh 873-891, do đức Phật dạy về: (i) Cách tu tập và giá trị khác biệt của cộng đồng người xuất gia và người tại gia; (ii) Nhận diện ba cấp độ của con thành công so với cha mẹ gom con kém cha mẹ, con bằng cha mẹ và con hơn cha mẹ; (iii) Phát triển niềm tin làm động lực tu tập và phát triển các giá trị; (iv) Người chứng đắc lần lượt đạt được ba tuệ giác gồm tuệ giác về các kiếp quá khứ, tuệ giác về tái sanh trong tương lai và tuệ giác không còn khổ đau ở hiện tại. 、(28) Nhóm kỉnh về uẩn, xứ, giới (處界蘊相應,Xứ giới uẩn tương ưng)70 gồm các kinh 892-901,71 dạy về bốn nỗ lực chân chánh, dứt trừ ba độc hại, tinh tấn không buông lung, tu tập bốn thiền để đạt được thiền chứng, chứng đắc Tam minh, đạt giác ngộ, giải thoát. (29) Nhóm kinh về ngài Đại Ca-diếp (力迦葉相應,Đại Ca-diếp tương ưng)72 gồm các kinh 905-906,1136-1144, ban về: (i) Cuộc đàm đạo của Tôn giả Ma-ha Ca-diếp và Tôn giả Xá-lợi-phất về sắc là nhân duyên để Như Lai có sanh tử ở đời sau, không có sanh tử ở đời sau, vừa có vừa không có sanh tử ở đời sau hay chẳng phải có cũng chẳng phải không có sanh tử ở đời sau; (ii) Đức Phật chế định giới luật song hàng đệ tử thọ trì không giống nhau vì căn tánh khác nhau; năm nhân duyên khiến Chánh pháp chìm mất; năm nhân duyên khiến
67 Quyển ^Hộỉ biên"(會編)đặt nhóm kinh về niềm tin vững chãi trong chương 4, nhóm kinh 16. 68 Quyển ''Hội biên"(會編)đặt nhóm kinh về các cõi trời frong chương 7, nhóm kinh 37. 69 Quyển biên"(會編)đặt nhóm kinh về tu chứng trong chương 7, nhóm kinh 38. 70 Quyển ^Hộỉ biên"(會編)đặt nhóm kinh về uẩn, xứ, giới trong chương 7, nhóm kinh 39. 71 Các kinh 902-904 thuộc nhóm kinh về niềm tin vững chãi. Các kinh 905-906 thuộc nhóm kinh về ngài Đại Ca-diếp. 72 Quyển "H0i biê)'(會編)đặt nhóm kinh về ngài Đại Ca-diếp trong chương 7, nhóm kinh 41.
_________________________________________ ĐẢN LUẬN 殷 Ixxxiii
Chánh pháp tồn tại lâu dài; (iii) Đức Phật tán thán Tôn giả Ca-diếp và khuyến r 9
khích các Tỳ-kheo phải nhiêp tâm, kiêm thúc thân, chánh niệm khi nhận vật thực, biết ho thẹn, khiêm hạ. Chương 7: Lời dạy của đức Phật (如來所說誦,Như Lai sở thuyết tụng) (30) Nhóm kinh về trưởng làng (聚落主相應,m lạc chủ tương ưng)73 gồm các kinh 907-916. Đức Phật dạy cho các thôn trưởng Giá-la-châu-la-na-la, Ác Tính, Ma-ni-châu-kế, Vương Đảnh, Kiệt-đàm về pháp tu tập để được sanh thiên, đó là không sát sanh, không tranh đau, có tâm hiền thiện, thường hành bố thí, có niềm tin Tam bảo kiên cố. Hơn thế nữa, đức Phật chỉ rõ tài sản thuộc chín nhà để không còn tham chấp, tránh xa hai cực đoan, nhận thức và tu tập theo bốn chân lý Thánh, hướng đến cuộc sống an lạc trong hiện tại và tương lai. (31) Nhóm kinh về loài ngựa (馬相應,Mã tương ưng)74 gồm các kinh 917-926. Đức Phật dạy vê ba loại ngựa được điêu phục, ba loại ngựa tự điêu phục, ba loại ngựa tốt, ba loại ngựa hay, ba loại ngựa quý, loại ngựa hội đủ bôn phàm chát tót lành, đông thời ngài dạy nhiêu cách luyện ngựa dâu là loại ngựa chứng, khó thuần phục. Nói về các phẩm tính và cách dạy cho các loại ngựa chính là ẩn dụ chỉ cho việc tu tập, các hành giả dù với nhiều căn tánh trí phàm, nhanh chậm, đều có thể tu tập sửa đổi để tâm tánh trở nên hiền thiện, thành tựu giới thân Vô học, định thân Vô học, tuệ thân Vô học và giải thoát thân Vô học. (32) Nhóm kỉnh về Ma-ha-nam (摩訶男相應,Ma-ha-nam tương ưng)75 gồm các kinh 927-936. Đức Phật định nghĩa về một ưu-bà-tắc đúng nghĩa cần phải đây đủ tín, giới, văn, thí, xả, tuệ. Ngài dạy 6 niệm, 11 pháp, 16 pháp đê một vị ưu-bà-tắc thực hành giáo pháp không bị lui sụt, có tri kiến, có khả năng quyết định, an trụ cửa giải thoát, tiếp cận hương vị giải thoát, lần lượt đoạn trừ năm kiết sử thân kiến, giới cấm thủ, nghi, tham, sân, thành tựu được quả vị Tu- dà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, sớm chứng đắc giải thoát Niết-bàn. (33) Nhóm kỉnh về không có khỏi đầu (無始相應,Vô thủy tương ưng)76 gồm các kinh 937-956. Đức Phật dạy về sự lang thang đau khổ triền miên của chúng sinh trong đêm dài sanh tử từ vô thỉ đến nay; máu, nước mắt đã chảy, sữa mẹ đã uống, nỗi sợ hãi, núi xương khô không tính ke trong dòng chảy luân hồi; có vô lượng mẹ cha, có niềm vui nhưng tất cả đều vô thường, mong manh tạm bợ như bong bóng nước, như gặp trận mưa lớn ngậm tràn khiến chúng sanh mãi chìm trong đau khổ không biết đâu nguồn cội, lối thoát. Đức Phật khuyến khích: "Các thầy hãy đoạn trừ các hữu lậu, không cho tăng trưởng.55
73 Quyển ^Hộỉ biên"(會編)đặt nhóm kinh về trưởng làng trong chương 7, nhóm kinh 42. 74 Quyển ''Hội bi仓n"(會編)đặt nhóm kinh về loài ngựa trong chương 7, nhóm kinh 43. 75 Quyển ^Hội bi@n"(會編)đặt nhóm kinh về Ma-ha-nam trong chương 7, nhóm kinh 44. 76 Quyển i6Hội biên"(會編)đặt nhóm kinh về không có khởi đầu trong chương 7, nhóm kinh 45.
Ixxxiv 醵 KINH TẠP A-HÀM
(34) Nhóm kinh về tu sĩ ngoại đạo Bà-sa (婆蹉出家相應,Bà-sa xuất gia tương ưng)77 gồm các kinh 957-964, nói về tu sĩ ngoại đạo dòng Bà-sa từ lúc còn nhiều hoài nghi về sự hiện hữu của thân và mạng, vê sự tôn tại và không tôn tại sau khi chết, thường kiến hay đoạn kiến, thế gian thường hay vô thường,... cho đến lúc ông đặt trọn niềm tin vào ngôi Tam bảo và phát tâm xuất gia. Đức Phật đã giúp ông nhận thức rõ vi ngọt, sự nguy hiểm, sự xuất ly của năm tổ hợp, an tru ông vào bốn chân lý Thánh và thọ ký cho ông trở thành bậc A-la-hán. (35) Nhóm kỉnh về tu sĩ ngoại đạo xuất gia (夕卜道岀容相應,Ngoại đạo xuất gia tương ưng)7879 gồm các kinh 965-979, dạy về: (i) Tấm gương của các Tôn giả xuất thân từ tôn giáo khác, tu tập tỉnh thức, chứng đắc quả Thánh; (ii) Lối sống tỉnh thức, giữ giới thanh tịnh, tinh tấn, vượt qua nghiện ngập, luôn niệm Phật tỉnh tâm, thiêu hủy tâm tham ái, theo dòng Thánh nhân. (36) Nhóm kỉnh nhiều chủ đề (雜相應,Tạp tương img) gồm các kinh 980-992, 1241-1245, được đức Phật dạy cho Tôn giả Xá-lợi-phất, Tôn giả A-nan, Trời Đe-thích, ưu-bà-di Lộc Trụ và chư Tỳ-kheo. Ngài dạy pháp cung kính Tam bảo, thường niệm Phật, Pháp, Tăng, hành pháp bố thì, giữ trọn vẹn năm giới, không còn tâm sợ hãi, được sanh lên cõi trời. Với tâm cung kính Tam bảo, người tu tập thường điều phục tâm5 đay đủ oai nghi, giới thân, định thân, tuệ thân, giải thoát thân, giải thoát tri kiến thân, thành tựu Vô dư Niết- bàn. Đức Phật dạy tàm và quý là hai pháp hộ trì thế gian; 18 ái hành là gốc rễ tái sanh luân hồi; thân khẩu ý bất thiện là pháp đốt cháy khiến chúng sinh đọa lạc cõi dữ; hãy biết đủ và buông bỏ pháp bất thiện, nhất định được lợi ích an lạc. Chương 8: Tám hội chúng (八衆誦,Bát chúng tụng) (37) Nhóm kỉnh về Bà-kỳ-xá (饕耆舍相應,Bà-kỳ-xá tương ưng)79 gồm các kinh 993-994, 1208-1221, dạy về: (i) Tâm nhẫn nhục, tâm không đắm nhiễm, không chấp trước, không dính mắc, vượt qua tật bệnh, xa lìa điên đảo, thành tựu giải thoát; (ii) Đức Phật và chư Thánh Tăng làm tự tứ, soi sáng khiếm khuyết về thân, khẩu, ý, được thấy, được nghe, được nghi cho nhau; (iii) Tôn giả Bà-kỳ-xá hết lòng tôn kính Tam bảo, thường dùng tài thi ca để làm kệ tán thán đức Phật và chư Thánh Tăng, tán thán lời pháp vi diệu của đức Phật; ngài cũng làm kệ khởi ý trong khi trải nghiệm tu tập để cảnh tỉnh chính mình đoạn trừ tâm kiêu mạn buông lung, ở nơi rừng vắng, chuyên tinh tu tập, tự thân tác chứng, đạt được Ba minh. (38) Nhóm kinh về thiên tử và thiên nữ (諸天相應,Chư thiên tương ưng)80 gồm các kinh 576-603, 995-1022, 1267-1318. Các VỊ thiên tử thỉnh vấn
77 Quyển ^Hội biên9'(會編)đặt nhóm kinh về tu sĩ ngoại đạo Bà-sa trong chương 7, nhóm kinh 46. 78 Quyển ^Hội biên"(會編)đặt nhóm kinh về tu sĩ ngoại đạo xuất gia trong chương 7, nhóm kinh 47. 79 Quyển "H。,biên"(會編)đặt nhóm kinh về Bà-kỳ-xá trong chương 5, nhóm kinh 24. 80 Quyển ^Hội biM (會編)đặt nhóm kinh về thiên tử và thiên nữ trong chương 5, nhóm kinh 25.
_________________________________________ DẪN LUẬN ❖ Ixxxv
và được đức Phật dạy về: (i) Sự tu tập thanh tịnh ở nơi a-lan-nh寫 cách tu tập tăng trưởng công đức, cách chế ngự tâm kiêu mạn, nhiếp phục các giác tưởng, các loại phước bố thí, các loại thiện tri thức, hữu dư và vô dư; (ii) Quy luật vô thường, mạng người ngắn ngủi, già bệnh chết luôn đang bức bách, chúng sanh nương vào nghiệp đến đi trong vòng sanh tử; (iii) Triết lý thức và ngủ, đoạn trừ các pháp bất thiện, trì giới thanh tinh, tâm không đắm nhiễm, chánh niệm tỉnh thức đe được tái sanh vào cảnh giới lành, các cõi trời và tu tập thiện pháp, tiến hóa dần, đạt đến quả vi Thánh, thoát vòng sanh tử; (iv) Tấm gương các vị thiên tử Thủ, Vô Phiền, cấp Cô Độc, v.v... lúc còn ở thế gian đã có niêm tin Tam bảo, bô thí cúng dường, giữ giới, biêt đủ? hành các hạnh lành. (39) Nhóm kỉnh về bệnh (病相應? Bệnh tương ưng)8i gồm các kinh 1023- 1038, 1265-Í266, dạy về các tình huống: (i) Các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni và cư sĩ đang bị bệnh nặng, hấp hối được đức Phật đến bên giường bệnh hướng dẫn thực tập "pháp vô ngâT, từ bỏ mọi chấp thủ về thái độ "tôi "dây là sở hữu của tôf\ "đây là tự ngã của t6i", nên vượt qua được sự đau nhức trên thân; nếu người ra đi sẽ được nhẹ nhàng, nhanh chóng tái sanh vào cảnh giới an lành; (ii) Các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni và Phật tử tại gia nhờ thực tập “pháp vô ngã9\ vượt qua đau đớn trên thân, thậm chí chứng đắc quả Thánh. (40) Nhóm kỉnh về nghiệp báo (業報相應7 Nghiệp báo tương ưng)81 82 gồm các kinh 1039-106Í, được đức Phật phân tích về các loại hành vi, nhân quả với 3 chiều thời gian, cách vượt qua nghiệp bất thiện, gieo trồng các hạt giống lành, cách chuyển nghiệp để sống hạnh phúc. (41) Nhóm kỉnh về Tỳ-kheo (想丘相應,Tỳ-kheo tương ưng)83 gồm các kinh 1062-1083, nói về các thành phần xã hội giác ngộ chân lý Phật, phát tâm xuất gia, trở thành Tăng sĩ Phật giáo, sinh hoạt thường nhật và cách thức tu tập Phạm hạnh thanh cao, sống hòa hợp trong Tăng đoàn, giáo hóa mọi người vượt qua khổ đau. (42) Nhóm kỉnh về Ma Ba-tuần (魔相應? Ma tương ưng)84 gồm các kinh 1084-1103, nói về: (i) Ma Ba-tuần thường biến hiện khuấy động, nhiễu loạn đức Phật và các Tỳ-kheo9 gây khó khăn chướng ngại để các Tỳ-kheo sợ hãi, chán nản5 thối chí tu tập, nhưng Ma vương đều bi thất bại; (ii) Đức Phật dạy về sự năm thủ uẩn, sáu xúc nhập xứ, sự tập khởi và sự diệt tận của chúng đe các Tỳ-kheo nhận diện, tu tập, vượt qua các nội ma phiền não và tâm lý tiêu cực, chứng đắc quả Thánh hiện đời.
81 Quyển ^Hộỉ biên"'(會編)đặt nhóm kinh về bệnh trong chương 7, nhóm kinh 50. 82 Quyển "H街 biên"(會編)đặt nhóm kinh về nghiệp báo trong chương 7, nhóm kinh 51. 83 Quyển ^Hội biên"(會編)đặt nhóm kinh về Tỳ-kheo trong chương 5, nhóm kinh 17. 84 Quyển "H0i biêrf'(會編)đặt nhóm kinh về Ma Ba-tuần trong chương 5, nhóm kinh 18.
Ixxxvi 硬 KINH TẠPA-HÀM _________________________________________
(43) Nhóm kỉnh về Đế-thích (帝釋相應,Đế-thích tương ưng)8586 gồm các kinh 1104-1120,1222-1225, dạy về: (i) Hành trì bảy giới cấm được sanh lên cõi trời Đế-thích, đó là phụng dưỡng cha mẹ, phụng dưỡng các bậc tôn trưởng, lời nói ôn hòa nhu nhuyến, không nói lời thô ác chia rẽ, luôn nói lời chân thật, tâm không bon xẻn, thường hành bố thí cúng dường bình đẳng với tất cả; (ii) Đức Phật khen ngợi Thích-đề-hoàn-nhân thường hành nhẫn nhục, tán thán người thực hành nhẫn nhục, không sân hận, không tranh dấu, không dùng lời thô ác, biết tự phòng hộ, nội tâm thường phản tỉnh. (44) Nhóm kinh về những người họ Thích (剎利相應,Sát-lợi tương ưng)8: gồm các kinh 1121-1123.87 Đức Phật dạy về lợi ích của giữ giới và khuyến khích những người dòng họ Thích thực hành tám trai giới, tùy sức bố thí, tu tập các công đức; dạy cho Thích Nan-đề pháp thăm bệnh; dạy cho Thích Bô-đê hạnh phúc lớn nhát chính là thành tựu niêm tin thanh tịnh không lay chuyển đối với Phật, Pháp, Tăng. (45) Nhóm kỉnh về Vua Ba-tư-nặc (波斯匿相應,Ba-tư-nặc tương ưng) gồm các kinh 1145-1150, 1226-1240. Đức Phật dạy cho nhà vua về các việc: (i) Gieo vào các ruộng phước tối thượng chính là cúng dường cho các vị Sa- môn? Bà-la-môn đã đoạn trừ hoàn toàn tham dục, sân hận, thụy miên, trạo hối và nghi; (ii) Giáo pháp của Thế Tôn thiết thực hiện tại9 lìa mọi nóng bức, vượt không gian và thời gian, dẫn đến Niết-bàn; (iii) Bốn hạng người trong đời gồm hạng người từ bóng tối vào bóng tối, từ bóng tối ra ánh sáng, từ ánh sáng vào bóng tối, từ ánh sáng ra ánh sáng; bốn việc không nên xem thường là vương tử Sát-lợi nhỏ tuổi, rắn nhỏ, đốm lửa nhỏ và vị Tỳ-kheo nhỏ tuổi; (iii) Phật dạy cho nhà vua cách tri nước bằng chánh pháp, cách tiết độ trong ăn uông, ý thức rõ sự vô thường của các pháp, yêu quý chính mình băng cách giữ gìn thân miệng ý thanh tịnh, cách cúng tế chân chánh, tất cả mang lại lợi ích cho tự thân và tha nhân. (46) Nhóm kinh về Bà-la-môn (婆羅門相應,Bà-la-môn tương ưng)88 gồm các kinh 88-102, 1151-1Í63, 1Í78-1187.89 Đức Phật dạy cho các Bà-la- mồn Uât-đa-la, Ưu-ba-ca, Uât-xà-ca9 Kiêu Mạn, vê: (i) Hiên dưỡng với cha mẹ? giúp cha mẹ lìa khổ được vui; (ii) Các cách hiến tế đúng pháp mang lại lợi ích cho mình và cho người; (iii) Bốn pháp giúp người tại gia an ổn hạnh phúc trong cuộc sống hiện tại, đó là đầy đủ sự siêng năng, phòng hộ, bạn lành và biết
85 Quyển ^Hộỉ biên"(會編)đặt nhóm kinh về Đế-thích trong chương 5, nhóm kinh 19. 86 Quyển "Hội b谄n"(會編)đặt nhóm kinh về những người họ Thích trong chương 5, nhóm kinh 20. 8\Các kinh 1124-Ị135 thuộc nhóm kinh về niềm tin vững chãi. Các kinh 1136-1144 thuộc nhóm kinh ve ngài Đại Ca-diếp. 〜 88 Quyển ^Hội b谄rT (會編)đặt nhóm kinh về Bà-la-môn trong chương 5, nhóm kinh 2l. 89 Các kinh 1Í64-1165 thuộc nhóm kinh về sáu giác quan. Các kinh 1Í66-1177 thuộc Nhóm kinh về thí dụ.
DẪN LUẬN 婚 Ixxxvii
thăng bằng trong sinh hoạt; (iv) Công đức bố thí, trì giới, các pháp thanh tịnh, sanh thiên, giảng sâu về vị ngọt, sự tai hại, sự xuất ly của các dục, khai thị bốn chân lý Thánh để hành giả bước lên con đường tu tập, đạt được tâm giải thoát hoàn toàn. (47) Nhóm kỉnh về Phạm thiên (梵天相應,Phạm thiên tương ưng)9091 92 gồm các kinh 1188-1197, nói về: (i) Khi vừa thành đạo chưa bao lâu, đức Phật quán chiếu ai trong chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, Sa-môn9 Bà-la-môn? thiên thần hay người thế gian có đầy đủ giới đức, thiền định, trí tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến hơn Ngài để Ngài cung kính, tôn trọng, phụng sự, cúng dường và M A A •
sông nương tựa. Ngài nhận ra răng chỉ có Chánh pháp giúp Ngài tự giác ngộ, thành tựu giác ngộ hoàn toàn, nên Ngài cung kính, tôn trọng, phụng sự, cúng dường và sống nương tựa vào Chánh pháp; (ii) Ngài nhận ra con đường trực tiêp, tịnh hóa chúng sanh, thoát mọi lo buôn, diệt trừ khô não, chứng ngộ Niêt- bàn, đó là bôn niệm xứ; (iii) Phạm thiên vương và các vị Phạm thiên được Phật giáo hóa. (48) Nhóm kỉnh về Tỳ-kheo-ni (比丘尼相應,Tỳ-kheo-ni tương ưng)9i gồm các kinh 1198-1207,92 thuật lại việc Ma Ba-tuần hóa hiện nhiều thân làm nhiêu loạn thiên định của chư vị Tỳ-kheo-ni: A-lạp-tỳ, Tô-ma, Cát-ly-xá Cù- dàm-di, Liên Hoa sắc, Thi-la, Tỳ-la, Tỳ-xà-da, Giá-la, Ưu-ba-giá-la, Thi-lợi- sa-giá-la. Thế nhung, Ma Ba-tuần hoàn toàn thất bại vì đã bị các vị Thánh Ni nhận ra ác tâm của Ma ngay từ lúc bắt đầu. (49) Nhóm kỉnh về thí dụ (譬喻相應,Thí dụ tương ưng)9394 gồm các kinh 1166-1177, 1246-1264,94 do đức Phật giảng về nhiều ẩn dụ triết học, nhằm giúp người tu học vượt qua thói phàm, tu tập tỉnh thức, song hạnh phúc giữa đời. Các ân dụ nôi bật gôm ân dụ chăn bò, ân dụ nước mưa, ân dụ gia đình trai ít gái nhiêu, ân dụ luyện kim, ân dụ dao nhọn, ân dụ đát trên đâu móng tay, ân dụ người băn cung, ân dụ trông a-năng-ha5 ân dụ mèo chôn. (50) Nhóm kinh về dạ-xoa (夜叉相應,Da-xoa tương ưng)95 gồm các kinh 1319-Í330, dạy về: (i) Cách bố tììí không tiếc nuối, đại hội hiến tế; (ii) Không oán hận giữa chiến thắng và thất bại; (iii) Không buông thả, hạnh được yêu mến, hạnh cung kính, phước sanh cõi trời; (iv) Cách bảo vệ Tổ quốc và hộ trì thế gian.
90 Quyển ''Hội biên"(會編)đặt nhóm kinh về Phạm thiên trong chương 5, nhóm kinh 22. 91 Quyển ''Hội biên"(會編)đặt nhóm kinh về Tỳ-kheo-ni trong chương 5, nhóm kinh 23. 92 Các kinh 1208-1221 thuộc nhóm kinh về Bà-kỳ-xá. Các kinh 1222-1225 thuộc nhóm kinh về Đế-thích. Các kinh 1226-1240 thuộc nhóm kinh về Vua Ba-tư-nặc. Các kinh 1241-1245 thuộc nhóm kinh nhiều chủ đề. 93 Quyển ^Hội biên"(會編)đặt nhóm kinh về thí dụ trong chương 7, nhóm kinh 49. 94 Các kinh 1265-1266 thuộc nhóm kinh về bệnh. Các kinh 1267-1318 thuộc nhóm kinh về thiên tử và thiên nữ. 95 Quyển ''Hội biên"(會編)đặt nhóm kinh về dạ-xoa trong chương 5, nhóm kinh 26.
Ixxxviii 磴 KINH TẠPA-HÀM _________________________________________
(51) Nhóm kỉnh về rừng (林相應,Lâm tương ưng)96 gồm các kinh 1331-1362, dạy về: (i) Các vị thần ở trong rừng nhắc nhở hộ trì chư Tỳ-kheo chuyên tinh tu tập, điều phục tham dục, không ham mê ngủ nghí, đoạn trừ tưởng bất thiện, an trú thiền tập, siêng năng tụng lời Phật dạy, giới hạnh đoan chánh, giữ gìn oai nghi tế hạnh, không gần người thế, không dao động trước những lời khen chê, thường hành tứ y pháp; (ii) Chư Tỳ-kheo được sự nhắc nhở của các thiện thần biết tàm quý, nỗ lực tu tập, vượt qua mọi phiền não, đạt được giải thoát, chứng đắc quả vị A-la-hán. Kết luận về nội dung, ngoài những chủ đề về đức Phật lịch sử, vai trò Đạo sư của đức Phật và các học thuyêt quan trọng trong triêt học Phật giáo, Kinh Tạp A-hàm là nguôn dữ liệu phong phú vê những lời dạy nguyên thủy của đức Phật. Với những bài kinh ngắn gọn thuộc nhiều nhóm chủ đề khác nhau và mang tính giáo huấn cao, Kinh Tạp A-hàm đóng vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu nền tảng Phật học, giúp hành giả nắm bắt được những lời dạy cốt lõi của đức Phật trong suốt 45 năm truyền bá chân lý. Chung quy lại, Kỉnh Tạp A-hàm chú trọng bốn lĩnh vực sau: (i) Lời dạy về các chủ đề: Năm tổ hợp, sáu giác quan, sáu đối tượng, sáu nhận thức, các cảnh giới sống, pháp an vui trong hiện đời, đời sau và chứng đắc Niết-bàn, v.v... (ii) Pháp tu căn bản: Dùng bốn chân lý Thánh để giải quyết khổ đau. Áp dụng thuyết tương quan vũ trụ, thuyết 12 mắc xích sự sống con người để thấy Sự tương quan vô tận trong cuộc sông. Ưng dụng quán vô ngã đê không khô đau trong vô thường. (iii) Thực hành: Thực hành theo niềm tin, thực hành theo Chánh pháp, bao gồm 37 yếu tố giác ngộ, tu tập trọn vẹn trí tuệ9 đạo dức, thiền định để vượt qua khô đau. (iv) Quả vị chứng đắc: Đi từ chân nhân đến tiệm cận Thánh nhân, bốn quả vị Thánh Thanh văn và quả vị Phật, giác ngộ, giải thoát, kết thúc luân hồi.
Chùa Giác Ngô, ngày 20-8-2022 TT.TS. THÍCH NHẬT TỪ (Đồng Tổng Biên tập Tam tạng Thánh điển PGVN)
96 Quyển 6íHội b谄讨'(會編)đặt nhóm kinh về rừng trong chương 5, nhóm kinh 27.