TAM TẠNG SONG NGỮ PĀLI - VIỆT
VESAK 2550
Buddhist Cultral Center
125, Anderson Road,
Nedimala, Dehivala,
Sri Lanka
Sabbadānaṃ dhammadānaṃ jināti. Sự bố thí Pháp vượt trên tất cả các sự bố thí.
Thí Chủ: _______________________________
______________________________________
______________________________________
Dâng đến: ______________________________
______________________________________
______________________________________
Ước Nguyện: ____________________________
______________________________________
Hồi hướng đến: ___________________________
______________________________________
TAM TẠNG SONG NGỮ PĀLI - VIỆT - TẬP 32
SUTTANTAPITAKE KHUDDAKANIKĀYE
JĀTAKAPĀLI PATHAMO BHĀGO
TẠNG KINH - TIỂU BỘ
BỔN SANH TẬP MỘT
PHẬT LỊCH 2560 DƯƠNG LỊCH 2016
In lần thứ nhất: PL 2560 - DL 2016 Số Lượng 600 cuốn
ISBN: 978-955-1604-86-8
@Buddhist Cultural Centre 125 Anderson Road Nedimala, Dehiwala - Sri Lanka
Tel: 94-11-2734256, 2728468 Fax: 94-11-2736737 Email: bcc@sri.lanka.net
Printed by: Ajith Printers (Pvt) Ltd.
342 Old Kesbewa Road
Ratanapitiya, Borelesgamuwa,
Sri Lanka.
Tel: 94-11-251 7269
ii
MỤC LỤC TỔNG QUÁT
Mục Lục Tổng Quát iii
Lời Tựa - Sinhala và Việt ngữ v - xiv
Văn Bản của Bộ Tôn Giáo - Anh và Việt ngữ xv - xvi
Thành Phần Nhân Sự xvii
Lược Đồ Tam Tạng xviii - xix
Lời Giới Thiệu xxiii - xxvii
Các Chữ Viết Tắt xxix
Mẫu Tự Pāḷi - Sinhala xxx - xxxi
Mục Lục Bổn Sanh - Tập Một xxxiii - xlix
Văn Bản Pāḷi và Văn Bản Tiếng Việt 02 - 535
Thư Mục Câu Kệ Pāḷi 537 - 566
Thư Mục Danh Từ Riêng 567 - 571
Thư Mục Từ Đặc Biệt 573 - 589
Phương Danh Thí Chủ 591 - 599
--ooOoo--
iii
“Tathāgatappavedito dhammavinayo, bhikkhave, vivaṭo virocati, no paṭicchanno.”
“Này các tỳ khưu, Pháp và Luật đã được công bố bởi đức Như Lai là bộc lộ, chói sáng, không che giấu.”
***
(Aṅguttaranikāya Tikanipātapāḷi Kusinaravagga Paṭichannasutta, Parivārapāḷi Ekuttarikanaya Tikavāra - Bộ Tăng Chi, Chương Ba Pháp, Phẩm Kusinārā, Kinh Được Che Giấu; Luật Tập Yếu, Chương Tăng Theo Từng Bậc, Nhóm Ba).
iv
m%ia;djkd i;d ixLHd l,am ,CIhla ufkda mqKsOdk mqrd" kjdixLHD l,am ,CIhla jdla m%KsOdk mqrd" idrdixLH l,am ,CIhla ldh jdla m%KSOdk mqrd" iïud iïnqÿjreka úis y;r kulf.ka ksh; újrK ,nd ls%'mQ' 623 § muK nqoaO;ajhg m;aj" nrKei ñ.odfha § O¾u pl%h meje;a jQ ;eka mgka mkaid,sia jila ;=< foaYkd lrk ,o O¾uh ;:d.; O¾uh kï fjhs' ta ;:d.; O¾uh Ouu- OuuXll- ioOuu Ouuúkh" n%yaupßh' idk- mdjpk - wd§ kduhkf.ka y÷kajd § we;' fuu ioaO¾uhu wdkkaoh udf.a wejEfuka f;dmf.a Ydia;D jkafka hhs ;:d.;hka jykafia úiskau mßks¾jdKfha § jodrd we;' thska fmfkkafka nqÿka jod< O¾uhu NsCIQka f.a u¾f.damfoaYlhd jQ j.hs' tfia ;sìh§;a nqoaO mßks¾jdKfhka miqj iqNø kï NsCIqjf.a u;h jQfha ;:d.;hka jykafia ke;s ksid ;u ;ukag jqjukd mßÈ NsCIQkag Ôj;aùug mq¿jka njhs' iqNø NsCIqj ;:d.; mßks¾jdKh .ek is;d we;af;a lrorhlska ñÿKq wjia:djla f,ihs' iuyr úg fjk;a u; m%lg kqjQjo ;j;a NsCIQka w;r fujeks úkdYldÍ u;s u;dka;r mj;skakg we;' i¾j{hka jykafia đj;a j isáh§u foajo;a; iqklaL;a;" wßgG" id;s" wd§ NSCIqyq fujeks u; Wmojk ,oy'
O¾uh iïnkaOj .eg¨jla u;=jQfha l,;=rlska jQjo" nqoaO O¾ufha msßisÿ nj ta whqßkau /l .ekSfï wjYH;djh" nqoaO mßks¾jdKfhka miqj Ydik NdrOdÍ jQ uyd ldYHm" Wmd,s wd§ uyry;ka jykafia,dg meyeÈ,s úh' Wkajykafia,d nqoaO mßks¾jdKfhak isjqjk ui fojkod rc.ykqjr fjydr m¾j; m%dka;fha ima; m¾KS .=ydoajdrfhys' wcdi;a rcq úiska ;rjk ,o uKavmhg /ia jQ mkaishhla uy ry;ka jykafia,df.a iyNd.s;ajfhka m<uqjk O¾u ix.S;sh meje;ajqy'
O¾u úkhOr wkqnoaO uydldYHm" O¾u NdKavd.dßl wdkkao" w.% úkhOr Wmd,s wd§ isõms<sisôhd m;a uyry;ka jykafia,d úiska mj;ajk ,o fuu ix.dhkdj fiiq ish¨ ix.dhkdjkag mdol jQ nj;' iuia; fn!oaO NsCIq ix>hd úiskau ms<s.kakd ,o nj;a wÜGl:djkays i|yka fjhs' fuu m%:u ix.dhkdj lmamshd lmamsh isCLdmo mekùu;a Lqoodkq Lqool YsCIdmo úksYaph;a ksodkfldg mj;ajk ,o neúka m[pi;sl úkh ix.S;s hk kñka th y÷kajhs' nqoaO jpkh ke;skï YS% ioaO¾uh msgl jifhka' fnÿfõ; ta ta msgl tla tla iX> mrïmrdj,g ÿkafka;a fuu ix.dhkdfõ §h'
m%:u O¾u ix.dhkdfjka jir ishhla blau .sh miq l,dfYdl rcq oji úYd, uykqjr jeis jÊđ NsCIqka úiska úkh úfrdaë jia;= oyhla úkhdkql+, lsÍug W;aidyhla .;ay' fuu oi jia;= ms<sfj; kS;shg mgyeks fukau iodpdrd;aul fkdjk njo
v
m%ldYs;hy' jÊđ NsCIqkaf.a fuu úkh úfrdaë W;aidyfhka nqoaO O¾uh /l .ekSu i|yd fojeks ix.dhkdj meje;aùñ'
ldlKav m%;; hi kï uyry;ka jykafia" iínldó" f¾j;" id<ay" LqÊc fidaNs; jdiN.dó" iquk" idKjdiS iïN+; hk ry;ka jykafia,d idlþdlr fuu ix.dhkdj mj;ajk ,È' i;a ishhla ry;ka jykafia,d úiska fuu ix.dhkdj mj;ajk ,oy' i;; i;; úkh ix.S;s kñka hk kñka y÷kajk fuu ix.dhkdfõ§ pq,a,j.a.fha ix.S;s LJO fol" uqKvrdc iQ;%h" fißiail úudk l:d W;a;rjdo" fma;jF:q wdÈh msl md,shg l;= l<y'
úúO ksldhka yg .ekSu;a ta ta ksldhhkaj, whs;sjdislï" b.ekaùï" yd j;a ms<sfj;a u.ska nqÿ oyu ls,sáùu;a' ÿYaYS,hka jeä ùu;a" ta ksidu is,aj;=ka úkh l¾u isÿ fkdlr isàu;a' úkhOr nyqY%e; iqfmaY, ysCIdldó ry;ka jykafia,d .ï okõ w;yer jkjdiS ùu;a hk wjia:d nqÿka msßksù foishmka;sia jir jk úg olakg ,enqks' fuu ;;ajfhka iïnqoaO O¾uh wdrCIdlr .ekSu i|yd nqoaO j¾I foish mka;sia jekafka § wfYdal wêrdchdf.a odhl;ajfhka me<¨ma kqjr § ;=kajk ix.dhkdj meje;aùh' fuu ix.dhkdj mj;ajk ,oafoa fud.a.,s mq;; ;siai uy ry;ka jykafiaf.a m%Odk;ajfhka ry;=ka jykafia,d odyla iïnkao fjñka" wfYdalrdu fha§h' l:d jF:qmmlrKH fuys§ ix.S;s úh' l:djF:qmmlrKh ix.dhkd lr we;af;a iïñ;sh" f.dal=,sl wd§ ksldhhka úiska jerÈ lreKq f.k ú.%y lrk ,o O¾u lreKq ksjerÈ fldg msßisÿ nqoaO O¾uh /l.kq i|ydh' kj uilska ksu jQ fuu ix.dhkdj idyiais l kñka y÷kajhs'
Wmd,s ry;ka jykafiaf.a YsIH mrïmrdj úiska úkh msglh o" wdkkao mrmqfrys §>NdKl" idßmq;; mrmqfrys uÊCêu NdKl" uydldYHm mrmqfrys ixhq;; NdKl wkqreoaO mrmqfrys wx.=;a;r Ndl wd§ka úiska iQ;% msg lh o" Ydßmq;% YsIH mrmqßka wNsO¾u msglho fuu ix.dhkdj fj; mj;ajdf.k wdy'
NdKlhkaf.a m%Njh - iïnqoaO mßks¾jdKfhka f;uilg miq uyd ldYHm uy ry;kaf.a m%Odk;ajfhka rc.ykqjr § mj;ajk ,o m%:u ix.dhkdfõ§ O¾uh lshdj msglj,g fldgiaj,g fn¥y' ta tla tla O¾u fldÜGdYhla tla tla NsCIq msßilg Ndr lSÍu WÑ; hhs fuys È l,amkd lr we;' lg mdvufka ;:d.; O¾uh wdrCId lsÍfï wjYH;djh ksid fuf,i jev fnod.ekSfï Wjukdj we;súh' ta ta O¾u fldgia Ndrfok ,oafoa ta ta fldgia ms<sn|j m%ùk;ajhla ±la jQ NsCIq msßia j,gh' WodyrK jifhka úkh msglh Ndrfok ,oafoa úkh ms<sn| w.%ia:dkh fyn jQ Wmd,s ry;ka jykafia m%uqL mrmqrgh' iQ;% msglh Ndr§ we;af;a O¾u
vi
NdKavd.dßl wdkkao ry;ka jykafiaf.a msßigh' wNsO¾uh Ndr § we;af;a O¾u fiakdm;s ießhq;a ry;ka jykafiaf.a mrmqrgh'
§> NdKl - ucCêu NdKl - ixhqla; NdKl - wx.=;a;r NdKld cd;l
NdKl" Ouumo NdKl" WNf;da úNX. Ndkl" uyd wßhjxi NdKl wd§ jifhka fuu YsIH mrïmrd È.ska È.gu msßisÿ nqoaO O¾uh /lf.k wdy' fuu NdKl mrïmrdj, wjidk mqrela ,xldfõ úiQy' NdKl jifhka ;s%msgl nqoaO jpkh lg mdvñka /lf.k wd fuu msßia w;r iq;;k;sld - úkhOrd - wNsOuúld - OuuOrd wgGlÓld - ;smsgld - p;=ksldhsld wd§ jYfhkao ta ta O¾u fldgia lg mdvñka f.k wd NsCIQka jykafia,d jQy'
;=kajk O¾u ix.dhkdfjka miqj' oUÈj f:arjdodpßh mrïmrdfõ wjidk mqrel jQ fud..,s mq;a; ;siai uyry;ka jykafiaf.a mdodjk; w.% YsIHhd jQ ñys÷ uy ry;ka jykafia úiska ix.dys; f:rjd§ nqoaO O¾uh ,laÈjg f.k wdy'
f:rjdo - f:r hkqfõk ye¢kafjk msßi jeäuy,a,ka ia:úrhka jifhka .efka' tkï jeäuy,a,kaf.a wdh;khg f:rjdohg wh;a idudđlfhdah' fuys f:ar hkqfjka y÷kajkafka m%:u oaú;Sh" ix.dhkdj,g iyNd.s jQ uyd ldYHm" Wmd,s - hi" wd§ jQ uyry;ka jykafia,d úiska ix.dhkd l< md,s O¾uh f:arjdo kï fõ' zzfoj iX.S;fhda wdrE<y md,sfha fjF: f:rjdfod-;s fnÈ;nnx - idysuyd liim N+;S;x uyd f:rdkx jdo;;d f:rjdofld;s jqpp;sZZ hkqfjka irF: §mkS àldfjys ths' f:ßld hkqfjka y÷kajk f:arjd§yq u.OH iy cchsksh uQ,ia:dk lr .;ay' fuhska ,xldjg meñKsfha WcchskS YdLdjhs' f:arjdo Ydikfha mS;DDjre jQfjda fmdardKfhda fj;s' fmdardKfhda jQl,s iïNdjkSh wdpd¾h msßila jQ w;r f:arjdo Ydikh we;sùfï§ yd ;yjqre lsÍfuys § jeo.;a ;ekla .;a nj fmfka'
;=kajk O¾u ix.dhkdfjka miqj ñys÷ yry;ka jykafia úiska ,xldjg f.k tk ,oafoa f:arjd§ ;s%msglhhs’ uyskaod.ukfhka miqj ,xldfõ YS% ,dxlsl NsCIq msßila we;s jQy' Wkajykafia,d ta ;s%msglh yod<y' isxyf,ka wgqjd WhQy' foajdkïmsh;siai rcqf.a m%Odk wud;Hhl= jQ wßgG meúÈ ù ry;aje Wkajykafiaf.a m%Odk;ajfhka foajdkï msh;siai rdc iufha ^ls%'mQ' 247-207& § ,xldfõ m<uqjk ix.dhkdj lr we;' fuu ix.dhkdjg iegoyila ry;ka jykafia,d iyNd.S jQ nj i|ykah' i;afofkl=f.a hq;a YsIHkq YsIH mrïmrdjg wkqj ñys÷ uy ry;ka jykafiaf.a m%:u YsIHhd jQfha wßgG f;rekah' wkqrdOmqrfhys" :Qmdrdufha fuu ix.dhkdj mj;ajd we;'
vii
O¾ufYdal rcqf.a fufyhùfuka ,xldjg nqÿ iuh f.k wd ñys÷ ysñhka Wfoid wkqrdO mqrfhys bÈ jQ b;d jeo.;a jQo b;d úYd, jQo wdrduh uyd úydrhhs' fuu úydrfhys jev isá NsCIQka jykafia,d iuHla oDIaál f:arjd§yq jQy' f:arjdoh wdrCId jQfha fuu úydrfha§h'
f:arjd§ nqoOYdikhg wd n,mEï - f:rjd§ nqoaOYdikh flfrys jßkajr hï hï u;jdÈj, n,mEï o we;súh' thska tlla kï nqÿka w;sudkqIslhhs úYajdi l< f,daflda;a;r jdohhs' fY%aIaG Ydia;Djrekaf.a wNdjfhka miqj wkq.dñlhka úiska Tyqf.a ñksia nj wu;l fldg Tyq foaj;ajfhka ie,lSu iajdNdúlh' Tjqka tfia lrkafka Ydia;Djrhd flfrys ±ä Nla;sh ksidh' tfy;a f:arjd§yq ta w;ska jeäÿr .sfha ke;' Tjqka nqoaO ldh foi h:d ;;ajfhka neÆ nj fmfka' thg wu;rj ffj;=,Hjdo" kS,mg o¾Yk" .+<yjdo wd§ kïj,ska f:arjdo ;s%msglhg wh;a fkdjQ úfYaIdx. ìys jQjo f:arjdo nqÿ iuh úiska tajd neyer lrk ,È' fï wd§ jifhka ffj;=,H jd§kaf.ka we;sjqKq fkdfhla Wmøj j,ska f:arjdoh uyd úydßl NsCIQka úiska n,j;a ÿIalr;d ueo wdrCId lrk ,È' wkHjd§ O¾uhka f:arjdohg we;=,ajkq j<lajkq i|yd f:ar jd§yq yeu whqßkau igka l<y' uydfiak rdcH iufha§ fuu igyk m%lgj flreKq úg f:arjd§yq ch .;ay' fuu uyd úydrh ms<sn|j lS¾;srdjh yeu ;eku me;sr mej;sK' ks¾u, O¾uh ,nd .ekSu i|yd úfoaYslfhda ,xldjg wdy' úYdL mS;su,a," nqoaO f>dI hk wh bka iuyfrls'
fmdF:l ix.S;sh - ñys÷ ysñhka úiska ,xldjg f.k tk ,o ;s%msgl O¾uh jir ydrishhla muK lg mdvñka meñKs uyd úydßl NsCIQka jykafia,d ta msßisÿ f:arjdoh mrmqfrka mrmqrg f.khdfï Wodr jQ o mú;% jQo fÉ;kdfjka nqoaO j¾I 440-454 w;r ld,fha j<.ïnd rcq oji fmd;aj, ,shùh' j<.ïnd rcq oji f,aLkdrEV lf<a rc.y - fõid,S - mdg,S mq;% - k.rj, meje;a jQ O¾u ix.dhkdjka ys § f;dard fírdf.k ix.%y l< ;s%msglhhs' f,dalfha m%:u jrg isxy, ry;=ka úiska lrk ,o fuu fmdF:l ix.S;sfhka miqj" nqoaO Y%djlhka w;=frka b;d Wiia úkh Orhd jQ Wmd,s f;rekaf.ka mej; tkafka hhs i<lk f:arjd§ md,s ;s%msglh ishï" ldïfndac" nqreu wd§ ol=Kq È. rgj, me;sr .shy'
pïmd ^úhÜkduh& - bkaÿ Ök w¾O oAùmfha kef.kysr m%dka;fha ol=Kq fldgi jk j;auka úhÜkduh we;' w;S;fha pïmd kñka y÷kajd we;' nqÿ iuh ls%'j' 3 jeksish jfia§ muK fuys ;yjqre jkakg we;ehs is;sh yelsh' ls%'j' 605 § pïmd w. k.rh Ökqka úiska wdl%uKh fldg fn!oaO jia;+ka Ökhg f.k.sh nj Ök ,shú,s j, i|ykaj we;' fuhska meyeÈ,s jkafka ls%'j' 7 jk ishji g fmr j¾;udk úhÜ kdufha nqÿ oyu m%p,s;j mej;s njhs' pïmdks fn!oaOhka
viii
fmdÿ jifhka wd¾h iïñ;sh ksldhg wh;a jQ w;r i¾jdia;s ksldfha iaj,am fokl= o isá njhs' ls%'j' 8 jeks ishjfia Ys,d f,aLkhlska fmkS hkafka pïmdks uydhdk nqÿ oyu n,j;aj meje;s nj;a" iuyr rcjrekaf.a o wdYs¾jdoh ,o nj;ah' miq ld,hl § uydhdkfhka leã wd ;ka;%hdkh o tys jq nj meyeÈ,sh'
ls%'j' 15 jk ishjfia§ W;=f¾ wkakïjreka úiska rg w,a,d .kakdf;la uydhdk iajrEmfha nqoaOd.u pïmdks ^úhÜkdufha& Ôjudk n,fõ.hla úh' miqj pïmdks merKs wd.u fjkqjg Ök iajrEmfhka hq;a nqÿ iuh tys n,mj;ajd we;'
úhÜkdu cd;sl NsCLq bkaopkao - úhÜkdu cd;sl bkaopkao NsCIQka jykafia jir lSmhlg fmr ,xldjg jevujd" fldaÜfÜ isß chj¾Okdrdufha jev isáñka isxy, NdIdj lshùugo md<sNdIdjo yodrd we;' fn!oaO ixialD;sl uOHia:dkh u.ska uqøs; nqoaOchka;s ;s%msgl .%ka: iuQyh mßYS,kh l< fuu yduqÿrefjda md,sfhka we;s ;s%msglh isxyf,ka yodrd úhÜkdï Ndidjg mßj¾;kh lr we;' úhÜkdu b;sydih foi;a ;s%msglfha b;sydih foi;a neÆ úg th b;d jeo.;a m%d;syd¾huh lghq;a;ls' uq¿ f:arjd§ ;s%msglhu úhÜkdu nig mßj¾;kh lsÍu Wkajykafiaf.a W;aidyhhs' n,dfmdfrd;a;=jhs' th tfia jQ úg th j¾;udk úhÜ kdufha iuHla oDIaáh f:arjd§ ;s%msglh m%p,s; ù f:arjd§ fn!oaOhka we;s ùug fya;=jla jkq we;' ta wkqj úhÜkdu foaYhg f:arjd§ ;s%msglh f.k .sh O¾u¥;hd bkaopkao NsCIqj jifhka úhÜkdu b;sydifha;a ,xld b;sydifha;a b;sydi .;jkq ksh;h'
Wkajykafia f.a fÉ;kdj Wodr;rh' wm%;sy; ffO¾hh úYauh cklh' Wkajykafiaf.a fuu i;a ls%hdjg ,xldfõ;a - úhÜkdufha;a fn!oaOfhda iyfhda.h ±laúh hq;=h' úhÜkduhg f:arjdoh f.khk O¾u ¥;hd Wkajykafia jk neúks'
Wkajykafia bgd.;a ld¾hh ksremøs;j bgq lrkakg wdfrda.H iqjh;a" wd¾Ól iïm;;a ,efíjdhs æ b;s is;ska m;aïy'
lsru úu,fcda;s ia:úr wOHCI fn!oaO ixialD;sl uOHia:dkh keÈud, foysj, 2550 kslsKs ui
ix
LỜI TỰA (Lời dịch Việt của bản tiếng Sinhala)
*****
Đức Phật của chúng ta sau khi trải qua vô số kiếp thực hành các pháp toàn hảo và lần lượt tiếp nhận sự thọ ký của hai mươi bốn vị Phật tiền nhiệm rồi đã chứng quả Toàn Giác vào năm 623 trước Tây Lịch. Ngài đã thuyết giảng bài Pháp đầu tiên, tức là bài Kinh Chuyển Pháp Luân, ở tại Migadāya thành Bārāṇasī. Lời giảng dạy của đức Phật được biết đến với nhiều tên gọi: Giáo Pháp, Chánh Pháp, Pháp và Luật, Phạm Hạnh là một số tên gọi đã được nói đến. Đức Phật đã nói với vị trưởng lão Ānanda rằng: “Sau khi ta Niết Bàn, chính các Pháp và Luật đã được ta giảng dạy sẽ là thầy của các ngươi.” Điều ấy có nghĩa là Giáo Pháp của đức Phật sẽ là kim chỉ nam cho các vị tỳ khưu tu tập. Tuy nhiên, ngay sau sự ra đi của đức Phật vị tỳ khưu tên Subhadda đã có quan điểm rằng: “Bởi vì đức Phật đã không còn, các đệ tử của Ngài có thể sống cuộc sống theo như ước muốn của mình.” Và còn có những vị tỳ khưu khác như Devadatta, Sunakkhatta, Ariṭṭha ngay lúc đức Phật còn tại tiền cũng đã có các suy nghĩ như vị tỳ khưu Subhadda.
Tuy nhiên, khi vấn đề liên quan đến Giáo Pháp của đấng Toàn Giác vừa mới nảy sanh, các vị A-la-hán hộ trì Giáo Pháp như Ngài Mahā Kassapa và Ngài Upāli đã nghĩ đến sự cần thiết của việc bảo vệ tính chất thuần khiết của Giáo Pháp. Do đó, vào ngày thứ hai của tháng thứ tư sau khi đức Phật Niết Bàn, cuộc Kết Tập lần thứ nhất đã được thực hiện với sự tham dự của năm trăm vị A-la-hán tại hang động Sattapaṇṇī dưới sự bảo trợ của đức vua Ajātasattu (A-xà-thế). Cuộc Kết Tập Giáo Pháp được tiến hành bởi các vị tỳ khưu Mahā- kassapa, Ānanda, Upāli, và các vị Thánh A-la-hán khác đã là nền tảng cho các cuộc kết tập về sau. Chú Giải đề cập rằng cuộc Kết Tập Giáo Pháp này đã được tất cả các vị tỳ khưu thừa nhận. Cuộc Kết Tập Giáo Pháp lần thứ nhất này còn được gọi là Cuộc Kết Tập về Luật của năm trăm vị vì có liên quan đến các điều học nhỏ nhặt và ít quan trọng (khuddānukhuddakasikkhā). Giáo Pháp của đức Phật đã được phân chia thành Tạng (Piṭaka) trong cuộc kết tập này.
Cuộc Kết Tập lần thứ nhì đã được tổ chức vào khoảng một trăm năm sau lần thứ nhất vào thời trị vì của đức vua Kālasoka. Cuộc kết tập này dựa trên nền tảng của “Mười sự việc không được phép.” Các vị tỳ khưu xứ Vajjī đã ra sức vận động để hợp thức hóa mười sự việc
xi
xét ra có bản chất không đúng với Luật. Cuộc Kết Tập lần thứ nhì đã được tiến hành bằng hình thức hội thảo giữa các vị tỳ khưu A-la-hán Sabbakāmī, Revata, Sāḷha, Ujjasobhita, Vāsabhagāmika, Sambhūta Sāṇavāsī, Yasa Kākaṇḍakaputta, và Sumana. Bảy trăm vị A-la-hán đã tham dự cuộc Kết Tập này. Cuộc Kết Tập Giáo Pháp lần thứ nhì này còn được gọi là Cuộc Kết Tập về Luật của bảy trăm vị. Trong cuộc Kết Tập này, hai chương về Kết Tập ở Cullavagga (Luật Tiểu Phẩm), bài kinh Muṇḍarājasutta, Serissaka Vimānakathā Uttaravāda, Petavatthu, v.v... đã được công nhận vào Chánh Tạng Pāḷi.
Do sự xuất hiện của nhiều bộ phái, tính chất đúng đắn về giáo l ý và sở hành của các bộ phái chính bị suy giảm, các vị tỳ khưu chân chánh đều lui vào rừng ở ẩn. Nhằm bảo vệ phẩm chất của Giáo Pháp đức Phật trong tình trạng này, vào khoảng hai trăm ba mươi năm sau thời kỳ đức Phật Niết Bàn cuộc Kết Tập lần thứ ba đã được tổ chức ở tại Āsokārāma do đức vua Asoka. Cuộc Kết Tập này đã được tiến hành bởi vị tỳ khưu A-la-hán Moggaliputta Tissa cùng với một ngàn vị A-la-hán. Đặc biệt bộ Kathāvatthupakaraṇa đã được trùng tụng nhằm chỉnh đốn những sai lầm đang được thực hành bởi các bộ phái. Cuộc Kết Tập này đã hoàn tất sau chín tháng và đã được gọi là cuộc Kết Tập của một ngàn vị.
Sau cuộc Kết Tập lần thứ nhất, Tạng Luật đã được duy trì do các vị tỳ khưu thuộc nhóm của vị Thánh A-la-hán Upāli, Tạng Kinh gồm có Trường Bộ do nhóm của ngài Ānanda, Trung Bộ do nhóm của ngài Sāriputta, Tương Ưng do nhóm của ngài Kassapa, Tăng Chi do nhóm của ngài Anuruddha, và Tạng Vi Diệu Pháp do nhóm của ngài Sāriputta .
Sự thành lập các nhóm trì tụng (bhāṇaka):
Sau Cuộc Kết Tập lần thứ nhất, Giáo Pháp đã được phân chia thành nhiều phần và các phần chính yếu đã được giao cho các vị tỳ khưu tinh thông về lãnh vực ấy có nhiệm vụ duy trì và phổ biến. Một số nhóm trì tụng chính là nhóm Trì Tụng Trường Bộ (Dīghabhāṇaka), nhóm Trì Tụng Trung Bộ (Majjhimabhāṇaka), nhóm Trì Tụng Tương Ưng (Saṃyuttabhāṇaka), nhóm Trì Tụng Tăng Chi (Aṅguttarabhāṇaka), nhóm Trì Tụng Kinh Bổn Sanh (Jātakabhāṇaka), nhóm Trì Tụng Kinh Pháp Cú (Dhammapadabhāṇaka), nhóm Trì Tụng hai Bộ Luật (Ubhato Vibhaṅgabhāṇaka), nhóm Trì Tụng bộ Đại Sử về Thánh Nhân (Mahā Ariyavaṃsa), v.v... Các vị đệ tử này đã làm phong phú và gìn giữ Giáo Pháp bằng phương tiện trùng tụng bằng trí nhớ. Nhóm cuối cùng của các vị trì tụng này đã sống tại Sri Lanka. Sau cuộc Kết Tập lần
xii
thứ ba, Giáo Pháp của đức Phật đã được truyền sang Sri Lanka do công của Trưởng Lão Mahinda là vị đệ tử của ngài tỳ khưu A-la-hán Moggaliputta Tissa.
Theravāda: Ý nghĩa của từ “Thera” là “Trưởng Lão.” Các thành viên của Theravāda là các vị trưởng lão. Các vị tỳ khưu Mahākassapa, Upāli, Yasa, v.v... đã tham dự cuộc Kết Tập Giáo Pháp lần thứ nhất và thứ nhì đã trùng tụng Chánh Tạng, và các lời trùng tụng ấy được gọi là Theravāda. Sớ giải tên Sāratthadīpanī Ṭīkā có đề cập rằng: “Sabbaṃ theravādanti dve saṅgītiyo āruḷhā pāḷiyevettha theravādo ti veditabbā. Sā hi mahākassapapabhutīnaṃ mahātherānaṃ vādattā theravādo ti vuccati.” Các vị Theravāda còn được gọi là Therika (thuộc về các vị Trưởng Lão). Các vị này sống chủ yếu ở Magadhya và Ujjayini. Trong số các vị này, nhóm Ujjayinī đã đến Sri Lanka. Các vị trưởng thượng “Porāṇa” của Giáo Hội Theravāda là những vị thầy lỗi lạc và đã đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc thành lập Giáo Hội Theravāda.
Sau cuộc Kết Tập lần thứ ba, ngài tỳ khưu Mahinda đã đem Tam Tạng của Theravāda đến xứ sở Sri Lanka và đã chuyển hóa được rất đông người xuất gia theo Phật Giáo. Các vị ấy đã học tập Tam Tạng và đã viết Chú Giải bằng tiếng Sinhala. Cuộc Kết Tập Giáo Pháp đầu tiên ở Sri Lanka đã được thực hiện bởi vị tỳ khưu A-la-hán Ariṭṭha trước đây là vị quan đại thần của đức vua Devānampiya Tissa (247- 207 trước Tây Lịch). Đã có sáu mươi ngàn vị A-la-hán tham dự. Tỳ khưu Ariṭṭha chính là vị đệ tử đầu tiên của ngài Mahinda. Cuộc Kết Tập đã được tổ chức tại tu viện Thūpārāma ở Anurādhapura.
Tu viện Mahā Vihāra đã được xây dựng cho ngài Mahinda và đã có một vị trí vô cùng lớn lao và quan trọng đối với Giáo Hội Theravāda. Lúc bấy giờ đã xảy ra nhiều sự kiện có liên quan đến lời Giáo Huấn của đức Phật, sự kiện Lokuttaravāda là một. Mặc dầu có nhiều khó khăn phải đối phó nhưng các vị tỳ khưu ở Mahā Vihāra đã bảo vệ được sự thuần khiết của Giáo Pháp và đã được khắp nơi biết tiếng. Do đó, nhiều người ngoại quốc đã đến Sri Lanka để tiếp thâu Phật Giáo, trong đó có Viśākha, Pītimalla, Buddhaghosa, v.v...
Sự Kết Tập thành sách:
Tam Tạng Giáo Pháp do Ngài Mahinda đem đến và giảng dạy cho các vị tỳ khưu ở Mahā Vihāra đã được duy trì bằng trí nhớ trong bốn trăm năm. Vào thời trị vì của đức vua Vaḷagamba (440-454 theo Phật Lịch), Tam Tạng đã được ghi lại thành các tập sách. Sau đó, Tam Tạng Pāḷi này đã được truyền sang các nước như là Thái Lan, Cambodia, và Miến Điện.
xiii
Champa (Việt Nam):
Được biết Champa là vùng đất ở về phía đông nam của bán đảo Đông Dương, hiện nay là Việt Nam. Điều được phỏng đoán là triết học Phật Giáo đã được thiết lập tại xứ này vào khoảng thế kỷ thứ 3 sau Tây Lịch. Vào khoảng năm 605 sau Tây Lịch, thủ đô Champa đã bị chiếm đóng bởi người Trung Quốc và họ đã du nhập Phật Giáo vào Trung Quốc; điều này được ghi lại trong văn kiện của Trung Quốc. Điều rõ rệt là Phật Giáo đã được phổ biến tại Việt Nam trước thế kỷ thứ bảy sau Tây Lịch và Phật Giáo Champa là chánh yếu và được liệt kê vào bộ phái Arya Sammiti là một nhóm nhỏ thuộc bộ phái Sravasti. Tư liệu của thế kỷ thứ tám sau Tây Lịch được ghi lại trên bia đá chứng tỏ rằng Phật Giáo Mahāyāna đã hiện diện ở Việt Nam và Tantrayāna phát xuất từ Mahāyāna cũng có mặt.
Vào thế kỷ thứ 15 sau Tây Lịch, người Annam ở phía bắc đã kiểm soát xứ sở và Phật Giáo mang đặc điểm của Mahāyāna đã có sự tác động. Về sau, Phật Giáo mang đặc điểm của Trung Quốc đã tác động đến xứ sở này thay vì Phật Giáo Champa trước đây.
Vị tỳ khưu Indacanda người Việt Nam đã đến Sri Lanka trong những năm gần đây và đang ngụ tại tu viện Sri Jayawardhanaramaya khu vực Kotte. Vị này đã học Pāli và đã sử dụng Tam Tạng Pāḷi ấn bản Buddha Jayanti do Buddhist Cultural Centre ấn hành. Vị này đã học Tam Tạng và sau đó dịch sang tiếng Việt Nam. Khi xem xét đến lịch sử của nước Việt Nam và lịch sử của Tam Tạng, chúng tôi nhận thấy rằng sự nỗ lực và ước nguyện thực hiện Tam Tạng Song Ngữ của vị này thật là phi thường. Nếu việc làm ấy được thành tựu thì sự hiểu biết về Tam Tạng của Theravāda ở Việt Nam sẽ được phổ biến và Phật Giáo Theravāda ở Việt Nam sẽ thêm phần phát triển. Khi ấy, vị tỳ khưu Indacanda sẽ là người sứ giả có công đóng góp cho sự hoằng Pháp của Phật Giáo Theravāda ở Việt Nam và điều này sẽ được ghi nhận bởi lịch sử của hai nước, Việt Nam cũng như của Sri Lanka.
Ý định của vị tỳ khưu này thật lớn lao, và sự nỗ lực của vị này thật đáng khâm phục. Chư Phật tử sống ở Sri Lanka và Việt Nam hãy nên hỗ trợ tỳ khưu Indacanda trong công việc dấn thân này.
Chúng tôi phúc chúc cho tỳ khưu Indacanda được sức khỏe, sống lâu, và đạt đến sự thành công đối với điều ước nguyện của mình.
Venerable Kirama Wimalajothi
Giám Đốc Buddhist Cultural Centre
Nedimala, Dehiwala, Sri Lanka
Tháng Nikini 2550.
xiv
xv
Ministry of Religious Affairs
--ooOoo--
Ngày 24 tháng 05 năm 2006
Xác nhận rằng Tam Tạng song ngữ Pali và Sinhala ấn tống vào dịp lễ kỷ niệm Buddha Jayanthi lần thứ 2550 là chính xác về phần Pali văn. Phần Pali văn được phiên âm sang mẫu tự Roman có giá trị tương đương về nội dung so với văn bản gốc bằng mẫu tự Sinhala.
B. N. Jinasena Thư Ký Chánh văn phòng
Địa Chỉ: 115 Wijerama Mawatha, Colombo 07, Sri Lanka
Office: 94-11-2690896 Fax: 94-11-2690897
Deputy Minister: 94-11-5375128, 94-11-2690898
Secretary: 94-11-2690736
xvi
THÀNH PHẦN NHÂN SỰ:
CỐ VẤN DANH DỰ
Ven. Devahandiye Paññāsekara Nāyaka Mahāthera
President of the Thimbirigasyaya Religious Association
“Sasana Arakshaka Mandalaya”
Tu Viện Trưởng Tu Viện Sri Jayawardhanaramaya Colombo
CỐ VẤN THỰC HIỆN Ven. Kirama Wimalajothi Nāyaka Mahāthera Giám Đốc nhà xuất bản Buddhist Cultural Centre
CỐ VẤN PHIÊN DỊCH
Ven. Kadurupokune Nandaratana Mahāthera
Cựu Giảng Viên Đại Học Phật Học Anurādhapura - Sri Lanka
Hiệu Trưởng Trường Siri Nandana Tipiṭaka Dhammāyatana
Malegoḍa, Payāgala - Sri Lanka
****
ĐIỀU HÀNH TỔNG QUÁT Tỳ Khưu Indacanda
PHỤ TRÁCH PHIÊN ÂM & PHIÊN DỊCH:
- Tỳ Khưu Indacanda (Trương Đình Dũng)
PHỤ TRÁCH VI TÍNH:
- Tỳ Khưu Đức Hiền (Nguyễn Đăng Khoa)
PHỤ TRÁCH IN ẤN & PHÁT HÀNH:
- Tỳ Khưu Tịnh Đạt (Huỳnh Minh Thuận)
- Tu Nữ Mỹ Thúy (Huỳnh Kim Lan)
xvii
TIPIṬAKAPĀḶI - TAM TẠNG PĀḶI
Piṭaka Tạng Tên Pāḷi Tựa Việt Ngữ Số tt.
Pārājikapāḷi Phân Tích Giới Tỳ Khưu I 01 V Pācittiyapāḷi bhikkhu Phân Tích Giới Tỳ Khưu II 02 I L Pācittiyapāḷi bhikkhunī Phân Tích Giới Tỳ Khưu Ni 03 N U Mahāvaggapāḷi I Đại Phẩm I 04 A Ậ Mahāvaggapāḷi II Đại Phẩm II 05 Y T Cullavaggapāḷi I Tiểu Phẩm I 06 A Cullavaggapāḷi II Tiểu Phẩm II 07 Parivārapāḷi I Tập Yếu I 08 Parivārapāḷi II Tập Yếu II 09
Dīghanikāya I Trường Bộ I 10 Dīghanikāya II Trường Bộ II 11 Dīghanikāya III Trường Bộ III 12
Majjhimanikāya I Trung Bộ I 13 Majjhimanikāya II Trung Bộ II 14 S Majjhimanikāya III Trung Bộ III 15 U T K Saṃyuttanikāya I Tương Ưng Bộ I 16 T I Saṃyuttanikāya II Tương Ưng Bộ II 17 A N Saṃyuttanikāya III Tương Ưng Bộ III 18 N H Saṃyuttanikāya IV Tương Ưng Bộ IV 19 T Saṃyuttanikāya V (1) Tương Ưng Bộ V (1) 20 A Saṃyuttanikāya V (2) Tương Ưng Bộ V (2) 21
Aṅguttaranikāya I Tăng Chi Bộ I 22 Aṅguttaranikāya II Tăng Chi Bộ II 23 Aṅguttaranikāya III Tăng Chi Bộ III 24 Aṅguttaranikāya IV Tăng Chi Bộ IV 25 Aṅguttaranikāya V Tăng Chi Bộ V 26 Aṅguttaranikāya VI Tăng Chi Bộ VI 27
xviii
Piṭaka Tạng Tên Pāḷi Tựa Việt Ngữ Số tt.
K Khuddakapāṭha Tiểu Tụng 28 H Dhammapadapāḷi Pháp Cú - U Udānapāḷi Phật Tự Thuyết - D Itivuttakapāḷi Phật Thuyết Như Vậy - D Suttanipātapāḷi Kinh Tập 29 A Vimānavatthupāḷi Chuyện Thiên Cung 30 K Petavatthupāḷi Chuyện Ngạ Quỷ - S A Theragathāpāḷi Trưởng Lão Kệ 31 U N Therīgāthāpāḷi Trưởng Lão Ni Kệ - T K I Jātakapāḷi I Bổn Sanh I 32 T I K Jātakapāḷi II Bổn Sanh II 33 A N Ā Jātakapāḷi III Bổn Sanh III 34 N H Y Mahāniddesapāḷi Đại Diễn Giải 35 T A Cullaniddesapāḷi Tiểu Diễn Giải 36 A Paṭisambhidāmagga I Phân Tích Đạo I 37 * Paṭisambhidāmagga II Phân Tích Đạo II 38 Apadānapāḷi I Thánh Nhân Ký Sự I 39 T Apadānapāḷi II Thánh Nhân Ký Sự II 40 I Apadānapāḷi III Thánh Nhân Ký Sự III 41 Ể Buddhavaṃsapāḷi Phật Sử 42 U Cariyāpiṭakapāḷi Hạnh Tạng - Nettipakaraṇa (chưa dịch) 43 B Peṭakopadesa (chưa dịch) 44 Ộ Milindapañhāpāḷi Milinda Vấn Đạo 45
Dhammasaṅganipakaraṇa Bộ Pháp Tụ 46 V Vibhaṅgapakaraṇa I Bộ Phân Tích I 47 A I Vibhaṅgapakaraṇa II Bộ Phân Tích II 48 B Kathāvatthu I Bộ Ngữ Tông I 49 H D Kathāvatthu II Bộ Ngữ Tông II 50 I I Kathāvatthu III Bộ Ngữ Tông III 51 D Ệ Dhātukathā Bộ Chất Ngữ - H U Puggalapaññattipāḷi Bộ Nhân Chế Định 52 A Yamakapakaraṇa I Bộ Song Đối I 53 M P Yamakapakaraṇa II Bộ Song Đối II 54 M H Yamakapakaraṇa III Bộ Song Đối III 55 A Á Patthānapakaraṇa I Bộ Vị Trí I 56 P Patthānapakaraṇa II Bộ Vị Trí II 57 Patthānapakaraṇa III Bộ Vị Trí III 58
xix
SUTTANTAPIṬAKE KHUDDAKANIKĀYE
JĀTAKAPĀḶI PAṬHAMO BHĀGO
TẠNG KINH - TIỂU BỘ
BỔN SANH TẬP MỘT
Tāni ca sutte otāriyamānāni vinaye sandassiyamānāni sutte ceva otaranti vinaye ca sandissanti, niṭṭham ettha gantabbaṃ: ‘Addhā idaṃ tassa bhagavato vacanaṃ, tassa ca therassa suggahitan’ti.
(Dīghanikāya II, Mahāparinibbānasutta).
Các điều ấy (những lời đã được nghe thuyết giảng) cần được đối chiếu ở Kinh, cần được xem xét ở Luật, và chỉ khi nào chúng hiện diện ở Kinh và được thấy ở Luật, thời điều kết luận có thể rút ra ở đây là: “Điều này chắc chắn là lời giảng dạy của đức Thế Tôn và đã được vị trưởng lão ấy tiếp thâu đúng đắn.
(Trường Bộ II, Kinh Đại Bát-Niết-Bàn).
LỜI GIỚI THIỆU --ooOoo--
Jātakapāḷi là tựa đề của tập Kinh thứ mười thuộc Tiểu Bộ (Khuddakanikāya). Từ Jātaka tiếng Pāḷi được phân tích như sau: Jātaka = jāta (đã được sanh ra) + ka = liên quan đến việc đã được sanh ra. Theo từ điển Pali - English Dictionary của hội Pali Text Society, jātaka nếu là danh từ trung tánh thì có ý nghĩa là “chuyện bổn sanh,” còn danh từ nam tánh nghĩa là “người con trai.” Chúng tôi giữ lại tựa đề tiếng Việt đã được sử dụng trước đây là Bổn Sanh.
Chánh Tạng của Jātakapāḷi - Bổn Sanh được trình bày đây gồm các kệ ngôn (gāthā) 1 chứa đựng phần cốt lõi của sự việc đã xảy ra trong những kiếp sống quá khứ của đức Bồ Tát – vị đã được xác định sẽ trở thành Phật Chánh Đẳng Giác – trong lúc Ngài đang nỗ lực thực hành cho tròn đủ các pháp toàn hảo (pāramitā). Trong khi đó, Chú Giải của tập Kinh Jātakaṭṭhakathā, còn có tên gọi khác nữa là Jātakaṭṭhavaṇṇanā, trình bày đầy đủ các câu chuyện bao gồm phần kệ ngôn của Chánh Tạng được xen kẽ với các tình tiết bổ sung được viết bằng văn xuôi. Nói rõ hơn, Chánh Tạng Jātakapāḷi - Bổn Sanh gồm các kệ ngôn được mặc nhiên công nhận là những lời được thốt ra từ kim khẩu của đức Phật; còn về văn bản Chú Giải, thì phần mở đầu của tập tài liệu này cho biết rằng tác giả là một vị sư ở Sri Lanka, không rõ danh tánh. Vị sư này đã thuật lại thể theo lời yêu cầu của ba vị trưởng lão tên Atthadassī, Buddhamitta, và Buddhadeva. Phương pháp trình bày được dựa theo đường lối của các vị sư cư ngụ tại Mahāvihāra (Đại Tự). 2 Tuy nhiên, căn cứ vào văn bản thì không thể nào xác định được tác giả cũng như thời gian thực hiện. Mặc dầu truyền thống của Sri Lanka ghi nhận rằng bản Chú Giải Jātakaṭṭhavaṇṇanā là do công của Ngài Buddhaghosa, tuy nhiên điều này đã không được một số học giả tán đồng. 3
Một số bằng chứng xác định thời điểm hiện diện của các câu chuyện Jātaka (Bổn Sanh) được tìm thấy ở các văn bản khác: - Tập Kinh Cullaniddesapāḷi - Tiểu Diễn Giải, thuộc Tiểu Bộ, cho biết đức Phật đã thuyết giảng 500 Jātaka. 4
1 Ngoại trừ Bổn Sanh 536, Kuṇālajātakaṃ - Bổn Sanh Chim Chúa Kuṇāla còn có thêm
phần văn xuôi, và chỉ có mỗi câu chuyện Bổn Sanh này là ngoại lệ.
2 JaA. i, 1.
3 Oliver Abeynayake, A Textual and Historical Analysis of The Khuddaka Nikāya,
Colombo: University of Kelaniya, 1984, p.43.
4 TTPV tập 36, trang 350.
xxiii
- Chú Giải Sumaṅgalavilāvinī của Trường Bộ cho biết Jātaka đã được trùng tụng vào Đại Hội Kết Tập lần thứ nhất. 1 - Một số tư liệu Jātaka được tìm thấy ở các phần khác của Chánh Tạng, ví dụ như Kūṭadantasuttaṃ và Mahāsudassanasuttaṃ ở Dīghanikāya - Trường Bộ; Ghaṭikārasuttaṃ và Mahādevasuttaṃ ở Majjhimanikāya - Trung Bộ; câu chuyện Dīghāvu và một số câu chuyện khác ở Tạng Luật; Cariyāpiṭaka - Hạnh Tạng có 35 chuyện Bổn Sanh được kể lại bằng kệ ngôn phân theo bảy pháp toàn hảo là bố thí, trì giới, xuất gia, quyết định, chân thật, từ ái, và xả; thêm nữa, Milindapañhā - Milinda Vấn Đạo cũng có đề cập đến nhiều câu chuyện Bổn Sanh.
Về số lượng các câu chuyện Jātaka (Bổn Sanh), Học giả Oskar Von Hinüber ghi lại trong tập sách A Handbook of Pāli Literature của ông rằng: “Tổng số các Jātaka ban đầu gồm có 550 câu chuyện, tuy nhiên Chánh Tạng hiện tại được thấy chỉ có 547, thiếu ba câu chuyện. Số thứ tự và tựa đề của ba câu chuyện ấy được xác định là: 497. Velāmajātaka, 498. Mahāgovindajātaka, 499. Sumedhapaṇḍitajātaka. 2
Bộ Kinh song ngữ Jātakapāḷi - Bổn Sanh được trình bày thành 3 tập dựa theo văn bản Pāḷi – Sinhala, ấn bản Buddha Jayanti Tripitaka Series của nước quốc giáo Sri Lanka. Số lượng các câu chuyện Bổn Sanh là 547, và được phân chia thành 22 Nhóm (nipāta) căn cứ vào số lượng kệ ngôn của mỗi câu chuyện. - Nhóm Một Kệ Ngôn gồm có 150 câu chuyện, mỗi câu chuyện chỉ có một kệ ngôn. - Nhóm Hai Kệ Ngôn gồm 100 câu chuyện, mỗi câu chuyện có 2 kệ ngôn. - Nhóm Ba Kệ Ngôn gồm 50 câu chuyện, mỗi câu chuyện có 3 kệ ngôn. - Nhóm Bốn Kệ Ngôn gồm 50 câu chuyện, mỗi câu chuyện có 4 kệ ngôn. - Nhóm Năm Kệ Ngôn gồm 25 câu chuyện, và số kệ ngôn của mỗi câu chuyện không giống nhau, ví dụ: Maṇikuṇḍalajātakaṃ - Bổn Sanh Bông Tai Ngọc Ma-ni [số thứ tự 351] có 5 kệ ngôn, còn câu chuyện kế tiếp Sujātajātakaṃ - Bổn Sanh Thanh Niên Sujāta [352] lại có đến 8 kệ ngôn, v.v... - Nhóm Sáu Kệ Ngôn gồm 20 câu chuyện với mỗi câu chuyện có 6 kệ ngôn hoặc hơn. Và cứ thế, các nhóm được tạo thành theo số lượng kệ ngôn tăng dần: - Nhóm Bảy Kệ Ngôn gồm 11 câu chuyện.
1 DA. i, 15. 2Oskar Von Hinüber, A Handbook of Pāli Literature, (New Delhi: Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd. 2001), § 109, trang 55.
xxiv
- Nhóm Tám Kệ Ngôn gồm 10 câu chuyện. - Nhóm Chín Kệ Ngôn gồm 12 câu chuyện. - Nhóm Mười Kệ Ngôn gồm 16 câu chuyện. - Nhóm Mười Một Kệ Ngôn gồm 9 câu chuyện. - Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn gồm 10 câu chuyện. - Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn gồm 10 câu chuyện. - Nhóm Linh Tinh gồm 13 câu chuyện. - Nhóm Hai Mươi Kệ Ngôn gồm 14 câu chuyện. - Nhóm Ba Mươi Kệ Ngôn gồm 10 câu chuyện. - Nhóm Bốn Mươi Kệ Ngôn gồm 5 câu chuyện - Nhóm Năm Mươi Kệ Ngôn gồm 3 câu chuyện - Nhóm Sáu Mươi Kệ Ngôn gồm 2 câu chuyện - Nhóm Bảy Mươi Kệ Ngôn gồm 2 câu chuyện - Nhóm Tám Mươi Kệ Ngôn gồm 5 câu chuyện - Nhóm Lớn gồm 10 câu chuyện với số lượng kệ ngôn nhiều hơn. Đặc biệt câu chuyện Mahā ummaggajātakaṃ - Bổn Sanh Đường Hầm Vĩ Đại [546] có 313 kệ ngôn, nhưng câu chuyện cuối cùng Mahāvessantarajātakaṃ - Bổn Sanh Vessantara Vĩ Đại [547] có đến 794 kệ ngôn. Có nhiều câu chuyện với nội dung khác nhau nhưng lại có tựa đề trùng lặp, ví dụ tựa đề Sigālajātakaṃ được sử dụng cho các câu chuyện: 113, 142, 148, 152; Sīlavīmaṃsajātakaṃ: 86, 290, 305, 330, 362; Tittirajātakaṃ: 37, 117, 319, 438; Kapijātakaṃ: 250, 404; Mahākapijātakaṃ: 407, 516; Macchajātakaṃ: 34, 75, 216; Somadattajātakaṃ: 211, 410; Mittavindajātakaṃ: 82, 104; v.v... Ba tập Jātakapāḷi - Bổn Sanh I, II, III được phân chia như sau: - Jātakapāḷi - Bổn Sanh I: từ Nhóm Một Kệ Ngôn đến Nhóm Linh Tinh gồm có 2218 kệ ngôn. - Jātakapāḷi - Bổn Sanh II: từ Nhóm Hai Mươi Kệ Ngôn đến Nhóm Tám Mươi Kệ Ngôn gồm có 1992 kệ ngôn. - Jātakapāḷi - Bổn Sanh III: chỉ mỗi Nhóm Lớn gồm có 2586 kệ ngôn.
*****
Văn bản Pāḷi được trình bày ở tập Kinh này đã được phiên âm lại từ văn bản Pāḷi – Sinhala, ấn bản Buddha Jayanti Tripitaka Series của nước quốc giáo Sri Lanka. Chúng tôi xin thành tâm tán dương công đức của Venerable Mettāvihārī đã hoan hỷ cho phép chúng tôi sử dụng văn bản đã được phiên âm sẵn đang phổ biến trên mạng internet. Điểm đóng góp của chúng tôi trong việc thực hiện văn bản Pāḷi Roman này là dò lại kỹ lưỡng văn bản đã được phiên âm và so sánh kiểm tra những điểm khác biệt về văn tự ở Tam Tạng của các nước Thái Lan, Miến Điện, và Anh Quốc được ghi ở phần cước chú, đồng thời bổ sung thêm một số điểm khác biệt đã phát hiện được trong lúc so sánh các văn bản với nhau.
xxv
Về phương diện dịch thuật và trình bày văn bản tiếng Việt, chúng tôi đã ghi nghĩa Việt của các kệ ngôn bằng văn xuôi nhằm diễn tả trọn vẹn ý nghĩa của văn bản gốc. Trong phần nhiều các trường hợp, hai dòng kệ ngôn gồm bốn pāda là được hoàn chỉnh về ý nghĩa. Nhưng có một vài trường hợp, ý nghĩa được nối từ kệ ngôn này sang kệ ngôn khác, thì chúng tôi dịch gom chung các kệ ngôn có liên quan lại với nhau. Ngược lại, ở một số nơi khác, nếu thứ tự sắp xếp các đoạn dịch Việt là thuận tiện cho việc tách rời, thì chúng tôi sử dụng dấu gạch ngang (—) ở cuối kệ ngôn trước và ở đầu kệ ngôn sau để báo hiệu sự tiếp nối. Trong trường hợp một số các kệ ngôn Pāḷi gồm 3 hoặc 4 dòng có ý nghĩa được tách biệt theo từng dòng một, chúng tôi ngắt câu dịch Việt thành từng dòng riêng biệt tương ứng với từng câu Pāḷi để tiện việc đối chiếu, so sánh, tìm hiểu, và học hỏi.
Về văn phong của lời dịch, chúng tôi chủ trương ghi lại lời tiếng Việt sát theo văn bản gốc và cố gắng không bỏ sót từ nào không dịch. Lời văn tiếng Việt của chúng tôi có chứa đựng những mấu chốt giúp cho những ai có ý thích nghiên cứu Pāḷi thấy ra được cấu trúc của loại ngôn ngữ này, đồng thời tạo sự thuận tiện cho công việc hiệu đính trong tương lai. Việc làm này của chúng tôi không hẳn đã được hoàn hảo, dẫu sao cũng là bước khởi đầu nhằm thúc đẩy phong trào nghiên cứu cổ ngữ Phật Học của người Việt Nam. Tuy nhiên, một số sai sót trong quá trình phiên dịch đương nhiên không thể tránh khỏi, chúng tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về trình độ có hạn.
Nhân đây, chúng tôi cũng xin chân thành ghi nhận sự quan tâm chăm sóc trực tiếp hoặc gián tiếp đối với công tác phiên dịch của chúng tôi về phương diện vật thực bồi dưỡng và thuốc men chữa bệnh của các vị hữu ân sau: Gia đình Phật tử Phạm Trọng Độ & Ngô Thị Liên, Phật tử Nguyễn Thị Kim Liên, Phật tử Lê Ngọc Diệp, Phật tử Hoàng Thị Nhàn, Phật tử Nguyễn Thị Lành, Phật tử Đỗ Thị Việt Hà, Phật tử Vivian Nguyen, cùng một số Phật tử gần xa đã hỗ trợ và quan tâm đến sức khỏe của chúng tôi trong thời gian qua, tiếc rằng không thể liệt kê ra tất cả vì quá dài. Nói rõ hơn, công việc soạn thảo này được thông suốt, không bị gián đoạn, chính là nhờ có sự hỗ trợ nhiệt tình và quý báu của quý vị. Thành tâm cầu chúc quý vị luôn giữ vững niềm tin và thành tựu được nhiều kết quả trong công việc tu tập giải thoát.
Bên cạnh đó, chúng tôi cũng không quên ghi nhận sự nhiệt tình của Phật tử Đào Thị Diễm Tuyết, Phật tử Đặng Thu Trang, Phật tử Paññavara Tuệ Ân, và Phật tử Paññadiṭṭhi Nguyễn Anh Tú đã sắp xếp thời gian để đọc lại bản thảo một cách kỹ lưỡng và đã đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc giúp cho chúng tôi tránh được một số điểm vụng về trong việc sử dụng từ ngữ tiếng Việt.
xxvi
Chúng tôi cũng xin thành tâm tùy hỷ và tán dương công đức của các thí chủ đã nhiệt tâm đóng góp tài chánh giúp cho Công Trình Ấn Tống Tam Tạng Song Ngữ Pāḷi - Việt được tồn tại và phát triển. Mong sao phước báu Pháp thí này luôn dẫn dắt quý vị vào con đường tu tập đúng theo Chánh Pháp, thành tựu Chánh Trí, chứng ngộ Niết Bàn, không còn luân hồi sanh tử nữa.
Chúng tôi xin thành kính tri ân công đức của Ngài Hòa Thượng Devahandiye Paññāsekara Nāyaka Mahāthera, tu viện trưởng tu viện Sri Jayawardhanaramaya Colombo 8 - Sri Lanka, đã cung cấp trú xứ và các vật dụng cần thiết giúp cho chúng tôi có thể tập trung toàn thời gian cho công việc thực hiện tập Kinh này.
Cuối cùng, ngưỡng mong phước báu phát sanh trong công việc soạn thảo tập Kinh này được thành tựu đến thầy tổ, song thân, và tất cả chúng sinh trong tam giới. Nguyện cho hết thảy đều được an vui, sức khỏe, có trí tuệ, và tinh tấn tu tập ngõ hầu thành đạt cứu cánh giải thoát, chấm dứt khổ đau.
Kính bút, Ngày 12 tháng 12 năm 2016 Tỳ Khưu Indacanda (Trương đình Dũng)
xxvii
xxviii
CÁC CHỮ VIẾT TẮT:
Văn Bản Pāḷi:
Ma : Maramma Chaṭṭhasaṅgīti Piṭakapotthakaṃ
(Tạng Miến Điện kỳ kết tập lần thứ 6)
PTS : Pali Text Society Edition (Tạng Anh)
Syā : Syāmakkhara Mudditapotthakaṃ
(Tạng Thái Lan)
Văn Bản Tiếng Việt:
ND : Chú thích của Người Dịch
PTS : Nhà Xuất Bản Pali Text Society (Anh Quốc)
Sđd. : Sách đã dẫn
JaA. : Sīhalakkhara muddita Jātakaṭṭhakathā
TTPV : Tam Tạng Pāḷi - Việt
xxix
MẪU TỰ PĀḶI - SINHALA
NGUYÊN ÂM
wa wd ā bi Bī Wu W! ū te To
PHỤ ÂM
l ka L kha . ga U gha X ṅa p ca P cha c ja ® jha [ ña g ṭa G ṭha v ḍa V ḍha K ṇa ; ta : tha o da O dha k na m pa M pha n ba N bha u ma
h ya r ra , la j va i sa y ha < ḷa x ṃ l ka ld kā ls ki lS kī l= ku l+ kū fl ke fld ko L kha Ld khā Ls khi LS khī Lq khu LQ khū fL khe fLd kho . ga .d gā .s gi .S gī .= gu .+ gū f. ge f.d go
PHỤ ÂM LIÊN KẾT
ll kka [[ ñña ;% tra uM mpha lL kkha Ky ṇha oo dda un mba lH kya [p ñca oO ddha uN mbha ls% kri [P ñcha o% dra uu mma Cj kva [c ñja oj dva uy mha LH khya [® ñjha Oj dhva hh, hH yya Lj khva gg ṭṭa k; nta hy yha .. gga gG ṭṭha J: ntha ,, lla .> ggha vv ḍḍa Jo, | nda ,H lya Xl ṅka vV ḍḍha JO ndha ,y lha .% gra KK ṇṇa ;; nna jh vha XL ṅkha Kg ṇṭa ;y nha ii ssa X. ṅga KG ṇṭha mm ppa iu sma X> ṅgha Kv ṇḍa mM ppha ij sva pp cca ;; tta nn bba yu hma pP ccha F: ttha nN bbha yj hva cc jja Fj tva n% bra <y ḷha c® jjha um mpa
-d ā -s i -S ī e qu E Qū f- e f-d o
xxx
VĂN BẢN ĐỐI CHIẾU PĀḶI - SINHALA & PĀḶI - ROMAN
kfud ;iai N.jf;d wryf;d iïudiïnqoaOiai Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
nqoaOx irKx .ÉPdñ
Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
Oïux irKx .ÉPdñ
Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
iX>x irKx .ÉPdñ
Saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
ÿ;shïms nqoaOx irKx .ÉPdñ
Dutiyampi buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
ÿ;shïms Oïux irKx .ÉPdñ
Dutiyampi dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
ÿ;shïms iX>x irKx .ÉPdñ
Dutiyampi saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
;;shïms nqoaOx irKx .ÉPdñ
Tatiyampi buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
;;shïms Oïux irKx .ÉPdñ
Tatiyampi dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
;;shïms iX>x irKx .ÉPdñ
Tatiyampi saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
mdKd;smd;d fjruKS islaLdmox iudoshdñ Pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.
woskakdodkd fjruKS islaLdmox iudoshdñ Adinnādānā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.
ldfuiqñÉPdpdrd fjruKS islaLdmox iudoshdñ Kāmesu micchācārā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.
uqidjdod fjruKS islaLdmox iudoshdñ Musāvādā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.
iqrdfurhucA®mudoÜGdkd fjruKS islaLdmox iudoshdñ Surāmerayamajjhapamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.
xxxi
JĀTAKAPĀḶI - PAṬHAMO BHĀGO
BỔN SANH - TẬP MỘT
VISAYASŪCI - MỤC LỤC
I. EKAKANIPĀTO - NHÓM MỘT KỆ NGÔN 1. APAṆṆAKAVAGGO - PHẨM KHÔNG LỖI LẦM
1. [1] Apaṇṇakajātakaṃ - Bổn sanh Không Lỗi Lầm 02 2. [2] Vaṇṇupathajātakaṃ - Bổn sanh Bãi Cát 02 3. [3] Serivāvāṇijajātakaṃ - Bổn sanh Thương Buôn Serivā 02 4. [4] Cullaseṭṭhijātakaṃ - Bổn sanh Tiểu Triệu Phú 02 5. [5] Taṇḍulanāḷijātakaṃ - Bổn sanh Đấu Gạo 04 6. [6] Devadhammajātakaṃ - Bổn sanh Thiên Pháp 04 7. [7] Kaṭṭhahārijātakaṃ - Bổn sanh Cô Gái Nhặt Củi 04 8. [8] Gāmaṇijātakaṃ - Bổn sanh Gāmaṇī 04 9. [9] Makhādevajātakaṃ - Bổn sanh Makhādeva 04 10. [10] Sukhavihārijātakaṃ - Bổn sanh Vị Sống An Lạc 04
2. SĪLAVAGGO - PHẨM GIỚI
1. [11] Lakkhaṇamigajātakaṃ - Bổn sanh Nai Lakkhaṇa 06 2. [12] Nigrodhamigajātakaṃ - Bổn sanh Nai Nigrodha 06 3. [13] Kaṇḍinajātakaṃ - Bổn sanh Mũi Tên 06 4. [14] Vātamigajātakaṃ - Bổn sanh Con Nai Gió 06 5. [15] Kharādiyajātakaṃ - Bổn sanh Kharādiyā 06 6. [16] Tipallatthamigajātakaṃ - Bổn sanh Nai Có Ba Tư Thế Nằm 06 7. [17] Mālutajātakaṃ - Bổn sanh Gió 08 8. [18] Matakabhattajātakaṃ - Bổn sanh Thực Phẩm Cúng Vong 08 9. [19] Āyācitabhattajātakaṃ - Bổn sanh Vật Thực Cầu Khấn 08 10. [20] Naḷapānajātakaṃ - Bổn sanh Uống Nước Bằng Ống Sậy 08
3. KURUṄGAVAGGO - PHẨM SƠN DƯƠNG
1. [21] Kuruṅgamigajātakaṃ - Bổn sanh Nai Sơn Dương 10
xxxiii
2. [22] Kukkurajātakaṃ - Bổn sanh Các Con Chó 10 3. [23] Bhojājānīyajātakaṃ - Bổn sanh Con Ngựa Thuần Chủng 10 4. [24] Ājaññajātakaṃ - Bổn sanh Con Ngựa Nòi 10 5. [25] Titthajātakaṃ - Bổn sanh Bến Tắm 10 6. [26] Mahilāmukhajātakaṃ - Bổn sanh Voi Mahilāmukha 10 7. [27] Abhiṇhajātakaṃ - Bổn sanh (Gặp Gỡ) Thường Xuyên 12 8. [28] Nandivisālajātakaṃ - Bổn sanh Nandivisāla 12 9. [29] Kaṇhajātakaṃ - Bổn sanh Con Bò Đen 12 10. [30] Munikajātakaṃ - Bổn sanh Con Heo Munika 12
4. KULĀVAKAVAGGO - PHẨM TỔ CHIM CON
1. [31] Kulāvakajātakaṃ - Bổn sanh Tổ Chim Con 14 2. [32] Naccajātakaṃ - Bổn sanh Nhảy Múa 14 3. [33] Sammodamānajātakaṃ - Bổn sanh Trong Lúc Thân Thiện 14 4. [34] Macchājātakaṃ - Bổn sanh Con Cá 14 5. [35] Vaṭṭakajātakaṃ - Bổn sanh Chim Cút Con 14 6. [36] Sakuṇajātakaṃ - Bổn sanh Các Con Chim 16 7. [37] Tittirajātakaṃ - Bổn sanh Chim Đa Đa 16 8. [38] Bakajātakaṃ - Bổn sanh Con Cò 16 9. [39] Nandajātakaṃ - Bổn sanh Tớ Trai Nanda 16 10. [40] Khadiraṅgārajātakaṃ - Bổn sanh Than Hừng Cây Khadira 16
5. ATTHAKĀMAVAGGO - PHẨM MONG MỎI SỰ TẤN HÓA
1. [41] Losakajātakaṃ - Bổn sanh Losaka 18 2. [42] Kapotakajātakaṃ - Bổn sanh Chim Bồ Câu 18 3. [43] Veḷukajātakaṃ - Bổn sanh Veḷuka 18 4. [44] Makasajātakaṃ - Bổn sanh Con Muỗi 18 5. [45] Rohiṇījātakaṃ - Bổn sanh Rohiṇī 18 6. [46] Ārāmadūsakajātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Làm Hỏng Khu Vườn 18 7. [47] Vāruṇidūsakajātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Làm Hỏng Rượu 20 8. [48] Vedabbhajātakaṃ - Bổn sanh Vedabbha 20 9. [49] Nakkhattajātakaṃ - Bổn sanh Ngôi Sao 20 10. [50] Dummedhajātakaṃ - Bổn sanh Những Kẻ Ngu Muội 20
6. ĀSIṂSAVAGGO - PHẨM HY VỌNG
1. [51] Mahāsīlavajātakaṃ - Bổn sanh Sīlavā Vĩ Đại 22 2. [52] Cūḷajanakajātakaṃ - Tiểu Bổn sanh Janaka 22 3. [53] Puṇṇapātijātakaṃ - Bổn sanh Vò Rượu Đầy 22 4. [54] Kiṃphalajātakaṃ - Bổn sanh Trái Cây Gì 22 5. [55] Pañcāvudhajātakaṃ - Bổn sanh Năm Loại Vũ Khí 22
xxxiv
6. [56] Kañcanakkhandhajātakaṃ - Bổn sanh Khối Vàng 22 7. [57] Vānarindajātakaṃ - Bổn sanh Khỉ Chúa 24 8. [58] Tayodhammajātakaṃ - Bổn sanh Ba Đức Tính 24 9. [59] Bherivādajātakaṃ - Bổn sanh Tiếng Trống 24 10. [60] Saṅkhadhamanajātakaṃ - Bổn sanh Thổi Tù Và 24
7. ITTHIVAGGO - PHẨM NGƯỜI NỮ
1. [61] Asātamantajātakaṃ - Bổn sanh Chú Thuật Asāta 26 2. [62] Andhabhūtajātakaṃ - Bổn sanh Ở Trong Bào Thai 26 3. [63] Takkajātakaṃ - Bổn sanh Sữa Bơ 26 4. [64] Durājānajātakaṃ - Bổn sanh Khó Hiểu 26 5. [65] Anabhiratijātakaṃ - Bổn sanh Không Hứng Thú 26 6. [66] Mudulakkhaṇajātakaṃ - Bổn sanh Đặc Tính Dịu Dàng 28 7. [67] Ucchaṅgajātakaṃ - Bổn sanh Ở Trong Lòng 28 8. [68] Sāketajātakaṃ - Bổn sanh Sāketa 28 9. [69] Visavantajātakaṃ - Bổn sanh Chất Độc Đã Được Ói Ra 28 10. [70] Kuddālajātakaṃ - Bổn sanh Cái Cuốc 28
8. VARAṆAVAGGO - PHẨM CÂY VARAṆA
1. [71] Varaṇajātakaṃ - Bổn sanh Cây Varaṇa 30 2. [72] Sīlavanāgarājajātakaṃ - Bổn sanh Voi Chúa Giới Hạnh 30 3. [73] Saccaṃkirajātakaṃ - Bổn sanh Sự Thật Nghe Nói 30 4. [74] Rukkhadhammajātakaṃ - Bổn sanh Quy Luật Cây Cối 30 5. [75] Macchajātakaṃ - Bổn sanh Con Cá 30 6. [76] Asaṅkiyajātakaṃ - Bổn sanh Không Sợ Sệt 30 7. [77] Mahāsupinajātakaṃ - Bổn sanh Các Giấc Chiêm Bao Lớn 32 8. [78] Illīsajātakaṃ - Bổn sanh (Triệu Phú) Illīsa 32 9. [79] Kharassarajātakaṃ - Bổn sanh Âm Thanh Inh Ỏi 32 10. [80] Bhīmasenajātakaṃ - Bổn sanh Bhīmasena 32
9. APĀYIMHAVAGGO - PHẨM CHÚNG TÔI ĐÃ UỐNG
1. [81] Surāpānajātakaṃ - Bổn sanh Uống Rượu 34 2. [82] Mittavindajātakaṃ - Bổn sanh Mittavinda 34 3. [83] Kālakaṇṇijātakaṃ - Bổn sanh Kālakaṇṇī 34 4. [84] Atthassadvārajātakaṃ - Bổn sanh Cánh Cửa Đưa Đến Tấn Hóa 34 5. [85] Kiṃpakkajātakaṃ - Bổn sanh Trái Cây Kiṃpakka 34 6. [86] Sīlavīmaṃsajātakaṃ - Bổn sanh Suy Xét Về Giới 36 7. [87] Maṅgalajātakaṃ - Bổn sanh Các Điềm Lành 36 8. [88] Sārambhajātakaṃ - Bổn sanh Bò Kéo Sārambha 36 9. [89] Kuhakajātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Lừa Gạt 36 10. [90] Akataññūjātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Vô Ơn 36
xxxv
10. LITTAVAGGO - PHẨM ĐÃ ĐƯỢC THOA
1. [91] Littajātakaṃ - Bổn sanh Đã Được Thoa 38 2. [92] Mahāsārajātakaṃ - Bổn sanh Phẩm Chất Vĩ Đại 38 3. [93] Vissāsabhojanajātakaṃ - Bổn sanh Thọ Dụng Do Sự Tin Cậy 38 4. [94] Lomahaṃsajātakaṃ - Bổn sanh Rởn Lông 38 5. [95] Mahāsudassanajātakaṃ - Bổn sanh Vua Mahāsudassana 38 6. [96] Telapattajātakaṃ - Bổn sanh Cái Bát Dầu 40 7. [97] Nāmasiddhijātakaṃ - Bổn sanh Sự Thành Tựu Của Tên Gọi 40 8. [98] Kuṭavāṇijajātakaṃ - Bổn sanh Thương Buôn Xảo Trá 40 9. [99] Parosahassajātakaṃ - Bổn sanh Hơn Một Ngàn Người 40 10. [100] Asātarūpajātakaṃ - Bổn sanh Hình Thức Không Khoái Lạc 40
11. PAROSATAVAGGO - PHẨM HƠN MỘT TRĂM NGƯỜI
1. [101] Parosatajātakaṃ - Bổn sanh Hơn Một Trăm Người 42 2. [102] Paṇṇikajātakaṃ - Bổn sanh Người Bán Rau 42 3. [103] Verījātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Thù 42 4. [104] Mittavindajātakaṃ - Bổn sanh Mittavinda 42 5. [105] Dubbalakaṭṭhajātakaṃ - Bổn sanh Nhánh Cây Yếu Ớt 42 6. [106] Udañcanījātakaṃ - Bổn sanh Cái Thùng Xách Nước 44 7. [107] Sālittakajātakaṃ - Bổn sanh Ném Sỏi 44 8. [108] Bāhiyajātakaṃ - Bổn sanh Cô Thôn Nữ 44 9. [109] Kuṇḍapūvajātakaṃ - Bổn sanh Bánh Bột Cám 44 10. [110] Sabbasaṃhārakapañho - Bổn sanh Câu Hỏi Về Hương Thơm Tổng Hợp 44
12. HAṂSAVAGGO - PHẨM THIÊN NGA
1. [111] Gadrabhapañho - Câu hỏi về Con Lừa 46 2. [112] Amarādevipañho - Câu hỏi của Hoàng Hậu Amarā 46 3. [113] Sigālajātakaṃ - Bổn sanh Con Chó Rừng 46 4. [114] Mitacinatijātakaṃ - Bổn sanh Con Cá Suy Nghĩ Chừng Mực 46 5. [115] Anusāsikajātakaṃ - Bổn sanh Con Chim Cái Dạy Bảo 46 6. [116] Dubbacajātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Khó Bảo 48 7. [117] Tittirajātakaṃ - Bổn sanh Chim Đa Đa 48 8. [118] Vaṭṭakajātakaṃ - Bổn sanh Chim Cút 48 9. [119] Akālarāvijātakaṃ - Bổn sanh Gà Gáy Phi Thời 48 10. [120] Bandhanamokkhajātakaṃ - Bổn sanh Thoát Khỏi Sự Trói Buộc 48
xxxvi
13. KUSANĀḶIVAGGO - PHẨM CỎ ỐNG KUSA
1. [121] Kusanāḷijātakaṃ - Bổn sanh Cỏ Ống Kusa 50 2. [122] Dummedhajātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Ngu Muội 50 3. [123] Naṅgalisajātakaṃ - Bổn sanh Cái Cán Cày 50 4. [124] Ambajātakaṃ - Bổn sanh Các Quả Xoài 50 5. [125] Kaṭāhakajātakaṃ - Bổn sanh Kaṭāhaka 50 6. [126] Asilakkhaṇajātakaṃ - Bổn sanh Tướng Trạng Của Cây Kiếm 52 7. [127] Kalaṇḍukajātakaṃ - Bổn sanh Kalaṇḍuka 52 8. [128] Biḷāravatajātakaṃ - Bổn sanh Sự Hành Trì Giả Dối 52 9. [129] Aggikajātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Thờ Lửa 52 10. [130] Kosiyajātakaṃ - Bổn sanh Kosiyā 52
14. ASAMPADĀNAVAGGO - PHẨM KHÔNG TIẾP NHẬN
1. [131] Asampadānajātakaṃ - Bổn sanh Không Tiếp Nhận 54 2. [132] Pañcagarukajātakaṃ - Bổn sanh Năm Điều Nghiêm Trọng 54 3. [133] Ghatāsanajātakaṃ - Bổn sanh Ngọn Lửa 54 4. [134] Jhānasodhanajātakaṃ - Bổn sanh Sự Trong Sạch Của Thiền 54 5. [135] Candābhajātakaṃ - Bổn sanh Ánh Sáng Của Mặt Trăng 54 6. [136] Suvaṇṇahaṃsajātakaṃ - Bổn sanh Con Thiên Nga Vàng 56 7. [137] Babbukajātakaṃ - Bổn sanh Con Mèo 56 8. [138] Godhajātakaṃ - Bổn sanh Con Kỳ Đà 56 9. [139] Ubhatobhaṭṭhajātakaṃ - Bổn sanh Bị Suy Sụp Cả Hai Nơi 56 10. [140] Kākajātakaṃ - Bổn sanh Con Quạ 56
15. KAKAṆAṬAKAVAGGO - PHẨM CON TẮC KÈ
1. [141] Godhajātakaṃ - Bổn sanh Con Kỳ Đà 58 2. [142] Sigālajātakaṃ - Bổn sanh Con Chó Rừng 58 3. [143] Virocanajātakaṃ - Bổn sanh Sự Chiếu Sáng 58 4. [144] Naṅguṭṭhajātakaṃ - Bổn sanh Cái Đuôi Bò 58 5. [145] Rādhajātakaṃ - Bổn sanh Rādha 58 6. [146] Kākajātakaṃ - Bổn sanh Bầy Quạ 58 7. [147] Puppharatajātakaṃ - Bổn sanh Vải Choàng Hoa Đỏ 60 8. [148] Sigālajātakaṃ - Bổn sanh Con Chó Rừng 60 9. [149] Ekapaṇṇajātakaṃ - Bổn sanh Cây Có Một Lá 60 10. [150] Sañjīvajātakaṃ - Bổn sanh Sañjīva 60
***
xxxvii
II. DUKANIPĀTO - NHÓM HAI KỆ NGÔN 1. DAḶHAVAGGO - PHẨM CỨNG RẮN
1. [151] Rājovādajātakaṃ - Bổn sanh Giáo Giới Đức Vua 62 2. [152] Sigālajātakaṃ - Bổn sanh Con Chó Rừng 62 3. [153] Sūkarajātakaṃ - Bổn sanh Con Heo Rừng 62 4. [154] Uragajātakaṃ - Bổn sanh Con Rắn 62 5. [155] Gaggajātakaṃ - Bổn sanh Gagga 64 6. [156] Alīnacittajātakaṃ - Bổn sanh Hoàng Tử Alīnacitta 64 7. [157] Guṇajātakaṃ - Bổn sanh Công Đức 64 8. [158] Suhanujātakaṃ - Bổn sanh Con Ngựa Suhanu 64 9. [159] Morajātakaṃ - Bổn sanh Con Công 66 10. [160] Vinīlakajātakaṃ - Bổn sanh Vinīlaka 68
2. SANTHAVAVAGGO - PHẨM THÂN THIẾT
1. [161] Indasamānagottajātakaṃ - Bổn sanh Ẩn Sĩ Indasamānagotta 70 2. [162] Santhavajātakaṃ - Bổn sanh Sự Thân Thiết 70 3. [163] Susīmajātakaṃ - Bổn sanh Vua Susīma 70 4. [164] Gijjhajātakaṃ - Bổn sanh Chim Diều Hâu 72 5. [165] Nakulajātakaṃ - Bổn sanh Con Chồn 72 6. [166] Upasāḷhajātakaṃ - Bổn sanh Bà-la-môn Upasāḷha 72 7. [167] Samiddhijātakaṃ - Bổn sanh Trưởng Lão Samiddhi 72 8. [168] Sakuṇagghijātakaṃ - Bổn sanh Chim Diều Hâu 74 9. [169] Arakajātakaṃ - Bổn sanh Đạo Sư Araka 74 10. [170] Kakaṇṭakajātakaṃ - Bổn sanh Con Tắc Kè 74
3. KALYĀṆADHAMMAVAGGO - PHẨM PHÁP TỐT LÀNH
1. [171] Kalyāṇadhammajātakaṃ - Bổn sanh Pháp Tốt Lành 76 2. [172] Daddarajātakaṃ - Bổn sanh Núi Daddara 76 3. [173] Makkaṭajātakaṃ - Bổn sanh Con Khỉ 76 4. [174] Dutiyamakkaṭajātakaṃ - Bổn sanh Con Khỉ - Thứ Nhì 76 5. [175] Ādiccupaṭṭhānajātakaṃ - Bổn sanh Đứng Hầu Mặt Trời 78 6. [176] Kaḷāyamuṭṭhijātakaṃ - Bổn sanh Nắm Tay Hạt Đậu 78 7. [177] Tindukajātakaṃ - Bổn sanh Cây Tinduka 78 8. [178] Kacchapajātakaṃ - Bổn sanh Con Rùa 78 9. [179] Satadhammajātakaṃ - Bổn sanh Bà-la-môn Satadhamma 80 10. [180] Duddadajātakaṃ - Bổn sanh Vật Khó Cho 80
4. ASADISAVAGGO - PHẨM KHÔNG THỂ SÁNH BẰNG
1. [181] Asadisajātakaṃ - Bổn sanh Không Thể Sánh Bằng 82
xxxviii
2. [182] Saṅgāmāvacarajātakaṃ - Bổn sanh Quen Thuộc Chiến Trận 82 3. [183] Vāḷodakajātakaṃ - Bổn sanh Nước Đã Được Chắt Lọc 82 4. [184] Giridattajātakaṃ - Bổn sanh Mã Phu Giridatta 82 5. [185] Anabhiratijātakaṃ - Bổn sanh Không Hứng Thú 84 6. [186] Dadhivāhanajātakaṃ - Bổn sanh Vua Dadhivāhana 84 7. [187] Catumaṭṭhajātakaṃ - Bổn sanh Bốn Điều Làm Say Đắm84 8. [188] Sīhakotthukajātakaṃ - Bổn sanh Chó Rừng Lai Sư Tử 86 9. [189] Sīhacammajātakaṃ - Bổn sanh Tấm Da Sư Tử 86 10. [190] Sīlānisaṃsajātakaṃ - Bổn sanh Lợi Ích Của Giới 86
5. RUHAKAVAGGO - PHẨM QUAN TẾ TỰ RUHAKA
1. [191] Ruhakajātakaṃ - Bổn sanh Quan Tế Tự Ruhaka 88 2. [192] Sirikālakaṇṇijātakaṃ - Bổn sanh May Mắn Và Bất Hạnh 88 3. [193] Cullapadumajātakaṃ - Bổn sanh Vua Cullapaduma 88 4. [194] Maṇicorajātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Cướp Ngọc Ma-ni 88 5. [195] Pabbatūpattharajātakaṃ - Bổn sanh Khu Vực Ở Chân Núi 90 6. [196] Valāhassajātakaṃ - Bổn sanh Con Ngựa Bay 90 7. [197] Mittāmittajātakaṃ - Bổn sanh Bạn Và Thù 90 8. [198] Rādhajātakaṃ - Bổn sanh Con Vẹt Rādha 90 9. [199] Gahapatijātakaṃ - Bổn sanh Chủ Nhà 92 10. [200] Sādhusīlajātakaṃ - Bổn sanh Giới Hạnh Tốt Lành 92
6. NATAṂDAḶHAVAGGO - PHẨM VIỆC ẤY KHÔNG RẮN CHẮC
1. [201] Bandhanāgārajātakaṃ - Bổn sanh Trói Buộc Tại Gia 94 2. [202] Keḷisīlajātakaṃ - Bổn sanh Thói Quen Đùa Giỡn 94 3. [203] Khandhavattajātakaṃ - Bổn sanh Phận Sự Hộ Trì Thân Thể 94 4. [204] Vīrakajātakaṃ - Bổn sanh Con Quạ Vīraka 96 5. [205] Gaṅgeyyajātakaṃ - Bổn sanh Con Cá Sông Gaṅgā 96 6. [206] Kuruṅgamigajātakaṃ - Bổn sanh Con Sơn Dương 96 7. [207] Assakajātakaṃ - Bổn sanh Vua Assaka 98 8. [208] Suṃsumārajātakaṃ - Bổn sanh Con Cá Sấu 98 9. [209] Kakkarajātakaṃ - Bổn sanh Con Gà Rừng 98 10. [210 Kandagaḷakajātakaṃ - Bổn sanh Chim Kandagaḷaka 98
7. BĪRAṆATTHAMBHAKAVAGGO - PHẨM ĐÁM CỎ BĪRAṆA
1. [211] Somadattajātakaṃ - Bổn sanh Somadatta 100 2. [212] Ucchiṭṭhabhattajātakaṃ - Bổn sanh Bữa Ăn Còn Thừa 100
xxxix
3. [213] Bharujātakaṃ - Bổn sanh Vua Bharu 100 4. [214] Puṇṇanadījātakaṃ - Bổn sanh Con Sông Đầy Nước 100 5. [215] Kacchapajātakaṃ - Bổn sanh Con Rùa 102 6. [216] Macchajātakaṃ - Bổn sanh Con Cá 102 7. [217] Seggujātakaṃ - Bổn sanh Thôn Nữ Seggu 102 8. [218] Kūṭavāṇijajātakaṃ - Bổn sanh Thương Buôn Xảo Trá 102 9. [219] Garahitajātakaṃ - Bổn sanh Bị Chê Trách 104 10. [220] Dhammaddhajajātakaṃ - Bổn sanh Ngọn Cờ Đạo Đức104
8. KĀSĀVAVAGGO - PHẨM Y CA-SA
1. [221] Kāsāvajātakaṃ - Bổn sanh Y Ca-Sa 106 2. [222] Cūḷanandiyajātakaṃ - Bổn sanh Con Khỉ Cūḷanandiya106 3. [223] Puṭabhattajātakaṃ - Bổn sanh Gói Cơm 106 4. [224] Kumbhīlajātakaṃ - Bổn sanh Con Cá Sấu 106 5. [225] Khantivaṇṇanajātakaṃ - Bổn sanh Ca Ngợi Sự Kham Nhẫn 108 6. [226] Kosiyajātakaṃ - Bổn sanh Con Chim Cú 108 7. [227] Gūthapāṇakajātakaṃ - Bổn sanh Bọ Rầy Uống Phân 108 8. [228] Kāmanītajātakaṃ - Bổn sanh Bị Cuốn Theo Dục Vọng 108 9. [229] Palāsijātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Đào Thoát 110 10. [230] Dutiyapalāsijātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Đào Thoát thứ nhì110
9. UPĀHANAVAGGO - PHẨM ĐÔI GIÀY
1. [231] Upāhanajātakaṃ - Bổn sanh Đôi Giày 112 2. [232] Vīṇāthūṇajātakaṃ - Bổn sanh Cây Đàn Vīṇā 112 3. [233] Vikaṇṇakajātakaṃ - Bổn sanh Mũi Tên 112 4. [234] Asitābhūjātakaṃ - Bổn sanh Nàng Asitābhū 114 5. [235] Vacchanakhajātakaṃ - Bổn sanh Ẩn Sĩ Vacchanakha 114 6. [236] Bakajātakaṃ - Bổn sanh Con Cò 114 7. [237] Sāketajātakaṃ - Bổn sanh Tại Sāketa 114 8. [238] Ekapadajātakaṃ - Bổn sanh Một Chữ 116 9. [239] Haritamātujātakaṃ - Bổn sanh Con Ếch Xanh 116 10. [240] Mahāpiṅgalajātakaṃ - Bổn sanh Vua Mahāpiṅgala 116
10. SIGĀLAVAGGO - PHẨM CHÓ RỪNG
1. [241] Sabbadāṭhajātakaṃ - Bổn sanh Mọi Loài Thú Có Nanh 118 2. [242] Sunakhajātakaṃ - Bổn sanh Con Chó 118 3. [243] Guttilajātakaṃ - Bổn sanh Nhạc Sĩ Guttila 118 4. [244] Vīticchajātakaṃ - Bổn sanh Xa Lìa Ước Muốn 118 5. [245] Mūlapariyāyajātakaṃ - Bổn sanh Phương Pháp Căn Bản 120
xl
6. [246] Telovādajātakaṃ - Bổn sanh Giáo Giới Về Dầu Ăn 120 7. [247] Pādañjalijātakaṃ - Bổn sanh Hoàng Tử Pādañjali 120 8. [248] Kiṃsukopamajātakaṃ - Bổn sanh Ví Dụ Về Cây Kiṃsuka 120 9. [249] Sālakajātakaṃ - Bổn sanh Con Khỉ Sālaka 122 10. [250] Kapijātakaṃ - Bổn sanh Con Khỉ 122
***
III. TIKANIPĀTO - NHÓM BA KỆ NGÔN 1. SAṄKAPPAVAGGO - PHẨM TƯ DUY
1. [251] Saṅkappajātakaṃ - Bổn sanh Tư Duy 124 2. [252] Tilamuṭṭhijātakaṃ - Bổn sanh Nắm Hạt Mè 124 3. [253] Maṇikaṇṭhajātakaṃ - Bổn sanh Rồng Chúa Maṇikaṇṭha 124 4. [254] Kuṇḍakakucchisindhavajātakaṃ - Bổn sanh Ngựa Nòi Với Bụng Cám Gạo Đỏ 126 5. [255] Sukajātakaṃ - Bổn sanh Chim Két 126 6. [256] Jarūdapānajātakaṃ - Bổn sanh Cái Giếng Cũ 126 7. [257] Gāmaṇicaṇḍajātakaṃ - Bổn sanh Người Hầu Gāmaṇicaṇḍa 128 8. [258] Mandhātujātakaṃ - Bổn sanh Vua Chuyển Luân Mandhātu 128 9. [259] Tirīṭavacchajātakaṃ - Bổn sanh Ẩn Sĩ Tirīṭavaccha 128 10. [260] Dūtajātakaṃ - Bổn sanh Sứ Giả 130
2. PADUMAVAGGO - PHẨM HOA SEN
1. [261] Padumajātakaṃ - Bổn sanh Hoa Sen 132 2. [262] Mudupāṇijātakaṃ - Bổn sanh Bàn Tay Mềm Mại 132 3. [263] Cullapalobhanajātakaṃ - Bổn sanh Sự Cám Dỗ Nhỏ 132 4. [264] Mahāpanādajātakaṃ - Bổn sanh Vua Mahāpanāda 132 5. [265] Khurappajātakaṃ - Bổn sanh Mũi Tên 134 6. [266] Vātaggajātakaṃ - Bổn sanh Con Ngựa Vātagga 134 7. [267] Kakkaṭakajātakaṃ - Bổn sanh Con Cua 134 8. [268] Ārāmadūsakajātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Làm Hỏng Khu Vườn 136 9. [269] Sujātajātakaṃ - Bổn sanh Nàng Sujātā 136 10. [270] Ulūkajātakaṃ - Bổn sanh Con Chim Cú 136
3. ARAÑÑAVAGGO - PHẨM KHU RỪNG
1. [271] Udapānadūsakajātakaṃ - Phẩm Kẻ Làm Bẩn Giếng Nước 138
xli
2. [272] Vyagghajātakaṃ - Bổn sanh Con Cọp 138 3. [273] Kacchapajātakaṃ - Bổn sanh Con Rùa 138 4. [274] Lolajātakaṃ - Bổn sanh Tham Lam 140 5. [275] Rucirajātakaṃ - Bổn sanh Con Chim Xinh Xắn 140 6. [276] Kurudhammajātakaṃ - Bổn sanh Tập Quán Xứ Kuru 140 7. [277] Romakajātakaṃ - Bổn sanh Bồ Câu Romaka 142 8. [278] Mahisajātakaṃ - Bổn sanh Con Trâu 142 9. [279] Satapattajātakaṃ - Bổn sanh Con Chim Gõ Kiến 144 10. [280] Puṭadūsakajātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Làm Hỏng Cái Giỏ 144
4. ABBHANTARAVAGGO - PHẨM CHÍNH GIỮA
1. [281] Abbhantarajātakaṃ - Bổn sanh Chính Giữa 146 2. [282] Seyyaṃsajātakaṃ - Bổn sanh Tốt Hơn Một Phần 146 3. [283] Vaḍḍhakīsūkarajātakaṃ - Bổn sanh Con Heo Rừng Của Người Thợ Mộc 146 4. [284] Sirijātakaṃ - Bổn sanh Sự May Mắn 148 5. [285] Maṇisūkarajātakaṃ - Bổn sanh Ngọc Ma-ni Và Heo Rừng 148 6. [286] Sālukajātakaṃ - Bổn sanh Con Heo Sāluka 150 7. [287] Lābhagarahajātakaṃ - Bổn sanh Chê Trách Lợi Lộc 150 8. [288] Macchuddānajātakaṃ - Bổn sanh Phần Cá Dành Riêng 150 9. [289] Nānācchandajātakaṃ - Bổn sanh Các Mong Muốn Khác Nhau 152 10. [290] Sīlavīmaṃsajātakaṃ - Bổn sanh Suy Xét Về Giới 152
5. KUMBHAVAGGO - PHẨM CÁI HŨ
1. [291] Bhadraghaṭajātakaṃ - Bổn sanh Cái Bình Tốt Lành 154 2. [292] Supattajātakaṃ - Bổn sanh Quạ Vương Supatta 154 3. [293] Kāyavicchandajātakaṃ - Bổn sanh Không Còn Mong Muốn Ở Thân 154 4. [294] Jambukhādakajātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Nhai Trái Đào Đỏ 156 5. [295] Antajātakaṃ - Bổn sanh Hạng Chót 156 6. [296] Samuddajātakaṃ - Bổn sanh Biển Cả 156 7. [297] Kāmavilāpajātakaṃ - Bổn sanh Lời Than Vãn Về Điều Mong Muốn 158 8. [298] Udumbarajātakaṃ - Bổn sanh Cây Sung 158 9. [299] Komāyaputtajātakaṃ - Bổn sanh Ẩn Sĩ Komāyaputta 158 10. [300] Vakajātakaṃ - Bổn sanh Con Chó Sói 160
***
xlii
IV. CATUKKANIPĀTO - NHÓM BỐN KỆ NGÔN 1. VIVARAVAGGO - PHẨM HÃY MỞ RA
1. [301] Cullakāliṅgajātakaṃ - Bổn sanh Vua Cullakāliṅga 162 2. [302] Mahā-assārohajātakaṃ - Bổn sanh Vị Đại Kỵ Sĩ 162 3. [303] Ekarājajātakaṃ - Bổn sanh Vua Ekarāja 164 4. [304] Daddarajātakaṃ - Bổn sanh Con Rắn Daddara 164 5. [305] Sīlavīmaṃsajātakaṃ - Bổn sanh Suy Xét Về Giới 166 6. [306] Sujātājātakaṃ - Bổn sanh Nàng Sujātā 166 7. [307] Palāsajātakaṃ - Bổn sanh Cây Palāsa 168 8. [308] Javasakuṇajātakaṃ - Bổn sanh Chim Gõ Kiến 168 9. [309] Chavakajātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Cùng Đinh 170 10. [310] Sayhajātakaṃ - Bổn sanh Quan Đại Thần Sayha 170
2. PUCIMANDAVAGGO - PHẨM CÂY PUCIMANDA
1. [311] Pucimandajātakaṃ - Bổn sanh Cây Pucimanda 172 2. [312] Kassapamandiyajātakaṃ - Bổn sanh Kassapa Và Kẻ Khờ Dại 172 3. [313] Khantivādijātakaṃ - Bổn sanh Vị Thuyết Về Nhẫn Nại 172 4. [314] Lohakumbhijātakaṃ - Bổn sanh Địa Ngục Chậu Đồng 174 5. [315] Maṃsajātakaṃ - Bổn sanh Miếng Thịt 174 6. [316] Sasajātakaṃ - Bổn sanh Con Thỏ 174 7. [317] Matarodanajātakaṃ - Bổn sanh Khóc Người Đã Chết 176 8. [318] Kaṇaverajātakaṃ - Bổn sanh Hoa Kaṇavera 176 9. [319] Tittirajātakaṃ - Bổn sanh Chim Đa Đa 178 10. [320] Succajajātakaṃ - Bổn sanh Vật Dễ Thí Bỏ 178
3. KUṬIDŪSAKAVAGGO - PHẨM KẺ PHÁ HOẠI CỐC LIÊU
1. [321] Kuṭidūsakajātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Phá Hoại Cốc Liêu 180 2. [322] Daddabhajātakaṃ - Bổn sanh Tiếng Động Ầm Ầm 180 3. [323] Brahmadattajātakaṃ - Bổn sanh Vua Brahmadatta 180 4. [324] Cammasāṭakajātakaṃ - Bổn sanh Tấm Choàng Da Thú 182 5. [325] Godhajātakaṃ - Bổn sanh Con Kỳ Đà 182 6. [326] Kakkārujātakaṃ - Bổn sanh Hoa Kakkāru 182 7. [327] Kākātijātakaṃ - Bổn sanh Hoàng Hậu Kākātī 184 8. [328] Ananusociyajātakaṃ - Bổn sanh Không Nên Sầu Tư 184 9. [329] Kāḷabāhujātakaṃ - Bổn sanh Con Khỉ Kāḷabāhu 186 10. [330] Sīlavīmaṃsajātakaṃ - Bổn sanh Suy Xét Về Giới 186
4. KOKĀLIKAVAGGO - PHẨM KOKĀLIKA
1. [331] Kokālikajātakaṃ - Bổn sanh Kokālika 188
xliii
2. [332] Rathalaṭṭhijātakaṃ - Bổn sanh Gậy Điều Khiển Xe Ngựa 188 3. [333] Pakkagodhajātakaṃ - Bổn sanh Con Kỳ Đà Nướng Chín 188 4. [334] Rājovādajātakaṃ - Bổn sanh Giáo Huấn Đức Vua 190 5. [335] Jambukajātakaṃ - Bổn sanh Con Chó Rừng 190 6. [336] Brahāchattajātakaṃ - Bổn sanh Vị Chatta Vĩ Đại 192 7. [337] Pīṭhajātakaṃ - Bổn sanh Ghế Ngồi 192 8. [338] Thusajātakaṃ - Bổn sanh Vỏ Trấu 192 9. [339] Bāverujātakaṃ - Bổn sanh Xứ Bāveru 194 10. [340] Visayhajātakaṃ - Bổn sanh Trưởng Giả Visayha 194
5. CŪḶAKUṆĀLAVAGGO - PHẨM TIỂU KUṆĀLA
1. [341] Kinnarījātakaṃ - Bổn sanh Hoàng Hậu Kinnarī 196 2. [342] Vānarajātakaṃ - Bổn sanh Con Khỉ 196 3. [343] Kuntinījātakaṃ - Bổn sanh Chim Dẽ Cái 198 4. [344] Ambacorajātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Trộm Xoài 198 5. [345] Gajakumbhajātakaṃ - Bổn sanh Con Rùa 200 6. [346] Kesavajātakaṃ - Bổn sanh Ẩn Sĩ Kesava 200 7. [347] Ayakūṭajātakaṃ - Bổn sanh Cái Búa Sắt 200 8. [348] Āraññajātakaṃ - Bổn sanh Khu Rừng 202 9. [349] Sandhibhedajātakaṃ - Bổn sanh Chia Rẽ Mối Liên Kết 202 10. [350] Devatāpañhajātakaṃ - Bổn sanh Các Câu Hỏi Của Vị Thiên Nhân 204
***
V. PAÑCAKANIPĀTO - NHÓM NĂM KỆ NGÔN 1. MAṆIKUṆḌALAVAGGO - PHẨM BÔNG TAI NGỌC MA-NI
1. [351] Maṇikuṇḍalajātakaṃ - Bổn sanh Bông Tai Ngọc Ma-ni 206 2. [352] Sujātajātakaṃ - Bổn sanh Thanh Niên Sujāta 206 3. [353] Dhonasākhajātakaṃ - Bổn sanh Cành Cây Tỏa Rộng 208 4. [354] Uragajātakaṃ - Bổn sanh Con Rắn 210 5. [355] Ghatajātakaṃ - Bổn sanh Vua Ghata 210 6. [356] Kāraṇḍiyajātakaṃ - Bổn sanh Thanh Niên Kāraṇḍiya 212 7. [357] Laṭukikajātakaṃ - Bổn sanh Chim Cút 214 8. [358] Culladhammapālajātakaṃ - Tiểu Bổn sanh Dhammapāla 214 9. [359] Suvaṇṇamigajātakaṃ - Bổn sanh Con Nai Vàng 216 10. [360] Susandhijātakaṃ - Bổn sanh Hoàng Hậu Susandhi 216
xliv
2. VAṆṆĀROHAVAGGO - PHẨM MÀU DA VÀ DÁNG VÓC
1. [361] Vaṇṇārohajātakaṃ - Bổn sanh Màu Da và Dáng Vóc 218 2. [362] Sīlavīmaṃsajātakaṃ - Bổn sanh Suy Xét Về Giới 218 3. [363] Hirijātakaṃ - Bổn sanh Sự Liêm Sỉ 220 4. [364] Khajjopaṇakapañho - Bổn sanh Con Đom Đóm 220 5. [365] Ahituṇḍikajātakaṃ - Bổn sanh Người Bắt Rắn 222 6. [366] Gumbiyajātakaṃ - Bổn sanh Dạ-xoa Gumbiya 222 7. [367] Sāḷiyajātakaṃ - Bổn Sanh Con chim Sáo 224 8. [368] Tacasārajātakaṃ - Bổn sanh Cật Của Cây Tre 224 9. [369] Mittavindakajātakaṃ - Bổn sanh Mittavindaka 226 10. [370] Palāsajātakaṃ - Bổn sanh Cây Palāsa 226
3. AḌḌHAVAGGO - PHẨM MỘT NỬA
1. [371] Dīghitikosalajātakaṃ - Bổn sanh Vua Dīghiti Xứ Kosala 228 2. [372] Migapotajātakaṃ - Bổn sanh Nai Con 228 3. [373] Mūsikajātakaṃ - Bổn sanh Con Chuột 230 4. [374] Culladhanuggahajātakaṃ - Bổn sanh Tiểu Xạ Thủ 230 5. [375] Kapotajātakaṃ - Bổn sanh Chim Bồ Câu 232
***
VI. CHAKKANIPĀTO - NHÓM SÁU KỆ NGÔN 1. AVĀRIYAVAGGO - PHẨM GÃ CHÈO ĐÒ
1. [376] Avāriyajātakaṃ - Bổn sanh Gã Chèo Đò 234 2. [377] Setaketujātakaṃ - Bổn sanh Bà-la-môn Setaketu 234 3. [378] Darīmukhajātakaṃ - Bổn sanh Bà-la-môn Darīmukha236 4. [379] Nerujātakaṃ - Bổn sanh Núi Neru 238 5. [380] Āsaṅkajātakaṃ - Bổn sanh Nàng Āsaṅkā 238 6. [381] Migālopajātakaṃ - Bổn sanh Kên Kên Migālopa 240 7. [382] Sirikālakaṇṇijātakaṃ - Bổn sanh Tiên Nữ Sirī Và Kālakaṇṇī 242 8. [383] Kukkuṭajātakaṃ - Bổn sanh Con Gà Trống 246 9. [384] Dhammadhajajātakaṃ - Bổn sanh Biểu Hiện Đạo Đức 246 10. [385] Nandiyamigajātakaṃ - Bổn sanh Con Nai Nandiyamiga 248
2. SENAKAVAGGO - PHẨM SENAKA
1. [386] Kharaputtajātakaṃ - Bổn sanh Con Lừa 250
xlv
2. [387] Sūcijātakaṃ - Bổn sanh Cây Kim 250 3. [388] Tuṇḍilajātakaṃ - Bổn sanh Con Heo Tuṇḍila 252 4. [389] Suvaṇṇakakkaṭakajātakaṃ - Bổn sanh Con Cua Vàng 254 5. [390] Mayhakajātakaṃ - Bổn sanh Loài Chim Mayhaka 256 6. [391] Dhajaviheṭhajātakaṃ - Bổn sanh Phá Hủy Biểu Tượng256 7. [392] Bhisapupphajātakaṃ - Bổn sanh Củ Sen Và Hoa Sen 258 8. [393] Vighāsajātakaṃ - Bổn sanh Vật Thực Còn Thừa 260 9. [394] Vaṭṭakajātakaṃ - Bổn sanh Chim Cút 260 10. [395] Kākajātakaṃ - Bổn sanh Con Quạ 262
***
VII. SATTAKANIPĀTO - NHÓM BẢY KỆ NGÔN 1. KUKKUVAGGO - PHẨM KUKKU
1. [396] Kukkujātakaṃ - Bổn sanh Kukku 264 2. [397] Manojajātakaṃ - Bổn sanh Sư Tử Manoja 266 3. [398] Sutanujātakaṃ - Bổn sanh Thanh Niên Sutanu 266 4. [399] Gijjhajātakaṃ - Bổn sanh Chim Kên Kên 268 5. [400] Dabbhapupphajātakaṃ - Bổn sanh Bông Hoa Cỏ 270 6. [401] Dasaṇṇakajātakaṃ - Bổn sanh Cây Gươm Xứ Dasaṇṇa 272 7. [402] Sattubhastajātakaṃ - Bổn sanh Túi Da Đựng Bánh 272 8. [403] Aṭṭhisenajātakaṃ - Bổn sanh Ẩn sĩ Aṭṭhisena 274 9. [404] Kapijātakaṃ - Bổn sanh Con Khỉ 276 10. [405] Bakabrahmajātakaṃ - Bổn sanh Phạm Thiên Baka 278
2. GANDHĀRAVAGGO - PHẨM GANDHĀRA
1. [406] Gandhārajātakaṃ - Bổn sanh Gandhāra 282 2. [407] Mahākapijātakaṃ - Bổn sanh Con Khỉ Chúa 282 3. [408] Kumbhakārajātakaṃ - Bổn sanh Người Làm Đồ Gốm 284 4. [409] Daḷhadhammajātakaṃ - Bổn sanh Đức Vua Daḷhadhamma 286 5. [410] Somadattajātakaṃ - Bổn sanh Con Voi Somadatta 288 6. [411] Susīmajātakaṃ - Bổn sanh Vua Susīma 290 7. [412] Koṭisimbalijātakaṃ - Bổn sanh Thần Cây Bông Vải 292 8. [413] Dhūmakārijātakaṃ - Bổn sanh Gã Chăn Dê Dhūmakārī 292 9. [414] Jāgarajātakaṃ - Bổn sanh Người Tỉnh Thức 294 10. [415] Kummāsapiṇḍajātakaṃ - Bổn sanh Phần Cháo Đặc 296 11. [416] Parantapajātakaṃ - Bổn sanh Nô Tỳ Parantapa 298
***
xlvi
VIII. AṬṬHAKANIPĀTO - NHÓM TÁM KỆ NGÔN KACCĀNIVAGGO - PHẨM BÀ KACCĀNI
1. [417] Kaccānijātakaṃ - Bổn sanh Bà Kaccāni 302 2. [418] Aṭṭhasaddajātakaṃ - Bổn sanh Tám Âm Thanh 304 3. [419] Sulasājātakaṃ - Bổn sanh Nàng Sulasā 306 4. [420] Sumaṅgalajātakaṃ - Bổn sanh Gã Giữ Vườn Sumaṅgala 306 5. [421] Gaṅgamālajātakaṃ - Bổn sanh Thợ Cạo Gaṅgamāla 310 6. [422] Cetiyajātakaṃ - Bổn sanh Vua Cetiya 312 7. [423] Indriyajātakaṃ - Bổn sanh Các Giác Quan 314 8. [424] Ādittajātakaṃ - Bổn sanh Bị Cháy Rực 316 9. [425] Aṭṭhānajātakaṃ - Bổn sanh Sự Việc Không Xảy Ra 318 10. [426] Dīpijātakaṃ - Bổn sanh Con Báo 320
***
IX. NAVAKANIPĀTO - NHÓM CHÍN KỆ NGÔN 1. [427] Gijjhajātakaṃ - Bổn sanh Chim Kên Kên 324 2. [428] Kosambajātakaṃ - Bổn sanh Kosambī 326 3. [429] Mahāsukajātakaṃ - Bổn sanh Chim Két Lớn 328 4. [430] Cullasukajātakaṃ - Bổn sanh Chim Két Nhỏ 330 5. [431] Hāritajātakaṃ - Bổn sanh Ẩn Sĩ Hārita 332 6. [432] Padamāṇavakajātakaṃ - Bổn sanh Chàng Trai Xem Xét Vết Bàn Chân 334 7. [433] Lomasakassapajātakaṃ - Bổn sanh Ẩn Sĩ Lomasakassapa 336 8. [434] Cakkavākajātakaṃ - Bổn sanh Chim Hồng Hạc 336 9. [435] Haḷiddirāgajātakaṃ - Bổn sanh Tâm Chao Đảo 340 10. [436] Samuggajātakaṃ - Bổn sanh Cái Hộp 342 11. [437] Pūtimaṃsajātakaṃ - Bổn sanh Chó Rừng Pūtimaṃsa 344 12. [438] Tittirajātakaṃ - Bổn sanh Con Gà Gô 344
***
X. DASAKANIPĀTO - NHÓM MƯỜI KỆ NGÔN 1. [439] Catudvārajātakaṃ - Bổn sanh Bốn Cánh Cửa 348 2. [440] Kaṇhajātakaṃ - Bổn sanh Ẩn Sĩ Kaṇha 348 3. [441] Catuposathikajātakaṃ - Bổn sanh Bốn Vị Hành Trai Giới 352 4. [442] Saṅkhajātakaṃ - Bổn sanh Bà-la-môn Saṅkha 354 5. [443] Cullabodhijātakaṃ - Bổn sanh Tiểu Giác Ngộ 358
xlvii
6. [444] Kaṇhadīpāyanajātakaṃ - Bổn sanh Ẩn Sĩ Kaṇhadīpāyana 360 7. [445] Nigrodhajātakaṃ - Bổn sanh Vua Nigrodha 364 8. [446] Takkalajātakaṃ - Bổn sanh Củ Takkaḷa 366 9. [447] Mahādhammapālajātakaṃ - Đại Bổn sanh Dhammapāla 368 10. [448] Kukkuṭajātakaṃ - Bổn sanh Con Gà Trống 372 11. [449] Maṭṭakuṇḍalijātakaṃ - Bổn sanh Thiên Tử Maṭṭakuṇḍali 374 12. [450] Biḷārakosiyajātakaṃ - Bổn sanh Triệu Phú Biḷārakosiya 376 13. [451] Cakkavākajātakaṃ - Bổn sanh Chim Hồng Hạc 378 14. [452] Bhūripaññajātakaṃ - Bổn sanh Trí Tuệ Uyên Bác 380 15. [453] Mahāmaṅgalajātakaṃ - Bổn sanh Điềm Lành Lớn 382 16. [454] Ghatapaṇḍitajātakaṃ - Bổn sanh Ghata Sáng Suốt 384
***
XI. EKĀDASANIPĀTO - NHÓM MƯỜI MỘT KỆ NGÔN 1. [455] Mātuposakajātakaṃ - Bổn sanh Người Phụng Dưỡng Mẹ 388 2. [456] Juṇhajātakaṃ - Bổn sanh Hoàng Tử Juṇha 390 3. [457] Dhammajātakaṃ - Bổn sanh Thiên Tử Dhamma 392 4. [458] Udayajātakaṃ - Bổn sanh Đức Vua Udaya 396 5. [459] Pānīyajātakaṃ - Bổn sanh Nước Uống Được 400 6. [460] Yudhañjayajātakaṃ - Bổn sanh Thái Tử Yudhañjaya 402 7. [461] Dasarathajātakaṃ - Bổn sanh Đại Vương Dasaratha 404 8. [462] Saṃvarajātakaṃ - Bổn sanh Đức Vua Saṃvara 406 9. [463] Suppārakajātakaṃ - Bổn sanh Vị Suppāraka 408
***
XII. DVĀDASANIPĀTO - NHÓM MƯỜI HAI KỆ NGÔN 1. [464] Cūḷakuṇālajātakaṃ - Bổn sanh Chim Cu Cu Nhỏ 412 2. [465] Bhaddasālajātakaṃ - Bổn sanh Thần Cây May Mắn 414 3. [466] Samuddavāṇijajātakaṃ - Bổn sanh Biển Cả Và Thương Buôn 416 4. [467] Kāmajātakaṃ - Bổn sanh Các Dục 420 5. [468] Janasandhajātakaṃ - Bổn sanh Đức Vua Janasandha 422 6. [469] Mahākaṇhajātakaṃ - Bổn sanh Con Chó Đen Lớn 424 7. [470] Kosiyajātakaṃ - Bổn sanh Kẻ Keo Kiệt Kosiya 426
xlviii
8. [471] Meṇḍakapañhajātakaṃ -
Bổn sanh Câu Hỏi Về Con Cừu 432
9. [472] Mahāpadumajātakaṃ -
Bổn sanh Hoàng Tử Paduma Vĩ Đại 434
10. [473] Mittāmittajātakaṃ - Bổn sanh Bạn Và Thù 438
XIII. TERASANIPĀTO - NHÓM MƯỜI BA KỆ NGÔN 1. [474] Ambajātakaṃ - Bổn sanh Cây Xoài 442 2. [475] Phandanajātakaṃ - Bổn sanh Cây Phandana 446 3. [476] Javanahaṃsajātakaṃ - Bổn sanh Chim Thiên Nga Thần Tốc 448 4. [477] Cullanāradajātakaṃ - Tiểu Bổn sanh Ẩn Sĩ Nārada 450 5. [478] Dūtajātakaṃ - Bổn sanh Các Vị Sứ Giả 452 6. [479] Kāliṅgabodhijātakaṃ - Bổn sanh Vua Kāliṅga Và Cội Bồ Đề 456 7. [480] Akittijātakaṃ - Bổn sanh Ẩn Sĩ Akitti 460 8. [481] Takkāriyajātakaṃ - Bổn sanh Thanh Niên Takkāriya 464 9. [482] Rurumigajātakaṃ - Bổn sanh Nai Chúa Ruru 468 10. [483] Sarabhamigajātakaṃ - Bổn sanh Nai Sarabha 470
***
XIV. PAKIṆṆAKANIPĀTO - NHÓM LINH TINH 1. [484] Sālikedārajātakaṃ - Bổn sanh Ruộng Lúa Sāli 476 2. [485] Candakinnarajātakaṃ - Bổn sanh Nhân Điểu Canda 478 3. [486] Mahā-ukkusajātakaṃ - Bổn sanh Chim Ưng Vĩ Đại 486 4. [487] Uddālakajātakaṃ - Bổn sanh Đạo Sĩ Uddālaka 490 5. [488] Bhisajātakaṃ - Bổn sanh Các Củ Sen 494 6. [489] Surucijātakaṃ - Bổn sanh Vua Suruci 500 7. [490] Pañcuposathajātakaṃ - Bổn sanh Năm Vị Hành Trai Giới 504 8. [491] Mahāmorajātakaṃ - Bổn sanh Con Chim Công Vĩ Đại 508 9. [492] Tacchasūkarajātakaṃ - Bổn sanh Heo Rừng Taccha 512 10. [493] Mahāvāṇijajātakaṃ - Bổn sanh Người Thương Buôn Vĩ Đại 516 11. [494] Sādhīnajātakaṃ - Bổn sanh Đức Vua Sādhīna 520 12. [495] Dasabrāhmaṇajātakaṃ - Bổn sanh Mười Hạng Bà-La-Môn 524 13. [496] Bhikkhāparamparajātakaṃ - Bổn sanh Vật Thực Theo Tuần Tự 532
--ooOoo--
xlix
SUTTAPIṬAKE KHUDDAKANIKĀYE
JĀTAKAPĀḶI
PAṬHAMO BHĀGO
&
TẠNG KINH - TIỂU BỘ
BỔN SANH
TẬP MỘT
SUTTAPIṬAKE KHUDDAKANIKĀYE
JĀTAKAPĀḶI PAṬHAMO BHĀGO
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
I. EKANIPĀTO 1 1. APAṆṆAKAVAGGO
1. Apaṇṇakaṃ ṭhānameke dutiyaṃ āhu takkikā, etadaññāya medhāvī taṃ gaṇhe yadapaṇṇakan ”ti. 2 1. Apaṇṇakajātakaṃ.
2. Akilāsuno vaṇṇupathe 3 khaṇantā udaṅgaṇe tattha papaṃ avinduṃ, evaṃ munī 4 viriyabalūpapanno 5 akilāsu vinde hadayassa santin ”ti. 2. Vaṇṇupathajātakaṃ.
3. Idha ce hi naṃ 6 virādhesi saddhammassa niyāmataṃ,7 ciraṃ tvaṃ anutapessasi8 serivāyaṃva vāṇijo ”ti. 3. Serivāvāṇijajātakaṃ.9
4. Appakenapi medhāvī pābhatena vicakkhaṇo, samuṭṭhāpeti attānaṃ aṇuṃ aggiṃva sandhaman ”ti.10 4. Cullaseṭṭhijātakaṃ.11
1 ekanipātajātakaṃ - Syā. 2 7 taṃ gaṇheyya apaṇṇakaṃ - katthaci. niyāmakaṃ - Syā. 3 8 vaṇṇapathe - katthaci. anutappesi - Ma, Syā. 4 9 muni - Syā, PTS. serivavāṇijajātakaṃ - Ma, Syā. 5 10 vīriyabalūpapanno - Ma, Syā. aggīva santhaman ti - PTS. 6 11 idha ce naṃ - Ma, Syā. cūḷaseṭṭhijātakaṃ - Ma.
TẠNG KINH - TIỂU BỘ
BỔN SANH TẬP MỘT
Kính lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Biến Tri!
I. NHÓM MỘT KỆ NGÔN 1. PHẨM KHÔNG LỖI LẦM
1. Một số người đã nói về sự việc không lỗi lầm, những kẻ ngụy biện đã nói cách khác. Sau khi đã hiểu được điều này, người thông minh nên nắm lấy điều không lỗi lầm. 1. Bổn Sanh Không Lỗi Lầm. [1]
2. Những người không biếng nhác, trong khi đào ở bãi cát, đã tìm được nước uống tại nơi ấy, trong sa mạc; tương tự như vậy, bậc hiền trí, có được sự tinh tấn và sức lực, không biếng nhác, có thể tìm thấy sự an tịnh của tâm. 2. Bổn Sanh Bãi Cát. [2]
3. Ở đây (trong Giáo Pháp này), nếu ngươi để vuột mất tính chất bảo đảm của Diệu Pháp (Thánh quả Nhập Lưu), ngươi sẽ ân hận lâu dài như thương buôn tên Serivā này vậy. 3. Bổn Sanh Thương Buôn Serivā. [3]
4. Bậc thông minh, khôn ngoan (về kinh doanh), tự tạo lập bản thân dầu với vốn liếng ít ỏi, giống như đang thổi bùng lên ngọn lửa nhỏ. 4. Bổn Sanh Tiểu Triệu Phú. [4]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Apaṇṇakavaggo
5. Kimagghati taṇḍulanāḷikāya assāna mūlāya vadehi rāja, 1 bārāṇasiṃ santarabāhirantaṃ 2 ayamagghati taṇḍulanāḷikā ”ti. 5. Taṇḍulanāḷijātakaṃ.
6. Hiri-ottappasampannā sukkadhammasamāhitā, santo sappurisā loke devadhammāti vuccare ”ti. 6. Devadhammajātakaṃ.
7. Putto tyāhaṃ mahārāja tvaṃ maṃ posa janādhipa, aññepi devo poseti kiñca devo sakaṃ pajan ”ti. 7. Kaṭṭhahārijātakaṃ. 3
8. Api ataramānānaṃ phalāsāva samijjhati, vipakkabrahmacariyosmi evaṃ jānāhi gāmaṇī ”ti. 4 8. Gāmaṇijātakaṃ.5
9. Uttamaṅgaruhā mayhaṃ ime jātā vayoharā, pātubhūtā devadūtā pabbajjāsamayo mamā ”ti. 9. Makhādevajātakaṃ.6
10. Yañca aññe na rakkhanti yo ca aññe na rakkhati, sa ve rāja sukhaṃ seti kāmesu anapekhavā ”ti.7 10. Sukhavihārijātakaṃ.
Apaṇṇakavaggo paṭhamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Varāpaṇṇakavaṇṇupathaserivaro suvicakkhaṇataṇḍulanāḷikassaṃ, hiriputtavaruttagāmaṇinā yo ca na rakkhati tena dasa.
--ooOoo--
1 kimagghatī taṇḍulanāḷikā ca bārāṇasī antarabāhirāni assapañcasatetāni ekā taṇḍulanāḷikā ti - Syā. 2 5 santarabāhirato - Ma; santarabāhiraṃ - PTS. gāmanijātakaṃ - Syā, PTS. 3 6 kaṭṭhavāhanajātakaṃ - katthaci. maghadevajātakaṃ - Ma, Syā. 4 7 gāmanī ti - Syā, PTS. anapekkhavā ti - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Không Lỗi Lầm
5. Tâu đức vua, xin ngài hãy hỏi về giá tiền của những con ngựa, về trị giá của một đấu gạo là bao nhiêu? - Đấu gạo này trị giá bằng thành Bārāṇasī, gồm cả nội thành và ngoại thành. 5. Bổn Sanh Đấu Gạo. [5]
6. Những người thành tựu pháp tàm và quý, hội đủ các pháp thiện, tốt lành, các hiền nhân ở thế gian, được gọi là ‘các bậc có Thiên pháp.’ 6. Bổn Sanh Thiên Pháp. [6]
7. Tâu đại vương, tôi là con trai của ngài. Tâu quân vương, ngài hãy nuôi dưỡng tôi. Đức vua cũng nuôi dưỡng những kẻ khác nữa, tại sao đức vua (không nuôi dưỡng) người con của chính mình? 7. Bổn Sanh Cô Gái Nhặt Củi. [7]
8. Kết quả mong muốn được thành tựu cho những người không vội vã. Ta có Phạm hạnh đã được thuần thục, này Gāmaṇī, ngươi hãy biết như thế. 8. Bổn Sanh Gāmaṇī. [8]
9. Các sợi tóc bạc này của ta, những vật lấy đi tuổi thọ, đã xuất hiện. Các vị sứ giả của cõi trời đã hiện ra, là thời điểm xuất gia của ta. 9. Bổn Sanh Makhādeva. [9]
10. Người không được những người khác bảo vệ, và người không bảo vệ những người khác, tâu đức vua, người ấy quả nhiên ngủ một cách an lạc, không có sự trông mong về các dục. 10. Bổn Sanh Vị Sống An Lạc. [10]
Phẩm Không Lỗi Lầm là thứ nhất.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Bổn sanh không lỗi lầm cao quý, bãi cát, Serivā, vị vô cùng khôn ngoan, đấu gạo, pháp hổ thẹn, người con trai, tóc bạc, với vị Gāmaṇī, và người không bảo vệ, với chuyện ấy, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Sīlavaggo
2. SĪLAVAGGO
11. Hoti sīlavataṃ attho paṭisanthāra 1vuttinaṃ, lakkhaṇaṃ passa āyantaṃ ñātisaṅghapurakkhataṃ, 2 atha passasimaṃ kāḷaṃ suvihīnaṃva ñātihī ”ti. 1. Lakkhaṇamigajātakaṃ. 3
12. Nigrodhameva seveyya na sākhamupasaṃvase, nigrodhasmiṃ mataṃ seyyo yañce sākhasmiṃ 4 jīvitan ”ti. 2. Nigrodhamigajātakaṃ. 5
13. Dhiratthu kaṇḍinaṃ sallaṃ purisaṃ gāḷhavedhinaṃ, dhiratthu taṃ janapadaṃ yatthitthī parināyikā, 6 te cāpi 7 dhikkitā sattā ye itthīnaṃ vasaṃ gatā ”ti. 3. Kaṇḍinajātakaṃ. 8
14. Na kiratthi rasehi pāpiyo āvasehi vā9 santhavehi vā, vātamigaṃ gehanissitaṃ10 vasamānesi rasehi sañjayo ”ti. 4. Vātamigajātakaṃ.
15. Aṭṭhakhuraṃ11 kharādiye migaṃ vaṅkātivaṅkinaṃ, sattahi kalāhatikkantaṃ12 na taṃ13 ovaditussahe ”ti. 5. Kharādiyajātakaṃ.
16. Migaṃ tipallatthamanekamāyaṃ aṭṭhakhuraṃ aḍḍharattāvapāyiṃ,14 ekena sotena chamāssasanto chahi kalāhatibhoti15 bhāgineyyo ”ti. 6. Tipallatthamigajātakaṃ.
1 9 paṭisandhāra - katthaci. āvāsehi va - Ma; āvāsehi vā - Syā, PTS. 2o 10 purakkhitaṃ - Syā. gahananissitaṃ - Ma, Syā. 3 11 lakkhaṇajātakaṃ - Syā, PTS. aṭṭhakkhuraṃ - Ma, Syā. 4 12 sākhasmi - Ma, Syā. sattahi kālātikkantaṃ - Ma; 5 nigodhajātakaṃ - Syā. sattakālehatikkantaṃ - Syā. 6 13 pariṇāyikā - Ma, Syā. naṃ - Ma, Syā, PTS. 7 14 tevāpi - Syā. aṭṭhakkhuraṃ aḍḍharattāpapāyiṃ - Ma, Syā. 8 15 kaṇḍijātakaṃ - Ma. kalāhitibhoti - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Giới
2. PHẨM GIỚI
11. Sự hưng thịnh là dành cho những người có giới và có lối cư xử tiếp đãi ân cần. Hãy nhìn xem nai Lakkhaṇa dẫn đầu đoàn thân quyến đang trở về, rồi hãy nhìn xem nai Kāḷa này bị mất mát trầm trọng về quyến thuộc. 1. Bổn Sanh Nai Lakkhaṇa. [11]
12. Nên thân cận với Nigrodha mà thôi, không nên sống gần Sākha. Việc bị chết ở chỗ Nigrodha còn tốt hơn là việc có được sự sống ở nơi Sākha. 2. Bổn Sanh Nai Nigrodha. [12]
13. Thật xấu hổ thay cây tên có mũi nhọn đâm sâu vào người! Thật xấu hổ thay xứ sở ấy, nơi có vị lãnh đạo là người nữ! Và luôn cả những kẻ chịu ở dưới quyền lực của các nữ nhân, các chúng sanh ấy bị quở trách. 3. Bổn Sanh Mũi Tên. [13]
14. Nghe nói rằng không có gì tệ hại hơn các vị nếm, hoặc các chỗ ngụ, hoặc các sự giao thiệp bạn bè. (Người giữ vườn) Sañjaya dẫn dắt con nai gió sống ở rừng sâu vào sự khống chế bằng các vị nếm. 4. Bổn Sanh Con Nai Gió. [14]
15. Này Kharādiyā, đối với con nai, loài có tám móng chân, 1 có sừng cong quẹo ở gốc và ngọn, là kẻ bỏ lỡ bảy buổi học, không nên ra sức để giáo huấn nó. 5. Bổn Sanh Nai Kharādiyā. [15]
16. Con nai có tư thế nằm theo ba kiểu, có nhiều mưu mẹo, có tám móng chân, có việc uống nước vào lúc nửa đêm. Trong khi thở bằng một lỗ mũi ở trên mặt đất, con nai cháu vượt qua (hiểm nạn) nhờ sáu mưu chước. 6. Bổn Sanh Nai Có Ba Tư Thế Nằm. [16]
1 Mỗi một bàn chân có hai móng, bốn chân có tám móng (JaA. i, 160).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Sīlavaggo
17. Kāḷe vā yadi vā juṇhe yadā vāyati māluto, vātajāni hi sītāni ubhotthamaparājitā ”ti. 7. Mālutajātakaṃ.
18. Evañca 1 sattā jāneyyuṃ dukkhāyaṃ jātisambhavo, na pāṇo pāṇinaṃ haññe pāṇaghātī hi socatī ”ti. 8. Matakabhattajātakaṃ.
19. Sace muñce pecca muñce 2 muccamāno hi bajjhati,3 na hevaṃ dhīrā muccanti mutti bālassa bandhanan ”ti. 9. Āyācitabhattajātakaṃ.
20. Disvā padamanuttiṇṇaṃ disvānotaritaṃ padaṃ, naḷena vāriṃ pivissāma4 neva maṃ tvaṃ vadhissasī ”ti. 10. Naḷapānajātakaṃ.
Sīlavaggo dutiyo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Atha lakkhaṇasākhadhiratthupuna nakiratthirasehikharādiyā, atibhotirasamālutapāṇa muccena naḷa-avhayanena bhavanti dasa.
--ooOoo--
1 3 evañce - Ma, Syā, PTS. bajjhasi - Syā. 2 4 sace mucce pecca mucce - Ma. pissāma - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Giới
17. Dẫu ở vào hạ huyền hay thượng huyền, khi có gió thổi, chính các cơn gió được sanh lên là lạnh lẽo; cả hai không ai thua ở vấn đề này. 7. Bổn Sanh Gió. [17]
18. Và chúng sanh nên biết rằng: Khổ này có sanh là nguồn sanh khởi, người có mạng sống không nên giết hại mạng sống (kẻ khác), bởi vì kẻ giết hại mạng sống sẽ sầu muộn. 8. Bổn Sanh Thực Phẩm Cúng Vong. [18]
19. Nếu muốn được thoát khỏi (lời cầu khấn), thì nên được thoát khỏi sau khi chết, bởi vì trong khi được thoát khỏi (lời cầu khấn) thì lại bị trói buộc (vào nghiệp sát sinh ở lễ tế). Bởi vì sự thoát ra (như thế ấy) của kẻ ngu là sự trói buộc, các bậc sáng trí không thoát ra như thế. 9. Bổn Sanh Vật Thực Cầu Khấn. [19]
20. Sau khi nhìn thấy không có dấu chân đi lên, và nhìn thấy dấu chân đi xuống, bọn ta sẽ uống nước bằng ống sậy, ngươi sẽ không bao giờ giết được ta. 10. Bổn Sanh Uống Nước Bằng Ống Sậy. [20]
Phẩm Giới là thứ nhì.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Giờ là nai Lakkhaṇa, nai Sākha, lại thêm thật xấu hổ thay, nghe nói rằng không có gì với các vị nếm, nai Kharādiyā, vượt qua hiểm nạn, ngọn gió, và mạng sống, với sự thoát khỏi, với việc gọi tên cây sậy, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kuraṅgavaggo
3. KURUṄGAVAGGO
21. Ñātametaṃ kuruṅgassa yaṃ tvaṃ sepaṇṇi seyyasi, 1 aññaṃ sepaṇṇiṃ 2 gacchāmi na me te ruccate phalan ”ti. 1. Kuruṅgamigajātakaṃ.
22. Ye kukkurā rājakulamhi 3 vaddhā 4 koleyyakā vaṇṇabalūpapannā, te ’me na vajjhā mayamasma vajjhā nāyaṃ saghaccā dubbalaghātikāyan ”ti. 2. Kukkurajātakaṃ.
23. Api passena semāno sallehi sallīkato, seyyo va vaḷavā bhojjo5 yuñja maññeva sārathī ”ti. 3. Bhojājānīyajātakaṃ.6
24. Yadā yadā yattha yadā yattha yattha yadā yadā, ājañño kurute vegaṃ hāyanti tattha vāḷavā ”ti. 4. Ājaññajātakaṃ.
25. Aññamaññehi titthehi assaṃ pāyehi sārathi, accāsanassa puriso pāyāsassapi tappatī ”ti. 5. Titthajātakaṃ.
26. Purāṇacorāna vaco nisamma mahilāmukho7 pothayamānucāri,8 susaññatānaṃ hi vaco nisamma gajuttamo sabbaguṇesu aṭṭhā ”ti. 6. Mahilāmukhajātakaṃ.
1 5 siyyasi - Ma. gojo - Ma; bhojjho - Syā, PTS. 2 6 sepaṇṇi - Ma. gojānīyajātakaṃ - Ma. 3 7 rājakulasmi - Syā, PTS. mahiḷāmukho - Ma, Syā. 4 8 vaḍḍhā - Syā. pothayamanvacārī - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Sơn Dương
3. PHẨM SƠN DƯƠNG
21. Đối với loài sơn dương, điều này đã được biết, này cây Sepaṇṇi, là việc (trái cây của) ngươi bị bầm dập. Ta sẽ đi đến cây Sepaṇṇi khác; trái cây của ngươi không được ta ưa thích. 1. Bổn Sanh Nai Sơn Dương. [21]
22. Những con chó được nuôi dưỡng ở hoàng cung, thuộc gia tộc giàu có, được thành tựu về vóc dáng và sức mạnh, chúng sẽ không bị giết chết; còn chúng tôi sẽ bị giết chết. Việc này không phải là sự bức tử chung chung, việc này là sự bức tử những kẻ yếu đuối. 2. Bổn Sanh Các Con Chó. [22]
23. Mặc dầu đang nằm nghiêng một bên hông do đã bị những mũi tên bắn trúng, nhưng ta là ngựa thuần chủng hạng nhất, này người kỵ mã, hãy thắng yên cương cho ta. 3. Bổn Sanh Con Ngựa Thuần Chủng. [23]
24. Vào bất cứ lúc nào, ở nơi nào vào giây phút nào, ở bất cứ nơi đâu, vào bất cứ thời gian nào, khi con ngựa nòi ra sức, các con ngựa tầm thường bị bỏ lại tại nơi ấy. 4. Bổn Sanh Con Ngựa Nòi. [24]
25. Này xa phu, ngươi hãy cho con ngựa uống nước ở những bến tắm, nơi này rồi nơi khác. Đối với việc ăn quá nhiều, dầu là cơm sữa, con người cũng còn chán ngấy. 5. Bổn Sanh Bến Tắm. [25]
26. Trước kia, nghe theo lời nói của những kẻ trộm, con voi Mahilāmukha đã thực hành việc giết hại. Nhưng sau khi nghe theo lời nói của các vị có giới hạnh tốt đẹp, con voi tối thượng đã trú vào tất cả các đức tánh tốt. 6. Bổn Sanh Con Voi Mahilāmukha. [26]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kuraṅgavaggo
27. Nālaṃ kabalaṃ 1 padātave na ca piṇḍaṃ 2 na kuse na ghaṃsituṃ, maññāmi abhiṇhadassanā nāgo sinehamakāsi 3 kukkure ”ti. 7. Abhiṇhajātakaṃ.
28. Manuññameva bhāseyya nāmanuññaṃ kudācanaṃ manuññaṃ bhāsamānassa garubhāraṃ 4 udaddhari, dhanañca naṃ alabbhesi 5 tena c’ attamano ahū ”ti. 8. Nandivisālajātakaṃ.
29. Yato yato garudhuraṃ yato gambhīravattani,6 tadassu7 kaṇhaṃ yuñjanti svāssu taṃ vahate dhuran ”ti. 9. Kaṇhajātakaṃ.
30. Mā munikassa8 pihayi āturannāni bhuñjati, appossukko bhusaṃ khāda9 etaṃ dīghāyulakkhaṇan ”ti. 10. Munikajātakaṃ.10
Kuraṅgavaggo tatiyo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Kuruṅgassakukkurabhojavaro puna vāḷavassasirivayano, mahiḷāmukhanāmanuññavaro vahate dhuramunikena dasa.
--ooOoo--
1 6 kabaḷaṃ - Ma. gambhīravattanī - Ma. 2 7 na piṇḍaṃ - Syā. tadāssu - Ma, Syā. 3 8 snehamakāsi - Ma. muṇikassa - Syā, PTS. 4 9 garuṃ bhāraṃ - Ma, PTS. bhusaṅkhāda - Syā. 5 10 alābhesi - Ma, Syā. muṇikajātakaṃ - Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Sơn Dương
27. Không còn hứng thú để nhận lấy vắt cơm, và không (còn hứng thú) với đồ ăn, không (còn hứng thú) với các bó cỏ, không còn hứng thú để kỳ cọ (khi tắm); ta nghĩ rằng con voi, do việc gặp gỡ thường xuyên, đã có lòng yêu mến con chó. 7. Bổn Sanh (Gặp Gỡ) Thường Xuyên. [27]
28. Nên nói lời thật hòa nhã, không nói lời không hòa nhã vào bất cứ lúc nào. (Con bò) đã kéo đi gánh hàng nặng cho người nói lời hòa nhã, và đã đem lại tài sản cho người ấy; và nhờ con bò, người ấy đã được hoan hỷ. 8. Bổn Sanh Con Bò Nandivisāla. [28]
29. Ở bất cứ nơi nào có khối hàng nặng nề, ở nơi nào có bãi lầy sâu, khi ấy, hãy buộc ách vào con bò đen, nó sẽ vận chuyển khối hàng ấy. 9. Bổn Sanh Con Bò Đen. [29]
30. Chớ mong cầu (thức ăn) dành cho heo Munika. Nó ăn các thức ăn của tử tù. Hãy ít đòi hỏi, hãy nhai cám trấu; điều ấy là yếu tố của cuộc sống trường thọ. 10. Bổn Sanh Con Heo Munika. [30]
Phẩm Sơn Dương là thứ ba.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Đối với loài sơn dương, các con chó, con ngựa thuần chủng, lại thêm con ngựa nòi, tỏ lộ sự vinh quang, voi Mahilāmukha, không hứng thú, chuyện nói lời hòa nhã, (con bò đen) vận chuyển khối hàng, với heo Munika, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kulāvakavaggo
4. KULĀVAKAVAGGO
31. Kulāvakā mātali simbalismiṃ īsāmukhena parivajjayassu, kāmaṃ cajāma asuresu pāṇaṃ māyime dijā vikulāvā ahesun ”ti. 1 1. Kulāvakajātakaṃ.
32. Rudaṃ manuññaṃ ruciyā 2 ca piṭṭhi veḷuriyavaṇṇūpanibhā 3 ca gīvā, vyāmamattāni ca pekhuṇāni4 naccena te dhītaraṃ no dadāmī ”ti. 2. Naccajātakaṃ.
33. Sammodamānā gacchanti jālamādāya pakkhino, yadā te vivadissanti tadā ehinti me vasan ”ti. 3. Sammodamānajātakaṃ.
34. Na maṃ sītaṃ na maṃ uṇhaṃ na maṃ jālasmiṃ5 bādhanaṃ, yañca maṃ maññate macchī aññaṃ so ratiyā gato ”ti. 4. Macchajātakaṃ.
35. Santi pakkhā apatanā santi pādā avañcanā, mātā pitā ca nikkhantā jātaveda paṭikkamā ”ti. 5. Vaṭṭakajātakaṃ.
1 māme dijā vikkulavā ahesun ti - Ma. 2 4 rucirā - Ma, Syā, PTS. pekkhuṇāni - Syā, PTS. 3 5 veḷuriyavaṇṇūpaṭibhā - Syā. jālasmi - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Tổ Chim Con
4. PHẨM TỔ CHIM CON
31. Này Mātali, hãy để cho các tổ chim con ở rừng cây Simbali được lánh xa khỏi đầu gọng xe. Ta sẵn lòng từ bỏ mạng sống ở nơi các A-tu-la. Chớ để các con chim này trở nên không còn có tổ. 1. Bổn Sanh Tổ Chim Con. [31]
32. Ngươi có tiếng hót làm vừa lòng, và cái lưng óng ánh, cái cổ tựa như màu ngọc bích, và chùm lông đuôi dài một sải tay, với việc nhảy múa, ta không gả con gái cho ngươi. 2. Bổn Sanh Nhảy Múa. [32]
33. Trong lúc thân thiện, các con chim ra đi và mang theo cái lưới bẫy. Khi nào chúng tranh cãi, khi ấy chúng sẽ rơi vào quyền kiểm soát của ta. 3. Bổn Sanh Trong Lúc Thân Thiện. [33]
34. Lạnh không quấy rối ta, nóng không quấy rối ta, sự vướng mắc vào tấm lưới không quấy rối ta, mà là việc con cá cái (vợ ta) nghĩ về ta rằng: ‘Gã đi đến với con cá cái khác vì khoái lạc.’ 4. Bổn Sanh Con Cá. [34]
35. Có hai cánh mà không bay được, có hai chân mà không đi được, mẹ và cha đã rời khỏi, hỡi ngọn lửa, hãy lùi lại. 5. Bổn Sanh Chim Cút Con. [35]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kulāvakavaggo
36. Yaṃ nissitā jagatiruhaṃ vihaṅgamā svāyaṃ aggiṃ pamuñcati, disā bhajatha vakkaṅgā 1 jātaṃ saraṇato bhayan ”ti. 6. Sakuṇajātakaṃ.
37. Ye vaddhamapacāyanti 2 narā dhammassa kovidā, diṭṭheva dhamme 3 pāsaṃsā samparāye4 ca suggatī ”ti. 7. Tittirajātakaṃ.
38. Nāccantaṃ nikatippañño nikatyā sukhamedhati, ārādheti5 nikatippañño bako kakkaṭakāmivā ”ti. 8. Bakajātakaṃ.
39. Maññe sovaṇṇayo rāsi sovaṇṇamālā ca nandako, yattha dāso āmajāto ṭhito thullāni gajjatī ”ti. 9. Nandajātakaṃ.
40. Kāmaṃ patāmi nirayaṃ uddhapādo6 avaṃsiro, nānariyaṃ karissāmi handa piṇḍaṃ paṭiggahā ”ti. 10. Khadiraṅgārajātakaṃ.
Kulāvakavaggo catuttho.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Sirimātalidhītarapakkhivaro ratirāgatomātāpitā ca puna, jagatīruhavuddhasukakkaṭako tathā nandakapiṇḍavarena dasa.
--ooOoo--
1 4 vaṅkaṅgā - Syā. samparāyo - Syā. 2 5 vuḍḍhamapacāyanti - Ma, Syā. ārādhe - PTS. 3 6 diṭṭhe dhamme ca - Syā. uddhaṃpādo - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Tổ Chim Con
36. Các con chim nương nhờ vào cây nào, chính cây này đây phát ra ngọn lửa.
Các con chim hãy phân tán các phương.
Sự nguy hiểm sanh lên từ nơi nương tựa.
6. Bổn Sanh Các Con Chim. [36]
37. Những người nào tôn kính bậc cao niên, (những người ấy) là những người rành rẽ về Pháp, được khen ngợi ngay trong kiếp này, và có cảnh giới an lạc trong kiếp sau. 7. Bổn Sanh Chim Đa Đa. [37]
38. Người có trí gian lận không đạt được sự an lạc tột cùng do sự gian lận, ví như con cò có trí gian lận gặp phải con cua. 8. Bổn Sanh Con Cò. [38]
39. Ta nghĩ rằng (chỗ chôn) khối của cải và xâu chuỗi vàng vòng là nơi mà tớ trai Nandaka, con của nô tỳ, đứng gào thét những lời thô lỗ. 9. Bổn Sanh Tớ Trai Nanda. [39]
40. Ta sẵn lòng rơi vào địa ngục, chân phía trên, đầu phía dưới. Việc không thánh thiện thì ta sẽ không làm. 1 Nào, xin ngài hãy thọ nhận đồ ăn khất thực. 10. Bổn Sanh Than Hừng Cây Khadira. [40]
Phẩm Tổ Chim Con là thứ tư.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Mātali vinh quang, người con gái, và các con chim, vì khoái lạc luyến ái, rồi thêm mẹ và cha, (cây cối) mọc ở đất, bậc cao niên, con cua khôn ngoan, tương tự, với tớ trai Nandaka, và đồ ăn khất thực, là mười.
--ooOoo--
1 Đức Bồ Tát nói với Ma Vương về quyết tâm của mình rồi bước qua hố than hừng để dâng vật thực đến vị Phật Độc Giác (JaA. i, 233).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Atthakāmavaggo
5. ATTHAKĀMAVAGGO
41. Yo atthakāmassa hitānukampino ovajjamāno na karoti sāsanaṃ, ajiyā pādamolubbha 1 mittako viya socatī ”ti. 1. Losakajātakaṃ.
42. Yo atthakāmassa hitānukampino ovajjamāno na karoti sāsanaṃ, kapotakassa vacanaṃ akatvā amittahatthatthagatova setī ”ti. 2. Kapotakajātakaṃ. 2
43. Yo atthakāmassa hitānukampino ovajjamāno na karoti sāsanaṃ, evaṃ so nihato seti veḷukassa yathā pitā ”ti. 3. Veḷukajātakaṃ.
44. Seyyo amitto matiyā upeto natveva mitto mativippahīno, ‘makasaṃ vadhissan ’ti hi eḷamūgo3 putto pitu abbhidā uttamaṅgan ”ti. 4. Makasajātakaṃ.
45. Seyyo amitto medhāvī yañce bālānukampako, passa rohiṇikaṃ jammiṃ mātaraṃ hantvāna socatī ”ti. 5. Rohiṇījātakaṃ.4
46. Na ve anatthakusalena atthacariyā sukhāvahā, hāpeti atthaṃ dummedho kapi ārāmiko yathā ”ti. 6. Ārāmadūsakajātakaṃ.
1 3 pādamolamba - Ma. elamūgo - Syā, PTS. 2 4 kapotajātakaṃ - Ma, PTS. rohiṇijātakaṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Mong Mỏi Sự Tấn Hóa
5. PHẨM MONG MỎI SỰ TẤN HÓA
41. Trong khi được giáo huấn, kẻ nào không làm theo lời giảng dạy của người có lòng mong mỏi sự tấn hóa, có lòng thương tưởng sự lợi ích (đến mình), (kẻ ấy) ví như Mittaka, sau khi nắm vào bàn chân của con dê, bị sầu muộn. 1. Bổn Sanh Losaka. [41]
42. Trong khi được giáo huấn, kẻ nào không làm theo lời giảng dạy của người có lòng mong mỏi sự tấn hóa, có lòng thương tưởng sự lợi ích (đến mình), (kẻ ấy) ví như (con quạ), sau khi không làm theo lời nói của chim bồ câu, bị sa vào trong tay của kẻ đối nghịch và nằm yên (chịu sự hành hạ). 2. Bổn Sanh Chim Bồ Câu. [42]
43. Trong khi được giáo huấn, kẻ nào không làm theo lời giảng dạy của người có lòng mong mỏi sự tấn hóa, có lòng thương tưởng sự lợi ích (đến mình), tương tự như thế, kẻ ấy bị giết chết nằm dài, giống như cha của (con rắn độc) Veḷuka vậy. 3. Bổn Sanh Veḷuka. [43]
44. Kẻ đối nghịch có tri thức vẫn tốt hơn người bạn hữu không có tri thức. Đứa con trai ngu dốt (nói rằng): ‘Con sẽ giết con muỗi,’ rồi đập bể đôi cái đầu của người cha. 4. Bổn Sanh Con Muỗi. [44]
45. Kẻ đối nghịch có sự thông minh vẫn tốt hơn kẻ ngu dốt có lòng thương tưởng. Ngươi hãy nhìn xem Rohiṇī đần độn, sau khi giết chết mẹ, bị sầu muộn. 5. Bổn Sanh Rohiṇī. [45]
46. Thật vậy, các việc làm có mục đích (được làm) bởi kẻ không thiện xảo về mục đích, thời không đem lại sự an lạc. Kẻ ngu muội bỏ rơi mục đích, giống như con khỉ là kẻ chăm sóc khu vườn. 6. Bổn Sanh Kẻ Làm Hỏng Khu Vườn. [46]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Atthakāmavaggo
47. Na ve anatthakusalena atthacariyā sukhāvahā, hāpeti atthaṃ dummedho koṇḍañño vāruṇiṃ yathā ”ti. 7. Vāruṇidūsakajātakaṃ.
48. Anupāyena yo atthaṃ icchati so vihaññati, cetā haniṃsu vedabbhaṃ 1 sabbe te vyasanamajjhagū ”ti. 2 8. Vedabbhajātakaṃ. 3
49. Nakkhattaṃ patimānentaṃ4 attho bālaṃ upaccagā, attho atthassa nakkhattaṃ kiṃ karissanti tārakā ”ti. 9. Nakkhattajātakaṃ.
50. Dummedhānaṃ sahassena yañño me upayācito, idāni khohaṃ yajissāmi bahū5 adhammiko jano ”ti. 10. Dummedhajātakaṃ.
Atthakāmavaggo pañcamo.
Paṭhamo paṇṇasako.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Atha mittakamātukapotavaro tathā veḷukaeḷamūgo rohiṇī, kapivāruṇicetacarā ca puna tathā tārakayaññavarena dasa.
--ooOoo--
1 vedabbaṃ - Ma, Syā. 2 4 byasanamajjhagun ti - Syā. paṭimānentaṃ - Ma, Syā. 3 5 vedabbajātakaṃ - Ma, Syā. bahu - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Mong Mỏi Sự Tấn Hóa
47. Thật vậy, các việc làm có mục đích (được làm) bởi kẻ không thiện xảo về mục đích, thời không đem lại sự an lạc. Kẻ ngu muội bỏ rơi mục đích, giống như Koṇḍañña làm hỏng rượu. 7. Bổn Sanh Kẻ Làm Hỏng Rượu. [47]
48. Kẻ nào ước muốn điều lợi ích bằng cách thức không đúng, kẻ ấy bị khốn khổ. Những kẻ trộm cướp đã giết hại Vedabbha; tất cả bọn chúng đã đi đến bất hạnh. 8. Bổn Sanh Vedabbha. [48]
49. Trong lúc kẻ ngu si chờ đợi ngôi sao, điều lợi ích đã bỏ rơi nó. Điều lợi ích (nó đạt được) chỉ là ngôi sao tiêu biểu cho điều lợi ích; các vì tinh tú sẽ làm được điều gì (sẽ đem lại điều lợi ích gì)? 9. Bổn Sanh Ngôi Sao. [49]
50. Lễ cúng tế thần linh với (việc giết chết) một ngàn kẻ ngu muội đã được ta khấn nguyện. Thật vậy, giờ đây ta sẽ cúng tế thần linh, bởi vì có nhiều kẻ phi đạo đức. 10. Bổn Sanh Những Kẻ Ngu Muội. [50]
Phẩm Mong Mỏi Sự Tấn Hóa là thứ năm.
Năm mươi kệ ngôn thứ nhất.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Giờ là chuyện gã Mittaka và mẹ, rồi đến chim bồ câu tương tự là (rắn độc) Veḷuka, (đứa con) ngu dốt, Rohiṇī (đần độn), con khỉ (phá vườn), rượu (bị làm hỏng), thêm những kẻ trộm cướp, cũng vậy, (việc xem) ngôi sao, với lễ tế thần linh, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Āsiṃsavaggo
6. ĀSIṂSAVAGGO 1
51. Āsiṃseṭheva 2 puriso na nibbindeyya paṇḍito, passāmi vohaṃ attānaṃ yathā icchiṃ tathā ahū ”ti. 1. Mahāsīlavajātakaṃ.
52. Vāyametheva puriso na nibbindeyya paṇḍito, passāmi vohaṃ attānaṃ udakā thalamubbhatan ”ti. 2. Cūḷajanakajātakaṃ.
53. Tatheva puṇṇā pātiyo 3 aññāyaṃ vattate kathā, ākārakena 4 jānāmi na cāyaṃ bhaddikā5 surā ”ti. 3. Puṇṇapātijātakaṃ.
54. Nāyaṃ rukkho durāruho napi gāmato ārakā, ākārakena3 jānāmi nāyaṃ sāduphalo6 dumo ”ti. 4. Kiṃphalajātakaṃ.7
55. Yo alīnena cittena alīnamanaso naro, bhāveti kusalaṃ dhammaṃ yogakkhemassa pattiyā, pāpuṇe anupubbena sabbasaṃyojanakkhayan ”ti. 5. Pañcāvudhajātakaṃ.
56. Yo pahaṭṭhena cittena pahaṭṭhamanaso naro, bhāveti kusalaṃ dhammaṃ yogakkhemassa pattiyā, pāpuṇe anupubbena sabbasaṃyojanakkhayan ”ti. 6. Kañcanakkhandhajātakaṃ.
1 āsīsavaggo - Ma. 2 5 asīsetheva - Ma. nevāyaṃ bhaddakā - Syā. 3 6 puṇṇapātiyo - Syā, PTS. sādhuphalo - PTS. 4 7 ākāraṇena - Ma. phalajātakaṃ - Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Hy Vọng
6. PHẨM HY VỌNG
51. Con người cần phải hy vọng, bậc sáng suốt không nên chán nản. Ta thật sự nhìn thấy được bản thân; ta đã ước muốn như thế nào thì đã thành tựu như thế ấy. 1. Bổn Sanh Sīlavā Vĩ Đại. [51]
52. Con người cần phải tinh tấn, bậc sáng suốt không nên chán nản. Ta thật sự nhìn thấy bản thân ta đã được kéo lên đất liền từ nước (biển). 2. Tiểu Bổn sanh Janaka. [52]
53. Các vò rượu vẫn đầy y như vậy, lời nói (của các ngươi) là sái quấy. Ta nhận biết nhờ vào lý do ấy; vậy rượu này không phải là rượu lành. 3. Bổn Sanh Vò Rượu Đầy. [53]
54. Cây này không khó leo lên, cũng không xa ngôi làng. Ta nhận biết nhờ vào lý do ấy; cây này không phải là cây có trái ngon ngọt. 4. Bổn Sanh Trái Cây Gì. [54]
55. Người nào, với tâm không bị lui sụt, có ý không bị lui sụt, tu tập thiện pháp nhằm đạt đến sự an toàn đối với các mối ràng buộc, có thể đạt được sự cạn kiệt tất cả các sự trói buộc theo tuần tự. 5. Bổn Sanh Năm Loại Vũ Khí. [55]
56. Người nào, với tâm hứng khởi, có ý hứng khởi, tu tập thiện pháp nhằm đạt đến sự an toàn đối với các mối ràng buộc, có thể đạt được sự cạn kiệt tất cả các sự trói buộc theo tuần tự. 6. Bổn Sanh Khối Vàng. [56]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Āsiṃsavaggo
57. Yassete caturo dhammā vānarinda yathā tava, saccaṃ dhammo dhitī 1 cāgo diṭṭhaṃ so ativattatī ”ti. 7. Vānarindajātakaṃ.
58. Yassa ete 2 tayo dhammā vānarinda yathā tava, dakkhiyaṃ sūriyaṃ paññā diṭṭhaṃ so ativattatī ”ti. 8. Tayodhammajātakaṃ.
59. Dhame dhame nātidhame atidhantaṃ hi pāpakaṃ, dhantena hi 3 sataṃ laddhaṃ atidhantena nāsitan ”ti. 9. Bherivādajātakaṃ. 4
60. Dhame dhame nātidhame atidhantaṃ hi pāpakaṃ, dhantenādhigatā bhogā te tāto vidhamī dhaman ”ti. 10. Saṅkhadhamanajātakaṃ.5
Āsiṃsavaggo chaṭṭho.6
*****
TASSUDDĀNAṂ
Yatha-icchiṃ7 tathāhudakāthalā surasāduphalovaalīnamano, sampahaṭṭhamano caturo ca tayo sataladdhakabhogadhanena dasa.
--ooOoo--
1 5 dhiti - Ma, Syā, PTS. saṅkhadhamajātakaṃ - Ma. 2 6 yassete ca - Ma, Syā, PTS. āsīsavaggo chaṭṭho - Ma. 3 7 dhamantena - Syā; dhantena - PTS. yathā icchiṃ - Ma; 4 bherivādakajātakaṃ - Ma. yathā icchi - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Hy Vọng
57. Này khỉ chúa, người nào có bốn đức tính này, giống như ngài đã có là: chân thật, trí xét đoán, nghị lực, và xả thí, người ấy vượt trội đối thủ. 7. Bổn Sanh Khỉ Chúa. [57]
58. Này khỉ chúa, người nào có ba đức tính này, giống như ngài đã có là: quyền biến, dũng cảm, và trí tuệ, người ấy vượt trội đối thủ. 8. Bổn Sanh Ba Đức Tính. [58]
59. Nên vỗ trống, nên vỗ trống, không nên vỗ trống liên hồi, bởi vì việc vỗ trống liên hồi là tai hại. Do việc vỗ trống, đã đạt được trăm tiền; do việc vỗ trống liên hồi, (tất cả) đã bị hủy hoại. 9. Bổn Sanh Tiếng Trống. [59]
60. Nên thổi tù và, nên thổi tù và, không nên thổi tù và liên hồi, bởi vì việc thổi tù và liên hồi là tai hại. Do việc thổi tù và, đã đạt được các của cải; người cha, trong khi thổi tù và, đã làm tiêu tan các của cải. 10. Bổn Sanh Thổi Tù Và. [60]
Phẩm Hy Vọng là thứ sáu.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Muốn thế nào đã thành tựu thế ấy, đến đất liền từ nước, rượu, như là trái cây ngon ngọt, có ý không bị lui sụt, có ý hứng khởi, bốn đức tính, và ba đức tính, đã đạt được trăm tiền, với của cải và tài sản, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Itthivaggo
7. ITTHIVAGGO
61. Asā 1 lokitthiyo nāma velā tāsaṃ na vijjati, sārattā ca pagabbhā ca sikhī sabbaghaso yathā, tā hitvā pabbajissāmi vivekamanubrūhayan ”ti. 1. Asātamantajātakaṃ.
62. Yaṃ brāhmaṇo avādesi vīṇaṃ sammukhaveṭhito, 2 andhabhūtā 3 bhatā bhariyā tāsu ko jātu vissase ”ti. Andhabhūtajātakaṃ. 4
63. Kodhanā akataññū ca pisunā 5 ca vibhedikā,6 brahmacariyaṃ cara bhikkhu so sukhaṃ na hohisī ”ti.7 3. Takkajātakaṃ.8
64. Mā su nandi icchati maṃ māsu soci na icchati,9 thīnaṃ bhāvo durājāno macchassevodake gatan ”ti. 4. Durājānajātakaṃ.
65. Yathā nadī ca pantho ca pānāgāraṃ sabhā papā, evaṃ lokitthiyo nāma nāsaṃ kujjhanti paṇḍitā ”ti. 5. Anabhiratijātakaṃ.
1 6 āsā - Syā, PTS. pisuṇā mittabhedikā - Ma. 2 7 samukhaveṭhito - Ma. na vihāhasīti - Ma; 3 aṇḍabhūtā - Ma, Syā, PTS. na vihāhisīti - Syā, PTS. 4 8 aṇḍabhūtajātakaṃ - Ma, Syā, PTS. takkapaṇḍitajātakaṃ - Ma. 5 9 pisuṇā - Ma, Syā, PTS. na micchati - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Người Nữ
7. PHẨM NGƯỜI NỮ
61. Các người nữ ở thế gian bị xem là không tốt, đối với họ không có sự chừng mực, họ bị luyến ái và xấc xược, giống như ngọn lửa ngấu nghiến tất cả các thứ. Sau khi từ bỏ họ, tôi sẽ xuất gia, thực hành hạnh độc cư. 1. Bổn Sanh Chú Thuật Asāta. [61]
62. Chuyện người Bà-la-môn đã tấu cây đàn vīṇā với khuôn mặt bị che kín, và cô vợ được nuôi dưỡng từ lúc ở trong bào thai; vậy ai có thể đặt niềm tin chắc chắn ở những người nữ? 2. Bổn Sanh Ở Trong Bào Thai. [62]
63. Người nữ có sự giận hờn và không biết ơn, có sự đâm thọc và chia rẽ bạn bè. Này tỳ khưu, hãy sống Phạm hạnh. Ngươi đây sẽ không đánh mất sự an lạc. 3. Bổn Sanh Sữa Bơ. [63]
64. ‘Nàng thích ta,’ (biết vậy) chớ vui mừng; ‘nàng không thích ta,’ (biết vậy) chớ sầu muộn. Bản chất người nữ là khó hiểu, tựa như việc di chuyển của loài cá ở trong nước. 4. Bổn Sanh Khó Hiểu. [64]
65. Giống như dòng sông, đường lộ, quán rượu, phòng hội, và vại nước (dành cho khách bộ hành), các người nữ ở thế gian bị xem là như vậy; những bậc sáng suốt không nổi cơn giận dữ đối với các nàng. 5. Bổn Sanh Không Hứng Thú. [65]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Itthivaggo
66. Ekā icchā pure āsi aladdhā mudulakkhaṇaṃ, yato laddhā aḷārakkhī 1 icchā icchaṃ vijāyathā ”ti. 6. Mudulakkhaṇajātakaṃ.
67. Ucchaṅge deva me putto pathe dhāvantiyā pati, tañca desaṃ na passāmi yato sodariyamānaye ”ti. 2 7. Ucchaṅgajātakaṃ.
68. Yasmiṃ mano nivisati cittaṃ vāpi 3 pasīdati, adiṭṭhapubbake pose kāmaṃ tasmimpi vissase ”ti. 8. Sāketajātakaṃ.
69. Dhiratthu taṃ visaṃ vantaṃ yamahaṃ jīvitakāraṇā, vantaṃ paccāvamissāmi mataṃ me jīvitā varan ”ti. 9. Visavantajātakaṃ.
70. Na taṃ jitaṃ sādhu jitaṃ yaṃ jitaṃ avajīyati,4 taṃ kho jitaṃ sādhu jitaṃ yaṃ jitaṃ nāvajīyatī ”ti.5 10. Kuddālajātakaṃ.
Itthivaggo6 sattamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Sikhī sabbaghasopi ca vīṇavaro pisunamittabhedikānandinadī, mudulakkhaṇasodariyā ca mano visasādhujitena bhavanti dasa.
--ooOoo--
1 4 aḷārakkhi - Syā. avajiyyati - Syā. 2 5 sodariyaṃnayo - Ma. nāvajiyyatī ti - Syā. 3 6 cittañcāpi - Ma, Syā; cittaṃ cāpi - PTS. itthīvaggo - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Người Nữ
66. Một điều ước muốn trước đây chưa đạt được là (hoàng hậu với) đặc tính dịu dàng. Từ khi đôi mắt kiều diễm đã đạt được, ước muốn (này) đã nảy sanh ra ước muốn (khác nữa). 6. Bổn Sanh Đặc Tính Dịu Dàng. [66]
67. Tâu bệ hạ, đối với thiếp, đứa con trai (là dễ đạt được) ở trong lòng, người chồng (là dễ đạt được) trong khi thiếp chạy ở đường lộ, và thiếp không nhìn thấy khu vực nào có thể đem lại (cho thiếp) người anh trai. 7. Bổn Sanh Ở Trong Lòng. [67]
68. Ý kiên định ở người nào, hoặc tâm tịnh tín vào người nào, là người chưa từng được thấy trước đây, đương nhiên nên tin tưởng người ấy. 8. Bổn Sanh Sāketa. [68]
69. Thật xấu hổ thay chất độc đã được ói ra ấy! Vì lý do mạng sống, ta sẽ phải nuốt vật đã ói ra ấy vào lại! Cái chết đối với ta là quý hơn mạng sống. 9. Bổn Sanh Chất Độc Đã Được Ói Ra. [69]
70. Chiến thắng ấy không là chiến thắng tốt đẹp, là chiến thắng rồi lại bị chiến bại. Chiến thắng ấy quả là chiến thắng tốt đẹp, là chiến thắng không bị chiến bại nữa. 10. Bổn Sanh Cái Cuốc. [70]
Phẩm Người Nữ là thứ bảy.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Ngọn lửa ngấu nghiến tất cả các thứ, và cây đàn vīṇā, cô nàng đâm thọc và chia rẽ bạn bè, chớ vui mừng, dòng sông, có đặc tính dịu dàng, người anh trai, và ý (kiên định), với chất độc, và chiến thắng tốt đẹp, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Varaṇavaggo
8. VARAṆAVAGGO 1
71. Yo pubbe karaṇīyāni pacchā so kātumicchati, varaṇakaṭṭha 2bhañjova sa pacchāmanutappatī ”ti. 1. Varaṇajātakaṃ. 3
72. Akataññussa posassa niccaṃ vivaradassino, sabbañce paṭhaviṃ 4 dajjā neva naṃ abhirādhaye ”ti. 2. Sīlavanāgarājajātakaṃ.5
73. Saccaṃ kirevamāhaṃsu narā ekacciyā idha, kaṭṭhaṃ viplāvitaṃ6 seyyo na tvevekacciyo naro ”ti. 3. Saccaṃkirajātakaṃ.
74. Sādhu sambahulā ñātī api rukkhā araññajā, vāto vahati ekaṭṭhaṃ brahantampi vanaspatin ”ti.7 4. Rukkhadhammajātakaṃ.
75. Abhitthanaya pajjunna nidhiṃ kākassa nāsaya, kākaṃ sokāya randhehi mañca sokā pamocayā ”ti. 5. Macchajātakaṃ.
76. Asaṅkiyomhi gāmamhi araññe natthi me bhayaṃ, ujumaggaṃ samārūḷho mettāya karuṇāya cā ”ti. 6. Asaṅkiyajātakaṃ.
1 5 varuṇavaggo - Ma. sīlavahatthijātakaṃ - Ma; sīlavanāgajātakaṃ - Syā, PTS. 2 6 varuṇakaṭṭha - Ma; kaṭṭhaṃ niplavitaṃ - Ma; varuṇakaṭṭhaṃ - Syā. kaṭṭhaṃ nipphavitaṃ - Syā; 3 varuṇajātakaṃ - Ma, Syā. kaṭṭhavipalāvitaṃ - PTS. 4 7 pathaviṃ - Ma. vanappatin ti - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Cây Varaṇa
8. PHẨM CÂY VARAṆA
71. Kẻ nào có những công việc cần phải làm trước, kẻ ấy lại muốn làm sau, tựa như gã bẻ củi ở cây varaṇa, kẻ ấy hối tiếc về sau này. 1. Bổn Sanh Cây Varaṇa. [71]
72. Đối với con người không biết ơn nghĩa, thường xuyên soi mói lỗi lầm, dầu ban cho toàn thể trái đất, cũng không bao giờ làm vừa lòng kẻ ấy. 2. Bổn Sanh Voi Chúa Giới Hạnh. [72]
73. Ở đây, nghe rằng một số người đã nói sự thật như vầy: (Vớt lên) khúc gỗ bị trôi nổi còn tốt hơn, một số người quả thật không tốt bằng. 3. Bổn Sanh Sự Thật Nghe Nói. [73]
74. Tốt thay có nhiều bà con, các cây sanh trưởng ở rừng cũng vậy. Gió quật ngã cây đứng đơn độc một mình, mặc dầu to lớn. 4. Bổn Sanh Quy Luật Cây Cối. [74]
75. Này Thần Mưa, hãy nổi sấm lên, hãy tiêu hủy đồ dự trữ của loài quạ, hãy nung nấu loài quạ bằng sầu muộn, và hãy giải thoát ta khỏi nỗi sầu muộn. 5. Bổn Sanh Con Cá. [75]
76. Ta không sợ sệt khi ở trong làng, ta không có sự sợ hãi khi ở trong rừng. Ta đã bước lên đạo lộ ngay thẳng với tâm từ ái và với lòng bi mẫn. 6. Bổn Sanh Không Sợ Sệt. [76]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Varaṇavaggo
77. Usabhā rukkhā gāviyo gāvā 1 ca asso kaṃso sigālī 2 ca kumbho, pokkharaṇī ca apākacandanaṃ lāpūni 3 sīdanti silā plavanti, maṇḍūkiyo kaṇhasappe gilanti kākaṃ suvaṇṇā 4 parivārayanti, tasāvakā 5 eḷakānaṃ bhayā hi 6 vipariyāso 7 vattati na idhamatthī ”ti.8 7. Mahāsupinajātakaṃ.
78. Ubho khañjā ubho kuṇī ubho visamacakkhukā,9 ubhinnaṃ piḷakā jātā nāhaṃ passāmi illīsan ”ti.10 8. Illīsajātakaṃ.11
79. Yato viluttā ca hatā ca gāvo daḍḍhāni gehāni jano ca nīto, athāgamā puttahatāya putto kharassaraṃ deṇḍimaṃ12 vādayanto ”ti. 9. Kharassarajātakaṃ.
80. Yante pavikatthitaṃ pure atha te pūtisarā saranti13 pacchā, ubhayaṃ na sameti bhīmasena yuddhakathā ca idaṃ ca te vihaññan ”ti. 10. Bhīmasenajātakaṃ.
Varaṇavaggo14 aṭṭhamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Varaṇā akataññūvaresu saccavaraṃ savanappatinā ca abhitthanaya, karuṇāya silāplava illīsato puna deṇḍima pūtisarena dasa.
--ooOoo--
1 8 gavā - Ma, Syā, PTS. nayidhamatthī ti - Ma, Syā. 2 9 siṅgālī - Ma. visamacakkhulā - PTS. 3 10 lābūni - Ma; lāvūni - Syā. illisan ti - Ma, Syā. 4 11 supaṇṇā - Ma. illisajātakaṃ - Ma, Syā. 5 12 tasā vakā - Ma, Syā, PTS. diṇḍimaṃ - Ma. 6 13 bhayāhi - Ma. sajanti - Ma, Syā, PTS. 7 14 vipariyāyo - Syā. varuṇavaggo - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Cây Varaṇa
77. (Bốn) con bò mộng, các cây (nhỏ), các con bò cái, và các con bò tơ, con ngựa (hai miệng), cái bát vàng, chó rừng cái, và cái chum nước, hồ sen, (cơm) chưa chín, và gỗ trầm hương, các trái bầu bí chìm xuống, các tảng đá lớn nổi trôi, những con ếch (nhỏ) nuốt chửng các con rắn độc màu đen, những con chim lông vàng theo hầu con quạ, những con chó sói run rẩy chính vì nỗi sợ hãi đối với các con dê rừng, sự việc đảo ngược xảy ra chẳng phải ở nơi này. 7. Bổn Sanh Các Giấc Chiêm Bao Lớn. [77]
78. Cả hai đều què, cả hai đều gù, cả hai đều có mắt lé, mụt cóc mọc ở (đầu của) cả hai, tôi không nhìn ra được (ai là) Illīsa. 8. Bổn Sanh (Triệu Phú) Illīsa. [78]
79. Vào lúc đã cướp bóc xong, và trâu bò đã bị giết thịt, các ngôi nhà đã bị đốt cháy, và người làng đã bị dẫn đi, khi ấy, người con trai không có liêm sỉ đã trở về, (vừa đi vừa) vỗ vào chiếc trống con làm vang lên âm thanh inh ỏi. 9. Bổn Sanh Âm Thanh Inh Ỏi. [79]
80. Sự khoác lác của ngươi lúc trước đây, rồi sau này, các chất hôi thối của ngươi tuôn chảy, này Bhīmasena, hai điều này không tương xứng, lời nói về chiến trận và việc gây phiền toái này của ngươi. 10. Bổn Sanh Bhīmasena. [80]
Phẩm Cây Varaṇa là thứ tám.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Cây Varaṇa, ở những chuyện về kẻ vô ơn, chuyện sự thật, với cây (đứng một mình), và hãy nổi sấm lên, với lòng bi mẫn, sự nổi trôi của các tảng đá lớn, (triệu phú) Illīsa, rồi thêm chiếc trống con, với chất hôi thối, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Apāyimhavaggo
9. APĀYIMHAVAGGO
81. Apāyimha anaccimha agāyimha rudimha ca, visaññakaraniṃ pītvā 1 diṭṭhā nāhumha vānarā ”ti. 1. Surāpānajātakaṃ.
82. Atikkamma ramaṇakaṃ sadāmattañca dūbhakaṃ, svāsi pāsāṇamāsīno yasmā jīvaṃ na mokkhasī ”ti. 2. Mittavindajātakaṃ. 2
83. Mitto have sattapadena hoti sahāyo pana dvādasakena hoti, māsaddhamāsena 3 ca ñāti hoti tatuttariṃ attasamopi hoti, sohaṃ kathaṃ attasukhassa hetu cirasanthutaṃ 4 kāla 5kaṇṇiṃ jaheyyan ”ti. 3. Kāla6kaṇṇijātakaṃ.
84. Ārogyamicche paramañca lābhaṃ sīlañca vuddhānumataṃ sutañca, dhammānuvattī ca alīnatā ca atthassa dvārā pamukhā chaḷete ”ti.6 4. Atthassadvārajātakaṃ.
85. Āyatidosaṃ7 nāññāya yo kāme patisevati,8 vipākante hananti9 naṃ kiṃpakka10miva bhakkhitan ”ti. 5. Kiṃpakkajātakaṃ.10
1 6 visaññikaraṇiṃ pitvā - Ma, Syā. chal ete ti - PTS. 2 7 mittavindakajātakaṃ - Ma. āyatiṃ dosaṃ - Ma, Syā, PTS. 3 8 māsaḍḍhamāsena - Ma, Syā. paṭisevati - Ma, Syā. 4 9 cirasatthunaṃ - PTS. hanantī - Syā, PTS. 5 kāḷao - Ma, Syā, PTS. 10 kimpakkajātakaṃ - Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Chúng Tôi Đã Uống
9. PHẨM CHÚNG TÔI ĐÃ UỐNG
81. Chúng tôi đã uống (rượu), chúng tôi đã múa, chúng tôi đã hát, và chúng tôi đã khóc. Sau khi uống chất làm cho không còn tỉnh táo (rượu), chúng tôi được nhìn thấy là còn chưa hóa thành những con khỉ. 1. Bổn Sanh Uống Rượu. [81]
82. Sau khi đã đi qua tòa lâu đài bằng pha-lê, bằng bạc, và bằng ngọc ma- ni, ngươi đây đã ngồi vào tảng đá; vì thế ngươi sẽ không thoát khỏi cuộc sống (khổ hình cho đến khi nào nghiệp ác được chấm dứt). 2. Bổn Sanh Mittavinda. [82]
83. Thật vậy, với bảy bước chân đi (cạnh nhau) là bạn bè, hơn nữa, với mười hai ngày (cộng sự) là thân hữu, và với một tháng (hay) nửa tháng (sống chung) là bà con, hơn thế nữa thì được xem như là bản thân mình vậy. Làm sao ta đây vì nguyên nhân của sự sung sướng cho bản thân mà có thể từ bỏ Kālakaṇṇī đã được thân thiết lâu nay? 3. Bổn Sanh Kālakaṇṇī. [83]
84. Nên ước muốn sự không bệnh, là sự đạt được tối thắng, và giới hạnh, sự tùy thuận đối với các bậc trưởng thượng, và sự lắng nghe, sự vận hành theo Giáo Pháp, và trạng thái không lui sụt, sáu điều này là những cánh cửa chính yếu đưa đến sự tấn hóa. 4. Bổn Sanh Cánh Cửa Đưa Đến Tấn Hóa. [84]
85. Sau khi không biết sự tai hại ở tương lai, kẻ nào theo đuổi các dục, các dục giết chết kẻ ấy vào giai đoạn cuối của sự thành tựu quả báo, tựa như trái cây kiṃpakka đã được ăn vào (sẽ giết chết kẻ đã ăn trái cây ấy). 5. Bổn Sanh Trái Cây Kiṃpakka. [85]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Apāyimhavaggo
86. Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ sīlaṃ loke anuttaraṃ, passa ghoraviso nāgo sīlavā ’ti na haññatī ”ti. 6. Sīlavīmaṃsajātakaṃ. 1
87. Yassa maṅgalā samūhatā 2 uppātā 3 supinā ca lakkhaṇā ca, samaṅgala4dosavītivatto yugayogādhigato na jātumetī ”ti. 7. Maṅgalajātakaṃ.
88. Kalyāṇimeva muñceyya na hi muñceyya pāpikaṃ, mokkho kalyāṇiyā sādhu mutvā tapati5 pāpikan ”ti. 8. Sārambhajātakaṃ.
89. Vācāva kira te āsi saṇhā sakhilabhāṇino, tiṇamatte asajjittho no ca nikkhasataṃ haran ”ti. 9. Kuhakajātakaṃ.
90. Yo pubbe katakalyāṇo katattho nāvabujjhati, pacchā kicce samuppanne kattāraṃ nādhigacchatī ”ti. 10. Akataññūjātakaṃ.6
Apāyimhavaggo navamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Apāyimha ca dūbhakasattapadaṃ chaḷadvāra ca āyatinā ca puna, ahisīlava maṅgalipāpikassā satanikkhakatatthavarena dasa.
--ooOoo--
1 4 sīlavīmaṃsakajātakaṃ - Ma; so maṅgalao - Ma, Syā; sīlavīmaṃsanajātakaṃ - Syā, PTS. sa maṅgalao - PTS. 2 5 samūhatāse - Ma. tappati - Ma, Syā. 3 6 uppādā - PTS. akataññujātakaṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Chúng Tôi Đã Uống
86. Nghe rằng giới quả thật là tốt đẹp, giới là vô thượng ở thế gian. Hãy nhìn xem, con rắn có chất độc dữ dội (không cắn người) được khen là ‘có giới,’ nó không bị giết chết. 6. Bổn Sanh Suy Xét Về Giới. [86]
87. Đối với vị nào, các điềm lành, các (hiện tượng) sao băng, các giấc chiêm bao, và các dấu hiệu (báo trước) đã được nhổ lên, vị ấy đã vượt qua các điềm lành và điềm xấu, đã ngự trị các ách (ô nhiễm) và các sự ràng buộc, không đi đến tái sanh. 7. Bổn Sanh Các Điềm Lành. [87]
88. Nên thốt ra lời tốt lành, không nên thốt ra lời ác độc. Việc thốt ra lời tốt lành là tốt đẹp, sau khi thốt ra lời ác độc thì bị nóng nảy. 8. Bổn Sanh Bò Kéo Sārambha. [88]
89. Nghe rằng lời nói của ngươi – của người có lời nói tử tế – quả là mềm mỏng. Ông đã vương vấn vào vật nhỏ nhoi như là cọng cỏ, nhưng không (vương vấn) trong khi lấy trộm trăm đồng tiền vàng. 9. Bổn Sanh Kẻ Lừa Gạt. [89]
90. Người nào trước đây đã được (người khác) làm việc tốt lành, đã được (người khác) làm điều lợi ích, mà không nhận biết (công ơn), sau này khi công việc phát sanh, thì (sẽ) không có được người giúp sức. 10. Bổn Sanh Kẻ Vô Ơn. [90]
Phẩm Chúng Tôi Đã Uống là thứ chín.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Chúng tôi đã uống, ngọc ma-ni, và bảy bước chân đi, sáu cánh cửa, và thêm nữa là với việc ở tương lai, con rắn có giới hạnh, điềm lành, và lời nói ác độc, trăm đồng tiền vàng, với điều lợi ích đã được làm, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Littavaggo
10. LITTAVAGGO
91. Littaṃ paramena tejasā gilamakkhaṃ puriso na bujjhati, gila re gila pāpadhuttaka pacchā te kaṭukaṃ bhavissatī ”ti. 1. Littajātakaṃ.
92. Ukkaṭṭhe sūramicchanti mantīsu akutūhalaṃ, piyañca annapānamhi atthe jāte ca paṇḍitan ”ti. 2. Mahāsārajātakaṃ.
93. Na vissase avissatthe vissatthepi na vissase, vissāsā bhayamanveti sīhaṃva migamātukā ”ti. 3. Vissāsabhojanajātakaṃ. 1
94. So tatto sosīno 2 eko bhiṃsanake vane, naggo na caggimāsīno esanā pasuto3 munī ”ti. 4. Lomahaṃsajātakaṃ.
95. Aniccā vata saṅkhārā uppādavayadhammino, uppajjitvā nirujjhanti tesaṃ vūpasamo sukho ”ti. 5. Mahāsudassanajātakaṃ.
1 3 visāsabhojanajātakaṃ - Ma. esanāpasuto - Ma, Syā, PTS. 2 sotatto sosindo ceva - Ma; sotatto sosīto gato - Syā; sotatto sosīto - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Đã Được Thoa
10. PHẨM ĐÃ ĐƯỢC THOA
91. Trong khi nuốt vào con xúc xắc đã được thoa (chất độc) có năng lực cực mạnh, con người không biết được. ‘Nào, hãy nuốt vào! Này kẻ vô lại xấu xa, hãy nuốt vào. Về sau, sự cay nóng sẽ có cho ngươi.’ 1. Bổn Sanh Đã Được Thoa. [91]
92. Ở chiến trường, họ mong muốn người dũng cảm; trong số các cố vấn, (họ mong muốn) vị không bộp chộp; trong việc ăn uống, (họ mong muốn) người yêu mến; và khi công việc sanh khởi, (họ mong muốn) người sáng suốt. 2. Bổn Sanh Phẩm Chất Vĩ Đại. [92]
93. Không nên tin cậy kẻ không được tin cậy, cũng không nên tin cậy kẻ đã được tin cậy. Do tin cậy, sự sợ hãi xảy đến, tựa như con nai cái đến với con sư tử. 3. Bổn Sanh Thọ Dụng Do Sự Tin Cậy. [93]
94. Bị nóng ran, bị lạnh buốt, một mình trong khu rừng có sự kinh hoàng, trần truồng, và không ngồi gần ngọn lửa, bậc hiền trí đeo đuổi sự tầm cầu. 4. Bổn Sanh Rởn Lông. [94]
95. Quả vậy, các pháp hữu vi là vô thường, có pháp sanh và diệt, sau khi sanh lên chúng hoại diệt, sự vắng lặng của chúng là an lạc. 5. Bổn Sanh Vua Mahāsudassana. [95]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Littavaggo
96. Samatittikaṃ anavasesakaṃ 1 telapattaṃ yathā parihareyya, evaṃ sacittamanurakkhe patthayāno disaṃ agatapubban ”ti. 6. Telapattajātakaṃ.
97. Jīvakañca mataṃ disvā dhanapāliñca duggataṃ, panthakañca vane mūḷhaṃ pāpako punarāgato ”ti. 7. Nāmasiddhijātakaṃ.
98. Sādhu kho paṇḍito nāma natveva 2 atipaṇḍito, atipaṇḍitena puttena manamhi upakūlito ”ti.3 8. Kūṭavāṇijajātakaṃ.
99. Parosahassampi samāgatānaṃ kandeyyuṃ te4 vassasataṃ apaññā, ekova seyyo puriso sapañño yo bhāsitassa vijānāti atthan ”ti. 9. Parosahassajātakaṃ.
100. Asātaṃ sātarūpena piyarūpena appiyaṃ, dukkhaṃ sukhassa rūpena pamattamativattatī ”ti. 10. Asātarūpajātakaṃ.
Littavaggo dasamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Gilamakkhakutūhalamātukassā muninā ca aniccatapatthavaraṃ, dhanapālivaro atipaṇḍitako saparosahassa asāta dasa.
Majjhimapaṇṇāsako.
--ooOoo--
1 3 anavasekaṃ - Ma, Syā. upakūḷito ti - Ma, PTS; upakuṭṭhito ti - Syā. 2 4 na tveva - Ma, Syā; n’ atth’ eva - PTS. kandeyyu te - Syā; kandeyyun te - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Đã Được Thoa
96. Giống như người mang đi cái bát dầu được chứa đầy ngang tới miệng, người đang ước nguyện khu vực trước đây chưa đi đến (Niết Bàn) nên hộ trì tâm của mình như vậy. 6. Bổn Sanh Cái Bát Dầu. [96]
97. Sau khi nhìn thấy gã Jīvaka (người còn sống) bị chết, cô Dhanapālī (người gìn giữ tài sản) bị nghèo khổ, và gã Panthaka (người chỉ đường) bị lạc lối ở trong rừng, Pāpaka đã quay về lại. 7. Bổn Sanh Sự Thành Tựu Của Tên Gọi. [97]
98. Tốt đẹp thay có tên là ‘sáng suốt’, nhưng tên ‘quá sáng suốt’ không là vậy. Bởi đứa con trai tên ‘quá sáng suốt,’ ta bị cháy phỏng nửa thân người. 8. Bổn Sanh Thương Buôn Xảo Trá. [98]
99. Dẫu hơn một ngàn người đã tụ hội lại, những kẻ ấy than khóc một trăm năm, không có trí tuệ, chỉ một người có trí tuệ vẫn tốt hơn, là người hiểu được ý nghĩa của lời đã được nói ra. 9. Bổn Sanh Hơn Một Ngàn Người. [99]
100. Không khoái lạc dưới hình thức khoái lạc, không đáng yêu dưới hình thức đáng yêu, khổ đau dưới hình thức hạnh phúc chế ngự kẻ bị xao lãng. 10. Bổn Sanh Hình Thức Không Khoái Lạc. [100]
Phẩm Đã Được Thoa là thứ mười.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Trong khi nuốt vào con xúc xắc, vị không bộp chộp, con nai cái, với bậc hiền trí, tính chất vô thường, chuyện ước nguyện, chuyện Dhanapālī, kẻ quá sáng suốt, với hơn một ngàn người, không khoái lạc, là mười.
Năm mươi kệ ngôn giữa.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Parosatavaggo
11. PAROSATAVAGGO
101. Parosatañcepi 1 samāgatānaṃ jhāyeyyuṃ te 2 vassasataṃ apaññā, ekova seyyo puriso sapañño yo bhāsitassa vijānāti atthan ”ti. 1. Parosatajātakaṃ.
102. Yo dukkhaphuṭṭhāya 3 bhaveyya tāṇaṃ so me pitā dūbhi 4 vane karoti, sā kassa kandāmi vanassa majjhe yo tāyitā so sahasā5 karotī ”ti. 2. Paṇṇikajātakaṃ.
103. Yattha verī nivasati6 na vase tattha paṇḍito, ekarattaṃ dirattaṃ vā dukkhaṃ vasati verisū ”ti. 3. Verījātakaṃ.
104. Catubbhi aṭṭhajjhagamā aṭṭhāhi pi ca soḷasa, soḷasāhi ca battiṃsa7 atricchaṃ cakkamāsado, icchāhatassa posassa cakkaṃ bhamati matthake ”ti. 4. Mittavindajātakaṃ.
105. Bahuṃ petaṃ vane kaṭṭhaṃ vāto bhañjati dubbalaṃ, tassa ce bhāyasī nāga kiso nūna bhavissasī ”ti. 5. Dubbalakaṭṭhajātakaṃ.
1 5 parosataṃ vepi - Syā, PTS. sahasaṃ - Ma. 2 6 jhāyeyyu te - Syā; jhāyeyyun te - PTS. verī nivisati - Ma, PTS; 3 dukkhapuṭṭhāya - PTS. veriṃ niviṃsati - Syā. 4 7 dubbhi - Ma, Syā. bāttiṃsa - Ma; battiṃsā - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Hơn Một Trăm Người
11. PHẨM HƠN MỘT TRĂM NGƯỜI
101. Thậm chí nếu hơn một trăm người đã tụ hội lại, những kẻ ấy tham thiền một trăm năm, không có trí tuệ, chỉ một người có trí tuệ vẫn tốt hơn, là người hiểu được ý nghĩa của lời đã được nói ra. 1. Bổn Sanh Hơn Một Trăm Người. [101]
102. Người nào là nơi nương tựa của tôi khi tôi bị xúc chạm khổ đau, người ấy là cha của tôi, kẻ lập kế hãm hại tôi ở trong khu rừng. Tôi đây khóc lóc cho ai ở giữa khu rừng? Người bảo vệ tôi lại là người làm điều bạo lực (đối với tôi). 2. Bổn Sanh Người Bán Rau. [102]
103. Kẻ thù cư ngụ ở nơi nào, người sáng suốt không nên sống ở nơi ấy, dầu là một đêm hoặc hai đêm sống một cách khổ sở giữa những kẻ thù. 3. Bổn Sanh Kẻ Thù. [103]
104. Với bốn (nữ nhân), gã đã đi đến tám, và cũng với tám rồi mười sáu, và với mười sáu rồi ba mươi hai (nữ nhân), trong khi ước muốn quá lố, gã nhận lấy bánh xe. Bánh xe quay tròn ở trên đầu của kẻ bị hành hạ bởi ước muốn. 4. Bổn Sanh Mittavinda. [104]
105. Nhánh cây này có nhiều ở trong rừng, cơn gió bẻ gãy cành yếu ớt. Này voi, nếu ngươi sợ hãi điều ấy, chắc chắn ngươi sẽ bị gầy ốm. 5. Bổn Sanh Nhánh Cây Yếu Ớt. [105]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Parosatavaggo
106. Susukhaṃ 1 vata maṃ jīvantaṃ pacamānā udañcanī, corī jāyappavādena telaṃ loṇañca yācatī ”ti. 6. Udañcanījātakaṃ.
107. Sādhu kho sippakaṃ nāma api yādisakīdisaṃ, passa khañjappahārena laddhā gāmā catuddisā ”ti. 7. Sālittakajātakaṃ.
108. Sikkheyya sikkhitabbāni santi sacchandino 2 janā, bāhiyā hi 3 suhannena rājānamabhirādhayī ”ti. 8. Bāhiyajātakaṃ.
109. Yathanno puriso hoti tathannā tassa devatā, āharetaṃ kaṇaṃ pūvaṃ 4 mā me bhāgaṃ vināsayā ”ti. 9. Kuṇḍapūvajātakaṃ.
110. Sabbasaṃhārako natthi suddhaṃ kaṅgu pavāyati, alikaṃ bhāsatayaṃ5 dhuttī saccamāha6 mahallikā ”ti. 10. Sabbasaṃhārakapañhajātakaṃ.
Parosatavaggo ekādasamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Saparosatatāyitaverī puna bhamacakkatha nāgasirivhayano, sukhakañcavatasippakabāhiyā kuṇḍapūvamahallikakā ca dasa.
--ooOoo--
1 5 sukhaṃ - Ma, Syā, PTS. bhāyatiyaṃ - Ma; 2 tacchandino - Ma, Syā. bhāsatiyaṃ - Syā; 3 bāhiyāpi - Syā, PTS. bhāsati ’yaṃ - PTS. 4 6 kuṇḍapūvaṃ - Ma, Syā. saccamāhu - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Hơn Một Trăm Người
106. Thật vậy, trong khi tôi đang sống vô cùng hạnh phúc, cô nàng, tựa như cái thùng xách nước, đang hành hạ tôi. Nữ đạo tặc, với danh xưng người vợ, đòi hỏi dầu và muối. 6. Bổn Sanh Cái Thùng Xách Nước. [106]
107. Tốt lành thay gọi là người có nghề nghiệp, bất luận nghề gì và như thế nào. Ngươi hãy nhìn xem, bốn ngôi làng ở bốn hướng đã đạt được nhờ vào việc ném (phân dê) của người què. 7. Bổn Sanh Ném Sỏi. [107]
108. Nên học tập những điều cần được học tập. Con người có mong muốn riêng tư (về nghề nghiệp). Chính cô thôn nữ với việc tiểu tiện khéo léo đã làm hài lòng đức vua. 8. Bổn Sanh Cô Thôn Nữ. [108]
109. Con người có thức ăn thế nào, thiên thần của người ấy có thức ăn như vậy. Ngươi hãy mang lại bánh cám ấy, ngươi chớ làm mất phần của ta. 9. Bổn Sanh Bánh Bột Cám. [109]
110. Không có mùi thơm tổng hợp của mọi loài hoa, vòng đeo bằng sợi chỉ tỏa ra hương thơm của hoa kaṅgu tinh khiết. Cô gái vô lại này nói lời sai trái, bà lão đã nói sự thật. 10. Bổn Sanh Câu Hỏi Về Hương Thơm Tổng Hợp. [110]
Phẩm Hơn Một Trăm Người là thứ mười một.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Với hơn một trăm người, người bảo vệ, lại thêm kẻ thù, rồi bánh xe quay tròn, con voi có tên Siri, và thật vậy con người hạnh phúc, có nghề nghiệp, cô thôn nữ, bánh bột cám, và bà lão, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Haṃsavaggo
12. HAṂSAVAGGO 1
111. Haṃsi tvaṃ 2 evamaññasi seyyo puttena pitāti rājaseṭṭha, handassatarassa te ayaṃ assatarassa hi gadrabho pitā ”ti. 1. Gadrabhapañho. 3
112. Yena sattubilaṅgā 4 ca diguṇapalāso ca pupphito, yenādāmi 5 tena vadāmi yena nādāmi 6 na tena vadāmi, esa maggo yavamajjhakassa etaṃ channapathaṃ vijānāhī ”ti. 2. Amarādevīpañho. 7
113. Saddahāsi sigālassa8 surāpītassa brāhmaṇa, sippikānaṃ sataṃ natthi kuto kaṃsasatā duve ”ti. 3. Sigālajātakaṃ.9
114. Bahucintī appacintī ca10 ubho jāle abajjhare, mitacintī amocesi11 ubho tattha samāgatā ”ti. 4. Mitacintijātakaṃ.
115. Yāyaññamanusāsati sayaṃ loluppacāriṇī,12 sāyaṃ vipakkhikā seti hatā cakkena sāḷikā ”ti.13 5. Anusāsikajātakaṃ.
1 8 haṃcivaggo - Ma. siṅgālassa - Ma. 2 9 haṃci tuvaṃ - Ma; siṅgālajātakaṃ tatiyaṃ - Ma; haṃsi tuvaṃ - Syā, PTS. sigālajātakaṃ tatiyaṃ - Syā. 3 10 gadrabhapañhajātakaṃ - Ma. appacintī - Ma. 4 11 sattuvilaṅgā - Syā. pamocesī - Ma. 5 12 yena dadāmi - Ma. loluppacārinī - Ma, Syā, PTS. 6 13 na dadāmi - Ma. sāsikāti - Ma; 7 amarādevīpañhajātakaṃ dutiyaṃ - Ma. sālikāti - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Thiên Nga
12. PHẨM THIÊN NGA
111. Tâu chúa thượng, nếu ngài nghĩ rằng: ‘Người cha là tốt hơn so với người con,’ vậy thì con lừa này, đối với ngài, phải cao giá hơn con la, bởi vì con lừa là cha của con la. 1. Câu Hỏi về Con Lừa. [111]
112. Theo hướng đi có tiệm bánh và tiệm cháo, rồi có cây song diệp đã được trổ hoa; thiếp cho bằng tay nào thì thiếp nói về hướng đó, thiếp không nói về hướng phía bên tay mà thiếp không cho; con đường ấy dẫn đến ngôi làng Yavamajjhaka, chàng hãy nhận biết lối đi đã được che giấu ấy. 2. Câu Hỏi của Hoàng Hậu Amarā. [112]
113. Này Bà-la-môn, chớ tin vào con chó rừng đã uống rượu. Một trăm tiền vỏ sò còn không có, từ đâu mà có hai trăm đồng tiền vàng? 3. Bổn Sanh Con Chó Rừng. [113]
114. Cả hai (con cá tên) Suy Nghĩ Nhiều và Suy Nghĩ Ít đã bị sa vào lưới. Con cá Suy Nghĩ Chừng Mực đã cứu thoát chúng; cả hai đã gặp nhau tại nơi ấy. 4. Bổn Sanh Con Cá Suy Nghĩ Chừng Mực. [114]
115. Con chim cái nào dạy bảo kẻ khác, còn bản thân có hành vi tham lam, chính con chim cái này, với cặp cánh bị tổn thương, nằm dài, bị bánh xe cán chết. 5. Bổn Sanh Con Chim Cái Dạy Bảo. [115]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Haṃsavaggo
116. Atikaramakarācariya mayhampetaṃ na ruccati, catutthe laṅghayitvāna 1 pañcamiyasmiṃ 2 āvuto ”ti. 6. Dubbacajātakaṃ.
117. Accuggatā atibalatā 3 ativelaṃ pabhāsitā, vācā hanati dummedhaṃ tittiraṃvātivassitan ”ti. 7. Tittirajātakaṃ.
118. Nācintayanto puriso visesamadhigacchati, cintitassa phalaṃ passa muttosmi vadhabandhanā ”ti. 8. Vaṭṭakajātakaṃ.
119. Amātāpitarisaṃvaddho4 anācariyakule5 vasaṃ, nāyaṃ kālaṃ akālaṃ vā abhijānāti kukkuṭo ”ti. 9. Akālarāvijātakaṃ.
120. Abaddhā tattha bajjhanti yattha bālā pabhāsare, baddhāpi tattha muccanti yattha dhīrā pabhāsare ”ti. 10. Bandhanamokkhajātakaṃ.
Haṃsavaggo6 dvādasamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Atha gadrabhasattu cakaṃsasataṃ bahucintisāsikāyātikara, ativelavisesamanācariyo ca dhīrāpabhāsaratena dasa.
--ooOoo--
1 4 liṅghayitvāna - Syā. amātāpitarasaṃvaddho - Ma; 2 pañcamāyasi - Ma, Syā, PTS. amātāpitusaṃvaḍḍho - Syā. 3 5 6 accuggatātilapatā - Ma. anācerakule - Ma. haṃcivaggo - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Thiên Nga
116. Thưa thầy, thầy đã làm công việc vượt quá khả năng; việc này không làm cho con thích thú. Sau khi vượt qua ngọn giáo thứ tư, người thầy đã bị đâm dính ở ngọn giáo thứ năm. 6. Bổn Sanh Kẻ Khó Bảo. [116]
117. Lời nói được thốt lên vang xa quá mức, có năng lực quá lớn, chiếm quá nhiều thời gian, giết chết kẻ ngu muội, tựa như tiếng kêu quá lớn giết chết con chim đa đa. 7. Bổn Sanh Chim Đa Đa. [117]
118. Con người không suy nghĩ, không đạt đến mục đích. Hãy nhìn xem kết quả của việc suy nghĩ, ta đã được thoát khỏi sự chết chóc và giam cầm. 8. Bổn Sanh Chim Cút. [118]
119. Lớn lên không có mẹ và cha, không sống ở nhà của thầy dạy học, con gà trống này không biết rõ thời điểm hay không phải là thời điểm. 9. Bổn Sanh Gà Gáy Phi Thời. [119]
120. Nơi nào những kẻ ngu phát biểu, nơi ấy những người không bị trói buộc (sẽ) bị trói buộc. Nơi nào các bậc sáng trí phát biểu, nơi ấy ngay cả những người đã bị trói buộc cũng được tự do. 10. Bổn Sanh Thoát Khỏi Sự Trói Buộc. [120]
Phẩm Thiên Nga là thứ mười hai.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Giờ đến con lừa, bánh bột, và trăm đồng tiền vàng, suy nghĩ nhiều, con chim cái, công việc vượt quá khả năng, quá nhiều thời gian, mục đích, và không thầy dạy học, với việc thốt lên của bậc sáng trí, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kusanāḷivaggo
13. KUSANĀḶIVAGGO
121. Kare sarikkho athavāpi seṭṭho nihīnako cāpi 1 kareyya eko, kareyyuṃ te 2 vyasane uttamatthaṃ yathā ahaṃ kusanāḷi rucāyan ”ti. 1. Kusanāḷijātakaṃ.
122. Yasaṃ laddhāna dummedho anatthaṃ carati attano, attano ca paresañca hiṃsāya paṭipajjatī ”ti. 2. Dummedhajātakaṃ.
123. Asabbatthagāminiṃ3 vācaṃ bālo sabbattha bhāsati, nāyaṃ dadhiṃ vedi na naṅgalīsaṃ dadhimpayaṃ4 maññati naṅgalīsan ”ti. 3. Naṅgalīsajātakaṃ.
124. Vāyametheva puriso na nibbindeyya paṇḍito, vāyāmassa phalaṃ passa bhuttā ambā anītihan ”ti. 4. Ambajātakaṃ.
125. Bahumpi so vikattheyya aññaṃ janapadaṃ gato, anvāgantvāna dūseyya bhuñja bhoge kaṭāhakā ”ti. 5. Kaṭāhakajātakaṃ.
1 vāpi - Ma. 2 3 kareyyumete - Ma, Syā; asabbatthagāmiṃ - Ma. 4 kareyyun te - PTS. dadhippayaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Cỏ Ống Kusa
13. PHẨM CỎ ỐNG KUSA
121. Người ngang bằng, hoặc là người tốt hơn, nên kết bạn, và thậm chí một người kém hơn, cũng nên kết bạn. Vào lúc bất hạnh, những người ấy có thể làm hết khả năng, giống như ta, thần cây cỏ ống Kusa, đã làm cho thần cây Rucā. 1. Bổn Sanh Cỏ Ống Kusa. [121]
122. Kẻ ngu muội, sau khi đạt được danh vọng, thực hành điều vô ích cho bản thân, gây ra tai họa cho bản thân và những người khác. 2. Bổn Sanh Kẻ Ngu Muội. [122]
123. Trong tất cả các tình huống, kẻ ngu si nói lời nói không áp dụng được với mọi trường hợp. Nó không biết sữa đông, không biết cái cán cày, nó nghĩ rằng sữa đông và sữa là cái cán cày. 3. Bổn Sanh Cái Cán Cày. [123]
124. Con người cần phải tinh tấn, bậc sáng suốt không nên chán nản. Ngươi hãy nhìn xem tận mắt kết quả của sự tinh tấn: các quả xoài đã được thọ dụng (một cách thừa thãi). 4. Bổn Sanh Các Quả Xoài. [124]
125. Đi đến xứ sở khác, người ấy có thể khoác lác nhiều, sau khi quay trở về, có thể gây tổn hại. Này Kaṭāhaka, chàng hãy thọ dụng những phần ăn (dành cho chàng). 5. Bổn Sanh Kaṭāhaka. [125]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kusanāḷivaggo
126. Tathevekassa 1 kalyāṇaṃ tathevekassa1 pāpakaṃ, tasmā sabbaṃ na kalyāṇaṃ sabbaṃ vāpi na pāpakan ”ti. 6. Asilakkhaṇajātakaṃ.
127. Te desā tāni vatthūni ahañca vanagocaro, anuvicca kho taṃ gaṇheyyuṃ piba 2 khīraṃ kalaṇḍukā ”ti. 7. Kalaṇḍukajātakaṃ.
128. Yo ve dhammaṃ dhajaṃ 3 katvā nigūḷho 4 pāpamācare, vissāsayitvā bhūtāni biḷāraṃ nāma taṃ vatan ”ti. 8. Biḷāravatajātakaṃ.5
129. Nāyaṃ sikhā puññahetu ghāsahetu ayaṃ sikhā, n’ aṅguṭṭhagaṇanaṃ yāti alante hotu aggikā ”ti. 9. Aggikajātakaṃ.6
130. Yathā vācā7 ca bhuñjassu yathābhuttañca vyāhara, ubhayaṃ te na sameti vācābhuttañca kosiye ”ti. 10. Kosiyajātakaṃ.
Kusanāḷivaggo terasamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Kusanāḷisirivhayano ca yasaṃ dadhimambakaṭāhakapañcamako, atha pāpaka khīrabiḷāravataṃ sikhikosiyasavhayanena dasa.
--ooOoo--
1 5 tadevakassa - Ma; tath’ eva kassa - PTS. mūsikajātakaṃ - Syā; 2 piva - Ma, Syā; pipa - PTS. biḷārajātakaṃ - PTS. 3 6 dhammadhajaṃ - Syā, PTS. aggikabhāradvāja - Ma. 4 7 niguyho - Syā. va - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Cỏ Ống Kusa
126. Cũng y như thế đối với một người là tốt đẹp; cũng y như thế đối với một người (khác) là xấu xa. Vì thế, mọi thứ không hẳn là tốt đẹp, hoặc mọi thứ cũng không hẳn là xấu xa. 6. Bổn Sanh Tướng Trạng Của Cây Kiếm. [126]
127. Các dòng dõi ấy, các nền tảng ấy (của hai người), và ta là chim sống ở rừng (ta biết điều ấy). Đương nhiên, sau khi tìm ra được, họ sẽ bắt lấy ngươi. Này Kalaṇḍuka, ngươi hãy uống sữa. 7. Bổn Sanh Kalaṇḍuka. [127]
128. Kẻ nào lấy đạo đức làm vỏ bọc, giấu diếm, thực hành việc xấu xa, và đã làm cho các chúng sanh tin tưởng; sự hành trì ấy được gọi là giả dối. 8. Bổn Sanh Sự Hành Trì Giả Dối. [128]
129. Cái búi tóc này không do nguyên nhân phước thiện, cái búi tóc này do nguyên nhân vật thực, việc đếm ngón tay không cần nữa, đối với ngươi đã là đủ rồi, này kẻ thờ lửa! 9. Bổn Sanh Kẻ Thờ Lửa. [129]
130. Lời nói (khai bệnh) như thế nào, thì nàng hãy ăn như thế ấy; và vật đã ăn vào như thế nào, thì nàng hãy nói rõ (về bệnh tình) như thế ấy. Cả hai việc, lời nói và vật đã ăn vào, đều không phù hợp với nàng, này Kosiyā. 10. Bổn Sanh Kosiyā. [130]
Phẩm Cỏ Ống Kusa là thứ mười ba.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Cỏ ống Kusa là tên gọi vinh quang, và danh vọng, sữa đông, các quả xoài, và gã Kaṭāhaka là thứ năm, rồi việc xấu xa, (hãy) uống sữa, và sự hành trì giả dối, với búi tóc, và cô nàng tên Kosiyā, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Asampadānavaggo
14. ASAMPADĀNAVAGGO
131. Asampadānen’ itarītarassa bālassa mittāni kalībhavanti, tasmā harāmi bhusaṃ aḍḍhamānaṃ mā me mitti jīyittha 1 sassatāyan ”ti. 1. Asampadānajātakaṃ.
132. Kusalūpadese dhitiyā daḷhāya ca avatthitattā 2 bhayabhīrutāya ca, na rakkhasīnaṃ vasamāgamimha 3 sa sotthibhāvo mahatā bhayena me ”ti. 2. Pañcagarukajātakaṃ.4
133. Khemaṃ yahiṃ tattha arī udīrito udakassa5 majjhe jalate ghatāsano, na ajja vāso mahiyā mahīruhe disā bhajavho saraṇajja6 no bhayan ”ti. 3. Ghatāsanajātakaṃ.
134. Ye saññino tepi duggatā yepi asaññino tepi duggatā, etaṃ ubhayaṃ vivajjaya taṃ samāpattisukhaṃ anaṅgaṇan ”ti. 4. Jhānasodhanajātakaṃ.
135. Candābhaṃ suriyābhañca yo ’dha paññāya gādhati,7 avitakkena jhānena hoti ābhassarūpago ”ti. 5. Candābhajātakaṃ.
1 4 bhijjittha - Syā. bhīrukajātakaṃ dutiyaṃ - Ma; 2 anivattitattāo - Ma. pañcabhīrukajātakaṃ dutiyaṃ - Syā. 3 5 vasamāgamimhase - Ma; dakassa - Ma, Syā. 6 7 vasamāgamimha se - Syā. saraṇājja - Ma. bhāvati - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Không Tiếp Nhận
14. PHẨM KHÔNG TIẾP NHẬN
131. Do việc không tiếp nhận vật của người này hay của người khác, các bạn bè của kẻ ngu bị chia cắt; vì thế, tôi mang đi một nửa thùng trấu (nghĩ rằng): ‘Chớ để tình bạn của ta bị tiêu hoại, mong sao nó sẽ được trường tồn.’ 1. Bổn Sanh Không Tiếp Nhận. [131]
132. Với sự can đảm và vững chãi theo lời chỉ dạy của các thiện nhân, với trạng thái đã được ổn định, và không sợ hãi hay khiếp đảm, ta đã không rơi vào sự khống chế của các nữ quỷ, trạng thái bình yên đối với nỗi sợ hãi lớn lao ấy đã có cho ta. 2. Bổn Sanh Năm Điều Nghiêm Trọng. [132]
133. Ở nơi có sự an toàn, nơi ấy kẻ thù đã lên tiếng; ngọn lửa tự bốc cháy từ giữa lòng nước. Hôm nay chỗ ngụ trên thân cây mọc ở mặt đất không còn nữa. Các bạn hãy bay đi các phương, chốn nương nhờ hôm nay là nỗi sợ hãi của chúng ta. 3. Bổn Sanh Ngọn Lửa. [133]
134. Những người (ở cõi) hữu tưởng, họ cũng đi khổ cảnh, ngay cả những người (ở cõi) vô tưởng, họ cũng đi khổ cảnh. Sau khi buông bỏ cả hai điều này, an lạc của sự chứng đạt ấy là không có ô nhiễm. 4. Bổn Sanh Sự Trong Sạch Của Thiền. [134]
135. Người nào ở thế gian này gắn chặt vào ánh sáng của mặt trăng và ánh sáng của mặt trời bằng trí tuệ, với (việc chứng đạt) thiền không có tầm (nhị thiền), người ấy sanh về cõi Quang Âm Thiên. 5. Bổn Sanh Ánh Sáng Của Mặt Trăng. [135]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Asampadānavaggo
136. Yaṃ laddhaṃ tena tuṭṭhabbaṃ atilobho hi pāpako, haṃsarājaṃ gahetvāna suvaṇṇā parihāyathā ”ti. 1 6. Suvaṇṇahaṃsajātakaṃ.
137. Yattheko labhate babbu dutiyo tattha jāyati, tatiyo ca catuttho ca idaṃ te babbukā bilan ”ti. 7. Babbukajātakaṃ. 2
138. Kinte jaṭāhi dummedha kinte ajinasāṭiyā, abbhantaraṃ te gahanaṃ bāhiraṃ parimajjasī ”ti. 8. Godhajātakaṃ.
139. Akkhi 3 bhinnā paṭo naṭṭho sakhī gehe 4 ca bhaṇḍanaṃ, ubhato paduṭṭhakammanto 5 udakamhi thalamhi cā ”ti. 9. Ubhatobhaṭṭhajātakaṃ.
140. Niccaṃ ubbiggahadayā sabbalokavihesakā, tasmā tesaṃ6 vasā natthi kākānasmāka7 ñātīnan ”ti.8 10. Kākajātakaṃ.
Asampadānavaggo cuddasamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Itarītararakkhasikhemiyo ca parosatapañhena ābhassaro puna, atha haṃsavaruttamababbujaṭaṃ paṭanaṭṭhakakākavarena dasa.
--ooOoo--
1 parihāyatī ti - Syā. 2 6 babbujātakaṃ - Ma, Syā, PTS. nesaṃ - Ma, Syā. 3 7 akkhī - Ma, Syā, PTS. kākānamhāka - Ma, Syā. 4 8 sakhigehe - Ma, PTS; sakhīgehe - Syā. ñātinanti - Ma, Syā, PTS. 5 paduṭṭhā kammantā - Ma; paduṭṭhakammantā - Syā; paduṭṭho kammanto - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Không Tiếp Nhận
136. Vật nào đã được thọ nhận, nên hài lòng với vật đó; bởi vì tham quá lố là xấu xa. Sau khi bắt được thiên nga chúa, người (mẹ) đã mất hết vàng. 6. Bổn Sanh Con Thiên Nga Vàng. [136]
137. Ở nơi có một con mèo nhận lãnh (thức ăn), tại nơi ấy con mèo thứ hai xuất hiện, con thứ ba, rồi con thứ tư; bốn con mèo ấy (lao đến) hang chuột này (và bị tiêu vong). 7. Bổn Sanh Con Mèo. [137]
138. Này kẻ ngu muội, có ích gì với những búi tóc bện của ngươi? Có ích gì với y phục bằng da dê của ngươi? Ngươi đánh bóng bên ngoài, bên trong của ngươi là rừng rậm (ô nhiễm). 1 8. Bổn Sanh Con Kỳ Đà. [138]
139. (Hai) con mắt bị tổn thương, cái áo choàng bị mất, và người vợ ở nhà gây cãi vã; việc làm bị hư hỏng ở cả hai nơi, ở trong nước và ở trên đất liền. 9. Bổn Sanh Bị Suy Sụp Cả Hai Nơi. [139]
140. Những con quạ thân quyến của chúng tôi, có tâm bị kích động thường xuyên, là những kẻ gây phiền hà đến tất cả thế gian, vì thế không có lớp mỡ ở chúng. 10. Bổn Sanh Con Quạ. [140]
Phẩm Không Tiếp Nhận là thứ mười bốn.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Của người này hay của người khác, các nữ quỷ, và sự an toàn, với câu hỏi của hơn một trăm người, thêm vào cõi Quang Âm Thiên, rồi chim thiên nga cao quý tối thượng, con mèo, búi tóc bện, kẻ bị mất cái áo choàng, với chuyện con quạ, là mười.
--ooOoo--
1 Giống câu kệ 394 của tập Kinh Dhammapadapāḷi - Pháp Cú (TTPV tập 28, trang 123).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kakaṇṭakavaggo
15. KAKAṆṬAKAVAGGO
141. Na pāpajanasaṃsevī accantasukhamedhati, godhākulaṃ kakaṇṭo ’va 1 kaliṃ pāpeti attānan ”ti. 1. Godhajātakaṃ.
142. Etaṃ hi te durājānaṃ yaṃ sesi matasāyikaṃ, 2 yassa te kaḍḍhamānassa hatthā daṇḍo na muccatī ”ti. 2. Sigālajātakaṃ. 3
143. Lasī ca te nipphalitā matthako ca vidāḷito, 4 sabbā te phāsukā bhaggā ajja kho tvaṃ virocasī ”ti. 3. Virocanajātakaṃ. 5
144. Bahumpetaṃ asaṅgi6 jātaveda yaṃ taṃ vāladhinā hi pūjayāma,7 maṃsārahassa natthajja maṃsaṃ naṅguṭṭhampi bhavaṃ paṭiggahātū ”ti. 4. Naṅguṭṭhajātakaṃ.
145. Na tvaṃ rādha vijānāsi aḍḍharatte anāgate, avyāyataṃ8 vilapasi virattā9 kosiyāyane ”ti. 5. Rādhajātakaṃ.
146. Api nū hanukā santā mukhañca parisussati, oramāma na pārema pūrateva mahodadhī ”ti. 6. Kākajātakaṃ.10
1 6 kakaṇṭāva - Ma, Syā. asabbhi - Ma, Syā, PTS. 2 7 matasāyitaṃ - Syā. vāladhinābhipūjayāma - Ma, Syā, PTS. 3 8 siṅgālajātakaṃ - Ma. abyayataṃ - Ma; abyāyataṃ - Syā. 4 9 padālito - Ma; vidālito - Syā. viratte - Syā. 5 10 virocajātakaṃ - Ma. samuddakākajātakaṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Con Tắc Kè
15. PHẨM CON TẮC KÈ
141. Người có sự thân cận với kẻ ác không đạt được sự an lạc tột đỉnh, còn khiến cho bản thân lâm vào tai họa, tựa như con tắc kè hại gia tộc kỳ đà vậy. 1. Bổn Sanh Con Kỳ Đà. [141]
142. Chính việc ấy của ngươi là khó nhận biết được, là việc ngươi đã nằm dài như thế nằm của người đã chết. Nhưng do việc ngươi đang lôi kéo, nên chiếc gậy không rời khỏi cánh tay của ngươi. 2. Bổn Sanh Con Chó Rừng. [142]
143. Óc não của ngươi bị nát bấy, và đầu của ngươi bị bể tan, tất cả các xương sườn của ngươi bị bẻ gãy, hôm nay ngươi thật sự chói sáng. 3. Bổn Sanh Sự Chiếu Sáng. [143]
144. Này thần lửa ti tiện, chừng này cũng là nhiều, là việc chúng ta cúng dường ngài chỉ mỗi cái đuôi. Hôm nay không có thịt cho người đáng được thịt, xin ngài hãy thọ nhận chỉ mỗi cái đuôi bò. 4. Bổn Sanh Cái Đuôi Bò. [144]
145. Này Rādha, em không biết rõ về những kẻ còn chưa đến vào lúc nửa đêm. Em nói năng không suy xét, người vợ (nữ Bà-la-môn Kosiyāyanā) không còn luyến ái (với chồng). 5. Bổn Sanh Rādha. [145]
146. Thậm chí quai hàm của chúng ta cũng bị mỏi mệt, và miệng trở nên khô khốc. Chúng ta dậm chân tại chỗ, không dứt điểm được; đại dương vẫn tràn đầy. 6. Bổn Sanh Bầy Quạ. [146]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kakaṇṭakavaggo
147. Na idaṃ dukkhaṃ aduṃ dukkhaṃ yaṃ maṃ tudati vāyaso, yaṃ sāmā puppharattena kattikaṃ nānubhossatī ”ti. 7. Puppharatajātakaṃ. 1
148. Nāhaṃ punaṃ na ca punaṃ na cāpi apunappunaṃ, hatthibondiṃ pavekkhāmi tathā hi bhayatajjito ”ti. 8. Sigālajātakaṃ. 2
149. Ekapaṇṇo ayaṃ rukkho na bhūmyā caturaṅgulo, phalena visakappena mahāyaṃ kiṃ bhavissatī ”ti. 9. Ekapaṇṇajātakaṃ.
150. Asantaṃ yo pagaṇhāti3 asantañcūpasevati, tameva ghāsaṃ kurute vyaggho sañjīvako yathā ”ti. 10. Sañjīvajātakaṃ.
Kakaṇṭakavaggo paṇṇarasamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Sukhamedhatidaṇḍavaro ca puna lasivāladhipañcamarādhavaro, samahodadhikattikabondi puna caturaṅgulabyagghavarena dasa.
Uparimapaṇṇāsako.
Ekakanipāto niṭṭhito.
*****
TATRA VAGGUDDĀNAṂ
Apaṇṇakaṃ sīlavaggakuruṅga kulāvakaṃ atthakāmena pañcamaṃ, āsiṃsoitthivaruṇaṃ apāyi. littavaggena te dasa, parosataṃ haṃsisarikkhaṃ asampadaṃkakaṇṭavaggo.
--ooOoo--
1 puppharattajātakaṃ - Ma, Syā, PTS. 2 3 siṅgālajātakaṃ - Ma. paggaṇhāti - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Con Tắc Kè
147. Việc này không có khổ, là việc con quạ mổ vào (mắt) ta; việc kia mới khổ, là việc vợ ta sẽ không tham dự lễ hội Kattika với vải choàng hoa đỏ. 7. Bổn Sanh Vải Choàng Hoa Đỏ. [147]
148. Không có lần nữa, không có lần khác nữa, thậm chí không có lần nào khác nữa khiến ta sẽ đi vào trong thân thể của con voi, bởi vì như thế ấy thì ta sẽ bị đe dọa bởi nỗi sợ hãi. 8. Bổn Sanh Con Chó Rừng. [148]
149. Cây này có một lá, không cao hơn bốn ngón tay tính từ mặt đất. Với trái như là có vị của chất độc, cây này khi cao lớn sẽ làm được gì? 9. Bổn Sanh Cây Có Một Lá. [149]
150. Kẻ nào kết giao với người không tốt, và thân cận với người không tốt, chính kẻ ấy bị xem là vật thực, giống như con cọp và thanh niên Sañjīvaka. 10. Bổn Sanh Sañjīva. [150]
Phẩm Con Tắc Kè là thứ mười lăm.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
(Không) đạt được sự an lạc, và thêm nữa là chuyện chiếc gậy, óc não, cái đuôi bò, và chuyện Rādha là thứ năm, với đại dương, lễ hội Kattika, và thân thể (của con voi) nữa, bốn ngón tay, với chuyện con cọp, là mười.
Năm mươi kệ ngôn cuối.
Nhóm Một Kệ Ngôn được chấm dứt.
*****
TÓM LƯỢC CÁC PHẨM Ở NHÓM NÀY
Phẩm không lỗi lầm, giới, sơn dương, tổ chim non, với mong mỏi sự tấn hóa là thứ năm, hy vọng, người nữ, cây varuṇa, đã uống, với phẩm đã được thoa, chúng là mười, hơn một trăm người, thiên nga là tương tự, không tiếp nhận, và phẩm con tắc kè.
--ooOoo--
II. DUKANIPĀTO 1. DAḶHAVAGGO
151. Daḷhaṃ daḷhassa khipati malliko 1 mudunā muduṃ, sādhumpi sādhunā jeti asādhumpi asādhunā, etādiso ayaṃ rājā maggā uyyāhi sārathi.
152. Akkodhena jine kodhaṃ asādhuṃ sādhunā jine, jine kadariyaṃ dānena saccena alikavādinaṃ, 2 etādiso ayaṃ rājā maggā uyyāhi sārathī ”ti. 1. Rājovādajātakaṃ.
153. Asamekkhitakammantaṃ turitābhinipātinaṃ, sāni 3 kammāni tappenti uṇhaṃvajjhohitaṃ mukhe.
154. Sīho ca sīhanādena daddaraṃ abhinādayi, sutvā sīhassa nigghosaṃ sigālo 4 daddare vasaṃ, bhīto santāsamāpādi hadayañcassa apphalī ”ti. 2. Sigālajātakaṃ.5
155. Catuppado ahaṃ samma tvampi samma catuppado, ehi sīha6 nivattassu kinnu bhīto palāyasi.
156. Asūci7 pūtilomosi duggandho vāsi sūkara, sace yujjhitukāmosi jayaṃ samma dadāmi te ”ti. 3. Sūkarajātakaṃ.
157. Idhūragānaṃ pavaropaviṭṭho selassa vaṇṇena pamokkhamicchaṃ, brahmañca vaṇṇaṃ apacāyamāno bubhukkhito no visahāmi8 bhottuṃ.
1 5 balliko - Ma, Syā; khalliko - Syā. siṅgālajātakaṃ - Ma. 2 6 saccenālikavādinaṃ - Ma, Syā. ehi samma - Ma, Syā. 3 7 tāni - Syā. asuci - Ma, Syā. 4 8 siṅgālo - Ma. vitarāmi - Ma.
II. NHÓM HAI KỆ NGÔN 1. PHẨM CỨNG RẮN
151. Vua Mallika chứng tỏ sự cứng rắn đối với người cứng rắn, sự mềm mỏng đối với người mềm mỏng, chiến thắng người tốt bằng điều tốt, người không tốt bằng điều không tốt. Vị vua này là như thế ấy, này xa phu, hãy nhường đường.
152. Nên chinh phục người giận dữ bằng sự không giận dữ, nên chinh phục người không tốt bằng điều tốt, nên chinh phục người bỏn xẻn bằng sự bố thí, (nên chinh phục) người có lời nói sai trái bằng sự chân thật. 1 Vị vua này là như thế ấy, này xa phu, hãy nhường đường. 1. Bổn Sanh Giáo Giới Đức Vua. [151]
153. Đối với kẻ vội vã lao vào công việc chưa được xem xét, các việc làm của gã khiến cho gã bực bội, tựa như thức ăn nóng được nuốt vào miệng.
154. Và con sư tử, với tiếng rống sư tử, đã rống lên ở núi Daddara. Sau khi nghe được tiếng gầm thét của con sư tử, con chó rừng đang sống ở núi Daddara, bị kinh sợ, đã phải run lẩy bẩy, và quả tim của nó đã vỡ đôi. 2. Bổn Sanh Con Chó Rừng. [152]
155. “Này anh bạn, ta là loài bốn chân. Này anh bạn, ngươi cũng là loài bốn chân. Hãy đến, này sư tử, hãy quay lại. Ngươi sợ cái gì mà chạy trốn?”
156. “Ngươi không sạch sẽ, bộ lông dơ dáy, này heo rừng, ngươi toát ra mùi hương khó chịu. Nếu ngươi muốn đánh nhau, này anh bạn, ta cho ngươi thắng trận.” 3. Bổn Sanh Con Heo Rừng. [153]
157. “Chúa của bầy rắn đã đi vào chỗ này, trong khi ước muốn việc (con rắn) ra khỏi hình dạng của viên đá, trong khi tôn kính hình bóng Phạm hạnh, dầu bị đói, nhưng con không mạo hiểm ăn (con rắn).”
1 Giống câu kệ 223 của tập Kinh Dhammapadapāḷi - Pháp Cú (TTPV tập 28, trang 83).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Daḷhavaggo
158. So brahmagutto cirameva jīva dibbā 1 ca te pātubhavantu bhakkhā, yo brahmavaṇṇaṃ apacāyamāno bubhukkhito no visahāsi 2 bhottun ”ti. 4. Uragajātakaṃ.
159. Jīva vasassataṃ gagga 3 aparāni ca vīsatiṃ, 4 mā maṃ pisācā khādantu jīva tvaṃ saradosataṃ.
160. Tvampi vassasataṃ jīva aparāni ca vīsatiṃ,4 visaṃ pisācā khādantu jīva tvaṃ saradosatan ”ti. 5. Gaggajātakaṃ. 5
161. Alīnacittaṃ nissāya pahaṭṭhā mahatī camū, kosalaṃ senāsantuṭṭhaṃ jīvagāhaṃ 6 agāhayi.
162. Evaṃ nissayasampanno bhikkhu āraddhaviriyo, bhāvayaṃ kusalaṃ dhammaṃ yogakkhemassa pattiyā, pāpuṇe anupubbena sabbasaṃyojanakkhayan ”ti. 6. Alīnacittajātakaṃ.
163. Yena kāmaṃ paṇāmeti dhammo balavataṃ migī, 7 unnadantī8 vijānāhi jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
164. Api cepi dubbalo mitto mittadhammesu tiṭṭhati, so ñātako ca bandhu ca so mitto so ca me sakhā, dāṭhini mātimaññittho9 sigālo10 mama pāṇado ”ti. 7. Guṇajātakaṃ.
165. Na idaṃ11 visamasīlena soṇena suhanussaha,12 suhanūpi13 tādisoyeva yo soṇassa sa gocaro.
1 8 dibyā - Ma, Syā. unnadanti - Syā, PTS; unnatadantītipi pāṭhoyeva. 2 9 vitarāsi - Ma, Syā, PTS. mātimaññivho - Syā. 3 10 bhagga - Ma, Syā. siṅgālo - Ma. 4 11 vīsati - Ma, Syā. nayidaṃ - Syā, PTS. 5 12 bhaggajātakaṃ - Ma, Syā. suhanū saha - Ma; 6 jīvaggāhaṃ - Ma, Syā, Aṭṭhakathā. suhanus sahā - PTS. 7 13 migi - Syā. suhanupi - Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Cứng Rắn
158. “Ngươi đây được Phạm hạnh hộ trì, ngươi hãy sống trường thọ, và thức ăn của cõi trời hãy hiện ra cho ngươi. Là người tôn kính hình bóng Phạm hạnh, dầu bị đói, nhưng ngươi không mạo hiểm ăn (con rắn).” 4. Bổn Sanh Con Rắn. [154]
159. “Thưa cha Gagga, mong cha hãy sống trăm năm, và thêm hai mươi năm khác nữa. Các yêu tinh chớ có ăn thịt tôi. Mong cha hãy sống trăm năm.”
160. “Mong con cũng sống được trăm năm, và thêm hai mươi năm khác nữa. Các yêu tinh hãy ăn thuốc độc. Mong con hãy sống trăm năm.” 5. Bổn Sanh Gagga. [155]
161. Nương tựa vào hoàng tử Alīnacitta, đạo binh to lớn, được hứng khởi, đã ra lệnh bắt sống vua Kosala, kẻ không vừa lòng với vương quốc của mình.
162. Tương tự như thế, vị tỳ khưu đầy đủ pháp nương nhờ, có sự ra sức tinh tấn, trong lúc tu tập thiện pháp nhằm đạt đến sự an toàn đối với các trói buộc, có thể đạt được theo tuần tự sự cạn kiệt của tất cả các ràng buộc. 6. Bổn Sanh Hoàng Tử Alīnacitta. [156]
163. Con sư tử cái hành động theo như ý thích, ả đang gầm thét; điều ấy là quy luật của những kẻ có sức mạnh, ngươi hãy nhận biết (như vậy). Sự sợ hãi sanh ra từ sự nương tựa.
164. Tuy nhiên, nếu người bạn, dầu là yếu đuối, tồn tại trong các quy luật về tình bạn, kẻ ấy là thân quyến và là bà con, kẻ ấy là bạn, kẻ ấy là bằng hữu của ta. Này ả có răng nanh (sư tử cái), chớ có khinh khi (kẻ ấy), con chó rừng là kẻ đã ban cho ta mạng sống. 7. Bổn Sanh Công Đức. [157]
165. Con ngựa Suhanu này với con ngựa Soṇa có bản tính khác biệt là không đúng, con ngựa Suhanu cũng y như con ngựa kia, là có cùng khu vực kiếm ăn với con ngựa Soṇa.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Daḷhavaggo
166. Pakkhandinā pagabbhena niccaṃ sandānakhādinā, sameti pāpaṃ pāpena sameti asatā asan ”ti. 1 8. Suhanujātakaṃ.
167. Udetayaṃ cakkhumā ekarājā harissavaṇṇo paṭhavippabhāso,2 taṃ taṃ namassāmi harissavaṇṇaṃ paṭhavi3ppabhāsaṃ tayajja3 guttā viharemu divasaṃ.
168. Ye brāhmaṇā vedagū sabbadhamme te me namo te ca maṃ pālayantu, namatthu buddhānaṃ namatthu bodhiyā namo vimuttānaṃ namo vimuttiyā. Imaṃ so parittaṃ katvā moro carati esanā.
169. Apetayaṃ cakkhumā ekarājā harissavaṇṇo paṭhavippabhāso,2 taṃ taṃ namassāmi harissavaṇṇaṃ paṭhavip3pabhāsaṃ tayajja4 guttā viharemu rattiṃ.
170. Ye brāhmaṇā vedagū sabbadhamme te me namo te ca maṃ pālayantu, namatthu buddhānaṃ namatthu bodhiyā namo vimuttānaṃ namo vimuttiyā. Imaṃ so parittaṃ katvā moro vāsamakappayī ”ti. 9. Morajātakaṃ.
1 2 3 asatāsatanti - Syā. pathavippabhāso - Ma. tayājja - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Cứng Rắn
166. Do sự xông xáo, do sự xấc xược, do việc thường xuyên nhai gặm dây cương, cái xấu với cái xấu gặp nhau, cái không tốt với cái không tốt gặp nhau. 8. Bổn Sanh Con Ngựa Suhanu. [158]
167. Vị này hiện ra, là bậc có mắt, vị vua độc nhất, có sắc vàng chói, có sự chiếu sáng trái đất. Tôi lễ bái ngài ấy, bậc có sắc vàng chói, có sự chiếu sáng trái đất. Hôm nay, được bảo vệ bởi ngài, chúng tôi có thể sống (an toàn) trọn ngày.
168. Những vị nào là các bậc Bà-la-môn, đã thông hiểu tất cả các pháp, tôi kính lễ các vị ấy, và mong các vị ấy hộ trì đến tôi. Xin kính lễ đến các bậc đã giác ngộ, xin kính lễ đến sự giác ngộ. xin kính lễ đến các bậc đã giải thoát, xin kính lễ đến sự giải thoát. Sau khi đã thực hiện sự bảo vệ này, con công ấy đi kiếm ăn.
169. Vị này biến mất, là bậc có mắt, vị vua độc nhất, có sắc vàng chói, có sự chiếu sáng trái đất. Tôi lễ bái ngài ấy, bậc có sắc vàng chói, có sự chiếu sáng trái đất. Hôm nay, được bảo vệ bởi ngài, chúng tôi có thể sống (an toàn) trọn đêm.
170. Những vị nào là các bậc Bà-la-môn, đã thông hiểu tất cả các pháp, tôi kính lễ các vị ấy, và mong các vị ấy hộ trì đến tôi. Xin kính lễ đến các bậc đã giác ngộ, xin kính lễ đến sự giác ngộ. xin kính lễ đến các bậc đã giải thoát, xin kính lễ đến sự giải thoát. Sau khi đã thực hiện sự bảo vệ này, con công ấy đã sắp xếp chỗ cư ngụ. 9. Bổn Sanh Con Công. [159]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Daḷhavaggo
171. Evameva nūna rājānaṃ vedehaṃ mithilaggahaṃ, assā vahanti 1 ājaññā yathā haṃsā vinīlakaṃ.
172. Vinīla duggaṃ bhajasi abhūmiṃ tāta sevasi, gāmantikāni 2 sevassu etaṃ mātālayaṃ tavā ”ti.3 10. Vinīlakajātakaṃ.
Daḷhavaggo paṭhamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Varamallikadaddarasūkarako uraguttama pañcama gaggavaro, mahatī camū yā ca sigālavaro suhanuttamamoravinīla dasa.
--ooOoo--
1 3 vāhanti - PTS. tuvanti - Syā; 2 gāmantakāni - Ma, Syā, PTS. tavan ti - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Cứng Rắn
171. Thật vậy, các con ngựa thuần chủng đưa rước đức vua Vedeha trị vì kinh thành Mithilā, giống y như cách các con thiên nga đưa Vinīlaka đi vậy.
172. Này Vinīla, con đi đến nơi hiểm trở. Này con thân, con lai vãng chốn không thích hợp. Con hãy lai vãng các chỗ ven làng, chỗ ngụ ấy là của mẹ con. 10. Bổn Sanh Vinīlaka. [160]
Phẩm Cứng Rắn là thứ nhất.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Vua Mallika cao quý, núi Daddara, con heo rừng, con rắn chúa, và chuyện Gagga là thứ năm, đạo binh to lớn, và chuyện con chó rừng, con ngựa Suhanu, con công tối thượng, và Vinīla, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Santhavavaggo
2. SANTHAVAVAGGO
173. Na santhavaṃ kāpurisena kayirā ariyo hi ariyena 1 pajānamatthaṃ, cirānuvutthopi karoti pāpaṃ gajo yathā indasamānagottaṃ.
174. Yaṃ tveva 2 jaññā sadiso mamanti sīlena paññāya sutena cāpi, teneva mettiṃ kayirātha saddhiṃ sukhāvaho 3 sappurisena saṅgamo ”ti. 1. Indasamānagottajātakaṃ.
175. Na santhavasmā paramatthi pāpiyo yo santhavo kāpurisena hoti, santappito sappinā pāyasena 4 kicchā kataṃ paṇṇakuṭiṃ adaḍḍhahi.5
176. Na santhavasmā paramatthi seyyo yo santhavo sappurisena hoti, sīhassa vyagghassa ca dīpino ca sāmā mukhaṃ lehati santhavenā ”ti. 2. Santhavajātakaṃ.
177. Kāḷā migā setadantā tava ime6 parosataṃ hemajālābhisañchannā,7 te te dadāmīti susīma brūsi anussaraṃ pettipitāmahānaṃ.
178. Kāḷā migā setadantā mama ime8 parosataṃ hemajālābhisañchannā,7 te te dadāmīti vadāmi māṇava anussaraṃ pettipitāmahānan ”ti. 3. Susīmajātakaṃ.
1 5 ariyo anariyena - Ma, PTS; adayhi - Ma; ariyonariyena - Syā. adaṭṭhahīti - PTS. 2 6 yadeva - Syā. tavīme - Ma, Syā. 3 7 sukho have - Ma, Syā. hemajālābhichannā - Ma, Syā, PTS. 4 8 pāyāsena - Syā. mamīme - Ma; Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Thân Thiết
2. PHẨM THÂN THIẾT
173. “Không nên thể hiện sự thân thiết với người đê tiện, bởi vì người cao thượng, trong khi nhận biết mục đích, (thể hiện sự thân thiết) với người cao thượng. Kẻ đê tiện, mặc dầu sống chung thời gian dài, vẫn làm điều ác độc, giống như con voi (đã làm điều ác độc) với ẩn sĩ Indasamānagotta.
174. Nên biết người nào tương đương với mình về giới, về tuệ, và luôn cả về học thức. Nên thực hiện tình thân hữu với chính người ấy, sự kết giao với bậc chân nhân là nguồn đem lại sự an lạc.” 1. Bổn Sanh Ẩn Sĩ Indasamānagotta. [161]
175. “Không có điều nào khác tai hại hơn sự thân thiết, là sự thân thiết với người đê tiện, Đã được thỏa mãn với bơ lỏng, với sữa, ngươi đã đốt cháy cái chòi lá đã được tạo nên một cách khó nhọc.
176. Không có điều nào khác tốt đẹp hơn sự thân thiết, là sự thân thiết với bậc chân nhân. Con nai cái liếm một cách thân mật khuôn mặt của con sư tử, của con cọp, và của con báo.” 2. Bổn Sanh Sự Thân Thiết. [162]
177. “Những con thú màu đen, có ngà trắng này của bệ hạ, có hơn một trăm con, được che phủ bằng những tấm lưới bằng vàng. Tâu Susīma, có phải bệ hạ nói rằng: ‘Trẫm ban chúng cho khanh, trong lúc nhớ đến các cha ông (của khanh)?’”
178. “Những con thú màu đen, có ngà trắng này của trẫm, có hơn một trăm con, được che phủ bằng những tấm lưới bằng vàng. Này người thanh niên, trẫm nói rằng: ‘Trẫm ban chúng cho khanh, trong lúc nhớ đến các cha ông (của khanh).’” 3. Bổn Sanh Vua Susīma. [163]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Santhavavaggo
179. Yannu gijjho yojanasataṃ kuṇapāni avekkhati, kasmā jālañca pāsañca āsajjāpi na bujjhasi.
180. Yadā parābhavo hoti poso jīvitasaṅkhaye, atha jālañca pāsañca āsajjāpi na bujjhatī ”ti. 4. Gijjhajātakaṃ.
181. Sandhiṃ katvā amittena aṇḍajena jalābuja, vivariya dāṭhaṃ sesi 1 kuto taṃ 2 bhayamāgataṃ.
182. Saṅketheva amittasmiṃ mittasmimpi na vissase, abhayā bhayamuppannaṃ api mūlāni kantatī ”ti. 5. Nakulajātakaṃ.
183. Upasāḷhakanāmānaṃ 3 sahassāni catuddassa, asmiṃ padese daḍḍhāni natthi loke anāmataṃ.
184. Yamhi saccañca dhammo ca ahiṃsā saṃyamo damo, etadariyā4 sevanti etaṃ loke anāmatan ”ti. 6. Upasāḷhajātakaṃ.5
185. Abhutvā bhikkhasi bhikkhu na hi bhutvāna bhikkhasi, bhutvāna bhikkhu bhikkhassu mā taṃ kālo upaccagā.
186. Kālaṃ vohaṃ na jānāmi channo kālo na dissati, tasmā abhutvā bhikkhāmi mā maṃ kālo upaccagā ”ti. 7. Samiddhijātakaṃ.
1 sayasi - Syā, PTS. 2 4 te - Ma, Syā, PTS. etaṃ ariyā - Ma. 3 5 upasāḷakanāmāni - Ma. upasāḷakajātakaṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Thân Thiết
179. “Có lời đồn rằng loài chim kên kên nhìn thấy các xác chết cách xa một trăm do-tuần, tại sao ngươi đến gần mà cũng không nhận ra lưới giăng và bẫy sập?”
180. “Khi con người có sự rủi ro, vào lúc tiêu hoại mạng sống, thì dầu cho đến gần cũng không nhận ra lưới giăng và bẫy sập.” 4. Bổn Sanh Chim Kên Kên. [164]
181. “Này kẻ thai sanh, sau khi đã kết tình thân với kẻ thù là loài noãn sanh, ngươi nằm ngủ nhe cả răng nanh; sự sợ hãi ấy đã từ đâu đến?”
182. “Nên ngờ vực kẻ thù, cũng không nên tin tưởng bạn bè. Sự sợ hãi được sanh lên từ sự không sợ hãi, cũng nên cắt lìa các gốc rễ.” 5. Bổn Sanh Con Chồn. [165]
183. “Mười bốn ngàn người có tên là Upasāḷhaka đã được hỏa táng ở khu vực này. Không có chỗ nào ở trên thế gian là không có người chết.
184. Ở nơi nào có sự chân thật, có pháp (vô thượng), có sự không hãm hại, có sự chế ngự, có sự rèn luyện, nơi ấy được các Thánh nhân thân cận, nơi ấy ở trên thế gian là không có người chết.” 6. Bổn Sanh Bà-la-môn Upasāḷha. [166]
185. “Này vị tỳ khưu, ngài hành pháp khất thực khi chưa thọ hưởng dục. Chẳng phải ngài nên thọ hưởng dục rồi mới hành pháp khất thực? Này vị tỳ khưu, ngài hãy thọ hưởng dục rồi hãy hành pháp khất thực, chớ để thời gian (hưởng dục) bỏ ngài mà đi!”
186. “Quả thật ta không biết thời điểm (chết); thời điểm (chết) bị che đậy, không thấy được. Vì thế, ta không thọ hưởng dục và ta hành pháp khất thực, chớ để thời gian (hành pháp) bỏ ta mà đi!” 7. Bổn Sanh Trưởng Lão Samiddhi. [167]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Santhavavaggo
187. Seno balasā patamāno lāpaṃ gocaraṭhāyinaṃ, 1 sahasā ajjhappattova maraṇaṃ tenupāgami.
188. Sohaṃ nayena sampanno pettike gocare rato, apetasattu modāmi sampassaṃ atthamattano ”ti. 8. Sakuṇagghijātakaṃ.
189. Yo ve mettena cittena sabbalokānukampati, uddhaṃ adho ca tirayañca 2 appamāṇena sabbaso.
190. Appamāṇaṃ hitaṃ cittaṃ paripuṇṇaṃ subhāvitaṃ, yaṃ pamāṇakataṃ 3 kammaṃ na taṃ tatrāvasissatī ”ti. 9. Arakajātakaṃ.
191. Nāyaṃ pure unnamati4 toraṇagge kakaṇṭako, mahosadha vijānāhi kena thaddho kakaṇṭako.
192. Aladdhapubbaṃ laddhānaṃ5 addhamāsaṃ6 kakaṇṭako, atimaññati rājānaṃ vedehaṃ mithilaggahan ”ti. 10. Kakaṇṭakajātakaṃ.
Santhavavaggo dutiyo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Atha indasamānasapaṇṇakuṭi susimuttamagijjhajalābujakā, upasāḷhakabhikkhu salāpavaro atha mettavaro dasa unnamatī ”ti.
--ooOoo--
1 4 gocaraṭṭhāyinaṃ - Syā, PTS. uṇṇamati - Ma, PTS; oṇamati - katthaci. 2 5 tirayaṃ - Ma. laddhāna - Ma, Syā, PTS. 3 6 pamāṇaṃ kataṃ - Syā. aḍḍhamāsaṃ - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Thân Thiết
187. Con diều hâu, trong khi mạnh bạo lao xuống con chim cút đang đứng ở khu vực kiếm ăn, quả thật đã phóng đến một cách vội vã; vì thế, nó đã đi đến cái chết.
188. Đã thành tựu kế hoạch, ta đây thích thú ở khu vực kiếm ăn của cha ông. Với kẻ thù đã đi xa, ta vui thích, trong khi nhìn thấy sự lợi ích của mình. 8. Bổn Sanh Chim Diều Hâu. [168]
189. “Thật vậy, người nào có lòng thương tưởng đối với toàn thể thế gian – ở bên trên (các cõi Trời), ở bên dưới (các đọa xứ), và ở chiều ngang (loài người) – với tâm từ ái vô lượng về mọi mặt, –
190. – tâm vô lượng, hữu ích, tròn đủ, khéo được phát triển ấy sẽ không trú vào nơi ấy, vào hành động được làm có tính chất hạn lượng.” 9. Bổn Sanh Đạo Sư Araka. [169]
191. “Con tắc kè này ở trên đỉnh cổng chào, trước đây nó không ngước lên. Này Mahosadha, khanh có biết được vì sao con tắc kè lại ương ngạnh?”
192. “Sau khi nhận được nửa đồng tiền (là vật) chưa từng nhận được trước đây, con tắc kè khi dễ đức vua Vedeha trị vì kinh thành Mithilā.” 10. Bổn Sanh Con Tắc Kè. [170]
Phẩm Thân Thiết là thứ nhì.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Giờ vị ẩn sĩ Indasamāna, với cái chòi lá, vua Susīma tối thượng, chim kên kên, và kẻ thai sanh, Bà-la-môn Upasāḷha, vị tỳ khưu, chuyện con chim cút, rồi chuyện tâm từ ái, và (con tắc kè) ngước lên, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kalyāṇadhammavaggo
3. KALYĀṆADHAMMAVAGGO 1
193. Kalyāṇadhammoti yadā janinda loke samaññā 2 anupāpuṇāti, tasmā na hīyetha 3 naro sapañño hiriyāpi santo dhuramādiyanti.
194. Sāyaṃ samaññā idha m’ ajjapattā kalyāṇadhammoti janinda loke, tāhaṃ samekkhaṃ idha pabbajissaṃ na hi m’ atthi chando idha kāmabhoge ”ti. 1. Kalyāṇadhammajātakaṃ.
195. Ko nu saddena mahatā abhinādeti daddaraṃ, kiṃ sīhā nappaṭinandanti 4 ko nāmeso migādhibhū.
196. Adhamo migajātānaṃ sigālo 5 tāta vassati, jātimassa jigucchantā tuṇhī sīhā samacchare ”ti. 2. Daddarajātakaṃ.
197. Tāta māṇavako eso tālamūlaṃ apassito, agārakañcidaṃ atthi handa demassagārakaṃ.
198. Mā kho taṃ 6 tāta pakkosi dūseyya no agārakaṃ, netādisaṃ mukhaṃ hoti brāhmaṇassa susīlino ”ti. 3. Makkaṭajātakaṃ.
199. Adamha te vāri pahūtarūpaṃ 7 ghammābhitattassa pipāsitassa, sodāni pitvāna kikiṃ karosi8 asaṃgamo9 pāpajanena seyyo.
200. Ko te suto vā diṭṭho vā sīlavā nāma makkaṭo, idāni ko10 taṃ ūhacca11 esā asmāka dhammatā ”ti. 4. Dutiyamakkaṭajātakaṃ.12
1 kalyāṇavaggo - Ma. 2 8 samaññaṃ - Ma, Syā, PTS. kiriṅkarosi - Ma. 3 9 hiyyetha - Ma, Syā, PTS. na saṅgamo - Syā. 4 10 taṃ sīhā nappaṭinadanti - Ma, Syā. kho - Ma, Syā, PTS. 5 11 siṅgālo - Ma. ohacchaṃ - Ma; ohaccaṃ - Syā. 6 12 tvaṃ - Ma. dubbhiyamakkaṭajātakaṃ - Ma, Syā; 7 bahuttarūpaṃ - Syā; bahūtarūpaṃ - PTS. dūbhiyamakkaṭajātakaṃ - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Pháp Tốt Lành
3. PHẨM PHÁP TỐT LÀNH
193. “Tâu vị chúa của loài người, khi nào đạt đến ‘pháp tốt lành’ theo sự quy định ở thế gian, người có trí tuệ không nên làm hư hoại điều ấy. Những người tốt nhận lấy trách nhiệm cũng vì sự hổ thẹn.
194. Chính sự quy định ấy, gọi là ‘pháp tốt lành’ ở thế gian, vào ngày hôm nay, ở tại nơi này, tôi đã đạt được, tâu vị chúa của loài người. Trong khi xem xét điều ấy, tại nơi này, tôi sẽ xuất gia, bởi vì đối với tôi, sự mong muốn thọ hưởng các dục ở nơi này là không có.” 1. Bổn Sanh Pháp Tốt Lành. [171]
195. “Ai (đã) rống lên bằng âm thanh to lớn ở núi Daddara? Tại sao các con sư tử không rống đáp lại? Thưa chúa của loài thú, kẻ ấy tên là gì?”
196. “Này con, là con chó rừng, kẻ hạ tiện trong số các loài thú, (đã) rú lên. Trong khi ghê tởm sanh chủng của kẻ này, các con sư tử ngồi xuống, im lặng.” 2. Bổn Sanh Núi Daddara. [172]
197. “Thưa cha, người thanh niên Bà-la-môn kia nương tựa vào gốc cây thốt nốt. Và (chúng ta) có căn nhà nhỏ này, vậy chúng ta hãy cho kẻ này (ngụ chung) căn nhà nhỏ.”
198. “Này con, chớ có gọi kẻ ấy vào. Gã có thể làm bẩn căn nhà nhỏ của chúng ta. Khuôn mặt như thế này không phải là của vị Bà-la-môn có giới hạnh tốt đẹp.” 3. Bổn Sanh Con Khỉ. [173]
199. “Ta đã cho nước một cách dư dả đến ngươi, kẻ bị thiêu đốt bởi cơn nóng, đã bị khát nước. Ngươi đây, bây giờ sau khi uống xong, làm trò nhăn mặt như khỉ, việc không kết giao với người xấu vẫn là tốt hơn.”
200. “Con khỉ nào đã được ngài nghe hoặc nhìn thấy là có giới hạnh? Giờ đây, thải phân xuống đầu ngài; điều ấy là quy luật tự nhiên của chúng tôi.” 4. Bổn Sanh Con Khỉ - Thứ Nhì. [174]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kalyāṇadhammavaggo
201. Sabbesu kira bhūtesu santi sīlasamāhitā, passa sākhā migaṃ 1 jammaṃ ādiccamupatiṭṭhati.
202. Nāssa sīlaṃ vijānātha anaññāya pasaṃsatha, aggihuttañca ūhantaṃ 2 dve ca bhinnā 3 kamaṇḍalū ”ti. 5. Ādiccupaṭṭhānajātakaṃ.
203. Bālo vatāyaṃ dumasākhagocaro paññā janinda nayimassa vijjati, kaḷāyamuṭṭhiṃ avakiriya kevalaṃ ekaṃ kaḷāyaṃ patitaṃ gavesati.
204. Evameva mayaṃ rāja ye caññe atilobhino, appena bahu jiyyāma 4 kaḷāyeneva vānaro ”ti. 6. Kaḷāyamuṭṭhijātakaṃ.
205. Dhanuhatthakalāpehi nettiṃsavaradhāribhi, samantā parikiṇṇamhā kathaṃ mokkho bhavissati.
206. Appeva bahukiccānaṃ attho jāyetha koci naṃ, atthi rukkhassa acchinnaṃ khajjataññeva5 tindukan ”ti.6 7. Tindukajātakaṃ.7
207. Janittamme bhavittamme8 iti paṅke avassayiṃ, taṃ maṃ paṅko ajjhabhavi yathā dubbalakaṃ tathā, taṃ taṃ vadāmi bhaggava suṇohi vacanaṃ mama.
1 5 sākhāmigaṃ - Ma, PTS; sākhamigaṃ - Syā. khajjathaññeva - Ma; 2 uhannaṃ - Ma; ūhanaṃ - Syā; ūhanti - PTS. khajja taññeva - Syā. 3 6 tena bhinnā - PTS. tiṇḍukan ti - PTS. 4 7 bahuṃ jiyyāma - Ma, PTS; tiṇḍukajātakaṃ - PTS. 8 bahuṃ jeyyāma - Syā. janitaṃ me bhavitaṃ me - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Pháp Tốt Lành
201. “Nghe nói trong số tất cả các chúng sanh, có những người chuyên tâm về giới. Hãy nhìn xem con khỉ hèn hạ này, nó đứng hầu mặt trời.”
202. “Các người không nhận biết giới hạnh của nó, các người không biết rõ nên khen ngợi nó. Bởi nó, việc thờ phượng ngọn lửa đã bị ném phân và hai vò nước đã bị đập bể.” 5. Bổn Sanh Đứng Hầu Mặt Trời. [175]
203. “Con thú này, sinh sống ở cành cây, quả thật ngu si, tâu vị chúa của loài người, trí tuệ của loài thú này không có. Sau khi quăng bỏ toàn bộ nắm tay hạt đậu, nó tìm kiếm một hạt đậu đã bị rơi mất.”
204. “Tâu bệ hạ, tương tự y như thế, chúng ta và những người khác là tham lam thái quá, vì chút ít chúng ta bị mất mát nhiều, tựa như là con khỉ với hạt đậu.” 6. Bổn Sanh Nắm Tay Hạt Đậu. [176]
205. “Chúng ta bị bao vây xung quanh bởi những người có cung ở tay và các bó tên, có mang theo gươm quý, sự giải thoát sẽ có (cho chúng ta) bằng cách nào?”
206. “Biết đâu sẽ có sự việc xảy ra cho những người có nhiều công việc, một ai đó sẽ tạo ra điều ấy. Đã có sự hái trộm trái cây, hãy ăn trái cây Tinduka ấy.” 7. Bổn Sanh Cây Tinduka. [177]
207. “‘Nơi ta sanh ra, nơi ta lớn lên,’ ta đã sống nương vào bãi bùn như thế. Bãi bùn đã khống chế ta đây như là khống chế một kẻ yếu đuối. Này người làm gốm, tôi nói điều ấy với ông. Xin ông hãy lắng nghe lời nói của tôi.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kalyāṇadhammavaggo
208. Gāme vā yadi vā raññe sukhaṃ yatrādhigacchati, taṃ janittaṃ bhavittañca 1 purisassa pajānato, yamhi jīve tamhi 2 gacche na niketahato siyā ”ti. 8. Kacchapajātakaṃ.
209. Tañca appañca ucchiṭṭhaṃ tañca kicchena no adā, sohaṃ brāhmaṇajātiko maṃ3 bhuttaṃ tampi uggataṃ.
210. Evaṃ dhammaṃ niraṃ katvā yo adhammena jīvati, satadhammova lābhena laddhenapi na nandatī ”ti. 9. Satadhammajātakaṃ.
211. Duddadaṃ dadamānānaṃ dukkaraṃ kammakubbataṃ, asanto nānukubbanti sataṃ dhammo durannayo.4
212. Tasmā satañca asatañca nānā hoti ito gati, asanto nirayaṃ yanti santo saggaparāyaṇā ”ti.5 10. Duddadajātakaṃ.
Kalyāṇadhammavaggo tatiyo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Susamaññamigādhibhū māṇavako vāripahūtarūpādiccupaṭṭhānā, sakaḷāyasatindukapaṅka puna satadhamma sududdadakena dasa.
--ooOoo--
1 3 taṃ janitaṃ bhavitañca jānitaṃ - Syā; yaṃ - Ma, Syā, PTS. 4 bhāvitanti dighavasenāpi pāṭho soyevattho -Aṭṭhakathā. duranvayo - Syā. 2 5 yahiṃ jīve tahiṃ gacche - Syā. saggaparāyanā ti - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Pháp Tốt Lành
208. Nơi nào đạt đến sự an lạc, dầu ở làng hay ở rừng, nơi ấy là nơi sanh ra và là nơi lớn lên của người có sự nhận thức. Nơi nào có thể sống thì nên đi đến nơi ấy, không nên bị giết chết vì nơi cư ngụ.” 8. Bổn Sanh Con Rùa. [178]
209. “Vật ấy là ít ỏi và còn thừa lại, và nó đã cho vật ấy một cách khó khăn. Ta đây là dòng dõi Bà-la-môn, vật nào đã được ăn vào, vật ấy cũng đã bị trào ra.”
210. “Sau khi đã bất cần Giáo Pháp như vậy, kẻ nào sống theo phi pháp, tựa như lão Satadhamma, cũng không vui thích với lợi lộc đã nhận được.” 9. Bổn Sanh Bà-la-môn Satadhamma. [179]
211. “Trong khi họ cho vật khó cho, trong khi họ làm công việc khó làm, những kẻ xấu không làm theo được; pháp của những người tốt là khó đạt đến.
212. Vì thế, cảnh giới tái sanh sau kiếp này dành cho những người tốt và những kẻ không tốt là khác nhau, những kẻ không tốt đi địa ngục, những người tốt có sự đi đến cõi trời.” 10. Bổn Sanh Vật Khó Cho. [180]
Phẩm Pháp Tốt Lành là thứ ba.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Sự khéo quy định, chúa của loài thú, người thanh niên Bà-la-môn, (cho) nước một cách dư dả, việc đứng hầu mặt trời, với hạt đậu, với trái cây Tinduka, thêm vào bãi bùn, Bà-la-môn Satadhamma, với vật dễ và khó cho, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Asadisavaggo
4. ASADISAVAGGO
213. Dhanuggaho asadiso rājaputto mahabbalo, dūrepātī akkhaṇavedhī mahākāyappadālano.
214. Sabbāmitte raṇaṃ katvā na ca kiñci 1 viheṭhayi, bhātaraṃ sotthiṃ katvāna saññamaṃ ajjhupāgamī ”ti. 1. Asadisajātakaṃ.
215. Saṅgāmāvacaro sūro balavā iti vissuto, kinnu toraṇamāsajja paṭikkamasi kuñjara.
216. Omadda khippaṃ paḷighaṃ 2 esikāni ca abbaha, 3 toraṇāni pamadditvā 4 khippaṃ pavisa kuñjarā ”ti. 2. Saṅgāmāvacarajātakaṃ.
217. Vāḷodakaṃ 5 apparasaṃ nihīnaṃ pītvā 6 mado jāyati gadrabhānaṃ, imañca pītvāna7 rasaṃ paṇītaṃ mado na sañjāyati sindhavānaṃ.
218. Appaṃ pivītvāna nihīnajacco so majjati 7 tena janinda phuṭṭho, 8 dhorayhasīlo 9 ca kulamhi jāto na majjati8 aggarasaṃ pivitvā ”ti. 3. Vāḷodakajātakaṃ.10
219. Dūsito giridattena11 hayo sāmassa paṇḍavo, porāṇaṃ pakatiṃ hitvā tasseva anuviṭhīyati.12
220. Sace va13 tanujo poso sikharākārakappito,14 ānane taṃ15 gahetvāna maṇḍale parivattaye, khippameva pahatvāna16 tasseva anuvidhīyatī ”ti.17 4. Giridattajātakaṃ.
1 10 kañci - Ma. vālodakajātakaṃ - Ma, Syā, PTS. 2 11 palighaṃ - Ma, PTS; palīghaṃ - Syā. giridantena - PTS. 3 12 ubbaha - Syā. tassevānuvidhiyyati - Ma, Syā; 4 toraṇāni ca madditvā - Ma, Syā. tass’ eva anuvidhīyati - PTS. 5 13 vālodakaṃ - Ma, Syā, PTS; sace ca - Ma, Syā. 14 vāludakantipi pāṭho - Aṭṭhakathā. siṅgārākārakappito - Syā. 6 15 pitvā/pitvāna - Ma, Syā. naṃ - Ma. 7 16 majjatī - Ma, Syā. pahantvāna - Ma, Syā. 8 17 puṭṭho - Ma, PTS. tassevānuvidhiyyatīti - Ma, Syā; 9 dhorayhasīlī - Ma, Syā, PTS. tass’ eva anuvidhīyatī ti - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Không Thể Sánh Bằng
4. PHẨM KHÔNG THỂ SÁNH BẰNG
213. “Vị hoàng tử có năng lực vĩ đại, là bậc cung thủ không thể sánh bằng, có tầm bắn xa, có tài bắn không trượt mục tiêu, với sự phá tan đạo binh lớn.
214. Sau khi lâm trận với tất cả các kẻ thù, vị hoàng tử đã không giết hại bất cứ ai. Sau khi tạo sự bình yên cho người em trai, ngài đã đạt đến sự chế ngự.” 1. Bổn Sanh Không Thể Sánh Bằng. [181]
215. “Này voi, ngươi có sự quen thuộc với chiến trận, dũng cảm, được biết tiếng là ‘có sức mạnh,’ vì sao ngươi quay trở lại sau khi đã tiến sát cổng thành?
216. Ngươi hãy mau chóng đạp đổ thanh chắn, và hãy nhổ lên các trụ chống. Này voi, sau khi chà đạp các cổng thành, ngươi hãy cấp tốc tiến vào.” 2. Bổn Sanh Quen Thuộc Chiến Trận. [182]
217. “Nước đã được chắt lọc, ít chất tinh túy, tầm thường, sau khi uống vào, cơn say sanh lên ở những con lừa. Và sau khi uống vào chất tinh túy hảo hạng này, cơn say không sanh khởi ở những con ngựa giống Sindhu.
218. Hạng người tầm thường, sau khi uống vào chút ít, kẻ ấy bị say sưa, khi tiếp xúc với chất ấy, tâu vị chúa của loài người. Còn người có bản tánh chịu đựng, được sanh ra ở gia đình danh giá, sau khi uống vào chất tinh túy cao sang, không bị say sưa.” 3. Bổn Sanh Nước Đã Được Chắt Lọc. [183]
219. “Con ngựa dòng Paṇḍava của vua Sāma bị hư hỏng bởi gã (mã phu) Giridatta. Sau khi từ bỏ tập quán trước đây, nó bắt chước theo gã ấy.
220. Quả thật, nếu có người trẻ tuổi hơn kẻ ấy, được sửa soạn bên ngoài tốt đẹp, sau khi nắm lấy con ngựa ở mõm, nên cho nó chạy quanh ở vòng đua. Sau khi dứt bỏ thật mau chóng (tật xấu cũ), con ngựa bắt chước theo gã (mã phu mới) ấy.” 4. Bổn Sanh Mã Phu Giridatta. [184]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Asadisavaggo
221. Yathodake āvile appasanne na passati sippisambukaṃ 1 macchagumbaṃ, 2 evaṃ āvile hi 3 citte na passati attadatthaṃ paratthaṃ.
222. Yathodake acche vippasanne so passati sippisambukaṃ 4 macchagumbaṃ,2 evaṃ anāvile hi 5 citte so passati attadatthaṃ paratthan ”ti. 5. Anabhiratijātakaṃ.
223. Vaṇṇagandharasūpeto ambāyaṃ 6 ahuvā pure, tameva pūjaṃ labhamāno kenambo kaṭukapphalo.
224. Pucimandaparivāro ambo te dadhivāhana, mūlaṃ mūlena saṃsaṭṭhaṃ sākhā sākhā 7 nisevare, asataṃ sannivāsena 8 tenambo kaṭaṭukapphalo ”ti. 6. Dadhivāhanajātakaṃ.
225. Ucce viṭapamāruyha9 mantayavho rahogatā, nīce oruyha mantavho migarājāpi sossati.
226. Yaṃ supaṇṇo supaṇṇena10 devo devena mantaye, kiṃ tettha11 catumaṭṭassa12 bilaṃ13 pavisa jambukā ”ti. 7. Catumaṭṭhajātakaṃ.14
1 na passati sippikasambukañca - Ma, Syā; na passati sippikasambukaṃ - PTS. 2 9 sakkharaṃ vālukaṃ macchagumbaṃ - Ma, Syā, PTS. viṭabhimāruyha - Ma; 3 anāvile hi - Ma, Syā, PTS. viṭapimāruyha - Syā; 4 so passati sippikasambukañca - Ma, Syā; viṭabhiṃ āruyha - PTS. 10 na passati sippī ca - PTS. suvaṇṇo suvaṇṇena - Ma. 5 11 anāvilamhi - Ma, Syā, PTS. kiṃ tattha - Syā, PTS. 6 12 amboyaṃ - Ma, Syā. catumaṭṭhassa - Ma, Syā. 7 13 sākhā sākhaṃ - Syā. vilaṃ - Syā. 8 14 asātasannivāsena - Ma, Syā. catumaṭṭajātakaṃ - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Không Thể Sánh Bằng
221. “Giống như khi nước bị vẩn đục, không trong trẻo, thì không nhìn thấy sò, hến, đàn cá, tương tự như thế, khi tâm bị vẩn đục, thì không nhìn thấy lợi ích của bản thân, lợi ích của người khác.
222. Giống như khi nước được tinh khiết, trong trẻo, người ấy nhìn thấy sò, hến, đàn cá, tương tự như thế, khi tâm không bị vẩn đục, người ấy nhìn thấy lợi ích của bản thân, lợi ích của người khác.” 5. Bổn Sanh Không Hứng Thú. [185]
223. “Cây xoài này trước đây đã có được sắc, hương, và vị. Trong khi đạt được chính sự chăm sóc ấy, vì điều gì khiến cây xoài có trái đắng?”
224. “Tâu Dadhivāhana, cây xoài của bệ hạ bị bao trùm bởi giống cây pucimanda, rễ bị xen lẫn với rễ, cành với cành đan vào nhau. Do việc cư ngụ chung với kẻ xấu, vì điều ấy khiến cây xoài có trái đắng.” 6. Bổn Sanh Vua Dadhivāhana. [186]
225. “Sau khi leo lên chạc cây ở nơi cao, các vị đàm luận rồi đi về nơi thanh vắng. Các vị hãy leo xuống chỗ thấp rồi đàm luận, vua của loài thú cũng sẽ lắng nghe.”
226. “Loài có cánh đẹp đàm luận với loài có cánh đẹp, thiên thần đàm luận với thiên thần, ngươi có được điều gì trong số bốn điều làm say đắm 1? Này chó rừng, ngươi hãy đi vào hang.” 7. Bổn Sanh Bốn Điều Làm Say Đắm. [187]
1 Bốn điều làm say đắm: vóc dáng, chủng loại, âm giọng, và đức tính (JāA ii, 108).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Asadisavaggo
227. Sīhaṅgulī sīhanakho sīhapādapatiṭṭhito, so sīho sīhasaṅghamhi eko nadati aññathā.
228. Mā tvaṃ nadi rājaputta appasaddo vane vasa, sarena kho taṃ jāneyyuṃ na hi te pettiko saro ”ti. 8. Sīhakotthukajātakaṃ. 1
229. Netaṃ sīhassa naditaṃ na vyagghassa 2 na dīpino, pāruto sīhacammena jammo nadati gadrabho.
230. Cirampi kho taṃ khādeyya gadrabho haritaṃ yavaṃ, pāruto sīhacammena ravamānova dūsayī ”ti. 9. Sīhacammajātakaṃ.
231. Passa saddhāya sīlassa cāgassa ca ayaṃ phalaṃ, nāgo nāvāya vaṇṇena saddhaṃ vahati upāsakaṃ.3
232. Sabbhireva samāsetha sabbhi kubbetha santhavaṃ, sataṃ hi sannivāsena sotthiṃ gacchati nahāpito ”ti.4 10. Sīlānisaṃsajātakaṃ.
Asadisavaggo catuttho.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Dhanuggahakuñjaraapparaso giridattamanāvilacittavaraṃ, dadhivāhanajambukasīhanakho haritayavanāgavarena dasa.
--ooOoo--
1 3 sīhakotthujātakaṃ - Ma. vahatupāsakaṃ - Ma, Syā. 2 4 byagghassa - Ma, Syā. nhāpitopi - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Không Thể Sánh Bằng
227. “Có ngón chân sư tử, có móng chân sư tử, đứng lên với các bàn chân sư tử, nó là con sư tử trong bầy sư tử, một mình nó gầm rú một cách khác.”
228. “Này con trai của chúa rừng, con chớ gầm rú. Con hãy sống ở rừng, ít phát âm. Chúng có thể nhận biết con nhờ vào âm giọng, bởi vì giọng của con không phải là giọng của cha.” 8. Bổn Sanh Chó Rừng Lai Sư Tử. [188]
229. “Tiếng kêu này là không phải của con sư tử, không phải của con cọp, không phải của con báo. Được trùm lên với tấm da sư tử, con lừa hạ tiện kêu lên (tiếng hí của con lừa).
230. Quả thật, con lừa có thể nhai ăn rau xanh, lúa mạch một thời gian dài. Được trùm lên với tấm da sư tử, ngay khi đang hí lên, nó đã làm hại nó.” 9. Bổn Sanh Tấm Da Sư Tử. [189]
231. “Hãy nhìn quả báu này của đức tin, của giới, và của sự xả thí: con rồng với hình dáng của chiếc thuyền chở người cận sự nam có đức tin.
232. Nên cộng sự với những người tốt, nên tạo sự thân thiết với những người tốt, bởi vì nhờ vào việc cư ngụ chung với những người tốt, gã thợ cạo đi đến sự bình yên.” 10. Bổn Sanh Lợi Ích Của Giới. [190]
Phẩm Không Thể Sánh Bằng là thứ tư.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Bậc cung thủ, con voi, ít chất tinh túy, mã phu Giridatta, chuyện tâm không bị vẩn đục, vua Dadhivāhana, con chó rừng, móng chân sư tử, rau xanh, lúa mạch, với chuyện con rồng, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Ruhakavaggo
5. RUHAKAVAGGO
233. Ambho ruhaka 1 chinnāpi jiyā sandhīyate 2 puna, sandhīyassu 3 purāṇiyā mā kodhassa vasaṃ gami.
234. Vijjamānāsu maruvāsu 4 vijjamānesu kārusu, 5 aññaṃ jiyaṃ karissāma6 alaññeva purāṇiyā ”ti. 1. Ruhakajātakaṃ.
235. Itthī siyā rūpavatī sā ca sīlavatī siyā, puriso taṃ na iccheyya saddahāsi mahosadha.
236. Saddahāmi mahārāja puriso dubbhago siyā, sirī ca kālakaṇṇī7 ca na samenti kudācanan ”ti. 2. Sirikālakaṇṇijātakaṃ.
237. Ayameva sā ahampi8 so anañño ayameva so hatthacchinno anañño, yamāha komārapatī9 mamanti vajjhitthiyo natthi itthīsu saccaṃ.
238. Imañca jammaṃ musalena hantvā luddaṃ chavaṃ paradārūpaseviṃ, imissā ca naṃ pāpapatibbatāya jīvantiyā chindatha kaṇṇanāsan ”ti. 3. Cullapadumajātakaṃ.10
239. Na santi devā pavasanti nūna naha nūna11 santi idha lokapālā, sahasā karontānaṃ asaññatānaṃ. naha nūna santi paṭisedhitāro.
1 api ruhaka - Ma; api ruhakac - PTS. 2 6 sandhiyyate - Syā, PTS. karissāmi - Ma, Syā. 3 7 sandhiyyassu - Syā, PTS. kāḷakaṇṇī - Ma, Syā, PTS. 4 8 vijjamānesu vākesu - Ma; ahamapi - Ma; ayampi - Syā. 9 vijjamānesu (mudu) vākesu - Syā; yamāha komāripatiko - Syā. 10 vijjamānāsu marūdvāsu - PTS. cūḷapadumajātakaṃ - Ma. 5 11 kārisu - Ma, Syā, PTS. na hi nūna - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Quan Tế Tự Ruhaka
5. PHẨM QUAN TẾ TỰ RUHAKA
233. “Này khanh Ruhaka, dây cung mặc dầu bị đứt cũng nối lại được. Khanh hãy hàn gắn với người vợ cũ, chớ rơi vào quyền lực của sự giận dữ.”
234. “Khi những sợi gai còn được tìm thấy, khi những người thợ còn được tìm thấy, thần sẽ làm dây cung khác; quá đủ rồi với người vợ cũ!” 1. Bổn Sanh Quan Tế Tự Ruhaka. [191]
235. “Giả sử một người nữ có sắc đẹp, và nàng ấy có đức hạnh, người nam lại không ước muốn nàng ấy, này Mahosadha, khanh có tin không?”
236. “Tâu đại vương, thần tin (điều ấy), nếu người nam có phần phước kém. Người may mắn và kẻ bất hạnh không bao giờ kết hợp với nhau.” 2. Bổn Sanh May Mắn Và Bất Hạnh. [192]
237. “Người này chính là nàng ấy, còn trẫm là người ấy, không là người khác. Người này chính là gã ấy, (kẻ cướp) bị chặt tay, không là người khác, là người mà nàng đã nói rằng: ‘Người chồng lúc trẻ của thiếp.’ Các người nữ đáng bị xử chết, không có sự chân thật ở các người nữ.
238. Các khanh hãy dùng cái chày giết chết gã này, là kẻ hèn hạ, tàn bạo, kém cỏi, có sự gần gũi với vợ người khác, và các khanh hãy xẻo đứt tai và mũi của người vợ trung thành độc ác này trong khi ả còn sống.” 3. Bổn Sanh Vua Cullapaduma. [193]
239. “Có lẽ chư Thiên không có mặt, có lẽ các ngài ngự nơi xa, có lẽ các vị hộ trì thế gian cũng không có ở chốn này! Đối với những kẻ đang hành động hung bạo, không tự kiềm chế, có lẽ những người ngăn cản chúng cũng không có!”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Ruhakavaggo
240. Akāle vassatī tassa kāle tassa na vassati, saggā ca cavatiṭṭhānā 1 nanu so tāvatā hato ”ti. 4. Maṇicorajātakaṃ.
241. Pabbatūpatthare 2 ramme jātā pokkharaṇī sivā, taṃ sigālo 3 apāpāyi 4 jānaṃ sīhena rakkhitaṃ.
242. Pivanti ve 5 mahārāja sāpadāni mahānadiṃ, na tena anadī hoti khamassu yadi te piyā ”ti. 5. Pabbatūpattharajātakaṃ.
243. Ye na kāhanti ovādaṃ narā buddhena desitaṃ, vyasanaṃ te gamissanti rakkhasīhiva vāṇijā.
244. Ye ca kāhanti ovādaṃ narā buddhena desitaṃ, sotthiṃ pāraṃ gamissanti valāheneva6 vāṇijā ”ti. 6. Valāhassajātakaṃ.7
245. Na naṃ umhayate disvā na ca naṃ paṭinandati, cakkhūni cassa na dadāti paṭilomañca vattati.
246. Ete bhavanti ākārā amittasmiṃ patiṭṭhitā, yehi amittaṃ jāneyya disvā sutvā ca paṇḍito ”ti. 7. Mittāmittajātakaṃ.
247. Pavāsā āgato tāta idāni na cirāgato, kaccinnu8 tāta te mātā na aññamupasevati.
1 cavati ṭhānā - Ma, Syā, PTS. 2 6 pabbatapatthare - Ma. vālāheneva - PTS. 3 7 siṅgālo - Ma. valāhakassajātakaṃ - Ma, Syā; 4 apāpāsi - Syā, PTS. vālāhakassajātakaṃ - PTS. 5 8 pivanti ce - Ma, Syā; pivanti va - PTS. kacci nu - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Quan Tế Tự Ruhaka
240. “Đối với gã (vua độc ác) ấy, mưa rơi không đúng thời; đối với gã (vua độc ác) ấy, đúng thời không có mưa. Gã (vua độc ác) ấy từ địa vị cõi trời đọa xuống, đương nhiên gã (vua độc ác) ấy đã đến lúc bị giết chết.” 4. Bổn Sanh Kẻ Cướp Ngọc Ma-ni. [194]
241. “Tại khu vực xinh xắn ở chân núi, có một hồ nước bình yên được hình thành. Con chó rừng đã uống nước hồ ấy, trong khi biết rằng hồ được bảo vệ bởi con sư tử.”
242. “Tâu đại vương, các loài thú có chân đương nhiên uống nước ở sông lớn, không vì điều ấy mà không còn là sông nữa. Xin đại vương tha thứ, nếu nàng là đáng yêu đối với ngài.” 5. Bổn Sanh Khu Vực Ở Chân Núi. [195]
243. “Những người nào không làm theo lời giáo huấn đã được đức Phật thuyết giảng, những kẻ ấy sẽ đi đến bất hạnh, ví như các thương buôn (bị quyến rũ) bởi các nữ quỷ.
244. Còn những người nào làm theo lời giáo huấn đã được đức Phật thuyết giảng, những người ấy sẽ đi đến bờ kia bình yên, ví như các thương buôn (được mang đi) bởi con ngựa bay.” 6. Bổn Sanh Con Ngựa Bay. [196]
245. “Sau khi gặp, không cười với người ấy, không tỏ vẻ vui mừng với người ấy, không đưa cặp mắt nhìn người ấy, và tiến hành điều ngược lại.
246. Những biểu hiện này là được thiết lập ở kẻ thù. Nhờ vào những điều ấy, sau khi thấy và nghe, bậc sáng suốt có thể biết được kẻ thù.” 7. Bổn Sanh Bạn và Thù. [197]
247. “Này con, cha đã đi về từ nơi xứ lạ. Giờ đây, cha vừa mới đi về không lâu. Này con, phải chăng mẹ của con không gần gũi với người đàn ông khác?”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Ruhakavaggo
248. Na kho panetaṃ subhaṇaṃ giraṃ saccupasaṃhitaṃ, 1 sayetha poṭṭhapādova mummure 2 upakūsito ”ti. 3 8. Rādhajātakaṃ.
249. Ubhayaṃ me na khamati ubhayaṃ me na ruccati, yā cāyaṃ koṭṭhamotiṇṇā na dassaṃ 4 iti bhāsati.
250. Taṃ taṃ gāmapati brūmi kadare appasmiṃ 5 jīvite, dve māse kāraṃ katvāna 6 maṃsaṃ jaraggagavaṃ kisaṃ, appattakāle codesi tampi mayhaṃ na ruccatī ”ti. 9. Gahapatijātakaṃ.
251. Sarīradavyaṃ vaddhavyaṃ7 sojaccaṃ sādhusīliyaṃ,8 brāhmaṇantveva pucchāma kaṃ nu9 tesaṃ vaṇimhase.10
252. Attho atthi sarīrasmiṃ vaddhavyassa11 namo kare, attho atthi sujātasmiṃ sīlaṃ asmāka ruccatī ”ti. 10. Sādhusīlajātakaṃ.
Ruhakavaggo pañcamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Ambhoruhakarūpavatīmusalo pavasanti sapañcamapokkharaṇī, atha muttimavāṇija umhayate ciraāgata koṭṭha sarīra dasa.
--ooOoo--
1 7 saccūpasaṃhitaṃ - Syā. vuḍḍhabyaṃ - Ma, Syā. 2 8 mummare - Syā. sujaccantipipāṭho - Aṭṭhakathā. 3 9 upakūthito ti - Ma. kannu - Ma; 4 nāddasaṃ - Ma. kinnu - Ma, Syā. 5 10 appasmi - Ma. vanimhase - Ma, Syā. 6 11 saṅgaraṃ katvā - Ma, Syā. vuḍḍhabyassa - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Quan Tế Tự Ruhaka
248. “Vả lại, trong khi không khéo nói điều này, dầu là lời nói liên quan đến sự thật, tựa như con vẹt Poṭṭhapāda, nằm dài ở lò than, bị đốt cháy.” 8. Bổn Sanh Con Vẹt Rādha. [198]
249. “Ta không tha thứ cho hai người, ta không ưa thích hai người. Nàng này đã đi xuống vựa lúa, nói rằng: ‘Thiếp không thấy (còn lúa).’
250. Này trưởng làng, về việc ấy ta nói với ngươi rằng: ‘Khi cuộc sống khổ cực, khan hiếm, sau khi thỏa thuận hai tháng về con bò già gầy ốm là thịt để ăn, giờ ngươi đòi nợ lúc thời điểm chưa đến, ta cũng không ưa thích điều ấy.” 9. Bổn Sanh Chủ Nhà. [199]
251. “Người thành tựu về vóc dáng, người lớn tuổi chững chạc, người dòng dõi cao sang, người giới hạnh tốt lành, chúng tôi hỏi vị Bà-la-môn về những người ấy, chúng tôi nên chọn người nào trong số những người ấy?”
252. “Có lợi ích ở vóc dáng, đối với người lớn tuổi thì nên kính lễ, có lợi ích ở dòng dõi cao sang, còn chúng tôi ưa thích giới hạnh.” 10. Bổn Sanh Giới Hạnh Tốt Lành. [200]
Phẩm Quan Tế Tự Ruhaka là thứ năm.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Này khanh Ruhaka, người nữ có sắc đẹp, và cái chày, các ngài ngự nơi xa, với hồ nước là thứ năm, rồi các thương buôn được cứu thoát, cười ra tiếng, vừa mới đi về không lâu, vựa lúa, và vóc dáng, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Nataṃdaḷhavaggo
6. NATAṂDAḶHAVAGGO
253. Na taṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā yadāyasaṃ dārujaṃ babbajañca, 1 sārattarattā maṇikuṇḍalesu puttesu dāresu ca yā apekhā. 2
254. Etaṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā ohārinaṃ sithilaṃ duppamuñcaṃ, 3 etampi chetvāna vajanti dhīrā anapekkhino kāmasukhaṃ pahāyā ”ti. 1. Bandhanāgārajātakaṃ.
255. Haṃsā koñcā mayūrā ca hatthiyo 4 pasadā 5 migā, sabbe sīhassa bhāyanti natthi kāyasmiṃ6 tulyatā.
256. Evameva7 manussesu daharo cepi paññavā, so hi tattha mahā hoti neva bālo sarīravā ”ti. 2. Keḷisīlajātakaṃ.
257. Virūpakkhehi me mettaṃ mettaṃ erāpathehi me, chabbyāputtehi me mettaṃ mettaṃ kaṇhāgotamakehi ca.
258. Apādakehi me mettaṃ mettaṃ dipādakehi me,8 catuppadehi me mettaṃ mettaṃ bahuppadehi me.
259. Mā maṃ apādako hiṃsi mā maṃ hiṃsi dipādako, mā maṃ catuppado hiṃsi mā maṃ hiṃsi bahuppado.
260. Sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā ca kevalā, sabbe bhadrāni passantu mā kañci9 pāpamāgamā.
1 dārujapabbajañca - Ma, Syā. 2 6 apekkhā - Ma, Syā. kāyasmi - Ma, Syā. 3 7 sithiladuppamuñcaṃ - Syā. evamevaṃ - PTS. 4 8 hatthayo - Ma. dvipādakehi - Ma. 5 9 pasadamigātipi pāṭho, pasadā migāti attho - Aṭṭhakathā. kiñci - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Việc Ấy Không Chắc Chắn
6. PHẨM VIỆC ẤY KHÔNG CHẮC CHẮN
253. “Các bậc sáng trí đã nói sự trói buộc ấy không chắc chắn, là sự trói buộc bằng xích sắt, bằng cùm gỗ, và bằng dây thừng, còn sự mong muốn, bị luyến ái, bị dính mắc ở các bông tai bằng ngọc ma-ni, ở các con, và ở những người vợ, –
254. – các bậc sáng trí đã nói sự trói buộc này là chắc chắn, có sự trì xuống, dẻo dai, khó tháo gỡ. Sau khi cắt đứt luôn cả sự trói buộc này, các bậc sáng trí ra đi, không có mong cầu, sau khi đã dứt bỏ khoái lạc của các dục.” 1 1. Bổn Sanh Trói Buộc Tại Gia. [201]
255. “Các chim thiên nga, các con cò, và các con công, các con voi, các con nai đốm, tất cả đều sợ con sư tử, dù không có sự tương đương về thân thể.
256. Tương tự y như thế, ở giữa loài người, mặc dầu trẻ tuổi nhưng có trí tuệ, chính vị ấy là to lớn ở nơi ấy, không phải kẻ có thân xác nhưng ngu si.” 2. Bổn Sanh Thói Quen Đùa Giỡn. [202]
257. ‘Tôi có tâm từ đối với các Virūpakkha, tôi có tâm từ đối với các Erāpatha, tôi có tâm từ đối với các Chabyāputta, và tôi có tâm từ đối với các Kaṇhāgotamaka.
258. Tôi có tâm từ đối với các loài không chân, tôi có tâm từ đối với các loài hai chân, tôi có tâm từ đối với các loài bốn chân, tôi có tâm từ đối với các loài nhiều chân.
259. Loài không chân đừng hãm hại tôi, loài hai chân đừng hãm hại tôi, loài bốn chân đừng hãm hại tôi, loài nhiều chân đừng hãm hại tôi.
260. Hỡi tất cả chúng sanh, tất cả các sinh vật, tất cả các sinh linh và toàn thể, xin tất cả hãy nhìn thấy các điều lành, điều xấu xa chớ có xảy đến bất cứ ai.
1 Hai câu kệ 253, 254 giống hai câu kệ 345, 346 của tập Kinh Dhammapadapāḷi - Pháp Cú (TTPV tập 28, trang 111).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Nataṃdaḷhavaggo
261. Appamāṇo buddho appamāṇo dhammo appamāṇo saṅgho, pamāṇavantāni siriṃsapāni 1 ahi vicchikā satapadi uṇṇanābhi 2 sarabū 3 mūsikā.
262. Katā me rakkhā katā me parittā paṭikkamantu bhūtāni, sohaṃ namo bhagavato namo sattannaṃ sammāsambuddhānan ”ti. 3. Khandhavattajātakaṃ. 4
263. Api vīraka passesi sakuṇaṃ mañjubhāṇakaṃ, mayūragīvasaṅkāsaṃ patiṃ mayhaṃ 5 saviṭṭhakaṃ.
264. Udakathalacarassa pakkhino niccaṃ āmakamacchabhojino, tassānukaraṃ saviṭṭhako sevāle 6 paḷiguṇṭhito 7 mato ”ti. 4. Vīrakajātakaṃ.
265. Sobhati maccho gaṅgeyyo atho sobhati yāmuno,8 catuppadāyaṃ9 puriso nigrodhaparimaṇḍalo, īsakāyatagīvo ca sabbeva atirocati.
266. Yaṃ pucchito naṃ10 taṃ akkhā11 aññaṃ akkhāti11 pucchito, attappasaṃsako poso nāyaṃ asmāka ruccatī ”ti. 5. Gaṅgeyyajātakaṃ.
267. Iṅgha vaddhamayaṃ12 pāsaṃ chinda dantehi kacchapa, ahaṃ tathā karissāmi yathā nehiti luddako.
268. Kacchapo pāvisī vāriṃ kuruṅgo pāvisī vanaṃ, satapatto dumaggamhā dūre putte apānayī ”ti. 6. Kuruṅgamigajātakaṃ.
269. Ayamassakarājena deso vicarito mayā, anukāmayānukāmena13 piyena patinā saha.
270. Navena sukhadukkhena porāṇaṃ apithīyati,14 tasmā assakaraññāva kīṭo piyataro maman ”ti.15 7. Assakajātakaṃ.
1 8 sarīsapāni - Ma; sobhanti macchā gaṅgeyyā atho sobhanti yāmunā - Syā, PTS. 9 siriṃsapāni. catuppadoyaṃ - Ma. 2 10 uṇṇānābhī - Syā; uṇṇānābhi - PTS. na - Ma, Syā, PTS. 3 11 sarabhu - katthaci. akkhāsi - Ma. 4 12 khaṇḍajātakaṃ - Ma; vaṭṭamayaṃ - Ma. 13 khandhaparittajātakaṃ - Syā. anukāmaya kāmena - Ma, Syā. 5 14 patimayhaṃ - katthaci. apidhīyati - Ma; 6 sevālehi - Syā. apithiyyati - Ma. 7 15 paliguṇṭhito - Ma, Syā, PTS. mamāti - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Việc Ấy Không Chắc Chắn
261. Đức Phật là vô lượng, Giáo Pháp là vô lượng, Hội Chúng là vô lượng. Các loài bò sát (như là) các loài rắn, bọ cạp, rết, nhện, thằn lằn, chuột là có hạn lượng.
262. Tôi đã thực hiện các sự bảo vệ, tôi đã thực hiện sự hộ trì, xin các sinh linh hãy tránh xa. Tôi đây kính lễ đức Thế Tôn, kính lễ bảy vị Chánh Đẳng Giác.” 1 3. Bổn Sanh Phận Sự Hộ Trì Thân Thể. [203]
263. “Thưa ngài Vīraka, ngài có nhìn thấy chồng Saviṭṭhaka của tôi, là con chim có giọng nói dịu dàng, (có màu lông) tương tự cổ của chim công?”
264. “Trong khi bắt chước tôi đây, – là loài chim di chuyển ở trong nước và đất liền, thường xuyên có thức ăn là cá tươi, – Saviṭṭhaka bị vướng vào rong rêu và bị chết.” 4. Bổn Sanh Con Quạ Vīraka. [204]
265. “Con cá sông Gaṅgā xinh đẹp, con cá sông Yamunā cũng xinh đẹp, con người này có bốn chân, tròn trịa như cây đa, và có cổ vươn dài như cán cày nhỏ, chói sáng hơn tất cả.”
266. “Được hỏi điều nào, không trả lời điều ấy. Khi được hỏi, lại nói về điều khác. Là kẻ ca ngợi bản thân, (con rùa) này không được chúng tôi ưa thích.” 5. Bổn Sanh Con Cá Sông Gaṅgā. [205]
267. “Nào, bạn rùa. Bạn hãy dùng các răng cắn đứt cái bẫy thú làm bằng da. Còn tôi sẽ làm như thế nào đó để người thợ săn không đi đến.”
268. “Con rùa đã đi vào trong nước, con sơn dương đã đi vào khu rừng, con chim gõ kiến đã đưa các con đi xa rời khỏi ngọn cây.” 6. Bổn Sanh Con Sơn Dương. [206]
269. “Khu vườn này đã được vua Assaka và ta đi dạo chơi, (bây giờ) cùng với người chồng đáng yêu đang ham muốn ta và được ta ham muốn lại.
270. Lạc và khổ cũ bị che đậy bởi lạc và khổ mới. Vì thế, đối với ta, con sâu là đáng yêu hơn cả đức vua Assaka.” 7. Bổn Sanh Vua Assaka. [207]
1 Các câu kệ 257 - 262 được thấy ở Tạng Luật, Tiểu Phẩm 2, Chương Các Tiểu Sự (TTPV tập 7, trang 17).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Nataṃdaḷhavaggo
271. Alammetehi ambehi jambūhi panasehi ca, yāni pāraṃ samuddassa varaṃ mayhaṃ udumbaro.
272. Mahatī vata te bondi na ca paññā tadūpikā, suṃsumāra 1 vañcito mesi gacchadāni yathā sukhan ”ti. 8. Suṃsumāra4jātakaṃ.
273. Diṭṭhā mayā vane rukkhā assakaṇṇavibhīṭakā, 2 na tāni evaṃ sakkanti yathā tvaṃ rukkha 3 sakkasi.
274. Purāṇakakkaro 4 ayaṃ bhetvā pañjaramāgato, kusalo vāḷapāsānaṃ 5 apakkamati bhāsatī ”ti. 9. Kakkarajātakaṃ.6
275. Ambho ko nāmayaṃ rukkho sīnapatto7 sakaṇṭako, yattha ekappahārena uttamaṅgaṃ vighāṭitaṃ.8
276. Ācaritāyaṃ9 vitudaṃ vanāni kaṭṭhaṅgarukkhesu asārakesu, athāsadā khadiraṃ jātasāraṃ yatthabbhidā garuḷo uttamaṅgan ”ti. 10. Kandagaḷakajātakaṃ.10
Nataṃdaḷhavaggo chaṭṭho.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Daḷhabandhanahaṃsavaro ca puna virūpakkha saviṭṭhakamacchavaro, sakuruṅgasa-assaka-ambavaro puna kakkarako garuḷena dasa.
--ooOoo--
1 6 susumāra - Ma. kukkuṭajātakaṃ - Ma. 2 7 asasakaṇṇāvibhedakā - Ma, Syā. sinnapatto - Ma, Syā; sītappatto - PTS. 3 8 rukkhaṃ - Syā. vibhijjitaṃ - Ma; visāṭitaṃ - Syā, PTS. 4 9 purāṇakukkuṭo - Ma. acāri vatāyaṃ - Ma, Syā; acār’ utāyaṃ - PTS. 5 10 vālapāsānaṃ - Ma, Syā, PTS. kandagalakajātakaṃ - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Việc Ấy Không Chắc Chắn
271. “Quá đủ cho ta với những trái xoài, với những trái mận, và với những trái mít ấy, là các thứ ở bên bờ kia của đại dương, cái quý giá đối với ta là cây sung.
272. Thân thể của ngươi quả là to lớn, nhưng trí tuệ thì không tương xứng với nó. Này cá sấu, ngươi đã bị ta lừa. Giờ đây, ngươi hãy ra đi một cách thoải mái.” 8. Bổn Sanh Con Cá Sấu. [208]
273. “Ta đã nhìn thấy các cây long thọ và các cây vibhīṭaka ở trong rừng, những cây ấy không di chuyển như là ngươi di chuyển giữa các cây rừng.”
274. “Con gà rừng già này đã bẻ gãy cái lồng rồi đi đến. Thiện xảo về các bẫy sập bằng lông thú, nó nói xong rồi bỏ đi.” 9. Bổn Sanh Con Gà Rừng. [209]
275. “Này bạn, cây này có tên là gì? Nó có lá mềm, có gai nhọn. Với một cái mổ vào nơi ấy, cái đầu bị hư hoại.”
276. “Con chim này đi lại ở các khu rừng, mổ vào các thân cây có gỗ xốp, không có lõi, rồi nó đã chạm vào cây nhục quế, có lõi đã được hình thành, tại nơi ấy, con chim thần đã làm vỡ cái đầu.” 10. Bổn Sanh Chim Kandagaḷaka. [210]
Phẩm Việc Ấy Không Chắc Chắn là thứ sáu.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Sự trói buộc chắc chắn, và thêm vào chuyện chim thiên nga, (xà vương) Virūpakkha, chim Saviṭṭhaka, và chuyện hai con cá, với chuyện con sơn dương, vua Assaka, và các cây xoài, thêm vào con gà rừng, với con chim thần, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Bīraṇatthambhakavaggo
7. BĪRAṆATTHAMBHAKAVAGGO 1
277. Akāsi yoggaṃ dhuvamappamatto saṃvaccharaṃ bīraṇatthambhakasmiṃ, vyākāsi saññaṃ 2 parisaṃ vigayha na niyyamo tāyati appapaññaṃ.
278. Dvayaṃ yācanako tāta somadatta nigacchati, alābhaṃ dhanalābhaṃ vā 3 evaṃ dhammā hi yācanā ”ti. 1. Somadattajātakaṃ.
279. Añño uparimo vaṇṇo añño vaṇṇova 4 heṭṭhimo, brāhmaṇiṃ 5 tveva pucchāmi kiṃ heṭṭhā kiñca uppari.6
280. Ahaṃ naṭosmi bhaddante bhikkhakosmi idhāgato, ayaṃ hi koṭṭhamotiṇṇo ayaṃ so yaṃ gavesasī ”ti. 2. Ucchiṭṭhabhattajātakaṃ.
281. Isīnamantaraṃ katvā bharurājāti me sutaṃ, ucchinno saha raṭṭhena7 sa rājā vibhavaṃ gato.
282. Tasmā hi chandāgamanaṃ nappasaṃsanti paṇḍitā, aduṭṭhacitto bhāseyya giraṃ saccupasaṃhitan ”ti. 3. Bharujātakaṃ.8
283. Puṇṇaṃ nadiṃ yena ca peyyamāhu jātaṃ yavaṃ yena ca guyhamāhu, dūraṃ gataṃ yena ca avhayanti sotyāgato9 handa ca bhuñja brāhmaṇa.
284. Yato maṃ saratī rājā vāyasampi pahetave, haṃsā10 koñcā mayūrā ca asatīyeva pāpiyā ”ti. 4. Puṇṇanadījātakaṃ.
1 6 bīraṇathambhakavaggo - Ma. ūpari - PTS. 2 7 byākāsi aññaṃ - Syā. raṭṭhehi - Ma, Syā. 3 8 ca - PTS. bharurājajātakaṃ - Syā. 4 9 vaṇṇo ca - Ma, PTS. so ty-āgato - Ma, PTS; so tyābhato - Syā. 5 10 brāhmaṇī - Ma; brāhmaṇi - Syā, PTS. haṃsakoñcamayūrānaṃ - katthaci.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Đám Cỏ Bīraṇa
7. PHẨM ĐÁM CỎ BĪRAṆA
277. “Cha đã thực hiện sự tập luyện thường xuyên, không xao lãng, ở đám cỏ bīraṇa một năm. Sau khi đi vào cuộc hội họp, cha đã rối loạn tư tưởng; cha không bảo vệ được trí tuệ ít ỏi là điều chắc chắn.”
278. “Này con Somadatta, người cầu xin đạt đến (một trong) hai điều: sự không nhận hoặc nhận tài sản; việc cầu xin có bản chất là như vậy.” 1. Bổn Sanh Somadatta. [211]
279. “Phần ở trên có trạng thái khác, phần ở dưới lại có trạng thái khác. Này nữ Bà-la-môn, ta hỏi nàng: ‘Vì sao phần dưới nguội và phần trên nóng?’”
280. “Thưa ngài, tôi là vũ công. Là người ăn xin, tôi đã đi đến đây. Kẻ đã đi vào trong kho lúa chính là kẻ mà ngài tìm kiếm.” 2. Bổn Sanh Bữa Ăn Còn Thừa. [212]
281. “Ta đã được nghe rằng: Đức vua Bharu, sau khi tạo ra sự sứt mẻ giữa các vị ẩn sĩ, đã bị sụp đổ cùng với đất nước; vị vua ấy đã đi đến diệt vong.
282. Chính vì thế, các bậc sáng suốt không khen ngợi việc đi theo sự ham muốn. Người có tâm không xấu xa nên nói lời nói liên quan đến sự thật.” 3. Bổn Sanh Vua Bharu. [213]
283. “Họ đã nói con sông đầy nước khiến con vật gì có thể uống được, họ đã nói lúa mạch đã sanh trưởng khiến con vật gì có thể ẩn náu, họ kêu gọi người đã đi xa nhờ vào con vật gì, (thịt) con vật ấy đã đến với khanh. Nào, này Bà-la-môn, hãy ăn đi.”
284. “Bởi vì nhớ đến ta, đức vua đã gởi đến mặc dầu là (thịt) quạ, (rồi sẽ gởi) chim thiên nga, chim cò, và chim công. Nếu không có sự nhớ đến, quả là điều tồi tệ.” 4. Bổn Sanh Con Sông Đầy Nước. [214]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Bīraṇatthambhakavaggo
285. Avadhi vata attānaṃ kacchapo vyāharaṃ 1 giraṃ, suggahitasmiṃ kaṭṭhasmiṃ vācāya sakiyāvadhi.
286. Etampi disvā naraviriyaseṭṭha 2 vācaṃ pamuñce kusalaṃ nātivelaṃ, passasi bahubhāṇena kacchapaṃ vyasanaṃ gatan ”ti. 5. Kacchapajātakaṃ.
287. Na cāyamaggi 3 tapati na sūlo sādhu tacchito, yañca maṃ maññati 4 macchī aññaṃ so ratiyā gato.
288. So maṃ dahati rāgaggi cittaṃ cupatapeti maṃ, jālino muñcathayirā 5 maṃ na kāme haññate kvacī ”ti. 6. Macchajātakaṃ.
289. Sabbo loko attamano ahosi akovidā gāmadhammassa seggu, komāriko nāma6 tavajja dhammo yaṃ tvaṃ gahitā pavane parodasi.
290. Yo dukkhaphuṭṭhāya bhaveyya tāṇaṃ so me pitā dūbhi7 vane karoti, sā kassa kandāmi vanassa majjhe yo tāyitā so sahasā8 karotī ”ti. 7. Seggujātakaṃ.
291. Saṭhassa sāṭheyyamidaṃ sucintitaṃ paccoḍḍitaṃ patikūṭassa kūṭaṃ, phālañce adeyyuṃ9 mūsikā kasmā kumāraṃ kulalā no hareyyuṃ.10
1 kacchapova pabyāharaṃ - Syā; 6 kacchapo so pabyāharaṃ - katthaci. komāri ko nāma - Ma. 2 7 naravīraseṭṭha - Syā. dubbhi - Ma, Syā. 3 8 na māyamaggi - Ma, Syā, PTS. sahasaṃ - Ma. 4 9 maññate - Ma, Syā. khādeyyuṃ - Ma, Syā. 5 10 muñcathāyirā - Ma. na hareyyuṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Đám Cỏ Bīraṇa
285. “Quả thật, trong khi nói ra lời, con rùa đã hại chết bản thân. Khi khúc cây được giữ chặt (ở miệng), vì lời nói con rùa đã giết chết chính mình.
286. Tâu bậc tinh tấn hạng nhất ở loài người, sau khi nhìn thấy việc ấy, nên thốt ra lời nói tốt lành, không chiếm quá nhiều thời gian. Bệ hạ hãy nhìn xem, do việc nói nhiều, con rùa đã đi đến sự bất hạnh.” 5. Bổn Sanh Con Rùa. [215]
287. “Ngọn lửa này không gây bực bội, cọc nhọn đã được vót nhọn cũng không, mà là việc con cá cái (vợ tôi) nghĩ về tôi rằng: ‘Gã đi đến với con cá cái khác vì khoái lạc.’
288. Ngọn lửa luyến ái ấy thiêu đốt tôi và khuấy rối tâm tôi. Này các ngư phủ, các ngài hãy thả tôi ra; không có trường hợp nào vì dục tình mà bị chết.” 6. Bổn Sanh Con Cá. [216]
287. “Tất cả thế gian đều đã được vui sướng, (con gái ta) Seggu không rành rẽ pháp lứa đôi. Bản thể con hôm nay có còn gọi là trinh nữ, là khi bị cha nắm lấy ở trong rừng, con liền òa khóc?”
290. “Người nào là nơi nương tựa của tôi khi tôi bị xúc chạm khổ đau, người ấy là cha của tôi, kẻ lập kế hãm hại tôi ở trong khu rừng. Tôi đây khóc lóc cho ai ở giữa khu rừng? Người bảo vệ tôi lại là người làm điều bạo lực (đối với tôi).” 1 7. Bổn Sanh Thôn Nữ Seggu. [217]
291. “Sự lường gạt đáp trả kẻ lường gạt, điều này khéo được suy nghĩ, sự xảo trá đáp trả kẻ xảo trá là cách được lập ra để đối trị. Nếu các con chuột có thể ăn được lưỡi cày, vì sao các con diều hâu lại không thể tha đi đứa bé trai?
1 Giống câu kệ 102 ở trang 43.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Bīraṇatthambhakavaggo
292. Kūṭassa hi santi kūṭakūṭā bhavati cāpi 1 nikatino nikatyā, dehi puttanaṭṭha phālanaṭṭhassa phālaṃ mā te puttamahāsi phālanaṭṭho ”ti. 8. Kūṭavāṇijajātakaṃ.
293. Hiraññaṃ me suvaṇṇaṃ me esā rattiṃ divā kathā, dummedhānaṃ manussānaṃ ariyadhammaṃ apassataṃ.
294. Dve dve gahapatayo gehe eko tattha amassuko, lambatthano veṇikato atho aṅkitakaṇṇako, kīto dhanena bahunā so taṃ vitudate janan ”ti. 9. Garahitajātakaṃ.
295. Sukhaṃ jīvitarūposi raṭṭhā vivanamāgato, so ekako araññasmiṃ 2 rukkhamūle kapaṇo viya jhāyasi.
296. Sukhaṃ jīvitarūposmi raṭṭhā vivanamāgato so ekako araññasmiṃ,2 rukkhamūle kapaṇo viya jhāyāmi sataṃ dhammaṃ anussaran ”ti. 10. Dhammaddhajajātakaṃ.3
Bīraṇatthambhakavaggo4 sattamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Atha bīraṇatthambhavaro ca naṭo bharurājavaruttamapuṇṇanadī, bahubhāṇi aggi pavane mūsikā sahalambatthano kapaṇena dasa.
--ooOoo--
1 3 bhavati paro- Syā. dhammadhajajātakaṃ - Ma. 2 4 araññasmiṃ - itisaddo Ma potthake na dissate. bīraṇathambhakavaggo - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Đám Cỏ Bīraṇa
292. Bởi vì đối với sự xảo trá, có những sự xảo trá dành cho xảo trá, và cũng có sự lừa đảo đáp trả sự lừa đảo. Này kẻ bị mất con, ngươi hãy trả lưỡi cày cho người bị mất lưỡi cày, chớ để người bị mất lưỡi cày mang đi đứa con trai của ngươi.” 8. Bổn Sanh Thương Buôn Xảo Trá. [218]
293. “Vàng thô của tôi, vàng ròng của tôi, điều ấy là lời nói ban đêm và ban ngày của những người ngu muội không nhìn thấy pháp của bậc Thánh.
294. Trong nhà có đến hai người chủ, ở đó một người không có râu, có vú thõng, tóc được buộc lại, rồi lỗ tai được xuyên lỗ, được mua về bằng nhiều tài sản, kẻ ấy đay nghiến đám gia nhân ấy.” 9. Bổn Sanh Bị Chê Trách. [219]
295. “Với dáng vẻ được sống sung sướng, ngài đã lìa đất nước đi vào rừng. Ngài đây, một mình trong khu rừng, ở gốc cây, trầm tư như là kẻ khốn khổ.”
296. “Với dáng vẻ được sống sung sướng, ta đã lìa đất nước đi vào rừng. Ta đây, một mình trong khu rừng, ở gốc cây, ta trầm tư như là kẻ khốn khổ, trong khi nhớ lại đạo đức của những người tốt.” 10. Bổn Sanh Ngọn Cờ Đạo Đức. [220]
Phẩm Đám Cỏ Bīraṇa là thứ bảy.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Giờ là chuyện đám cỏ bīraṇa, và người vũ công, câu chuyện hay nhất về vua Bharu, con sông đầy nước, việc nói nhiều, ngọn lửa, ở trong rừng, các con chuột, với người có vú thõng, với người khốn khổ, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kāyāvavaggo
8. KĀSĀVAVAGGO
297. Anikkasāvo kāsāvaṃ yo vatthaṃ paridahessati, 1 apeto damasaccena na so kāsāvamarahati.
298. Yo ca vantakasāvassa sīlesu susamāhito, upeto damasaccena sa ve kāsāvamarahatī ”ti. 1. Kāsāvajātakaṃ.
299. Idaṃ tadācariyavaco pārāsariyo yadabravi, 2 mā su tvaṃ akarā 3 pāpaṃ yaṃ tvaṃ pacchā kataṃ tape.
300. Yāni karoti puriso tāni attani passati, kalyāṇakārī kalyāṇaṃ pāpakārī ca pāpakaṃ, yādisaṃ vapate 4 bījaṃ tādisaṃ harate phalan ”ti. 2. Cūḷanandiyajātakaṃ. 5
301. Name namantassa bhaje bhajantaṃ kiccānukubbassa kareyya kiccaṃ, nānatthakāmassa kareyya atthaṃ asambhajantampi na sambhajeyya.
302. Caje cajantaṃ vaṇathaṃ6 na kayirā apetacittena na sambhajeyya, dijo dumaṃ khīṇaphalanti7 ñatvā aññaṃ samekkheyya mahā hi loko ”ti. 3. Puṭabhattajātakaṃ.
303. Yassete caturo dhammā vānarinda yathā tava,8 saccaṃ dhammo dhiti cāgo diṭṭhaṃ so ativattati.
304. Yassa cete na vijjanti guṇā paramabhaddakā, saccaṃ dhammo dhiti cāgo diṭṭhaṃ so nātivattatī ”ti. 4. Kumbhīlajātakaṃ.9
1 paridahissati - Ma, Syā. 2 6 yadābravi - Syā. vanathaṃ - Ma, Syā, PTS. 3 7 akari - Ma, Syā. khīṇaphalaṃva - Syā. 4 8 vappate - katthaci. guṇā paramabhaddakā - Syā. 5 9 cullanandiyajātakaṃ - Syā, PTS. kumbhilajātakaṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Y Ca-Sa
8. PHẨM Y CA-SA
297. “Kẻ nào có uế trược chưa lìa, sẽ khoác lên tấm vải ca-sa, (mà) bỏ bê việc rèn luyện và sự chân thật, kẻ ấy không xứng với y ca-sa.
298. Còn vị nào có uế trược đã được tẩy trừ, khéo định tĩnh trong các giới, gắn bó với việc rèn luyện và chân thật, vị ấy quả nhiên xứng với y ca-sa.” 1 1. Bổn Sanh Y Ca-Sa. [221]
299. “Điều này là lời nói của vị thầy, Pārāsariya đã nói rằng: ‘Ngươi chớ có làm điều ác. Sau này, ngươi sẽ nóng nảy về điều ngươi đã làm.’
300. Con người làm những việc nào, thì sẽ thấy những việc ấy ở bản thân. Người làm lành thấy điều lành, và người làm ác thấy điều ác. Gieo hạt giống như thế nào thì mang lại kết quả như thế ấy.” 2. Bổn Sanh Con Khỉ Cūḷanandiya. [222]
301. “Nên kính lễ người kính lễ (bản thân), nên hợp tác với người đang hợp tác, nên thực hành bổn phận với người thực hành theo bổn phận, không nên làm điều lợi ích đối với người không mong muốn điều lợi ích, không nên gắn bó với người không gắn bó.
302. Nên từ bỏ người đang từ bỏ, không nên thể hiện sự tham đắm, không nên gắn bó với tâm không chân thành. Loài chim, sau khi biết cây hết trái, còn trông ngóng cây khác, bởi vì thế gian là rộng lớn.” 3. Bổn Sanh Gói Cơm. [223]
303. “Này khỉ chúa, người nào có bốn đức tính này, giống như ngài đã có là: chân thật, trí xét đoán, nghị lực, và xả thí, người ấy vượt trội đối thủ. 2
304. Và người nào không có được các đức tính tốt đẹp tối thắng này là: chân thật, trí xét đoán, nghị lực, và xả thí, người ấy không vượt qua đối thủ.” 4. Bổn Sanh Con Cá Sấu. [224]
1
Hai câu kệ 297, 298 giống hai câu kệ 9, 10 của tập Kinh Dhammapadapāḷi - Pháp Cú
(TTPV tập 28, trang 29).
2
Giống câu kệ 57 ở trang 25.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kāyāvavaggo
305. Atthi me puriso deva sabbakiccesu vyāvaṭo, tassa ceko parādh’ atthi tattha tvaṃ kinti maññasi.
306. Amhākampatthi 1 puriso ediso idha vijjati, dullabho aṅgasampanno khanti-r-asmāka ruccatī ”ti. 5. Khantivaṇṇanajātakaṃ. 2
307. Kāle nikkhamanā sādhu nākāle sādhu nikkhamo, akālena hi nikkhamma ekakampi bahūjano, 3 na kiñci atthaṃ joteti 4 dhaṃkasenāva kosiyaṃ.
308. Dhīro ca vidhividhānaññū paresaṃ vivarantagū, 5 sabbāmitte vasīkatvā kosiyova sukhī siyā ”ti. 6. Kosiyajātakaṃ.
309. Sūro sūrena saṅgamma vikkantena pahārinā, ehi nāga nivattassu kinnu bhīto palāyasi? passantu aṅga-magadhā mama tuyhañca vikkamaṃ.
310. Na taṃ pādā vadhissāmi na dantehi na soṇḍiyā, mīḷhena taṃ vadhissāmi pūti haññatu pūtinā ”ti. 7. Gūthapāṇakajātakaṃ.6
311. Tayo giriṃ antaraṃ kāmayāmi pañcālā7 kuruyo kekake ca, tatuttariṃ8 brāhmaṇa kāmayāmi tikiccha maṃ brāhmaṇa kāmanītaṃ.
312. Kaṇhāhi daṭṭhassa karonti heke amanussavaddhassa9 karonti paṇḍitā, na kāmanītassa karoti koci okkantasukkassa hi kā tikicchā ”ti. 8. Kāmanītajātakaṃ.
1 6 amhākaṃ atthi - Syā; amhākaṃ c’ atthi - PTS. gūthapāṇajātakaṃ - Ma, PTS. 2 7 khantivaṇṇajātakaṃ - Ma. pañcālo - Syā. 3 8 bahujjano - Ma, Syā. taduttariṃ - katthaci. 4 9 jāteti - Syā. amanussapaviṭṭhassa - Ma; 5 vivarānugū - Ma, Syā. amanussaviṭṭhassa - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Y Ca-Sa
305. “Tâu bệ hạ, thần có một người giỏi giang về mọi công việc. Và người ấy có một lỗi lầm, trong việc này, bệ hạ nghĩ nên xử lý thế nào?”
306. “Chúng ta cũng có một người như vậy được tìm thấy ở đây. Người đầy đủ các yếu tố là khó đạt được, sự kham nhẫn được chúng ta ưa thích.” 5. Bổn Sanh Ca Ngợi Sự Kham Nhẫn. [225]
307. “Việc ra đi lúc hợp thời là tốt đẹp, việc ra đi lúc phi thời là không tốt đẹp, bởi vì kẻ ra đi lúc phi thời không đem lại bất cứ lợi ích gì. Đám đông người sẽ bao vây một người, ví như bầy quạ vây đánh con chim cú.
308. Và bậc sáng trí, biết được sự xếp đặt của quy luật, khai thác điểm yếu của những kẻ khác, tựa như con chim cú có thể chế ngự mọi kẻ thù và có được sự an lạc.” 6. Bổn Sanh Con Chim Cú. [226]
309. “Dũng sĩ gặp gỡ với dũng sĩ bằng sức lực, bằng cú đấm. Này voi, hãy đến, hãy quay lại. Chẳng lẽ ngươi bỏ chạy vì khiếp sợ? Hãy cho người dân xứ Aṅga và Magadha xem sức lực của ta và của ngươi.”
310. “Ta sẽ giết chết ngươi không bằng bàn chân, không bằng hai ngà, không bằng cái vòi, ta sẽ giết chết ngươi bằng phân. Này kẻ hôi thối, ngươi hãy bị giết chết bởi vật hôi thối.” 7. Bổn Sanh Bọ Rầy Uống Phân. [227]
311. “Trẫm ham muốn ba quốc độ ở trên núi:
Pañcālā, Kuruya, và Kekaka.
Này Bà-la-môn, trẫm còn ham muốn hơn thế nữa.
Này Bà-la-môn, trẫm đã bị cuốn theo dục vọng, hãy chữa trị cho trẫm.”
312. “Một số thầy thuốc chữa trị cho người bị rắn cắn, các bậc sáng suốt chữa trị cho người bị phi nhân hãm hại, không ai chữa trị cho người đã bị cuốn theo dục vọng, phương thức chữa trị nào dành cho kẻ đã bỏ rơi thiện pháp?” 8. Bổn Sanh Bị Cuốn Theo Dục Vọng. [228]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kāyāvavaggo
313. Gajaggameghehi hayaggamālihi rathūmijātehi sarābhivassahi, 1 tharuggahā 2vaṭṭadaḷhappahārihi parivāritā takkasilā samantato.
314. Abhidhāvathā ca patathā ca 3 vividhavinaditā ca dantihi, 4 vattatajja tumulo ghoso yathā vijjutā 5 jaladharassa gajjato ”ti. 9. Palāsijātakaṃ. 6
315. Dhajamaparimitaṃ anantapāraṃ duppasahaṃ daṅkehi sāgaramiva,7 girimiva anilena duppasaho8 duppasaho ahamajja tādisena.
316. Mā bāliyaṃ vippalapi9 na hi ’ssa tādisaṃ viḷayhase10 na hi labhase nisedhakaṃ, āsajjasi gajamiva ekacārinaṃ yo taṃ pādā11 naḷamiva pothayissatī ”ti. 10. Dutiyapalāsijātakaṃ.12
Kāyāvavaggo aṭṭhamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Varavatthavacodumakhīṇaphalaṃ caturo dhammavaraṃ purisuttama, dhaṅkamagadhā ca tayo girināma gajaggavaro dhajavarena dasa.
--ooOoo--
1 7 sarābhivassebhi - Ma; sarābhivassehi - PTS. sāgaraṃva - Ma. 2 dhanuggahāo - Syā. 8 duppasayho - Ma. 3 9 cūpadhāvatha ca - Ma; vilapi - Ma. 10 cuppatathā ca - Syā. viḍayhase - Ma; 4 vividhā vināditā vadantibhi - Ma. vidayhase - Syā. 5 11 vijjulatā - Ma. padā - Ma, Syā, PTS. 6 12 palāyitajātakaṃ - Ma; dutiyapalāyitajātakaṃ - Ma; palāyijātakaṃ - Syā, PTS. dutiyapalāyijātakaṃ - Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Y Ca-Sa
313. “Thành Takkasilā bị bao vây xung quanh bởi những đám mây gồm các con voi tuyệt hảo, bởi những tràng hoa của những con ngựa tuyệt hảo, bởi những cỗ xe trào lên như làn sóng, bởi những cơn mưa tên, bởi những cú chém mạnh bạo xoay tròn của các chiến binh giơ cao thanh kiếm.
314. Các khanh hãy xông lên và hãy lao xuống, và nhe răng gào thét bằng nhiều cách. Hôm nay, âm thanh náo động hãy vận hành, giống như những tia chớp của cơn mưa đang gào thét.” 9. Bổn Sanh Kẻ Đào Thoát. [229]
315. “Với vô số cờ hiệu không có giới hạn ở phía đối diện, tựa như biển cả là khó vượt qua bởi những con quạ, tựa như ngọn núi là khó lay động bởi cơn gió, với binh lực như thế ấy, hôm nay ta khó bị khuất phục.”
316. “Chớ lải nhải điều ngu dốt, bởi vì binh lực ngươi không là như thế ấy. Ngươi nóng nảy bởi vì ngươi không đạt được thế thượng phong. Ngươi được ví như đang đối đầu với con voi độc hành, nó sẽ dùng bàn chân dẫm đạp ngươi như là dẫm đạp cây sậy.” 10. Bổn Sanh Kẻ Đào Thoát - Thứ Nhì. [230]
Phẩm Y Ca-Sa là thứ tám.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Tấm vải cao quý, lời nói (của vị thầy), cây hết trái, bốn đức tính cao quý, hỡi con người tối thượng, bầy quạ, những người xứ Magadha, và ba tên gọi các ngọn núi, chuyện những con voi tuyệt hảo, với chuyện cờ hiệu, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Upāhanavaggo
9. UPĀHANAVAGGO
317. Yathāpi kītā purisassupāhanā sukhassa atthāya dukhaṃ udabbahe, ghammābhitattā talasā 1 papīḷitā tasseva pāde 2 purisassa khādare.
318. Evameva 3 dukkulino 4 anariyo tamhāka 5vijjañca sutañca-m-ādiya, 6 tameva so tattha sutena khādati anariyo vuccati pānadūpamo ”ti. 7 1. Upāhanajātakaṃ.
319. Ekacintitova ayamattho8 bālo aparināyako,9 na hi khujjena vāmena bhoti saṅgantumarahasi.
320. Purisūsabhaṃ maññamānā ahaṃ khujjamakāmayiṃ, soyaṃ saṅkuṭito seti chinnatanti yathā thūṇā ”ti.10 2. Vīṇāthūṇajātakaṃ.11
321. Kāmaṃ yahiṃ icchasi tena gaccha viddhosi mammamhi vikaṇṇakena, hatosi bhattena savāditena12 lolo ca13 macche anubandhamāno.
322. Evampi lokāmisaṃ opatanto vihaññati14 cittavasānuvattī, so haññati ñātisakhānamajjhe macchānugo soriva suṃsumāro ”ti. 3. Vikaṇṇakajātakaṃ.15
1 8 thalasā - Ma; talasāva - Syā. ekacintito ’yamattho - Ma; 2 pāde tasseva - PTS. ekacintito ayamattho - Syā. 3 9 evameva yo - PTS. apariṇāyako - Ma, Syā. 4 10 dukkulīno - Ma. viṇāti - Ma, Syā, PTS. 5 11 tammāka - Ma; tumhākaṃ - Syā; vīṇāguṇajātakaṃ - Ma. 12 tumhāka - PTS. suvāditena - Ma. 6 13 sutañca ādiya - Ma, Syā. lolova - Syā. 7 14 vuccati dupāhanūpamo ti - Ma; vihaññatī - PTS. 15 vuccatupāhanūpamoti - Syā. vikaṇṇajātakaṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Đôi Giày
9. PHẨM ĐÔI GIÀY
317. “Cũng giống như đôi giày của một người đã được mua về có thể xóa đi sự đau đớn (của bàn chân) nhằm mục đích thoải mái. Bị cháy bỏng bởi sức nóng, bị cọ xát với lòng bàn chân, đôi giày gây thương tích hai bàn chân của chính người ấy.
318. Tương tự y như thế, kẻ không cao thượng, thuộc gia tộc thấp kém, sau khi tiếp thu nghề nghiệp và kiến thức của người thầy, kẻ ấy, tại nơi ấy, gây tổn hại cho chính mình bởi kiến thức (kém cỏi); kẻ không cao thượng được gọi là tựa như đôi giày xấu.” 1. Bổn Sanh Đôi Giày. [231]
319. “Ý nghĩa này chỉ một mình con nghĩ thế, kẻ ngu si không thể là chồng, bởi vì với kẻ gù và thấp bé, này cô nương, con không phù hợp để kết hôn.”
320. “Trong khi nghĩ rằng người nam như bò mộng, con đã ham muốn kẻ bị gù. Kẻ này đây nằm co quắp, giống như cây đàn bị đứt dây.” 2. Bổn Sanh Cây Đàn Vīṇā. [232]
321. “Ngươi thích nơi nào, ngươi hãy đi đến nơi ấy như mong muốn. Ngươi đã bị mũi tên đâm vào chỗ nhược. Ngươi bị chết vì bữa ăn có kèm theo tiếng trống, và là kẻ tham lam trong khi bám theo bầy cá.”
322. “Cũng vậy, trong khi bị sa vào vật chất của thế gian, kẻ nuông chiều theo mãnh lực của tâm (dục vọng) bị khốn khổ. Kẻ ấy bị giết chết giữa bà con và thân hữu, tựa như con cá sấu ấy với việc đuổi theo đàn cá.” 3. Bổn Sanh Mũi Tên. [233]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Upāhanavaggo
323. Tvameva dāni makara 1 yaṃ kāmo vyagamā 2 tayi, soyaṃ appaṭisandhiko kharāchinnaṃva 3 rerukaṃ. 4
324. Atricchā 5 atilobhena atilobhamadena ca, evaṃ hāyati atthamhā ahaṃva asitābhūyā ”ti. 4. Asitābhūjātakaṃ.6
325. Sukhā gharā vacchanakha sahiraññā sabhojanā, yattha bhutvā ca pītvā ca7 sayeyyātha8 anussuko.
326. Gharā nānīhamānassa gharā nābhaṇato musā, gharā nādinnadaṇḍassa paresaṃ anikubbato, evaṃ chiddaṃ durabhibhavaṃ9 ko gharaṃ paṭipajjatī ”ti. 5. Vacchanakhajātakaṃ.
327. Bhaddako vata yaṃ10 pakkhī dvijo11 kumudasannibho, vūpasantehi pakkhehi mandamandova jhāyati.
328. Nāssa sīlaṃ vijānātha anaññāya pasaṃsatha, amhe dijo na pāleti tena pakkhī na phandatī ”ti. 6. Bakajātakaṃ.
329. Ko nu kho bhagavā hetu ekacce idha puggale, atīva hadayaṃ nibbāti cittañcāpi pasīdati.
330. Pubbeva sannivāsena paccuppannahitena vā, evaṃ taṃ jāyate pemaṃ uppalaṃva yathodake ”ti. 7. Sāketajātakaṃ.
1 6 tvamevadānimakari - Syā; asitābhujātakaṃ - Syā, PTS. 7 tvam eva dānim akara - PTS. bhutvā pivitvā ca - Ma, Syā. 2 8 byagamā - Ma, Syā; sayeyyāsi - Syā. 9 vyapagamā - PTS. durabhisambhavaṃ - Ma, Syā. 3 10 kharachinnaṃva - Ma; vatayaṃ - Ma; kharā chinnaṃva - Syā, PTS. vatāyaṃ - Syā; 4 renukaṃ - Ma, Syā. vat’ ayaṃ - PTS. 5 11 atricchaṃ - Ma. dijo - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Đôi Giày
323. “Giờ đây, dục vọng (của thiếp) ở chàng đã tiêu tan, chính chàng đã tạo nên việc ấy. Điều này đây là không còn nối lại được, tựa như ngà voi đã bị cắt đứt bởi lưỡi cưa.”
324. “Kẻ có sự ưa thích này nọ do tham lam quá độ, và do sự tham lam say đắm quá độ như vậy thì bỏ rơi điều lợi ích, tựa như ta bỏ rơi nàng Asitābhū.” 4. Bổn Sanh Nàng Asitābhū. [234]
325. “Này Vacchanakha, đời sống gia đình là sung sướng, có vàng bạc, có thức ăn, tại đó, sau khi ăn và uống, bạn có thể nằm dài, không phải nỗ lực.”
326. “Đời sống gia đình không dành cho người không năng nổ, đời sống gia đình không dành cho người không nói láo, đời sống gia đình không dành cho người không trộm cắp, không gậy gộc, không gạt gẫm những người khác; sự khiếm khuyết như vậy là khó khắc phục, ai sẽ chọn lấy đời sống gia đình?” 5. Bổn Sanh Ẩn Sĩ Vacchanakha. [235]
327. “Con chim này quả thật xinh đẹp, nó là loài lưỡng sanh, giống như hoa súng trắng, với hai cánh lặng yên, vô cùng chậm chạp, như đang tham thiền.”
328. “Các người không nhận biết bản tính của con vật này; không biết rõ mà các người lại ca ngợi. Con thú lưỡng sanh (này) không bảo vệ chúng ta; vì thế, con thú có cánh (này) không lay động.” 6. Bổn Sanh Con Cò. [236]
329. “Bạch đức Thế Tôn, nguyên nhân nào mà trái tim lại vô cùng nguội lạnh đối với một số người ở nơi này, tuy nhiên tâm lại tin tưởng một số người khác?”
330. “Do việc sống chung trong quá khứ, hoặc do sự lợi ích trong hiện tại, như vậy sự yêu thương ấy sanh lên, giống như loài sen mọc lên ở trong nước.” 7. Bổn Sanh Tại Sāketa. [237]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Upāhanavaggo
331. Iṅgha ekapadaṃ tāta anekatthapadanissitaṃ, 1 kiñci saṅgāhikaṃ 2 brūhi 3 yenatthe sāvayāmase. 4
332. Dakkheyyekapadaṃ tāta anekatthapadassitaṃ, 5 tañca sīlena saṃyuttaṃ 6 khantiyā upapāditaṃ, alaṃ mitte sukhāpetuṃ amittānaṃ dukhāya cā ”ti. 7 8. Ekapadajātakaṃ.
333. Āsīvisaṃ mamaṃ8 santaṃ paviṭṭhaṃ kumināmukhaṃ, ruccate haritā mātā yaṃ maṃ khādanti macchakā.
334. Vilumpateva puriso yāvassa upakappati, yadā caññe vilumpanti so vilutto viluppatī ”ti.9 9. Haritamātujātakaṃ.10
335. Sabbo jano hiṃsito piṅgalena tasmiṃ mate paccayaṃ11 vedayanti, piyo nu te āsi akaṇhanetto kasmā nu tvaṃ12 rodasi dvārapāla.
336. Na me piyo āsi akaṇhanetto bhāyāmi paccāgamanāya tassa, ito gato hiṃseyya maccurājaṃ so hiṃsito āneyya puna idha.
337. Daḍḍho13 vāhasahassehi sitto ghaṭasatehi so, parikkhatā14 ca sā bhūmi mā bhāyi nāgamissatī ”ti. 10. Mahāpiṅgalajātakaṃ.
Upāhanavaggo navamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Varupāhanakhujjavikaṇṇakako asitābhūyā pañcama vacchanakho, dijapemavaruttama ekapadaṃ. kumināmukhapiṅgalakena dasā ”ti.
--ooOoo--
1 8 anekatthapadassitaṃ - Ma, Syā. maṃ - Ma, Syā. 2 9 saṅgahitaṃ - Syā. vilumpatīti - Ma, Syā, PTS. 3 10 brūsi - Ma. haritamaṇḍūkajātakaṃ - Ma; 4 sādhayemase - Ma, Syā. haritamātajātakaṃ - Syā, PTS. 5 11 anekatthapadanissitaṃ - PTS. paccayā - Ma. 6 12 saññuttaṃ - Ma. aṭṭhakathāyaṃ pana, kasmā tuvanti pāṭho. 7 13 14 vāti - Syā. daḍḍhā - Ma. parikkhittā - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Đôi Giày
331. “Nào, thưa cha, bằng cách tổng hợp nào đó, xin cha hãy nói một từ được bao gồm với nhiều ý nghĩa, nhờ đó chúng ta có thể đạt thành mục đích.”
332. “Này con, sự khéo léo (tinh tấn) là một từ được bao gồm với nhiều ý nghĩa, và điều ấy được kết hợp với giới hạnh, được thực hiện với nhẫn nại, là có thể đem lại hạnh phúc cho bạn bè và khổ đau cho các kẻ thù.” 8. Bổn Sanh Một Chữ. [238]
333. “Này bạn ếch xanh, trong khi ta, là con rắn độc, đã đi vào miệng của chiếc lưới đánh cá, việc các con cá gặm nhấm ta có làm bạn vui thích?”
334. “Con người cướp đoạt cho đến khi nào (quyền lực) còn thuộc về kẻ ấy. Và đến khi những kẻ khác cướp đoạt (sau khi có được quyền lực), thì kẻ đã cướp đoạt bị cướp đoạt lại.” 9. Bổn Sanh Con Ếch Xanh. [239]
335. “Tất cả dân chúng đều bị vua Piṅgala hãm hại, khi vua ấy chết, mọi người cảm thấy hân hoan. Chẳng lẽ vị vua có mắt vàng nâu đã được ngươi yêu mến? Này người giữ cổng, tại sao ngươi lại khóc lóc?”
336. “Vị vua có mắt vàng nâu đã không được tôi yêu mến.
Tôi sợ hãi việc quay lại của vị ấy.
Từ đây ra đi, vua có thể hãm hại Thần Chết,
Thần chết, bị hãm hại, có thể đưa vua về lại nơi này.”
337. “Vua ấy đã bị đốt cháy bởi một ngàn xe (củi), đã bị rưới ướt bởi một trăm chậu nước, và khu đất ấy đã bị đào vòng quanh; chớ sợ hãi, vua sẽ không trở lại.” 10. Bổn Sanh Vua Mahāpiṅgala. [240]
Phẩm Đôi Giày là thứ chín.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Chuyện đôi giày, kẻ bị gù, và mũi tên, với nàng Asitābhū, ẩn sĩ Vacchanakha là thứ năm, loài lưỡng sanh, sự yêu thương là chuyện hay nhất, một chữ, miệng của chiếc lưới đánh cá, với vua Piṅgala, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Sigālavaggo
10. SIGĀLAVAGGO
338. Sigālo 1 mānatthaddhova 2 parivārena atthiko, pāpuṇi mahatiṃ bhūmiṃ rājāsi sabbadāṭhinaṃ.
339. Evamevaṃ 3 manussesu yo hoti parivāravā, so hi tattha mahā hoti sigālo1 viya dāṭhinan ”ti 1. Sabbadāṭhajātakaṃ. 4
340. Bālo vatāyaṃ sunakho yo varattaṃ na khādati, bandhanā ca pamuñceyya5 asito ca gharaṃ vaje.
341. Aṭṭhitaṃ me manasmiṃ me atho me hadaye kataṃ, kālañca patikaṅkhāmi yāva passupatū jano ”ti.6 2. Sunakhajātakaṃ.
342. Sattatantiṃ sumadhuraṃ rāmaṇeyyaṃ avācayiṃ, so maṃ raṅgamhi avheti saraṇaṃ me hohi kosiya.
343. Ahaṃ taṃ saraṇaṃ samma ahamācariyapūjako, na taṃ jayisasti sisso sissamācariya jessasī ”ti. 3. Guttilajātakaṃ.
344. Yaṃ passati na taṃ icchati yañca na passati taṃ kira icchati,7 maññāmi ciraṃ carissati na hi taṃ lacchati yaṃ so8 icchati.
1 5 siṅgālo - Ma. pamoceyya - Syā. 2 6 mānathaddho ca - Ma, Syā. pasupatujjanoti - Syā. 3 7 evameva - Ma, Syā. kiricchati - Ma. 4 8 sabbadāṭhijātakaṃ - Ma, Syā. sa - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Chó Rừng
10. PHẨM CHÓ RỪNG
338. Con chó rừng, kẻ tầm cầu về đồ chúng, ương ngạnh vì ngã mạn, đã chiếm được vùng đất rộng lớn, đã trở thành vị vua của tất cả các loài thú có nanh.
339. Tương tự như vậy, người nào có đồ chúng trong số loài người, chính người ấy là vĩ đại ở nơi ấy, ví như con chó rừng đối với các loài thú có nanh. 1. Bổn Sanh Mọi Loài Thú Có Nanh. [241]
340. “Con chó này ngu thật, nó không nhai đứt sợi dây da! Nó có thể thoát khỏi sự trói buộc; và không bị giữ lại, nó có thể chạy về nhà.”
341. “Điều đã được tôi quyết định ở ý của tôi, rồi đã được thực hiện ở tâm của tôi, và tôi chờ đợi thời điểm cho đến khi mọi người đã ngủ say.” 2. Bổn Sanh Con Chó. [242]
342. “Tôi đã dạy về đàn bảy dây vô cùng du dương, làm cho vui thích. Gã (học trò) ấy thách thức tôi về việc trình diễn. Này Kosiya, ngài hãy là nơi nương nhờ của tôi.”
343. “Này bạn, ta là nơi nương nhờ của bạn, ta là người phụng sự vị thầy. Gã học trò sẽ không thắng bạn. Này vị thầy, bạn sẽ thắng gã học trò.” 3. Bổn Sanh Nhạc Sĩ Guttila. [243]
344. “Cái mà gã nhìn thấy thì gã không ước muốn cái ấy, và cái mà gã không nhìn thấy, nghe nói gã ước muốn cái ấy. Ta nghĩ rằng gã sẽ du hành dài lâu, bởi vì gã sẽ không đạt được cái mà gã ước muốn.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Sigālavaggo
345. Yaṃ labhati na tena tussati yaṃ pattheti 1 laddhaṃ hīḷeti, icchā hi anantagocarā vīticchānaṃ 2 namo karomase ”ti. 4. Vīticchajātakaṃ. 3
346. Kālo ghasati bhūtāni sabbāneva sah’ attanā, yo ca kālaghaso bhūto sa bhūtapacaniṃ paci.
347. Bahūni narasīsāni lomasāni brahāni ca, gīvāsu paṭimukkāni kocidevettha 4 kaṇṇavā ”ti. 5. Mūlapariyāyajātakaṃ.
348. Hantvā jhatvā vadhitvā ca 5 deti dānaṃ asaññato, edisaṃ6 bhattaṃ bhuñjamāno sa pāpena upalippati.7
349. Puttadārampi ce hantvā deti dānaṃ asaññato, bhuñjamānopi sappañño na pāpena upālippatī ”ti.8 6. Telovādajātakaṃ.9
350. Addhā pādañjalī sabbe paññāya atirocati, tathā hi oṭṭhaṃ bhañjeti10 uttariṃ nūna passati.
351. Nāyaṃ dhammaṃ adhammaṃ vā atthānatthaṃva11 bujjhati, aññatra oṭṭhanibbhogā nāyaṃ jānāti kiñcanantī ”ti. 7. Pādañjalijātakaṃ.
352. Sabbehi kiṃsuko diṭṭho kinnvettha12 vicikicchatha, na hi sabbesu ṭhānesu sārathi13 paripucchito.
353. Evaṃ sabbehi ñāṇehi yesaṃ dhammā ajānitā, te ve dhammesu kaṅkhanti kiṃsukasmiṃva bhātaro ”ti. 8. Kiṃsukopamajātakaṃ.
1 6 yaṃ ca pattheti - Ma. īdisaṃ - Syā. 2 7 vigaticchāna - Ma; sa pāpamupalimpati - Syā. 8 vigaticchānaṃ - Syā. na pāamupālimpatīti - Syā. 3 9 vigaticchajātakaṃ - Ma, Syā. bālovādajātakaṃ - Ma, Syā. 4 10 koci devettha - Syā; bhañjati - Ma, Syā, PTS. 11 kocid ev’ ettha - PTS. atthānatthañca - Ma, Syā, PTS. 5 12 hantvā chetvā vadhitvā ca - Ma; kiṃnvettha - Ma; kinvettha - Syā. 13 hantvā ghatvā vadhitvā ca - Syā. sārathī - Ma, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Chó Rừng
345. Cái mà nó đạt được, thì sẽ không được nó vui thích, cái mà nó ước nguyện, khi đã đạt được thì nó lại khinh bỉ, bởi vì ước muốn có phạm vi hoạt động là không giới hạn. Tôi xin bày tỏ sự kính lễ đến các vị đã xa lìa sự ước muốn.” 4. Bổn Sanh Xa Lìa Ước Muốn. [244]
346. “Thời gian gặm nhấm các chúng sanh, toàn bộ tất cả cùng với bản thân. Và kẻ nào có sự gặm nhấm thời gian là bản thể, kẻ ấy đã nung nấu sự nung nấu chúng sanh.
347. Những cái đầu của loài người là có nhiều, có tóc mọc và to lớn, được gắn vào ở những cái cổ, nơi đây, (ngoại trừ ta) ai là người có lỗ tai (trí tuệ)?” 5. Bổn Sanh Phương Pháp Căn Bản. [245]
348. “Kẻ không tự chế ngự (không giữ giới) đánh đập, đốt cháy, giết chết (sinh mạng), rồi bố thí vật thí (bữa ăn). (Người nào) trong lúc thọ dụng thức ăn như thế này, người ấy bị uế nhiễm bởi tội ác.”
349. “Nếu kẻ không tự chế ngự (không giữ giới) giết chết thậm chí vợ và con, rồi bố thí vật thí (bữa ăn). Bậc có trí tuệ, mặc dầu thọ dụng thức ăn (ấy), cũng không bị uế nhiễm bởi tội ác.” 6. Bổn Sanh Giáo Giới Về Dầu Ăn. [246]
350. “Chắc chắn hoàng tử Pādañjali chói sáng hơn tất cả về trí tuệ, bởi vì theo như cách ngài bĩu môi, phải chăng ngài nhìn thấy nhiều hơn?”
351. “Người này không nhận chân là đúng pháp hay là phi pháp, luôn cả việc có lợi ích hay không có lợi ích, ngoại trừ việc bĩu môi; người này không biết bất cứ điều gì!” 7. Bổn Sanh Hoàng Tử Pādañjali. [247]
352. “Cây kiṃsuka đã được nhìn thấy bởi tất cả các con, vậy thì các con hoài nghi gì ở đây? Bởi vì người đánh xe đã không được hỏi rõ về mọi trường hợp.”
353. “Tương tự như vậy, đối với những người nào, các pháp không được nhận biết bằng tất cả các trí (minh sát), những người ấy đương nhiên nghi hoặc về các pháp, tựa như các anh em trai nghi hoặc về cây kiṃsuka.” 8. Bổn Sanh Ví Dụ Về Cây Kiṃsuka. [248]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Sigālavaggo
354. Ekaputtako bhavissasi tvaṃ ca no hesassi issaro kule, oroha dumasmā sālaka ehi dāni gharakaṃ vajemase. 355. Nanu maṃ hadayeti maññasi 1 yañca maṃ hanasi 2 veḷuyaṭṭhiyā, pakkambavane ramāmase gaccha tvaṃ gharakaṃ yathāsukhan ”ti. 9. Sālakajātakaṃ. 356. Ayaṃ isī 3 upasamasaṃyame rato santiṭṭhati 4 sisirabhayena aṭṭito,5 handa ayaṃ pavisatumaṃ agārakaṃ vinetu sītaṃ darathañca kevalaṃ. 357. Nāyaṃ isī3 upasamasaṃyame rato kapī6 ayaṃ dumavarasākhagocaro,7 so dūsako rosako cāpi jammo sace vaje imampi dūsaye gharan ”ti.8 10. Kapijātakaṃ. Sigālavaggo9 dasamo. ***** TASSUDDĀNAṂ Atha rājāsigālavaro sunakho tathā kosiya icchati kālaghaso, atha dānavaroṭṭhapi sārathinā punappavanañca sisirakapi dasa. Dukanipāto niṭṭhito. ***** VAGGUDDĀNAṂ Daḷhañca vaggaṃ aparena santhavaṃ kalyāṇavaggaṃ sadiso ca ruhakaṃ, nataṃdaḷhaṃ bīranatthambhakaṃ puna kāsāvupāhanasigālakena dasā ”ti. --ooOoo--
1 5 suhadayoti maññasi - Ma, Syā; addhito - Syā. 6 hadaye ’timaññasi - PTS. kapi - Syā. 2 7 yañca hanasi maṃ - PTS. dumbarasākhagocaro - Syā. 3 8 isi - Syā. sace ’vaje ’mampi dūseyyagāranti - Ma. 4 9 sa tiṭṭhati - Ma, Syā. siṅgālavaggo - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Chó Rừng
354. “Con sẽ là con trai độc nhất, và con sẽ trở thành chủ nhân ở gia đình chúng ta. Này Sālaka, từ trên cây con hãy leo xuống, hãy đến, giờ đây chúng ta nên đi về nhà.” 355. “Hiển nhiên là ông khi dễ tôi về tâm tánh, và thêm việc ông đánh tôi bằng cây gậy tre? Chúng tôi sẽ vui thích ở khu rừng xoài chín, còn ông hãy đi về nhà một cách thoải mái.” 9. Bổn Sanh Con Khỉ Sālaka. [249] 356. “Vị ẩn sĩ này thích thú sự an tịnh và tự chế ngự, ông ta đứng yên, bị khốn khổ do nỗi sợ hãi mùa đông. Nào, hãy cho ông này đi vào nhà, hãy giúp ông ta xua đi sự lạnh lẽo và mọi nỗi khổ nhọc.” 357. “Gã này không phải là ẩn sĩ thích thú sự an tịnh và sự tự chế ngự, gã này là con khỉ, có phạm vi di chuyển là các cành cây. Nó là kẻ tồi bại, quấy rối, và đáng khinh bỉ, nếu nó đi vào, nó cũng sẽ làm nhơ bẩn căn nhà này.” 10. Bổn Sanh Con Khỉ. [250] Phẩm Chó Rừng là thứ mười. ***** TÓM LƯỢC PHẨM NÀY Giờ là chuyện chó rừng làm vua, chuyện con chó, vị Trời Kosiya là thế ấy, ước muốn, sự gặm nhấm thời gian, rồi chuyện bố thí, bĩu môi, với người đánh xe, và khu rừng lần nữa, con khỉ vào mùa đông, là mười. Nhóm Hai Kệ Ngôn được chấm dứt. ***** TÓM LƯỢC CÁC PHẨM Phẩm cứng rắn, và sự thân thiết khác nữa, phẩm tốt lành, sự so sánh, và quan tế tự Ruhaka, việc ấy không chắc chắn, đám cỏ bīraṇa lần nữa, y ca-sa, đôi giày, với chó rừng, là mười. --ooOoo--
III. TIKANIPĀTO 1. SAṄKAPPAVAGGO
358. Saṅkapparāgadhotena vitakkanisitena ca, nālaṅkatena bhaddena 1 na usukārakatena ca. 2
359. Na kaṇṇāyatamuttena napi 3 morūpasevinā, tenamhi hadaye viddho sabbaṅgaparidāhinā.
360. Āvedhañca na passāmi yato ruhiramassave, yāva ayoniso cittaṃ sayaṃ me dukkhamābhatan ”ti. 1. Saṅkappajātakaṃ. 4
361. Ajjāpi me taṃ manasi 5 yaṃ maṃ tvaṃ tilamuṭṭhiyā, bāhāya6 maṃ gahetvāna laṭṭhiyā anutāḷayi.7
362. Nanu jīvite na ramasi yenāsi brāhmaṇāgato, yaṃ maṃ bāhaṃ8 gahetvāna tikkhattuṃ anutāḷayī.
363. Ariyo anariyaṃ kubbānaṃ9 yo daṇḍena nisedhati, sāsanatthaṃ10 na taṃ veraṃ iti naṃ paṇḍitā vidū ”ti. 2. Tilamuṭṭhijātakaṃ.
364. Mamannapānaṃ vipulaṃ uḷāraṃ uppajjatīmassa maṇissa hetu, taṃ te na dassaṃ atiyācakosi na cāpi te assamaṃ āgamissaṃ.
365. Susū yathā sakkharadhotapāṇī tāsesi maṃ selaṃ yācamāno, taṃ te na dassaṃ atiyācakosi na cāpi te assamaṃ āgamissaṃ.
1 6 nālaṅkatena bhadrena - Ma; nevālaṅkatabhadrena - Syā. bāhāyaṃ - Syā. 2 7 usukārākatena ca - Ma. anutālayi - Syā. 3 8 nāpi - Ma, PTS. bāhā - Ma, PTS. 4 9 saṅkapparāgajātakaṃ - Ma, Syā. kubbantaṃ - Ma; kubbaṃ - Syā. 5 10 sarasi - Ma. sāsana taṃ - Ma; sāsanaṃ taṃ - Syā.
III. NHÓM BA KỆ NGÔN 1. PHẨM TƯ DUY
358. “Mũi tên ấy đã được tưới nước luyến ái cùng với sự tư duy (về dục), đã được nương vào sự suy tầm, không được trau chuốt, tốt đẹp, và không được tạo ra bởi người thợ làm tên.
359. Nó không được bắn ra sau khi kéo căng đến tận lỗ tai, cũng không được thực hiện với lông chim công. Ta đã bị mũi tên (ái dục) ấy đâm vào trái tim cùng với sự nóng nảy của toàn bộ thân thể.
360. Và ta không nhìn thấy chỗ bị đâm, từ đó máu có thể chảy ra. Chừng nào tâm còn hoạt động không đúng đường lối, ta còn đem đến khổ đau cho chính mình.” 1. Bổn Sanh Tư Duy. [251]
361. “Hôm nay, trẫm cũng nghĩ đến điều ấy, là việc khanh phạt trẫm vì nắm hạt mè; khanh đã nắm lấy trẫm ở cánh tay và đã đánh trẫm bằng cây gậy.
362. Chẳng phải khanh không vui thích mạng sống sao? Vì việc ấy, vị Bà- la-môn đã đi đến, là việc sau khi nắm lấy cánh tay trẫm, khanh đã đánh trẫm ba lần.”
363. “Vị thánh thiện, trong lúc làm việc không thánh thiện, là vị cấm đoán bằng gậy gộc, việc ấy với mục đích chỉ dạy, không phải là thù hận; các bậc sáng suốt hiểu rõ điều ấy.” 2. Bổn Sanh Nắm Hạt Mè. [252]
364. “Cơm và nước của ta được dồi dào, tuyệt hảo, được sanh lên do nhân của viên ngọc ma-ni này. Ngươi là kẻ xin quá lố, ta không cho vật ấy, và ta cũng sẽ không đến khu ẩn cư của ngươi nữa. 1
365. Như là những đứa trẻ tay cầm dao mài bén, ngươi làm ta run rẩy trong khi cầu xin viên ngọc. Ngươi là kẻ xin quá lố, ta không cho vật ấy, và ta cũng sẽ không đến khu ẩn cư của ngươi nữa.”
1 Xem điều saṅghādisesa thứ sáu về việc làm cốc liêu ở Tạng Luật, Phân Tích Giới Tỳ Khưu tập 1 (TTPV 01, các trang 378-381).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Saṅkappavaggo
366. Na taṃ yāce yassa piyaṃ jigiṃse 1 desso hoti atiyācanāya, nāgo maṇiṃ yācito brāhmaṇena adassanaṃyeva tadajjhagamā ”ti. 3. Maṇikaṇṭhajātakaṃ.
367. Bhutvā tiṇaparighāsaṃ bhutvā ācāmakuṇḍakaṃ, etaṃ te bhojanaṃ āsi kasmādāni na bhuñjasi.
368. Yattha posaṃ na jānanti jātiyā vinayena vā, pahū tattha 2 mahābrahme api ācāmakuṇḍakaṃ.
369. Tvañca kho maṃ pajānāsi yādisāyaṃ hayuttamo, jānanto jānamāgamma na te bhakkhāmi kuṇḍakan ”ti. 4. Kuṇḍakakucchisindhavajātakaṃ.
370. Yāva 3 so mattamaññāsi bhojanasmiṃ vihaṅgamo, tāva addhānamāpādi mātarañca aposayi.
371. Yato ca kho 4 bahutaraṃ bhojanaṃ ajjhupāhari, 5 tato tattheva saṃsīdi amattaññū hi so ahu.
372. Tasmā mattaññutā sādhu bhojanasmiṃ agiddhatā, 6 amattaññū hi sīdanti mattaññūva7 na sīdare ”ti. 5. Sukajātakaṃ.
373. Jarūdapānaṃ8 khaṇamānā vāṇijā udakatthikā, ajjhagaṃsu9 ayo lohaṃ10 tipusīsañca vāṇijā,11 rajataṃ jātarūpañca muttā veḷuriyā bahū.
374. Te ca tena asantuṭṭhā bhiyyo bhiyyo akhāṇisuṃ,12 te tatthāsīviso ghoro tejassī13 tejasā hani.
1 jigīse - Ma. 2 7 bahuṃ tattha - Ma; mattaññū ca - Ma, PTS. 8 pahuṃ tattha - Syā; jarudapānaṃ - PTS. 9 pahūt’ attha - PTS. ajjhaggaṃsu - Syā. 3 10 yāvaṃ - PTS. ayasaṃ lohaṃ - Ma; 4 yato ca kho so - Syā; ayolohaṃ - Syā. 11 yato ca so - PTS. māṇayo - Syā. 5 12 ajjhavāhari - Ma, Syā. khaṇiṃsu te - Syā. 6 13 agiddhitā - Syā, PTS. tejasī - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Tư Duy
366. “Dầu mong được vật yêu quý của người, chớ van xin vật ấy. Do cầu xin quá đáng trở thành bị ghét bỏ. Con rồng bị người Bà-la-môn cầu xin ngọc ma-ni, từ khi ấy, nó đã không còn xuất hiện nữa.” 3. Bổn Sanh Rồng Chúa Maṇikaṇṭha. [253]
367. “Ngươi đã ăn thức ăn chính là cỏ, ngươi đã ăn cháo cám gạo đỏ. Vật này đã là thức ăn của ngươi, vì sao giờ đây ngươi không ăn?”
368. “Ở nơi nào số đông không nhận biết một người về sanh chủng hoặc kỹ năng, ở nơi ấy, thưa tôn ông, thậm chí cháo cám gạo đỏ cũng là nhiều.
369. Và ngài quả thật biết rõ về tôi rằng: ‘Ngựa như thế này là ngựa hạng nhất.’ Tôi biết, bởi vì biết thế nên tôi sẽ không ăn cám gạo đỏ của ngài.” 4. Bổn Sanh Ngựa Nòi Với Bụng Cám Gạo Đỏ. [254]
370. “Cho đến chừng nào con chim ấy còn biết chừng mực về vật thực, cho đến khi ấy nó còn đạt được tuổi thọ và còn cung phụng người mẹ.
371. Và thật vậy, vào lúc nó đã thu nạp vật thực nhiều hơn trước, sau đó, nó đã bị chìm xuống ngay tại chỗ ấy, bởi vì nó đã không biết chừng mực.
372. Do đó, thật tốt đẹp thay sự biết chừng mực, sự không thèm khát về vật thực. Chính những người không biết chừng mực chìm xuống, còn những người biết chừng mực không chìm xuống.” 5. Bổn Sanh Chim Két. [255]
373. “Những người thương buôn có nhu cầu về nước, trong khi đào bới cái giếng cũ, các thương buôn đã đạt được nhiều sắt, đồng, thiếc và chì, bạc và vàng, ngọc trai, ngọc bích.
374. Và bọn họ, không vừa lòng với chừng ấy, đã đào thêm, thêm nữa. Họ đã bị con rắn độc ghê rợn, có uy lực, giết chết tại nơi ấy bằng uy lực.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Saṅkappavaggo
375. Tasmā khaṇe nātikhaṇe 1 atikhātaṃ hi pāpakaṃ, khātena ca 2 dhanaṃ laddhaṃ atikhātena 3 nāsitan ”ti. 6. Jarūdapānajātakaṃ. 4
376. Nāyaṃ gharānaṃ kusalo lolo ayaṃ valīmukho, kataṃ kataṃ kho dūseyya 5 evaṃ dhammamidaṃ kulaṃ.
377. Nayidaṃ 6 cittavato lomaṃ nāyaṃ assāsiko migo, satthaṃ 7 me janasandhena nāyaṃ kiñci vijānati.
378. Na mātaraṃ vā pitaraṃ8 bhātaraṃ bhagiṇiṃ sakhaṃ,9 bhareyya tādiso poso siṭṭhaṃ10 dasarathena me ”ti. 7. Gāmaṇicaṇḍajātakaṃ.11
379. Yāvatā candimasuriyā pariharanti disābhanti virocanā, sabbeva dāsā mandhātu ye pāṇā paṭhavinissitā.12
380. Na kahāpaṇavassena titti kāmesu vijjati, appassādā dukhā kāmā iti viññāya paṇḍito.
381. Api dibbesu kāmesu ratiṃ so nādhigacchati, taṇhakkhayarato hoti sammāsambuddhasāvako ”ti. 8. Mandhātujātakaṃ.13
382. Nayimassa vijjāmayamatthi kiñci na bandhavo no pana te sahāyo, atha kena vaṇṇena tirīṭavaccho tedaṇḍiko bhuñjati aggapiṇḍaṃ.
1 8 nātikkhaṇe - Syā. pitaraṃ vā - Ma, Syā, PTS. 2 9 khaṇanena - Syā. sakaṃ - Ma, Syā. 3 10 atikkhātena - Syā. saṭṭhaṃ - PTS. 4 11 jarudapānajātakaṃ - PTS. gāmaṇicandajātakaṃ - Ma, Syā. 5 12 padūseyya - Syā. pathavissitā - Ma; 6 na idaṃ - PTS. paṭhavissitā - Syā. 7 13 siṭṭhaṃ - Ma. mandhāturājajātakaṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Tư Duy
375. Vì thế, nên đào, không nên đào quá, bởi vì đào bới quá lố là xấu xa. Và do đào bới, tài sản đã đạt được; do đã đào bới quá lố, tài sản bị tiêu tán.” 6. Bổn Sanh Cái Giếng Cũ. [256]
376. “Gã này không thiện xảo về nhà cửa. Gã này buông lung, có khuôn mặt nhăn nhó. Nó có thể phá hỏng việc này việc khác đã làm xong, dòng dõi này có bản tính như vậy.
377. Gã có lông này không thuộc loài có trí, gã là con thú không đáng tin. Kiến thức do cha tôi Janasandha dạy rằng: ‘Gã này không biết bất cứ điều gì.’
378. Cha tôi Dasaratha 1 đã dạy rằng: ‘Người như thế ấy không giúp đỡ mẹ hay cha, anh em trai, chị em gái, hay bạn bè.’” 7. Bổn Sanh Người Hầu Gāmaṇicaṇḍa. [257]
379. “Những sanh mạng nào nương tựa vào trái đất, cho đến mặt trăng và mặt trời bảo hộ (núi Sineru), cùng với các tia sáng chiếu sáng các phương, toàn bộ tất cả đều là nô lệ của Chuyển Luân Vương Mandhātu.
380. Không phải do trận mưa tiền vàng mà sự thỏa mãn ở các dục được tìm thấy. Bậc sáng suốt đã biết rằng: ‘Các dục là khổ đau, có ít khoái lạc.’ 2
381. Thậm chí vị ấy cũng không đạt đến sự vui thích trong các dục thuộc cõi trời. Vị Thinh Văn đệ tử của đấng Chánh Đẳng Giác vui thích ở sự cạn kiệt tham ái.” 8. Bổn Sanh Vua Chuyển Luân Mandhātu. [258]
382. “Người này không có bất cứ sự hiểu biết nào, không là thân quyến, hơn nữa không phải là bạn bè của bệ hạ. Vậy thì bởi lý do gì mà ẩn sĩ Tirīṭavaccha, kẻ có ba cây gậy, thọ dụng thực phẩm cao quý?”
1
Dasaratha và Janasandha đều là tên người cha của Bồ Tát (JaA. ii, 299).
2
Câu kệ 380 giống câu kệ 186 của tập Kinh Dhammapadapāḷi - Pháp Cú (TTPV tập 28, trang 73).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Saṅkappavaggo
383. Āpāsu me yuddhaparājitassa ekassa katvā vivanasmi ghore, pasārayī 1 kicchagatassa pāṇiṃ tenūdatāriṃ dukhasampareto.
384. Etassa kiccena idhānupatto vesāyino 2 visayā jīvaloke, lābhāraho tāta tirīṭavaccho 3 dethassa bhogaṃ yajatañca 4 yaññan ”ti. 9. Tirīṭavacchajātakaṃ. 5
385. Yassatthā dūramāyanti amittamapi yācituṃ, tassūdarassahaṃ dūto mā me kujjhi 6 rathesabha.
386. Yassa divā ca ratto ca vasamāyanti māṇavā, tassūdarassahaṃ dūto mā me kujjhi6 rathesabha.
387. Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena, dūto hi dūtassa kathaṃ na dajjaṃ 7 mayampi tasseva bhavāma dūtā ”ti. 10. Dūtajātakaṃ.
Saṅkappavaggo paṭhamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Usukāravaro tilamuṭṭhimaṇi hayarājavihaṅgamaāsīviso, janasandhakahāpaṇavassa puna tirīṭa puna dūtavarena dasa.
--ooOoo--
1 pasārayi -Syā, PTS.
2 veyyāsino - Syā.
3 tirītivaccho - Syā.
4 yajathañca - Ma; yajitañca - Syā.
5 tirītivacchajātakaṃ - Syā.
6 kujjha - Ma, Syā.
7 dajjā - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Tư Duy
383. Khi trẫm bị thua trận, ở vào các cảnh hiểm nghèo, chỉ còn một mình, trẫm đã ở trong khu rừng ghê rợn. Vị này đã đưa bàn tay ra cho trẫm, kẻ bị lâm cảnh khó khăn. Nhờ vào vị ấy, trẫm đã vượt lên, dầu bị dày vò đau khổ.
384. Với sự giúp đỡ của vị này, trẫm đã đạt đến nơi đây, ở thế giới của sống còn, khỏi phạm vi của Thần Chết. Này con, vị Tirīṭavaccha là xứng đáng với bổng lộc, hãy ban tặng của cải và hãy cống hiến phẩm vật đến vị này.” 9. Bổn Sanh Ẩn Sĩ Tirīṭavaccha. [259]
385. “Vì nhu cầu của cái bụng, người ta đi đến nơi xa xôi để cầu xin ngay cả kẻ thù. Tâu đấng thủ lãnh xa binh, thần là sứ giả của cái bụng. Xin ngài chớ giận dữ với thần.
386. Ngày và đêm, các chàng thanh niên đi theo quyền lực của cái bụng. Tâu đấng thủ lãnh xa binh, thần là sứ giả của cái bụng. Xin ngài chớ giận dữ với thần.”
387. “Này Bà-la-môn, trẫm ban cho khanh một ngàn bò cái màu hung đỏ với một con bò mộng. Bởi vì là người sứ giả, tại sao trẫm lại không ban tặng cho người sứ giả? Chúng ta cũng đều là sứ giả của chính cái bụng.” 10. Bổn Sanh Sứ Giả. [260]
Phẩm Tư Duy là thứ nhất.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Chuyện người thợ làm tên, nắm hạt mè, và ngọc ma-ni, con ngựa đầu đàn, con chim, con rắn độc, cha tôi Janasandha, thêm trận mưa tiền vàng, thêm ẩn sĩ Tirīṭavaccha, với chuyện sứ giả, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Padumavaggo
2. PADUMAVAGGO
388. Yathā kesā ca massū 1 ca chinnaṃ chinnaṃ virūhati, evaṃ rūhatu te nāsā padumaṃ dehi yācito.
389. Yathā sāradikaṃ bījaṃ khette vuttaṃ virūhati, evaṃ rūhatu te nāsā padumaṃ dehi yācito.
390. Ubhopi palapante ’te 2 api padumāni 3 dassati, vajjuṃ 4 vā te na vā vajjuṃ4 natthi nāsāya rūhanā, dehi samma padumāni ahaṃ yācāmi yācito ”ti. 5 1. Padumajātakaṃ.
391. Pāṇi ce muduko cassa nāgo cassa sukārito, andhakāro ca vasseyya atha nūna tadā siyā.
392. Analā mudusambhāsā duppūrā tā 6 nadīsamā, sīdanti naṃ viditvāna ārakā parivajjaye.
393. Yaṃ etā upasevanti chandasā vā dhanena vā, jātavedova saṇṭhānaṃ khippaṃ anudahanti nan ”ti. 2. Mudupāṇijātakaṃ.
394. Abhijjamāne vārismiṃ sayaṃ āgamma iddhiyā, missībhāv’ itthiyā gantvā saṃsīdasi mahaṇṇave.
395. Āvaṭṭanī mahāmāyā brahmacariyavikopanā, sīdanti naṃ viditvāna ārakā parivajjaye.
396. Yaṃ etā upasevanti chandasā vā dhanena vā, jātavedova saṇṭhānaṃ khippaṃ anudahanti nan ”ti. 3. Cullapalobhanajātakaṃ.7
397. Paṇādo8 nāma so rājā yassa yūpo suvaṇṇayo,9 tiriyaṃ soḷasa pabbedho10 uccamāhu11 sahassadhā.
398. Sahassakaṇḍaṃ satabheṇḍuṃ12 dhajālū haritāmayo, anaccuṃ tattha gandhabbā chasahassāni sattadhā.
1 7 massu - Syā, PTS. cūḷapalobhanajātakaṃ - Ma. 2 8 vilapantete - Syā. panādo - Ma, Syā, PTS. 3 9 paddhāni - Ma; padmāni - Syā. suvaṇṇiyo - Syā. 4 10 vajju - PTS. soḷasubbedho - Ma, Syā. 5 11 padmā me dehi yācito ti - Syā; uddhamāhu - Ma. 12 amhehi pi yācito ti - PTS. sahassakaṇḍo satageṇḍu - Ma; 6 duppurattā - katthaci. sahassakaṇḍū satabhedo - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Hoa Sen
2. PHẨM HOA SEN
388. “Giống như tóc và râu mỗi lần được cắt thì sẽ mọc lên, tương tự như vậy, cầu cho mũi của ông hãy mọc lại. Đã được thỉnh cầu, xin ông hãy cho hoa sen.”
389. “Giống như vào mùa thu, hạt giống được gieo ở ruộng thì sẽ mọc lên, tương tự như vậy, cầu cho mũi của ông hãy mọc lại. Đã được thỉnh cầu, xin ông hãy cho hoa sen.”
390. “Cả hai người này đều nói nhảm (nghĩ rằng): ‘Ông ta sẽ cho các hoa sen.’ Dầu họ đã nói hay không nói, không có việc mọc lại của cái mũi. Này bạn, tôi cầu xin các hoa sen. Đã được thỉnh cầu, xin ông hãy cho.” 1. Bổn Sanh Hoa Sen. [261]
391. “Nếu có được bàn tay mềm mại, và có được con voi đã khéo được huấn luyện, trời tối, và có thể mưa, như vậy chắc chắc khi ấy là có thể.”
392. “Các nàng ấy có lối nói mềm mỏng, không hề biết đủ, tựa như dòng sông, khó làm cho tràn đầy, các nàng ấy (sẽ) đọa (địa ngục); sau khi biết được điều ấy, nên lánh xa các nàng.
393. Các nàng hầu hạ người nào, dầu do sự mong muốn hay vì tài sản, các nàng thiêu hủy người ấy một cách mau chóng, tựa như ngọn lửa đốt cháy nhiên liệu.” 2. Bổn Sanh Bàn Tay Mềm Mại. [262]
394. “Sau khi tự mình đi đến bằng thần thông ở mặt nước không bị xao động, sau khi đi đến trạng thái chung chạ cùng với phụ nữ, ngài chìm xuống ở đại dương.
395. Có sức quyến rũ, có nhiều xảo trá, có sự làm tổn hại Phạm hạnh, các nàng ấy (sẽ) đọa (địa ngục); sau khi biết được điều ấy, nên lánh xa các nàng.
396. Các nàng hầu hạ người nào, dầu do sự mong muốn hay vì tài sản, các nàng thiêu hủy người ấy một cách mau chóng, tựa như ngọn lửa đốt cháy nhiên liệu.” 1 3. Bổn Sanh Sự Cám Dỗ Nhỏ. [263]
397. “Vị vua ấy tên là Paṇāda, tòa lâu đài của vị ấy có nhiều màu sắc đẹp, chiều ngang mười sáu tầm tên bắn, chiều cao đã là mười sáu phần.
398. Một trăm tầng lầu gồm một ngàn đơn vị, được trang hoàng cờ xí và làm bằng ngọc lục. Tại nơi ấy, sáu ngàn vũ công đã nhảy múa ở bảy địa điểm.
1 Giống câu kệ 393 ở trên.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Padumavaggo
399. Evametaṃ tadā āsi yathā bhāsasi bhaddaji, sakko ahaṃ tadā āsiṃ veyyāvaccakaro tavan ”ti. 1 4. Mahāpanādajātakaṃ.
400. Disvā khurappe dhanuveganunne khagge gahīte tikhiṇe teladhote, tasmiṃ bhayasmiṃ maraṇe viyūḷhe kasmā nu te nāhu chambhitattanti.
401. Disvā khurappe dhanuveganunne khagge gahīte tikhaṇe teladhote, tasmiṃ bhayasmiṃ maraṇe viyūḷhe vedaṃ alatthaṃ vipulaṃ uḷāraṃ.
402. So vedajāto ajjhabhaviṃ amitte pubbeva me jīvitamāsi cattaṃ, na hi jīvite ālayaṃ kubbamāno sūro kayirā sūrakiccaṃ kadācī ”ti. 5. Khurappajātakaṃ.
403. Yenāsi kisiyā 2 paṇḍu yena bhattaṃ na ruccati, ayaṃ so āgato tāto 3 kasmādāni palāyasi.
404. Sace 4 panādikeneva santhavo nāma jāyati, yaso hāyati itthīnaṃ tasmā tāta palāyahaṃ. 5
405. Yasassīnaṃ 6 kule jātaṃ āgataṃ 7 yā na icchati, socati cirarattāya vātaggamiva kundalī ”ti.8 6. Vātaggajātakaṃ.9
406. Siṅgī migo āyatacakkhunetto aṭṭhittaco vārisayo alomo, tenābhibhūto kapaṇaṃ rudāmi mā heva maṃ pāṇasamaṃ jaheyya.
407. Ayya taṃ na10 jahissāmi kuñjara saṭṭhihāyana,11 pathavyā cāturantāya suppiyo hosi me tuvaṃ.
408. Ye kuḷirā12 samuddasmiṃ gaṅgāya nammadāya13 ca, tesaṃ tvaṃ vārijo seṭṭho muñca rodantiyā patin ”ti. 7. Kakkaṭakajātakaṃ.14
1 8 tavāti - Ma, Syā. bhaddalīti - Ma; gadrabhīti - Syā. 2 9 kīsiyā - Syā. vātaggasindhavajātakaṃ - Ma, Syā, PTS. 3 10 bhattā - Ma; bhatto - Syā. ayya na taṃ - Ma, Syā, PTS. 4 11 nukho - Syā. kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ - Ma, Syā. 5 12 palāyihaṃ - Syā. kuḷīrā - Ma, Syā, PTS. 6 13 yassassinaṃ - Ma; yamunāya - Ma, Syā. 14 yasassinaṃ - Syā, PTS. suvaṇṇakakkaṭakajātakaṃ - Syā; 7 ābhataṃ - Syā. kuḷīrajātakaṃ - katthaci.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Hoa Sen
399. Khi ấy, điều này đã là như vậy, giống như Bhaddaji nói. Khi ấy, ta đã là Thiên Chủ Sakka, người làm công việc phục dịch cho ngươi.” 4. Bổn Sanh Vua Mahāpanāda. [264]
400. “Sau khi nhìn thấy những mũi tên đã được bắn ra bằng lực đẩy của những cây cung, và những thanh gươm sắc bén có bôi dầu đã được nắm chặt, trong sự hiểm nguy khi thần chết hiện diện ấy, tại sao ông đã không có trạng thái khiếp đảm?”
401. “Sau khi nhìn thấy những mũi tên đã được bắn ra bằng lực đẩy của những cây cung, và những thanh gươm sắc bén có bôi dầu đã được nắm chặt, trong sự hiểm nguy khi thần chết hiện diện ấy, tôi đã có được sự hân hoan bao la và cao cả.
402. Với niềm hân hoan sanh khởi, tôi đây đã khuất phục những kẻ thù. Ngay trước đó, mạng sống đã được tôi buông bỏ. Bởi vì trong khi không thể hiện sự bám víu vào mạng sống, người dũng sĩ có thể thực hiện phận sự dũng sĩ bất cứ lúc nào.” 5. Bổn Sanh Mũi Tên. [265]
403. “Người tình khiến mẹ ốm o, vàng vọt, lý do khiến thức ăn không còn được thích thú, người tình ấy đã đi đến, vì sao giờ đây mẹ lại thoái lui?”
404. “Vả lại, nếu ngay từ lúc đầu, điều gọi là sự thân mật sanh khởi, thì danh dự của hàng phụ nữ bị mất mát, này con, vì thế mẹ đã thoái lui.”
405. “Người nữ nào không ưa thích người nam sanh ở gia tộc của những người có danh tiếng đã đi đến (với mình), thì sẽ sầu muộn thời gian dài, tựa như con lừa cái Kundalī và con ngựa Vātagga.” 6. Bổn Sanh Con Ngựa Vātagga. [266]
406. “Con thú có màu vàng sẫm, có cặp mắt lồi ra, có lớp vỏ bằng xương, sống trong nước, không có lông. Bị nó chế ngự, tôi khóc lóc một cách khốn khổ, Nàng chớ bao giờ từ bỏ tôi, người sánh bằng mạng sống của nàng.”
407. “Chàng ơi, thiếp sẽ không từ bỏ chàng, hỡi chàng voi với sự suy nhược ở tuổi sáu mươi. Khắp bốn phương ở trên trái đất, chàng là người vô cùng yêu quý của thiếp.”
408. “Trong số các con cua ở biển cả, ở sông Gaṅgā, và sông Nammadā, ngài là loài thủy tộc hạng nhất, xin ngài hãy phóng thích người chồng của thiếp, kẻ đang khóc lóc (van xin cho chồng).” 7. Bổn Sanh Con Cua. [267]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Padumavaggo
409. Yo ve sabbasametānaṃ 1 ahuvā seṭṭhasammato, tassāyaṃ edisī paññā kimeva itarā pajā.
410. Evameva tuvaṃ brahme anaññāya vinindasi, kathaṃ mūlaṃ adisvāna 2 rukkhaṃ jaññā patiṭṭhitaṃ.
411. Nāhaṃ tumhe vinindāmi ye caññe 3 vānarā vane, vissasenova gārayho yassatthā rukkharopakā ”ti. 8. Ārāmadūsakajātakaṃ.
412. Na hi vaṇṇena sampannā mañjukā piyadassanā, kharavācā piyā honti asmiṃ loke paramhi ca.
413. Nanu passasimaṃ kāḷiṃ dubbaṇṇaṃ tilakāhataṃ, kokilaṃ saṇhabhāṇena 4 bahunnaṃ 5 pāṇinaṃ piyaṃ.
414. Tasmā sakhilavācassa mantabhāṇī anuddhato, atthaṃ dhammañca dīpeti madhuraṃ tassa bhāsitan ”ti. 9. Sujātajātakaṃ.
415. Sabbehi kira ñātīhi kosiyo issaro kato, sace ñātīh’ anuññāto6 bhaṇeyyāhaṃ ekavāciyaṃ.7
416. Bhaṇa samma anuññāto atthaṃ dhammañca kevalaṃ, santi hi daharā pakkhī paññāvanto8 jutindharā.
417. Na me ruccati bhaddaṃ vo ulūkassābhisecanaṃ, akuddhassa9 mukhaṃ passa kathaṃ kuddho karissatī ”ti. 10. Ulūkajātakaṃ.
Padumavaggo dutiyo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Padumuttamanāgasirivhayano samahaṇṇavayūpakhurappavaro, atha kundalikuñjararukkha puna kharavāca-ulūkavarena dasā ”ti.
--ooOoo--
1 yomesañca sametānaṃ - Syā. 2 6 kathaṃ hi mūlaṃ adisvā - Syā, PTS. ñātīhi anuññāto - Ma, Syā. 3 7 ye cettha - Syā. ekavācikaṃ - Ma, Syā. 4 8 saṇhavācena - Ma, Syā. paññavanto - Ma, Syā. 5 9 bahūnaṃ - Ma, Syā. akkuddhassa - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Hoa Sen
409. “Gã này hẳn nhiên đã được công nhận là hạng nhất trong tất cả bọn này. Trí tuệ của gã là như thế này, còn các gã khác sẽ là cái gì nữa đây?”
410. “Thưa Bà-la-môn, ngài không biết rõ nên mới chê bai như vậy. Không nhìn thấy cái rễ, làm thế nào có thể biết được cây đã phát triển như thế nào?”
411. “Ta không chê bai ngươi và những con khỉ khác ở trong rừng. Chính đức vua Vissasena mới đáng chê trách, vì ngài sử dụng những kẻ trồng cây (như các ngươi).” 8. Bổn Sanh Kẻ Làm Hỏng Khu Vườn. [268]
412. “Người được thành tựu sắc đẹp, có giọng nói du dương, có dáng vẻ đáng yêu, nhưng có lời nói thô lỗ thì không được yêu mến ở đời này và đời khác.
413. Chẳng phải mẹ nhìn thấy con chim cu cu đen đủi, có màu sắc xấu xí, lốm đốm các chấm hạt mè, được yêu mến bởi nhiều sinh vật nhờ vào tiếng kêu êm dịu.
414. Vì thế, nên có lời nói tử tế, có cách nói khôn khéo, không cao ngạo, làm sáng tỏ ý nghĩa và Giáo Pháp; lời nói của vị ấy là ngọt ngào.” 9. Bổn Sanh Nàng Sujātā. [269]
415. “Nghe nói chim cú được các bà con lập làm chúa tể, nếu được bà con cho phép, tôi xin phát biểu một lời.”
416. “Này bạn, hãy nói, bạn được phép nói lời có ý nghĩa và thật sự hợp lý lẽ, bởi vì còn có những con chim còn trẻ, có trí tuệ, sáng láng.”
417. “Việc phong vương cho chim cú của các vị không làm tôi thích thú. Mong rằng điều tốt lành sẽ đến với các vị. Hãy nhìn xem khuôn mặt của gã khi không giận dữ, khi giận dữ gã sẽ làm thế nào?” 10. Bổn Sanh Con Chim Cú. [270]
Phẩm Hoa Sen là thứ nhì.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Hoa sen tối thượng, con voi có tên may mắn, với đại dương, tòa lâu đài, và chuyện mũi tên, rồi lừa cái Kundalī, con voi đực, lại cây cối nữa, lời nói thô lỗ, với chuyện chim cú, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Araññavaggo
3. ARAÑÑAVAGGO 1
418. Āraññakassa 2 isino cirarattatapassino, 3 kiccā kataṃ udapānaṃ kathaṃ samma avāhasi. 4
419. Esa dhammo sigālānaṃ 5 yampītvā 6 ohadāmase, pitupitāmahaṃ dhammo na naṃ7 ujjhātumarahasi.
420. Yesaṃ vo ediso dhammo adhammo pana kīdiso, mā vo dhammaṃ adhammaṃ vā addasāma kudācanan ”ti. 1. Udapānadūsakajātakaṃ.
421. Yena mittena saṃsaggā yogakkhemo vihiṃsati,8 pubbevajjhābhavantassa rakkhe akkhīva9 paṇḍito.
422. Yena mittena saṃsaggā yogakkhemo pavaḍḍhati, kareyyattasamaṃ vuttiṃ sabbakiccesu paṇḍito.
423. Etha vyagghā nivattavho paccametha10 mahāvanaṃ, mā vanaṃ11 chindi nivyagghaṃ vyagghā māhesu nibbanā ”ti. 2. Vyagghajātakaṃ.
424. Ko nu udditabhattova12 pūrahatthova brāhmaṇo, kahannu bhikkhaṃ acari kaṃ saddhaṃ upasaṅkami.
425. Ahaṃ kapismi dummedho anāmāsāni āmasiṃ, tvaṃ maṃ mocaya bhaddante mutto gaccheyya pabbataṃ.
426. Kacchapā kassapā honti koṇḍaññā honti makkaṭā, muñca kassapa koṇḍaññaṃ kataṃ methunakaṃ tayā ”ti. 3. Kacchapajātakaṃ.
1 7 udapānavagga - Ma. taṃ - Ma, Syā. 2 8 āraññikassa - Ma. vihiyyati - Ma; 3 ciraṃ rattaṃ tapassino - Syā. vihīyati - Syā. 4 9 avāhayi - Ma, PTS; akkhiṃva - Ma, Syā. 10 apāhasi - Syā. paccupetha - Ma, Syā. 5 11 siṅgālānaṃ - Ma. mā no vanaṃ - Syā. 6 12 yaṃ pitvā - Ma; uddhitabhattova - Ma, PTS; yaṃ pivitvā - Syā. vaḍḍhitabhattova - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Khu Rừng
3. PHẨM KHU RỪNG
418. “Giếng nước đã được thực hiện một cách khó khăn dành cho các vị ẩn sĩ tu trong rừng và các đạo sĩ trường kỳ khổ hạnh, này bạn, tại sao bạn lại làm nhơ bẩn?”
419. “Điều ấy là tập quán của các con chó rừng, chúng tôi đại tiện sau khi uống nước, là thói quen của cha ông, bạn không xứng đáng để lên án điều ấy.”
420. “Việc như thế này đối với các bạn đây là điều hợp pháp, thế thì việc như thế nào là điều phi pháp? Chớ để chúng tôi nhìn thấy điều hợp pháp hay phi pháp của các bạn vào bất cứ lúc nào.” 1. Bổn Sanh Kẻ Làm Bẩn Giếng Nước. [271]
421. “Do sự tiếp xúc với người bạn nào khiến sự an toàn đối với các trói buộc bị tổn giảm, thì nên duy trì sự khống chế đối với kẻ ấy giống như trước đây, tựa như người sáng suốt bảo vệ cặp mắt.
422. Do sự tiếp xúc với người bạn nào khiến sự an toàn đối với các trói buộc được tăng trưởng, người sáng suốt nên thực hiện sự đối xử bình đẳng như là đối với bản thân trong tất cả các công việc.”
423. “Này các ông cọp, xin các ông hãy đi đến, xin các ông hãy quay lại, xin các ông hãy trở về khu rừng lớn. Chớ để người ta chặt phá khu rừng không có cọp. Mong rằng các ông cọp chớ lìa khỏi khu rừng.” 2. Bổn Sanh Con Cọp. [272]
424. “Ai giống như là người có bữa ăn thịnh soạn, ai tựa như vị Bà-la-môn với hai tay được chất đầy? Vậy đã đi khất thực nơi đâu, đã đi đến tín đồ nào?”
425. “Tôi là con khỉ ngu muội. Tôi đã sờ vào những chỗ không nên sờ đến. Xin ngài hãy cứu thoát tôi. Thưa ngài, được tự do, tôi sẽ đi đến ngọn núi.”
426. “Loài rùa là dòng họ Kassapa, loài khỉ là dòng họ Koṇḍañña. Này Kassapa, hãy phóng thích Koṇḍañña. Ngươi đã làm việc có tính chất đôi lứa.” 3. Bổn Sanh Con Rùa. [273]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Araññavaggo
427. Kāyaṃ balākā sikhinī corī laṅghipitāmahā, 1 oraṃ balāke āgaccha caṇḍo me vāyaso sakhā.
428. Nāhaṃ balākā sikhinī ahaṃ lolosmi vāyaso, akatvā vacanaṃ tuyhaṃ passa lūnosmi āgato.
429. Puna pāpajjasi 2 samma sīlaṃ hi tava tādisaṃ, na hi mānusakā bhogā subhuñjā honti pakkhinā ”ti. 4. Lolajātakaṃ.
430. Kāyaṃ balākā rucirā kākanīḷasmiṃ 3 acchati, 4 caṇḍo kāko sakhā mayhaṃ tassa 5 cetaṃ kulāvakaṃ.
431. Nanu maṃ samma jānāsi dija sāmākabhojana,6 akatvā vacanaṃ tuyhaṃ passa lūnosmi āgato.
432. Puna pāpajjasi2 samma sīlaṃ hi tava tādisaṃ, na hi mānusakā7 bhogā subhuñjā honti pakkhinā ”ti. 5. Rucirajātakaṃ.
433. Tava saddhañca sīlañca viditvāna janādhipa, vaṇṇaṃ añjanavaṇṇena kāliṅgasmiṃ nimimhase.8
434. Annabhaccā ca bhaccā9 ca yodha uddissa gacchati, sabbe te appaṭikkhippā10 pubbācariyavaco idaṃ.
1 laṅghīpitāmahā - Syā, PTS. 2 6 pāpajjasī - Ma, Syā, PTS. sāmakabhojanaṃ - Syā. 3 7 kākaniṇḍasmi - Syā; mānusikā - Syā. 8 kākānīḷasmi - PTS. vinimahase - Syā. 4 9 macchati - Syā. c’ abhaccā - Ma, PTS. 5 10 yassa - Ma, Syā. apaṭikkhippā - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Khu Rừng
427. “Này hạc nâu có chỏm lông, này thứ trộm cắp, này tổ tiên của loài cò, ai đây nhỉ? Này hạc nâu, hãy đi đến nơi khác, con quạ bạn của tôi là dữ tợn.”
428. “Tôi không phải là con hạc nâu có chỏm lông, tôi là con quạ tham lam. Sau khi không làm theo lời nói của bạn, bạn hãy nhìn xem tôi đã đi đến tình trạng bị vặt trụi lông.”
429. “Này bạn, bạn lại phạm vào điều ác, bởi vì bản chất của bạn là như thế ấy, bởi vì của cải thuộc con người là không dễ gì thọ dụng bởi loài chim.” 4. Bổn Sanh Con Chim Tham Lam. [274]
430. “Con hạc nâu xinh xắn này là ai mà ngụ ở trong ổ của con quạ? Con quạ bạn của tôi là dữ tợn, và cái tổ này là của nó.”
431. “Này bạn, chẳng lẽ bạn không biết tôi? Này chim (bồ câu), này loài có thức ăn là hạt kê, sau khi không làm theo lời nói của bạn, bạn hãy nhìn xem tôi đã đi đến tình trạng bị vặt trụi lông.”
432. “Này bạn, bạn lại phạm vào điều ác, bởi vì bản chất của bạn là như thế ấy, bởi vì của cải thuộc con người là không dễ gì thọ dụng bởi loài chim.” 5. Bổn Sanh Con Chim Xinh Xắn. [275]
433. “Tâu quân vương, biết được đức tin và giới hạnh của ngài, chúng tôi, thay mặt vua xứ Kāliṅga, xin trao đổi vàng bạc lấy con voi Añjanavaṇṇa.”
434. “Người nào đi đến nơi này vì miếng ăn và sinh kế hay không vì sinh kế, tất cả bọn họ đều không bị xua đuổi; điều này là lời dạy của những vị thầy đầu tiên (các bậc cha mẹ).”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Araññavaggo
435. Dadāmi vo brāhmaṇā nāgametaṃ rājārahaṃ rājabhoggaṃ 1 yasassinaṃ, alaṅkataṃ hemajālābhichannaṃ sasārathiṃ 2 gacchatha yena kāman ”ti. 6. Kurudhammajātakaṃ. 3
436. Vassāni paññāsa samādhikāni vasimha 4 selassa guhāya romaka, asaṅkamānā abhinibbutattā 5 hatthattamāyanti 6 mamaṇḍajā pure.
437. Tedāni vakkaṅga 7 kimatthamussukā bhajanti 8 aññaṃ girikandaraṃ dijā, na nūna 9 maññanti mamaṃ yathā pure cirappavuttā 10 athavā na te ime.
438. Jānāma taṃ na mayamsma mūḷhā 11 soyeva 12 tvante mayamasma nāññe,13 cittañca te asmiṃ14 jane paduṭṭhaṃ ājīvaka15 tena taṃ uttasāmā ”ti. 7. Romakajātakaṃ.16
439. Kamatthamabhisandhāya17 lahucittassa dūbhino,18 sabbakāmaduhasseva19 idaṃ20 dukkhaṃ titikkhasi.
440. Siṅgena nihanāhetaṃ21 padasā ca adhiṭṭhaha, bhīyo22 bālā pakujjheyyuṃ23 no cassa paṭisedhako.
441. Mamevāyaṃ maññamāno aññampevaṃ24 karissati, te taṃ25 tattha vadhissanti sā me mutti bhavissatī ”ti. 8. Mahisajātakaṃ.26
1 13 14 rājabhogaṃ - Syā. naññe - Syā. asmi - Syā. 2 15 sasārathī - Syā. ājīvikā - Ma; ājīvika - PTS. 3 16 garudhammajātakaṃ - Ma. romajātakaṃ - Syā. 4 17 vāsimhi - Syā. kimatthamabhisandhāya - Ma, Syā. 5 18 abhinibbutacittā - Syā. dubbhino - Ma, Syā. 6 19 hatthatthamāyanti - Syā. sabbakāmadadasseva - Ma. 7 20 vaṅkaṅga - Syā. imaṃ - Ma, PTS. 8 21 vajanti - PTS. nīharāsetaṃ - Syā. 9 22 nanu na - Syā; nanū na - PTS. bhiyyo - Ma, Syā, PTS. 10 23 cirappavutthā - Ma, PTS; pakuṭṭeyyuṃ - Syā. 24 cirampavuṭṭhā - Syā. aññepevaṃ - Ma; 11 mayaṃ sampamūḷhā - Ma; aññampeva - PTS. 25 mayaṃ sammuḷhā - Syā. naṃ - Ma, Syā. 12 26 sveva - Syā. mahiṃsarājajātakaṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Khu Rừng
435. “Này các Bà-la-môn, trẫm sẽ ban cho các khanh con voi ấy, (là con voi) có danh tiếng, xứng đáng với vua, thuộc sở hữu của vua, (con voi) đã được trang điểm, đã được choàng lên bằng tấm lưới vàng, cùng với viên quản tượng. Các khanh hãy ra đi theo như ý thích.” 6. Bổn Sanh Tập Quán Xứ Kuru. [276]
436. “Sánh bằng hoặc hơn năm mươi năm, chúng ta đã sống ở hang đá, này Romaka. Trong khi không nghi ngờ, có trạng thái tĩnh lặng, các con chim (bồ câu), trước đây, đi đến với ta trong khoảng tầm tay.
437. Này Vakkaṅga, giờ đây, chúng vì lý do gì mà có vẻ chộn rộn? Các con chim rủ nhau đi đến hang núi khác; phải chăng chúng nghĩ rằng ta không còn giống như trước đây, hay những con này không phải là chúng, khi sống xa cách đã lâu?”
438. “Chúng tôi biết ông, chúng tôi không phải là khờ dại, ông vẫn y như thế, chúng tôi cũng vậy, không phải những ai khác, nhưng tâm của ông là độc ác với lũ chim chúng tôi. Này gã tu khổ hạnh, vì thế chúng tôi khiếp sợ ông.” 7. Bổn Sanh Bồ Câu Romaka. [277]
439. “Đối với con khỉ, kẻ có tâm thay đổi, bội bạc, có thái độ như là của người ban cho mọi điều ước muốn (có thái độ như là của chủ nhân), liên quan đến lợi ích gì mà ngài chịu đựng khổ đau này?
440. Bạn hãy quật ngã con thú này bằng sừng và hãy dẫm đạp nó bằng bàn chân. Và nếu không có người ngăn chặn, những kẻ ngu dốt có thể quậy phá nhiều hơn nữa.”
441. “Nó cũng sẽ làm với kẻ khác như vậy, trong khi nghĩ rằng kẻ này chính là ta. Trong trường hợp ấy, chúng sẽ giết chết nó, sự giải thoát (khỏi việc) ấy sẽ có cho ta.” 8. Bổn Sanh Con Trâu. [278]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Araññavaggo
442. Yathā māṇavako panthe sigāliṃ 1 vanagocariṃ, atthakāmaṃ pavedentiṃ 2 anatthakāmāti maññati, anatthakāmaṃ satapattaṃ atthakāmoti maññati.
443. Evameva idhekacco puggalo hoti tādiso, hitehi vacanaṃ vutto patigaṇhāti 3 vāmato.
444. Ye ca kho naṃ pasaṃsanti bhayā ukkaṃsayanti ca, 4 tañhi so maññate mittaṃ satapattaṃva māṇavo ”ti. 9. Satapattajātakaṃ.
445. Addhā hi nūna migarājā puṭakammassa5 kovido, tathāhi puṭaṃ6 dūseti aññaṃ nūna karissati.
446. Na me pitā vā mātā vā7 puṭakammassa5 kovido,8 kataṃ kataṃ kho dūsema evaṃ dhammamidaṃ kulaṃ.
447. Yesaṃ vo ediso dhammo adhammo pana kīdiso, mā vo dhammaṃ adhammaṃ vā addasāma kudācanan ”ti. 10. Puṭadūsakajātakaṃ.9
Araññavaggo10 tatiyo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Udapānavaraṃ vanabyagghakapi sikhinī ca balākaruciravaro, sujanādhiparomakadūsa puna satapattavaro puṭakamma dasā ”ti.
--ooOoo--
1 5 siṇgāliṃ - Ma. pūṭakammassa - Syā. 2 6 pavedenti - Syā; pūṭaṃ - Syā. 7 pavadantiṃ - PTS. mātā vā pitā vā - Ma. 3 8 paṭigaṇhāti - Ma; kovidā - Syā. 9 paṭiggaṇhati - Syā. pūṭadūsakajātakaṃ - Syā. 4 10 vā - Ma, Syā. udapānavaggo - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Khu Rừng
442. “Giống như chàng trai trẻ trên đường đi nghĩ rằng con chó rừng cái – đi kiếm ăn ở khu rừng, có ý định tốt, đang (tìm cách) thông báo (tai họa) – là ‘kẻ có ý định không tốt,’ và nghĩ rằng con chim gõ kiến – có ý định không tốt – là ‘kẻ có ý định tốt.’
443. Tương tự y như vậy, một người nào đó, ở đây, là thuộc hạng người như vậy, khi được nói lời nói với những điều lợi ích, thì tiếp thu ngược lại.
444. Và thật vậy, những người nào khen ngợi và tán dương kẻ ấy do sự sợ hãi, kẻ ấy nghĩ rằng chính người kia là bạn bè, tựa như chàng trai trẻ nghĩ về con chim gõ kiến.” 9. Bổn Sanh Con Chim Gõ Kiến. [279]
445. “Có lẽ vua loài thú đương nhiên là rành rẽ về việc làm giỏ. Bởi vì, gã làm hỏng cái giỏ như thế này, có lẽ gã sẽ làm cái khác.”
446. “Cha tôi hoặc mẹ tôi là không rành rẽ về việc làm giỏ. Chúng tôi quả thật làm hỏng từng cái giỏ đã được làm ra; gia tộc này có tập quán như vậy.”
447. “Việc như thế này đối với các bạn đây là tập quán, thế thì việc như thế nào là phi tập quán? Chớ để chúng tôi nhìn thấy tập quán hay phi tập quán của các bạn vào bất cứ lúc nào.” 10. Bổn Sanh Kẻ Làm Hỏng Cái Giỏ. [280]
Phẩm Khu Rừng là thứ ba.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Chuyện giếng nước, khu rừng và con cọp, con khỉ, và con hạc nâu có chỏm lông, chuyện con chim xinh xắn, vị quân vương tốt, bồ câu Romaka, thêm nữa kẻ làm hại, chuyện con chim gõ kiến, công việc làm giỏ, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Abbhantaravaggo
4. ABBHANTARAVAGGO
448. Abbhantaraṃ 1 nāma dumo yassa dibbamidaṃ 2 phalaṃ, bhutvā dohaḷinī nārī cakkavattiṃ vijāyati.
449. Tañca 3 bhadde mahesīsi sā cāsi 4 patino piyā, āharissati te rājā idaṃ abbhantaraṃ phaḷaṃ.
450. Bhatturatthe parakkanto yaṃ ṭhānamadhigacchati, sūro attapariccāgī labhamāno bhavāmahan ”ti. 1. Abbhantarajātakaṃ.
451. Seyyaṃso seyyaso hoti yo seyyamupasevati, ekena sandhiṃ katvāna sataṃ vajjhe amocayiṃ.
452. Tasmā sabbena lokena sandhiṃ katvāna ekako, 5 pecca saggaṃ nigaccheyya 6 idaṃ suṇotha kāsayo. 7
253. Idaṃ vatvā mahārājā kaṃso bārāṇasiggaho, dhanuṃ tūṇiñca 8 nikkhippa saṃyamaṃ ajjhupāgamī ”ti. 2. Seyyaṃsajātakaṃ. 9
454. Varaṃ varaṃ tvaṃ nihanaṃ pure cari asmiṃ padese abhibhuyya sūkare, sodāni eko vyapagamma10 jhāyasi balannu te vyaggha na cajja vijjati.
455. Ime sudaṃ11 yanti disodisaṃ pure bhayaṭṭitā12 leṇagavesino13 puthu,14 te dāni saṃgamma rasanti15 ekato yattha ṭhitā16 duppasahajja me17 mayā.
1 10 abbhantaro - Ma, Syā. byaggha pagamma - Syā. 2 11 dibyamidaṃ - Ma, Syā. imassutā - Syā. 3 12 tvampi - Ma, Syā; bhayaddhitā - Syā; tvañca - PTS. bhayadditā - PTS. 4 13 cāpi - Ma, Syā. lenagavesino - PTS. 5 14 ekato - Ma. puthū - Ma, Syā. 6 15 na gaccheyya - PTS. vasanti - Ma, Syā. 7 16 suṇātha kāsiyā - Ma, Syā. yatthaṭṭhitā - Ma, Syā, PTS. 8 17 kaṇḍañca - Ma; tuṇḍiñca - Syā. duppasah’ ajja ’me - Ma, PTS; 9 seyyajātakaṃ - Ma, Syā, PTS. duppasahajjime - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Chính Giữa
4. PHẨM CHÍNH GIỮA
448. “Có loại cây tên là Chính Giữa, trái của nó thuộc về cõi trời. Sau khi ăn vào, người đàn bà ốm nghén (sẽ) hạ sanh vị vua chuyển luân.
449. Tâu lệnh bà, lệnh bà là chánh cung hoàng hậu. Và lệnh bà đây được chồng yêu quý; đức vua sẽ mang lại trái Chính Giữa này cho lệnh bà.”
450. “Quyền lợi nào mà người dũng sĩ đạt được trong lúc nỗ lực cho những mục đích của chủ nhân, trong khi nhận lãnh (thứ ấy), tôi là người dũng sĩ, có sự buông bỏ bản thân.” 1. Bổn Sanh Chính Giữa. [281]
451. “Người thân cận với người tốt là tốt hơn, là tốt hơn một phần. Sau khi tạo sự kết giao với một người (bằng tâm từ ái), ta đã cứu thoát một trăm người khỏi phải chết.
452. Vì thế, này các cư dân xứ Kāsi, các người hãy lắng nghe điều này. Sau khi tạo sự kết giao với tất cả thế gian (bằng tâm từ ái), mỗi một cá nhân có thể sanh về cõi trời sau khi chết.”
453. “Đại vương Kaṃsa, người cai trị thành Bārāṇasī, đã nói lời này: ‘Sau khi quăng bỏ cây cung và túi tên, ta đã đạt đến sự tự chế ngự (thiền chứng).’” 2. Bổn Sanh Tốt Hơn Một Phần. [282]
454. “Trước đây, sau khi đã khuất phục các con heo rừng ở khu vực này, ông đã thực hiện việc giết chết con heo nào mập nhất, ngon nhất. Bây giờ, ông đây, chỉ một mình, phải trốn chạy và bực bội. Này ông cọp, phải chăng hôm nay sức mạnh của ông không hiện hữu?”
455. “Trước đây, những con heo này chạy tứ tán. Bị khốn khổ vì sợ hãi, chúng tìm kiếm nơi nương náu một cách riêng rẽ. Giờ đây, chúng kết hợp lại, cùng nhau gào thét. Hôm nay, ta khó áp chế được chúng ở nơi chúng sinh sống.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Abbhantaravaggo
456. Namatthu saṅghānaṃ 1 samāgatānaṃ disvā sayaṃ sakhyaṃ 2 vadāmi abbhutaṃ, vyagghaṃ migā yattha jiniṃsu dāṭhino sāmaggiyā dāṭhabalesu muccare ”ti. 3. Vaḍḍhakīsūkarajātakaṃ.
457. Yaṃ ussukā saṅgharanti alakkhikā bahuṃ dhanaṃ, sippavanto asippā ca 3 lakkhivā tāni bhuñjati. 4
458. Sabbattha katapuññassa aticcaññeva 5 pāṇino, uppajjanti bahū bhogā appanāyatanesupi. 6
459. Kukkuṭamaṇayo 7 daṇḍā8 thiyo ca puññalakkhaṇā, uppajjanti apāpassa katapuññassa jantuno ”ti. 4. Sirijātakaṃ.
460. Dariyā sattavassāni tiṃsamattā vasāmase, hañjema9 maṇino ābhaṃ iti no mantitaṃ10 ahu.
461. Yāva yāva nighaṃsāma11 bhiyyo vodāyate maṇi, idañcadāni12 pucchāma kiṃ kiccaṃ idha maññasi.
462. Ayaṃ maṇi veḷuriyo akāco vimalo subho, nāssa sakkā siriṃ gantuṃ13 apakkamatha sūkarā ”ti. 5. Maṇisūkarajātakaṃ.
1 8 saṅghāna - Ma, Syā. daṇḍo - Ma, Syā, PTS. 2 9 sakhya - Ma, PTS; haññāma - Ma, Syā; saṃkhya - Syā. hañchema - PTS. 3 10 asippā vā - Syā. mantanaṃ - Ma. 4 11 lakkhikā tāni bhuñjare - Syā; yāvatā maṇiṃ ghaṃsāma - Ma; lakkhīva tāni bhuñjati - PTS. yāvatā maṇi ghaṃsāma - Syā. 5 12 atīv’ aññe va - PTS. idañca dāni - Ma; 6 api nāyatanesupi - Syā; idañcidāni - Syā; appanāyatanesu pīti - PTS. brāhmaṇaṃ tveva - PTS. 7 13 kukkuṭo maṇayo - Ma, Syā. hantuṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Chính Giữa
456. “Hãy tỏ sự kính nể đến các hội chúng đã được tập hợp lại, ta nói về tình bằng hữu phi thường sau khi tự thân nhìn thấy. Nơi ấy, những con thú có răng nanh đã chiến thắng con cọp. Do sự hợp nhất giữa các con heo rừng mà chúng được tự do.” 3. Bổn Sanh Con Heo Rừng Của Người Thợ Mộc. [283]
457. “Những người siêng năng gom góp được nhiều tài sản không do vận may, còn những người có nghề nghiệp hoặc không có nghề nghiệp, có vận may, thì thọ hưởng chúng.
458. Ở tất cả các nơi, nhiều của cải sanh lên cho người (trước đây) đã có tạo phước vượt trội những chúng sinh khác, thậm chí trong một số ít trường hợp (sanh lên cho đối tượng không thích hợp).”
459. “Con gà trống, các viên ngọc ma-ni, các cây gậy, và những người phụ nữ có phước tướng sanh lên cho người không ác độc, đã có tạo phước (trước đây).” 4. Bổn Sanh Sự May Mắn. [284]
460. “Chúng tôi gồm ba mươi mạng sống ở hang được bảy năm. Chúng tôi đã có suy nghĩ rằng: ‘Chúng ta hãy hủy ánh sáng của ngọc ma-ni.’
461. Chúng tôi càng chà xát chừng nào thì ngọc ma-ni càng trong sáng thêm. Vậy giờ đây, chúng tôi hỏi điều này: ‘Ở đây, ông nghĩ việc nên làm là việc gì?’”
462. “Ngọc ma-ni này là ngọc bích, không tì vết, không vết nhơ, chói sáng, các ngươi không thể nào hủy được sự chói sáng. Bọn heo rừng các ngươi hãy tránh xa.” 5. Bổn Sanh Ngọc Ma-ni Và Heo Rừng. [285]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Abbhantaravaggo
463. Mā sālukassa 1 pihayi āturannāni bhuñjati, appossukko bhusaṃ khāda etaṃ dīghāyulakkhaṇaṃ.
464. Idāni so idhāgantvā atithi 2 yuttasevako, atha dakkhisi sālukaṃ sayantaṃ musaluttaraṃ. 3
465. Vikantaṃ sūkaraṃ disvā sayantaṃ musaluttaraṃ,3 jaraggavā vicintesuṃ 4 varamhākaṃ bhusāmivā ”ti. 6. Sālukajātakaṃ.
466. Nānummatto nāpisuno 5 nānaṭo nākutūhalo, mūḷhesu labhate lābhaṃ esā te anusāsanī.
467. Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ dhanalābhañca brāhmaṇa, yā vutti vinipātena adhammacariyāya vā.6
468. Api ce pattamādāya anāgāro7 paribbaje, esāva jīvikā seyyo8 yā cādhammena esanā ”ti. 7. Lābhagarahajātakaṃ.9
469. Agghanti macchā adhikaṃ sahassaṃ na so atthi yo imaṃ saddaheyya, mayhañca assu10 idha satta māsā ahampi taṃ macchuddānaṃ11 kiṇeyyaṃ.
470. Macchānaṃ bhojanaṃ datvā mama dakkhiṇamādisi, taṃ dakkhiṇaṃ sarantiyā kataṃ apacitiṃ tayā.
1 6 sālūkassa - Ma, PTS. adhammacaraṇena vā - Ma, PTS. 2 7 atithī - Ma. anagāro - Ma. 3 8 mūsaluttaraṃ - Syā. seyyā - PTS. 4 9 jaraggavāsā cintesuṃ - Ma; lābhagarahikajātakaṃ - Syā. 10 jaraggavā acintesuṃ - Syā. assū - Syā, PTS. 5 11 nāpisuṇo - Ma, Syā, PTS. macchadānaṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Chính Giữa
463. “Chớ mong cầu (cuộc sống) của Sāluka, nó ăn thức ăn (vỗ béo) của kẻ sắp bị giết. Em hãy ít đòi hỏi, hãy nhai rơm rạ; điều ấy là dấu hiệu của cuộc sống thọ.
464. Giờ đây, người khách ấy, sau khi đi đến nơi này, là người phục vụ đã được giao phó. Rồi em sẽ nhìn thấy Sāluka (bị giết chết) nằm dài với phần môi phía trên.”
465. “Sau khi nhìn thấy con heo bị xẻ banh, nằm dài với phần môi phía trên, hai con bò già đã cân nhắc rằng: ‘Chỉ có rơm rạ là tuyệt vời cho chúng ta.’” 6. Bổn Sanh Con Heo Sāluka. [286]
466. “Trong số những người bị mê mờ, kẻ nhận được lợi lộc không phải là kẻ không bị điên, không phải là kẻ không nói đâm thọc, không phải là kẻ không nhảy múa, không phải là kẻ không nói lung tung; sự giáo huấn này là dành cho ngươi.”
467. “Thưa Bà-la-môn, thật xấu hổ thay việc đạt được danh vọng và đạt được tài sản theo lối hành xử với việc hủy hoại hoặc với việc làm sai pháp.
468. Và hơn nữa, vị (xuất gia) không nhà nên cầm lấy bình bát hành hạnh du sĩ, chính sự nuôi mạng ấy là tốt hơn việc tầm cầu sai pháp.” 7. Bổn Sanh Chê Trách Lợi Lộc. [287]
469. “Những con cá trị giá hơn một ngàn, không có người nào có thể tin chuyện này. Còn đối với tôi, ở đây đã là bảy xu, tôi cũng đã mua phần cá dành riêng ấy.”
470. “Sau khi cho thức ăn đến những con cá, ngài đã đề cập đến việc cúng dường đến ta. Trong khi ta nhớ lại sự cúng dường ấy, sự nể vì đã được ta thực hiện.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Abbhantaravaggo
471. Paduṭṭhacittassa na phāti hoti na cāpi naṃ 1 devatā pūjayanti, yo bhātaraṃ pettikaṃ sāpateyyaṃ avañcayī dukkatakammakārī ”ti. 2 8. Macchuddānajātakaṃ. 3
472. Nānācchandā 4 mahārāja ekāgāre vasāmase, ahaṃ gāmavaraṃ icche brāhmaṇī ca gavaṃ sataṃ.
473. Chatto ca 5 ājaññarathaṃ 6 kaññā ca maṇikuṇḍalaṃ, yā cesā puṇṇikā 7 jammī udukkhalaṃ abhikaṅkhati.8
474. Brāhmaṇassa gāmavaraṃ detha brāhmaṇiyā gavaṃ sataṃ, puttassa9 ājaññarathaṃ kaññāya maṇikuṇḍalaṃ, yañcetaṃ puṇṇikaṃ10 jammiṃ paṭiyādetha udukkhalan ”ti.11 9. Nānācchandajātakaṃ.12
475. Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ sīlaṃ loke anuttaraṃ, passa ghoraviso nāgo sīlavāti na haññati.
476. Sohaṃ sīlaṃ samādissaṃ loke anumataṃ sivaṃ, ariyavuttisamācāro yena vuccati sīlavā.
477. Ñātīnañca piyo hoti mittesu ca virocati, kāyassa bhedā sugatiṃ upapajjati sīlavā ”ti. 10. Sīlavīmaṃsajātakaṃ.13
Abbhantaravaggo catuttho.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Dumakaṃsavaruttamabyagghamigā maṇiyo maṇi sālukamavhayano, anusāsaniyopi ca macchavaro maṇikuṇḍalakena kirena dasā ”ti.
--ooOoo--
1 8 taṃ - Ma, PTS. udukkhalamabhikaṅkhati - Ma. 2 9 dukkaṭakammakārīti - Ma, Syā. chattassa - PTS. 3 10 macchadānajātakaṃ - Syā. puṇṇakaṃ - Syā. 4 11 nānāchandā - Ma, Syā. paṭipādethudukkhalanti - Ma, Syā; 5 putto ca - Ma; putto - Syā. paṭipādetha udukkhalanti - PTS. 6 12 ājaññakaṃ rathaṃ - Syā. nānāchandajātakaṃ - Ma, Syā. 7 13 puṇṇakā - Syā. sīlavīmaṃsakajātakaṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Chính Giữa
471. Không có sự hưng thịnh dành cho kẻ có tâm xấu xa, và các thiên thần cũng không cúng dường kẻ ấy, kẻ đã lừa gạt, đã làm hành động sái quấy đối với người anh trai về tài sản (thừa kế) của cha.” 8. Bổn Sanh Phần Cá Dành Riêng. [288]
472. “Tâu đại vương, chúng tôi sống trong một ngôi nhà với những mong muốn khác nhau, tôi thích ân huệ là ngôi làng, còn người vợ Bà-la-môn thích một trăm bò sữa.
473. Con trai thích cỗ xe kéo bởi ngựa thuần chủng, con gái thích bông tai ngọc ma-ni, còn đứa tớ gái Puṇṇikā hèn hạ ấy mong mỏi cái cối giã.”
474. “Trẫm ban cho người Bà-la-môn ân huệ là ngôi làng, cho người vợ Bà-la-môn một trăm bò sữa, cho người con trai cỗ xe kéo bởi ngựa thuần chủng, cho người con gái bông tai ngọc ma-ni, và trẫm thí cho đứa tớ gái Puṇṇikā hèn hạ ấy cái cối giã.” 9. Bổn Sanh Các Mong Muốn Khác Nhau. [289]
475. “Nghe rằng giới quả thật là tốt đẹp, giới là vô thượng ở thế gian. Hãy nhìn xem, con rắn có chất độc dữ dội (không cắn người) được khen là ‘có giới,’ nó không bị giết chết. 1
476. Tôi đây sẽ thọ trì giới, sự an toàn đã được chứng thực ở thế gian. Người có sự thực hành lối sống của bậc Thánh được gọi là ‘người có giới.’
477. Người có giới được các thân nhân yêu quý, và chói sáng trong số những bạn bè, do sự hoại rã của thân, sẽ tái sanh vào cảnh giới an vui.” 10. Bổn Sanh Suy Xét Về Giới. [290]
Phẩm Chính Giữa là thứ tư.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Cây cối, chuyện vua Kaṃsa hay nhất, cọp và thú (có nanh), các viên ngọc ma-ni, ngọc ma-ni, con heo tên Sāluka, các lời giáo huấn, và chuyện các con cá, với bông tai ngọc ma-ni, với việc nghe nói, là mười.
--ooOoo--
1 Giống câu kệ 86 ở trang 37.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kumbhavaggo
5. KUMBHAVAGGO
478. Sabbakāmadadaṃ kumbhaṃ kuṭaṃ 1 laddhāna dhuttako, yāva so 2 anupāleti tāva so sukhamedhati.
479. Yadā matto ca ditto ca pamādā kumbhamabbhidā, tato 3 naggo ca pottho ca pacchā bālo vihaññati.
480. Evameva yo dhanaṃ laddhā amattā 4 paribhuñjati, pacchā tapati 5 dummedho kuṭaṃ1 bhinnova 6 dhuttako ”ti. 1. Bhadraghaṭajātakaṃ. 7
481. Bārāṇassaṃ8 mahārāja kākarājā nivāsiko,9 asītiyā sahassehi supatto parivārito.
482. Tassa dohaḷinī bhariyā suphassā10 macchamicchati,11 rañño mahānase pakkaṃ paccagghaṃ rājabhojanaṃ.
483. Tesāhaṃ pahito dūto rañño camhi idhāgato, bhattu apacitiṃ kummi nāsāyamakaraṃ vaṇan ”ti. 2. Supattajātakaṃ.
484. Phuṭṭhassa me aññatarena vyādhinā12 rogena bāḷhaṃ dukhitassa ruppato, parisussati khippamidaṃ kaḷebaraṃ pupphaṃ yathā paṃsuni ātape kataṃ.
485. Ajaññaṃ jaññasaṅkhātaṃ asuciṃ sucisammataṃ, nānākuṇapaparipūraṃ jaññarūpaṃ apassato.
486. Dhiratthu taṃ13 āturaṃ pūtikāyaṃ jegucchiyaṃ asuciṃ14 byādhidhammaṃ, yatthappamattā adhimucchitā pajā hāpenti maggaṃ sugatūpapattiyā ”ti. 3. Kāyavicchandajātakaṃ.15
1 8 kūṭaṃ - Syā. bārāṇasyaṃ - Ma, Syā. 2 9 naṃ - Ma, Syā. nivāsako - Ma, Syā. 3 10 tadā - Ma, PTS. supassā - Syā. 4 11 pamatto - Ma, Syā; bhakkhitumicchati - Ma, Syā. 12 amatto - PTS. byādhinā - Ma, Syā. 5 13 tappati - PTS. dhiratthumaṃ - Ma, Syā. 6 14 bhitvāva - Ma, Syā. assuciṃ - Ma. 7 15 surāghaṭajātakaṃ - Ma; kāyanibbindajātakaṃ - Ma, Syā; bhadraghaṭabhedakajātakaṃ - Syā. kāyavicchindajātakaṃ - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Cái Hũ
5. PHẨM CÁI HŨ
478. “Gã vô lại đã nhận được cái chậu, cái hũ ban cho mọi điều ước muốn. Ngày nào gã còn gìn giữ cái hũ thì ngày ấy gã còn thành tựu hạnh phúc.
479. Vào lúc bị say sưa và kiêu ngạo, do xao lãng, gã đã làm vỡ cái hũ. Từ đó, gã sống lõa lồ và rách rưới. Về sau, gã ngu si bị khốn khổ.
480. Tương tự y như vậy, người nào sau khi đạt được tài sản rồi thọ dụng không chừng mực, về sau kẻ ngu muội ấy bị sầu muộn, tựa như gã vô lại đã làm vỡ cái chậu.” 1. Bổn Sanh Cái Bình Tốt Lành. [291]
481. “Tâu đại vương, quạ vương tên Supatta thường trú ở Bārāṇasī được tùy tùng bởi tám mươi ngàn con quạ.
482. Vợ của quạ vương là Suphassā bị ốm nghén, và muốn ăn cá là món ăn đắt giá của đức vua, được nấu ở bếp của đức vua.
483. Được bọn họ phái đi, tôi là sứ giả của đức vua, và tôi đã đi đến nơi này. Tôi thể hiện sự kính nể đến chủ nhân, tôi đã gây nên vết thương ở mũi (người đầu bếp của vua).” 2. Bổn Sanh Quạ Vương Supatta. [292]
484. “Lúc tôi bị tác động bởi một cơn bệnh nào đó, tôi bị khổ sở, bị hành hạ một cách dữ dội bởi sự ốm đau, thân xác này của tôi bị tàn tạ một cách nhanh chóng, giống như bông hoa được đặt trên mặt đất ở nơi nắng nóng, bị héo úa.
485. Đối với người không nhìn thấy sắc thân mỹ miều chứa đầy các vật ghê tởm khác loại, thì vật không mỹ miều được xem là mỹ miều, vật không trong sạch được gọi là trong sạch.
486. Thật xấu hổ thay cái thân xác hôi thối ốm đau, đáng ghê tởm, không trong sạch, có bản chất bệnh hoạn ấy! Bị say đắm, bị mê mẩn thân xác này, chúng sanh bỏ quên đạo lộ đưa đến việc tái sanh ở cảnh giới an vui.” 3. Bổn Sanh Không Còn Mong Muốn Ở Thân. [293]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kumbhavaggo
487. Koyaṃ bindussaro vaggu pavadantānam 1uttamo, accuto jambusākhāya moracchāpova kūjati. 2
488. Kulaputtova jānāti 3 kulaputte 4 pasaṃsituṃ, vyagghacchāpasarīvaṇṇo 5 bhuñja samma dadāmi te.
489. Cirassaṃ vata passāmi musāvādī samāgate, vantādaṃ kuṇapādañca aññamaññaṃ pasaṃsake ”ti. 4. Jambukhādakajātakaṃ.
490. Usabhasseva te khandho sīhasseva vijambhitaṃ, migarāja namo tyatthu api kiñci labhāmase.
491. Kulaputtova jānāti3 kulaputte4 pasaṃsituṃ, mayūragīvasaṅkāsa ito pariyāhi vāyasa.
492. Migānaṃ kotthuko6 anto pakkhīnaṃ pana vāyaso, eraṇḍo anto rukkhānaṃ tayo antā samāgatā ”ti. 5. Antajātakaṃ.
493. Konāyaṃ7 loṇatoyasmiṃ samantā paridhāvati, macche makare ca vāreti ūmīsu ca vihaññati.
494. Anantapāyī sakuṇo atittoti disāsuto, samuddaṃ pātumicchāmi sāgaraṃ saritaṃ patiṃ.8
495. Svāyaṃ9 hāyati ceva pūrate ca10 mahodadhi, nāssa nāyati pītanto11 apeyyo kira sāgaro ”ti. 6. Samuddajātakaṃ.
1 6 saravantānam - Ma, Syā. siṅgālo - Ma; koṭṭhako - Syā. 2 7 kujjati - Syā. ko nvāyaṃ - Syā. 3 8 kulaputto pajānāti - Syā. saritappatiṃ - Syā. 4 9 kulaputtaṃ - Ma, Syā. so ayaṃ - Ma, PTS; 5 byagghacchāpasarīvaṇṇa Ma; soyaṃ - Syā. 10 byagghacchāpasadisavaṇṇa - Syā; pūrateva - Syā, PTS. 11 vyagghacchāpasarīvaṇṇa - PTS. pītatto - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Cái Hũ
487. “Người này là ai mà có giọng hót tròn trịa, có âm thanh ngọt ngào, hạng nhất trong số những loài có tiếng hót, đang đậu ở cành cây đào đỏ, tựa như con công trẻ kêu líu lo?”
488. “Chỉ con nhà danh giá mới biết ca ngợi những người con nhà danh giá. Này bạn, với vóc dáng tựa như cọp con, bạn hãy ăn đi, ta tặng cho bạn.”
489. “Thật vậy, cuối cùng ta nhìn thấy những kẻ nói lời dối trá gặp gỡ nhau, con quạ chuyên ăn vật ói mửa và con chó rừng ăn thịt xác chết, những kẻ ca ngợi lẫn nhau.” 4. Bổn Sanh Kẻ Nhai Trái Đào Đỏ. [294]
490. “Thân hình của ngài tựa như con bò mộng, sự vươn vai của ngài tựa như loài sư tử. Thưa vị vua của loài thú, xin kính lễ ngài! Chúng tôi có nhận được một vật gì đó không?”
491. “Chỉ con nhà danh giá mới biết ca ngợi những người con nhà danh giá. Này quạ, kẻ (có cái cổ) giống như cổ của chim công, bạn hãy đi loanh quanh ở nơi đây (để ăn thịt xác chết).”
492. “Chó rừng là hạng chót trong số các loài thú, thêm nữa, con quạ là hạng chót trong số các loài chim, cây eraṇḍa là hạng chót trong số các giống cây, ba kẻ hạng chót gặp gỡ nhau.” 5. Bổn Sanh Kẻ Hạng Chót. [295]
493. “Kẻ này là ai mà chạy loanh quanh khắp các nơi ở vùng nước mặn, ngăn cản các loài cá và các con cá kiếm, rồi bị khốn khổ về những làn sóng?”
494. “Tôi được nổi tiếng khắp bốn phương là ‘con chim không được thỏa mãn tên Anantapāyī (uống không giới hạn).’ Tôi muốn uống cạn biển lớn, biển cả, chúa tể của các con sông.”
495. “Đại dương này đây tự cạn xuống và đầy lên (thủy triều lên xuống). Không nhận ra mức nước đã được uống của biển cả; nghe nói biển cả không thể bị uống cạn.” 6. Bổn Sanh Biển Cả. [296]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kumbhavaggo
496. Ucce sakuṇa ḍemāna 1 pattayāna vihaṅgama, vajjāsi kho tvaṃ vāmūruṃ 2 ciraṃ kho sā karissati.
497. Idaṃ kho sā na jānāti asiṃ sattiñca oḍḍitaṃ, sā caṇḍī kāhati kodhaṃ taṃ me tapati 3 no idha. 4
498. Esa uppalasannāho nikkhamussīsake 5 kataṃ, kāsikañca 6 muduṃ vatthaṃ tappatu 7 dhanakāmikā ”ti. 8 7. Kāmavilāpajātakaṃ.
499. Udumbarā cime pakkā nigrodhā ca kapitthanā, ehi nikkhama 9 bhuñjassu kiṃ jighacchāya mīyasi.10
500. Evaṃ so suhito hoti yo vaddhamapacāyati,11 yathāhamajja suhito dumapakkāni-m-āsito.
501. Yaṃ vanejo vanejassa vañceyya kapino kapi, daharopi taṃ na saddheyya12 na hi jiṇṇo jarākapī ”ti. 8. Udumbarajātakaṃ.
502. Pure tuvaṃ sīlavataṃ sakāse okkandikaṃ13 kīḷasi assamamhi, karohare makkaṭiyāni makkaṭa na taṃ mayaṃ sīlavataṃ ramāma.
503. Sutā hi mayhaṃ paramā visuddhi komāyaputtassa14 bahussutassa, mādāni maṃ maññi tuvaṃ yathā pure jhānānuyuttā15 viharāma16 āvuso.
1 10 omāna - Ma. miyyati - Ma. 2 11 vāmuruṃ - PTS. yo vuḍḍhamapacāyati - Ma, Syā. 3 12 tappati - Syā. daharo kapi saddheyya - Ma; 4 idaṃ - Ma. daharopi na saddheyya - Syā. 5 13 nikkhañcussīsakohitaṃ - Ma; okkantikaṃ - Ma. 14 nikkhañcussīsake - Syā. komāraputtassa - Ma; 6 kāsiyañca - PTS. komāriyaputtassa - Syā. 7 15 tappetu - Ma, Syā. jhānānuyutto - Ma; 8 dhanikā piyāti - Ma; jhānābhiyuttā - Syā; dhanikāmiyāti - Syā, PTS. jhānāniyuttā - PTS. 9 16 nikkhamma - Syā. viharāmi - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Cái Hũ
496. “Này chim, trong khi di chuyển ở trên cao, này loài di chuyển bằng đôi cánh, này loài đi lại ở hư không, bạn có thể nói cho người vợ có cặp đùi xinh đẹp của tôi không? Đã quá lâu, nàng ấy sẽ thể hiện sự giận dữ!
497. Nàng ấy thật sự không biết điều này, là việc gươm và giáo đã được bày ra. Nàng ấy tàn nhẫn, sẽ thể hiện sự giận dữ; điều ấy làm tôi bực bội, không phải sự việc (tôi bị hành hạ) ở đây.
498. Chiếc áo giáp màu xanh ấy, chiếc cà rá được đặt ở gối, và loại vải mềm mại của xứ Kāsi, hãy làm thỏa mãn cô nàng mong muốn tài sản.” 7. Bổn Sanh Lời Than Vãn Về Điều Mong Muốn. [297]
499. “Các cây sung, các cây đa, và các cây vú sữa này đã chín tới. Này bạn hãy đến, hãy đi ra ngoài, hãy ăn, việc gì bạn phải chết vì đói?”
500. “Như vậy, người nào tôn kính bậc trưởng thượng, người ấy được lợi ích tốt đẹp, giống như tôi hôm nay, được lợi ích tốt đẹp, được ăn những trái cây chín.”
501. “Việc một con khỉ sanh ra ở rừng lường gạt một con khỉ khác cũng sanh ra ở rừng, ngay cả con khỉ nhỏ còn không thể tin vào điều ấy, thì con khỉ già cả, lão niên, càng không thể tin.” 8. Bổn Sanh Cây Sung. [298]
502. “Trước đây, khi ngươi ở gần các vị có giới hạnh, ngươi thường xuyên chơi đùa ở khu ẩn cư. Ồ, này khỉ, ngươi hãy làm các trò khỉ, chúng ta không vui thích giới và phận sự ấy.”
503. “Bởi vì tôi đã được nghe về sự thanh tịnh tuyệt đối của vị đa văn tên Komāyaputta. Giờ đây, xin ông chớ nghĩ về tôi giống như trước đây, chúng tôi sống gắn bó với thiền, thưa đạo hữu.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kumbhavaggo
504. Sacepi selasmiṃ 1 vapeyya 2 bījaṃ devo ca vasse neva hi 3 taṃ ruheyya, 4 sutā hi te sā 5 paramā visuddhi ārā tuvaṃ makkaṭa jhānabhūmiyā ”ti. 6 9. Komāyaputtajātakaṃ. 7
505. Parapāṇarodhā 8 jīvanto maṃsalohitabhojano, vako 9 vataṃ samādāya10 upapajji uposathaṃ.
506. Tassa sakko vataññāya11 ajarūpenupāgami, vītatapo ajjhappatto12 bhañji lohitapo tapaṃ.
507. Evamevaṃ13 idhekacce14 samādānasmiṃ15 dubbalā,16 lahuṃ karonti17 attānaṃ vako9va ajakāraṇā ”ti. 10. Vakajātakaṃ.18
Kumbhavaggo pañcamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Varakumbhasupattasirivahayano sucisammatabinduvaro cūsabho, saritaṃpaticaṇḍijarākapinā atha makkaṭiyā vakakena dasā ”ti.
Tikanipāto niṭṭhito.
*****
VAGGUDDĀNAṂ
Saṅkappo padumo ceva udapānena tatiyaṃ, abbhantaraṃ ghaṭabhedaṃ tikanipātamhi ’laṅkatan ”ti.
--ooOoo--
1 selasmi - Ma, Syā. 2 10 vapeyyu - PTS. samādiyi - PTS. 3 11 na hi - Ma, Syā. vataṃ ñāya - PTS. 4 12 virūḷhe - Ma, Syā. ajjhapatto - Syā. 5 13 tayā - PTS. evameva - Ma. 6 14 jhānabhūmyāti - Syā. idhekacco - Syā. 7 15 komāraputtajātakaṃ - Ma; samādānamhi - Ma. 16 komāriyaputtajātakaṃ - Syā. dubbalo - Syā. 8 17 parapāṇaghāte - Syā. karoti - Syā. 9 18 bako - Syā. bakajātakaṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Cái Hũ
504. “Nếu người ta gieo hạt giống ở trên đá, và trời đổ mưa, nhưng hạt ấy chẳng bao giờ có thể mọc lên. Dầu ngươi đã được nghe về sự thanh tịnh tuyệt đối ấy, này khỉ, ngươi vẫn cách xa lĩnh vực của thiền.” 9. Bổn Sanh Ẩn Sĩ Komāyaputta. [299]
505. “Trong khi sống nhờ vào sự giết hại mạng sống kẻ khác, có thức ăn là thịt và máu tươi, con chó sói đã thọ trì phận sự và đã thực hành ngày Trai giới.
506. Biết được sự thọ trì của nó, Thiên Chủ Sakka đã đi đến với hình dáng con dê. Lìa bỏ khổ hạnh, con chó sói đã lao vào (con dê); kẻ uống máu tươi đã phá vỡ sự khổ hạnh.
507. Tương tự y như vậy, ở đây, một số người xem nhẹ bản thân do có năng lực yếu đuối trong việc thọ trì, tựa như con chó sói với chuyện con dê.” 10. Bổn Sanh Con Chó Sói. [300]
Phẩm Cái Hũ là thứ năm.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Chuyện cái hũ, tên gọi tốt lành Supatta, được gọi là trong sạch, chuyện giọng hót tròn trịa, và con bò mộng, chúa tể của các con sông, tàn nhẫn, với con khỉ già nua, rồi các trò khỉ, với con chó sói, là mười.
Nhóm Ba Kệ Ngôn được chấm dứt.
*****
TÓM LƯỢC CÁC PHẨM
Phẩm tư duy, và hoa sen nữa, với giếng nước là thứ ba, chính giữa, làm bể cái chậu, đã được tô điểm ở Nhóm Ba Kệ Ngôn.
--ooOoo--
IV. CATUKKANIPĀTO 1. VIVARAVAGGO 1
508. Vivaratha imāsaṃ 2 dvāraṃ nagaraṃ pavisituṃ mayā, 3 aruṇarājassa sīhena susiṭṭhena 4 surakkhitaṃ nandisenena.
509. Jayo kaliṅgānaṃ asayhasāhinaṃ parājayo anayo 5 assakānaṃ, icceva 6 te bhāsitaṃ brahmacārī7 na ujjubhūtā vitathaṃ bhaṇanti.
510. Devā musāvādamupātivattā saccaṃ dhanaṃ paramaṃ tesu sakka,8 taṃ te musābhāsitaṃ devarāja kiṃ vā paṭicca maghavā mahinda.
511. Nanu te sutaṃ brāhmaṇa bhaññamāne devā na issanti purisaparakkamassa, damo samādhi manaso adejjho9 avyaggatā10 nikkhamanañca11 kāle, daḷhañca viriyaṃ purisaparakkamo ca teneva āsi vijayo assakānan ”ti. 1. Cullakāliṅgajātakaṃ.12
512. Adeyyesu dadaṃ dānaṃ deyyesu nappavecchati, āpāsu vyasanaṃ patto sahāyaṃ nādhigacchati.
513. Nādeyyesu dadaṃ13 dānaṃ deyyesu yo pavecchati, āpāsu vyasanaṃ patto sahāyamadhigacchati.
1 7 kāliṅgavaggo - Ma, Syā. brahmacāri - Ma, Syā, PTS. 2 8 vivarathimāsaṃ - Ma; saccaṃ tathaṃ paramaṃ karaṃ nu sakka - Syā. 9 vivaratha imāsaṃ - Syā, PTS. abhejjo - Ma, Syā. 3 10 nagaraṃ pavisantu - Ma, PTS; abyaggatā - Ma; nagarantaṃ pavīsituṃ - Syā. abyattatā - Syā. 4 11 susatthena - PTS. nikkamanañca - Ma, PTS. 5 12 ajayo - Syā. cūḷakāliṅgajātakaṃ - Ma. 6 13 iccevaṃ - Syā. adeyyesu adadaṃ - Syā.
IV. NHÓM BỐN KỆ NGÔN 1. PHẨM HÃY MỞ RA
508. “Các ngươi hãy mở cổng thành cho các nàng này đi vào thành phố đã khéo được bảo vệ bởi ta là Nandisena, dũng cảm như sư tử, đã khéo được huấn luyện của đức vua Aruṇa.
509. “‘Chiến thắng là thuộc về quân của vua Kaliṅga có sức chịu đựng điều không thể chịu đựng; và sự chiến bại, sự thiệt thòi, là thuộc về quân của vua Assaka,’ y như lời đã nói của ngài. Các bậc hành Phạm hạnh là những người ngay thẳng, không nói sai sự thật.”
510. “Chư Thiên đã đạt đến và vượt qua việc nói lời dối trá. Thưa Sakka, chân thật là tài sản tối thượng của các vị ấy. Thưa vị Chúa của chư Thiên, điều ấy của ngài đã được nói dối trá là bởi vì lý do gì, thưa vị Đại Thiên Chủ Maghavā?”
511. “Này Bà-la-môn, chẳng phải ông đã nghe điều được nói rằng: ‘Chư Thiên không ganh tỵ đối với sự gắng sức của con người’? Sự tinh luyện, sự tập trung, tâm ý không bị phân tán, trạng thái không nao núng và sự xuất quân đúng thời điểm, sự vững chãi, sự tinh tấn, và sự gắng sức của con người, chính vì thế, sự thắng trận đã có cho quân của vua Assaka.” 1. Bổn Sanh Vua Cullakāliṅga. [301]
512. “Trong khi cho vật thí ở những người không đáng cho, và không cho ở những người đáng cho, trong những lúc rủi ro, bị lâm vào cảnh bất hạnh, sẽ không đạt được người giúp đỡ.
513. Trong khi không cho vật thí ở những người không đáng cho, và người nào cho ở những người đáng cho, trong những lúc rủi ro, bị lâm vào cảnh bất hạnh, sẽ đạt được người giúp đỡ.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Vivaravaggo
514. Saññogasambhogavisesadassanaṃ anariyadhammesu saṭhesu nassati, katañca ariyesu ca añjasesu 1 ca mahapphalaṃ hoti aṇumpi tādisu.
515. Yo pubbe katakalyāṇo akā loke sudukkaraṃ, pacchā kayirā 2 na vā kayirā accantaṃ pūjanāraho ”ti. 2. Mahā-assārohajātakaṃ.
516. Anuttare kāmaguṇe samiddhe bhutvāna pubbe vasi 3 ekarājā, 4 sodāni dugge narakamhi khitto nappajahe 5 vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ.
517. Pubbeva khantī ca tapo ca mayhaṃ sampatthitā dabbasenā6 ahosi, taṃdāni laddhāna kathannu rāja jahe ahaṃ vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ.
518. Sabbaṃ kireva7 pariniṭṭhitāni yasassinaṃ paññavantaṃ8 visayha, yaso ca laddhā purimaṃ uḷāraṃ nappajahe4 vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ.
519. Panujja dukkhena sukhaṃ janinda sukhena vā dukkhamasayhasāhi, ubhayattha santo9 abhinibbutattā sukhe ca dukkhe ca bhavanti tulyā ”ti. 3. Ekarājajātakaṃ.
520. Imāni maṃ daddara tāpayanti vācāduruttāni manussaloke, maṇḍūkabhakkhā udakantasevī āsīvisaṃ maṃ avisā sapanti.
1 6 ajjavesu - Ma; dubbhisena - Ma, Syā. 7 añjayesu - PTS. sabbā kirevaṃ - Ma; 2 kayira - PTS. sabbā kireva - Syā; 3 vasī - Ma. sabbaṃ kirevaṃ - PTS. 4 8 ekarāja - Ma. paññavataṃ - PTS. 5 9 nappajjahe - Ma, Syā. sattā - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Hãy Mở Ra
514. Sự gắn bó, sự thọ hưởng chung, sự đánh giá cao ở những kẻ không có tính chất thánh thiện, ở những kẻ xảo trá, sẽ bị tiêu hoại. Và việc đã được làm ở những người thánh thiện, ở những người chính trực, ở những người như thế ấy, dầu nhỏ bé cũng có quả báu lớn lao.
515. Người đã tạo việc thiện trước đây là người đã làm công việc vô cùng khó làm ở thế gian, về sau, dầu có làm hay không làm, người ấy vẫn xứng đáng sự cúng dường tuyệt đối.” 2. Bổn Sanh Vị Đại Kỵ Sĩ. [302]
516. “Này Ekarāja, trước đây ngài đã sống, và đã thọ hưởng các loại dục vô thượng đã được thành tựu cho bản thân. Bây giờ, ngài đây đã bị ném vào cảnh giam cầm khó di chuyển, ngài vẫn không đánh mất vẻ đẹp và sức mạnh trước kia.”
517. “Ngay trước đây, sự nhẫn nại và khổ hạnh đã được ta mong ước, này Dabbasena. Bây giờ, sau khi đã đạt được điều ấy, này đức vua, làm thế nào ta lại có thể đánh mất vẻ đẹp và sức mạnh trước kia?
518. Quả thật thế, tất cả đều được hoàn thành sau khi đã chứng tỏ là người có danh tiếng, có trí tuệ. Và sau khi đã đạt được danh vọng cao cả chưa đạt được trước đây, ta không thể nào đánh mất vẻ đẹp và sức mạnh khi xưa.
519. Này vị chúa của loài người, sau khi đổi thay hạnh phúc bằng khổ đau, hoặc khổ đau bằng hạnh phúc, hãy chịu đựng điều không thể chịu đựng. Ở cả hai trường hợp, những người an tịnh, có bản thân tịch tịnh, đều thản nhiên ở hạnh phúc và ở khổ đau.” 3. Bổn Sanh Vua Ekarāja. [303]
520. “Này anh Daddara, những lời nói lăng mạ này ở thế giới loài người làm em bực bội: ‘Những kẻ có thức ăn là ếch, những kẻ lai vãng ở mép nước.’ Những kẻ không có nọc độc chưởi rủa em là rắn độc.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Vivaravaggo
521. Sakā raṭṭhā pabbājito 1 aññaṃ janapadaṃ gato, mahantaṃ koṭṭhaṃ kayirātha duruttānaṃ nidhetave.
522. Yattha posaṃ na jānanti jātiyā vinayena vā, na tattha mānaṃ kayirātha vasamaññātake jane.
523. Videsavāsaṃ vasato jātavedasamenapi, khamitabbaṃ sapaññena api dāsassa tajjitan ”ti. 4. Daddarajātakaṃ.
524. Natthi loke raho nāma pāpakammaṃ pakubbato, passanti vanabhūtāni taṃ bālo maññatī 2 raho.
525. Ahaṃ raho na passāmi suññaṃ vāpi na vijjati, yattha aññaṃ 3 na passāmi asuññaṃ hoti taṃ mayā.
526. Dujjacco ca sujacco 4 ca nando ca sukhavacchako, 5 vejjo 6 addhuvasīlo ca te dhammaṃ jahumatthikā.
527. Brāhmaṇe7 ca kathaṃ jahe sabbadhammānapāragū, yo dhammamanupāleti dhitimā saccanikkamo ”ti.8 5. Sīlavīmaṃsajātakaṃ.9
528. Kiṃ aṇḍakā ime deva nikkhittā kaṃsamallake, upalohitakā vaggu10 taṃ me11 akkhāhi pucchito.
529. Yāni pure tvaṃ12 devi bhaṇḍu nantakavāsinī, ucchaṅgahatthā pacināsi tassā te koliyaṃ phalaṃ.
530. Uḍḍayhate13 na ramati bhogā vippajahanti taṃ, tatthevimaṃ paṭinetha yattha kolaṃ pacissati.
1 7 pabbajito - PTS. brāhmaṇo - Ma, Syā, PTS. 2 8 maññate - Syā. saccanikamo ti - PTS. 3 9 suññaṃ - Syā. sīlavīmaṃsajātakaṃ - Ma, PTS. 4 10 ajacco - PTS. vaggū - Ma, PTS. 5 11 sukhavaḍḍhito - Ma; te me - PTS. 12 sukhavacchano - Syā, PTS. tuvaṃ - Syā, PTS. 6 13 vajjho - Syā, PTS. udayhate - Syā; uḍayhate - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Hãy Mở Ra
521. “Người bị trục xuất khỏi đất nước của mình và đi đến một xứ sở khác, nên tạo ra một kho chứa lớn để chứa đựng những lời nói lăng mạ.
522. Ở nơi nào người ta không biết về dòng dõi hoặc về tư cách của mình, ở nơi ấy, không nên tỏ ra ngã mạn trong khi sống với người không biết về mình.
523. Người đang sống lưu trú ở nước ngoài, dầu là (chói sáng) như là ngọn lửa, với trí tuệ của mình cũng nên nhẫn nhịn sự công kích của kẻ hạ cấp.” 4. Bổn Sanh Con Rắn Daddara. [304]
524. “Không có việc gọi là kín đáo ở thế gian đối với kẻ đang làm việc ác. Các sinh linh ở trong rừng nhìn thấy việc mà kẻ ngu nghĩ là kín đáo.
525. Con không nhìn thấy nơi nào kín đáo, hoặc nơi trống vắng cũng không tìm thấy. Nơi nào con không nhìn thấy người nào khác, nơi ấy là không trống vắng bởi vì con (có mặt ở đó).”
526. “Dujjacca, Sujacca, Nanda, Sukhavacchaka, Vejja, và Addhuvasīla, tất cả bọn chúng, với mục đích (đạt được vợ), đã từ bỏ nguyên tắc đạo đức.
527. Và làm thế nào vị Bà-la-môn, là người đã đi đến bờ kia đối với tất cả các pháp, là người gìn giữ nguyên tắc đạo đức, có nghị lực, có sự nỗ lực vì chân lý, có thể từ bỏ (mục đích đạt được vợ)?” 5. Bổn Sanh Suy Xét Về Giới. [305]
528. “Tâu bệ hạ, những trái này, như những quả trứng, có tên là gì? Chúng được đặt ở mâm đồng, có màu đỏ tựa máu, xinh tươi. Được hỏi, xin bệ hạ hãy giải thích điều ấy cho thiếp.”
529. “Này hoàng hậu, nàng trước kia, đầu cạo, mặc y phục tàn tạ, dùng cánh tay thu gom chúng vào lòng, là trái táo của nàng đấy.
530. ‘Nàng này kiêu ngạo, không vui thích (hưởng thụ); các của cải rời bỏ nàng ấy.’ Các ngươi hãy đưa nàng này về lại đúng nơi mà nàng sẽ thu gom trái táo.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Vivaravaggo
531. Honti hete mahārāja iddhippattāya nāriyā, khama deva sujātāya māssā kujjhi 1 rathesabhā ”ti. 6. Sujātājātakaṃ. 2
532. Acetanaṃ brāhmaṇa assuṇantaṃ jāno ajānantamimaṃ palāsaṃ, āraddhaviriyo dhuvaṃ appamatto sukhaseyyaṃ pucchasi kissa hetu.
533. Dūre suto ceva brahā ca rukkho dese ṭhito bhūtanivāsarūpo, tasmā namassāmi imaṃ palāsaṃ ye cettha bhūtā te ca 3 dhanassa hetu.
534. So te karissāmi yathānubhāvaṃ kataññutaṃ brāhmaṇa pekkhamāno, kathaṃ hi āgamma sataṃ sakāse moghāni 4 te assu pariphanditāni.
535. Yo tindurukkhassa 5 paro pilakkhū 6 parivārito pubbayañño uḷāro, tasseva 7 mūlasmiṃ nidhī 8 nikhāto ādāyādo 9 gaccha taṃ10 uddharāhī ”ti. 7. Palāsajātakaṃ.
536. Akaramhasa11 te kiccaṃ yaṃ balaṃ ahuvamhase, migarāja namo tyatthu api kiñci labhāmase.
537. Mama lohitabhakkhassa niccaṃ ḷuddāni kubbato, dantantaragato santo taṃ bahuṃ yampi12 jīvasi.
538. Akataññumakattāraṃ katassa appatikārakaṃ,13 yasmiṃ kataññutā natthi niratthā tassa sevanā.
539. Yassa14 sammukhaciṇṇena15 mittadhammo na labbhati, anusuyyam16anakkosaṃ saṇikaṃ17 tamhā apakkame ”ti. 8. Javasakuṇajātakaṃ.18
1 10 11 kujjha - Ma. naṃ - Syā. akaramhāva - Syā. 2 12 sujātajātakaṃ - Ma, PTS. yaṃ hi - PTS. 3 13 te - Ma, Syā. appaṭikārakaṃ - Ma, Syā. 4 14 moghā - Syā, PTS. yattha - Syā. 5 15 tindukarukkhassa - Ma. samukhaciṇṇena - Syā. 6 16 paro pilakkho - Ma, Syā; anusūyam - Ma; paro pilakkhu- Syā, PTS. anussūyam - Syā; 7 tassesa - Ma, PTS. anusuyyam - PTS. 8 17 nidhi - Ma, Syā. sanikaṃ - PTS. 9 18 adāyādo - Ma, Syā, PTS. sakuṇajātakaṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Hãy Mở Ra
531. “Tâu đại vương, những người phụ nữ này quả là do đã đạt được uy quyền. Tâu bệ hạ, xin hãy tha thứ cho nàng Sujātā. Tâu đấng thủ lãnh xa binh, xin ngài chớ nổi giận đối với nàng ấy.” 6. Bổn Sanh Nàng Sujātā. [306]
532. “Này Bà-la-môn, trong khi biết rằng cây palāsa này là không có tâm tư, không nghe được, không nhận biết, có sự ngủ nghê thoải mái, ngươi vẫn nỗ lực ra sức, thường xuyên, không xao lãng hỏi han nó, vậy điều gì là nguyên nhân?”
533. “Được nghe tiếng là ở nơi xa xôi và to lớn, cây này đứng thẳng ở khu đất bằng, có vẻ là nơi trú ngụ của chư Thiên. Vì thế, tôi kính lễ cây palāsa này, và tài sản của chư Thiên ngụ ở nơi này là nguyên nhân.”
534. “Này Bà-la-môn, trong khi xem xét trạng thái biết ơn, ta đây sẽ làm cho ngươi tùy theo năng lực. Bởi vì làm thế nào để ngươi sau khi đi đến gần bên những người tốt, những việc làm thành tín của ngươi chẳng phải rỗng không?
535. Ở phía trước của cây tindu, có cây sung nào to lớn, đã được rào quanh, trước đây có cuộc tế lễ, ở ngay gốc cây ấy có của cải cất giữ đã được chôn giấu, không có người thừa tự, ngươi hãy đi đến và lấy của cải ấy lên.” 7. Bổn Sanh Cây Palāsa. [307]
536. “Chúng tôi đã làm phận sự đối với ngài, việc ấy là khả năng của chúng tôi. Thưa chúa tể của loài thú, xin kính lễ đến ngài. Mong rằng chúng tôi cũng nhận được vật gì đó.”
537. “Trong khi đi vào bên trong hàm răng của ta, – kẻ có thức ăn vấy máu, thường xuyên gây nên các việc tàn bạo, – việc bạn vẫn sống còn là (đã nhận được) nhiều rồi đấy.”
538. “Không có sự đền đáp cho người đã ra sức đến kẻ không biết tri ân, đến kẻ không chịu làm việc. Ở kẻ nào không có sự tri ân, phục vụ kẻ ấy thì không có lợi ích.
539. Với công đức đã làm trực tiếp đến kẻ nào, mà pháp thân hữu không đạt được, thì nên mau chóng rời xa kẻ ấy, không phật lòng, không sỉ vả.” 8. Bổn Sanh Chim Gõ Kiến. [308]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Vivaravaggo
540. Sabbamidaṃ carimavataṃ 1 ubho dhammaṃ na passare, 2 ubho pakatiyā cutā yo cāyaṃ sajjhāpayati, 3 yo ca dhammaṃ adhīyati. 4
541. Sālīna bhojanaṃ 5 bhuñje suciṃ maṃsūpasevanaṃ, 6 tasmā etaṃ na sevāmi dhammaṃ isīhi sevitaṃ.
542. Paribbaja mahā loko pacantaññepi pāṇino, mā taṃ 7 adhammo ācarito asmā8 kumbhamivābhidā.9
543. Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ dhanalābhañca brāhmaṇa, yā vutti vinipātena adhammacaraṇena vā ”ti. 9. Chavakajātakaṃ.10
544. Sasamuddapariyāyaṃ mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ, na icche sahanindāya evaṃ sayha11 vijānahi.
545. Dhiratthu taṃ12 yasalābhaṃ dhanalābhañca brāhmaṇa, yā vutti vinipātena adhammacaraṇena vā.
546. Api ce pattamādāya anāgāro13 paribbaje, sāyeva14 jīvikā seyyo yā cādhammena esanā.
547. Api ce pattamādāya anāgāro13 paribbaje, aññaṃ ahiṃsayaṃ loke api rajjena taṃ varan ”ti. 10. Sayhajātakaṃ.15
Vivaravaggo16 paṭhamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Vivarañca adeyyasamiddhavaraṃ atha daddarapāpamahātiraho, atha kolipalāsavarañca kara carimaṃ sasamuddavarena dasa.
--ooOoo--
1 sabbamidaṃ carimaṃ kataṃ - Ma; sabbaṃ idañca marikataṃ - Syā. 2 8 9 passati - PTS. tasmā - Syā. ivābhida - PTS. 3 10 mantejjhāpeti - Ma; chavajātakaṃ - Syā. 11 mante jhāpeti - Syā. seyya - Ma. 4 12 yo ca mantaṃ adhīyati - Ma, Syā. naṃ - PTS. 5 13 sālīnaṃ odanaṃ - Ma, Syā; anagāro - Ma. 14 sālīnaṃ bhojanaṃ - PTS. sā eva - Syā, PTS. 6 15 maṃsūpasecanaṃ - Ma, Syā, PTS. seyyajātakaṃ - Ma. 7 16 mā tvaṃ - Ma, Syā, PTS. kāliṅgavaggo - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Hãy Mở Ra
540. “Toàn bộ việc này là sự thọ trì thời cận đại, cả hai không nhìn thấy pháp, cả hai đã bị lệch ra khỏi lề thói, người này dạy (ngồi chỗ thấp), và người học pháp (ngồi chỗ cao).”
541. “Ta thọ thực bữa ăn với gạo sāli, có trộn lẫn thịt tinh khiết. Vì thế, ta không thực hành việc ấy, là pháp mà các vị ẩn sĩ phụng sự.”
542. “Ngài hãy ra đi, thế gian là rộng lớn, dầu cho các sinh mạng khác bị đọa đày. Ngài chớ thực hành việc phi pháp, tựa như hòn đá làm vỡ cái chum.
543. Này Bà-la-môn, thật xấu hổ thay sự đạt được danh vọng và sự đạt được tài sản ấy, đó là hành vi với sự bị rơi vào đọa xứ (trong tương lai) hoặc với sự thực hành sai trái (trong hiện tại).” 1 9. Bổn Sanh Kẻ Cùng Đinh. [309]
544. “Ta không mong muốn vùng đất có sự bao quanh của biển cả, có biển là vòng đai, cùng với lời chê bai. Này Sayha, ông hãy nhận biết như vậy. 2
545. Này Bà-la-môn, thật xấu hổ thay sự đạt được danh vọng và sự đạt được tài sản ấy, đó là hành vi với sự bị rơi vào đọa xứ (trong tương lai), hoặc với sự thực hành sai trái (trong hiện tại).
546. Hơn nữa, nếu có thể cầm lấy bình bát, ra đi, sống không nhà, chính sự nuôi mạng ấy là tốt hơn việc tầm cầu không đúng pháp.
547. Hơn nữa, nếu có thể cầm lấy bình bát, ra đi, sống không nhà, trong khi không hãm hại người khác ở thế gian, thậm chí điều ấy còn cao quý hơn cả vương quốc.” 10. Bổn Sanh Quan Đại Thần Sayha. [310]
Phẩm Hãy Mở Ra là thứ nhất.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Việc mở ra, người không đáng cho, và chuyện đã được thành tựu, rồi con rắn Daddara, nơi vô cùng kín đáo cho việc làm ác, rồi trái táo, và chuyện cây palāsa, chúng tôi đã làm, thời cận đại, với chuyện có biển cả bao quanh, là mười.
--ooOoo--
1
Xem Phân Tích Giới Tỳ Khưu tập 2 (TTPV tập 02, trang 549).
2
Xem Milinda Vấn Đạo (TTPV tập 45, trang 367).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pucimandavaggo
2. PUCIMANDAVAGGO
548. Uṭṭhehi cora kiṃ sesi ko attho supinena 1 te, mā taṃ gahesuṃ 2 rājāno gāme kibbisakārakaṃ.
549. Yannu 3 coraṃ gahessanti gāme kibbisakārakaṃ, kiṃ tattha pucimandassa vane jātassa tiṭṭhato.
550. Na tvaṃ assattha jānāsi mama corassa c’ antaraṃ, coraṃ gahetvā rājāno gāme kibbisakārakaṃ, appenti 4 nimbasūlasmiṃ tasmiṃ me saṅkate mano.
551. Saṅkeyya saṅkitabbāni rakkheyyānāgataṃ bhayaṃ, anāgatabhayā dhīro ubho loke avekkhatī ”ti. 1. Pucimandajātakaṃ.
552. Api kassapa mandiyā yuvā sapati hanti vā, sabbantaṃ khamate dhīro paṇḍito taṃ titikkhati.
553. Sacepi santo vivadanti khippaṃ sandhīyare 5 puna, bālā pattāva bhijjanti na te samathamajjhagū.
554. Ete bhūyyo 6 samāyanti sandhi tesaṃ na jīrati, yo cādhipannaṃ jānāti yo ca jānāti desanaṃ.
555. Eso hi uttaritaro bhāravāho7 dhurandharo,8 yo paresādhipannānaṃ sayaṃ sandhātumarahatī ”ti. 2. Kassapamandiyajātakaṃ.
556. Yo te hatthe ca pāde ca kaṇṇanāsañca chedayi, tassa kujjha mahāvīra mā raṭṭhaṃ vinassā9 idaṃ.
557. Yo me hatthe ca pāde ca kaṇṇanāsañca chedayi, ciraṃ jīvatu so rājā na hi kujjhanti mādisā.
558. Ahū10 atītamaddhānaṃ11 samaṇo khantidīpano, taṃ khantiyāyeva ṭhitaṃ12 kāsirājā achedayi.
1 7 supanena - Ma, Syā. bhāravaho - Ma; bhārāvaho - Syā. 2 8 gahesu - Syā; gaṇheyyuṃ - katthaci. dhuraddharo - Ma. 3 9 nanu - Syā. vinasā - Ma, PTS; vinassa - Syā. 4 10 accenti - Syā. ahu - Syā, PTS. 5 11 sandhiyare - Syā. atītamaddhāne - Syā, PTS. 6 12 bhiyyo - Ma, Syā, PTS. ṭhitaṃ - Ma; Syā; hitaṃ - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Cây Pucimanda
2. PHẨM CÂY PUCIMANDA
548. “Này kẻ trộm, hãy đứng lên. Sao ngươi lại nằm? Lợi ích gì cho ngươi với việc ngủ mơ? Chớ để những người của vua bắt được ngươi, kẻ gây ra tội ác ở trong làng?”
549. “Phải chăng họ sẽ bắt được kẻ trộm, kẻ gây ra tội ác ở trong làng? Trong trường hợp ấy, việc gì đến cây pucimanda đã được sanh ra và tồn tại ở trong rừng?”
550. “Này Thần cây Assattha, ngài không biết về kết cuộc của tôi và của kẻ trộm: Sau khi bắt được kẻ trộm, kẻ gây ra tội ác ở trong làng, những người của vua đem treo gã ở cọc cây nimba vót nhọn; ý của tôi lo ngại về điều ấy.
551. Nên lo ngại về những điều đáng lo ngại, nên phòng ngừa nỗi nguy hiểm ở tương lai. Vì sự nguy hiểm trong tương lai, người sáng trí xem xét cả hai đời (đời này và đời sau).” 1. Bổn Sanh Cây Pucimanda. [311]
552. “Này Kassapa, cũng vì khờ dại mà người trẻ tuổi chưởi rủa hoặc đánh đập. Bậc sáng trí tha thứ mọi điều ấy, bậc sáng suốt nhẫn nhịn điều ấy.
553. Thêm nữa, nếu những người tốt tranh cãi, họ cũng mau chóng hàn gắn lại. Còn những kẻ ngu bị tan rã, tựa như các bình bát đất, chúng không đạt đến sự hòa giải.
554. Người biết lỗi đã vi phạm và người biết sự sám hối tội, những người này gặp gỡ nhau nhiều hơn thì sự liên kết giữa bọn họ không bị hư hoại.
555. Người có khả năng tự mình hòa giải các sự va chạm của những người khác, chính người ấy là tốt hơn, với sự mang đi gánh nặng và sự nhận lãnh trách nhiệm.” 2. Bổn Sanh Kassapa Và Kẻ Khờ Dại. [312]
556. “Thưa vị đại dũng sĩ, người nào đã ra lệnh chặt đứt hai tay, hai chân, tai và mũi của ngài, thì ngài hãy nổi giận với người ấy, xin ngài chớ hủy diệt đất nước này.”
557. “Người nào đã ra lệnh chặt đứt hai tay, hai chân, tai và mũi của ta, mong rằng vị vua ấy sống lâu, bởi vì những người như ta không nổi giận.”
558. “Vào thời quá khứ, đã có vị Sa-môn với lời khen về kham nhẫn. Vua xứ Kāsi đã ra lệnh chém vị đã trú vững ở chính sự kham nhẫn ấy.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pucimandavaggo
559. Tassa kammassa pharusassa 1 vipāko kaṭuko ahu, yaṃ kāsirājā vedesi nirayamhi samappito ”ti. 3. Khantivādijātakaṃ.
560. Dujjīvitaṃ ajīvimha ye sante na dadamhase, 2 vijjamānesu bhogesu dīpaṃ nākamha attano.
561. Saṭṭhi 3 vassasahassāni paripuṇṇāni sabbaso, niraye paccamānānaṃ kadā anto bhavissati.
562. Natthi anto kuto anto na anto patidissati, 4 tadā hi pakataṃ pāpaṃ mamaṃ 5 tuyhañca mārisā. 6
563. Sohaṃ7 nūna ito gantvā yoniṃ laddhāna mānusiṃ, vadaññū sīlasampanno kāhāmi kusalaṃ bahun ”ti. 4. Lohakumbhijātakaṃ.
564. Pharusā vata te vācā maṃsaṃ yācanako asi,8 kilomasadisī9 vācā kilomaṃ samma dadāmi10 te.
565. Aṅgametaṃ manussānaṃ bhātā loke pavuccati, aṅgassa sadisī vācā aṅgaṃ samma dadāmi te.
566. Tātāti putto vadamāno kampeti hadayaṃ pitu, hadayassa sadisī vācā hadayaṃ samma dadāmi8 te.
567. Yassa gāme sakhā natthi yathāraññaṃ tatheva taṃ, sabbassa sadidī vācā sabbaṃ samma dadāmi te ”ti. 5. Maṃsajātakaṃ.11
568. Satta me rohitā macchā udakā thalamubbhatā, idaṃ brāhmaṇa me atthi etaṃ bhutvā vane vasa.
569. Dussa me khettapālassa rattibhattaṃ12 apābhataṃ, maṃsasūlā ca dve godhā ekañca dadhivārakaṃ, idaṃ brāhmaṇa me atthi etaṃ bhutvā vane vasa.
1 7 kammapharusassa - Ma, Syā. so hi - PTS. 2 8 yesanno na dadāmase - Syā. samma yācanako c’ asi - PTS. 3 9 saṭṭhiṃ - Syā. kilomassa sadisī - PTS. 4 10 paṭidissati - Ma, Syā. dammi - Ma, Syā. 5 11 mama - Ma, Syā, PTS. sabbamaṃsalābhajātakaṃ - Ma. 6 12 mārisa - Syā. rattiṃ bhattaṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Cây Pucimanda
559. Quả thành tựu của hành động thô bạo ấy đã là cay đắng, vua xứ Kāsi đã cảm thọ điều ấy khi bị đọa vào địa ngục.” 3. Bổn Sanh Vị Thuyết Về Nhẫn Nại. [313]
560. “Chúng tôi đã sống cuộc sống xấu xa, là trong khi hiện hữu, chúng tôi đã không bố thí. Trong khi có các của cải, chúng tôi đã không xây dựng hòn đảo (nơi nương tựa) cho bản thân.”
561. “Trong khi bị nung nấu ở địa ngục với mọi hình thức, tròn đủ sáu chục ngàn năm, khi nào sẽ là sự chấm dứt (cho chúng tôi)?”
562. “Không có sự chấm dứt. Do đâu có sự chấm dứt? Sự chấm dứt không được nhìn thấy. Này các ông, bởi vì khi ấy, tội ác của tôi và của ông đã được làm ra.”
563. “Chắc chắn rằng tôi đây, sau khi từ nơi này ra đi nhập vào tử cung của người nữ, tôi sẽ là người rộng lượng, có đầy đủ giới hạnh, và sẽ làm nhiều việc thiện.” 4. Bổn Sanh Địa Ngục Chậu Đồng. [314]
564. “Lời nói của bạn quả thật là thô lỗ, và bạn là người xin thịt. Lời nói có sự tương đương với miếng bạc nhạc, này bạn, ta cho bạn miếng bạc nhạc.”
565. “Tay chân này là thuộc về con người, ở thế gian gọi là anh em. Lời nói có sự tương đương với tay chân, này bạn, ta cho bạn phần thịt đùi.”
566. “Người con trai trong khi nói ‘cha ơi’ làm rung động trái tim người cha. Lời nói có sự tương đương với trái tim, này bạn, ta cho bạn trái tim.”
567. “Đối với người nào không có bạn bè ở trong làng, nơi ấy giống y như khu rừng. Lời nói có sự tương đương với tất cả, này bạn, ta cho bạn tất cả.” 5. Bổn Sanh Miếng Thịt. [315]
568. “Bảy con cá hồng của tôi đã được vớt từ dưới nước lên đất liền. Này Bà-la-môn, cái này là phần tôi có. Ngài hãy ăn cái ấy rồi sống ở trong rừng.”
569. “Tôi đã lấy đi bữa ăn tối của người giữ ruộng ấy gồm có hai xiên thịt nướng, một con kỳ đà, và một bình sữa. Này Bà-la-môn, cái này là phần tôi có. Ngài hãy ăn cái ấy rồi sống ở trong rừng.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pucimandavaggo
570. Ambapakkodakaṃ 1 sītaṃ sītacchāyaṃ manoramaṃ, 2 idaṃ brahmaṇa me atthi etaṃ bhutvā vane vasa.
571. Na sasassa tilā atthi na muggā na pi taṇḍulā, iminā agginā pakkaṃ mamaṃ bhutvā vane vasā ”ti. 6. Sasajātakaṃ. 3
572. Matamatameva 4 rodatha na hi taṃ rodatha yo marissati, sabbeva 5 sarīradhārino anupubbena jahanti jīvitaṃ.
573. Devamanussā 6 catuppadā pakkhigaṇā uragā ca bhogino, samhi 7 sarīre anissarā ramamānāva jahanti jīvitaṃ.
574. Evañcalitaṃ asaṇṭhitaṃ sukhadukkhaṃ manujesu apekkhiya, 8 kanditaruditaṃ9 niratthakaṃ kiṃ vo sokagaṇābhikīrare.
575. Dhuttā soṇḍā10 akatā bālā sūrā11 ayogino, dhīraṃ maññanti bāloti ye dhammassa akovidā ”ti. 7. Matarodanajātakaṃ.
576. Yantaṃ vasantasamaye kaṇaveresu bhānusu,12 sāmaṃ bāhāya pīḷesi sā taṃ ārogyamabravi.13
577. Ambho na kira saddheyyaṃ yaṃ vāto pabbataṃ vahe, pabbatañce vahe vāto sabbampi paṭhaviṃ vahe, yattha sāmā kālakatā sā maṃ14 ārogyamabravi.13
578. Na ceva sā kālakatā na ca sā aññamicchati, ekabhattā kira15 sāmā tameva abhikaṅkhati.
1 9 ambapakkaṃ dakaṃ - Ma, Syā. kanditaṃ ruṇataṃ - Syā. 2 10 sītacchāyā manoramā - Ma. dhuttā ca soṇḍā - Ma; 3 sasapaṇḍitajātakaṃ - Ma, Syā. dhuttā soṇḍā ca - Syā. 4 11 mataṃ mataṃ eva - Ma. bālā sūrā vīrā - PTS. 5 12 sabbepi - Ma. bhāṇusu - Ma, Syā. 6 13 devā manussā - Syā. abruvi - PTS. 7 14 yamhi - Syā; asmiṃ - PTS. sāmaṃ - Syā, PTS. 8 15 manujesvapekkhiya - Ma; ekabhattikinī - Ma; manujesu apekkhiyaṃ - Syā. ekabhattakinī - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Cây Pucimanda
570. “Xoài chín, nước lạnh, bóng cây râm mát làm thích ý. Này Bà-la- môn, cái này là phần tôi có. Ngài hãy ăn cái ấy rồi sống ở trong rừng.”
571. “Thỏ tôi không có mè, không có đậu, cũng không có gạo. Ngài hãy ăn thịt tôi đã được nướng chín bằng ngọn lửa này, rồi sống ở trong rừng.” 6. Bổn Sanh Con Thỏ. [316]
572. “Quý vị khóc người đã chết và chỉ mỗi người đã chết, bởi vì quý vị không khóc cho người chưa chết. Toàn bộ tất cả những loài có thân xác đều từ bỏ mạng sống theo tuần tự.
573. Chư Thiên, nhân loại, loài bốn chân, các loài chim, và các loài bò sát có thân hình to lớn, đều không có quyền hành về thân xác của mình, chúng từ bỏ mạng sống ngay trong lúc đang còn vui thích.
574. Như vậy, hạnh phúc hay khổ đau ở loài người là bị dao động, không được ổn định, không thể trông đợi, rên rỉ và khóc lóc là không có lợi ích, tại sao quý vị lại gieo rắc lắm nỗi sầu muộn?
575. Những kẻ vô lại, những kẻ nghiện ngập, những kẻ vô học, những kẻ ngu si, những kẻ võ biền, những kẻ không rèn luyện, chúng nghĩ rằng người sáng trí là ‘kẻ ngu si,’ chúng là những kẻ không rành rẽ về các pháp (thế gian).” 7. Bổn Sanh Khóc Người Chết. [317]
576. “Vào tiết mùa xuân, khi những bông hoa kaṇavera chói sáng, chàng đã ghì chặt Sāmā bằng cánh tay, nàng ấy đã nói rằng nàng vẫn khỏe mạnh.”
577. “Này ông, tôi thật sự không thể tin rằng gió có thể dời đi ngọn núi, nếu gió có thể dời đi ngọn núi thì gió có thể dời đi toàn bộ trái đất; và trường hợp nàng Sāmā đã qua đời mà nàng ấy đã nói rằng nàng vẫn khỏe mạnh.”
578. “Nàng ấy chẳng những chưa qua đời mà nàng ấy còn không ưa thích người đàn ông khác. Nghe nói Sāmā chỉ ăn một bữa và mong mỏi chỉ mỗi ông thôi.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pucimandavaggo
579. Asanthutaṃ maṃ cirasanthutena nimini 1 sāmā adhuvaṃ dhuvena, mayāpi sāmā nimineyya aññaṃ ito ahaṃ dūrataraṃ gamissan ”ti. 8. Kaṇaverajātakaṃ. 580. Susukhaṃ vata jīvāmi labhāmi ceva bhuñjituṃ, paripanthe ca 2 tiṭṭhāmi kānu 3 bhante gati mama. 581. Mano ce te na panamati 4 pakkhi pāpassa kammuno, avyāvaṭassa bhadrassa na pāpamupalippati. 5 582. Ñātako no nisinnoti bahu āgacchate jano, paṭicca kammaṃ phusati tasmiṃ me saṅkate mano. 583. Paṭicca kammaṃ na phusati 6 mano ce nappadussati, appossukkassa bhadrassa na pāpamupalippatī5 ”ti. 9. Tittirajātakaṃ. 584. Succajaṃ vata naccaji vācāya adadaṃ giriṃ, kimhi tassaṃ cajantassa 7 vācā8 adada pabbataṃ. 585. Yaṃ hi kayirā taṃ hi vade yaṃ na kayirā na taṃ vade, akarontaṃ bhāsamānaṃ parijānanti paṇḍitā. 586. Rājaputta namo tyatthu sacce dhamme ṭhitovasi,9 yassa te vyasanaṃ patto saccasmiṃ ramate mano. 587. Yā daḷiddī daḷiddassa aḍḍhā aḍḍhassa kittimā,10 sā hissa paramā bhariyā sahiraññassa11 itthiyo ”ti. 10. Succajajātakaṃ. Pucimandavaggo dutiyo. ***** TASSUDDĀNAṂ Atha corasakassapakhantivaro dujjīvitatā ca varāpharusā, atha sasamatañca vasantasukhaṃ succajaṃ vata navacajinā ca dasa. --ooOoo--
1 nimīni - Ma. 2 8 va - Ma, Syā. vācāya adada - Ma, PTS; 3 kā nu - Ma, Syā; kā su - PTS. vācāya adadaṃ - Syā. 4 9 nappaṇamati - Ma, Syā, PTS. ṭhito casi - Ma, PTS. 5 10 pāpamupalimpati - Ma, Syā. kittima - Ma. 6 11 na paṭicca kammaṃ phusati - Ma, Syā. tā hi raññassa - PTS. 7 kiṃ hitassa cajantassa - Ma; kiñci tassa cajantassa - Syā; kiṃ hi tass’ acajantassa - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Cây Pucimanda
579. “Sāmā đã chọn lấy tôi, kẻ không thân thiết thay vì người tình thân thiết lâu dài, đã chọn lấy kẻ không chung thủy thay vì người chung thủy, Sāmā cũng có thể chọn lấy người khác thay vì tôi; từ nơi này, tôi sẽ ra đi xa hơn nữa.” 8. Bổn Sanh Hoa Kaṇavera. [318]
580. “Quả thật, tôi sống vô cùng sung sướng, và tôi còn nhận được thức ăn. Nhưng tôi tồn tại trong sự hiểm nguy, thưa ngài, phần số tương lai của tôi thế nào?”
581. “Này chim, nếu tâm ý của ngươi không thiên về hành động xấu xa, sự xấu xa không làm ô nhiễm người hiền thiện, không chủ động (làm ác).”
582. “‘Quyến thuộc của chúng ta ngồi kia,’ nghĩ vậy, nhiều kẻ kéo đến, rồi phạm vào nghiệp liên đới; ý của tôi lo ngại về điều ấy.”
583. “Không phạm vào nghiệp liên đới, nếu tâm ý không sái quấy, sự xấu xa không làm ô nhiễm người hiền thiện, ít đòi hỏi.” 9. Bổn Sanh Chim Đa Đa. [319]
584. “Quả thật, vua đã không thí bỏ vật dễ thí bỏ, trong khi không ban cho ngọn núi bằng lời nói. Kẻ đã không ban cho ngọn núi bằng lời nói, kẻ ấy còn có thể xả bỏ cái gì?”
585. “Có thể làm điều gì thì nên nói điều ấy, không thể làm điều gì thì không nên nói điều ấy. Các bậc sáng suốt biết rõ người nói mà không làm.”
586. “Tâu thái tử, xin kính lễ ngài. Ngài quả đã đứng vững ở pháp chân thật. Đã bị lâm vào cảnh bất hạnh, tâm ý của ngài đây vẫn vui thích ở sự chân thật.”
587. “Người nữ nào nghèo khó khi chồng nghèo khó, giàu có khi chồng giàu có, tâu bậc có danh tiếng, chính nàng ấy là người vợ hạng nhất của ngài, còn các phụ nữ khác là thuộc về đức vua, không xứng đáng.” 10. Bổn Sanh Vật Dễ Thí Bỏ. [320]
Phẩm Cây Pucimanda là thứ hai.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Giờ kẻ trộm, với vị Kassapa, và chuyện nhẫn nại, tình trạng cuộc sống xấu xa, và các chuyện về thô lỗ, rồi con thỏ, và người đã chết, mùa xuân, và sung sướng, thật sự dễ thí bỏ và đã không thí bỏ, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kuṭidūsakavaggo
3. KUṬIDŪSAKAVAGGO
588. Manussasseva te sīsaṃ hatthapādā ca vānara, atha kena nu vaṇṇena agāraṃ te na vijjati.
589. Manussasseva me sīsaṃ hatthapādā ca siṅgila, yāhu seṭṭhā manussesu sā me paññā na vijjati.
590. Anavaṭṭhitacittassa lahucittassa dubbhino, 1 niccaṃ addhuvasīlassa sucibhāvo 2 na vijjati.
591. So karassu anubhāvaṃ 3 vītivattassu sīliyaṃ, sītavātaparittāṇaṃ karassu kuṭikaṃ 4 kapī ”ti. 1. Kuṭidūsakajātakaṃ.
592. Daddabhāyati 5 bhaddante yasmiṃ dese vasāmahaṃ, ahampetaṃ na jānāmi kimetaṃ daddabhāyati.5
593. Beluvaṃ patitaṃ 6 sutvā daddabhanti 7 saso javi, sasassa vacanaṃ sutvā santattā migavāhinī.
594. Appatvā8 padaviññāṇaṃ paraghosānusārino, pamāda9paramā bālā te honti parapattiyā.
595. Ye ca sīlena sampannā paññāyupasame10 ratā, ārakā11 viratā dhīrā na honti parapattiyā ”ti. 2. Daddabhajātakaṃ.12
596. Dvayaṃ yācanako rāja brahmadatta nigacchati, alābhaṃ dhanalābhaṃ vā evaṃ dhammā hi yācanā.
597. Yācanaṃ rodanaṃ āhu pañcālānaṃ rathesabha, yo yācanaṃ13 paccakkhāti tamāhu paṭirodanaṃ.
598. Mā maddasaṃsu14 rodantaṃ pañcālā susamāgatā, tuvaṃ15 vā paṭirodantaṃ tasmā icchāmahaṃ raho.
1 dūbhino - PTS. 2 8 sukhabhāvo - Ma, Syā, PTS. appattā - PTS. 3 9 ānubhāvaṃ - Ma, PTS. panāda - Ma. 4 10 kuṭavaṃ - Ma, PTS. paññāyūpasame - Ma, Syā, PTS. 5 11 duddubhāyati - Ma, Syā. āratā - PTS. 6 12 veluvaṃ patitaṃ - Syā; duddubhajātakaṃ - Ma. 13 bellaṃ nipatitaṃ - PTS. yo ca naṃ - PTS. 7 14 duddubhanti - Ma, Syā; maṃ māddasaṃsu - Syā. 15 dabhakkanti - PTS. tavaṃ - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kẻ Phá Hoại Cốc Liêu
3. PHẨM KẺ PHÁ HOẠI CỐC LIÊU
588. “Này khỉ, đầu, và tay chân của ngươi đúng là của loài người. Vậy thì lý do gì, nhà của ngươi lại không có?”
589. “Này chim Siṅgila, đầu, và tay chân của ta đúng là của loài người. Họ đã nói rằng cái nào là hạng nhất ở loài người, cái trí tuệ ấy ở ta lại không có.”
590. “Đối với kẻ có tâm không ổn định, có tâm thay đổi, bội bạc, thường xuyên có giới không bền vững, bản tính trong sạch không tồn tại.
591. Này khỉ, ngươi đây hãy thể hiện năng lực, hãy vượt qua bản chất xấu xa, hãy xây dựng chỗ ở nhằm bảo vệ khỏi bị gió lạnh.” 1. Bổn Sanh Kẻ Phá Hoại Cốc Liêu. [321]
592. “Thưa đức ông, có tiếng động ầm ầm ở khu vực tôi sống. Tôi cũng không biết gì về việc ấy, cái gì gây nên tiếng động ầm ầm ấy?”
593. “Sau khi nghe trái cây beluva rơi xuống, (nghĩ rằng): ‘Là tiếng động ầm ầm!’ con thỏ đã phóng chạy. Sau khi nghe lời con thỏ, bầy thú rừng bị hoảng hốt.
594. Chưa đạt đến sự nhận biết căn bản, chúng có sự thuận theo lời nói của người khác; những kẻ ngu si nổi bật ở sự xao lãng, chúng có sự dựa dẫm vào người khác.
595. Và những vị nào được thành tựu về giới, được vui thích ở tuệ và sự an tịnh, là các bậc sáng trí đã lìa khỏi, đã lánh xa (ác pháp), (những vị ấy) không có sự dựa dẫm vào người khác.” 2. Bổn Sanh Tiếng Động Ầm Ầm. [322]
596. “Tâu đức vua Brahmadatta, người cầu xin trải qua hai trường hợp: không nhận được hoặc nhận được tài sản, bởi vì việc cầu xin có bản chất như thế.
597. Tâu đấng thủ lãnh xa binh của xứ Pañcāla, người đời đã nói sự cầu xin có sự khóc lóc, và người nào từ chối sự cầu xin, người ấy có sự khóc lóc đáp trả.
598. Chớ để những người xứ Pañcāla đã đến đông đủ nhìn thấy thần đang khóc lóc, hoặc bệ hạ đang khóc lóc đáp trả; vì thế, thần muốn được kín đáo.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kuṭidūsakavaggo
599. Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena, ariyo hi ariyassa kathaṃ na dajje 1 sutvāna gāthā tava dhammayuttā ”ti. 3. Brahmadattajātakaṃ.
600. Kalyāṇarūpo vatayaṃ catuppado subhaddako ceva supesalo ca, yo brāhmaṇaṃ jātimantapapannaṃ 2 apacāyati meṇḍavaro yasassī.
601. Mā brāhmaṇa ittaradassanena vissāsamāpajji catuppadassa, daḷhappahāraṃ abhikaṅkhamāno 3 apasakkati 4 dassati suppahāraṃ.
602. Ūraṭṭhi 5 bhaggaṃ 6 patito 7 khāribhāro sabbaṃ bhaṇḍaṃ brāhmaṇassīdhabhinnaṃ, 8 bāhā 9 paggayha 10 kandati abhidhāvathā haññate brahmacārī. 11
603. Evaṃ so nihato seti yo apūjaṃ namassati,12 yathāhamajja pahaṭo13 hato meṇḍena dummatī ”ti. 4. Cammasāṭakajātakaṃ.
604. Samaṇaṃ taṃ maññamāno upagacchiṃ asaññataṃ, so maṃ daṇḍena pāhāsi yathā assamaṇo tathā.
605. Kiṃ te jaṭāhi dummedha kiṃ te ajinasāṭiyā, abbhantaraṃ te gahanaṃ bāhiraṃ parimajjasi.
606. Ehi godha nivattassu bhuñja sālīnamodanaṃ, telaṃ loṇañca me atthi pahūtaṃ mayha pipphali.14
607. Esa bhiyyo pavekkhāmi vammikaṃ sataporisaṃ, telaṃ loṇañca kittesi15 ahitaṃ mayha pipphalī ”ti.16 5. Godhajātakaṃ.
1 dajjā - Ma, Syā, PTS. 2 jātimantūpapannaṃ - Ma, Syā, PTS. 3 abhikattumāno - Syā, PTS. 4 avasakkatī - Ma, PTS; avasakkati - Syā. 5 ūruṭṭhi - Ma; ūruṭṭhī - Syā; satthi - PTS. 6 12 bhaggā - Syā, PTS. pasaṃsati - Ma, Syā. 7 13 pavaṭṭito - Ma, PTS. pahato - Ma, Syā, PTS. 8 14 sabbañca bhaṇḍaṃ brāhmaṇassa bhinnaṃ - Ma; mayhaṃ pipphali - Syā; sabbaṃ bhaṇaḍaṃ brahmaṇasseva bhinnaṃ - Syā. mayha pipphalin ti - PTS. 9 15 ubhopi bāhā - Ma, Syā. kintesi - Syā; 10 paggayheva - Syā. kin te si - PTS. 11 16 abhidhāvatha haññate brahmacārī - Ma, PTS; mayhaṃ pipphalīti - Syā; abhidhāvataṃ haññati brahmacāriṃ - Syā. mayha pipphalin ti - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kẻ Phá Hoại Cốc Liêu
599. “Này Bà-la-môn, trẫm ban cho khanh một ngàn bò cái màu hung đỏ với một con bò mộng. Bởi vì là người thánh thiện, tại sao trẫm lại không ban tặng cho người thánh thiện, sau khi đã lắng nghe các kệ ngôn gắn liền với lý lẽ của khanh?” 3. Bổn Sanh Vua Brahmadatta. [323]
600. “Con thú bốn chân này quả thật có bản chất tốt lành, không những vô cùng hiền thiện mà còn vô cùng đáng yêu, là con cừu cao quý, có tiếng tăm, nó tôn kính vị Bà-la-môn thành tựu về dòng dõi và các chú thuật.”
601. “Này Bà-la-môn, mới xem qua, chớ đặt niềm tin vào con thú bốn chân. Trong lúc mong muốn cú húc mạnh bạo, nó bước lui, và nó sẽ giáng cho cú húc chí mạng.”
602. “Xương đùi bị gãy, túi mang vai bị bật tung, tất cả vật dụng của vị Bà-la-môn bị bể nát tại nơi này. Vị Bà-la-môn đưa hai tay lên, kêu than: ‘Quý vị mau chạy đến, có người hành Phạm hạnh bị hãm hại.’”
603. “Như vậy, tôi đây bị ngã gục, nằm dài. Kẻ nào ca ngợi người không xứng đáng sự tôn vinh, là kẻ có trí tồi, giống như tôi hôm nay bị húc ngã, bị giết chết bởi con cừu.” 4. Bổn Sanh Tấm Choàng Da Thú. [324]
604. “Trong khi nghĩ rằng kẻ ấy là Sa-môn, tôi đã đi đến gần kẻ không tự chế ngự. Kẻ ấy đã đánh tôi bằng cây gậy, như thế không phải là Sa-môn.
605. Này kẻ ngu muội, có ích gì với những búi tóc bện của ngươi? Có ích gì với y phục bằng da dê của ngươi? Ngươi đánh bóng bên ngoài, bên trong của ngươi là rừng rậm (ô nhiễm).” 1
606. “Này con kỳ đà, hãy đến, hãy quay lại, hãy ăn cơm gạo sāli. Ta có dầu và muối, ta có nhiều hạt pipphalī.”
607. “Điều ấy là quá thừa thãi, ta sẽ đi vào gò mối có chiều cao bằng một trăm người. Ngươi cứ việc ca ngợi dầu, và muối, hạt pipphalī là không có lợi ích đối với ta.” 5. Bổn Sanh Con Kỳ Đà. [325]
1 Giống câu kệ 394 của tập Kinh Dhammapadapāḷi - Pháp Cú (TTPV tập 28, trang 123).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kuṭidūsakavaggo
608. Kāyena yo nāvahare vācāya na musā bhaṇe, yaso laddhā na majjeyya sa ve kakkārumarahati.
609. Dhammena vittameseyya na nikatyā dhanaṃ hare, bhoge laddhā na majjeyya sa ve kakkārumarahati.
610. Yassa cittaṃ ahāliddaṃ saddhā ca avirāginī, eko sāduṃ na bhuñjeyya sa ve kakkārumarahati.
611. Sammukhā vā parokkhā vā 1 yo sante na paribhāsati, yathāvādī tathākārī sa ve kakkārumarahatī ”ti. 6. Kakkārujātakaṃ.
612. Vāti cāyaṃ tato gandho yattha me vasatī piyā, dūre ito hi kākātī 2 yattha me nirato mano.
613. Kathaṃ samuddamatari 3 kathaṃ atari 4 kebukaṃ, 5 kathaṃ satta samuddāni kathaṃ simbalimāruhi.
614. Tayā samuddamatariṃ tayā atari kebukaṃ,4 tayā satta samuddāni tayā simbalimāruhiṃ.
615. Dhiratthu maṃ 6 mahākāyaṃ dhiratthu maṃ6 acetanaṃ, yattha jāyāyahaṃ jāraṃ āvahāmi vahāmi cā ”ti. 7. Kākātijātakaṃ. 7
616. Bahunnaṃ vijjati 8 bhotī tehi kimme bhavissati, 9 tasmā etaṃ na socāmi piyaṃ sammillabhāsiniṃ. 10
617. Taṃ tañce anusoceyya yaṃ yaṃ tassa na vijjati, attānamanusoceyya sadā maccuvasaṃ gataṃ.11
618. Na heva ṭhitaṃ nāsīnaṃ na sayānaṃ na paddhaguṃ,12 yāva pāti nimmisati13 tatrāpi saratī14 vayo.
619. Tatthattani vatappaddhe15 vinābhāve asaṃsaye, bhūtaṃ sesaṃ16 dayitabbaṃ vītaṃ17 ananusociyan ”ti.18 8. Ananusociyajātakaṃ.
1 11 tirokkhā vā - Ma, Syā. pataṃ - Ma; pattaṃ - Syā. 2 12 kākavatī - Ma; kākāti - Syā, PTS. patthaguṃ - Syā. 3 13 samuddamatarī - Ma; yāva byāti nimisati - Ma; samuddaṃ patari - PTS. yāvuppatti nimisati - Syā; 4 patari - PTS. yāva pāti nimisati - PTS. 5 14 kepukaṃ - Ma, Syā. rasatī vayo - Ma; 6 dhiratthumaṃ - Ma. sarati-bbayo - PTS. 7 15 kākavatījātakaṃ - Ma. vatappanthe - Syā. 8 16 bahūnaṃ vijjatī - Ma, Syā. sesaṃ sesaṃ - PTS. 9 17 tehi me kiṃ bhavissati - Ma, Syā. cavitaṃ - Syā. 10 18 sammillahāsiniṃ - Ma, Syā. ananusocitan ti - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kẻ Phá Hoại Cốc Liêu
608. “Người nào không trộm cắp bằng thân, không nói lời dối trá bằng khẩu, sau khi đạt được danh vọng không bị say đắm, người ấy thật sự xứng đáng hoa kakkāru (của cõi trời).”
609. “Người nào tầm cầu của cải một cách chân chánh, không lấy đi tài sản bằng cách lường gạt, sau khi đạt được các vật sở hữu, không bị say đắm, người ấy thật sự xứng đáng hoa kakkāru (của cõi trời).”
610. “Người nào có tâm không thay đổi và đức tin không bị phai nhạt, một người không thọ dụng thức ăn ngon ngọt, người ấy thật sự xứng đáng hoa kakkāru (của cõi trời).”
611. “Người nào không mắng nhiếc những người tốt, có mặt hay vắng mặt, là người nói như thế nào thì làm như thế ấy, người ấy thật sự xứng đáng hoa kakkāru (của cõi trời).” 6. Bổn Sanh Hoa Kakkāru. [326]
612. “Mùi hương này thổi đến từ nơi ấy, nơi người yêu dấu của tôi cư ngụ. Nàng Kākātī ở xa nơi này, tâm ý của tôi vương vấn ở nơi nàng.”
613. “Làm thế nào vượt qua biển cả? Làm thế nào vượt qua sông Kebukā? Làm thế nào vượt qua bảy biển cả? Làm thế nào leo lên cây simbalī?”
614. “Nhờ ngài, tôi đã vượt qua biển cả. Nhờ ngài, tôi đã vượt qua sông Kebukā. Nhờ ngài, tôi đã vượt qua bảy biển cả. Nhờ ngài, tôi đã leo lên cây simbalī.”
615. “Thật xấu hổ thay cái thân xác to lớn của ta! Thật xấu hổ thay sự vô ý của ta! Bởi vì ta mang tình nhân đến cho người vợ của ta, rồi ta lại mang đi.” 7. Bổn Sanh Hoàng Hậu Kākātī. [327]
616. “Hiền thê được tìm thấy trong số nhiều người (khác đã chết), với họ tôi sẽ có được điều gì? Vì thế, tôi không sầu muộn về nàng Sammillabhāsinī yêu dấu ấy.
617. Người nào sầu tư về một ai đó không còn hiện hữu đối với người ấy nữa, người ấy sầu tư về chính bản thân mình, là kẻ luôn luôn bị rơi vào quyền lực của Thần Chết.
618. Bởi vì, không chỉ đối với người đang đứng, đang ngồi, đang nằm, hay đang đi tới lui, mà chỉ trong khoảnh khắc mở mắt nhắm mắt, tuổi thọ chấm dứt thậm chí ngay khi ấy.
619. Thật vậy, trong trường hợp ấy, khi bản thân đang còn tuổi thọ, khi sự chia cách là không còn nghi ngờ, thì nên yêu thương sinh linh đang còn tồn tại, không nên sầu tư về người đã chết.” 8. Bổn Sanh Không Nên Sầu Tư. [328]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kuṭidūsakavaggo
620. Yaṃ annapānassa pure labhāma taṃdāni sākhāmigameva gacchati, gacchāmadāni vanameva rādha asakkatā casma 1 dhanañjayāya. 621. Lābho alābho ayaso yaso ca 2 nindā pasaṃsā ca sukhañca dukkhaṃ, ete aniccā manujesu dhammā mā soci kiṃ socasi poṭṭhapāda. 622. Addhā tuvaṃ paṇḍitakosi rādha jānāsi atthāni anāgatāni, kathannu sākhāmigaṃ dakkhisāma 3 niddhāpitaṃ 4 rājakulatova jammaṃ. 623. Cāleti kaṇṇaṃ bhakuṭiṃ karoti muhuṃ muhuṃ bhāyayate5 kumāre, sayameva taṃ kāhati kāḷabāhu yenārakā ṭhassati annapānā ”ti. 9. Kāḷabāhujātakaṃ.6
624. Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ sīlaṃ loke anuttaraṃ, passa ghoraviso nāgo sīlavāti na haññati. 625. Yāvadevassahu7 kiñci tāvadeva akhādisuṃ,8 saṅgamma kuḷalā9 loke na hiṃsanti akiñcanaṃ. 626. Sukhaṃ nirāsā supati āsā phalavatī sukhā, āsaṃ nirāsaṃ katvāna sukhaṃ supati piṅgalā. 627. Na samādhiparo atthi asmiṃ loke paramhi ca, na paraṃ nāpi attānaṃ vihiṃsati samāhito ”ti. 10. Sīlavīmaṃsajātakaṃ. Kuṭidūsakavaggo tatiyo. ***** TASSUDDĀNAṂ Samanussa sadaddabha yācanako atha meṇḍavaruttama godhavaro, atha kāya sakebuka bhotivaro atha rādha susīlavarena dasa. --ooOoo--
1 5 asakkatāvamha - Syā; bhāyate - Syā. 6 asakkatā v’ amhā - PTS. kālabāhujātakaṃ - PTS. 2 7 yaso ayaso ca - Ma, Syā. yāvadevassahū - Ma, Syā, PTS. 3 8 kataṃ nu kho sākhamigaṃ dakkhāma - Syā. akhādisu - PTS. 4 9 niddhāvitaṃ - Ma; nibbāpitaṃ - PTS. kulalā - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kẻ Phá Hoại Cốc Liêu
620. “Phần cơm nước của vua mà chúng ta nhận được trước đây, phần ấy giờ đây giao cho chỉ mỗi con khỉ. Này Rādha, giờ đây chúng ta hãy đi vào rừng thôi, chúng ta không có khả năng trong việc chiến thắng tài sản.” 621. “Lợi lộc, không lợi lộc, không danh tiếng, và có danh tiếng, sự chê bai, và sự ca ngợi, hạnh phúc, và khổ đau, các pháp này là không bền vững ở con người, chớ sầu muộn, này Poṭṭhapāda, em sầu muộn việc gì?” 622. “Này Rādha, hiển nhiên anh là người sáng suốt, anh biết được các sự việc còn chưa xảy ra. Làm thế nào chúng ta sẽ nhìn thấy được con khỉ đáng khinh bỉ, bị tống ra khỏi hoàng cung?” 623. “Nó nhúc nhích lỗ tai, nó làm mặt nhăn nhó, nó mau chóng làm cho các vương tử sợ hãi, Kāḷabāhu sẽ đích thân làm điều ấy, vì thế, nó sẽ sống xa lìa phần cơm nước.” 9. Bổn Sanh Con Khỉ Kāḷabāhu. [329]
624. “Nghe rằng giới quả thật là tốt đẹp, giới là vô thượng ở thế gian. Hãy nhìn xem, con rắn có chất độc dữ dội (không cắn người) được khen là ‘có giới,’ nó không bị giết chết. 1 625. Cho đến khi nào kẻ này còn có vật gì, cho đến khi ấy chúng đã còn cấu xé. Lũ diều hâu ở thế gian, sau khi tụ tập lại, không hãm hại kẻ không có bất cứ vật gì. 626. Không mong mỏi, nàng ngủ an lạc. Điều mong mỏi có được kết quả là hạnh phúc. Sau khi không còn mong mỏi điều mong mỏi, nàng Piṅgalā ngủ an lạc. 627. Không có sự an lạc nào khác ngoài định, ở đời này và đời sau. Người đã được định tĩnh không hãm hại người khác, cũng không hãm hại bản thân.” 10. Bổn Sanh Suy Xét Về Giới. [330]
Phẩm Kẻ Phá Hoại Cốc Liêu là thứ ba.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Với loài người, với tiếng động ầm ầm, người cầu xin, rồi chuyện con cừu là hạng nhất, chuyện con kỳ đà, rồi (trộm cắp) bằng thân, với sông Kebukā, chuyện hiền thê, rồi con vẹt Rādha, với chuyện giới hạnh tốt, là mười.
--ooOoo--
1 Giống câu kệ 86 ở trang 37 và câu kệ 475 ở trang 153.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kokālikavaggo
4. KOKĀLIKAVAGGO 1
628. Yo ve kāle asampatte ativelaṃ pabhāsati, evaṃ so nihato seti kokilāyiva 2 atrajo.
629. Na hi satthaṃ sunisitaṃ visaṃ halāhalaṃ iva, 3 evaṃ nikaṭṭhe 4 pāteti vācā dubbhāsitā yathā.
630. Tasmā kāle akāle ca 5 vācaṃ rakkheyya paṇḍito, nātivelaṃ pabhāseyya api attasamamhi vā. 6
631. Yo ca kāle mitaṃ bhāse matipubbo vicakkhaṇo, sabbe amitte ādeti supaṇṇo uragaṃ ivā ”ti. 7 1. Kokālikajātakaṃ. 8
632. Api hantvā hato brūti jetvā jitoti 9 bhāsati, pubbamakkhāyino10 rāja ekadatthuṃ11 na saddahe.
633. Tasmā paṇḍitajātiyo12 suṇeyya itarassa pi, ubhinnaṃ vacanaṃ sutvā yathā dhammo tathā kare.
634. Alaso gihī kāmabhogī na sādhu asaññato pabbajito na sādhu, rājā na sādhu anisammakārī yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu.
635. Nisamma khattiyo kayirā nānisamma disampati, nisamma kārino rāja13 yaso kitti14 ca vaḍḍhatī ”ti. 2. Rathalaṭṭhijātakaṃ.
636. Tadeva me tvaṃ vidito vanamajjhe rathesabha,15 yassa te khaggabaddhassa16 sannaddhassa tirīṭino, assatthadumasākhāya pakkā godhā17 palāyatha.
637. Name namantassa bhaje bhajantaṃ kiccānukubbassa kareyya kiccaṃ, nānatthakāmassa kareyya atthaṃ asambhajantampi na sambhajeyya.
1 10 kokilavaggo - Ma, Syā, PTS. pubbavakkhāyino - Ma; 2 kokilāyeva - Syā, PTS. pubb’ ev’ akkhāyino - PTS. 3 11 halāhalāmiva - Ma; aññadatthu - Ma; halāhalammiva - Syā. etadatthuṃ - Syā; 4 nikkaḍhe - Syā. ekadatthu - PTS. 5 12 vā - Ma, PTS. paṇḍita jātiso - PTS. 6 13 ca - PTS. rañño - Syā. 7 14 uragāmivāti - Ma; kittī - PTS. 15 uragammivāti - Syā. rathesabho - Syā. 8 16 kokilajātakaṃ - Ma. khaggabandhassa - Syā. 9 17 jinoti - PTS. pakkagodhā - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kokālika
4. PHẨM KOKĀLIKA
628. “Thật vậy, kẻ nào, khi thời điểm chưa đến, phát biểu quá thời hạn cho phép, như vậy, kẻ ấy bị giết chết nằm dài, tựa như chim cu cu con.
629. Bởi vì, con dao đã khéo được mài bén, tựa như thuốc độc cực mạnh, không quật ngã mau chóng như vậy, giống như lời nói đã được nói vụng về.
630. Vì thế, vào lúc hợp thời hoặc không hợp thời, bậc sáng suốt nên gìn giữ lời nói; không nên phát biểu quá thời hạn cho phép, hay trong trường hợp với người thân tín cũng thế.
631. Và người nào nói đúng thời, vừa phải, có suy xét trước, khôn ngoan, người ấy thâu phục tất cả những kẻ thù địch, tựa như con linh điểu nắm giữ con rắn.” 1. Bổn Sanh Kokālika. [331]
632. “Thậm chí sau khi đánh người lại nói là ‘bị đánh,’ sau khi đánh bại người lại nói là ‘bị đánh bại.’ Tâu bệ hạ, trước tiên, không nên tin vào quan điểm một phía của người thuật chuyện.
633. Vì thế, người có bản tánh sáng suốt nên lắng nghe luôn cả của phía bên kia. Sau khi lắng nghe lời nói của cả hai bên, công lý như thế nào thì nên hành động như thế ấy.
634. Người tại gia biếng nhác có sự thọ hưởng các dục, là không tốt, bậc xuất gia không tự chế ngự, là không tốt, vị vua có hành động không suy xét, là không tốt, người sáng suốt có sự phẫn nộ, việc ấy là không tốt.
635. Vị Sát-đế-lỵ nên hành động sau khi suy xét. Bậc chúa tể một phương không thể không suy xét. Tâu bệ hạ, người hành động sau khi suy xét có danh vọng và tiếng tăm tăng trưởng.” 2. Bổn Sanh Gậy Điều Khiển Xe Ngựa. [332]
636. “Tâu đấng thủ lãnh xa binh, chính vào lúc ấy, ở giữa cánh rừng, thiếp đã hiểu được bệ hạ. Vào lúc bệ hạ đây mặc áo vỏ cây đã được nai nịt, đã buộc chặt gươm, thế mà từ nơi cành cây sung, con kỳ đà được nướng chín đã tẩu thoát.”
637. “Nên cúi chào lại người đang cúi chào, nên hợp tác với người đang hợp tác, nên thực hành phận sự đối với người đang thực hành phận sự, không nên làm điều lợi ích đến người không mong mỏi điều lợi ích, không nên gắn bó với người không gắn bó.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kokālikavaggo
638. Caje cajantaṃ vanathaṃ na kayirā apetacittena na sambhajeyya, dvijo 1 dumaṃ khīṇaphalanti 2 ñatvā aññaṃ samekkheyya mahā hi loko. 639. So te karissāmi yathānubhāvaṃ kataññutaṃ khattiye 3 pekkhamāno, sabbañca te issariyaṃ dadāmi yassicchasī tassa tuvaṃ dadāmī ”ti. 4 3. Pakkagodhajātakaṃ. 5
640. Gavañce taramānānaṃ jimhaṃ gacchati puṅgavo, sabbā tā jimhaṃ gacchanti 6 nette jimhaṃ gate 7 sati. 641. Evameva manussesu yo hoti seṭṭhasammato, so ce adhammaṃ carati pageva itarā pajā, sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ 8 seti rājā ce hoti adhammiko. 642. Gavañce taramānānaṃ ujuṃ gacchati puṅgavo, sabbā tā ujuṃ gacchanti 9 nette ujugate 10 sati. 643. Evameva manussesu yo hoti seṭṭhasammato, so cepi 11 dhammaṃ carati pageva itarā pajā, sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti rājā ce hoti dhammiko ”ti. 4. Rājovādajātakaṃ.
644. Brahā pavaḍḍhakāyo12 so dīghadāṭho ca13 jambuka, na tvaṃ tamhi14 kule jāto yattha gaṇhanti kuñjaraṃ. 645. Asīho sīhamānena yo attānaṃ vikubbati, kotthuva15 gajamāsajja seti bhūmyā16 anutthunaṃ. 646. Yasassino uttamapuggalassa sañjātakhandhassa mahabbalassa, asamekkhiya thāmabalūpapattiṃ sa seti nāgena hatova17 jambuko. 647. Yo cidha18 kammaṃ kurute pamāya thāmabalaṃ19 attani saṃviditvā, jappena20 mantena subhāsitena parikkhavā so vipulaṃ jinātī ”ti. 5. Jambukajātakaṃ.
1 12 dijo - Ma, Syā, PTS. pavaddhakāyo - PTS. 2 13 khīṇaphalaṃva - Syā. va - Syā; hi - PTS. 3 14 khattiyo - Syā. tattha - Ma. 4 15 dadāhīti - PTS. kotthūva - Ma; 5 godhajātakaṃ - PTS. kutthuva - Syā; 6 sabbā gāvī jimhaṃ yanti - Syā. kutthuṃva - PTS. 7 16 jimhagate - PTS. bhumyā - PTS. 8 17 dukkhaṃ - Syā, PTS. hatoyaṃ - Ma, Syā. 9 18 sabbā gāvī ujuṃ yanti - Ma. cīdha - Ma, Syā, PTS. 10 19 ujuṃ gate - Ma, Syā, PTS. thāmabbalaṃ - Ma. 11 20 so sace - Ma. japena - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kokālika
638. Nên từ bỏ người đang từ bỏ ta, không nên thể hiện sự yêu thương, không nên gắn bó với người có tâm hờ hững. Con chim, sau khi biết cây đã hết trái, thì tìm kiếm cây khác, bởi vì thế gian là rộng lớn.”
639. “Này nữ Sát-đế-lỵ, trong khi xem xét lòng biết ơn, trẫm đây sẽ làm cho nàng theo như năng lực của trẫm. Và trẫm ban cho nàng tất cả quyền uy, nàng ước muốn điều gì, trẫm ban cho nàng điều ấy.” 3. Bổn Sanh Con Kỳ Đà Nướng Chín. [333]
640. “Trong khi đàn bò đang vượt qua sông, nếu con bò đực đi quanh co, tất cả các con bò cái sẽ đi quanh co khi con bò dẫn đường đi quanh co.
641. Tương tự y như thế ở loài người, nếu người được phong làm thủ lãnh thực hành không đúng pháp, không phải đề cập đến những người khác, toàn bộ đất nước sẽ bị lầm than nếu đức vua là kẻ không công chính.
642. Trong khi đàn bò đang vượt qua sông, nếu con bò đực đi ngay thẳng, tất cả các con bò cái sẽ đi ngay thẳng khi con bò dẫn đường đi ngay thẳng.
643. Tương tự y như thế ở loài người, nếu người được phong làm thủ lãnh thực hành đúng pháp, không phải đề cập đến những người khác, toàn bộ đất nước sẽ được hạnh phúc nếu đức vua là người công chính.” 4. Bổn Sanh Giáo Huấn Đức Vua. [334]
644. “Này chó rừng, nó to lớn, có thân vươn cao, và có ngà dài. Ngươi không sanh ra từ dòng dõi bắt voi.”
645. “Kẻ nào không phải là loài sư tử, tự đánh tráo bản thân với ngã mạn của loài sư tử, tựa như con chó rừng nằm dài trên mặt đất than vãn, sau khi chạm trán với con voi.
646. Sau khi không suy xét về việc đạt đến sức mạnh và trí lực của hạng người tối thượng, có danh tiếng, có thân hình được hình thành với sức mạnh vĩ đại, con chó rừng ấy đã bị giết chết bởi con voi.
647. Và ở đây, người nào làm công việc sau khi đã lượng sức, sau khi tự nhận biết sức mạnh và trí lực của bản thân, với tri thức, nhờ vào sự tham vấn, bằng lời khéo nói, có sự khôn khéo, người ấy chiến thắng kẻ thù to lớn.” 5. Bổn Sanh Con Chó Rừng. [335]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kokālikavaggo
648. Tiṇaṃ tiṇanti lapasi ko nu te tiṇamāhari, kinnu te tiṇakiccatthi tiṇameva pabhāsasi.
649. Idhāgamā brahmācārī brahā chatto bahussuto, so me sabbaṃ samādāya tiṇaṃ nikkhippa gacchati.
650. Evetaṃ hoti kattabbaṃ appena bahumicchatā, sabbaṃ sakassa ādānaṃ anādānaṃ tiṇassa ca, cāṭīsu pakkhipitvāna tattha kā paridevanā. 1
651. Sīlavanto na kubbanti bālo sīlāni kubbati, aniccasīlaṃ dussīlyaṃ 2 kiṃ paṇḍiccaṃ karissatī ”ti. 6. Brahāchattajātakaṃ.
652. Na te pīṭhamadāyimhā 3 na pānaṃ napi bhojanaṃ, brahmacāri 4 khamassu me etaṃ passāma 5 accayaṃ.
653. Nevābhisajjāmi na cāpi kuppe na cāpi me appiyamāsi kiñci, athopi me āsi manovitakko etādiso nūna kulassa dhammo.
654. Esasmākaṃ kule dhammo pitupitāmaho sadā, āsanaṃ udakaṃ pajjaṃ sabbetaṃ nipadāmase.
655. Esasmākaṃ kule dhammo pitupitāmaho sadā, sakkaccaṃ upatiṭṭhāma 6 uttamaṃ viya ñātakan ”ti. 7. Pīṭhajātakaṃ.
656. Viditaṃ thusaṃ undurānaṃ viditaṃ pana taṇḍulaṃ, thusaṃ thūlaṃ7 vivajjetvā8 taṇḍulaṃ pana khādare.
657. Yā mantanā araññasmiṃ yā ca gāme nikaṇṇikā, yañcetaṃ iticītica9 etampi viditaṃ mayā.
658. Dhammena kira jātassa pitā puttassa makkaṭo, daharasseva santassa dantehi phalamacchidā.
659. Yametaṃ parisappasi ajakāṇova10 sāsape, yopāyaṃ heṭṭhato sesi11 etampi viditaṃ mayā ”ti. 8. Thusajātakaṃ.
1 7 tiṇassa cāṭīsu gato tattha kā paridevanā - Syā; thusaṃ thusaṃ - Ma, Syā, PTS. 8 itipāṭho Ma, PTS potthakesu na dissate. vivajjitvā - Syā. 2 9 dussīlaṃ - PTS. iti cīti ca - Ma; 3 adāsimha - Syā, PTS. iti cintī ca - Syā; 4 brahmacārī - Syā. iti c’ īti ca - PTS. 5 10 passāmi - Ma, Syā, PTS. ajā kāṇā va - PTS. 6 11 sakkacca taṃ upaṭṭhahāma - PTS. seti - Ma, PTS, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kokālika
648. “Bệ hạ nói lảm nhảm: ‘Cỏ, cỏ,’ vậy người nào đã mang cỏ lại cho bệ hạ? Bệ hạ chỉ nói về cỏ mà thôi, vậy bệ hạ có việc gì cần làm với cỏ?”
649. “Vị thực hành Phạm hạnh vĩ đại, nổi tiếng, tên Chatta đã đi đến đây. Vị ấy đã lấy tất cả (của cải) của trẫm, để lại cỏ, rồi ra đi.”
650. “Như vậy, điều ấy là nên làm, là việc muốn nhiều so với ít. Việc lấy tất cả cho bản thân, và việc không lấy đối với cỏ, sau khi đã để cỏ trong những cái hũ, trường hợp ấy, có sự than vãn gì?”
651. “Những người có giới hạnh không làm thế, kẻ ngu còn thực hành các giới. Giới không bền vững là giới tồi, cái gì sẽ tạo nên sự sáng suốt?” 6. Bổn Sanh Vị Chatta Vĩ Đại. [336]
652. “Chúng tôi đã không mời ghế ngồi đến ngài, không nước uống, vật thực cũng không. Thưa bậc hành Phạm hạnh, xin ngài hãy tha thứ cho tôi; chúng tôi nhìn thấy lỗi lầm ấy.”
653. “Tôi chẳng vướng mắc chút gì, cũng không bị bực bội, cũng chẳng có điều gì ghét bỏ ở tôi, tuy nhiên, cũng đã có ý nghĩ khởi lên ở tôi rằng: ‘Có lẽ tập quán của gia đình là như thế ấy?’”
654. “Điều này là tập quán của gia đình chúng tôi, thường xuyên từ thời cha ông: chỗ ngồi, nước rửa chân, dầu thoa chân, chúng tôi dâng mọi thứ ấy.
655. Điều này là tập quán của gia đình chúng tôi, thường xuyên từ thời cha ông: chúng tôi phục vụ một cách trân trọng tựa như thân nhân bậc trên.” 7. Bổn Sanh Ghế Ngồi. [337]
656. “Đối với những con chuột, vỏ trấu được nhận biết, hạt cơm lại càng được nhận biết. Sau khi loại bỏ vỏ trấu thô cứng, chúng ăn toàn hạt cơm.
657. Lời bàn bạc nào ở trong vườn, và lời thủ thỉ nào ở trong làng, hành động nào là như vầy và như vầy, việc ấy cũng được trẫm biết nữa.
658. Nghe nói rằng khỉ cha, theo bản năng, đã dùng những cái răng cắn đứt tinh hoàn của khỉ đực con đã được sanh ra, trong khi nó hãy còn rất trẻ.
659. Việc ngươi bò trườn quanh, tựa như con dê chột mắt chạy lạc ở cánh đồng mù-tạt, kẻ nào là người nằm ở bên dưới, điều này cũng đã được trẫm biết rồi.” 8. Bổn Sanh Vỏ Trấu. [338]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kokālikavaggo
660. Adassanena morassa sikhino mañjubhāṇino, kākaṃ tattha apūjesuṃ maṃsena ca phalena ca.
661. Yadā ca sarasampanno moro bāverumāgamā, atha lābho ca sakkāro vāyasassa ahāyatha.
662. Yāva nupajjati buddho dhammarājā pabhaṅkaro, tāva aññe apūjesuṃ puthū samaṇabrāhmaṇe.
663. Yadā ca sarasampanno buddho dhammamadesayi, atha lābho ca sakkāro titthiyānaṃ ahāyathā ”ti. 9. Bāverujātakaṃ.
664. Adāsi dānāni pure visayha dadato ca te khayadhammo ahosi, ito parañce na dadeyya dānaṃ tiṭṭheyyuṃ te saññamantassa bhogo. 1
665. Anariyamariyena sahassanetta suduggatenāpi akiccamāhu, mā vo dhanaṃ taṃ janinda ahuvā 2 yambhogahetu vijahema 3 saddhaṃ.
666. Yena eko ratho yāti yāti tena paro4 ratho, porāṇaṃ nihitaṃ vattaṃ vattataññeva5 vāsava.
667. Yadi hessati dassāma asante kiṃ dadāmase, evaṃ bhūtāpi dassāma mā dānaṃ pamadāmhase ”ti.6 10. Visayhajātakaṃ.
Kokālikavaggo7 catuttho.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Ativelaṃ pabhāsati jinavaro vanamajjherathesabhajimhagamo, atha jambutiṇāsanapīṭhavaraṃ atha taṇḍula mora visayha dasa.
--ooOoo-- 1 saṃyamantassa bhogā - Ma, Syā; 4 saṃñamantassa bhogā - PTS. tenāparo - Ma, PTS. 2 5 taṃ ahu devarāja - Ma; vaḍḍhaṃ vaḍḍhataññeva - PTS. 6 taṃ ahu vā janinda - Syā, PTS. pamadamhaseti - Ma, PTS. 3 7 vijahemu - Ma, Syā, PTS. kokilavaggo - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kokālika
660. “Do chưa nhìn thấy con công, có chỏm lông, có tiếng kêu ngọt ngào, ở nơi ấy người ta đã cung phụng con quạ với thịt và trái cây.
661. Và khi con công có âm giọng đã đến xứ Bāveru, khi ấy lợi lộc và sự trân trọng đối với con quạ đã bị bỏ quên.
662. Cho đến khi nào đức Phật, bậc Pháp Vương, đấng Mặt Trời còn chưa hiện khởi, cho đến khi ấy người ta đã còn cúng dường các Sa-môn và Bà-la- môn phàm phu khác.
663. Và khi đức Phật, có âm giọng của Phạm Thiên, đã thuyết giảng Giáo Pháp, khi ấy lợi lộc và sự trân trọng đối với các ngoại đạo đã bị bỏ quên.” 9. Bổn Sanh Xứ Bāveru. [339]
664. “Này Visayha, trước đây ngài đã bố thí nhiều vật thí, và trong khi ngài bố thí, tình trạng khánh kiệt đã xảy ra cho ngài. Nếu từ nay về sau, ngài không bố thí vật thí nữa, trong khi ngài tự kiềm chế, các của cải sẽ tồn tại cho ngài.”
665. “Thưa vị Nghìn Mắt, chư Thánh nhân đã nói việc không cao thượng là việc không nên làm bởi người cao thượng, mặc dầu vô cùng nghèo khổ. Thưa vị chúa của loài người, nếu vì nguyên nhân thọ dụng của cải mà chúng tôi lìa bỏ niềm tin bố thí, thì của cải ấy chớ có cho chúng tôi.
666. Chiếc xe trước đi bằng con đường nào, thì chiếc xe sau cũng đi bằng chính con đường ấy. Thưa Thiên Chủ, hãy để cho công việc đã được lập ra trước đây được tiếp tục (chớ ngăn lại).
667. Nếu chúng tôi còn sống, chúng tôi sẽ bố thí, khi không còn sống thì chúng tôi bố thí cái gì? Mặc dầu chúng tôi là (người cắt cỏ) như vầy, chúng tôi cũng sẽ bố thí, chớ để chúng tôi xao lãng việc bố thí.” 10. Bổn Sanh Trưởng Giả Visayha. [340]
Phẩm Kokālika là thứ tư.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Kẻ phát biểu quá thời hạn, chuyện đánh bại người, đấng thủ lãnh xa binh ở giữa cánh rừng, việc đi quanh co, rồi chó rừng, cỏ, chuyện chỗ ngồi và ghế ngồi, rồi hạt cơm, con công, và trưởng giả Visayha, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Cūḷakuṇālavaggo
5. CŪḶAKUṆĀLAVAGGO 1
668. Narānamārāmakarāsu nārisu 2 anekacittāsu aniggahāsu ca, sabbattanāpītikarāpi ce siyā 3 na vissase titthasamā hi nāriyo.
669. Yaṃ ve 4 disvā kaṇḍarī kinnarānaṃ 5 sabbitthiyo na ramanti agāre, taṃ tādisaṃ maccaṃ 6 cajitvā bhariyā aññaṃ disvā purisaṃ pīṭhasappiṃ.
670. Bakassa ca pāvārikassa 7 rañño accantakāmānugatassa bhariyā, avācarī8 baddhavasānugassa9 kaṃ vā10 itthī nāticare tadaññaṃ.
671. Piṅgiyāni sabbalokissarassa rañño piyā brahmadattassa bhariyā, avācarī8 baddhavasānugassa9 taṃ vāpi sā nājjhagā kāmakāminī ”ti. 1. Kinnarījātakaṃ.11
672. Asakkhiṃ vata attānaṃ uddhātuṃ12 udakā thalaṃ, na dānāhaṃ13 puna tuyhaṃ vasaṃ gacchāmi vārija.
673. Alametehi ambehi jambūhi panasehi ca, yāni pāraṃ samuddassa varaṃ mayhaṃ udumbaro.
674. Yo ca uppatitaṃ atthaṃ na khippamanubujjhati, amittavasamanveti pacchā ca anutappati.14
675. Yo ca uppatitaṃ atthaṃ khippameva nibodhati, muccate sattusambādhā na ca pacchānutappatī ”ti. 2. Vānarajātakaṃ.
1 8 cullakuṇālavagga - Syā, PTS. accācarī - Syā. 2 9 nārīsu - Syā. paṭṭhavasānugassa - Ma, PTS. 3 10 sabbattha nāpītikarāpi ce siyā - Ma, PTS; kaṃ vāpi - Ma, PTS; kiṃ vā - Syā. 11 sabbattanā pītikarāpi ce siyuṃ - Syā. kaṇḍarījātakaṃ - Ma; 4 yañca - Syā. kuṇḍalikajātakaṃ - Syā; 5 kaṇḍarīkinnarānaṃ - Ma, PTS; kaṇḍarijātakaṃ - PTS. 12 kinnarakinnarīnaṃ - Syā. uṭṭhātuṃ - Syā, PTS. 6 13 sāmikaṃ - Syā. idān’ āhaṃ - PTS. 7 14 bāvarikassa - Ma, Syā, PTS. ca-m-anutappati - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Tiểu Kuṇāla
5. PHẨM TIỂU KUṆĀLA
668. “Các nữ nhân là những người tạo ra sự khoái lạc cho các nam nhân, các nàng có tâm thất thường, và không có khả năng kiềm chế. Dầu cho nàng là người tạo ra niềm vui cho bản thân một cách trọn vẹn, cũng không nên tin tưởng nàng, bởi vì các nữ nhân là tương tự như những bến tắm (ai cũng có thể đến tắm).
669. Điều đã thấy ở câu chuyện của vua Kaṇḍarī và hoàng hậu Kinnarā là: Tất cả các nữ nhân đều không thích thú (ông chồng của mình) ở gia đình. Người vợ (hoàng hậu) từ bỏ chồng là người đàn ông như vị vua Kaṇḍarī ấy, sau khi gặp gỡ người đàn ông khác là kẻ bị què quặt.
670. Nàng Pañcapāpī là vợ của vua Baka và vua Pāvārika, hai vị vua đeo đuổi dục lạc tột đỉnh. Nàng đã làm điều tà hạnh với kẻ thuộc quyền sai khiến của chồng, vậy còn người nam nào khác nữa mà nữ nhân sẽ không cư xử vượt quá giới hạn?
671. Nàng Piṅgiyānī là người vợ yêu dấu của đức vua Brahmadatta, vị chúa tể của tất cả thế gian. Nàng đã làm điều tà hạnh với kẻ thuộc quyền sai khiến của chồng, người nữ có ham muốn dục vọng ấy đã không đạt được người đàn ông ấy (luôn cả địa vị hoàng hậu).” 1. Bổn Sanh Hoàng Hậu Kinnarī. [341]
672. “Này cá sấu, hiển nhiên ta đã có thể nâng đỡ bản thân từ trong nước lên đất liền, giờ đây, ta sẽ không rơi vào quyền lực của ngươi lần nữa.
673. Quá đủ với những trái xoài, với những trái mận, và với những trái mít ấy, là các thứ ở bên bờ kia của đại dương, cái quý giá đối với ta là cây sung. 1
674. Và kẻ nào không mau chóng nhận ra cơ hội đã được sanh lên, rồi đi theo quyền lực của kẻ thù, sau này sẽ hối tiếc.
675. Và người nào mau chóng biết được cơ hội đã được sanh lên, rồi được thoát khỏi sự áp bức của kẻ thù, sau này sẽ không bị ân hận.” 2. Bổn Sanh Con Khỉ. [342]
1 Tương tự câu kệ 274 ở trang 99.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Cūḷakuṇālavaggo
676. Avasimhā 1 tavāgāre niccaṃ sakkatapūjitā, tvameva dāni c’ akari 2 handa rāja vajāmahaṃ.
677. Yo ve kate paṭikate kibbise paṭikibbise, evaṃ taṃ sammati 3 veraṃ vasa kuntini 4 māgamā. 5
678. Na katassa ca kattā ca metti 6 sandhīyate puna, hadayaṃ nānujānāti gacchaññeva rathesabha.
679. Katassa ceva kattā ca metti6 sandhīyate puna, dhīrānaṃ no ca bālānaṃ vasa kuntini4 māgamā5 ”ti. 3. Kuntinījātakaṃ. 7
680. Yo nīliyaṃ8 maṇḍayati saṇḍāsena vihaññati, tassa sā vasamanvetu yā te ambe avāhari.
681. Vīsaṃ vā pañcavīsaṃ9 vā ūnatiṃsaṃva jātiyā, tādisā patimāladdhā10 yā te ambe avāhari.
682. Dīghaṃ gacchatu addhānaṃ ekikā abhisāriyā,11 saṅkete pati māddasa12 yā te ambe avāhari.
683. Alaṅkatā suvasanā mālinī candanussadā, ekikā sayane setu13 yā te ambe avāharī ”ti. 4. Ambacorajātakaṃ.14
1 8 avasimha - Ma, Syā, PTS. niliyaṃ - Syā. 2 9 dānimakari - Ma, Syā; paṇṇuvīsaṃ - PTS. 10 dānimakara - PTS. pati mā laddhā - Ma, Syā; 3 sammatī - Ma, PTS. patiṃ mā laddhā - PTS. 4 11 kuntani - PTS. abhisārikā - Ma. 5 12 mā gamā - Syā, PTS. pati mā adda - Ma; 6 mettī - Ma, PTS; patiṃ mā addasa - PTS. 13 mitti - Syā. sayatu - PTS. 7 14 kuntanijātakaṃ - PTS. ambajātakaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Tiểu Kuṇāla
676. “Tôi đã sống ở nhà của bệ hạ, thường xuyên được tôn vinh trân trọng. Và giờ đây, chính bệ hạ đã làm quấy. Tâu bệ hạ, vậy tôi phải ra đi.”
677. “Thật vậy, người nào, khi tội ác đã được gây ra, và hành động báo thù đã được đáp trả; như vậy, hận thù ấy đã được lặng yên, này chim dẽ cái, hãy ở lại, chớ bỏ đi.”
678. “Tình thân hữu giữa người bị hại và kẻ gây hại không thể kết nối lại được nữa. Tôi không thể mềm lòng, tâu đấng thủ lãnh xa binh, tôi nhất định ra đi.”
679. “Tình thân hữu giữa người bị hại và kẻ gây hại có thể kết nối lại được giữa các bậc sáng trí, và không thể giữa những kẻ ngu si; này chim dẽ cái, hãy ở lại, chớ bỏ đi.” 3. Bổn Sanh Chim Dẽ Cái. [343]
680. “Cô nào đã trộm những trái xoài của ông, cầu cho nàng ấy hãy rơi vào quyền lực của người đàn ông trang điểm tóc nhuộm đang khổ sở vì cái nhíp nhổ tóc.”
681. “Cô nào đã trộm những trái xoài của ông, người như nàng ấy chớ có kiếm được chồng cho đến hai mươi, hoặc hai mươi lăm, hoặc xấp xỉ ba mươi tuổi.”
682. “Cô nào đã trộm những trái xoài của ông, cầu cho nàng ấy phải lặn lội đường xá xa xôi, đơn độc một mình, đi gặp người yêu, và chẳng gặp được người tình ở điểm hẹn.”
683. “Cô nào đã trộm những trái xoài của ông, cầu cho nàng ấy đã được trang điểm, mặc y phục đẹp, có tràng hoa, thoa nhiều trầm hương, nằm ngủ đơn độc một mình ở trên giường.” 4. Bổn Sanh Kẻ Trộm Xoài. [344]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Cūḷakuṇālavaggo
684. Vanaṃ yadaggi dahati pāvako kaṇhavattanī, kathaṃ karosi pacalaka evaṃ dandhaparakkamo.
685. Bahūni rukkhachiddāni pathavyā 1 vivarāni ca, tāni ce nābhisambhoma hoti no kālapariyāyo.
686. Yo dandhakāle tarati taraṇīye ca dandhati, sukkhapaṇṇaṃva akkamma atthaṃ bhañjati attano.
687. Yo dandhakāle dandheti 2 taraṇīye ca tārayi, sasīva rattiṃ vibhajaṃ tassattho paripūratī ”ti. 5. Gajakumbhajātakaṃ.
688. Manussindaṃ jahitvāna sabbakāmasamiddhinaṃ, kathaṃ nu bhagavā kesi 3 kappassa ramati assame.
689. Sādhūni 4 ramaṇīyāni santi vakkhā 5 manoramā, subhāsitāni kappassa nārada ramayanti maṃ.
690. Sālīnaṃ odanaṃ bhuñje sucimaṃsūpasecanaṃ, 6 kathaṃ sāmākanīvāraṃ aloṇaṃ chādayanti taṃ.
691. Asāduṃ yadi vā sāduṃ7 appaṃ vā yadi vā bahuṃ, vissattho yattha bhuñjeyya vissāsaparamā rasā ”ti. 6. Kesavajātakaṃ.
692. Sabbāyasaṃ kūṭamatippamāṇaṃ paggayha so8 tiṭṭhati9 antalikkhe, rakkhāya me tvaṃ vihito nusajja udāhu me vāyamase10 vadhāya.
693. Dūto ahaṃ rājidha11 rakkhasānaṃ vadhāya tuyhaṃ pahitohamasmi, indo ca taṃ rakkhati devarājā tenuttamaṅgaṃ na te phālayāmi.12
1 7 pathabyā - Ma, Syā. sāduṃ vā yadi vāsāduṃ - Ma; 2 dandhati - PTS. sādhuṃ vā yadivāsādhuṃ - Syā. 3 8 kesī - Ma, PTS. yo - Ma, Syā. 4 9 sādūnī - Ma; tiṭṭhasi - Ma. 10 sādūni - PTS. cetayase - Ma. 5 11 rakkhā - PTS. dūto ’haṃ rājā idha - PTS. 6 12 suciṃ maṃsūpasecanaṃ - PTS. na hi phālayāmi - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Tiểu Kuṇāla
684. “Vào lúc ngọn lửa, thần hỏa với sự làm thành tối đen, thiêu đốt khu rừng, này rùa, với sự ra sức chậm chạp như vậy, ngươi sẽ làm thế nào?”
685. “Có nhiều lỗ hổng ở các cây và nhiều khe nứt ở mặt đất, nếu chúng tôi không đến được các nơi ấy, thì chúng tôi sẽ chấm dứt cuộc đời.”
686. “Người nào vội vã vào thời điểm chậm rãi và chậm rãi vào lúc nên vội vã, người ấy phá vỡ mục đích của bản thân tựa như giẫm đạp chiếc lá khô.
687. Người nào chậm rãi vào thời điểm chậm rãi và vội vã vào lúc nên vội vã, mục đích của người ấy được tròn đầy tựa như mặt trăng được tròn dần trong lúc chiếu sáng vào ban đêm.” 5. Bổn Sanh Con Rùa. [345]
688. “Sau khi rời bỏ vị chúa của nhân loại, vị có sự thành tựu tất cả các dục, làm thế nào mà bậc hữu phần Kesava lại vui thích ở khu ẩn cư của Kassapa?”
689. “Này Nārada, có những cây làm thích ý, và những lời khéo nói, ngọt ngào, đáng mến của Kassapa làm ta vui thích.”
690. “Ngài thọ thực bữa ăn với gạo sāli, có trộn lẫn thịt tinh khiết, làm thế nào mà ngài ưa thích cơm lúa miến và hạt kê không muối ấy?”
691. “Dầu là không ngon ngọt hay là ngon ngọt, dầu là ít hay là nhiều, nơi nào có thể thọ thực với niềm tin, các hương vị có sự tin tưởng là nhất hạng.” 6. Bổn Sanh Ẩn Sĩ Kesava. [346]
692. “Ngươi đứng ở hư không giơ lên cây búa hoàn toàn làm bằng sắt, có kích thước quá cỡ. Hôm nay, có phải ngươi tính toán để bảo vệ ta, hay ngươi ra sức để giết chết ta?”
693. “Tâu đức vua, ở đây tôi là sứ giả của các loài quỷ sứ, tôi được phái đến để giết ngài, nhưng vị Thiên Vương Inda hộ trì ngài, vì thế, tôi không chẻ đôi cái đầu của ngài được.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Cūḷakuṇālavaggo
694. Sace ca maṃ rakkhati devarājā devānamindo maghavā sujampati, kāmaṃ pisācā kandantu 1 sabbe na santase rakkhasiyā pajāya.
695. Kāmaṃ kandantu 2 kumbhaṇḍā sabbe paṃsupisācakā, nālaṃ pisācā yuddhāya mahatī sā vibhiṃsikā ”ti. 3 7. Ayakūṭajātakaṃ.
696. Araññā gāmamāgamma kiṃ sīlaṃ kiṃ vataṃ ahaṃ, purisaṃ tāta seveyyaṃ taṃ me akkhāhi pucchito.
697. Yo taṃ vissāsaye tāta vissāsañca khameyya te, sussūsī ca titikkhī ca taṃ bhajehi ito gato.
698. Yassa kāyena vācāya manasā natthi dukkaṭaṃ, orasiva 4 patiṭṭhāya taṃ bhajehi ito gato.
699. Haḷiddarāgaṃ5 kapicittaṃ purisaṃ rāgavirāginaṃ, tādisaṃ tāta mā sevi nimmanussampi ce siyā ”ti. 8. Āraññajātakaṃ.
700. Neva itthīsu sāmaññaṃ napi6 bhakkhesu sārathi, athassa sandhibhedassa passa yāva sucintitaṃ.
701. Asi tikkhova maṃsamhi pesuññaṃ parivattati, yatthūsabhañca sīhañca bhakkhayanti migādhamā.
702. Imaṃ so sayanaṃ seti yayimaṃ7 passasi sārathi, yo vācaṃ sandhibhedassa pisunassa8 nibodhati.
1 5 vinadantu - Ma, Syā, PTS. haliddirāgaṃ - Ma, PTS; 2 kaṇḍantu - Syā. haliddarāgaṃ - Syā. 3 6 vibhesikā ti - Syā; nāpi - Ma, Syā. 7 vihesikā ti - PTS. yamimaṃ - Ma, Syā. 4 8 urasīva - Ma, Syā, PTS. pisuṇassa - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Tiểu Kuṇāla
694. “Và nếu vị hộ trì ta là đấng Thiên Vương, chúa tể của chư Thiên, vị Trời Đế Thích, chồng của nàng Sujā, thì hãy để cho tất cả yêu tinh kêu gào theo ý thích, ta không run sợ dòng dõi của loài quỷ sứ.
695. Hãy để cho tất cả các Dạ-xoa bụng bự, các yêu tinh ở bãi rác kêu gào theo ý thích. Các yêu tinh không đủ khả năng để chiến đấu với ta, mặc dù chúng lớn xác và có vẻ khủng khiếp.” 7. Bổn Sanh Cái Búa Sắt. [347]
696. “Thưa cha, sau khi từ rừng đi vào làng, con nên thân cận người có giới thế nào, có sự hành trì thế nào? Được hỏi, xin cha hãy giải thích điều ấy cho con.”
697. “Này con, người nào có thể tin tưởng con và có thể đạt được sự tin tưởng của con, có sự lắng nghe và có sự nhẫn nhịn (lời nói của con), con hãy thân cận người ấy khi con ra đi khỏi nơi này.
698. Đối với người nào không có việc làm sai trái bằng thân, bằng khẩu, bằng ý, con hãy thân cận người ấy khi con ra đi khỏi nơi này, tựa như (đứa bé trai) nằm yên ở trên ngực (người mẹ).
699. Này con, với người có tâm không chắc chắn, như màu của củ nghệ, như tâm của loài khỉ, mau chóng thay đổi, con chớ phục vụ người như thế ấy, dẫu cho không có người nào khác.” 8. Bổn Sanh Khu Rừng. [348]
700. “Này người đánh xe, (giữa sư tử và bò mộng) chẳng những không có sự tương đồng về nữ giới, mà còn không có sự giống nhau về thức ăn nữa, giờ ngươi hãy nhìn xem sự suy nghĩ khôn khéo trong việc phá vỡ mối liên kết này (giữa hai con thú).
701. Việc nói đâm thọc tác động tựa như cây gươm bén chia cắt miếng thịt, ở câu chuyện này, các con thú tồi tệ xơi thịt con bò mộng và con sư tử.
702. Này người đánh xe, ngươi hãy nhìn thấy điều này: Kẻ nào nghe theo lời nói đâm thọc chia rẽ mối liên kết, kẻ ấy lâm vào hoàn cảnh này (bị chết như hai con thú kia).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Cūḷakuṇālavaggo
703. Te janā sukhamedhanti narā saggagatāriva, yo 1 vācaṃ sandhibhedassa nāva bodhenti 2 sārathī ”ti. 9. Sandhibhedajātakaṃ.
704. Hanti hatthehi pādehi mukhañca parisumbhati, sa ve rāja piyo hoti kaṃ tenamabhipassasi. 3
705. Akkosati yathākāmaṃ āgamañcassa na icchati, 4 sa ve rāja piyo hoti kaṃ tenamabhipassasi. 3
706. Abbhakkhāti abhūtena alikenamabhisāraye,5 sa ve rāja piyo hoti kaṃ tenamabhipassasi.3
707. Haraṃ annañca pānañca vatthasenāsanāni ca, aññadatthu harā santā te ve rāja piyā honti, kaṃ tenamabhipassasī ”ti.6 10. Devatāpañhajātakaṃ.
Cūḷakuṇālavaggo7 pañcamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Narānaṃ asakkhivasimhavaro nīliyamaggivarañca puna, puna rasāyasakūṭavaro tathāraññasārathi hanti dasa.
Catukkanipāto niṭṭhito.
*****
TATRA VAGGUDDĀNAṂ
Vivaraṃ pucimandañca kuṭidūsaṃ bahūbhāṇakaṃ, cūḷakuṇālavaggo so pañcamo suppakāsito ”ti.
--ooOoo--
1 ye - Ma, Syā, PTS. 2 5 nāvabodhanti - Ma, Syā, PTS. alikenābhisāraye - Ma. 3 6 tena tvābhipassasi - Ma, Syā. tena tvābhipassasī ti - Ma, Syā. 4 7 icchati - Ma, PTS; necchati - Syā. cullakuṇālavaggo - Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Tiểu Kuṇāla
703. Này người đánh xe, những người nào không tiếp thu lời nói chia rẽ mối liên kết, những người ấy đạt được sự an lạc, tựa như những người đã đi đến cõi trời.” 9. Bổn Sanh Chia Rẽ Mối Liên Kết. [349]
704. “Gã ấy đánh bằng những cánh tay, bằng những bàn chân, và gã ấy đấm vào mặt. Tâu bệ hạ, gã ấy quả thật đáng yêu; bệ hạ xem có ai đáng yêu hơn gã ấy?”
705. “Người sỉ vả gã ấy tùy theo ý thích, nhưng người lại mong muốn sự quay về của gã ấy. Tâu bệ hạ, gã ấy quả thật đáng yêu; bệ hạ xem có ai đáng yêu hơn gã ấy?”
706. “Người trách móc gã ấy với việc không có thật, người buộc tội với chuyện giả dối. Tâu bệ hạ, gã ấy quả thật đáng yêu; bệ hạ xem có ai đáng yêu hơn gã ấy?”
707. “Trong khi lấy mang đi cơm, nước, y phục, và chỗ trú ngụ, thật vậy, những người lấy mang đi là những người tốt. Tâu bệ hạ, những người ấy quả thật đáng yêu; bệ hạ xem có những ai đáng yêu hơn những người ấy?” 10. Bổn Sanh Các Câu Hỏi Của Vị Thiên Nhân. [350]
Phẩm Tiểu Kuṇāla là thứ năm.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Đối với các nam nhân, ta đã có thể, và chuyện tôi đã sống, tóc nhuộm, rồi lại chuyện ngọn lửa, thêm nữa là chuyện các vị nếm, và cái búa bằng sắt, tương tự là khu rừng, người đánh xe, và gã ấy đánh, là mười.
Nhóm Bốn Kệ Ngôn được chấm dứt.
*****
TÓM LƯỢC CÁC PHẨM Ở NHÓM NÀY
Hãy mở ra, và cây Pucimanda, kẻ phá hoại cốc liêu, kẻ nói nhiều, phẩm Tiểu Kuṇāla ấy, là thứ năm, đã khéo được giảng giải.
--ooOoo--
V. PAÑCAKANIPĀTO 1. MAṆIKUṆḌALAVAGGO
708. Jīno 1 rathassa 2maṇikuṇḍale 3 ca putte ca dāre ca tatheva jīno,1 sabbesu bhogesu asesitesu 4 kasmā na santappasi sokakāle.
709. Pubbe va maccaṃ vijahanti bhogā macco vā te 5 pubbataraṃ jahāti, asassatā bhogino kāmakāmī 6 tasmā na socāmahaṃ sokakāle.
710. Udeti āpūrati veti7 cando atthaṃ tapetvāna8 paleti suriyo, viditā9 mayā sattuka lokadhammā tasmā na socāmahaṃ sokakāle.
711. Alaso gihī kāmabhogī na sādhu asaññato pabbajito na sādhu, rājā na sādhu anisammakārī yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu.
712. Nisamma khattiyo kayirā nānisamma disampati, nisamma kārino rañño10 yaso kitti ca vaḍḍhatī ”ti. 1. Maṇikuṇḍalajātakaṃ.
713. Kinnu santaramānova lāyitvā haritaṃ tiṇaṃ, khāda khādāti vilapi11 gatasattaṃ jaraggavaṃ.
714. Na hi annena pānena mato goṇo samuṭṭhahe, tvañca12 tucchaṃ vilapasi yathā taṃ dummatī tathā.
715. Tatheva tiṭṭhati sīsaṃ hatthapādā ca vāḷadhi,13 sotā tatheva tiṭṭhanti maññe goṇo samuṭṭhahe.
1 7 jinno - Syā. pūreti khīyati - Syā. 2 8 rathassaṃ - Ma; atthaṅgametvāna - Ma, Syā. 9 raṭṭhassa - Syā. vijitā - Syā. 3 10 maṇikuṇḍalā - PTS. rāja - Ma, PTS. 4 11 asesakesu - Ma, Syā. lapasi - Ma, Syā. 5 12 macco ca ne - PTS. tañ ca - PTS. 6 13 kāmakāmi - Ma, Syā, PTS. vāladhi - Ma, Syā, PTS.
V. NHÓM NĂM KỆ NGÔN 1. PHẨM BÔNG TAI NGỌC MA-NI
708. “Bị tước đoạt cỗ xe, ngựa, và các bông tai ngọc ma-ni, tương tự y như thể, bị tước đoạt các con và những người vợ, khi tất cả các của cải không còn tồn tại, vì sao ngài không bực bội vào thời điểm sầu muộn?”
709. “Các của cải lìa bỏ con người trước, hoặc là con người từ bỏ chúng trước đó, là tính chất không trường tồn của tài sản, này kẻ ước ao dục vọng, vì thế ta không bực bội vào thời điểm sầu muộn.
710. Mặt trăng mọc lên, tròn dần, rồi khuyết, mặt trời sau khi đốt nóng bầu trời rồi rút lui, này kẻ thù địch, các pháp thế gian đã được ta nhận biết, vì thế, ta không bực bội vào thời điểm sầu muộn.
711. Người tại gia biếng nhác có sự thọ hưởng các dục, là không tốt, bậc xuất gia không tự chế ngự, là không tốt, vị vua có hành động không cân nhắc, là không tốt, người sáng suốt có sự phẫn nộ, việc ấy là không tốt. 1
712. Vị Sát-đế-lỵ nên hành động sau khi suy xét. Bậc chúa tể một phương không thể không suy xét. Tâu bệ hạ, người hành động sau khi suy xét có danh vọng và tiếng tăm tăng trưởng.” 1. Bổn Sanh Bông Tai Ngọc Ma-ni. [351]
713. “Tại sao con lại phải vội vàng đi cắt cỏ xanh tươi và nói lảm nhảm với con bò già có mạng sống đã lìa rằng: ‘Hãy ăn đi, hãy ăn đi.’
714. Bởi vì con bò đã chết không thể nào sống lại nhờ vào cơm ăn nước uống. Và con nói lảm nhảm một cách vô ích như là kẻ điên khùng.”
715. “Đầu, các chân trước sau, và đuôi tồn tại y như thế, hai lỗ tai tồn tại y như thế, con nghĩ rằng con bò có thể sống lại được.
1 Hai câu kệ 711, 712 tương tự hai câu kệ 634, 635 ở trang 189.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Maṇikuṇḍalavaggo
716. Nevayyakassa sīsaṃ vā 1 hatthapādā na 2 dissare, rudaṃ mattikathūpasmiṃ nanu tvaññeva dummati. 717. Ādittaṃ vata maṃ santaṃ ghatasittaṃva pāvakaṃ, vārinā viya osiñcaṃ sabbaṃ nibbāpaye daraṃ. 718. Abbūḷhaṃ 3 vata me sallaṃ sokaṃ hadayanissitaṃ, 4 yo me sokaparetassa pitusokaṃ apānudi. 719. Sohaṃ abbūḷhasallosmi vītasoko anāvilo, na socāmi na rodāmi tava sutvāna māṇava. 720. Evaṃ karonti sappaññā ye honti anukampakā, vinivattayanti 5 sokamhā sujāto pitaraṃ yathā ”ti. 2. Sujātajātakaṃ.
721. Nayidaṃ niccaṃ bhavitabbaṃ brahmadatta khemaṃ subhikkhaṃ sukhatā ca 6 kāye, atthaccaye mā ahu sampamūḷho 7 bhinnaplavo sāgarasseva majjhe. 722. Yāni karoti puriso tāni attani passati, kalyāṇakārī 8 kalyāṇaṃ pāpakārī 9 ca pāpakaṃ, yādisaṃ vapate bījaṃ tādisaṃ harate 10 phalaṃ. 723. Idaṃ tadācariyavaco pārāsariyo 11 yadabravi, māssu 12 tvaṃ akarā13 pāpaṃ yaṃ taṃ pacchā kataṃ tape. 724. Ayameva so piṅgiya14 dhonasākho15 yamhi16 ghātayiṃ khattiyānaṃ sahassaṃ, alaṅkate candanasāralitte17 tameva dukkhaṃ paccāgataṃ mamaṃ.18 725. Sāmāpi19 kho candanalittagattā20 siṅguva21 sobhañjanakassa uggatā, adisvāva22 kālaṃ karissāmi ubbariṃ taṃ me tato23 dukkhataraṃ bhavissatī ”ti. 3. Dhonasākhajātakaṃ.24
1 13 sīsañca - Ma. akari - Ma, Syā. 2 14 ca - Ma, PTS; va - Syā. so piṅgiyo - Syā. 3 15 abbahī - Ma. venasākho - Ma, Syā. 4 16 yamāsi hadayassitaṃ - Ma; yahiṃ - PTS. 17 yam āsi hadayanissitaṃ - PTS. candanasārānulitte - Ma. 5 18 vinavattenti - Ma, Syā. mamā ti - PTS. 6 19 suhatā va - PTS. sāmā ca - Ma, PTS. 7 20 mā hu sammūḷho - PTS. candanalittagattī - Syā, PTS. 8 21 kalyāṇakāri - PTS. laṭṭhīva - Ma, PTS; 9 pāpakāri - PTS. siṅgūva - Syā. 10 22 ruhate - Syā. adisvā - Ma, Syā, PTS. 11 23 pārācariyo - Syā. ito - Ma, Syā. 12 24 mā su - Ma. venasākhajātakaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Bông Tai Ngọc Ma-ni
716. Cái đầu hay các tay chân của ông nội không còn được nhìn thấy, trong khi khóc lóc ở tháp thờ bằng đất sét, có lẽ cha mới là điên khùng?”
717. “Quả thật, trong khi ta đang bị thiêu đốt tựa như ngọn lửa được rưới bơ lỏng, con có thể dập tắt tất cả nỗi buồn bực như là đang rưới nước xuống.
718. Khi ta bị sầu muộn, người nào đã xua đi nỗi sầu muộn về người cha của ta, người ấy quả thật đã rút ra mũi tên sầu muộn đã cắm vào trái tim của ta.
719. Ta đây, có mũi tên đã được rút ra, có sự sầu muộn đã được xa lìa, không bị vẩn đục. Này người thanh niên, sau khi lắng nghe con, ta không sầu muộn, không khóc lóc.” 1
720. “Những vị có trí tuệ hành động như vậy, họ là những người có lòng bi mẫn, họ giúp cho vượt qua nỗi sầu muộn, giống như Sujāta đã giúp cho người cha.” 2. Bổn Sanh Thanh Niên Sujāta. [352]
721. “Này Brahmadatta, điều này không thể là mãi mãi, sự an toàn, sự dễ dàng về vật thực, và sự thoải mái ở cơ thể, khi đã hết thời kỳ tốt đẹp, chớ trở nên hốt hoảng, tựa như chiếc bè bị vỡ ở giữa biển khơi.
722. Người ta làm những điều gì thì nhìn thấy những điều ấy ở bản thân, người làm thiện nhìn thấy điều thiện, và người làm ác nhìn thấy điều ác, gieo hạt giống như thế nào thì mang lại kết quả như thế ấy.”
723. “Điều này là lời nói của thầy dạy học, thầy Pārāsariya đã nói điều ấy: ‘Con chớ làm việc ác, sau này con sẽ hối hận về việc ác đã làm ấy.’
724. Này Piṅgiya, chính là cây này, nó có cành cây tỏa rộng, ở nơi này ta đã giết chết một ngàn vị Sát-đế-lỵ, ở nơi này đã được trang hoàng, đã được bôi tinh dầu trầm hương, chính nỗi khổ đau ấy đã quay trở lại với ta.
725. Nàng có làn da màu vàng, có thân thể được bôi trầm hương, tựa như nhánh non của cây sobhañjana đã được vươn lên, ta sẽ qua đời không được nhìn thấy nàng Ubbarī, điều ấy sẽ làm cho ta đau khổ hơn là cái chết.” 3. Bổn Sanh Cành Cây Tỏa Rộng. [353]
1 Ba câu kệ 717, 718, 719 tương tự ba câu kệ 1216, 1217, 1218 của tập Kinh Vimānavatthupāḷi - Chuyện Thiên Cung (TTPV tập 30, trang 201).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Maṇikuṇḍalavaggo
726. Uragova tacaṃ jiṇṇaṃ hitvā gacchati saṃ tanuṃ, 1 evaṃ sarīre nibbhoge pete kālakate 2 sati.
727. Ḍayhamāno na jānāti ñātīnaṃ paridevitaṃ, tasmā etaṃ na socāmi gato so tassa yā gati.
728. Anabbhito 3 tato āga 4 ananuññāto5 ito gato, yathā gato6 tathā gato tattha kā paridevanā.
729. Ḍayhamāno na jānāti ñātīnaṃ paridevitaṃ, tasmā etaṃ na socāmi gato so tassa yā gati.
730. Sace rode kisā7 assaṃ tassā me kiṃ phalaṃ siyā, ñātimittasuhajjānaṃ bhiyyo no aratī siyā.
731. Ḍayhamāno na jānāti ñātīnaṃ paridevitaṃ, tasmā etaṃ na socāmi gato so tassa yā gati.
732. Yathāpi dārako candaṃ gacchantamanurodati, evaṃ sampadamevetaṃ yo petamanusocati.
733. Ḍayhamāno na jānāti ñātīnaṃ paridevitaṃ, tasmā etaṃ na socāmi gato so tassa yā gati.
734. Yathāpi udakakumbho bhinno appaṭisandhiyo, evaṃ sampadamevetaṃ yo petamanusocati.
735. Ḍayhamāno na jānāti ñātīnaṃ paridevitaṃ, tasmā etaṃ na socāmi gato so tassa yā gatī ”ti. 4. Uragajātakaṃ.
736. Aññe socanti rodanti aññe assumukhā janā,8 pasannamukhavaṇṇosi kasmā ghata9 na socasi.
1 5 santanuṃ - Syā; nānuññāto - Syā. 6 san tanuṃ - PTS. yathāgato - Ma, PTS. 2 7 kālaṅkate - Ma. kīsā - Syā; 3 anavhito - Ma; kisī - PTS. 8 anavhāto - PTS. añño assumukho jano - PTS. 4 9 āgā - Ma, Syā, PTS. ghaṭa - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Bông Tai Ngọc Ma-ni
726. “Giống như con rắn từ bỏ lớp vỏ già cỗi, phần thân thể của mình, rồi ra đi, tương tự như thế ấy, khi thân xác không còn lợi ích, khi là người đã ra đi, đã từ trần.
727. Người đang bị đốt cháy không hay biết việc than khóc của các thân quyến; do đó tôi không sầu muộn về việc này, người ấy đã đi đến cảnh giới dành cho người ấy.” 1
728. “Không được gọi, từ nơi kia nó đã đi đến; chưa được phép, từ nơi này nó đã ra đi. Nó đã đi đến như thế nào thì nó đã ra đi như thế ấy, trong trường hợp ấy sự than vãn có lợi ích gì?
729. Người đang bị đốt cháy không hay biết việc than khóc của các thân quyến; do đó tôi không sầu muộn về việc này, người ấy đã đi đến cảnh giới dành cho người ấy.”
730. “Nếu tôi khóc, tôi sẽ trở nên tiều tụy; trong trường hợp ấy liệu có được kết quả gì cho tôi? (Việc ấy) còn có thể làm tăng thêm sự ưu sầu cho quyến thuộc bạn bè thân hữu của chúng tôi.
731. Người đang bị đốt cháy không hay biết việc than khóc của các thân quyến; do đó tôi không sầu muộn về việc này, người ấy đã đi đến cảnh giới dành cho người ấy.”
732. “Cũng giống như đứa bé trai khóc lóc đòi mặt trăng đang di chuyển, người sầu tư về kẻ đã quá vãng có sự thành tựu y như vậy.
733. Người đang bị đốt cháy không hay biết việc than khóc của các thân quyến; do đó tôi không sầu muộn về việc này, người ấy đã đi đến cảnh giới dành cho người ấy.”
734. “Này người Bà-la-môn, cũng giống như lọ nước đã bị vỡ, không thể hàn gắn lại, người sầu tư về kẻ đã quá vãng có sự thành tựu y như vậy.
735. Người đang bị đốt cháy không hay biết việc than khóc của các thân quyến; do đó tôi không sầu muộn về việc này, người ấy đã đi đến cảnh giới dành cho người ấy.” 4. Bổn Sanh Con Rắn. [354]
736. “Những người khác sầu muộn, khóc lóc, những người khác có khuôn mặt đẫm nước mắt. Còn ông có vẻ mặt trầm tĩnh, này Ghata, tại sao ông không sầu muộn?”
1 Bổn Sanh này tương tự câu chuyện Ngạ Quỷ Rắn ở tập Kinh Vimānavatthupāḷi - Chuyện Thiên Cung (TTPV tập 30, các trang 18-21). Hai câu kệ 726-727 là lời của người cha, hai câu kệ kế tiếp là lời của người mẹ, sau đó là lời của người em gái, của người vợ góa, và cuối cùng là lời của người tớ gái (PvA, 61-66).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Maṇikuṇḍalavaggo
737. Nābbhatītaharo soko nānāgatasukhāvaho, tasmā dhaṃka 1 na socāmi natthi soko 2 dutīyatā. 3 738. Socaṃ paṇḍu kiso hoti 4 bhattañcassa na ruccati, amittā sumanā honti sallaviddhassa na ruccati. 5 739. Gāme vā yadi vāraññe ninne vā yadi vā thale, ṭhitaṃ maṃ nāgamissati 6 evaṃ diṭṭhapado ahaṃ. 740. Yassattā nālamekova 7 sabbakāmarasāraho, 8 sabbāpi paṭhavī 9 tassa na sukhaṃ āvahissatī ”ti. 5. Ghatajātakaṃ. 10
741. Eko araññe girikandarāyaṃ 11 paggayha paggayha silaṃ pavecchasi,12 punappunaṃ santaramānarūpo kāraṇḍiya13 ko nu tava yidhattho.14 742. Ahaṃ himaṃ sāgarasevitantaṃ samaṃ karissāmi yathāpi pāṇiṃ,15 vikiriya16 sānūni ca pabbatāni ca tasmā silaṃ dariyā17 pakkhipāmi. 743. Nayimaṃ18 mahiṃ arahati pāṇikappaṃ samaṃ manusso karaṇāyameko, maññāmimaññeva dariṃ jigiṃsaṃ19 kāraṇḍiya hāyasi20 jīvalokaṃ. 744. Sace ayaṃ bhūtadharaṃ na sakko21 samaṃ manusso karaṇāyameko, evameva tvaṃ brahme ime manusse nānādiṭṭhike nānayissasi te. 745. Saṅkhittarūpena bhavaṃ mamatthaṃ akkhāsi kāraṇḍiya evametaṃ, yathā na sakkā paṭhavī samāyaṃ kātuṃ22 manussena tathā manussā ”ti. 6. Kāraṇḍiyajātakaṃ.23
1 12 vaṃka - PTS. paggayha mahantaselaṃ pavejjhasi - Syā. 2 13 soke - Ma, Syā, PTS. koraṇḍiya - Ma 3 14 dutiyyatā - PTS. tava idh’ attho - PTS. 4 15 paṇḍukisīhoti - PTS. pāṇi - Ma. 5 16 sallaviddhassa ruppato - Ma, Syā, PTS. vikīriya - Ma. 6 17 na man taṃ āgamissati - PTS. selaṃ kandarāyaṃ - Syā. 7 18 nālam eko - PTS. na imaṃ - PTS. 8 19 sabbakāmarasāharo - Ma, Syā, PTS. jigīsaṃ - Ma. 9 20 pathavī - Ma. hāhasi - Ma, PTS. 10 21 ghaṭajātakaṃ - Ma; sakkā - Ma; sattho - PTS. 22 dhaṅkajātakaṃ - Syā. kattuṃ - Ma. 11 23 girikandarāya - PTS. koraṇḍiyajātakaṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Bông Tai Ngọc Ma-ni
737. “Sầu muộn không đem lại việc đã qua, không mang đến hạnh phúc ở tương lai. Vì thế, này Dhaṃka, ta không sầu muộn; sầu muộn không phải là người bạn.
738. Trong khi sầu muộn thì trở nên vàng vọt, ốm o, đối với người này thức ăn không được ưa thích. Các kẻ thù trở nên mừng rỡ, là điều không được ưa thích đối với người bị mũi tên (sầu muộn) đâm thủng.
739. (Sầu muộn) sẽ không xảy đến cho ta dầu ta ở làng hoặc ở rừng, dầu ta ở đất trũng hoặc ở đất bằng; điều căn bản đã được ta nhận thức như vậy.
740. Bản thân người nào, chỉ một mình, không đủ khả năng để đem lại mọi hỷ lạc của thiền, thì toàn bộ trái đất cũng sẽ không mang đến hạnh phúc cho người ấy.” 5. Bổn Sanh Vua Ghata. [355]
741. “Một mình con lần lượt bê từng tảng đá bỏ vào hang núi ở trong rừng, với dáng vẻ vội vã lặp đi lặp lại, này Kāraṇḍiya, ở đây có lợi ích gì cho con?”
742. “Chính con sẽ làm cho trái đất bốn bề giáp với biển cả này bằng phẳng, thậm chí giống như bàn tay, sau khi đã san bằng các đồi và các ngọn núi; vì thế, con ném đá vào hang động.”
743. “Một người sử dụng bàn tay không đủ khả năng để làm công việc san bằng trái đất này. Này Kāraṇḍiya, ta nghĩ rằng trong lúc cố gắng lấp đầy chỉ một hang động này, con sẽ từ bỏ mạng sống.”
744. “Nếu một người không có thể làm công việc san bằng quả địa cầu này, thưa vị Bà-la-môn, tương tự y như vậy, với những người này, là những người có quan điểm khác biệt, thầy sẽ không hướng dẫn họ được.”
745. “Này ông, ông đã nói ý nghĩa cho ta bằng hình thức tóm tắt. Này Kāraṇḍiya, điều ấy là như vậy. Giống như trái đất này bằng phẳng là không thể được, những con người với con người là tương tự như thế.” 6. Bổn Sanh Thanh Niên Kāraṇḍiya. [356]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Maṇikuṇḍalavaggo
746. Vandāmi taṃ kuñjara 1 saṭṭhihāyanaṃ āraññakaṃ yūthapatiṃ yasassiṃ, pakkhehi taṃ pañjalikaṃ karomi mā me vadhī 2 puttake dubbalāya. 747. Vandāmi taṃ kuñjara1 ekacāriṃ āraññakaṃ pabbatasānugocaraṃ, pakkhehi taṃ pañjalikaṃ karomi mā me vadhī puttake dubbalāya. 748. Vadhissāmi 3 te laṭukike puttakāni kiṃ me tuvaṃ 4 kāhasi dubbalāsi, sataṃ sahassānipi 5 tādisīnaṃ vāmena pādena papothayeyya. 6 749. Na heva sabbattha balena kiccaṃ balaṃ hi bālassa vadhāya hoti, karissāmi te nāgarājā 7 anatthaṃ yo me vadhī puttake dubbalāya. 750. Kākañca passa laṭukikaṃ maṇḍūkaṃ nīlamakkhikaṃ, ete nāgaṃ aghātesuṃ passa verassa verinaṃ, tasmā 8 veraṃ na kayirātha appiyena ca 9 kenacī ”ti. 7. Laṭukikajātakaṃ.
751. Ahameva dūsiyā bhūnahatā rañño mahāpatāpassa, etaṃ muñcatu10 dhammapālaṃ hatthe me deva chedehi.11 752. Ahameva dūsiyā bhūnahatā rañño mahāpatāpassa, etaṃ muñcatu10 dhammapālaṃ pāde me deva chedehi.11 753. Ahameva dūsiyā bhūnahatā rañño mahāpatāpassa, etaṃ muñcatu10 dhammapālaṃ sīsaṃ me deva chedehi. 11 754. Nahanūnimassa12 rañño mittāmaccā ca vijjare suhadā, ye na vadanti rājānaṃ mā ghātayi orasaṃ puttaṃ. 755. Nahanūnimassa rañño mittā ñātī ca13 vijjare suhadā, ye na vadanti rājānaṃ mā ghātayi atrajaṃ puttaṃ. 756. Candanarasānulittā14 bāhā chijjanti dhammapālassa, dāyādassa pathavyā15 pāṇā me deva rujjhantī ”ti. 8. Culladhammapālajātakaṃ.16
1 kuñjaraṃ - Syā. 2 10 vadhi - Syā, evaṃ sabbattha. pamuñcatu - PTS. 3 11 vamissāmi - Ma. chedahi - Syā. 4 12 tvaṃ = Syā. na hi nūnimassa - Ma; 5 satasahassānipi - Syā. naha nūnimassa - Syā; 6 papothayeyyaṃ - Ma, PTS; na ha nūnimassa - PTS. 13 pappothayeyyaṃ - Syā. ñātī mittā ca - Ma. 7 14 nāgarāja - Syā. candanasārānulittā - Ma, Syā, PTS. 8 15 tasmā hi - Ma, Syā, PTS. paṭhabyā - Syā. 9 16 appiyenapi - Ma, Syā; api yena ca - PTS. cūḷadhammapālajātakaṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Bông Tai Ngọc Ma-ni
746. “Thưa ông voi, tôi xin đảnh lễ ngài, vị có sáu mươi năm tuổi, ở trong rừng, chúa bầy, có danh vọng. Tôi chắp hai cánh lại làm lễ ngài. Xin ngài chớ hại chết những chim con yếu ớt của tôi.”
747. “Thưa ông voi, tôi xin đảnh lễ ngài, vị độc hành, ở trong rừng, đi kiếm ăn ở vùng núi đồi. Tôi chắp hai cánh lại làm lễ ngài. Xin ngài chớ hại chết những chim con yếu ớt của tôi.”
748. “Ta sẽ giết hại những chim cút con của ngươi. Ngươi là loài yếu ớt, ngươi sẽ làm gì ta? Đối với một trăm ngàn chim cút như thế ấy, ta có thể dẫm nát với bàn chân trái.”
749. “Không hẳn ở mọi nơi đều có việc phải làm với sức mạnh, chính sức mạnh đem lại sự chết chóc cho kẻ ngu. Này voi chúa, ta sẽ làm điều bất lợi đối với ngươi, kẻ đã giết hại những chim con yếu ớt của ta.”
750. “Hãy nhìn xem con quạ, con chim cút, con ếch, và con nhặng xanh. Những con vật này đã giết chết con voi. Hãy nhìn xem người có thù hận đưa đến sự thù hận; vì thế, không nên tạo ra sự thù hận với kẻ không yêu mến và với bất cứ người nào.” 7. Bổn Sanh Chim Cút. [357]
751. “Chính Thiếp là nữ tiện nhân, là người phá hoại sự thăng tiến của đức vua Mahāpatāpa. Xin hãy thả tự do cho đứa bé Dhammapāla này. Tâu bệ hạ, xin ngài hãy ra lệnh chặt hai cánh tay của thiếp.
752. Chính Thiếp là nữ tiện nhân, là người phá hoại sự thăng tiến của đức vua Mahāpatāpa. Xin hãy thả tự do cho đứa bé Dhammapāla này. Tâu bệ hạ, xin ngài hãy ra lệnh chặt hai bàn chân của thiếp.
753. Chính Thiếp là nữ tiện nhân, là người phá hoại sự thăng tiến của đức vua Mahāpatāpa. Xin hãy thả tự do cho đứa bé Dhammapāla này. Tâu bệ hạ, xin ngài hãy ra lệnh chặt cái đầu của thiếp.”
754. “Chẳng lẽ vị vua này không có các bạn bè, các quan cố vấn, và các thân hữu? Và họ không nói với đức vua rằng: ‘Xin bệ hạ chớ giết chết đứa con trai ruột của mình.’
755. Chẳng lẽ vị vua này không có các bạn bè, các bà con, và các thân hữu? Và họ không nói với đức vua rằng: ‘Xin bệ hạ chớ giết chết đứa con trai ruột của mình.’
756. Hai cánh tay được bôi tinh dầu trầm hương của Dhammapāla, người thừa kế lãnh thổ, bị chặt đứt, tâu bệ hạ, hơi thở của thiếp bị tắc nghẹn.” 8. Tiểu Bổn sanh Dhammapāla. [358]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Maṇikuṇḍalavaggo
757. Vikkama re mahāmiga vikkama re harīpada, 1 chinda vārattikaṃ 2 pāsaṃ nāhaṃ ekā vane rame. 758. Vikkamāmi na pāremi bhūmiṃ sumbhāmi 3 vegasā, daḷho vārattiko 4 pāso pādaṃ me parikantati. 759. Attharassu palāsāni asiṃ nibbāha 5 luddaka, paṭhamaṃ maṃ hanitvāna 6 hana pacchā mahāmigaṃ. 760. Na me sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā bhāsantiṃ mānusiṃ migiṃ, tvañca bhadde sukhī hohi eso cāpi mahāmigo. 761. Evaṃ luddaka nandassu saha sabbehi ñātihi, yathāhamajja nandāmi muttaṃ disvā mahāmigan ”ti. 9. Suvaṇṇamigajātakaṃ.
762. Vāti gandho timirānaṃ kusamuddo ca 7 ghosavā, dūre ito hi susandhi 8 tambakāmā tudanti maṃ. 763. Kathaṃ samuddamatari kathaṃ addakkhi serumaṃ, 9 kathaṃ tassā ca tuyhañca ahu 10 saggasamāgamo. 11 764. Bharukacchā12 payātānaṃ vāṇijāna dhanesinaṃ,13 makarehambhidā14 nāvā phalakenāhamaplaviṃ.15 765. Sā maṃ saṇhena mudunā niccaṃ candanagandhinī, aṅkena16 uddharī bhaddā mātā puttaṃva orasaṃ. 766. Sā maṃ annena pānena vatthena sayanena ca, attanāpi ca maddakkhī17 evaṃ tamba vijānahī ”ti.18 10. Susandhijātakaṃ.19
Maṇikuṇḍalavaggo paṭhamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Athajinavaroharitaṃ tiṇako athabhinnaplavo uragovaghato, dariyā puna kuñjara bhūnahatā migaputtamasaggavarena dasa.
--ooOoo--
1 vikkama re haripāda vikkama re mahāmiga - Ma. 2 12 varattikaṃ - Syā. kurukacchā - Ma; bharukaccha - PTS. 3 13 sumhāmi - PTS. vāṇijānaṃ dhanesinaṃ - Ma, Syā, PTS. 4 14 varattiko - Syā. makarehi abhidā - Ma; 5 nibbaha - PTS. maṅkarehi bhidā - Syā; 6 vadhitvāna - Ma, Syā. makarehi bhinnā - PTS. 7 15 va - Syā, PTS. phalakena mahaṇṇavaṃ - Syā; 8 ito suyonandī - Ma; phalaken’ aham aplaviṃ - PTS. 16 ito hi susandhī - Syā; aṅgena - Ma, Syā. 17 ito pi sussondī - PTS. mandakkhī - Ma, Syā, PTS. 9 18 sedumaṃ - Ma. vijānāhī ti - Ma. 10 19 ahū - PTS. suyonandījātakaṃ - Ma; 11 sagga samāgamo - Ma, PTS; susandhijātakaṃ - Syā; aggasamāgamo - Syā. sussondijātakaṃ - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Bông Tai Ngọc Ma-ni
757. “Hỡi nai lớn, chàng hãy cố gắng. Hỡi chân vàng, chàng hãy cố gắng. Chàng hãy giựt đứt lưới bẫy với đai da. Một mình, thiếp sẽ không vui thích ở khu rừng.” 758. “Ta cố gắng nhưng không thoát được. Ta tống mạnh vào mặt đất. Lưới bẫy với đai da cứng rắn cứa đứt bàn chân của ta.” 759. “Này người thợ săn, ông hãy trải rộng các lá cây, rồi hãy rút gươm ra. Ông hãy giết chết tôi trước, rồi giết chết con nai lớn sau.” 760. “Ta chưa từng được nghe hay được thấy con nai cái nói tiếng người. Này nai hiền, cầu cho ngươi và luôn cả con nai lớn ấy được an lành.” 761. “Này người thợ săn, mong rằng ông cùng với tất cả thân quyến được vui mừng như vầy, giống như tôi hôm nay được vui mừng, sau khi nhìn thấy con nai lớn được cứu thoát.” 9. Bổn Sanh Con Nai Vàng. [359]
762. “Mùi hương của các hoa timira thoảng đến, và vùng biển nhỏ có âm thanh vang dội. Nàng Susandhi ở xa nơi này lắm, sự mong muốn của đức vua Tamba thúc giục tôi.” 763. “Làm thế nào ngươi đã vượt qua biển cả, làm thế nào ngươi đã nhìn thấy hòn đảo Seruma? Này Sagga, làm thế nào đã có sự gặp gỡ giữa nàng và ngươi được?” 764. “Chiếc thuyền của các thương buôn tầm cầu tài sản khởi hành từ Bharukaccha đã bị vỡ tan bởi các con hải quái, tôi đã trôi nổi nhờ vào tấm ván gỗ. 765. Công nương ấy, luôn có mùi thơm của trầm hương, đã nâng tôi dậy bằng cơ thể mịn màng, mềm mại, tựa như người mẹ bồng ẵm đứa con trai ruột. 766. Nàng ấy đã làm tôi thỏa mãn với cơm, nước, y phục, và chỗ nằm, và đích thân nàng cũng đã chăm sóc tôi. Tâu đức vua Tamba, ngài hãy nhận biết như vậy.” 10. Bổn Sanh Hoàng Hậu Susandhi. [360]
Phẩm Bông Tai Ngọc Ma-ni là thứ nhất.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Giờ chuyện bị tước đoạt, người có cỏ xanh tươi, rồi chiếc bè bị vỡ, giống như con rắn, vua Ghata, ở hang động, thưa ông voi, người phá hoại sự thăng tiến, con nai, với chuyện Sagga cao quý, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Vaṇṇārohavaggo
2. VAṆṆĀROHAVAGGO
767. Vaṇṇārohena jātiyā balanikkamaṇena ca, 1 subāhu na mayā seyyo sudāṭha 2 iti bhāsati.
768. Vaṇṇārohena jātiyā balanikkamaṇena ca,1 sudāṭho na mayā seyyo subāhu iti bhāsati.
769. Evañce maṃ viharantaṃ subāhu samma dubbhasi, nadānāhaṃ tayā saddhiṃ saṃvāsamabhirocaye.
770. Yo paresaṃ vacanāni saddahetha 3 yathātathaṃ, khippaṃ bhijjetha mittasmiṃ verañca pasave bahuṃ.
771. Na so mitto yo sadā appamatto bhedāsaṅkī randhamevānupassī, yasmiñca seti 4 urasīva putto sa ve mitto yo abhejjo parehī ”ti. 1. Vaṇṇārohajātakaṃ.
772. Sīlaṃ seyyo sutaṃ seyyo iti me saṃsayo ahū,5 sīlameva sutā seyyo iti me natthi saṃsayo.
773. Moghā jāti ca vaṇṇo ca sīlameva kiruttamaṃ, sīlena anupetassa sutenattho na vijjati.
774. Khattiyo ca adhammaṭṭho vesso cādhammanissito, te pariccajjubho loke upapajjanti duggatiṃ.
775. Khattiyā brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālapukkusā, idha dhammaṃ caritvāna bhavanti tidive samā.
776. Na vedā saṃparāyāya na jāti nopi6 bandhāvā, sakañca sīlaṃ saṃsuddhaṃ7 samparāyasukhāvahan ”ti.8 2. Sīlavīmaṃsajātakaṃ.
1 5 balanikkamanena ca - Ma, Syā; ahu - Ma, Syā. 6 balā nikkamanena ca - PTS. nāpi - Ma; napi - Syā. 2 7 sudāṭho - Syā. sīlasaṃsuddhaṃ - Syā. 3 8 saddaheyya - Ma. samparāyāya sukhāya cāti - Ma; 4 setī - Ma, PTS. samparāyasukhāya cā ti - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Màu Da Và Dáng Vóc
2. PHẨM MÀU DA VÀ DÁNG VÓC
767. “Có nghe sư tử Sudāṭha nói rằng: ‘Cọp Subāhu không hơn ta về màu da và dáng vóc, về dòng dõi, về sức mạnh, và về sự dũng cảm,’ có đúng không?”
768. “Có nghe cọp Subāhu nói rằng: ‘Sư tử Sudāṭha không hơn ta về màu da và dáng vóc, về dòng dõi, về sức mạnh, và về sự dũng cảm,’ có đúng không?
769. Này bạn Subāhu, trong khi tôi sống như vậy nếu bạn muốn phản bội tôi, thì từ nay, tôi sẽ không thích thú việc cộng trú với bạn nữa.
770. Kẻ nào tin các lời nói của những người khác là sự thật, thì có thể bị sứt mẻ tình bạn một cách mau chóng và tạo ra sự thù hận với nhiều người.
771. Kẻ nào luôn cảnh giác, ngờ vực sự chia rẽ, có sự soi mói khuyết điểm, kẻ ấy không phải là bạn. Người nào không bị chia cắt bởi những kẻ khác, và ở người nào (có thể) trông cậy được (không có sự nghi ngờ, không có sự sợ hãi), tựa như đứa con trai nằm dựa vào ngực (mẹ), người ấy quả thật là bạn.” 1 1. Bổn Sanh Màu Da và Dáng Vóc. [361]
772. “Thần đã có hoài nghi rằng: ‘Giới hạnh là tốt hơn, hay kiến thức là tốt hơn.’ Hoài nghi của thần không còn nữa: ‘Giới hạnh là tốt hơn kiến thức.’
773. Dòng dõi và sắc đẹp là vô ích, nghe nói chỉ có giới hạnh là tối thượng. Đối với người không thành tựu giới hạnh, lợi ích do kiến thức không tồn tại.
774. Vị Sát-đế-lỵ duy trì phi pháp và thương nhân nương tựa phi pháp, những kẻ ấy tái sanh vào khổ cảnh sau khi lìa bỏ cả hai thế giới (người và trời).
775. Các Sát-đế-lỵ, các Bà-la-môn, các thương buôn, các nô bộc, các người hạ tiện, và các người hốt rác, sau khi thực hành đức hạnh ở nơi này, sẽ được bình đẳng ở cõi trời.
776. Các kiến thức không đưa đến tương lai, dòng dõi cũng không, các thân quyến cũng không, và giới hạnh hoàn toàn trong sạch của bản thân là nguồn đem lại hạnh phúc ở tương lai.” 2. Bổn Sanh Suy Xét Về Giới. [362]
1 Giống câu kệ 257 của Suttanipātapāḷi - Kinh Tập (TTPV tập 29, trang 79).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Vaṇṇārohavaggo
777. Hiriṃ tarantaṃ vijigucchamānaṃ tavāhamasmiṃ 1 iti bhāsamānaṃ, seyyāni kammāni anādiyantaṃ neso mamanti iti taṃ 2 vijaññā.
778. Yaṃ hi kayirā taṃ hi vade yaṃ na kayirā na taṃ vade, akarontaṃ bhāsamānaṃ parijānanti paṇḍitā.
779. Na so mitto yo sadā appamatto bhedāsaṅkī randhamevānupassī, yasmiñca seti 3 urasīva putto sa ve mitto yo abhejjo parehi.
780. Pāmojjakaraṇaṃ 4 ṭhānaṃ pasaṃsāvahanaṃ sukhaṃ, phalānisaṃso bhāveti vahanto porisaṃ dhuraṃ.
781. Pavivekarasaṃ pītvā 5 rasaṃ upasamassa ca, 6 niddaro hoti nippāpo dhammapītirasaṃ pivan ”ti. 3. Hirijātakaṃ.
782. Ko nu santamhi pajjote aggipariyesanaṃ caraṃ, addakkhi rattiṃ 7 khajjotaṃ jātavedaṃ amaññatha.
783. Svāssa8 gomayacuṇṇāni abhimatthaṃ tiṇāni ca, viparītāya saññāya nāsakkhi pajjaletave.9
784. Evampi anupāyena atthaṃ na labhate mago,10 visāṇato gavaṃ dohaṃ yattha khīraṃ na vindati.
785. Vividhehi upāyehi atthaṃ papponti māṇavā, niggahena amittānaṃ mittānaṃ paggahena ca.
786. Seṇimokkho palābhena11 vallabhānaṃ nayena ca, jagatiṃ jagatīpālā12 āvasanti vasundharan ”ti. 4. Khajjopaṇakapañho.13
1 8 tavāhamasmī - Ma, PTS; svassa - Ma. 9 tavāhamasmi - Syā. sañjaletave - PTS. 2 10 naṃ - Ma, Syā. migo - Ma; 3 setī - Ma. mūgo - Syā. 4 11 pāmujjakaraṇaṃ - PTS. senāmokkhapalābhena - Ma; 5 pitvā - Ma, Syā. seṇīmokkhūpalābhena - Syā. 6 12 upasamessa ca - PTS. jagatipālā - Ma. 7 13 ratti - Ma. khajjopanakapañho - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Màu Da Và Dáng Vóc
777. “Người vượt qua liêm sỉ, xem thường (tình bạn), người nói rằng: ‘Tôi là thuộc về bạn,’ người không chọn lấy các công việc tốt hơn, nên biết rõ về kẻ ấy rằng: ‘Người này không phải là bạn của ta.’
778. Có thể làm điều gì thì nên nói điều ấy, không thể làm điều gì thì không nên nói điều ấy. Các bậc sáng suốt biết rõ người nói mà không làm. 1
779. Kẻ nào luôn cảnh giác, ngờ vực sự chia rẽ, có sự soi mói khuyết điểm, kẻ ấy không phải là bạn. Người nào không bị chia cắt bởi những kẻ khác, và ở người nào (có thể) trông cậy được (không có sự nghi ngờ, không có sự sợ hãi), tựa như đứa con trai nằm dựa vào ngực (mẹ), người ấy quả thật là bạn.” 2
780. Trong khi thực hành phận sự của con người, người cân nhắc về kết quả và sự lợi ích làm tăng trưởng (tình bạn thông qua) việc tạo ra sự vui thích, sự nâng đỡ, sự đem lại lời khen tặng, sự thoải mái.
781. Sau khi đã uống hương vị của sự ẩn cư và hương vị của sự an tịnh, người uống hương vị hoan hỷ của Giáo Pháp trở nên không còn buồn bực, không còn ác xấu.” 3 3. Bổn Sanh Sự Liêm Sỉ. [363]
782. “Người nào, trong khi có cây đèn, trong khi đi tìm kiếm ngọn lửa, đã nhìn thấy con đom đóm lúc ban đêm và đã nghĩ là ngọn lửa?
783. Kẻ ấy, trong khi nghiền nát bụi phân bò và các cỏ khô ở con đom đóm (để nhóm lửa), do hiểu biết sai lệch, đã không thể làm bùng cháy ngọn lửa.
784. Cũng như vậy, bằng cách thức sai trái, kẻ ngu không đạt được sự lợi ích trong khi vắt sữa bò cái từ sừng bò, là nơi không tìm thấy sữa.
785. Con người nhận được lợi ích theo nhiều cách thức, nhờ vào sự quở trách của những kẻ thù và nhờ vào sự nâng đỡ của các thân hữu.
786. Nhờ việc thu phục các tướng lãnh của quân đội, và nhờ vào kế hoạch của các cận thần, các vị chúa tể trái đất cư ngụ ở trái đất, nơi cất giữ nhiều của cải.” 4. Bổn Sanh Con Đom Đóm. [364]
1
Giống câu kệ 585 ở trang 179.
2
Giống câu kệ 257 của Suttanipātapāḷi - Kinh Tập (TTPV tập 29, trang 79) và câu kệ 771 của tập Kinh này.
3
Giống câu kệ 205 của tập Kinh Dhammapadapāḷi - Pháp Cú (TTPV tập 28, trang 77).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Vaṇṇārohavaggo
787. Dhuttomhi 1 samma sumukha jūte akkhaparājito, harehi 2 ambapakkāni viriyante 3 bhakkhayāmase.
788. Alikaṃ vata maṃ samma abhūtena pasaṃsasi, 4 ko te suto vā diṭṭho vā sumukho nāma makkaṭo.
789. Ajjāpi me tvaṃ 5 manasi yaṃ maṃ tvaṃ ahituṇḍika, 6 dhaññāpaṇaṃ pavisitvā matto chātaṃ hanāsi maṃ.
790. Tāhaṃ saraṃ dukkhaseyyaṃ api rajjampi kāraye, nevāhaṃ 7 yācito dajjaṃ tathā hi bhayatajjito.
791. Yañca jaññā kule jātaṃ gabbhe tittaṃ amacchariṃ, tena sakhiñca mittañca dhīro sandhātumarahatī ”ti. 5. Ahituṇḍikajātakaṃ. 8
792. Madhuvaṇṇaṃ madhurasaṃ madhugandhaṃ visaṃ ahu, gumbiyo ghāsamesāno araññe odahī visaṃ.
793. Madhu iti9 maññamānā ye taṃ visamasāyisuṃ,10 tesaṃ taṃ kaṭukaṃ āsi maraṇaṃ tenupāgamuṃ.
794. Ye ca kho paṭisaṅkhāya visaṃ taṃ11 parivajjayuṃ, te āturesu sukhitā ḍayhamānesu nibbutā.
795. Evameva manussesu visaṃ kāmā12 samohitā, āmisaṃ bandhanaṃ cetaṃ maccuvaso13 guhāsayo.
796. Evameva ime kāme āturā paricārake,14 ye sadā parivajjenti15 saṅgaṃ loke upaccagun ”ti. 6. Gumbiyajātakaṃ.
1 9 vuttomhi - PTS. madhū ti - PTS. 2 10 sevehi - PTS. visamakhādisuṃ - Ma, Syā; 3 vīriyaṃ te - Ma; vīriyante - Syā. visaṃ samāsāsisuṃ - PTS. 4 11 pasaṃsayi - PTS. visanti - Syā. 5 12 taṃ - Ma, Syā, PTS. visakāmā - Syā. 6 13 ahiguṇḍika - PTS. maccuveso - Ma, PTS. 7 14 neva taṃ - PTS. paricārike - Ma, Syā. 8 15 ahiguṇḍikajātakaṃ - PTS. parivajjanti - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Màu Da Và Dáng Vóc
787. “Này anh bạn có khuôn mặt đẹp, ta là kẻ đánh bạc, bị thua vì những con xúc xắc ở sòng bạc. Bạn hãy ném xuống những trái xoài chín, chúng ta sẽ thọ hưởng sự nỗ lực của bạn.”
788. “Này ông bạn, quả thật ông ca ngợi không đúng về ta bằng điều dối trá; ông đã nghe hoặc đã thấy con khỉ nào được gọi là có khuôn mặt đẹp?
789. Này người bắt rắn, hôm nay vẫn còn trong trí của ta về việc ông đối xử với ta, sau khi đi vào tiệm bán ngũ cốc, ông bị say rượu, đã đánh đập ta lúc ta đang bị đói khát.
790. Trong khi ta nhớ lại việc nằm dài khổ sở, thậm chí ông có cho ta làm vua, ta sẽ không bao giờ ban thưởng (xoài) cho ông dầu được cầu xin, bởi vì ta đã bị kinh hoàng vì sợ hãi như thế ấy.
791. Và nếu biết người nào đã được sanh ra trong gia đình danh giá, được nuôi dưỡng đầy đủ lúc ở bào thai, không bỏn xẻn, bậc sáng trí có thể kết giao bạn bè và thân hữu với người ấy.” 5. Bổn Sanh Người Bắt Rắn. [365]
792. “Chất độc có màu sắc của mật ong, có vị của mật ong, có hương của mật ong. Dạ-xoa Gumbiya, với sự tìm kiếm thực phẩm, đã đặt để chất độc ở trong rừng.
793. Những kẻ nào nghĩ rằng: ‘Mật ong’ rồi đã ăn vào chất độc ấy. Đối với những kẻ ấy, chất ấy có vị cay. Họ đã đi đến cái chết vì chất độc ấy.
794. Và quả thật những người nào, sau khi xem xét, đã lánh xa chất độc ấy, những người ấy được an lạc, được thoát khỏi các cơn bệnh đang thiêu đốt.
795. Tương tự y như thế ở loài người, chất độc là các dục đã được phô bày, và vật chất này là sự trói buộc, quyền lực của thần chết có sự trú ngụ ở thân xác này.
796. Tương tự y như thế, những người nào luôn luôn lánh xa các dục, các bệnh tật, các sự trói buộc này, những người ấy vượt qua sự quyến luyến ở thế gian.” 6. Bổn Sanh Dạ-xoa Gumbiya. [366]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Vaṇṇārohavaggo
797. Yvāyaṃ 1 sāḷiya 2chāpoti kaṇhasappaṃ agāhayi, tena sappenayaṃ daṭṭho hato pāpānusāsako.
798. Ahanantamahantāraṃ 3 yo naro hantumicchati, evaṃ so nihato seti yathāyaṃ puriso hato.
799. Ahanantamaghātentaṃ 4 yo naro hantumicchiti, evaṃ so nihato seti yathāyaṃ puriso hato.
800. Yathā paṃsumuṭṭhiṃ puriso paṭivātaṃ paṭikkhipe, tameva so rajo hanti tathāyaṃ 5 puriso hato.
801. Yo appaduṭṭhassa narassa dussati suddhassa posassa anaṅgaṇassa, tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto ”ti. 7. Sāḷiyajātakaṃ. 6
802. Amittahatthatthagatā tacasārasamappitā, pasannamukhavaṇṇattha7 kasmā tumhe na socatha.
803. Na socanāya paridevanāya attho ca labbhā8 api appakopi, socantamenaṃ dukhitaṃ viditvā paccatthikā attamanā bhavanti.
804. Yato ca kho paṇḍito āpadāsu na vedhati atthavinicchayaññū, paccatthikāssa dukhitā9 bhavanti disvā mukhaṃ avikāraṃ purāṇaṃ.
805. Jappena10 mantena subhāsitena anuppadānena paveṇiyā vā, yathā yathā yattha labhetha atthaṃ tathā tathā tattha parakkameyya.
806. Yato ca jāneyya alabbhaneyyo mayāva11 aññena vā esa attho, asocamāno adhivāsayeyya kammaṃ daḷhaṃ kinti karomidānī ”ti. 8. Tacasārajātakaṃ.
1 yo ’yaṃ - PTS. 2 sāliyao - Syā, PTS. 7 pasannamukhavaṇṇāttha - Ma, Syā; 3 ahantāramahantāraṃ - Ma; pasannamukhavaṇṇātha - PTS. 8 ahantaramahantāraṁ - Syā. atthova labbho - Ma, PTS. 4 9 ahantāramaghātentaṃ - Ma. dukkhitā - PTS. 5 10 yathāyaṃ - Syā, PTS. japena - PTS. 6 11 sāliyajātakaṃ - Syā, PTS. mayā vā - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Màu Da Và Dáng Vóc
797. “Kẻ này đã bảo đứa trẻ nắm lấy con rắn độc màu đen bảo là ‘con chim sáo con,’ kẻ này đã bị con rắn ấy cắn; kẻ chỉ dạy điều ác đã bị giết chết.
798. Kẻ nào muốn giết chết người không đánh đập và không phải là kẻ sát nhân, kẻ ấy bị giết chết nằm dài như vậy, giống như người đàn ông bị giết chết (bởi con rắn).
799. Kẻ nào muốn giết chết người không đánh đập và không giết hại, kẻ ấy bị giết chết nằm dài như vậy, giống như người đàn ông bị giết chết (bởi con rắn).
800. Giống như người tung ra nắm bụi đất ngược chiều gió, bụi bặm ấy hãm hại chính kẻ ấy, tương tự như người đàn ông bị giết chết (bởi con rắn).
801. Kẻ nào làm điều xấu xa đến người không làm điều xấu xa, đến người trong sạch, không có ô nhiễm, điều ác xấu sẽ nung nấu chính kẻ ngu ấy, tựa như bụi bặm li ti được tung ra ngược chiều gió.” 7. Bổn Sanh Con chim Sáo. [367]
802. “Bị rơi vào trong tay của kẻ thù, bị trói buộc bởi cật của cây tre, các ngươi vẫn có sắc mặt điềm tĩnh, tại sao các ngươi không sầu muộn?”
803. “Lợi ích không thể nào đạt được do sầu muộn, do than vãn, thậm chí chỉ là chút ít. Sau khi biết kẻ ấy đang sầu muộn, bị khổ sở, các địch thủ trở nên hoan hỷ.
804. Và thật vậy, bởi vì người sáng suốt trong những lúc rủi ro, không run rẩy, biết cách phán quyết tình huống. Các địch thủ của người này bị đau khổ, sau khi nhìn thấy khuôn mặt như cũ, không thay đổi.
805. Do việc lẩm bẩm (cầu nguyện), do chú thuật, do việc khéo nói, do việc hối lộ, hoặc do dòng dõi gia tộc, ở nơi nào có thể đạt được lợi ích theo cách này hay cách khác, thì ở nơi ấy nên nỗ lực theo cách thức như thế ấy.
806. Và khi có thể biết được rằng lợi ích ấy là không thể đạt được bởi chính ta hoặc bởi người khác, không nên sầu muộn và nên chịu đựng (nghĩ rằng): ‘Nghiệp là chắc chắn, ta làm gì giờ đây?’” 8. Bổn Sanh Cật Của Cây Tre. [368]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Vaṇṇārohavaggo
807. Kyāhaṃ devānamakaraṃ kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā, yamme sirasmiṃ ohacca 1 cakkaṃ bhamati matthake.
808. Atikkamma ramaṇakaṃ sadāmattañca dūbhakaṃ, brahmatarañca 2 pāsādaṃ kenaṭṭhena 3 idhāgato.
809. Ito bahutarā bhogā atra maññe bhavissare, iti etāya saññāya passa maṃ vyasanaṃ gataṃ.
810. Catubbhi aṭṭhajjhagamā aṭṭhakāhi ca soḷasa, 4 soḷasāhi ca battiṃsa 5 atricchaṃ cakkamāsado, icchāhatassa posassa cakkaṃ bhamati matthake.
811. Upari visālā duppūrā 6 icchā visadagāminī, 7 ye taṃ8 anugijjhanti te honti cakkadhārino ”ti. 9. Mittavindakajātakaṃ.9
812. Haṃso palāsamavaca nigrodho samma jāyati, aṅkasmiṃ te nisinnova so te mammāni checchati.10
813. Vaḍḍhatumeva11 nigrodho patiṭṭhassa bhavāmahaṃ, yathā pitā ca mātā ca12 evameso13 bhavissati.
814. Yaṃ tvaṃ aṅkasmiṃ vaḍḍhesi khīrarukkhaṃ bhayānakaṃ, āmanta kho taṃ gacchāma vuḍḍhimassa14 na ruccati.
815. Idāni kho maṃ bhāyati15 mahāneru nidassanaṃ, haṃsassa anabhiññāya mahā me bhayamāgataṃ.
816. Na tassa vuḍḍhi16 kusalappasatthā yo vaḍḍhamāno ghasate patiṭṭhaṃ, tassūparodhaṃ parisaṅkamāno patārayī mūlavadhāya dhīro ”ti. 10. Palāsajātakaṃ.
Vaṇṇārohavaggo dutiyo.
1 8 ūhacca -PTS. ye ca taṃ - Ma, Syā, PTS. 2 9 brahmattarañca - Ma, PTS. mittavindukajātakaṃ - Syā; 3 kenatthena - Ma, Syā, PTS. mittavindajātakaṃ - PTS. 4 10 aṭṭhāhipi ca soḷasa - Ma, PTS; chejjati - Syā. 11 aṭṭhābhi cāpi soḷasa - Syā. vaḍḍhatāmeva - Ma, Syā, PTS. 5 12 bāttiṃsa - Ma; pitā vā mātā vā - PTS. 13 dvattiṃsa - Syā. evaṃ me so - Ma. 6 14 uparivisālaṃ duppūraṃ - PTS. vaḍḍhi-m-assa - PTS. 7 15 icchā visaṭagāminī - Ma; bhāyeti - Ma. 16 icchāvisaṭagāminiṃ - PTS. vaḍḍhi - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Màu Da Và Dáng Vóc
807. “Tôi đã làm điều gì đối với chư Thiên, điều ác gì đã được tạo ra bởi tôi khiến bánh xe giáng xuống đầu và quay tròn ở trên đỉnh đầu (của tôi)?”
808. “Sau khi đã vượt qua lâu đài pha-lê, lâu đài bạc, lâu đài ngọc ma-ni, và lâu đài vàng, vì mục đích gì mà ngươi đã đi đến nơi này?”
809. “Tôi nghĩ rằng các của cải nơi kia sẽ nhiều hơn nơi này, như vậy, do ý nghĩ này, ngài hãy nhìn xem tôi đã đi đến sự bất hạnh.”
810. “Với bốn (nữ nhân), gã đã đi đến tám, và với tám rồi mười sáu, và với mười sáu rồi ba mươi hai (nữ nhân), trong khi ước muốn quá lố, gã nhận lấy bánh xe. Bánh xe quay tròn ở trên đầu của kẻ bị hành hạ bởi ước muốn. 1
811. Các ước muốn quá to lớn là khó được làm cho đầy đủ, chúng có khuynh hướng lan tỏa rộng ra. Những kẻ nào thèm muốn điều ấy, những kẻ ấy trở thành những người mang bánh xe (ở trên đầu).” 9. Bổn Sanh Mittavindaka. [369]
812. “Con thiên nga đã nói với vị thần ở cây palāsa rằng: ‘Này bạn, cây đa sanh ra và mọc rễ ở nơi chạng ba của bạn. Nó sẽ cắt đứt mạng sống của bạn.”
813. “Hãy để cho cây đa lớn lên. Ta sẽ là chỗ nương tựa cho nó giống như người cha và người mẹ, nó sẽ là như vậy đối với ta.”
814. “Việc bạn để cho cây con, mầm gây nguy hiểm, lớn lên ở chạng ba, chúng tôi đã nói điều ấy và chúng tôi ra đi; việc lớn lên của nó không làm chúng tôi thích thú.”
815. “Giờ đây, nó quả thật làm tôi sợ hãi. Sau khi hiểu rõ lời chỉ dạy vĩ đại như ngọn núi Neru của chim thiên nga, nỗi sợ hãi to lớn đã đến với tôi.”
816. “Cái gì hủy hoại nơi nương tựa trong khi lớn lên, sự phát triển của cái ấy không được các bậc thiện nhân khen ngợi. Trong khi nghi ngờ sự phá hoại của nó, bậc sáng trí đã giải quyết bằng sự tiêu diệt tận gốc rễ.” 10. Bổn Sanh Cây Palāsa. [370]
Phẩm Màu Da Và Dáng Vóc là thứ nhì.
1 Giống câu kệ 104 ở trang 43.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Aḍḍhavaggo
3. AḌḌHAVAGGO
817. Evambhūtassa te rāja āgatassa vase 1 mamaṃ, 2 atthi nu koci pariyāyo yo taṃ dukkhā pamocaye.
818. Evambhūtassa me tāta āgatassa vase1 tava, natthi no koci pariyāyo yo maṃ dukkhā pamocaye.
819. Nāññaṃ sucaritaṃ rāja nāññaṃ rāja subhāsitaṃ, tāyate maraṇakāle evamevitaraṃ dhanaṃ.
820. Akkocchi maṃ avadhi maṃ ajini maṃ ahāsi me, ye taṃ 3 upanayhanti veraṃ tesaṃ na sammati.
821. Akkocchi maṃ avadhi maṃ ajini maṃ ahāsi me, ye taṃ na upanayhanti 4 veraṃ tesūpasammati.
822. Nahi verena verāni sammantīdha kudācanaṃ, averena ca sammanti esa dhammo sanantano ”ti. 1. Dīghitikosalajātakaṃ. 5
823. Agārā paccupetassa anāgārassa6 te sato, samaṇassa na taṃ sādhu yaṃ petamanusocasi.
824. Saṃvāsena have sakka manussassa migassa vā, hadaye jāyate pemaṃ taṃ na7 sakkā asocituṃ.
825. Mataṃ marissaṃ rodanti ye rudanti lapanti ca, tasmā tvaṃ isi mā rodi8 roditaṃ moghamāhu santo.
826. Roditena have brahme mato peto samuṭṭhahe, sabbe saṅgamma rodāma aññamaññassa ñātake.
827. Ādittaṃ vata maṃ santaṃ ghatasittaṃva pāvakaṃ, vārinā viya osiñcaṃ sabbaṃ nibbāpaye daraṃ.
828. Abbahī9 vata me sallaṃ yamāsi hadayanissitaṃ,10 yo me sokaparetassa puttasokaṃ apānudi.
1 vaso - PTS. 2 6 mama - Ma, Syā, PTS. anagārassa - Ma. 3 7 ye ca taṃ - Ma, Syā. na taṃ - Ma. 4 8 ye ca taṃ nupanayhanti - Ma; rudi - PTS. 9 ye ca taṃ nūpanayhanti - Syā. abbūḷhaṃ - Syā. 5 10 dīghītikosalajātakaṃ - Ma, Syā. yamāsi hadayassitaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Một Nửa
3. PHẨM MỘT NỬA
817. “Tâu bệ hạ, khi bệ hạ đã trở thành như vầy, đã rơi vào quyền lực của thần, có cách thức nào đó có thể giúp cho bệ hạ thoát khỏi khổ đau chăng?” 818. “Này khanh, khi trẫm đã trở thành như vầy, đã rơi vào quyền lực của khanh, chẳng có cách thức nào có thể giúp cho trẫm thoát khỏi khổ đau cả.” 819. “Tâu bệ hạ, không có cái gì khác ngoài tánh nết tốt đẹp, tâu bệ hạ, không có cái gì khác ngoài lời nói tốt đẹp có thể hộ trì (bệ hạ) vào thời điểm từ trần, tài sản khác là tương tự y như vậy. 820. Nó đã sỉ vả tôi, nó đã đánh đập tôi, nó đã chế ngự tôi, nó đã tước đoạt của tôi. Những người nào ấp ủ điều ấy, sự thù hận của những người ấy không được lặng yên. 821. Nó đã sỉ vả tôi, nó đã đánh đập tôi, nó đã chế ngự tôi, nó đã tước đoạt của tôi. Những người nào không ấp ủ điều ấy, sự thù hận ở những người ấy được lặng yên. 822. Ở thế gian này, các sự thù hận không bao giờ được lặng yên bởi sự hận thù, và chúng được lặng yên bởi sự không thù hận; điều này là quy luật cổ xưa.” 1 1. Bổn Sanh Vua Dīghiti Xứ Kosala. [371] 823. “Ông là người đã rời khỏi gia đình, sống không nhà, là người tốt, là vị Sa-môn, đối với ông việc ấy là không tốt, là việc ông sầu tư về người đã từ trần. 824. “Thật vậy, thưa Thiên Chủ Sakka, do việc sống chung với con người hay con thú, sự yêu thương sanh khởi trong tim; không thể nào không sầu muộn về người (hay thú) ấy.” 825. “Những người nào khóc lóc người đã chết và người sẽ chết, những người ấy sẽ mãi khóc lóc và than vãn. Này ẩn sĩ, vì thế, ông chớ khóc lóc. Các thiện nhân đã nói việc khóc lóc là vô ích. 826. Thật vậy, này Bà-la-môn, nếu người đã chết, người đã qua đời có thể sống lại nhờ việc khóc lóc, thì tất cả chúng ta hãy tụ hội lại và khóc lóc cho các thân quyến của người này người khác.” 827. “Quả thật, trong khi tôi đang bị thiêu đốt tựa như ngọn lửa được rưới bơ lỏng, ngài có thể dập tắt tất cả nỗi buồn bực như là đang rưới nước xuống. 828. Khi tôi bị sầu muộn chế ngự, người nào đã xua đi nỗi sầu muộn về người con trai của tôi, người ấy quả thật đã rút ra mũi tên đã cắm vào trái tim của tôi.
1 Các câu kệ 820, 821, 822 giống các câu kệ 3, 4, 5 của tập Kinh Dhammapadapāḷi - Pháp Cú (TTPV tập 28, trang 27).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Aḍḍhavaggo
829. Sohaṃ abbūḷhasallosmi vītasoko anāvilo, na socāmi na rodāmi tava sutvāna vāsavā ”ti. 2. Migapotajātakaṃ. 1 830. Kuhiṃ gatā kattha gatā iti lālappatī jano, ahameva eko 2 jānāmi udapāne mūsikā hatā. 831. Yathetaṃ 3 iti cīti ca 4 gadrabhova nivattasi, udapāne mūsikaṃ hantvā yavaṃ bhakkhetum 5icchasi. 832. Daharo cāsi 6 dummedha paṭhamuppattiko 7 susu, dīghametaṃ samāsajja 8 na te dassāmi jīvitaṃ. 833. Nāntalikkhabhavanenāhaṃ 9 nāṅgaputtasirena vā, 10 puttena hi patthayito silokehi pamocito. 834. Sabbaṃ sutamadhīyetha hīnamukkaṭṭhamajjhimaṃ, sabbassa atthaṃ jāneyya na ca sabbaṃ payojaye, hoti tādisako kālo yattha atthāvahaṃ sutan ”ti. 3. Mūsikajātakaṃ.
835. Sabbaṃ bhaṇḍaṃ samādāya pāraṃ tiṇṇosi brāhmaṇa, paccāgaccha lahuṃ khippaṃ mampi tārehidānito. 11 836. Asanthukaṃ 12 maṃ cirasanthutena niminni bhotī13 adhuvaṃ14 dhuvena, mayāpi bhotī nimineyya aññaṃ ito ahaṃ dūrataraṃ gamissaṃ. 837. Kāyaṃ eḷagalāgumbe15 karoti ahuhāsiyaṃ,16 nayidha naccaṃ vā gītaṃ vā17 tālaṃ vā susamāhitaṃ, anamhi kāle18 sussoṇi19 kinnu jagghasi sobhane. 838. Sigāla20 bāla dummedha appapaññosi21 jambuka, jino22 macchañca pesiñca kapaṇo viya jhāyasi. 839. Sudassaṃ vajjaṃ aññesaṃ attano pana duddasaṃ, jinā23 patiñca jārañca mampi tvaññeva24 jhāyasi.
1 13 migapotakajātakaṃ - PTS. nimīni bhotī - Ma; 2 ahameveko - Ma, Syā. nimini bhotī - Syā. 3 14 yañcetaṃ - Ma, Syā. addhuvaṃ - Ma. 4 15 iti cintī ca - Syā. eḷagaṇigumbe - Syā. 5 16 bhakkhitum - Syā. ahuhāliyaṃ - PTS. 6 17 casi - PTS. nayīdha naccagītaṃ vā - Ma. 7 18 paṭhamuppattito - PTS. anamhikāle - Ma, Syā; 8 dīghañcetaṃ samāsajja - Ma; anamhakāle - PTS. 19 dīghañcetaṃ samāpajja - Syā. susoṇi - Ma. 9 20 nāntalikkhabhavanena - Ma, Syā, PTS. siṅgāla - Ma. 10 21 nāṅgaputtapinena vā - Ma; appaññosi - PTS. 22 n’ aṅgaputtapinena - PTS. jīno - Ma, PTS; jinno - Syā. 11 23 tārehi dānito - Ma, PTS; jīnā - Ma, PTS; jinnā - Syā. 24 tārehidāni bho - Syā. maññe tvaññeva - Ma; 12 asanthutaṃ - Ma, Syā, PTS. tvam pi maññe va - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Một Nửa
829. Tôi đây, có mũi tên đã được rút ra, có sự sầu muộn đã được xa lìa, không bị vẩn đục. Thưa Thiên Chủ, sau khi lắng nghe ngài, tôi không sầu muộn, không khóc lóc.” 1 2. Bổn Sanh Nai Con. [372] 830. “‘Nó đã đi đâu? Nó đã đi nơi nào?’ người ta lải nhải như thế. Chỉ một mình trẫm biết, con chuột 2 đã bị chết ở trong giếng nước.” 831. “Giống như việc ngươi đi tới đi lui chỗ này và chỗ khác tựa như con lừa, sau khi đã giết chết con chuột ở trong giếng nước, có phải ngươi muốn nhai lúa mạch?” 832. “Này kẻ ngu muội, ngươi là con nít, còn non trẻ, ở giai đoạn đầu của cuộc đời. Sau khi cầm lấy vật có cán dài này, ta sẽ không cho ngươi toàn mạng sống.” 833. “Ta chưa ngự đến cung điện ở cõi trời, hoặc chưa thoát khỏi sự liên hệ với thân thể của ta hoặc với đứa con trai, tuy nhiên, ta bị chính đứa con trai cầu mong cho chết và ta được thoát chết nhờ những bài thơ. 834. Nên học tập mọi loại kiến thức thấp thỏi, cao siêu, và trung bình. Nên hiểu biết ý nghĩa của tất cả và không nên gắn bó với tất cả. Vào thời điểm như thế ấy, kiến thức là có sự đem lại lợi ích.” 3. Bổn Sanh Con Chuột. [373] 835. “Này Bà-la-môn, sau khi cầm lấy tất cả hành lý, chàng đã vượt đến bờ kia. Chàng hãy mau quay trở lại, và cấp tốc đưa luôn cả thiếp vượt khỏi nơi này liền bây giờ.” 836. “Nàng ơi, nàng đã chọn ta là người không thân thiết thay thế người chồng thân thiết lâu nay, là người không chung thủy thay thế người chồng chung thủy. Nàng hỡi, nàng cũng có thể chọn người khác thay thế ta. Từ nơi này, ta sẽ đi xa hơn nữa.” 837. “Cô nàng nào cười lớn tiếng ở bụi cây bã đậu? Ở đây, không có nhảy múa, hoặc ca hát, hoặc vỗ tay theo nhịp. Này cô nàng có mông đẹp, vào thời điểm của sự khóc lóc, này người đẹp, vì sao nàng lại cười giỡn?” 838. “Này chó rừng ngu si, ngu muội, này sơn cẩu, ngươi là kẻ thiểu trí. Ngươi đã mất con cá và miếng thịt. Ngươi bị bứt rứt như là kẻ khốn khổ.” 839. “Lỗi của những người khác thì dễ nhìn thấy, trái lại của bản thân thì khó nhìn thấy. Nàng đã bị mất người chồng và người tình, chính nàng còn bị bứt rứt hơn ta nữa.”
1 Ba câu kệ 827, 828, 829 tương tự ba câu kệ 1216, 1217, 1218 của tập Kinh Vimānavatthupāḷi - Chuyện Thiên Cung (TTPV tập 30, trang 201), và ba câu kệ 717, 718, 719 ở trang 209. 2 Ở đây có sự chơi chữ, từ mūsikā có nghĩa là con chuột, vừa là tên người nữ tỳ trong câu chuyện. Vua cha nói đến ‘con chuột’ bị giết chết, nhưng vị hoàng tử lầm tưởng rằng vua cha đã biết việc vị hoàng tử ấy giết chết cô nữ tỳ Mūsikā (ND).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Aḍḍhavaggo
840. Evametaṃ migarāja yathā bhāsasi jambuka, sā nūnāhaṃ ito gantvā bhattu hessaṃ vasānugā. 841. Yo hare mattikaṃ thālaṃ 1 kaṃsathālampi so hare, kataṃyeva 2 tayā pāpaṃ punapevaṃ karissasī ”ti. 4. Culladhanuggahajātakaṃ. 3 842. Idāni khomhi sukhito arogo nikkaṇṭako nippatito kapoto, kāhāmidāni hadayassa tuṭṭhiṃ tathāhi maṃ maṃsasākaṃ baleti. 843. Kāyaṃ balākā sikhinī 4 corī laṅghipitāmahā, 5 oraṃ balāke āgaccha caṇḍo me vāyaso sakhā. 844. Alaṃ hi te jagghitāye mamaṃ disvāna edisaṃ, vilūnaṃ sūdaputtena piṭṭhimaddena 6 makkhitaṃ. 845. Sunhāto suvilittosi annapānena tappito, kaṇṭho7 ca te veḷuriyo agamā nu8 kajaṅgalaṃ. 846. Mā te mitto amitto vā agamāsi kajaṅgalaṃ, piñchāni9 tattha lāyitvā kaṇṭhe bandhanti vaṭṭanaṃ.10 847. Puna pāpajjasī samma sīlaṃ hi tava tādisaṃ, na hi mānusakā bhogā subhuñjā honti pakkhinā ”ti.11 5. Kapotajātakaṃ. Aḍḍhavaggo tatiyo. ***** TASSUDDĀNAṂ Atha vaṇṇā sasīla hiri labhate sumukhāmisasāliyamittavaro, atha cakka palāsa sarāja sato yavabālakapotakaṃ paṇṇarasā ”ti. Pañcakanipāto niṭṭhito. ***** TATRA VAGGUDDĀNAṂ Jinañca vaṇṇaṃ asamaṃ vaggupari sudesitā jātakanti pañca vīsati, mahesino brahmacarittamuttama mavoca gāthā atthavatī subyañjanā ”ti. --ooOoo--
1 mattikāthālaṃ - PTS. 2 7 katañceva - Syā. kaṇṭhe - Ma, Syā, PTS. 3 8 cūḷadhanuggahajātakaṃ - Ma. agamāsi - Syā. 4 9 sikhino - Ma. piñjāni - Syā, PTS. 5 10 laṅghīpitāmahā - Syā, PTS. vaḍḍhanaṃ - PTS. 6 11 piṭṭhamaṇḍena - Ma; piṭṭhamaṭṭhena - Syā. pakkhino ti - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Một Nửa
840. “Này chúa tể của loài thú, này sơn cẩu, điều ấy là như vậy, giống như ngươi nói. Chắc chắn ta đây, sau khi đi khỏi nơi này, sẽ là người vợ phục tùng chồng.” 841. “Kẻ nào có thể lấy trộm cái đĩa bằng đất sét, kẻ ấy có thể lấy trộm cái đĩa bằng đồng. Nàng đã dám làm việc xấu xa, thì nàng sẽ còn làm như vậy nữa.” 4. Bổn Sanh Tiểu Xạ Thủ. [374] 842. “Bây giờ, ta quả thật an vui, không bệnh tật, không kẻ ngăn chặn, chim bồ câu đã đi ra ngoài. Giờ đây, ta sẽ làm điều vui thích ở trong lòng, đúng như thế, món thịt và rau tươi làm cho ta khỏe mạnh.” 843. “Này hạc nâu có chỏm lông, này thứ trộm cắp, này tổ tiên của loài cò, ai đây nhỉ? Này hạc nâu, hãy đi đến nơi khác, con quạ bạn của tôi là dữ tợn.” 1 844. “Thôi đi với việc cười giỡn của bạn, sau khi nhìn thấy tôi ở tình trạng như thế này! Tôi đã bị người con trai của đầu bếp vặt lông và bôi trét bột ở thân” 845. “Bạn đã được tắm rửa kỹ càng, đã được thoa dầu kỹ lưỡng, đã được thỏa mãn với cơm ăn và nước uống. Và cổ của bạn có hạt ngọc bích, phải chăng bạn đã đi đến Kajaṅgala?” 846. “Chớ để bạn hay thù của bạn đi đến Kajaṅgala. Tại nơi ấy, chúng đã nhổ các lông của tôi và buộc mảnh sành vào ở cổ.” 847. “Này bạn, bạn lại phạm vào điều ác, bởi vì bản chất của bạn là như thế ấy, bởi vì của cải thuộc con người là không dễ gì thọ dụng bởi loài chim.”2 5. Bổn Sanh Chim Bồ Câu. [375] Phẩm Một Nửa là thứ ba. ***** TÓM LƯỢC (HAI) PHẨM NÀY Giờ là màu da, có giới hạnh, sự liêm sỉ, người đạt được (lợi ích), khuôn mặt đẹp, vật chất, con chim sáo, chuyện kẻ thù, rồi bánh xe, cây palāsa, với đức vua, đối với người tốt, lúa mạch, loài ngu si, và chim bồ câu là thứ mười lăm. Nhóm Năm Kệ Ngôn được chấm dứt. ***** TÓM LƯỢC CÁC PHẨM Ở NHÓM NÀY Bị tước đoạt, và màu da, không bằng phẩm ở phía trên, đã khéo được thuyết giảng, hai mươi lăm chuyện Bổn Sanh, về sự thực hành Phạm hạnh tối thượng của bậc Đại Ẩn Sĩ, Ngài đã nói những câu kệ ngôn có ý nghĩa, có văn tự khéo léo. --ooOoo--
1 2 Giống câu kệ 427 ở trang 141. Giống câu kệ 432 ở trang 141.
VI. CHAKKANIPĀTO 1. AVĀRIYAVAGGO
848. Māssu kujjhi 1 bhūmipati māssu kujjhi1 rathesabha, kuddhaṃ appaṭikujjhanto rājā raṭṭhassa pūjito. 849. Gāme vā yadi vāraññe ninne vā yadi vā thale, sabbattha-m-anusāsāmi 2 māssu kujjhi1 rathesabha. 850. Avāriyapitā nāma ahu gaṅgāya nāviko, pubbe janaṃ tārayitvā 3 pacchā yācati vetanaṃ, tenassa bhaṇḍanaṃ hoti na ca bhogehi vaḍḍhati. 851. Atiṇṇaṃyeva yācassu apāraṃ tāta nāvika, añño hi tiṇṇassa mano añño hoti taresino. 4 852. Gāme vā yadi vāraññe ninne vā yadi vā thale, sabbatthamanusāsāmi2 māssu kujjhi1 nāvika. 853. Yāyevānusāsaniyā 5 rājā gāmavaraṃ adā, tāyevānusāsaniyā 6 nāviko paharī mukhaṃ. 7 854. Bhattaṃ bhinnaṃ hatā bhariyā gabbho ca 8 patito chamā, migova jātarūpena na tenatthaṃ avaḍḍhitun ”ti.9 1. Avāriyajātakaṃ.
855. Mā tāta kujjhi na hi sādhu kodho bahumpi te adiṭṭhaṃ assutañca, mātā pitā disatā10 setaketu ācariyamāhu disataṃ pasatthā. 856. Agārino annadapānavatthadā11 avhāyikā tampi disaṃ vadanti, esā disā paramā setaketu yaṃ patvā dukkhī sukhino bhavanti. 857. Kharājinā jaṭilā paṅkadantā dumukkharūpā12 ye me japanti13 mante, kacci nu te mānusike14 payoge idaṃ vidū parimuttā apāyā.
1 9 māsu kujjha - Ma, Syā. abandhi sūti - Ma, PTS. 2 10 sabbattha anusāsāmi - Ma. disā tāta - Syā; disā tā - PTS. 3 11 tāretvāna - Ma, PTS. annapānavatthadā - Syā. 4 12 pāresino - Ma; tiresino - Syā. dummakkharūpā - Ma; 5 yāy’ eva anusāsaniyā - Syā, PTS. dummukkharūpā - PTS. 6 13 tāy’ eva anusāsaniyā - Syā, PTS. yeme jappanti - Ma; 7 pahari mukhe - PTS. ye ’me japanti - PTS. 8 14 va - PTS. mānusake - Ma, Syā, PTS.
VI. NHÓM SÁU KỆ NGÔN 1. PHẨM GÃ CHÈO ĐÒ
848. “Tâu vị chúa tể của trái đất, xin bệ hạ chớ nóng giận. Tâu đấng thủ lãnh xa binh, xin bệ hạ chớ nóng giận. Trong khi không nóng giận lại với kẻ đã nổi nóng, đức vua được đất nước tôn vinh.
849. Dầu ở làng hoặc ở rừng, dầu ở đất trũng hoặc ở đất bằng, ở tất cả mọi nơi, thần khuyên bảo rằng, tâu đấng thủ lãnh xa binh, xin bệ hạ chớ nóng giận.”
850. “Người cha của nàng Avāriyā đã là người chèo đò ở sông Gaṅgā. Gã đưa người qua sông trước, sau đó mới đòi hỏi tiền công. Vì thế, có sự cãi lộn dành cho gã, và gã không làm gia tăng các của cải.
851. Này người chèo đò thân mến, ông hãy đòi hỏi khi người ta còn chưa qua đến bờ bên kia. Bởi vì, người đã qua sông có ý nghĩ khác, người tầm cầu sự qua sông có ý nghĩ khác.
852. Dầu ở làng hoặc ở rừng, dầu ở đất trũng hoặc ở đất bằng, ở tất cả mọi nơi, ta khuyên bảo rằng, này người chèo đò, xin ông chớ nóng giận.”
853. “Chỉ với lời khuyên bảo, đức vua đã ban cho ân huệ một ngôi làng; với chính lời khuyên bảo ấy, người chèo đò đã đánh vào mặt.
854. Bữa ăn bị vỡ tan, người vợ bị đánh, và bào thai bị sẩy rơi ở mặt đất. Tựa như con thú với khối vàng, gã chèo đò không làm tăng trưởng lợi ích với lời khuyên bảo ấy.” 1. Bổn Sanh Gã Chèo Đò. [376]
855. “Này con, chớ nóng giận, bởi vì sự giận dữ là không tốt, cũng có nhiều việc con chưa được thấy và chưa được nghe. Này Setaketu, mẹ cha là phương hướng, các bậc xuất chúng đã nói thầy dạy học là phương hướng.
856. Các gia chủ, những người cho cơm ăn, cho nước uống và vải mặc, các bậc Thánh nhân nói hạng người ấy cũng là phương hướng. Này Setaketu, phương hướng kia là tuyệt đối (Niết Bàn), sau khi đạt đến nơi ấy, những kẻ khổ đau trở nên an lạc.”
857. “Có y da dê thô cứng, tóc bện, có răng bị đóng bợn, có bộ dạng lấm lem dơ bẩn, các vị này lẩm nhẩm các chú thuật, phải chăng các vị ấy, trong sự rèn luyện thuộc về nhân gian, là những vị hiểu biết thế gian này, và đã được hoàn toàn thoát khỏi các đọa xứ?”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Avāriyavaggo
858. Pāpāni kammāni karitva 1 rāja bahussuto neva 2 careyya dhammaṃ, sahassavedāpi 3 na taṃ paṭicca dukkhā pamuñce caraṇaṃ apatvā.
859. Sahassavedopi na taṃ paṭicca dukkhā pamuñce caraṇaṃ apatvā, maññāmi vedā aphalā bhavanti sasaññamaṃ 4 caraṇaññeva 5 saccaṃ.
860. Na heva vedā aphalā bhavanti sasaṃyamaṃ caraṇañceva6 saccaṃ, kittiṃ hi7 pappoti adhicca vede santaṃ punoti8 caraṇena danto ”ti. 2. Setaketujātakaṃ.
861. Paṅko ca kāmā palipo ca9 kāmā bhayañca metaṃ timūlaṃ pavuttaṃ, rajo ca dhūmo ca mayā pakāsitā hitvā tuvaṃ pabbaja brahmadatta.
862. Gathito10 ca ratto adhimucchito ca kāmesvāhaṃ11 brāhmaṇa bhiṃsarūpaṃ, taṃ nussahe jīvikattho pahātuṃ kāhāmi puññāni anappakāni.
863. Yo atthakāmassa hitānukampino ovajjamāno na karoti sāsanaṃ, idameva seyyo iti maññamāno punappunaṃ gabbhamupeti mando.
864. So ghorarūpaṃ nirayaṃ upeti subhāsubhaṃ muttakarīsapūraṃ, sattā sakāye na jahanti giddhā ye honti kāmesu avītarāgā.
865. Mīḷhena littā ruhirena makkhitā semhena littā upanikkhamanti, yaṃ yaṃ hi kāyena phusanti tāvade sabbaṃ asātaṃ dukkhameva12 kevalaṃ.
1 6 katvāna - Ma; karitvā - Syā; caraṇaṃ yeva - PTS. 7 karitvāna - PTS. kittiñca - Syā. 2 8 ce na - Ma, PTS. santiṃ puṇeti - Ma, Syā, PTS. 3 9 sahassavedopi - Ma, Syā, PTS. palipā ca - PTS. 4 10 sasaṃyamaṃ - Ma, Syā. gadhito - Ma, Syā; gatito - PTS. 5 11 caraṇameva - Ma; kāmesvahaṃ - Ma. 12 caraṇaṃ ñeva - PTS. dukhameva - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gã Chèo Đò
858. “Tâu bệ hạ, sau khi làm các hành động xấu xa, người có nhiều kiến thức còn có thể không thực hành thiện pháp. Người đã không đạt được sự thực hành, dầu có một ngàn sự hiểu biết, không vì điều ấy mà có thể thoát khỏi khổ đau.”
859. “Người đã không đạt được sự thực hành, dầu có một ngàn sự hiểu biết, không vì điều ấy mà có thể thoát khỏi khổ đau. Ta nghĩ rằng các sự hiểu biết là không có kết quả, chính sự thực hành với sự tự chế ngự là chân lý.
860. “Các sự hiểu biết không hẳn là không có kết quả, chính sự thực hành với sự tự chế ngự là chân lý. Bởi vì người sau khi học tập các sự hiểu biết thì đạt được danh tiếng, còn với sự thực hành, người đã được huấn luyện đạt đến sự an tịnh.” 2. Bổn Sanh Bà-la-môn Setaketu. [377]
861. “Các dục là bùn nhơ, và các dục là bãi lầy, và sự sợ hãi với ba gốc rễ này đã được ta nói đến, bụi bặm và khói mù đã được ta giảng giải, sau khi từ bỏ, này Brahmadatta, xin đức vua hãy xuất gia.”
862. “Này Bà-la-môn, trẫm bị vướng mắc, bị luyến ái, bị mê đắm trong các dục. Là người tầm cầu mạng sống, trẫm không có khả năng để dứt bỏ dục có dáng vẻ hung tợn ấy. Trẫm sẽ làm không ít các phước thiện.”
863. “Trong khi được giáo huấn bởi người có lòng thương tưởng đến điều lợi ích, bởi người có lòng mong muốn sự tiến bộ, kẻ nào không làm theo lời giáo huấn, trong khi nghĩ rằng: ‘Chính điều này là tốt hơn,’ kẻ ngu muội đi đến bào thai lần này đến lần khác.
864. Kẻ ấy đi đến bào thai, ví như địa ngục, có dáng vẻ ghê rợn, nơi không đẹp đẽ đối với những người tốt lành, bị ngập tràn bởi nước tiểu và phân. Những kẻ nào có sự luyến ái chưa được xa lìa khỏi các dục, những kẻ ấy bị dính mắc, bị thèm khát, chúng không từ bỏ bụng mẹ.
865. Chúng chào đời, bị lấm lem bởi phân, bị bôi trét bởi máu, bị lấm lem bởi đàm. Vào khi ấy, bất cứ cái gì chúng chạm đến bằng thân, tất cả đều không có khoái lạc, toàn bộ chỉ là khổ đau.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Avāriyavaggo
866. Disvā vadāmi nahi aññato savaṃ pubbenivāsaṃ bahukaṃ sarāmi, citrāhi gāthāhi subhāsitāhi darīmukho nijjhāpayī sumedhan ”ti. 3. Darīmukhajātakaṃ.
867. Kākoḷā 1 kākasaṅghā ca mayañca patataṃ varā, sabbeva sadisā homa imaṃ āgamma pabbataṃ.
868. Idha sīhā ca vyagghā ca sigālā 2 ca migādhamā, sabbeva sadisā honti ayaṃ ko nāma pabbato.
869. Imaṃ nerunti 3 jānanti manussā pabbatuttamaṃ, idha vaṇṇena sampannā vasanti sabbapāṇino.
870. Amānanā yattha siyā santānaṃ 4 vā vimānanā, hīnasammānanā vā ’pi na tattha vasatiṃ vase. 5
871. Yatthālaso ca 6 dakkho ca sūro bhīru ca pūjiyā, na tattha santo nivasanti 7 avisesakare nage. 8
872. Nāyaṃ neru vibhajati hīnamukkaṭṭhamajjhime,9 avisesakaro neru handa neruṃ jahāmase ”ti. 4. Nerujātakaṃ.
873. Āsāvatī nāma latā jātā cittalatāvane, tassā vassasahassena ekaṃ nibbattate phalaṃ, taṃ devā payirupāsanti tāva dūraphalaṃ satiṃ.10
874. Āsiṃseva11 tuvaṃ rāja āsā phalavatī sukhā, āsiṃsetheva12 so pakkhī āsiṃsetheva12 so dijo.
875. Tassa cāsā13 samijjhittha14 tāva dūragatā satī,15 āsiṃseva11 tuvaṃ rāja āsā phalavatī sukhā.
1 9 kākolā - Ma, Syā. hīnaukkaṭṭhamajjhime - Ma, Syā. 2 10 siṅgālā - Ma; sakuṇā - Syā. dūraphale sati - Syā. 3 11 nerūti - Ma, PTS. āsīseva - Ma. 4 12 santāna - PTS. āsīsateva - Ma; 5 vasatī vase - Syā; āsiṃsatheva - Syā. 13 vasa divase - PTS. tassevāsā - Syā. 6 14 yattha alaso ca - PTS. samijjhati - Ma; 7 vasanti - Ma, Syā. samijjhattha - Syā. 8 15 nare - Ma. sati - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gã Chèo Đò
866. “Ta nói, sau khi nhìn thấy, không phải trong khi nghe từ người khác. Ta nhớ lại vô số kiếp sống trước đây. Với những kệ ngôn phong phú đã được khéo nói, đức Phật Độc Giác Darīmukha đã giúp cho vị vua khôn ngoan thấu hiểu.” 3. Bổn Sanh Bà-la-môn Darīmukha. [378]
867. “Các con quạ đen, các bầy quạ thông thường, và chúng ta là cao quý trong số các loài có cánh; toàn bộ tất cả chúng ta trở nên giống nhau về màu sắc sau khi đi đến ngọn núi này.
868. Ở nơi này, các con sư tử, các con hổ, và các con chó rừng là thấp kém trong số các loài thú; toàn bộ tất cả chúng ta trở nên giống nhau về màu sắc. Ngọn núi này có tên là gì?”
869. “Mọi người đều biết ngọn núi tên Neru này là ngọn núi hạng nhất. Tất cả các sinh vật sống ở nơi này đều có màu sắc vàng.”
870. “Nơi nào có sự không kính trọng hoặc có sự xem thường đối với những người tốt, hoặc thậm chí có sự kính nể đối với những kẻ hạ liệt, không nên sống ở nơi ấy.
871. Nơi nào kẻ lười biếng và người tài ba, bậc dũng cảm và kẻ nhút nhát đều được tôn vinh, những người tốt không sống nơi đó, ở ngọn núi có sự hành xử không phân biệt.
872. Núi Neru này không phân loại hạ liệt, ưu tú, hay trung bình. Núi Neru có sự hành xử không phân biệt. Nào, chúng ta nên lìa bỏ núi Neru.” 4. Bổn Sanh Núi Neru. [379]
873. “Dây leo tên āsāvatī mọc ở khu vườn Cittalatāvana (thuộc cõi Trời), một ngàn năm, nó chỉ sanh ra một trái. Chư Thiên trông chừng cây ấy cho đến khi có được trái cây lâu năm (mới ra quả ấy).
874. Tâu bệ hạ, bệ hạ hãy luôn hy vọng. Niềm hy vọng có được sự kết trái là hạnh phúc. Loài chim ấy cũng luôn hy vọng, loài lưỡng sanh ấy cũng luôn hy vọng.
875. Và niềm ao ước của con chim đã được thành tựu dầu cho đã đi đến nơi xa xôi. Tâu bệ hạ, bệ hạ hãy luôn hy vọng. Niềm hy vọng có được sự kết trái là hạnh phúc.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Avāriyavaggo
876. Sampesi kho maṃ vācāya na ca sampesi kammunā, 1 mālā sereyyakasseva vaṇṇavantā agandhikā.
877. Aphalaṃ madhuraṃ vācaṃ yo mittesu pakubbati, adadaṃ avissajaṃ bhogaṃ sandhi tenassa jīrati.
878. Yaṃ hi kayirā taṃ hi vade yaṃ na kayirā na taṃ vade, akarontaṃ bhāsamānaṃ parijānanti paṇḍitā.
879. Balañca vata me khīṇaṃ pātheyyañca na vijjati, saṅke pāṇūparodhāya handandāni 2 vajāmahaṃ.
880. Etadeva hi me nāmaṃ yaṃ nāmasmiṃ 3 rathesabha, āgamehi mahārāja pitaraṃ āmantayāmahan ”ti. 5. Āsaṅkajātakaṃ.
881. Na me rucci 4 migālopa yassa te tādisā gati, 5 atuccaṃ tāta patasi 6 abhūmiṃ tāta sevasi.
882. Catukkaṇṇaṃva kedāraṃ yadā 7 te paṭhavī 8 siyā, tato tāta nivattassu māssu 9 etto paraṃ gami.
883. Santi aññepi sakuṇā pattayānā vihaṅgamā, akkhittā 10 vātavegena naṭṭhā te sassatīsamā.
884. Akatvā aparaṇṇassa 11 pitu vuddhassa12 sāsanaṃ,13 kāḷe vāte14 atikkamma verambānaṃ15 vasaṃ gato.16
885. Tassa puttā ca dārā ca ye caññe anujīvino, sabbe vyasanamāpāduṃ anovādakare dije.
886. Evampi idha vuddhānaṃ17 yo vākyaṃ nāvabujjhati, atisīmaṃ caro18 ditto gijjhovātītasāsano, sabbe saṃkhya napapponti19 akatvā buddha20sāsanan ”ti. 6. Migālopajātakaṃ.
1 12 kammanā - PTS. vuḍḍhassa - Syā; 2 handa dāni - Ma, Syā, PTS. vaddhassa - PTS. 3 13 nāmasmi - Ma, PTS. bhāsanaṃ - PTS. 4 14 ruci - Syā; kālavāte - Ma, Syā, PTS. 15 ruccaṃ - PTS. verambhānaṃ - Ma, Syā. 5 16 tādisī gatī - Ma. agā - Ma, Syā. 6 17 gacchasi - Syā. vuḍḍhānaṃ - Syā; 7 yathā - Syā. vaddhānaṃ - PTS. 8 18 pathavī - Ma. atisīmacaro - Ma, PTS. 9 19 māsu - Syā. byasanaṃ papponti - Ma, Syā; 10 ukkhittā - Syā. vyasanaṃ papponti - PTS. 11 20 apanandassa - Ma. vaddha - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gã Chèo Đò
876. “Nàng quả thật đã làm ta hài lòng với lời nói, nhưng chưa làm hài lòng bằng hành động, tựa như tràng hoa sereyyaka có sắc không hương.
877. Người nào bày tỏ lời nói ngọt ngào với các bạn bè nhưng không có kết quả, không bố thí, không ban phát của cải, sự liên kết về tình bạn với người ấy bị phai nhạt.
878. Có thể làm điều gì thì nên nói điều ấy, không thể làm điều gì thì không nên nói điều ấy. Các bậc sáng suốt biết rõ người nói mà không làm. 1
879. Sức lực của trẫm quả thật đã bị cạn kiệt, và lương thực dự trữ không còn, trẫm hoài nghi về sự tiêu hoại của mạng sống. Nào, giờ đây, trẫm ra đi.”
880. “Tâu đấng thủ lãnh xa binh, chính tiếng ấy đúng là tên của thiếp, thiếp có tên ấy. Tâu đại vương, xin bệ hạ hãy đi đến gặp cha, thiếp xin thỉnh mời.” 5. Bổn Sanh Nàng Āsaṅkā. [380]
881. “Này Migālopa, đường bay của con như thế ấy không làm cho cha ưa thích. Này con, con bay quá cao. Này con, con bay lượn ra ngoài địa phận.
882. Khi nào đối với con, quả đất trở thành tựa như khoảnh đất hình vuông, này con, từ nơi ấy con nên quay trở lại, chớ bay cao hơn nơi ấy.
883. Cũng có những loài chim khác có sự di chuyển bằng cặp cánh, có sự đi lại ở không trung, bị cuốn đi bởi sức mạnh của gió, chúng bị bỏ mạng, trong lúc nghĩ rằng mình là trường cửu.”
884. “Chim kên kên Migālopa đã không làm theo lời dạy của con chim cha già cả tên Aparaṇṇa. Nó đã vượt quá làn gió đen và đã đi vào vùng tác động của các luồng gió Veramba.
885. Các chim con, các con chim mái, và những những con chim khác sống phụ thuộc vào nó, tất cả đều gánh chịu điều bất hạnh khi con chim kên kên Migālopa không làm theo lời giáo huấn (của chim cha).
886. Cũng y như vậy, ở đây người nào không nhận chân được lời nói của các bậc trưởng thượng, kẻ ấy có sự hành xử vượt quá giới hạn, cao ngạo, tựa như con chim kên kên đã vượt qua lời chỉ dạy. Sau khi không thực hành lời dạy của đức Phật, tất cả không đạt được sự hiểu biết.” 6. Bổn Sanh Kên Kên Migālopa. [381]
1 Giống câu kệ 585 ở trang 179 và 778 ở trang 221 (ND).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Avāriyavaggo
887. Kā nu kāḷena vaṇṇena na cāsi 1 piyadassanā, kā vā tvaṃ kassa vā dhītā kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ.
888. Mahārājassahaṃ dhītā virūpakkhassa caṇḍiyā, ahaṃ kāḷī alakkhikā kāḷakaṇṇīti maṃ vidū, okāsaṃ yācito dehi vasemu tava santike.
889. Kiṃ sīle kiṃ samācāre purise nivisase 2 tuvaṃ, puṭṭhā me kāḷi 3 akkhāhi yathā 4 jānemu taṃ mayaṃ.
890. Makkhī paḷāsī 5 sārambhī issukī maccharī saṭho, so mayhaṃ puriso kanto laddhaṃ yassa vinassati.
891. Kodhano upanāhī ca pisuno 6 ca 7 vibhedako, kaṇṭakavāco8 pharuso so me kantataro tato.
892. Ajjasuveti9 puriso sadatthaṃ nāvabujjhati, ovajjamāno kuppati seyyaso10 atimaññati.
893. Davappaluddho11 puriso sabbamittehi dhaṃsati, so mayhaṃ puriso kanto tasmiṃ homi anāmayā.
894. Apehi etto tvaṃ kāḷi3 netaṃ amhesu vijjati, aññaṃ janapadaṃ gaccha nigame rājadhāniyo.
895. Ahampi kho taṃ jānāmi netaṃ tumhesu vijjati, santi loke alakkhikā saṅgharanti bahuṃ dhanaṃ, ahaṃ devo ca me bhātā ubho naṃ vidhamāmase.12
896. Kā nu dibbena vaṇṇena pathabyā13 suppatiṭṭhitā,14 kā vā tvaṃ kassa vā dhītā kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ.
1 8 cāpi - Ma, Syā, PTS. kaṇḍakavāco - Ma; aṇḍakavāco - PTS. 2 9 nivise - Syā; nivase - PTS. ajja suveti - Ma. Syā; ajja-ssuve ti - PTS. 3 10 kāli - PTS. seyyaṃ so - Ma, PTS. 4 11 kathaṃ - Ma, Syā. davappaladdho puriso - PTS. 5 12 palāsī - PTS. vidhamemasi - PTS. 6 13 pisuṇo - Ma, Syā. paṭhabyā - Syā; pathavyā - PTS. 7 14 hi - PTS. supatiṭṭhitā - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gã Chèo Đò
887. “Nàng nào có màu da đen, và không có vẻ đáng mến? Nàng là ai, hoặc là con gái của ai, làm thế nào chúng tôi có thể biết về nàng?”
888. “Thiếp là con gái của đại vương Virūpakkha có tánh dữ tợn. Thiếp là Kāḷī, là người nữ bất hạnh. Người ta biết rõ thiếp là Kāḷakaṇṇī. Được yêu cầu về chỗ ngụ, xin ngài hãy ban cho. Hãy để cho bọn thiếp cư ngụ bên cạnh ngài.”
889. “Nàng để ý đến người nam có giới đức gì, có tánh hạnh gì? Này Kāḷī, được tôi hỏi, xin nàng hãy giải thích cho chúng tôi có thể biết về nàng.”
890. “Người nam nào có sự gièm pha, ác ý, hung hăng, ganh tỵ, bỏn xẻn, lường gạt, kẻ ấy, đối với thiếp, là người nam đáng yêu; (thiếp sẽ làm cho) phần tài sản của cải đã đạt được của kẻ ấy bị tiêu hoại.
891. Người nam nào giận dữ, thù hằn, đâm thọc, và là kẻ ly gián, có lời nói xóc xỉa, thô lỗ, kẻ ấy, đối với thiếp, là người nam đáng yêu hơn người kia.
892. Người nam không nhận chân được việc có lợi ích (nghĩ rằng): ‘Việc hôm nay, hãy để đến ngày mai,’ là kẻ bị bực tức trong khi được giáo huấn, khi dễ người vượt trội mình.
893. Người nam bị dính mắc vào các thú vui, bị các bạn bè ruồng bỏ, kẻ ấy, đối với thiếp, là người nam đáng yêu; thiếp không phải sầu khổ với kẻ ấy.”
894. “Này Kāḷī, nàng hãy đi khỏi đây, các điều ấy không tìm thấy ở chúng tôi. Nàng hãy đi đến xứ sở khác, đến các thị trấn, đến các kinh thành.”
895. “Quả thật, thiếp cũng biết được chàng, các điều ấy không tìm thấy ở chàng. Ở thế gian có những kẻ không may mắn, họ gom góp được nhiều tài sản, thiếp và vị Thiên nhân anh trai của thiếp, cả hai người thiếp có thể làm tiêu tan tài sản ấy.”
896. “Nàng nào đã khéo hiện ra ở trái đất với màu sắc thuộc cõi trời? Nàng là ai, hoặc là con gái của ai, làm thế nào chúng tôi có thể biết về nàng?”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Avāriyavaggo
897. Mahārājassahaṃ dhītā dhataraṭṭhassa sirīmato, 1 ahaṃ sirī ca lakkhī ca bhūripaññāti maṃ vidū, okāsaṃ yācito dehi vasemu tava santike.
898. Kiṃ sīle kiṃ samācāre purise nivisase 2 tuvaṃ, puṭṭhā me lakkhi akkhāhi yathā 3 jānemu taṃ mayaṃ.
899. Yo cāpi sīte athavāpi uṇhe vātātape ḍaṃsasiriṃsape 4 ca, khudaṃ 5 pipāsaṃ abhibhuyya sabbaṃ rattindivaṃ 6 yo satataṃ niyutto, kālāgatañca na hāpeti atthaṃ so me manāpo nivaseva tamhi. 7
900. Akkodhano mittavā cāgavā ca sīlūpapanno asaṭhojubhūto, 8 saṅgāhako sakhilo saṇhavāco mahattapattopi nivātavutti.
901. Tasmāhaṃ9 pose vipulā bhavāmi ummī10 samuddassa yathāpi vaṇṇaṃ, yo cāpi11 mitte athavā amitte seṭṭhe sarikkhe athavāpi hīne.
902. Atthaṃ carantaṃ athavā anatthaṃ āvī raho saṅgahameva vatte,12 vācaṃ na vajjā pharusaṃ kadāci matassa jīvassa ca tassa homi.
903. Etesa13 yo aññataraṃ labhitvā kantā sirī14 majjati appapañño, taṃ dittarūpaṃ visamaṃ carantaṃ karīsajātaṃ va15 vivajjayāmi.
904. Attanā kurute lakkhiṃ alakkhiṃ kurutattanā, na hi lakkhiṃ alakkhiṃ vā añño aññassa kārako ”ti. 7. Sirikālakaṇṇijātakaṃ.16
1 9 dhataraṭṭhasirīmato - Syā. tasmiṃhaṃ - Ma; 2 nivise - Syā; nivase - PTS. tasmiṃha - Syā. 3 10 kathaṃ - Ma. ūmi - Ma; ūmī - PTS. 4 11 ḍaṃsasirīsape - Ma. vāpi - PTS. 5 12 khuddaṃ - Ma; khudda - Syā. vatto - Syā. 6 13 rattintivaṃ - Ma. etesaṃ - Ma, PTS. 7 14 nivise ca tamhi - Ma; kantaṃ siriṃ - Syā. 15 nivise vatamhi - Syā; karīsaṭhānaṃ va - Ma; nivase ca tamhi - PTS. karīsavācaṃ va - PTS. 8 16 asaṭho ujjubhūto - PTS. sirikāḷakaṇṇijātakaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gã Chèo Đò
897. “Thiếp là con gái của đại vương Dhataraṭṭha có sự vinh quang. Thiếp là Sirī, và là người nữ may mắn. Người ta biết rõ thiếp là Bhūripaññā. Được yêu cầu về chỗ ngụ, xin ngài hãy ban cho. Hãy để cho chúng tôi cư ngụ bên cạnh ngài.”
898. “Nàng để ý đến người nam có giới đức gì, có tánh hạnh gì? Này người nữ may mắn, được tôi hỏi, xin nàng hãy giải thích cho chúng tôi có thể biết về nàng.”
899. “Người nam nào chịu đựng tất cả các sự lạnh hoặc là nóng, gió và nắng, ruồi và các loài bò sát, đói, khát, người nam nào đêm ngày thường xuyên gắn bó (với bổn phận), và không bê trễ việc lợi ích khi thời điểm đến, người ấy là hợp ý đối với thiếp; thiếp để ý đến người ấy.
900. Người nam nào không giận dữ, có sự thân thiện, và có sự xả thí, có giới hạnh, không lường gạt, có bản tính ngay thẳng, là người hào phóng, nói năng tử tế, có lời nói mềm mỏng, dầu đạt được địa vị lớn lao, cũng vẫn có thái độ khiêm tốn.
901. 902. Vì thế, ở nơi người nam ấy, thiếp trở nên không còn nhỏ bé, cũng giống như đối với những người đang quan sát màu sắc của biển cả, thì các làn sóng đang tiến đến chồng lên nhau dường như có vẻ đồ sộ. Và người nam nào, đối với bạn hay thù, đối với người xuất sắc, tương đương, hoặc kém cỏi, trong lúc thực hành điều lợi ích hay là không lợi ích, có thể vận hành sự tiếp độ trực tiếp hay gián tiếp, không nói lời thô lỗ bất cứ lúc nào, thiếp là thuộc về người nam ấy, dầu đã chết hay còn sống.
903. Người nam nào đã đạt được một đức tính nào đó trong số các đức tính này, là kẻ thiểu trí (nghĩ rẵng): ‘Nàng Sirī đáng yêu say mê ta,’ thiếp tránh xa kẻ có bản chất ngạo mạn, đang hành xử không nhất quán ấy, tựa như tránh xa đống phân.
904. Mỗi người tự bản thân tạo ra sự may mắn, tự bản thân tạo ra sự bất hạnh, bởi vì không ai là người tạo ra may mắn hay bất hạnh cho người khác.” 7. Bổn Sanh Tiên Nữ Sirī Và Kālakaṇṇī. [382]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Avāriyavaggo
905. Sucittapattacchadana 1 tambacūḷa vihaṅgama, 2 oroha dumasākhāya mudhā bhariyā bhavāmi te. 906. Catuppadī 3 tvaṃ kalyāṇi dvipadāhaṃ 4 manorame, migī pakkhī asaṃyuttā aññaṃ pariyesa sāmikaṃ. 907. Komārikā te hessāmi mañjukā piyabhāṇinī, vinda maṃ ariyena vedena sāvayā maṃ yadicchasi. 5 908. Sakuṇādini 6 lohitape cori kukkuṭapothini, na tvaṃ ariyena vedena mamaṃ bhattāramicchasi. 909. Evampi caturā 7 nārī disvāna pavaraṃ 8 naraṃ, nenti saṇhāhi vācāhi biḷārī viya kukkuṭaṃ. 910. Yo ve 9 uppatitaṃ atthaṃ na khippamanubujjhati, amittavasamanveti pacchā ca-m-anutappati. 10 911. Yo ca uppatitaṃ atthaṃ khippameva nibodhati, muccate sattusambādhā kukkuṭova biḷariyā ”ti. 8. Kukkuṭajātakaṃ.
912. Dhammaṃ caratha ñātayo dhammaṃ caratha bhaddaṃ vo, 11 dhammacārī sukhaṃ seti asmiṃ loke paramhi ca. 913. Bhaddako vatayaṃ 12 pakkhī dijo paramadhammiko, ekapādena tiṭṭhanto dhammamevānusāsati. 914. Nāssa sīlaṃ vijānātha anaññāya pasaṃsatha, bhutvā aṇḍañca chāpe ca 13 dhammo dhammoti bhāsati. 915. Aññaṃ bhaṇati vācāya aññaṃ kāyena kubbati, vācāya no ca kāyena na taṃ dhammaṃ adhiṭṭhito. 916. Vācāya sakhilo manoviduggo 14 channo kūpasayova kaṇhasappo, dhammadhajo gāmanigamāsu sādhu15 sammato dujjāno16 purisena bāḷisena.
1 sucittapattacchādana - Syā. 2 lambacūlavihaṅgama - PTS. 3 catuppadā - PTS. 4 dipadāhaṃ - PTS. 5 kalyāṇiṃ brahmacāriniṃ - Syā. 6 kuṇapādini - Ma; kuṇapādi - Syā; sakuṇakhādini - PTS. 7 cāturā - Syā. 8 sadhanaṃ - Ma. 9 yo ca - Syā. 10 15 ca anutappati - Ma, Syā. gāmanigamāsusādhu - Ma; 11 bhadda vo - Syā. gāmanigamasādhu PTS. 12 16 vatāyaṃ - Syā. dujjāno - Ma; 13 potañca - Ma, PTS. bhaddako dujjāno - PTS. 14 vācāya sakhilo hoti manopaviduggo siyā paṭicchanno kūpassayo kaṇhasappova dhammaddhajo gāmanigamāsu sādhu sammato dujjāno ayaṁ dhammaddhajo gāmanigamāsu sādhu dujjāno purisena bālisena - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gã Chèo Đò
905. “Hỡi loài chim có lớp vỏ bọc bằng lông với màu sắc sặc sỡ, có mào đỏ chói, từ cành cây chàng hãy đáp xuống, thiếp sẽ là người vợ không sính lễ của chàng.”
906. “Này mỹ nữ, nàng có bốn chân. Này cô nàng quyến rũ, ta có hai chân. Loài thú và loài chim không kết hợp được, nàng hãy tìm kẻ khác làm chồng.”
907. “Thiếp sẽ là người vợ trinh nguyên của chàng, có giọng nói ngọt ngào, có lời nói đáng yêu. Chàng hãy tiếp nhận thiếp với niềm vui thánh thiện, nếu chàng muốn, chàng có thể tuyên bố thiếp là nữ tỳ.”
908. “Này cô nàng hút máu các loài chim, này nữ tặc, này cô nàng sát hại gà trống, nàng muốn ta làm chồng không vì niềm vui thánh thiện.”
909. “Cũng tương tự như vậy, những người nữ khôn lanh, sau khi nhìn thấy người nam cao quý, thì dụ dỗ bằng những lời nói mềm mỏng, ví như con mèo cái dụ dỗ con gà trống.
910. Thật vậy, người nào không mau chóng nhận biết sự việc đã sanh khởi, rồi đi theo sự khống chế của kẻ thù, về sau sẽ hối tiếc.
911. Và người nào mau chóng nhận chân sự việc đã sanh khởi, người ấy thoát khỏi sự áp bức của kẻ thù, tựa như con gà trống với con mèo cái vậy.” 8. Bổn Sanh Con Gà Trống. [383]
912. “Hãy thực hành đạo đức, này các bà con. Hãy thực hành đạo đức, điều tốt lành sẽ đến với quý vị. Người thực hành đạo đức nằm ngủ thoài mái ở đời này và đời sau.”
913. “Con chim này quả thật là bậc hiền thiện, loài lưỡng sanh, bậc đạo đức cao tột. Trong khi đứng bằng một chân, gã giảng dạy thuần về đạo đức.”
914. “Các người không nhận biết bản tính của con thú này, đã không biết các ngươi lại ca ngợi. Sau khi ăn trứng và các chim con, nó luôn nói: ‘Đạo đức! Đạo đức!’
915. Nó nói điều khác bằng lời nói, nó làm bằng thân điều khác. Bằng lời nói chứ không bằng thân, nó không đứng vững ở đạo đức ấy.
916. Nó có sự tử tế về lời nói, có sự khúc mắc về tâm ý, tựa như con rắn độc màu đen ẩn nấp ở trong hang hốc, có biểu hiện đạo đức, là người tốt lành ở trong làng và thị trấn, được công nhận là khó có thể biết được bởi người thiểu trí.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Avāriyavaggo
917. Imaṃ tuṇḍehi pakkhehi pādā cimaṃ viheṭhatha, 1 chavaṃ himaṃ vināsetha nāyaṃ saṃvāsanāraho ”ti. 9. Dhammadhajajātakaṃ. 918. Sace brāhmaṇa gacchasi 2 sāketaṃ 3 añjanāvanaṃ, 4 vajjāsi nandiyaṃ nāma puttaṃ asmāka-orasaṃ, 5 mātā pitā ca te vuddhā 6 te taṃ icchanti passituṃ. 919. Bhuttā mayā nivāpāni 7 rājino pāṇabhojanaṃ, taṃ rājapiṇḍaṃ avabhottuṃ nāhaṃ brāhmaṇamussahe. 920. Odahissāmahaṃ passaṃ khurappāṇissa 8 rājino, tadāhaṃ sukhito mutto api passeyya mātaraṃ. 9 921. Migarājā pure āsiṃ kosalassa niketave, 10 nandiyo nāma nāmena abhirūpo catuppado. 922. Taṃ maṃ vadhitumāgañji 11 dāyasmiṃ añjanāvane, 12 dhanuṃ adejjhaṃ katvāna usuṃ sandhāya kosalo. 13 923. Tassāhaṃ odahiṃ passaṃ khurappāṇissa11 rājino, tadāhaṃ sukhito mutto mātaraṃ daṭṭhumāgato ”ti. 10. Nandiyamigajātakaṃ. 14 Avāriyavaggo paṭhamo. ***** TASSUDDĀNAṂ Atha kujjharathesabhaketuvaro darīmukhasanerutā ca puna, āsānandasirī ca sucittavaro athadhammikanandi migena dasa. --ooOoo--
1 vipothatha - PTS.
2 gacchesi - Ma.
3 sākete - Ma, PTS.
4 ajjunaṃ vanaṃ - Ma; añjanaṃvanaṃ - Syā, PTS.
5 asmākamorasaṃ - Ma, Syā; asmākam orasaṃ - PTS.
6 vuḍḍhā - Syā.
7 nivāpā - PTS
8 khurappānissa - Ma, Syā; khurapāṇissa - PTS.
9
Dānaṃ sīlaṃ pariccāgaṃ ajjavaṃ maddavaṃ tapaṃ akkodhaṃ avihiṃsā ca khantī ca avirodhanaṃ.
Icc-ete kusale dhamme ṭhite passāmi attani, tato me jāyate pīti somansassañ c’ anappakan ti - dve gāthāyo PTS potthake dissate.
10 niketane - Ma.
11 vadhitumāgacchi - Ma, Syā; vadhituṃ āgañchi - PTS.
12 ajjune vane - Ma; añjanāvane - Syā, PTS.
13 dhanuṃ ārajjaṃ katvāna usuṃ sannayha kosalo - Ma;
dhanuṃ ārajjaṃ katvāna usuṃ sandhāya kosalo - Syā.
14 nandiyamigarājajātakaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gã Chèo Đò
917. Hãy tấn công con chim này với các mỏ, với các cánh, và bằng các bàn chân. Hãy tiêu diệt loài tệ hại này. Hạng này không xứng đáng sống chung với chúng ta.” 9. Bổn Sanh Biểu Hiện Đạo Đức. [384]
918. “Này Bà-la-môn, nếu ngài đi đến khu rừng Añjanā ở Sāketa, xin ngài nói với con trai ruột của chúng tôi tên là Nandiya rằng: ‘Mẹ và cha của ngươi đã già, các vị ấy mong muốn được gặp ngươi.’”
919. “Tôi đã thọ dụng các vật nuôi dưỡng, nước uống và thức ăn của đức vua, này Bà-la-môn, tôi không thể ăn không vật thực ấy của đức vua mà không đền đáp.
920. Tôi sẽ phô bày phần bên hông về phía cung tên của đức vua, khi ấy tôi được tự do, thoải mái, và tôi có thể gặp gỡ mẹ của tôi.”
921. “Trước đây, ta đã là con nai chúa ở Niketava thuộc xứ Kosala, tên là Nandiya, là loài bốn chân có vóc dáng xinh đẹp.
922. Vị vua xứ Kosala đã đi đến để giết chết ta đây ở vườn nai thuộc khu rừng Añjanā. Vị vua đã kéo căng dây cung và kết hợp với mũi tên.
923. Ta đã phô bày phần bên hông về phía cung tên của vị vua ấy, khi ấy ta được tự do, thoải mái, ta đã đi đến gặp gỡ mẹ của ta.” 10. Bổn Sanh Con Nai Nandiyamiga. [385]
Phẩm Gã Chèo Đò là thứ nhất.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Giờ chuyện đấng thủ lãnh xa binh nóng giận, chuyện Setaketu, Bà-la-môn Darīmukha, và núi Neru lần nữa, niềm ao ước, không hoan hỷ, tiên nữ Sirī, và chuyện màu sắc sặc sỡ, rồi bậc đạo đức cao tột, với con nai Nandiya, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Senakavaggo
2. SENAKAVAGGO
924. Saccaṃ kirevamāhaṃsu bhastaṃ 1 bāloti paṇḍitā, passa bālo rahokammaṃ āvikubbaṃ na bujjhati.
925. Tvaṃ nu kho 2 samma bālosi kharaputta vijānahi, rajjuyā hi 3 parikkhitto vaṅkoṭṭho ohito mukho.
926. Aparampi samma te bālyaṃ 4 yo mutto na palāyasi, so ca bālataro samma yaṃ tvaṃ vahasi senakaṃ.
927. Yannu samma ahaṃ bālo ajarāja vijānahi, atha kena senako bālo taṃ me akkhāhi pucchito.
928. Uttamatthaṃ labhitvāna bhariyāya yo padassati, 5 tena jahissatattānaṃ sā cevassa na hessati.
929. Na ve piyaṃ meti janinda tādiso attaṃ niraṃ katvā piyāni sevati, attāva seyyo paramāva 6 seyyo labbhā piyā ocitatthena7 pacchā ”ti. 1. Kharaputtajātakaṃ.
930. Akakkasaṃ apharusaṃ kharadhotaṃ supāsiyaṃ, sukhumaṃ tikhiṇaggañca ko sūciṃ ketumicchati.
931. Sumajjañca supāsañca anupubbaṃ suvattitaṃ,8 ghanaghātimaṃ paṭitthaddhaṃ9 ko sūciṃ ketumicchati.
932. Itodāni patāyanti sūciyo baḷisāni10 ca, koyaṃ kammāragāmasmiṃ sūciṃ11 vikketumicchati.
933. Ito satthāni gacchanti kammantā vividhā puthū, koyaṃ kammāragāmasmiṃ sūciṃ11 vikketumarahati.
1 7 vastaṃ - Ma; kalakaṃ - Syā. ocitattena - Syā. 2 8 tvaṃ khopi - Ma; tvaṃ ca kho - PTS. anupubbaṃ suvaṭṭitaṃ - Ma; 3 rajjuyāsi - PTS. anupubbasuvattitaṃ - Syā. 4 9 balyaṃ - PTS. paṭithaddhaṃ - Ma. 5 10 bhariyā yo padassati - PTS. balisāni - PTS. 6 11 paramā ca - Ma. sūcī - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Vua Senaka
2. PHẨM VUA SENAKA
924. “Nghe nói sự thật là như vầy: Các bậc sáng suốt đã nói rằng: ‘Loài dê là ngu dốt.’ Hãy nhìn xem kẻ ngu dốt không biết rằng mình đang làm một cách lộ liễu cái việc phải làm kín đáo.”
925. “Này bạn, bạn thật là ngu si. Này lừa, bạn hãy biết thế. Bởi vì bạn bị buộc quanh bởi sợi dây thừng, cái hàm bị vặn vẹo, cái miệng bị bịt lại.
926. Này bạn, bạn còn có sự ngu dốt khác nữa là bạn không tẩu thoát khi được tự do. Và này bạn, gã Senaka mà bạn chở đi còn ngu dốt hơn bạn nữa.”
927. “Này bạn, việc tôi là ngu dốt, này dê chúa, bạn biết rồi. Còn vì sao vua Senaka là ngu dốt? Được hỏi, xin bạn hãy giải thích điều ấy cho tôi.”
928. “Sau khi nhận được chú thuật có lợi ích tối cao, vua Senaka sẽ ban tặng cho vợ. Vì thế, vua sẽ mất mạng sống, còn hoàng hậu sẽ không thuộc về vua nữa.”
929. “Tâu vị chúa của loài người, thật sự người như bệ hạ đây không nên nghĩ rằng: ‘Đây là vật yêu quý của ta,’ rồi xem nhẹ bản thân và phục vụ các vật yêu quý ấy. Chính bản thân là tốt hơn, và tốt hơn vật yêu quý khác, bởi vì vật yêu quý là có thể đạt được sau này bằng cách tuyển chọn.” 1. Bổn Sanh Con Lừa. [386]
930. “Người nào muốn mua cây kim không sần sùi, không thô, được mài với đá mài, có thể xuyên thủng dễ dàng, mảnh mai, và có mũi nhọn hoắt?
931. Người nào muốn mua cây kim khéo được mài bóng, và có sự xuyên thủng suôn sẻ, được di chuyển nhẹ nhàng theo tuần tự, đâm thủng được vật cứng, và rắn chắc?”
932. “Hiện nay, các loại kim và các loại lưỡi câu đều được bán ra từ nơi này. Người này là ai mà muốn bán kim ở ngôi làng của các thợ rèn?
933. Từ nơi này, sản xuất ra các vũ khí, các dụng cụ nhiều loại khác nhau. Người này là ai mà muốn bán kim ở ngôi làng của các thợ rèn?”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Senakavaggo
934. Sūciṃ 1 kammāragāmasmiṃ vikketabbā pajānatā, ācariyāva jānanti 2 kammaṃ sukatadukkataṃ. 3
935. Imañca 4 te pitā bhadde sūciṃ jaññā mayā kataṃ, tayā ca maṃ nimanteyya yañcatthaññaṃ ghare dhanan ”ti. 2. Sūcijātakaṃ.
936. Navachandakedāni 5 dīyati 6 puṇṇāyaṃ doṇi suvāminī ṭhitā, bahuke jane pāsapāṇike7 no ca kho me paṭibhāti bhuñjituṃ.
937. Tasasi bhamasi leṇamicchasi attāṇosi8 kuhiṃ gamissasi, appossukko bhuñja tuṇḍila maṃsatthāya hi9 posiyāmase.10
938. Ogaha rahadaṃ akaddamaṃ sabbaṃ sedamalaṃ pavāhaya, gaṇhāhi navaṃ vilepanaṃ yassa gandho na kadāci chijjati.
939. Katamo11 rahado akaddamo kiṃsu sedamalanti vuccati, katamañca navaṃ vilepanaṃ kassa12 gandho na kadāci chijjati.
940. Dhammo rahado akaddamo pāpaṃ sedamalanti vuccati, sīlañca navaṃ vilepanaṃ tassa gandho na kadāci chijjati.
941. Nandanti sarīraghātino na ca nandanti sarīradhārino, puṇṇāya ca13 puṇṇamāsiyā ramamānāva jahanti jīvitan ”ti. 3. Tuṇḍilajātakaṃ.
1 sūci - Syā. 2 7 ācariyā pajānanti - Syā; bahuko jano pāsapāṇiko - Syā. 8 ācariyā va sañjānanti - PTS. atāṇosi - Syā. 3 9 sukatadukkaṭaṃ - Ma, Syā. maṃsatthāya - Syā. 4 10 imaṃ ce - Ma. positāmhase - Ma. 5 11 navachannake dāni - Ma; katamo nu - Syā. 12 navacchaddake dāni - Syā. yassa - Ma, PTS. 6 13 diyyati - Ma, syā, PTS. puṇṇāya - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Vua Senaka
934. “Người có tài trí nên bán kim ở ngôi làng của các thợ rèn. Chính các bậc thầy biết được sản phẩm đã được làm tốt hay làm vụng.
935. Này người nữ hiền thục, nếu cha của nàng biết được cây kim này đã được tôi làm, ông sẽ gã nàng cho tôi cùng với các tài sản khác có ở trong nhà.” 2. Bổn Sanh Cây Kim. [387]
936. “Giờ đây, được cho ăn cách thức mới, cái máng thức ăn thì đầy ắp, bà chủ thì đứng gần, có nhiều người với bẫy thú ở bàn tay, và em thật sự không có hứng thú để ăn.”
937. “Em run rẩy, em đi loanh quanh, em tìm nơi trú ẩn, em không có sự nương tựa, vậy em sẽ đi đâu? Này heo Tuṇḍila, em hãy ít đòi hỏi, em hãy ăn đi, chúng ta được nuôi dưỡng chỉ vì mục đích lấy thịt.
938. Em hãy lội xuống hồ nước không có bùn. Em hãy tẩy sạch tất cả mồ hôi và cáu bẩn. Em hãy lấy dầu thoa mới, loại dầu có mùi thơm không bao giờ bị phai nhạt.”
939. “Hồ nước nào là không có bùn? Cái gì được gọi là mồ hôi và cáu bẩn? Và dầu thoa mới loại nào, mùi thơm của cái gì không bao giờ bị phai nhạt?”
940. “Giáo Pháp là hồ nước không có bùn. Việc xấu xa nói đến mồ hôi và cáu bẩn. Và giới hạnh là dầu thoa mới, mùi thơm của giới hạnh không bao giờ bị phai nhạt.
941. Những kẻ có sự hủy hoại mạng sống vui mừng, và những kẻ có sự duy trì mạng sống không vui mừng. Những người thật sự vui thích với sự đầy đủ về giới hạnh buông bỏ mạng sống vào những ngày trai giới.” 3. Bổn Sanh Con Heo Tuṇḍila. [388]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Senakavaggo
942. Siṅgī migo āyatacakkhunetto aṭṭhittaco vārisayo alomo, tenābhibhūto kapaṇaṃ rudāmi hare sakhā kissa nu maṃ jahāsi.
943. So passasanto 1 mahatā phaṇena bhujaṅgamo kakkaṭamajjhapatto, 2 sakhā sakhāraṃ paritāyamāno bhujaṅgamaṃ kakkaṭako gahesi. 3
944. Na vāyasaṃ no pana sapparājaṃ 4 ghāsatthiko kakkaṭako adeyya, pucchāmi taṃ āyatacakkhunetta 5 atha kissa hetumha ubho gahītā.
945. Ayaṃ puriso mama atthākāmo yo maṃ gahetvāna dakāya 6 neti, tasmiṃ mate dukkhamanappakaṃ me ahañca eso ca ubho na homa.
946. Mamañca disvāna pavaḍḍhakāyaṃ 7 sabbo jano hiṃsitumeva micche, sāduñca thullañca8 muduñca maṃsaṃ kākāpi maṃ disvā9 viheṭhayeyyuṃ.
947. Sace tassa10 hetumha4 ubho gahītā uṭṭhātu poso visamācamāmi,11 mamañca kākañca pamuñca khippaṃ pure visaṃ gāḷhamupeti maccaṃ.
948. Sappaṃ pamokkhāmi na tāva kākaṃ paṭibaddhako12 hohiti13 tāva kāko, purisañca disvāna sukhiṃ arogaṃ kākaṃ pamokkhāmi yatheva sappaṃ.
949. Kāko tadā devadatto ahosi māro14 pana kaṇhasappo ahosi, ānandabhaddo kakkaṭako ahosi ahaṃ tadā brāhmaṇo homi satthā ”ti. 4. Suvaṇṇakakkaṭakajātakaṃ.15
1 8 assasanto - Syā. thūlañca - Ma, Syā. 2 9 kakkaṭakajjhapatto - Syā; disvāna - Ma, Syā; disva - PTS. 10 kakkaṭaṃ ajjhapatto - PTS. sacetassa - Ma, PTS. 3 11 aggahesi - Syā. visamāvamāmi - Ma, Syā. 4 12 kaṇhasappaṃ - Ma. paṭibandhako - Ma. 5 13 āyatanettacakkhu - PTS. hoti hi - Syā. 6 14 gahetvā udakāya - Syā. vāraṇo - Syā. 7 15 pavaddhakāyaṃ - Ma, PTS. suvaṇṇakakkaṭajātakaṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Vua Senaka
942. “Con vật có càng, có mắt lồi, có lớp vỏ cứng, sống ở trong nước, không có lông. Bị nó chế ngự, tôi khóc lóc thảm thương. Nè, này bạn, tại sao bạn lại bỏ rơi tôi?”
943. “Là bạn bè đang bảo vệ bạn bè, con rắn ấy, trong lúc thở phì phì bằng cái mang lớn, đã lao đến con cua. Con cua đã kẹp lấy con rắn.”
944. “Con cua đã kẹp lấy con quạ và luôn cả con rắn chúa không phải vì mục đích thức ăn. Này con thú có mắt lồi, ta hỏi ông rằng: Vì nguyên nhân gì mà cả hai chúng tôi bị ông kìm kẹp?”
945. “Người này có sự mong muốn điều lợi ích cho tôi; vị này đã vớt tôi lên và đưa ra khỏi hồ nước. Nếu vị ấy chết đi, khổ đau sẽ có cho tôi không phải là ít. Tôi và vị này không phải là hai người.
946. Và sau khi nhìn thấy tôi có thân thể phát triển, tất cả mọi người đều mong muốn giết chết tôi ngay, (nghĩ rằng) thịt con cua này ngọt, béo, và mềm mại. Các con quạ cũng vậy, sau khi nhìn thấy, cũng sẽ hãm hại tôi.”
947. “Nếu cả hai chúng tôi bị ông kìm kẹp vì nguyên nhân người ấy, thì hãy giải độc cho người ấy, tôi sẽ hút ra chất độc. Và hãy lập tức phóng thích tôi và con quạ, trước khi chất độc ngấm sâu vào trong người ấy.”
948. “Tôi sẽ phóng thích con rắn, nhưng con quạ thì chưa; hãy để con quạ là vật được giữ lại làm con tin. Và sau khi nhìn thấy người ấy khỏe khoắn, không bệnh, tôi sẽ phóng thích con quạ, giống y như con rắn vậy.”
949. “Khi ấy, con quạ đã là Devadatta, còn Ma Vương đã là con rắn độc màu đen, Ānanda hiền thiện đã là con cua, khi ấy, ta đã là vị đạo sư Bà-la-môn.” 4. Bổn Sanh Con Cua Vàng. [389]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Senakavaggo
950. Sakuṇo mayhako nāma girisānudarīcaro, pakkaṃ pipphalim 1āruyha mayhaṃ mayhanti 2 kandati.
951. Tassevaṃ 3 vilapantassa dijasaṅghā samāgatā, bhutvāna pipphaliṃ yanti vilapitveva 4 so dijo.
952. Evameva idhekacco saṅgharitvā bahuṃ dhanaṃ, nevattano na ñātīnaṃ yathodhiṃ paṭipajjati.
953. Na so acchādanaṃ bhattaṃ na mālaṃ na vilepanaṃ, anubhoti 5 sakiṃ kiñci na saṅgaṇhāti ñātake.
954. Tassevaṃ3 vilapantassa mayhaṃ mayhanti2 rakkhato, rājāno athavā corā dāyādāyeva 6 appiyā, dhanamādāya gacchanti vilapitveva4 so naro.
955. Dhīro ca bhoge 7 adhigamma saṅgaṇhāti ca ñātake, tena so kittiṃ pappoti pecca sagge ca modatī ”ti.8 5. Mayhakajātakaṃ.9
956. Dubbaṇṇarūpaṃ tuvam10ariyavaṇṇī purakkhatvā11 pañjaliko namassasi, seyyo nu te so udavā12 sarikkho nāmaṃ parassattano cāpi brūhi.
957. Na nāmagottaṃ gaṇhanti rāja sammaggatānujjugatāna13 devā, ahañca te nāmadheyyaṃ vadāmi sakkohamasmī tidasānamindo.
958. Yo disvā bhikkhuṃ caraṇūpapannaṃ purakkhatvā11 pañjaliko14 namassati, pucchāmi taṃ devarājetamatthaṃ ito cuto kiṃ labhate sukhaṃ so.
959. Yo disvā bhikkhuṃ caraṇūpapannaṃ purakkhatvā11 pañjaliko namassati, diṭṭheva dhamme labhate pasaṃsaṃ saggañca so yāti sarīrabhedā.
1 8 pipphalam - PTS. sagge pamodatīti - Ma, Syā. 2 9 mayha mayhan ti - PTS. mayhakasakuṇajātakaṃ - Syā. 3 10 tasseva - PTS. tvam - Syā, PTS. 4 11 vilapatveva - Ma; vilapateva - Syā. purakkhitvā - Syā. 5 12 nānubhoti - Syā. udāhu - Syā. 6 13 ye ca - Syā. samaggatānujjugatāna - Syā. 7 14 dhīro bhoge - Ma, Syā, PTS. añjaliko - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Vua Senaka
950. “Loài chim tên là mayhaka có sự sinh sống ở hang động của đồi núi. Nó đậu ở cây pipphalī có trái chín và kêu khóc ‘mayhaṃ, mayhaṃ.’ 1
951. Trong khi nó đang kêu than như vậy, có bầy chim đã tụ tập lại. Sau khi ăn xong, chúng bay đến cây pipphalī khác. Con chim ấy chỉ có kêu than.
952. Tương tự y như vậy, ở đây, một người nào đó, sau khi gom góp được nhiều tài sản, nhưng đối với bản thân cũng như đối với các thân quyến lại không phân chia theo từng phần phù hợp để sử dụng.
953. Người ấy không một lần hưởng thụ bất cứ vật gì về y phục, vật thực, tràng hoa, dầu thoa, và cũng không giúp đỡ cho các thân quyến.
954. Tương tự như vậy, đối với người ấy, trong lúc gìn giữ và đang kêu than ‘của tôi, của tôi,’ các vị vua hoặc các kẻ trộm cướp, ngay cả những người thừa kế không được yêu mến đã đoạt lấy tài sản rồi ra đi. Người ấy chỉ có kêu than.
955. Và bậc sáng trí, sau khi thành tựu các của cải, thì giúp đỡ cho các thân quyến; nhờ thế, vị ấy đạt được danh tiếng, và vui sướng ở cõi trời sau khi chết đi.” 5. Bổn Sanh Loài Chim Mayhaka. [390]
956. “Ngài là người có vóc dáng cao cả, và ngài tôn vinh, chắp tay lại, lễ bái đến vị có bề ngoài xấu xí. Vị ấy là tốt hơn hay là tương đương với ngài? Xin ngài hãy nói tên của vị ấy và luôn cả tên của bản thân ngài.”
957. “Tâu bệ hạ, chư Thiên trong số các vị đã đi đúng đường lối, hoặc đã đi theo con đường ngay thẳng, thì không nắm giữ danh xưng và dòng họ. Và tôi nói cho bệ hạ tên gọi của tôi. Tôi là Thiên Chủ Sakka, chúa của chư Thiên cõi Tam Thập.”
958. “Người nào sau khi nhìn thấy vị tỳ khưu thành tựu về giới hạnh, thì tôn vinh, chắp tay lại, lễ bái, thưa Thiên Vương, trẫm hỏi ngài về sự việc này, người ấy nhận được hạnh phúc gì sau khi từ nơi này chết đi?”
959. “Người nào sau khi nhìn thấy vị tỳ khưu thành tựu về giới hạnh, thì tôn vinh, chắp tay lại, lễ bái, ngay trong kiếp hiện tại này, nhận được sự khen ngợi, và người ấy đi đến cõi trời khi có sự tan rã thân xác.”
1 Loài chim này có tiếng kêu là ‘mayhaṃ, mayhaṃ’ nên được đặt tên là Mayhaka (JaA. iii, 302). Từ Pāḷi ‘mayhaṃ’ có nghĩa là ‘của tôi.’
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Senakavaggo
960. Lakkhī vata 1 me udapādi ajja yaṃ vāsavaṃ bhūtapataddasāma, 2 bhikkhuñca disvāna tavajja 3 sakka kāhāmi puññāni anappakāni.
961. Addhā have sevitabbā sapaññā bahussutā ye bahuṭhānacintino, bhikkhuñca disvāna mamañca rāja karohi puññāni anappakāni.
962. Akkodhano niccapasannacitto sabbātithīyācayogo bhavitvā, nihacca 4mānaṃ abhivādayissaṃ sutvāna devinda subhāsitānī ”ti. 6. Dhajaviheṭhajātakaṃ. 5
963. Yametaṃ 6 vārijaṃ pupphaṃ adinnaṃ upasiṅghasi, ekaṅgametaṃ theyyānaṃ gandhatthenosi 7 mārisa.
964. Na harāmi na bhañjāmi ārā siṅghāmi vārijaṃ, atha kena nu vaṇṇena gandhatthenoti8 vuccati.
965. Yoyaṃ bhisāni khaṇati puṇḍarīkāni bhañjati, evaṃ ākiṇṇakammanto kasmā eso na vuccati.
966. Ākiṇṇaluddo puriso dhāticeḷaṃva9 makkhito, tasmiṃ me vacanaṃ natthi tañca arahāmi10 vattave.
967. Anaṅgaṇassa posassa niccaṃ sucigavesino, vāḷaggamattaṃ11 pāpassa abbhāmattaṃva khāyati.
968. Addhā maṃ yakkha jānāsi atho maṃ anukampasi, punapi yakkha vajjāsi yadā passasi edisaṃ.
969. Neva taṃ upajīvāma12 napi te bhatakamhase,13 tvameva bhikkhu jāneyya yena gaccheyya suggatin ”ti. 7. Bhisapupphajātakaṃ.14
1 8 vatā - PTS. gandhathenoti - Ma, Syā, PTS. 2 9 bhūtapatiddasāma - Ma; dhāticoḷaṃva - Syā. 10 bhūtipatiddasāma - Syā. tañcārahāmi - Ma, Syā. 3 11 tuvañca - Ma, Syā. vālaggamattaṃ - Ma, Syā, PTS. 4 12 nihañña - Syā. upajīvāmi - Ma, Syā, PTS. 5 13 vijjādharajātakaṃ - Ma; bhatakāmhase - Ma; pabbajitaviheṭhakajātakaṃ - Syā. bhatikamhase - Syā. 6 14 yam ekaṃ - PTS. siṅghapupphajātakaṃ - Ma; 7 gandhathenosi - Ma, Syā, PTS. upasiṅghapupphajātakaṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Vua Senaka
960. “Sự may mắn quả thật đã sanh khởi đến trẫm vào hôm nay, là việc chúng tôi đã nhìn thấy vị Thiên Chủ, chúa của các thiên thần. Và thưa Sakka, hôm nay sau khi nhìn thấy vị tỳ khưu của ngài, trẫm sẽ làm các việc phước thiện không phải là ít.”
961. “Quả thật, đúng vậy, nên thân cận các bậc có trí tuệ, các bậc đa văn, các vị có những suy nghĩ thiết thực. Tâu bệ hạ, sau khi nhìn thấy vị tỳ khưu của ta, bệ hạ hãy làm các việc phước thiện không phải là ít.”
962. “Thưa vị Chúa của chư Thiên, sau khi lắng nghe những lời khéo nói, trẫm sẽ không có sự giận dữ, thường xuyên có tâm tịnh tín, sau khi sẵn sàng đáp ứng sự yêu cầu của tất cả những người khách lạ, trẫm sẽ dẹp bỏ ngã mạn, và sẽ chí thành đảnh lễ.” 6. Bổn Sanh Phá Hủy Biểu Tượng. [391]
963. “Ông hít ngửi đóa hoa sen này còn chưa được cho đến ông. Việc này là một tội trộm cắp. Này ông, ông là kẻ trộm cắp hương thơm.”
964. “Tôi không lấy đi, không bẻ gãy, tôi hít ngửi bông hoa từ xa, vậy thì với lý do gì mà gọi là ‘kẻ trộm cắp hương thơm’?
965. Người đào bới các củ sen, bẻ gãy các bông hoa sen là kẻ có việc làm vung vãi như vậy, tại sao kẻ ấy lại không bị nói đến?”
966. “Người tàn bạo dẫy đầy tội lỗi bị hoen ố tựa như vải che thân của người vú em. Ta không có lời nói nào cho kẻ ấy, và ta dành để nói cho ông.
967. Đối với người không có ô nhiễm, thường xuyên tầm cầu sự thanh tịnh, thì việc xấu xa bằng đầu cọng lông được xem như là đám mây đen lớn.”
968. “Thật vậy, này Dạ-xoa, ngài hiểu biết về tôi, vậy xin ngài hãy thương xót đến tôi. Thêm nữa, này Dạ-xoa, khi nào ngài nhìn thấy việc như thế này, xin ngài hãy lên tiếng.”
969. “Chúng tôi không sống gần ông, và cũng không phải là người làm thuê cho ông. Này tỳ khưu, chính ông nên biết lối nào có thể đi đến chốn an vui.” 7. Bổn Sanh Củ Sen Và Hoa Sen. [392]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Senakavaggo
970. Susukhaṃ vata jīvanti ye janā vighāsādino, diṭṭheva dhamme pāsaṃsā samparāye ca suggati.
971. Sukassa 1 bhāsamānassa na nisāmetha paṇḍitā, idaṃ suṇātha 2 sodariyā amhe vāyaṃ pasaṃsati.
972. Nāhaṃ tumhe pasaṃsāmi kuṇapādā suṇātha2 me, ucchiṭṭhabhojino tumhe na tumhe vighāsādino.
973. Sattavassā pabbajitā 3 mejjhāraññe 4 sikhaṇḍino, vighāseneva yāpento 5 mayañce bhoto gārayhā, ke nu bhoto pasaṃsiyā.
974. Tumhe sīhānaṃ vyagghānaṃ vāḷānañcāvasiṭṭhakaṃ, ucchiṭṭheneva yāpentā maññivhā 6 vighāsādino.
975. Ye brāhmaṇassa samaṇassa aññassa ca 7 vaṇibbino, 8 datvāna sesaṃ 9 bhuñjanti te janā vighāsādino ”ti. 8. Vighāsajātakaṃ.10
976. Paṇītaṃ bhuñjase bhattaṃ sappitelañca mātula, atha kena nu vaṇṇena kiso tvamasi vāyasa.
977. Amittamajjhe vasato tesu āmisamesato, niccaṃ ubbiggahadayassa kuto kākassa daḷhiyaṃ.
978. Niccaṃ ubbedhino11 kākā dhaṅkā12 pāpena kammunā, laddho piṇḍo na pīṇeti kiso tenasmi vaṭṭaka.
979. Lūkhāni tiṇabījāni appasnehāni13 bhuñjasi, atha kena nu vaṇṇena thūlo tvamasi vaṭṭaka.
980. Appicchā appacintāya avidūragamanena ca,14 laddhā laddhena yāpento thūlo tenasmi vāyasa.
981. Appicchassa hi posassa appacintisukhassa15 ca, susaṅgahitamānassa16 vuttī susamudāniyā ”ti.17 9. Vaṭṭakajātakaṃ.
1 10 suvassa - PTS. vighāsādajātakaṃ - Ma, Syā. 2 11 suṇotha - PTS. ubbegino - Ma, PTS; 3 pabbajitvā - PTS. ubbiggino - Syā. 4 12 majjharaññe - Syā. vaṃkā - PTS. 5 13 yāpentā - Ma, Syā, PTS. appasinehāni - PTS. 6 14 maññivho - Ma, Syā, PTS. adūragamanena ca - Ma. 7 15 aññassa vā - Ma; aññass’ eva - PTS. appacintasukhassa - Ma. 8 16 vanibbino - Ma, PTS. susaṅgahitappamāṇassa - Syā; 9 datvāva sesaṃ - Ma; susaṃgahitapamāṇassa - PTS. 17 datvāvasesaṃ - Syā. susamudānayāti - Ma, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Vua Senaka
970. “Quả thật, những người nào, là những người ăn vật thực còn thừa, sống vô cùng thoài mái, họ đạt được sự khen ngợi ngay trong thời hiện tại, và chốn an vui trong thời vị lai.”
971. “Các vị sáng suốt không để tâm đến con két đang nói tiếng người. Này các anh em, hãy lắng nghe con chim này. Nó khen ngợi chúng ta đấy.”
972. “Tôi không khen ngợi các người, này những kẻ ăn thịt xác chết, hãy lắng nghe tôi. Các người là những kẻ ăn thức ăn bị bỏ đi, các người không phải là những người ăn vật thực còn thừa.”
973. “Là những người đã xuất gia bảy năm, ở giữa rừng, có để chỏm tóc, đang nuôi sống chỉ bằng vật thực còn thừa, nếu chúng tôi đáng bị chê trách đối với ngài, vậy thì đối với ngài, những ai đáng được khen ngợi?”
974. “Các người ăn vật còn sót lại của các con sư tử, của các con hổ, và của các loài thú dữ, trong khi nuôi sống chỉ bằng thức ăn bị bỏ đi, các người tưởng rằng mình là những người ăn vật thực còn thừa.
975. Những người nào sau khi bố thí đến vị Bà-la-môn, đến vị Sa-môn, và đến người ăn xin khác, rồi ăn phần còn lại, những người ấy là những người ăn vật thực còn thừa.” 8. Bổn Sanh Vật Thực Còn Thừa. [393]
976. “Thưa cậu, cậu ăn thức ăn hảo hạng là bơ lỏng và dầu ăn; vậy thì thưa cậu quạ, vì lý do gì mà cậu lại gầy ốm?”
977. “Làm sao loài quạ có được sự mạnh khỏe khi đang sống ở giữa những kẻ thù, đang kiếm ăn ở nơi chúng nó, có tâm thường xuyên bị hoảng hốt?
978. Loài quạ dhaṅkā thường xuyên chịu sự kích động, bị ám ảnh bởi ác nghiệp. Thức ăn kiếm được không đủ cho nhu cầu; này chim cút, vì thế ta bị gầy ốm.
979. Này chim cút, ngươi ăn cỏ và các hạt giống thô cứng, có ít chất béo, vậy thì vì lý do gì ngươi lại mập bự?”
980. “Do ít ham muốn, do ít suy nghĩ, và do việc không phải đi xa, trong khi nuôi sống với bất cứ vật gì đã kiếm được, thưa cậu quạ, vì thế, tôi mập bự.
981. Bởi vì đối với người có ít ham muốn và có sự an lạc do ít suy nghĩ, đối với người có sự chừng mực đã khéo được duy trì, sinh kế của người ấy là dễ dàng đạt được.” 9. Bổn Sanh Chim Cút. [394]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Senakavaggo
982. Cirassaṃ vata passāma 1 sahāyaṃ maṇidhārinaṃ, sukatāya 2 massukuttiyā sobhate vata me sakhā.
983. Parūḷhakacchanakhalomo ahaṃ kammesu vyāvaṭo, 3 cirassaṃ nahāpitaṃ 4 laddhā lomantaṃ apahārayiṃ. 5
984. Yaṃ nu lomaṃ ahāresi dullabhaṃ laddhakappakaṃ, 6 atha kiñcarahi7 te samma kaṇṭhe kiṇakiṇāyati.8
985. Manussasukhumālānaṃ maṇi kaṇṭhesu lambati, tesāhamanusikkhāmi mā tvaṃ maññi davā kataṃ.
986. Sacepi maṃ9 pihayasi massukuttiṃ sukāritaṃ, kārayissāmi te samma maṇiñcāpi dadāmi te.
987. Tvaññeva maṇinā10 channo sukatāya ca massuyā, āmanta kho taṃ gacchāmi piyaṃ me tava dassanan ”ti.11 10. Kākajātakaṃ.12
Senakavaggo13 dutiyo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Atha passa sasūci ca tuṇḍilako migamayhaka pañcama sakkavaro, atha pañjalivārija mejjha puna atha vaṭṭaka kapotavarena dasa.
Chakkanipāto niṭṭhito.
*****
TATRA VAGGUDDĀNAṂ BHAVATI
Atha vaggaṃ pakittissaṃ chanipātavaruttame, avāriyo senako dveva vuttā subyañjanā ”ti.
--ooOoo--
1 7 passāmi - Ma, Syā. atha kiñci hi - Syā; 2 sukatā - Ma, Syā. atha kiñ carahi - PTS. 3 8 kammesu byāvaṭo - Ma; kiṇikiṇāyati - Ma; kamme subyāvaṭo - Syā; kiṃnikilāyati - Syā. 9 kamme suvyāvaṭo - PTS. sacepimaṃ - Ma; 4 nhāpitaṃ - Ma. sace p’ imaṃ - PTS. 5 10 lomaṃ taṃ ajjaṃ hārayiṃ - Ma; maṇino - PTS. 11 lomantamajjahārayi - Syā. tava’ dassanan ti - PTS. 6 12 laddha kappakaṃ - Ma; pārāvatajātakaṃ - Ma; maṇijātakaṃ - Syā. 13 laddhu kappakaṃ - PTS. kharavaggo - Ma; khuravaggo - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Vua Senaka
982. “Quả thật lâu lắm rồi chúng ta mới nhìn thấy bạn bè mang ngọc ma- ni. Quả thật bạn của tôi sáng ngời với kiểu cách bộ râu đã được thực hiện khéo léo.”
983. “Các móng và lông nách đã mọc dài. Ta bị bận rộn về nhiều công việc. Cuối cùng, sau khi có được người thợ cạo, ta đã cho cạo sạch lông ấy.”
984. “Sau khi đạt được người thợ cạo, là việc khó đạt được, bạn đã bảo người ấy cạo lông. Còn bây giờ, này bạn, cái gì kêu leng keng ở cổ của bạn?”
985. “Ngọc ma-ni được đeo ở cổ của những người thanh nhã. Ta học theo bọn họ. Bạn chớ nghĩ rằng việc đã làm là việc đùa giỡn.
986. Nếu bạn cũng thích kiểu cách bộ râu đã được thực hiện khéo léo này, này bạn, ta sẽ bảo làm cho bạn, và ta cũng sẽ cho bạn ngọc ma-ni nữa.”
987. “Chính bạn mới phù hợp với ngọc ma-ni và kiểu cách bộ râu đã được thực hiện khéo léo. Sau khi trình bày với bạn thì ta ra đi. Ta ưa thích việc không nhìn thấy bạn.” 10. Bổn Sanh Con Quạ. [395]
Phẩm Vua Senaka là thứ nhì.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Giờ hãy nhìn xem với cây kim, và con heo Tuṇḍila, con thú (cua vàng), chim Mayhaka là thứ năm, chuyện Sakka, rồi chắp tay lại, và đóa hoa sen, thêm nữa ở giữa rừng, rồi chim cút, với chuyện chim bồ câu, là mười.
Nhóm Sáu Kệ Ngôn được chấm dứt.
*****
TÓM LƯỢC CÁC PHẨM Ở NHÓM NÀY
Giờ tôi đã thuật lại các phẩm ở Nhóm Sáu cao quý tối thượng, hai phẩm, Avāriya và Senaka, được nói đến với văn tự hoàn hảo.
--ooOoo--
VII. SATTAKANIPĀTO 1. KUKKUVAGGO
988. Diyaḍḍhakukku 1 udayena kaṇṇikā vidatthiyo aṭṭha parikkhipanti naṃ, sasiṃsapā 2 sāramayā apheggukā kuhiṃ ṭhitā uparito 3 na dhaṃsati. 989. Yā tiṃsati sāramayā anujjukā 4 parikiriya gopāṇasiyo 5 samaṭṭhitā, 6 tā saṅgahītā balasā ca piḷitā 7 samaṭṭhitā6 uparito3 na dhaṃsati. 990. Evaṃ 8 mittehi daḷhehi paṇḍito abhejjarūpehi sucīhi mantihi, susaṅgahīto siriyā na dhaṃsati gopāṇasī 9 bhāravahāva kaṇṇikā. 991. Kharattacaṃ mellaṃ10 yathāpi satthavā anāmasantopi karoti tittakaṃ, samāharaṃ sāduṃ karoti11 patthivā12 asādu13 kayirā tanuvaṭṭamuddharaṃ.14 992. Evampi gāmanigamesu paṇḍito asāhasaṃ rājadhanāni saṃharaṃ,15 dhammānuvatti16 paṭipajjamāno saphāti17 kayirā aviheṭhayaṃ paraṃ. 993. Odātamūlaṃ sucivārisambhavaṃ jātaṃ yathā pokkharaṇīsu ambujaṃ, padumaṃ yathā agginikāsiphālimaṃ18 na kaddamo na rajo na vāri limpati. 994. Evampi vohārasuciṃ asāhasaṃ visuddhakammantamapetapāpakaṃ, na limpati kammakilesatādiso jātaṃ yathā pokkharaṇīsu ambujan ”ti. 1. Kukkujātakaṃ.
1 10 diyaḍḍhakukkū - Ma, Syā. bellaṃ - Ma, Syā. 2 11 sā siṃsapā - Ma; sā sīsapā - Syā. sādhukaroti - Syā; 3 upparito - Ma. sādukaroti - PTS. 4 12 apheggukā - Syā. patthiva - Ma, PTS; patthavā - Syā. 5 13 gopānasiyo - PTS. asāduṃ - Ma; asādhu - Syā. 6 14 samaṃ ṭhitā - Ma, PTS. tanubandhamuddharaṃ - Ma, Syā. 7 15 tāhi susaṅgahitā balasā piḷitā - Ma; saṅgharaṃ - Ma, Syā, PTS. 16 tāhi susaṅgahitā balasā ca piḷitā - Syā; dhammānuvattī - Ma, Syā, PTS. 17 tāhi saṃgahītā balasā papiḷitā - PTS. sa phāti - Ma; phātiṃ - Syā; 8 evampi - Ma, Syā, PTS. sa phātiṃ - PTS. 9 18 gopānasī - PTS. agginibhāsiphālimaṃ - Syā.
VII. NHÓM BẢY KỆ NGÔN 1. PHẨM KUKKU
988. “Cái nóc nhà cao một kukku rưỡi. 1 chu vi của nó là tám gang tay, là gỗ cây siṃsapa, toàn bằng lõi, không có phần giác, nó được đặt đứng ở chỗ nào ở phía bên trên mà không sụp đổ?”
989. “Ba mươi thanh rui làm bằng gỗ lõi được đặt nghiêng, xếp vòng quanh, đứng cách khoảng bằng nhau. Chúng được kết chung lại với nhau và cùng nhau chịu lực nén. Được kết hợp với nhau ở phía bên trên, nên nó không sụp đổ.
990. Tương tự như vậy, bậc sáng suốt với những người bạn bền vững, có hình thức không thể tách rời, được trong sạch, có sự thông thái, khéo được kết hợp với nhau, nên vị ấy không đánh mất sự vinh quang, tựa như nóc nhà có sự chịu đựng sức nặng của các thanh rui.
991. Cũng giống như người có cây dao, trong khi không bóc vỏ cứng thì làm cho trái bưởi trở nên đắng, tâu đức vua, trong khi bóc sạch vỏ ngoài thì làm cho trái bưởi trở nên ngon ngọt, trong khi lấy ra lớp vỏ mỏng (do việc không lấy đi hết phần chát) thì có thể làm cho trái bưởi trở nên không ngon ngọt.
992. Cũng tương tự như vậy, trong khi thu gom các tài sản cho đức vua ở các làng và các thị trấn mà không dùng đến bạo lực, là người có sự chấp hành công lý, trong khi hành động không gây khó khăn cho người khác, bậc sáng suốt có thể tạo nên sự thịnh vượng cho xứ sở.
993. Giống như loài sen mọc ở những hồ nước, có rễ màu trắng, đang sanh trưởng ở nước trong sạch, giống như đóa hoa sen trắng đang lấp lánh ánh nắng mặt trời, không bị bùn đất, không bị bụi bặm, không bị nước làm vấy bẩn.
994. Cũng tương tự như vậy, đối với vị được trong sạch theo luật định, không hung bạo, có các nghiệp thân khẩu ý thanh tịnh, đã lánh xa việc ác, sự ô nhiễm trong hành động không làm vấy bẩn vị như thế ấy, giống như loài sen mọc ở những hồ nước vậy.” 1. Bổn Sanh Kukku. [396]
1 Chú Giải giải thích 1 kukku = 1 ratana (JaA. iii, 318). Và 1 ratana = 0.25 mét.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kukkuvaggo
995. Yathā cāpo ninnamati jiyā cāpi nikūjati, 1 haññate nūna manojo migarājā sakhā mama.
996. Handadāni vanaṃ tāṇaṃ 2 pakkamāmi yathāsukhaṃ, netādisā sakhā honti labbhā me jīvato sakhā.
997. Na pāpajanasaṃsevī accantaṃ sukham 3edhati, manojaṃ passa semānaṃ giriyassānusāsanī.
998. Na pāpasampavaṅkena mātā puttena nandati, manojaṃ passa semānaṃ acchannaṃ samhi lohite.
999. Evamāpajjati 4 poso pāpiyañca 5 nigacchati, yo ve hitānaṃ 6 vacanaṃ na karoti atthadassinaṃ.
1000. Evañca so hoti tato ca 7 pāpiyo yo uttamo adhamajanūpasevī, passuttamaṃ adhamajanūpasevitaṃ 8 migādhipaṃ saravaravedhanibbutaṃ. 9
1001. Nihīyati puriso nihīnasevī na ca hāyetha kadāci tulyasevī, seṭṭhamupanamaṃ10 udeti khippaṃ tasmā attano uttariṃ11 bhajethā ”ti. 2. Manojajātakaṃ.
1002. Rājā te bhattaṃ pāhesi sucimaṃsūpasecanaṃ,12 makhādevasmiṃ13 adhivatthe ehi nikkhama14 bhuñjassu.
1003. Ehi māṇava orena15 bhikkhamādāya sūpitaṃ,16 tvañca māṇava bhikkhā ca17 ubho bhakkhā bhavissatha.
1004. Appakena tuvaṃ yakkha thullamatthaṃ jahissasi, bhikkhaṃ te nāharissanti janā maraṇasaññino.18
1 10 nikujjati - Syā. seṭṭhamupagamaṃ - Ma; seṭṭhamupagamañca - Syā. 2 11 handa dāni vanantāni - Ma, Syā, PTS. tasmāttanā uttaritaṃ - Ma; 3 accantasukham - PTS. tasmā attano uttaraṃ - Syā. 4 12 evamāpajjate - Ma, Syā; suciṃ maṃsūpasecanaṃ - Ma, PTS. 13 evam āpajjatī - PTS. maghadevasmiṃ - Ma, Syā. 5 14 pāpiyo ca - Ma, Syā, PTS. nikkhamma - Ma, Syā. 6 15 hitāna - Syā. orohi - Syā. 7 16 tatova - Syā, PTS. sūpinaṃ - PTS. 8 17 adhamajanūpaseviṃ - Syā. bhakkhosi - Syā. 9 18 saravaraveganiddhutaṃ - Ma, Syā. maraṇasaṅkino - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kukku
995. “Theo như cách cây cung nghiêng xuống và sợi dây cung vang lên nữa, thì vua của loài thú tên Manoja, người bạn của ta, bị giết chết thật rồi.
996. Nào, bây giờ tôi rời khỏi khu rừng trú ẩn một cách thoải mái. Những kẻ đã chết như thế này không phải là bạn bè, không thể là bạn bè của người đang còn sống như tôi.”
997. “Người có sự thân cận với kẻ ác không đạt được sự an lạc tột đỉnh. Hãy nhìn xem sư tử Manoja nằm chết vì lời khuyên của chó rừng Giriya.”
998. “Người mẹ không vui mừng vì đứa con trai kết giao với bạn bè xấu xa. Hãy nhìn xem sư tử Manoja nằm chết bị bao phủ bởi máu của chính nó.”
999. “Người nào tìm đến sự xấu xa thì sẽ gánh lấy hậu quả như vậy, chính là kẻ không làm theo lời nói của những người tốt có sự nhìn thấy điều lợi ích (ở tương lai).”
1000. “Và tương tự như vậy, có người còn xấu xa hơn thế nữa, là người cao thượng có sự thân cận với kẻ thấp kém. Hãy nhìn xem người cao thượng, lãnh tụ của loài thú, đã thân cận với kẻ thấp kém, rồi bị tán mạng do sự đâm thủng cực mạnh của mũi tên.”
1001. “Người có sự giao hảo với kẻ hạ liệt thì bị tiêu hoại, có sự giao hảo với người tương đương thì không bao giờ bị ruồng bỏ, có sự hạ mình với vị cao thượng thì sẽ tiến bộ nhanh chóng; vì thế, nên quan hệ với người trội hơn bản thân mình.” 2. Bổn Sanh Sư Tử Manoja. [397]
1002. “Đức vua đã bảo đưa đến cho ngài bữa ăn có trộn lẫn thịt tinh khiết. Nếu Makhādeva ở nơi đây, xin ngài hãy đến, hãy đi ra, và thọ thực.”
1003. “Này người thanh niên, hãy cầm lấy thức ăn có canh đi qua bên này. Này người thanh niên, ngươi và thức ăn, cả hai đều sẽ là bữa ăn (của ta).”
1004. “Này Dạ-xoa, vì cái nhỏ mà ngài sẽ từ bỏ lợi ích lớn. Những người nghĩ đến cái chết sẽ không mang thức ăn đến cho ngài.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kukkuvaggo
1005. Laddhāyaṃ yakkha 1 tava niccabhikkhaṃ suciṃ paṇītaṃ rasasā upetaṃ, 2 bhikkhañca te āhariyo naro idha sudullabho hohiti 3 khādite 4 mayi.
1006. Mamesa 5 sutano 6 attho yathā bhāsasi māṇava, mayā tvaṃ samanuññāto sotthiṃ passasi 7 mātaraṃ.
1007. Khaggaṃ chattañca pātiñca 8 gacchevādāya 9 māṇava, sotthiṃ passatu te mātā tvañca passāhi mātaraṃ.
1008. Evaṃ yakkha sukhī hohi saha sabbehi ñātihi, dhanañca me adhigataṃ rañño ca vacanaṃ katan ”ti. 3. Sutanujātakaṃ.10
1009. Te kathannu karissanti vuddhā11 giridarīsayā, ahaṃ baddhosmi12 pāsena nīliyassa13 vasaṃ gato.
1010. Kiṃ gijjha paridevasi14 kā nu te paridevanā, na me suto vā diṭṭho vā bhāsanto mānusiṃ dijo.
1011. Bharāmi mātāpitaro vuddhe15 giridarīsaye, te kathannu karissanti ahaṃ vasaṃ gato tava.
1012. Yannu gijjho yojanasataṃ kuṇapāni avekkhati, kasmā jālañca pāsañca āsajjāpi na bujjhasi.
1013. Yadā parābhavo hoti poso jīvitasaṅkhaye, atha jālañca pāsañca āsajjāpi na bujjhati.
1014. Bharassu mātāpitaro vuddhe15 giridarīsaye, mayā tvaṃ samanuññāto sotthiṃ passāhi ñātake.
1015. Evaṃ luddaka nandassu saha sabbehi ñātihi, bharissaṃ mātāpitaro vuddhe15 giridarīsaye ”ti. 4. Gijjhajātakaṃ.16
1 10 laddhāya yakkhā - Ma. sutanajātakaṃ - Syā; 2 rasasādhupetaṃ - Syā. sutanojātakaṃ - PTS. 3 11 hehiti - Ma, Syā. vuḍḍhā - Syā; 4 bhakkhite - Ma. vaddhā - PTS. 5 12 mameva - Ma, Syā. bandhosmi - Syā. 6 13 sutanaṃ - Syā. nilīyassa - Ma, PTS; niliyassa - Syā. 7 14 passāhi - Ma, Syā, PTS. paridevesi - Syā. 8 15 pāṭiñca - Syā. vuḍḍhe - Syā; vaddhe - PTS. 9 16 gacchamādāya - Ma. mātuposakagijjhajātakaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kukku
1005. Này Dạ-xoa, vật đã nhận được này là thức ăn thường kỳ, tinh khiết, hảo hạng, đầy đủ hương vị của ngài. Và nếu tôi bị ăn thịt, thì người mang thức ăn đến đây cho ngài sẽ khó kiếm vô cùng.”
1006. “Này Sutana, điều ấy là lợi ích của ta giống như ngươi nói. Này người thanh niên, ngươi được ta cho phép, ngươi sẽ gặp lại mẹ một cách bình yên.
1007. Này người thanh niên, ngươi hãy cầm lấy gươm, lọng, và cái đĩa, rồi đi ngay. Mẹ của ngươi hãy gặp lại ngươi, và ngươi hãy gặp lại người mẹ một cách bình yên.”
1008. “Tương tự như vậy, này Dạ-xoa, mong ngài được an lạc cùng với tất cả thân quyến. Tôi đã đạt được tài sản và đã thực hiện lời nói của đức vua.” 3. Bổn Sanh Thanh Niên Sutanu. [398]
1009. “Cha mẹ già ngụ ở hang núi, họ sẽ làm thế nào? Ta đã bị vướng vào bẫy, đã sa vào quyền lực của thợ săn Nīliya.”
1010. “Này chim kên kên, ngươi than khóc về việc gì? Việc than khóc của người là sao? Ta chưa từng được nghe hoặc nhìn thấy con chim nói tiếng người.”
1011. “Tôi phụng dưỡng mẹ và cha đã già ngụ ở hang núi. Họ sẽ làm thế nào khi tôi đã sa vào quyền lực của ông?”
1012. “Có lời đồn rằng loài chim kên kên nhìn thấy các xác chết cách xa một trăm do-tuần, tại sao ngươi đến gần mà cũng không nhận ra lưới giăng và bẫy sập?”
1013. “Khi con người có sự rủi ro, vào lúc tiêu hoại mạng sống, thì dầu cho đến gần cũng không nhận ra lưới giăng và bẫy sập.” 1
1014. “Ngươi hãy phụng dưỡng mẹ và cha đã già ngụ ở hang núi. Ngươi được ta cho phép, ngươi hãy gặp lại các thân quyến một cách bình yên.”
1015. “Tương tự như vậy, này người thợ săn, mong ông được hạnh phúc cùng với tất cả thân quyến. Tôi sẽ phụng dưỡng mẹ và cha đã già ngụ ở hang núi.” 4. Bổn Sanh Chim Kên Kên. [399]
1 Hai câu kệ 1012 và 1013 giống hai câu kệ 179 và 180 ở trang 73.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kukkuvaggo
1016. Anutīracāri 1 bhaddante sahāyamanudhāva maṃ, mahā me gahito maccho so maṃ harati vegasā.
1017. Gambhīracāri1 bhaddante daḷhaṃ gaṇhāhi thāmasā, ahaṃ taṃ uddharissāmi supaṇṇo uragammiva. 2
1018. Vivādo no samuppanno dabbhapuppha suṇohi me, samehi medhagaṃ 3 samma vivādo vūpasammataṃ. 4
1019. Dhammaṭṭhohaṃ pure āsiṃ bahu aṭṭaṃ me tīritaṃ, 5 samemi medhagaṃ3 sammā6 vivādo upasammatu.7
1020. Anutīracārī naṅguṭṭhaṃ sīsaṃ gambhīracārino, athāyaṃ8 majjhimo khaṇḍo dhammaṭṭhassa bhavissati.
1021. Cirampi bhakkho abhavissa sace na vivademase, asīsakaṃ anaṅguṭṭhaṃ sigālo9 harati rohitaṃ.
1022. Yathāpi rājā nandeyya rajjaṃ laddhāna khattiyo, evāhamajja nandāmi disvā puṇṇamukhaṃ patiṃ.
1023. Kathannu thalajo santo udake macchaṃ parāmasi, puṭṭho me samma akkhāhi kathaṃ adhigataṃ tayā.
1024. Vivādena kisā honti vivādena dhanakkhayā, jīnā uddā vivādena bhuñja māyāvi rohitaṃ.
1025. Evamevaṃ10 manussesu vivādo yattha jāyati, dhammaṭṭhaṃ paṭidhāvanti so hi nesaṃ vināyako, dhanāpi tattha jīyanti rājakoso pavaḍḍhatī ”ti.11 5. Dabbhapupphajātakaṃ.
1o 6 cārī - Ma, Syā. samma - Ma, Syā. 2 7 uragāmiva - Ma. vūpasammataṃ - Ma, PTS; 3 medhakaṃ - PTS. vūpasammatu - Syā. 4 8 vūpasammatu - Syā. accāyaṃ - Ma, Syā. 5 9 bahū aḍḍā me tīritā - Ma; singālo - Ma. 10 bahuaṭṭaṁva tīritaṁ - Syā; evameva - Syā. 11 bahu atthaṃ me tīritaṃ - PTS. ca vaḍḍhatī ti - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kukku
1016. “Này bạn Anutīracārī đáng kính, bạn hãy chạy đến chỗ tôi. Tôi đã bắt được con cá lớn, nó lôi tôi đi bằng sức mạnh.”
1017. “Này bạn Gambhīracārī đáng kính, bạn hãy nắm chặt bằng sức lực. Tôi sẽ kéo nó lên tựa như con linh điểu chộp lấy con rắn.”
1018. “Sự tranh cãi đã sanh khởi giữa chúng tôi, này ông bạn có bộ lông màu bông hoa cỏ, xin hãy lắng nghe tôi. Này bạn, xin bạn hãy làm lắng dịu sự gây gổ. Mong rằng sự tranh cãi được lặng yên.”
1019. “Trước đây, ta đã là người duy trì công lý, nhiều vụ kiện đã được ta phân xử. Ta sẽ làm lắng dịu sự gây gổ. Sự tranh cãi hãy được lặng yên.
1020. Anutīracārī là cái đuôi, cái đầu thuộc về Gambhīracārī, còn phần thân ở giữa này thì sẽ thuộc về người duy trì công lý.”
1021. “Nếu chúng ta không tranh cãi thì còn có được thức ăn lâu dài. Giờ con chó rừng tha đi phần thân cá hồi, bỏ lại đầu, bỏ lại đuôi.”
1022. “Cũng giống như vị vua dòng Sát-đế-lỵ có thể vui mừng sau khi tiếp thu vương quốc, tương tự như vậy, thiếp hôm nay vui mừng sau khi nhìn thấy chồng với miệng ngậm đầy ắp (cá tươi).
1023. Trong khi là loài sanh ra ở đất liền, làm thế nào chàng đã bắt được cá ở trong nước? Chàng ơi, được thiếp hỏi, xin chàng hãy giải thích, làm thế nào chàng đã đạt được cá?”
1024. “Chúng trở nên gầy ốm vì tranh cãi, chúng có tài sản bị cạn kiệt vì tranh cãi, hai con rái cái bị thua thiệt vì tranh cãi. Này nàng Māyāvī, nàng hãy ăn con cá hồi.”
1025. “Tương tự như vậy, nơi nào nảy sanh sự tranh cãi giữa những người dân, họ liền chạy đến người duy trì công lý, chính vị ấy là người hướng dẫn cho họ, các tài sản ở nơi ấy bị thất thoát, còn công khố của nhà vua tăng thêm.” 5. Bổn Sanh Bông Hoa Cỏ. [400]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kukkuvaggo
1026. Dasaṇṇakaṃ 1 tikhiṇadhāraṃ asiṃ sampannapāyinaṃ, parisāyaṃ puriso gilati kiṃ dukkarataraṃ tato, yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ taṃ me akkhāhi pucchito.
1027. Gileyya puriso lobhā asiṃ sampannapāyinaṃ, yo ca vajjā dadāmīti taṃ dukkarataraṃ tato, sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ evaṃ jānāhi māgadha. 2
1028. Vyākāsi āyuro pañhaṃ atthadhammassa 3 kovido, pukkusaṃ dāni pucchāmi kiṃ dukkarataraṃ tato, yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ taṃ me akkhāhi pucchito.
1029. Na vācamupajīvanti aphalaṃ giramudīritaṃ, yo ca datvā 4 avākayirā taṃ dukkarataraṃ tato, sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ evaṃ jānāhi māgadha.2
1030. Vyākāsi pukkuso pañhaṃ atthaṃ dhammassa 5 kovido, senakandāni6 pucchāmi kiṃ dukkarataraṃ tato, yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ taṃ me akkhāhi pucchito.
1031. Dadeyya puriso dānaṃ appaṃ vā yadi vā bahuṃ, yo ca datvā nānutape7 taṃ dukkarataraṃ tato, sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ evaṃ jānāhi māgadha.2
1032. Vyākāsi āyuro pañhaṃ atho pukkusaporiso, sabbe pañhe abhibhoti8 yathā bhāsati senako ”ti. 6. Dasaṇṇakajātakaṃ.9
1033. Vibbhantacitto kupitindriyosi nettehi te vārigaṇā savanti, kiṃ te naṭṭhaṃ kiṃ pana patthayāno idhāgamā brahmaṇa iṅgha10 brūhi.
1 6 paṇṇakaṃ - Ma. senakaṃ dāni - Ma, PTS; senakaṃ dāni - Syā. 2 7 maddava - Ma. nānutappe - Ma, Syā. 3 8 atthaṃ dhammassa - Ma, Syā. atibhoti - Ma; atihoti - PTS. 4 9 yo datvā - Syā. paṇṇakajātakaṃ - Ma. 5 10 atthadhammassa - PTS. brahme tadiṅgha - Ma, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kukku
1026. “Người đàn ông ở nơi đám đông nuốt thanh gươm của xứ Dasaṇṇa, sắc cạnh, đã được nhuốm máu; có việc gì là khó làm hơn việc ấy? Trẫm hỏi có việc nào khác là khó làm (hơn việc nuốt thanh gươm), được hỏi, khanh hãy giải thích việc ấy cho trẫm.”
1027. “Người đàn ông nuốt thanh gươm đã được nhuốm máu do tham lam. Và người nào nói rằng: ‘Tôi bố thí,’ việc ấy là khó làm hơn việc kia. Tâu Māgadha, mọi việc khác là dễ làm, xin bệ hạ nhận biết như vậy.”
1028. “Āyura, vị rành rẽ về ý nghĩa của sự việc, đã trả lời câu hỏi. Bây giờ, trẫm hỏi Pukkusa, có việc gì là khó làm hơn việc kia? Trẫm hỏi là có việc nào khác là khó làm (hơn việc nói ấy), được hỏi, khanh hãy giải thích việc ấy cho trẫm.”
1029. “Người ta không sống nhờ vào lời nói, lời nói được thốt ra không có kết quả. Và người nào, sau khi bố thí, có thể dứt khoát, việc ấy là khó làm hơn việc kia. Tâu Māgadha, mọi việc khác là dễ làm, xin bệ hạ nhận biết như vậy.”
1030. “Pukkusa, vị rành rẽ về ý nghĩa của sự việc, đã trả lời câu hỏi. Bây giờ, trẫm hỏi Senaka, có việc gì là khó làm hơn việc kia? Trẫm hỏi là có việc nào khác là khó làm (hơn việc bố thí một cách dứt khoát), được hỏi, khanh hãy giải thích việc ấy cho trẫm.”
1031. “Một người có thể bố thí vật thí, dầu ít hay là nhiều. Và người nào, sau khi bố thí, có thể không tiếc nuối, việc ấy là khó làm hơn việc kia. Tâu Māgadha, mọi việc khác là dễ làm, xin bệ hạ nhận biết như vậy.”
1032. “Āyura đã trả lời câu hỏi, rồi đến nhân vật Pukkusa, theo như cách Senaka đáp thì vượt qua tất cả các câu hỏi.” 6. Bổn Sanh Cây Gươm Xứ Dasaṇṇa. [401]
1033. “Này Bà-la-môn, ông có tâm bị tán loạn, có giác quan bị xáo trộn, các giọt nước mắt chảy ra từ hai con mắt của ông. Cái gì của ông đã bị mất mát? Giờ ông đang ước nguyện điều gì? Ông hãy đi đến đây. Nào, ông hãy nói.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kukkuvaggo
1034. Mīyetha 1 bhariyā vajato mamajja agacchato maraṇaṃ āha yakkho, etena dukkhena pavedhitosmi akkhāhi me senaka etamatthaṃ.
1035. Bahūni ṭhānāni vicintayitvā yamettha vakkhāmi tadeva saccaṃ, maññāmi te brāhmaṇa sattubhastaṃ ajānato kaṇhasappo paviṭṭho.
1036. Ādāya daṇḍaṃ parisumbha bhastaṃ passeḷamūgaṃ 2 uragaṃ dvijivhaṃ, 3 chindajja kaṅkhaṃ vicikicchitāni bhujaṅgamaṃ passa pamuñca bhastaṃ.
1037. Saṃviggarūpo parisāya majjhe so brāhmaṇo sattubhastaṃ pamuñci, atha nikkhami urago uggatejo āsīviso sappo phaṇaṃ karitvā, suladdhalābhā janakassa rañño yo passati 4 senakaṃ sādhupaññaṃ.
1038. Vivattacchaddo5 nusi sabbadassī ñāṇaṃ nu te brahmaṇa bhiṃsarūpaṃ, imāni me sattasatāni atthi gaṇhāhi sabbāni dadāmi tuyhaṃ, tayā hi me jīvitamajja laddhaṃ athopi bhariyāyamakāsi sotthiṃ.
1039. Na paṇḍitā vettanam6ādiyanti citrāhi gāthāhi subhāsitāhi, itopi te brahme7 dadantu vittaṃ ādāya taṃ8 gaccha sakaṃ niketan ”ti. 7. Sattubhastajātakaṃ.9
1040. Yeme ahaṃ na jānāmi aṭṭhisena vaṇibbake, te maṃ saṅgamma yācanti kasmā maṃ tvaṃ na yācasi.
1041. Yācako appiyo hoti yācaṃ adadamappiyo, tasmāhantaṃ na yācāmi mā me viddesanā10 ahu.
1 5 7 miyyetha - Ma, Syā. vivaṭṭachaddo - Ma; brāhmaṇa - Syā. 2 8 passelamūgaṃ - Syā. vivaṭṭacchado - Syā; tvaṃ - Ma, Syā, PTS. 3 9 dujivhaṃ - Ma, Syā; vivattacchaddā - PTS. senakajātakaṃ - Syā. 6 10 dijivhaṃ - PTS. vetanam - Ma; videssanā - Ma; 4 passatī - Ma, PTS. vedanam - PTS. viddessanā - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kukku
1034. “Người vợ của tôi sẽ chết nếu tôi về đến nhà hôm nay, nếu tôi không về thì cái chết sẽ có cho tôi, vị Dạ-xoa đã nói. Vì thế, tôi bị run sợ bởi nỗi khổ đau. Thưa ngài Senaka, xin ngài hãy giải thích cho tôi về sự việc này.”
1035. “Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng về nhiều khía cạnh, ta sẽ nói chính xác bản thể thật của sự việc này. Này Bà-la-môn, ta nghĩ rằng cái túi da đựng bánh của ông, có con rắn độc màu đen đã bò vào mà ông không biết.
1036. Ông hãy cầm lấy cây gậy, rồi hãy đánh vào cái túi da. Ông hãy nhìn xem con rắn, loài có hai lưỡi, với miệng chảy nước dãi. Hôm nay, ông hãy cắt đứt nỗi phân vân và các sự hoài nghi. Ông hãy nhìn thấy con rắn, và ông hãy cởi bỏ cái túi da.”
1037. “Ở giữa đám đông, với dáng vẻ bị chấn động, vị Bà-la-môn đã cởi bỏ cái túi da đựng bánh. Rồi con rắn đã bò ra, có uy lực hung bạo, con rắn có nọc độc đã ngóc đầu lên. Sự lợi ích khéo đạt được đã có cho đức vua Janaka, đức vua là người nhìn thấy vị Senaka có trí tuệ hoàn hảo!”
1038. “Có phải ngài có màn che được khép lại và có cái nhìn toàn diện? Thưa ngài Bà-la-môn, phải chăng trí tuệ của ngài có vẻ khủng khiếp? Có bảy trăm đồng tiền này là của tôi, xin ngài hãy nhận lấy, tôi biếu ngài tất cả. Bởi vì mạng sống của tôi đạt được ngày hôm nay là do ngài, và ngài cũng đã tạo sự bình yên cho vợ tôi nữa.”
1039. “Các bậc sáng suốt không nhận lấy tiền thưởng công do các kệ ngôn hoa mỹ đã được khéo nói. Này Bà-la-môn, hãy để các vị ấy biếu ông phần của cải này. Ông hãy cầm lấy phần ấy rồi đi về nhà của mình.” 7. Bổn Sanh Túi Da Đựng Bánh. [402]
1040. “Thưa ngài Aṭṭhisena, có những người cùng khổ mà trẫm không biết, những người ấy cầu xin sau khi gặp trẫm, tại sao ngài không cầu xin trẫm?”
1041. “Kẻ cầu xin không được yêu mến, kẻ không cho vật được cầu xin cũng không được yêu mến; chính vì lý do ấy, ta không cầu xin bệ hạ, chớ có ghét bỏ ta.” 1
1 Phần sau của câu kệ 1040 và câu kệ 1041 giống hai câu kệ ở Tạng Luật, Phân Tích Giới Tỳ Khưu tập 1 (TTPV 01, trang 383).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kukkuvaggo
1042. Yo ce 1 yācanajīvāno kāle yācaṃ na yācati, parañca puññā 2 dhaṃseti attanāpi na jīvati.
1043. Yo ce 3 yācanajīvāno kāle yācaṃ hi 4 yācati, parañca puññaṃ labbheti attanāpi ca jīvati.
1044. Na ve dissanti 5 sappaññā disvā yācakamāgate, brahmacāri piyo mesi varataṃ 6 bhaññamicchasi.
1045. Na ve yācanti sappaññā dhīro veditumarahati,7 uddissa ariyā tiṭṭhanti esā ariyānayācanā.8
1046. Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena, ariyo hi ariyassa kathaṃ na dajjā sutvāna gāthā tava dhammayuttā ”ti. 8. Aṭṭhisenajātakaṃ.9
1047. Yattha verī nivasati10 na vase tattha paṇḍito, ekarattaṃ dirattaṃ vā dukkhaṃ vasati verisu.
1048. Diso ce11 lahucittassa posassa anuvidhiyyato,12 ekassa kapino hetu yūthassa anayo kato.
1049. Bālo ca13 paṇḍitamānī yūthassa parihārako, sacittassa vasaṃ gantvā sayethāyaṃ yathā kapi.
1050. Na sādhu balavā bālo yūthassa parihārako, ahito bhavati ñātīnaṃ sakuṇānaṃva cetako.
1051. Dhīro ca14 balavā sādhu yūthassa parihārako, hito bhavati ñātīnaṃ tidasānaṃ va vāsavo.
1 7 yo ve - Ma; yo ca - Syā, PTS. dhīro ca viditumarahati - Syā; 2 puññaṃ - Syā. dhīro ca viditum arahati - PTS. 3 8 yo ca - Ma, Syā, PTS. ariyāna yācanā - Ma, Syā; 4 yācañhi - Ma; ariyānaṃ yācanā - PTS. 9 yācaṃpi - Syā; aṭṭhisenakajātakaṃ - Ma. 10 yācāni - PTS. nivisati - Syā. 5 11 dessanti - Ma; ve - Ma, Syā, PTS. 12 dussanti - Syā. posassānuvidhīyato - Ma; 6 vada tvaṃ bhaññam - Ma; posassānuvidhiyyato - Syā. 13 vara bhaññitam - Syā; bālova - Ma. 14 vara tvaṃ bhaññam - PTS. dhīrova - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kukku
1042. “Người nào, nếu đang sinh sống bằng việc cầu xin, mà không cầu xin vật cần xin vào lúc hợp thời, người ấy khiến người khác tổn hại phước báu và cũng không tự mình nuôi sống.
1043. Người nào, nếu đang sinh sống bằng việc cầu xin, và cầu xin vật cần xin vào lúc hợp thời, người ấy khiến người khác đạt được phước báu và còn tự mình nuôi sống nữa.
1044. Quả thật, các bậc thiện trí không ghét bỏ sau khi nhìn thấy người ăn xin đã đi đến. Bậc thực hành Phạm hạnh được trẫm yêu mến. Ngài hãy nói lên điều ân huệ mà ngài ước muốn.”
1045. “Quả thật, các bậc thiện trí không cầu xin, người sáng trí có khả năng hiểu được. Các bậc Thánh đứng im lặng; đó là cách cầu xin của các bậc Thánh nhân.”
1046. “Này Bà-la-môn, trẫm ban cho khanh một ngàn bò cái màu hung đỏ với một con bò mộng. Bởi vì là người thánh thiện, tại sao trẫm lại không ban tặng cho người thánh thiện, sau khi đã lắng nghe các kệ ngôn gắn liền với lý lẽ của khanh?” 1 8. Bổn Sanh Ẩn sĩ Aṭṭhisena. [403]
1047. “Kẻ thù cư ngụ ở nơi nào, người sáng suốt không nên sống ở nơi ấy, dầu là một đêm hoặc hai đêm sống một cách khổ sở giữa những kẻ thù. 2
1048. Thật vậy, kẻ thù có tâm xem thường đối với người hành động theo y như gã. Vì nguyên nhân của một con khỉ, sự bất hạnh đã xảy ra cho cả bầy.
1049. Và kẻ ngu, có sự tự mãn là sáng suốt, kẻ cai quản cả bầy, sau khi rơi vào quyền lực của tâm mình, kẻ này nằm dài (chết) giống như con khỉ.
1050. Kẻ ngu có sức mạnh làm kẻ cai quản cả bầy là không tốt, là không có lợi ích cho các thân quyến, tựa như con chim mồi đối với bầy chim.
1051. Và người sáng trí có sức mạnh làm người cai quản cả bầy là tốt lành, là có lợi ích cho các thân quyến, tựa như vị Đế Thích đối với chư Thiên cõi Tam Thập.
1
Câu kệ 1046 tương tự câu kệ 599 ở trang 183.
2
Câu kệ 1047 giống như câu kệ 103 ở trang 43.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kukkuvaggo
1052. Yo ca sīlañca paññañca sutañcattani passati, ubhinnamatthaṃ carati attano ca parassa ca.
1053. Tasmā tuleyya-m-attānaṃ sīlapaññāsutāmiva, 1 gaṇaṃ vā parihare dhīro ekovāpi paribbaje ”ti. 9. Kapijātakaṃ.
1054. Dvāsattati gotama 2 puññakammā vasavattino jātijaraṃ atītā, ayamantimā vedagū brahmapatti 3 asmābhijappanti janā anekā.
1055. Appaṃ hi etaṃ 4 na hi dīghamāyu yaṃ tvaṃ baka maññasi dīghamāyu, 5 sataṃ sahassānaṃ 6 nirabbudānaṃ āyuṃ pajānāmi tavāhaṃ7 brahme.
1056. Anantadassī bhagavāhamasmi jātijaraṃ8 sokamupātivatto, kimme purāṇaṃ vatasīlavattaṃ9 ācikkha me taṃ yamahaṃ vijaññaṃ.
1057. Yaṃ tvaṃ apāyesi bahū manusse pipāsite ghammani samparete, taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ9 suttappabuddhova anussarāmi.
1058. Yaṃ eṇikūlasmiṃ10 janaṃ gahītaṃ amocayī gayhakanīyamānaṃ,11 taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ9 suttappabuddhova anussarāmi.
1059. Gaṅgāya sotasmiṃ gahītanāvaṃ luddena nāgena manussakappā,12 amocayi tvaṃ13 balasā pasayha taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ9 suttappabuddhova anussarāmi.
1 7 sīlaṃ paññaṃ sutaṃpiva - Syā. tavāha - Ma, Syā. 2 8 bhogotama - Ma. jātijjaraṃ - Ma, Syā. 3 9 brahmupapatti - Syā. vatasīlavantaṃ - PTS. 4 10 appañca hetaṃ - Syā. eṇikūlasmi - Ma. 5 11 dīghamāyuṃ - Ma, Syā. niyyamānaṃ - Ma, PTS. 6 12 sahassāni - Ma; manussakamyā - PTS. 13 sahassāna - Syā. amocayittha - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kukku
1052. Và người nào nhìn thấy giới, tuệ, và kiến thức ở bản thân, (người ấy) thực hành sự tấn hóa cho cả hai, cho bản thân và cho người khác.
1053. Vì thế, sau khi cân nhắc bản thân về giới, tuệ, và kiến thức, bậc sáng trí hoặc là nên cai quản hội chúng, hoặc là nên xuất gia, chỉ một mình.” 9. Bổn Sanh Con Khỉ. [404]
1054. “Thưa ngài Gotama, chúng tôi là bảy mươi hai người có nghiệp phước thiện, có khả năng vận dụng quyền lực, đã vượt khỏi sanh và già. Đây là trạng thái đã đạt được sự hiểu biết sâu sắc, là sự đạt đến bản thể cao thượng tối hậu. Những người cầu khẩn chúng tôi không phải là ít.”
1055. “Tuổi thọ này thật ngắn ngủi, chẳng có dài lâu, này Baka, còn ngươi lại nghĩ rằng tuổi thọ này là dài lâu. Này Phạm Thiên, Ta biết rõ (số năm) tuổi thọ của ngươi là một trăm ngàn nirabbudā.” 1
1056. “Thưa đức Thế Tôn, Ngài nói là Ngài có tầm nhìn không giới hạn, và đã vượt thoát khỏi sanh, già, và sầu muộn. Vậy thì việc thực hành về giới và phận sự của tôi trong quá khứ là gì? Xin ngài hãy giải thích cho tôi để tôi có thể hiểu được điều ấy.”
1057. “Việc ngươi đã cho nước uống đến nhiều người bị khát, bị vật vã bởi sức nóng. Ta nhớ lại việc thực hành về giới và phận sự ấy của ngươi trong quá khứ, tựa như vừa mới thức dậy sau giấc ngủ.
1058. Việc ở bờ sông Eṇī, ngươi đã giải thoát dân chúng bị bắt giữ, trong khi những người bị cầm tù đang được dẫn đi. Ta nhớ lại việc thực hành về giới và phận sự ấy của ngươi trong quá khứ, tựa như vừa mới thức dậy sau giấc ngủ.
1059. Ở dòng sông Gaṅgā, ngươi đã giải thoát chiếc thuyền bị bắt giữ bởi con rồng tàn bạo, có ý định giết hại loài người, sau khi đã chế ngự nó bằng sức mạnh. Ta nhớ lại việc thực hành về giới và phận sự ấy của ngươi trong quá khứ, tựa như vừa mới thức dậy sau giấc ngủ.
1 1 nirabbudā là một con số lớn bằng 10 triệu lũy thừa 9, tức là con số 1 đi liền với 63 con số 0 (ND).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kukkuvaggo
1060. Kappo ca te baddhacaro 1 ahosiṃ 2 sambuddhimantaṃ 3 vatinaṃ 4 amaññaṃ,5 taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ6 suttappabuddhova anussarāmi.
1061. Addhā pajānāsi mametamāyuṃ aññampi jānāsi tathāhi buddho, tathāhi tāyaṃ jalitānubhāvo obhāsayaṃ tiṭṭhati brahmalokan ”ti. 10. Bakabrahmajātakaṃ.7
Kukkuvaggo paṭhamo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Varakaṇṇika cāpavaro sutano athagijjha sarohita macchavaro, puna paṇṇakasenakayācanako athaverī sabrahma bakena dasa.
--ooOoo--
1 patthacaro - Syā. 2 5 ahosi - Ma. sambuddhavantaṃ vatidaṃ amaññā - Ma, Syā. 3 6 sambuddhivantaṃ - Syā, PTS. vatasīlavantaṃ - PTS. 4 7 vatitaṃ - Syā. bakajākataṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Kukku
1060. Và ta đã là Kappa, người học trò hầu cận của ngươi. Ngươi đã nghĩ về ta rằng: ‘Người này có đầy đủ về sự hiểu biết và chu toàn về phận sự.’ Ta nhớ lại việc thực hành về giới và phận sự ấy của ngươi trong quá khứ, tựa như vừa mới thức dậy sau giấc ngủ.”
1061. “Đương nhiên, Ngài biết rõ về tuổi thọ này của tôi, Ngài cũng biết về điều khác nữa, bởi vì, như thế là đức Phật, bởi vì, như thế là năng lực chói sáng này của Ngài, nó đang chiếu sáng và tồn tại ở thế giới Phạm Thiên.” 10. Bổn Sanh Phạm Thiên Baka. [405]
Phẩm Kukku là thứ nhất.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Cái nóc nhà cao quý, câu chuyện cây cung, này thanh niên Sutanu, rồi chim kên kên, với chuyện con cá hồi, thêm nữa thanh gươm xứ Dasaṇṇa, vị Senaka, kẻ cầu xin, rồi kẻ thù, với Phạm Thiên Baka, là mười.
--ooOoo--
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Gandhāravaggo
2. GANDHĀRAVAGGO
1062. Hitvā gāmasahassāni paripuṇṇāni soḷasa, koṭṭhāgārāni phītāni sannidhiṃdāni kubbasi.
1063. Hitvā gandhāravisayaṃ pahūtadhanadhāniyaṃ, 1 pasāsanito 2 nikkhanto idhadāni pasāsasi.
1064. Dhammaṃ bhaṇāmi vedeha adhammo me na ruccati, dhammaṃ me bhaṇamānassa na pāpamupalippati. 3
1065. Ye kenaci vaṇṇeṇa paro labhati ruppanaṃ, mahatthiyampi ce vācaṃ na taṃ bhāseyya paṇḍito.
1066. Kāmaṃ ruppatu vā mā vā bhusaṃ vā 4 vikirīyatu, 5 dhamma me bhaṇamānassa na pāpamupalippati.3
1067. No ce assa sakā buddhi vinayo vā susikkhito, vane andhamahisova 6 careyya bahuko jano.
1068. Yasmā ca panidhekacce ācāramhi 7 susikkhitā, tasmā vinītavinayā caranti 8 susamāhitā ”ti. 1. Gandhārajātakaṃ.
1069. Attānaṃ saṅkamaṃ katvā yo sotthiṃ samatārayi, kiṃ tvaṃ tesaṃ kimo9 tuyhaṃ honti ete10 mahākapi.
1070. Rājāhaṃ issaro tesaṃ yūthassa parihārako, tesaṃ sokaparetānaṃ bhītānaṃ te11 arindama.
1071. Ullaṅghayitvā12 attānaṃ vissaṭṭhadhanuno sataṃ, tato aparapādesu daḷhaṃ baddhaṃ latāguṇaṃ.13
1072. Chinnabbhamiva vātena nunno14 rukkhaṃ upāgamiṃ, sohaṃ appabhavaṃ tassa15 sākhaṃ hatthehi aggahiṃ.16
1 9 dhāriyaṃ - Ma. kime - Ma; kiṃme - Syā. 2 10 pasāsanato - Ma; hete - Syā. 11 pasāsanāto - PTS. bhiṃtānante - Syā. 3 12 pāpamupalimpati - Ma, Syā. laṃghayitvā - PTS. 4 13 bhusaṃva - Ma; bhūsaṃ vā - Syā. bandhaṃ latāgulaṃ - Syā; 5 vikiriyyatu - Syā, PTS. baddhalatāguṇaṃ - PTS. 6 14 andhamahiṃsova - Ma, Syā. nuṇṇo - Ma, Syā, PTS. 7 15 āceramhi - Ma, Syā. tattha - Ma, Syā, PTS. 8 16 dhīrā caranti - Syā. aggahi - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gandhāra
2. PHẨM GANDHĀRA
1062. “Sau khi từ bỏ mười sáu ngàn ngôi làng hoàn chỉnh và các nhà kho tràn đầy, giờ đây ông lại thực hiện việc tích trữ.”
1063. “Sau khi từ bỏ khu vực Gandhāra giàu có với tài sản dồi dào, trong khi lìa khỏi sự giáo huấn, tại sao ở đây, lúc này, ngài lại giáo huấn?”
1064. “Này Vedeha, ta nói đúng pháp, không đúng pháp không được ta thích thú. Trong khi ta nói đúng pháp, tội lỗi không vấy bẩn đến ta.”
1065. “Với bất cứ lời nói nào khiến người khác nhận lãnh sự thương tổn, bậc sáng suốt không nên nói lời ấy, dầu cho nó có lợi ích lớn.”
1066. “Rất có thể người nghe bị bực bội hoặc không bị bực bội, tựa như vỏ trấu được bắn ra tung tóe. Trong khi ta nói đúng pháp, tội lỗi không vấy bẩn đến ta.”
1067. “Nếu không có sự hiểu biết của bản thân, hoặc luật lệ không được học tập kỹ lưỡng, nhiều người sẽ thực hành tựa như con trâu bị mù mò mẫm ở trong khu rừng.
1068. Và ngược lại, bởi vì một số người ở đây được học tập kỹ lưỡng về hạnh kiểm, vì thế, với luật lệ đã được huấn luyện, họ thực hành, có tâm khéo được định tĩnh.” 1. Bổn Sanh Gandhāra. [406]
1069. “Này khỉ chúa, ngài đã lấy bản thân làm thành cầu nối và giúp cho các con khỉ đến được sự bình yên. Ngài là gì của chúng? Chúng là gì của ngài?”
1070. “Thưa đấng thuần hóa kẻ thù, thần là vua, là chúa tể của chúng, là người bảo vệ bầy khỉ, khi bầy khỉ bị dày vò vì sầu muộn và khiếp sợ đối với bệ hạ.
1071. Khi bản thân đã buộc chặt sợi dây leo, rồi từ đó, ở những bước chân cuối cùng, thần đã nhảy xa tầm một trăm cây cung được duỗi thẳng.
1072. Lao ra tựa như làn gió xé rách bầu không trung, thần đã tiến đến gần cây xoài. Trong lúc không với tới được cây xoài, thần đây đã dùng những bàn tay nắm lấy cành của cây ấy.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Gandhāravaggo
1073. Taṃ maṃ viyāyataṃ 1 santaṃ sākhāya ca latāya ca, samanukkamantā pādehi sotthiṃ sākhāmigā 2 gatā.
1074. Taṃ maṃ na tapate 3 baddho 4 vadho 5 me na tapessati, sukhamāharitaṃ tesaṃ yesaṃ rajjamakārayiṃ.
1075. Esā te upamā rāja atthasandassanī katā, 6 raññā raṭṭhassa yoggassa balassa nigamassa ca, sabbesaṃ sukhametthabbaṃ 7 khattiyena pajānatā ”ti. 2. Mahākapijātakaṃ.
1076. Ambāhamaddaṃ vanamantarasmiṃ nīlobhāsaṃ phalinaṃ8 saṃvirūḷhaṃ, samaddasaṃ9 phalahetū10 vibhaggaṃ taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi.
1077. Selaṃ sumaṭṭaṃ11 naravīraniṭṭhitaṃ nārī yugandhārayi12 appasaddaṃ, dutiyañca āgamma ahosi saddo taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi.
1078. Dijā dijaṃ kuṇapamāharantaṃ ekaṃ samānaṃ bahukā samecca, āhārahetu13 paripātayiṃsu taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi.
1079. Usabhāhamaddaṃ yūthassa majjhe calakkakuṃ14 vaṇṇabalūpapannaṃ, tamaddasaṃ kāmahetū15 vitunnaṃ taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi.
1080. Karaṇḍu nāma16 kaliṅgānaṃ gandhārānañca naggaji, nimirājā videhānaṃ pañcālānañca dummukho, ete raṭṭhāni hitvāna pabbajiṃsu akiñcanā.
1 8 vīṇāyataṃ - Syā. phalitaṃ - Ma, Syā. 2 9 sākhamigā - Syā. tamaddasaṃ - Ma, Syā, PTS. 3 10 tappatī - Syā. phalahetu - Ma, Syā. 4 11 bandho - Ma, Syā, PTS. sumaṭṭhaṃ - Ma, Syā. 5 12 mato - Ma. yugaṃ dhārayi - Ma, Syā, PTS. 6 13 taṃ suṇohi arindama - Ma; āhārahetū - Ma, PTS. 14 taṃ suṇāhi arindamaṃ - Syā. valakkakuṃ - Syā. 7 15 sukhameṭṭhabbaṃ - Ma, PTS; kāmahetu - Ma, Syā. 16 sukhametabbaṃ - Syā. karaṇḍako - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gandhāra
1073. Trong khi thần đây được kéo thẳng ra ở giữa cành cây và sợi dây leo, các con khỉ đã đặt các bàn chân lên rồi lần lượt bước qua, và đã đi đến sự bình yên.
1074. Việc bị trói buộc không làm cho thần đây bực bội, sự chết sẽ không làm thần nóng nảy, bởi vì thần đã thể hiện quyền cai trị đến những ai thì đã đem lại sự an lạc đến cho họ.
1075. Tâu bệ hạ, tâu bậc nhìn thấy sự lợi ích, các việc ấy là tương tự các việc đã được làm bởi bệ hạ, bởi một vị vua đối với đất nước, đối với trách nhiệm, đối với quân đội, và đối với phố thị. Vị Sát-đế -lỵ đầy đủ trí tuệ nên tìm tòi sự hạnh phúc cho tất cả (thần dân của mình).” 2. Bổn Sanh Con Khỉ Chúa. [407]
1076. “Tôi đã nhìn thấy ở giữa khu rừng một cây xoài đã hoàn toàn phát triển, trĩu quả, có ánh sáng màu lục sẫm. Tôi đã nhìn thấy cây xoài bị tan tành vì nguyên nhân trổ quả. Sau khi nhìn thấy việc ấy, tôi thực hành hạnh khất thực.”
1077. “Chiếc vòng ngọc khéo mài giũa đã được hoàn thành bởi nghệ nhân. Người phụ nữ đã đeo vào một cặp (mỗi tay một chiếc) không gây tiếng động. Và sau khi mang vào cặp thứ hai, đã có tiếng động. Sau khi nhìn thấy việc ấy, tôi thực hành hạnh khất thực.”
1078. “Trong khi con chim đang tha đi miếng thịt, nhiều con chim đã tụ tập lại và tấn công vì nguyên nhân vật thực. Sau khi nhìn thấy việc ấy, tôi thực hành hạnh khất thực.”
1079. “Tôi đã nhìn thấy ở giữa đàn bò một con bò mộng có bướu lắc lư, được thành tựu về vóc dáng và sức mạnh. Tôi đã nhìn thấy nó bị húc ngã vì nguyên nhân dục vọng. Sau khi nhìn thấy việc ấy, tôi thực hành hạnh khất thực.”
1080. “Vị tên Karaṇḍu ở xứ sở Kaliṅga, vị Naggaji ở xứ sở Gandhāra, vua Nimi ở xứ sở Videha, và vị Dummukha ở xứ sở Pañcāla, các vị này sau khi từ bỏ các đất nước đã xuất gia, không có sở hữu gì.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Gandhāravaggo
1081. Sabbeva me 1 devasamā samāgatā aggi 2 yathā pajjalito tathevime, ahampi ekova 3 carissāmi bhaggavi hitvāna kāmāni yathodhikāni.
1082. Ayameva kālo na hi añño atthi anusāsitā 4 me na bhaveyya pacchā, ahampi ekāva 5 carissāmi bhaggava sakuṇīva muttā purisassa hatthā.
1083. Āmaṃ pakkañca jānanti atho loṇaṃ aloṇikaṃ, 6 tamahaṃ disvā 7 pabbajiṃ careva tvaṃ carāmahan ”ti. 3. Kumbhakārajātakaṃ.
1084. Ahañce 8 daḷhadhammāya9 vahanti10 nābhirādhayiṃ, nudantī11 urasi12 sallaṃ yuddhe vikkantacārinī.
1085. Naha nūna rājā jānāti13 mama vikkamaporisaṃ, saṅgāme sukataṃ tāni14 dūtavippahitāni ca.
1086. Sā nūnāhaṃ marissāmi abandhu aparāyinī, tadāhi15 kumbhakārassa dinnā chakaṇahārikā.
1087. Yāvatāsiṃsati16 poso tāvadeva pavīṇati, atthāpāye jahanti naṃ oṭṭhivyādhiṃva khattiyo.
1088. Yo pubbe katakalyāṇo katattho nāvabujjhati, atthā tassa palujjanti ye honti abhipatthitā.
1 9 sabbepime - Ma, Syā; daḷhadhammassa - Ma, Syā. 10 sabbevime - PTS. vahantī - Syā, PTS. 2 11 aggī - Ma, PTS. dharantī - Ma. 3 12 eko - Ma, Syā, PTS. urasiṃ - PTS. 4 13 anusāsito - Syā. nūna rājā na jānāti - Ma, Syā. 5 14 ekā - Ma, Syā, PTS. sukatantāni - Ma, Syā, PTS. 6 15 aloṇakaṃ - Ma, Syā. tadā hi - Ma, Syā; 7 disvāna - Ma, Syā. tathā hi - PTS. 8 16 ahaṃ ce - Ma; yāvatāsīsatī - Ma; ahañca - Syā. yāvatāsiṃsatī - Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gandhāra
1081. Toàn bộ tất cả các vị này, được sánh bằng chư Thiên, đã tụ hội lại. Ngọn lửa được bùng cháy như thế nào thì các vị này là tương tự y như thế ấy. Này nàng Bhaggavī, ta cũng sẽ sống chỉ một mình, sau khi từ bỏ các dục tùy theo mức giới hạn (của chúng).”
1082. “Chính là thời điểm này, bởi vì không có thời điểm nào khác, người chỉ dạy cho thiếp không thể có được về sau này. Này chàng Bhaggava, thiếp cũng sẽ sống chỉ một mình, tựa như con chim được thoát khỏi bàn tay của loài người.”
1083. “Các con biết được cơm còn sống và đã chín, rồi mặn hoặc thiếu muối. Sau khi nhìn thấy điều ấy, ta đã xuất gia. Nàng hãy thực hành hạnh khất thực, ta cũng sẽ thực hành.” 3. Bổn Sanh Người Làm Đồ Gốm. [408]
1084. “Nếu tôi, với hành vi năng nổ ở chiến trường, trong lúc vận chuyển, trong lúc gạt đi mũi tên ở lồng ngực, đã không làm hài lòng đức vua Daḷhadhamma (thì không còn ai khác có thể làm được điều ấy).
1085. Phải chăng đức vua không nhận biết sự nỗ lực không kém loài người của tôi và những lần được phái đi đưa tin ấy ở chiến trường đã được tôi thực hiện tốt đẹp?
1086. Phải chăng tôi đây sẽ phải chết không thân quyến, không nơi nương tựa? Bởi vì, giờ đây tôi đã được giao cho người thợ gốm để làm thú vận chuyển phân.”
1087. “Chừng nào con người còn hy vọng thì chừng ấy họ còn thân cận. Con người ruồng bỏ kẻ ấy khi không còn lợi ích, tựa như vị Sát-đế-lỵ bỏ lại con lạc đà bị bệnh.
1088. Người nào trước đây có điều tốt đẹp đã được người khác làm cho mình, có việc lợi ích đã được người khác tạo cho mình, mà không nhận biết, thì các điều lợi ích đã được mong cầu của người ấy sẽ bị tiêu hoại.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Gandhāravaggo
1089. Yo pubbe katakalyāṇo katattho manubujjhati, 1 atthā tassa pavaḍḍhanti ye honti abhipatthitā.
1090. Taṃ vo vadāmi bhaddaṃ vo 2 yāvantettha samāgatā, sabbe kataññuno hotha ciraṃ saggamhi ṭhassathā ”ti. 4. Daḷhadhammajātakaṃ.
1091. Yo maṃ pure paccudeti 3 araññe dūramāyati, 4 so na dissati mātaṅgo somadatto kuhiṃ gato.
1092. Ayaṃ vā 5 so mato seti allapiṅkaṃva chijjito, 6 bhūmyā 7 nipatito seti amarā vata kuñjaro.
1093. Anagāriyupetassa 8 vippamuttassa cetaso,9 samaṇassa na taṃ sādhu yaṃ petamanusocasi.10
1094. Saṃvāsena have sakka manussassa migassa vā, hadaye jāyatī11 pemaṃ taṃ na sakkā asocituṃ.
1095. Mataṃ marissaṃ rodanti ye rudanti lapanti ca, tasmā tvaṃ isi mā rodi12 roditaṃ moghamāhu santo.
1096. Kanditena have brahme mato peto samuṭṭhahe, sabbe saṅgamma rodāma aññamaññassa ñātake.
1097. Ādittaṃ vata maṃ santaṃ ghatasittaṃva pāvakaṃ, vārinā viya osiñcaṃ13 sabbaṃ nibbāpaye daraṃ.
1098. Abbahī14 vata me sallaṃ sokaṃ15 hadayanissitaṃ,16 yo me sokaparetassa puttasokaṃ apānudi.
1099. Sohaṃ abbūḷhasallosmi vītasoko anāvilo, na socāmi na rodāmi tava sutvāna vāsavā ”ti. 5. Somadattajātakaṃ.
1 katattho-m-anubujjhati - PTS. 2 9 bhaddante - Ma. te sato - Ma, Syā. 3 10 paccuḍḍeti - Ma. anusocati - Syā. 4 11 dūramāyato - Ma, Syā, PTS. jāyate - Ma. 5 12 va - PTS. rudi - PTS. 6 13 allasiṅgaṃva vacchito - Ma; osiñci - Syā. 14 allapitaṃva vicchito - Syā. abbūḷhaṃ - Syā. 7 15 bhumyā - Ma, PTS. yamāsi - Ma, Syā, PTS. 8 16 anāgāriyupetassa - PTS. hadayassitaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gandhāra
1089. Người nào trước đây có điều tốt đẹp đã được người khác làm cho mình, có việc lợi ích đã được người khác tạo cho mình, mà luôn ghi nhớ, thì các điều lợi ích đã được mong cầu của người ấy sẽ tăng trưởng.
1090. Tôi nói điều ấy cho các vị. Mong rằng điều tốt lành hãy có cho các vị, hết thảy những người đã tụ hội ở đây. Tất cả các vị hãy là những người biết tri ân, các vị sẽ an trú ở cõi trời thời gian dài.” 4. Bổn Sanh Đức Vua Daḷhadhamma. [409]
1091. “Con voi Somadatta trước đây thường đi sâu vào trong rừng và tiếp đón ta, giờ nó không được nhìn thấy. Somadatta đã đi đâu?
1092. Nó đây đã bị chết, nằm dài, tựa như chồi non bị bẻ gãy. Nó gục ngã nằm dài ở trên mặt đất. Con voi quả thật đã chết rồi!”
1093. “Việc ông sầu tư về kẻ đã chết là không tốt đẹp đối với vị Sa-môn đã đạt đến cuộc sống không nhà, có tâm tư đã được giải thoát.”
1094. “Thật vậy, thưa Thiên Chủ Sakka, do việc sống chung với con người hay con thú, sự yêu thương sanh khởi trong tim; không thể nào không sầu muộn về người (hay thú) ấy.”
1095. “Những người nào khóc lóc người đã chết và người sẽ chết, những người ấy sẽ mãi khóc lóc và than vãn. Này ẩn sĩ, vì thế, ông chớ khóc lóc. Các thiện nhân đã nói việc khóc lóc là vô ích.
1096. Thật vậy, này Bà-la-môn, nếu người đã chết, người đã qua đời có thể sống lại nhờ việc khóc lóc, thì tất cả chúng ta hãy tụ hội lại và khóc lóc cho các thân quyến của người này người khác.”
1097. “Quả thật, trong khi ta đang bị thiêu đốt tựa như ngọn lửa được rưới bơ lỏng, ngài có thể dập tắt tất cả nỗi buồn bực như là đang rưới nước xuống.
1098. Khi ta bị dày vò bởi sầu muộn, người nào đã xua đi nỗi sầu muộn về con trai của ta, người ấy quả thật đã rút ra mũi tên sầu muộn đã cắm vào trái tim của ta.
1099. Ta đây, có mũi tên đã được rút ra, có sự sầu muộn đã được xa lìa, không bị vẩn đục. Thưa Thiên Chủ, sau khi lắng nghe ngài, ta không sầu muộn, không khóc lóc.” 1 5. Bổn Sanh Con Voi Somadatta. [410]
1 - Các câu kệ 1094-1098 tương tự như các câu kệ 824-829 ở trang 229. - Ba câu kệ 1097, 1098, 1099 tương tự như ba câu kệ 1216, 1217, 1218 của tập Kinh Vimānavatthupāḷi - Chuyện Thiên Cung (TTPV tập 30, trang 201), và ba câu kệ 717, 718, 719 ở trang 209.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Gandhāravaggo
1100. Kāḷāni kesāni pure ahesuṃ jātāni sīsamhi yathāpadese, tānajja 1 setāni susīma disvā dhammaṃ cara brahmacariyassa kālo.
1101. Mameva deva palitaṃ na tuyhaṃ mameva sīsaṃ mama uttamaṅgaṃ, ‘atthaṃ karissan ’ti musā abhāṇiṃ ekāparādhaṃ khama 2 rājaseṭṭha.
1102. Daharo tuvaṃ dassanīyosi rāja paṭhamuggato hohi 3 yathā kaḷīro, rajjañca kārehi mamaṃ ca passa mā kālikaṃ anudhāvī 4 janinda.
1103. Passāmi vohaṃ dahariṃ kumāriṃ sāmaṭṭhapassaṃ sutanuṃ sumajjhaṃ, kāḷāpavāḷāva 5 pavellamānā palobhayantīva 6 naresu gacchati.
1104. Tamena passāmi parena nāriṃ āsītikaṃ nāvutikaṃva7 jaccā, daṇḍaṃ gahetvāna8 pavedhamānaṃ gopāṇasībhoggasamaṃ9 carantiṃ.10
1105. Sohaṃ tamevānuvicintayanto eko sayāmi sayanassa majjhe, ahampi evaṃ iti pekkhamāno na gehe rame11 brahmacariyassa kālo.
1106. Rajjuvālambanī cesā yā gehe vasato rati, etampi chetvāna vajanti dhīrā, anapekkhino kāmasukhaṃ pahāyā ”ti. 6. Susīmajātakaṃ.
1 tānijja - Syā. 2 7 khamatha - Syā. nāvutikañca - Syā. 3 8 hosi - Ma, Syā, PTS. gahetvā va - PTS. 4 9 anudhāvi - Syā, PTS. gopānasībhoggasamaṃ - Ma, PTS. 5 10 kāḷappavāḷāva - Ma; carantaṃ - Syā. 11 kālappallavāva - Syā. na gahe rame - Ma, PTS; 6 sā lobhayantī va - PTS. gehe na rame - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gandhāra
1100. “Các sợi tóc trước kia đã là màu đen, chúng mọc lên tại vị trí phù hợp ở trên đầu. Giờ đây, sau khi nhìn thấy chúng bạc trắng, này Susīma, nay là thời điểm của Phạm hạnh, ngươi hãy thực hành giáo pháp.”
1101. “Tâu bệ hạ, sợi tóc bạc là của thiếp đây, không phải của ngài, từ đầu của thiếp đây, từ phần đỉnh đầu của thiếp. Thiếp đã nói lời dối trá (nghĩ rằng): ‘Ta sẽ làm điều lợi ích.’ Tâu chúa thượng, xin bệ hạ hãy tha thứ lỗi lầm cho thiếp một lần này.
1102. Tâu bệ hạ, ngài trẻ tuổi, (đẹp dáng) đáng nhìn, ngài trỗi dậy ở lứa tuổi thanh niên, giống như chồi non, ngài hãy cai quản vương quốc và hãy ngắm nhìn thiếp. Tâu vị chúa của loài người, ngài chớ đeo đuổi việc viển vông.”
1103. “Trẫm nhìn ngắm người thiếu nữ tuổi thanh xuân, có vóc dáng hài hòa, có thân hình đẹp, với vòng eo xinh. Tựa như mầm dây leo đang chuyển động, nàng bước đi, tựa như đang làm say đắm các nam nhân.
1104. Trẫm nhìn ngắm nàng ấy vào thời điểm khác, vào độ tuổi tám mươi, hoặc chín mươi, nàng cầm lấy cây gậy, run lẩy bẩy, lưng còng xuống giống như sừng bò, đang bước đi.
1105. Trẫm đây, trong lúc suy xét về chính điều ấy, một mình, trẫm nằm ở giữa chiếc giường, cũng như vậy, trong lúc trẫm xem xét như thế trẫm không thích thú ở gia đình; nay là thời điểm của Phạm hạnh.
1106. Sự vui thích của người sống ở gia đình có sự lòng thòng tựa như sợi dây thừng. Sau khi cắt đứt luôn cả việc này, các bậc sáng trí ra đi, không có mong cầu, sau khi đã dứt bỏ khoái lạc của các dục.” 6. Bổn Sanh Vua Susīma. [411]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Gandhāravaggo
1107. Ahaṃ dasasataṃ vyāmaṃ 1 uragamādāya māgato, 2 tañca mañca mahākāyaṃ dhārayaṃ nappavedhasi.
1108. Atha imaṃ 3 khuddakaṃ pakkhiṃ appamaṃsataraṃ mayā, dhārayaṃ vyādhase 4 bhīto 5 kamatthaṃ koṭisimbali. 6
1109. Maṃsabhakkho tuvaṃ rāja balabhakkho 7 ayaṃ dijo, ayaṃ nigrodhabījāni 8 pilakkhadumbarāni 9 ca, assatthāni ca bhakkhetvā 10 khandhe me odahissati.11
1110. Te rukkhā saṃvirūhanti mama passe nivātajā, te12 pariyonandhissanti arukkhaṃ maṃ karissare.
1111. Santi aññepi rukkhāse mūlino khandhino dumā, iminā sakuṇajātena bījamāharitvā13 hatā.
1112. Ajjhārūḷhābhivaḍḍhanti14 brahantampi vanaspatiṃ,15 tasmā rāja pavedhāmi sampassaṃ nāgataṃ bhayaṃ.
1113. Saṅkeyya saṅkitabbāni rakkheyyānāgataṃ16 bhayaṃ, anāgatabhayā dhīro ubho loke avekkhatī ”ti. 7. Koṭisimbalijātakaṃ.17
1114. Rājā apucchi vidhuraṃ18 dhammakāmo yudhiṭṭhilo, api brāhmaṇa jānāsi ko eko bahu socati.
1115. Brāhmaṇo ajayūthena bahūtedho19 vane vasaṃ, dhūmaṃ akāsi vāseṭṭho rattindivamatandito.
1116. Tassa taṃ dhūmagandhena sarabhā makasadditā,20 vassāvāsaṃ upagañchuṃ21 dhūmakārissa santike.
1 11 dasasataṃ byāmaṃ - Ma; ohadissati - Ma. 12 dasasatabyāmaṃ - Syā. te maṃ - Ma, Syā, PTS. 2 13 ādāya āgato - Ma, Syā; āharitā - PTS. 14 ādāya-m-āgato - PTS. ajjhārūhābhivaḍḍhanti - Ma; 3 athimaṃ - Ma, Syā. ajjhārūhā hi vaḍḍhanti - Syā. 4 15 byathasi - Ma, Syā; vanappatiṃ - Ma, Syā. 16 vyathase - PTS. rakkheyya nāgataṃ - PTS. 5 17 bhītā- Ma. koṭasimbalijātakaṃ - Ma, Syā. 6 18 koṭasimbali - Ma, Syā. vidhūraṃ - Syā, PTS. 7 19 phalabhakkho - Ma, Syā, PTS. pahūtedho - Ma; 8 nigrodhavījāni - Syā. bahutendo - Syā; bahutejo - PTS. 9 20 pilakkhudumbarāni - Ma; makasaḍḍitā - Ma, Syā; milakkhudumbarāni - Syā. makasaṭṭitā - PTS. 10 21 bhakkhitvā - Ma. upagacchuṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gandhāra
1107. “Ta đã đi đến mang theo con rắn dài một ngàn sải tay. Trong khi nâng đỡ con rắn ấy và ta có thân hình to lớn, ông không run rẩy.
1108. Giờ đây, trong khi nâng đỡ con chim nhỏ có ít thịt hơn cùng với ta, ông lại rung động, khiếp sợ, này thần cây bông vải, vì lý do gì?”
1109. “Thưa điểu vương, ngài là loài ăn thịt, con chim này là loài ăn trái cây. Con chim này, sau khi ăn các hạt giống của cây đa, các chùm trái sung, và các hạt của cây vả, nó sẽ đại tiện xuống thân xác của tôi.
1110. Những cây ấy tự nảy mầm, được sanh lên an toàn ở bên sườn của tôi. Chúng sẽ bao trùm lên và sẽ làm cho tôi không còn là cây nữa.
1111. Cũng có những cây cối khác, là những loài thảo mộc có rễ và thân gỗ, bị hủy hoại bởi loài cây đã được sanh lên do con chim mang lại hạt giống.
1112. Những cây ấy vươn lên nhanh, phát triển vượt trội hơn cả cây rừng to lớn; vì thế, thưa điểu vương, tôi run rẩy trong khi nhìn thấy nỗi nguy hiểm ở tương lai.”
1113. “Nên lo ngại về những điều đáng lo ngại, nên phòng ngừa nỗi nguy hiểm ở tương lai. Vì sự nguy hiểm trong tương lai, bậc sáng trí xem xét cả hai đời (đời này và đời sau).” 1 7. Bổn Sanh Thần Cây Bông Vải. [412]
1114. “Vua Yudhiṭṭhila, với sự yêu mến công lý, đã hỏi Vidhura rằng: ‘Này Bà-la-môn, ông có biết người nào một mình mà sầu muộn về nhiều việc?’”
1115. “Vị Bà-la-môn Vāseṭṭha có nhiều củi gỗ, trong khi sống ở trong rừng với bầy dê, đã thực hiện việc xông khói đêm ngày, không biếng nhác.
1116. Do mùi hương khói ấy của vị Bà-la-môn, những con nai rừng, bị quấy rầy bởi lũ muỗi, đã đi đến cư trú mùa mưa kề cận khu trại của Bà-la- môn Dhūmakārī.
1 Câu kệ 1113 giống câu kệ 551 ở trang 173.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Gandhāravaggo
1117. Sarabhesu manaṃ katvā ajāyo 1 nāvabujjhatha, āgacchantī vajantī 2 vā tassa tā vinassuṃ 3 ajā.
1118. Sarabhā ca 4 sarade kāle5 pahīnamakase vane, pāvisuṃ giriduggāni nadīnaṃ pabhavāni ca.
1119. Sarabhe ca gate disvā ajā ca vibhavaṃ gatā, kiso ca vivaṇṇo āsi6 paṇḍurogī ca brāhmaṇo.
1120. Evaṃ yo saṃniraṃkatvā āgantuṃ kurute piyaṃ, so eko bahu socati dhūmakārīva brāhmaṇo ”ti. 8. Dhūmakārijātakaṃ.
1121. Kodha jāgarataṃ sutto kodha suttesu jāgaro, ko mametaṃ7 vijānāti ko taṃ paṭibhaṇāti me.
1122. Ahaṃ jāgarataṃ sutto ahaṃ suttesu jāgaro, ahametaṃ vijānāmi ahaṃ paṭibhaṇāmi te.
1123. Kathaṃ jāgarataṃ sutto kathaṃ suttesu jāgaro, kathaṃ etaṃ vijānāsi kathaṃ paṭibhaṇāsi me.
1124. Ye dhammaṃ nappajānanti saṃyamoti damoti ca, tesu suppamānesu8 ahaṃ jaggāmi devate.
1125. Yesaṃ rāgo ca doso ca avijjā ca virājitā, tesu jāgaramānesu ahaṃ suttosmi devate.
1126. Evaṃ jāgarataṃ sutto evaṃ suttesu jāgaro, evametaṃ vijānāmi evaṃ paṭibhaṇāmi te.
1127. Sādhu jāgarataṃ sutto sādhu suttesu jāgaro, sādhu metaṃ vijānāsi sādhu paṭibhaṇāsi me ”ti. 9. Jāgarajātakaṃ.
1 5 ajā so - Ma, Syā, PTS. saradakāle - PTS. 2 6 āgacchanti vajanti - Syā, PTS. cāsi - Ma. 3 7 vinasuṃ - Ma, Syā, PTS. ko metaṃ nu - Syā. 4 8 sarabhā - Syā, PTS. suttappamādesu - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gandhāra
1117. Sau khi quan tâm đến các con nai rừng, Dhūmakārī đã không còn biết các con dê đến hay đi; những con dê ấy của Dhūmakārī đã bị mất mát.
1118. Và vào mùa thu, khi muỗi ở trong rừng được giảm thiểu, các con nai rừng đã đi vào các khe núi hiểm trở và các suối đầu nguồn của các dòng sông.
1119. Sau khi nhìn thấy các con nai đã ra đi và các con dê đã đi đến sự tiêu diệt, vị Bà-la-môn đã trở nên gầy ốm, xuống sắc, và bị bệnh vàng da.
1120. Như vậy, kẻ nào lơ là đối với người của mình và tỏ ra quý mến khách mới đến, kẻ ấy một mình sầu muộn về nhiều việc, tựa như vị Bà-lamôn Dhūmakārī.” 8. Bổn Sanh Bà-la-môn Dhūmakārī. [413]
1121. “Ở đây, người nào ngủ giữa những người đang thức? Ở đây, người nào thức giữa những người ngủ? Người nào hiểu câu hỏi ấy của ta? Người nào giải thích câu hỏi ấy cho ta?”
1122. “Tôi ngủ giữa những người đang thức. Tôi thức giữa những người ngủ. Tôi hiểu câu hỏi ấy. Tôi giải thích cho ngài.”
1123. “Làm thế nào ông ngủ giữa những người đang thức? Làm thế nào ông thức giữa những người ngủ? Làm thế nào ông hiểu câu hỏi ấy? Làm thế nào ông giải thích cho ta?”
1124. “Những người nào không nhận biết về giáo pháp, về ‘sự tự chế ngự’ và ‘sự rèn luyện,’ thưa Thiên nhân, tôi thức khi những người ấy đang ngủ.
1125. Đối với những vị nào có sự luyến ái, sân hận, và vô minh đã được dứt trừ, thưa Thiên nhân, tôi ngủ khi những người ấy đang thức.
1126. Tôi ngủ giữa những người đang thức là như vậy. Tôi thức giữa những người ngủ là như vậy. Tôi hiểu câu hỏi ấy là như vậy. Tôi giải thích cho ngài như vậy.”
1127. “Tốt đẹp thay ông ngủ giữa những người đang thức! Tốt đẹp thay ông thức giữa những người ngủ! Tốt đẹp thay ông hiểu câu hỏi ấy của ta! Tốt đẹp thay ông giải thích cho ta!” 9. Bổn Sanh Người Tỉnh Thức. [414]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Gandhāravaggo
1128. Na kiratthi anomadassisu 1 pāricariyā buddhesu appikā, 2 sukkhāya aloṇikāya ca passa phalaṃ kummāsapiṇḍiyā.
1129. Hatthigavāssā ca me 3 bahū dhanadhaññaṃ paṭhavī 4 ca kevalā, nāriyo cimā accharūpamā passa phalaṃ kummāsapiṇḍiyā.
1130. Abhikkhaṇaṃ rājakuñjara gāthā bhāsasi kosalādhipa, pucchāmi taṃ raṭṭhavaḍḍhana 5 bāḷhaṃ pītimano pabhāsasi.
1131. Imasmiṃ yeva 6 nagare kule aññatare ahuṃ, parakammakaro āsiṃ bhatako sīlasaṃvuto.
1132. Kammāya nikkhamantāhaṃ7 caturo samaṇe addasaṃ,8 ācārasīlasampanne sītibhūte anāsave.
1133. Tesu cittaṃ pasādetvā nisīdetvā paṇṇasanthate, adāsiṃ buddhānaṃ kummāsaṃ9 pasanno sehi pāṇihi.
1134. Tassa kammassa kusalassa idaṃ me edisaṃ phalaṃ, anubhomi idaṃ rajjaṃ phītaṃ dharaṇimuttamaṃ.
1135. Dada bhuñja ca10 mā ca pamādo cakkaṃ vattaya kosalādhipa, mā rāja adhammiko ahū11 dhammaṃ pālaya kosalādhipa.
1136. Sohaṃ tadeva punappunaṃ vaṭumaṃ ācarissāmi sobhane, ariyācaritaṃ sukosale arahanto me manāpā12 passituṃ.
1 7 anomadassīsu - Syā. nikkhamantohaṃ - Ma. 2 8 appakā - Syā. samaṇeddasaṃ - Ma. 3 9 hatthigavassā cime - Ma; adaṃ buddhāna kummāsaṃ - Ma, Syā; hatthī gavāssā cime - Syā; adaṃ buddhānaṃ kummāsaṃ - PTS. 10 hatthī gavāssā ca me - PTS. dadaṃ bhuñja - Ma; 4 pathavī - Ma. dadaṃ bhuñja ca - Syā. 5 11 raṭṭhavaddhana - Ma. ahu - Ma, Syā. 6 12 imasmiññeva - Ma. manāpāva - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gandhāra
1128. “Thật vậy, sự phục vụ đến các vị Phật Độc Giác Anomadassī không phải là nhỏ nhoi. Hãy nhìn xem quả báu của phần cháo đặc khô khan không dầu và không muối gia vị.
1129. Và tôi có được nhiều voi, bò, ngựa, tài sản, lúa gạo, toàn thể trái đất, và những nữ nhân giống như tiên nữ này. Hãy nhìn xem quả báu của phần cháo đặc.”
1130. “Tâu đại vương, bậc thầy tổ về thiện pháp, ngài thường xuyên thốt ra các câu thơ. Tâu bậc làm hưng thịnh đất nước, thiếp xin hỏi bệ hạ: Bệ hạ có tâm ý hoan hỷ một cách mãnh liệt, xin bệ hạ hãy giải thích.”
1131. “Trẫm đã được sanh ra trong một gia đình ở ngay tại thành phố này. Trẫm đã là người làm công cho người khác, người làm thuê, và là người gìn giữ giới.
1132. Trong khi rời khỏi thành vì công việc, trẫm đã nhìn thấy bốn vị Sa- môn đầy đủ hạnh kiểm và giới luật, có trạng thái mát mẻ, không còn lậu hoặc.
1133. Sau khi khởi tâm tịnh tín đối với các vị ấy, trẫm đã thỉnh các vị ngồi xuống ở tấm thảm lá cây. Được tịnh tín, trẫm đã tận tay dâng cháo đặc đến các vị Phật.
1134. Quả báu của nghiệp thiện ấy đã thành tựu đến trẫm là như thế này. Trẫm đã thọ hưởng vương quốc này, vùng đất phồn thịnh, hạng nhất.”
1135. “Xin bệ hạ hãy bố thí rồi mới ăn, và chớ có xao lãng. Tâu bậc thầy tổ về thiện pháp, xin bệ hạ hãy xoay chuyển bánh xe (công lý). Tâu đức vua, bệ hạ chớ là vị vua bất công. Tâu bậc thầy tổ về thiện pháp, xin bệ hạ hãy hộ trì công lý.”
1136. “Này ái hậu, trẫm đây sẽ thực hành lập đi lập lại chính con đường ấy, con đường đã được các bậc Thánh nhân thực hành. Này ái nữ xinh đẹp của đức vua xứ Kosala, trẫm có sự vừa lòng khi nhìn thấy các bậc A-la-hán.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Gandhāravaggo
1137. Devī viyaccharūpamā 1 majjhe nārigaṇassa sobhasi, kiṃ kammamakāsi bhaddakaṃ tenāsi 2 vaṇṇavatī sukosale.
1138. Ambaṭṭhakulassa khattiya dāsyāhaṃ 3 parapessiyā 4 ahuṃ, saññatā 5 dhammajīvinī sīlavatī ca apāpadassanā.
1139. Uddhaṭabhattaṃ ahaṃ tadā caramānassa adāsiṃ 6 bhikkhuno, vittā 7 sumanā sayaṃ ahaṃ tassa kammassa phalaṃ mamedisan ”ti. 10. Kummāsapiṇḍajātakaṃ. 8
1140. Āgamissati9 me pāpaṃ āgamissati me bhayaṃ, tadā hi calitā sākhā manussena migena vā.
1141. Bhīruyā nūna me kāme10 avidūre vasantiyā, karissati kisaṃ paṇḍuṃ sāva sākhā parantapaṃ.
1142. Socayissati maṃ kantā gāme vasamaninditā, karissati kisaṃ paṇḍuṃ sāva sākhā parantapaṃ.
1143. Tayā maṃ hasitāpaṅgi11 mihitāni12 bhaṇitāni ca, kisaṃ paṇḍuṃ karissanti13 sāva sākhā parantapaṃ.
1144. Āgamā14 nūna so saddo asaṃsi nūna so tava, akkhātaṃ nūna taṃ tena yotaṃ sākhamakampayī.15
1 9 viya accharūpamā - Ma, Syā, PTS. agamissati - PTS. 2 10 kenāsi - Ma, Syā, PTS. kāmo - Ma, Syā, PTS. 3 11 dass-āhaṃ - PTS. asitāpaṅgi - Ma; 4 parapesiyā - Ma, Syā. hasitāpaṅgī - Syā. 5 12 saññatā ca - Ma, Syā. sitāni - Ma. 6 13 adāsi - Ma, Syā. karissati - Syā. 7 14 cittā - Syā. agamā - Ma, Syā, PTS. 8 15 kummāsapiṇḍijātakaṃ - Ma. akampayi - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gandhāra
1137. Hoàng hậu giống như cô tiên nữ, nàng rực rỡ ở giữa đám phụ nữ. Này ái nữ xinh đẹp của đức vua xứ Kosala, nàng đã làm nghiệp gì tốt đẹp, nhờ vậy, nàng có sắc đẹp?”
1138. “Tâu vị Sát-đế-lỵ, thiếp đã là nữ nô lệ của gia tộc Ambaṭṭha, là nữ tỳ hầu hạ người khác. Thiếp đã tự kiềm chế (thân khẩu), có sự nuôi mạng đúng pháp, là người nữ có giới hạnh, và có dáng vẻ tốt đẹp.
1139. Khi ấy, thiếp đã dâng cúng phần ăn được nhận lãnh đến vị tỳ khưu đang đi khất thực. Thiếp đã có tâm vui vẻ, có ý hoan hỷ tự bản thân. Quả báu của nghiệp ấy đã có cho thiếp là như thế này.” 10. Bổn Sanh Phần Cháo Đặc. [415]
1140. “Điều xấu xa sẽ đến cho ta, sự sợ hãi sẽ đến cho ta, bởi vì vào lúc ấy, cành cây đã bị lay động bởi loài người hoặc con thú.”
1141. “Thật vậy, lòng ham muốn của ta đối với người vợ tên Bhīrū sống ở chỗ không xa sẽ làm cho ta gầy ốm, vàng vọt, tựa như cành cây ấy sẽ làm cho gã Parantapa.
1142. Người vợ yêu dấu không bị chê trách đang sống ở trong làng sẽ khiến ta sầu muộn, sẽ làm cho ta gầy ốm, vàng vọt, tựa như cành cây ấy sẽ làm cho gã Parantapa.
1143. Khóe mắt đùa giỡn, các nụ cười duyên và các câu nói của nàng sẽ làm cho ta gầy ốm, vàng vọt, tựa như cành cây ấy sẽ làm cho gã Parantapa.”
1144. “Thật vậy, tiếng động ấy đã đi đến. Thật vậy, nó đã tiết lộ cho hoàng tử. Thật vậy, kẻ nào đã làm lay động cành cây ấy, kẻ ấy đã kể lại cho hoàng tử.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Gandhāravaggo
1145. Idaṃ kho tvaṃ 1 samāgamma 2 mama bālassa cintitaṃ, tadā hi calitā sākhā manussena migena vā.
1146. Tatheva tvaṃ avedesi3 avañci pitaraṃ mama, hantvā sākhāhi chādento āgamissati me4 bhayan ”ti. 11. Parantapajātakaṃ.
Gandhāravaggo dutiyo.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Varagāma mahākapi bhaggava ca daḷhadhamma sakuñjara kesavaro, urago vidhuro puna jāgaratā atha kosalādhipa parantapena ca.
Sattakanipāto niṭṭhito.
*****
TATRA VAGGUDDĀNAṂ
Atha satta nipātamhi vaggaṃ me bhaṇato suṇa, kukku ca puna gandhāro dve va vuttā mahesinā.
--ooOoo--
1 3 taṃ - Ma, Syā, PTS. avedasi - Syā; avedi - PTS. 2 4 samāgama - PTS. te - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Gandhāra
1145. ‘Việc này đã sáng tỏ cho hoàng tử’ là điều suy nghĩ của kẻ ngu dốt như ta, bởi vì vào lúc ấy, cành cây đã bị lay động bởi loài người hoặc con thú.”
1146. “Ngươi đã biết rõ y như thế ấy. Ngươi đã lừa gạt cha của ta. Sau khi giết chết cha ta và che phủ với những cành cây, (ngươi đã nghĩ rằng): ‘Sự sợ hãi sẽ đến cho ta.’” 11. Bổn Sanh Nô Tỳ Parantapa. [416]
Phẩm Gandhāra là thứ nhì.
*****
TÓM LƯỢC PHẨM NÀY
Các ngôi làng hạng nhất, con khỉ chúa, và đạo sĩ Bhaggava, đức vua Daḷhadhamma, với con voi, chuyện các sợi tóc bạc, con rắn, Bà-la-môn Vidhura, người tỉnh thức lần nữa, rồi bậc thầy tổ về thiện pháp, và nô tỳ Parantapa.
Nhóm Bảy Kệ Ngôn được chấm dứt.
*****
TÓM LƯỢC CÁC PHẨM Ở NHÓM NÀY
Giờ hãy lắng nghe tôi đang nói về hai phẩm ở Nhóm Bảy: phẩm Kukku rồi thêm phẩm Gandhāra đã được bậc Đại Ẩn Sĩ thuyết.
--ooOoo--
VIII. AṬṬHAKANIPĀTO KACCĀNIVAGGO
1147. Odātavatthā suci allakesā kaccāni kiṃ kumbhimadhissayitvā, 1 piṭṭhā tilā dhovasi taṇḍulāni tilodano hohiti 2 kissa hetu.
1148. Na kho ayaṃ brāhmaṇa bhojanatthā 3 tilodano hohiti2 sādhupaññā, 4 dhammo mato tassa bahūtamajja 5 ahaṃ karissāmi susānamajjhe.
1149. Anuvicca kaccāni karohi kiccaṃ dhammo mato ko nu tavetasaṃsī,6 sahassanetto atulānubhāvo na mīyati7 dhammavaro kadāci.
1150. Daḷhappamāṇaṃ mama ettha brahme dhammo mato natthi mamettha kaṅkhā, ye yevadāni pāpā bhavanti te tevadāni sukhitā bhavanti.
1151. Suṇisā hi mayhaṃ vañjhā8 ahosi sā maṃ vadhitvāna vijāyi puttaṃ, sādāni sabbassa kulassa issarā ahaṃ panamhi9 apaviddhā ekikā.
1152. Jīvāmi vohaṃ nāhaṃ matosmi10 taveva atthāya idhāgatosmi, yā taṃ vadhitvāna vijāyi puttaṃ sahāva puttena karomi bhasmaṃ.
1153. Etañca11 te ruccati devarāja mameva atthāya idhāgatosi, ahañca putto suṇisā ca nattā sammodamānā gharamāvasema.
1 6 apassayitvā - PTS. taveva saṃsi - Ma; 2 hehiti - Ma, Syā. tavetasaṃsi - Syā, PTS. 3 7 bhojanatthaṃ - Syā. miyyati - Ma, Syā, PTS. 4 8 sādhupakko - Ma, Syā, PTS. vajjhā - Syā; vaṃjhā - PTS. 5 9 pahuttamajja - Ma; vasāmi - Syā. 10 pahūnamajja - Syā; na matohamasmi - Ma, Syā. 11 bahūtamajjā - PTS. evañca - Ma, Syā.
VIII. NHÓM TÁM KỆ NGÔN PHẨM BÀ KACCĀNI
1147. “Bà mặc y phục trắng, sạch sẽ, tóc thấm ướt.
Này Kaccāni, bà đã nấu cái nồi gì vậy?
Mè đã được xay, bà vo gạo.
Cơm mè sẽ là nguyên nhân của việc gì?”
1148. “Thưa vị Bà-la-môn, cái này không phải để ăn. Cơm mè sẽ có mục đích tốt đẹp. Đạo lý đã chết rồi, tôi sẽ thực hiện việc cúng cơm cho nó ở giữa bãi tha ma.”
1149. “Này Kaccāni, bà hãy suy xét và hãy làm việc nên làm.
Vậy ai đã tuyên bố với bà là đạo lý đã chết rồi?
Đấng Ngàn Mắt có năng lực không thể sánh bằng.
Đạo lý cao quý không bị chết bao giờ.”
1150. “Thưa vị Bà-la-môn, tôi có sự phán quyết chắc chắn về điều này. Đạo lý đã chết rồi, tôi không có nghi ngờ về điều này. Hiện nay, những cái gì là sai trái, những cái ấy, hiện nay, được an ổn.
1151. Bởi vì con dâu của tôi đã bị hiếm muộn.
Cô ta, sau khi hành hạ tôi, đã sanh con trai.
Giờ đây, cô ta là chủ nhân của toàn bộ gia đình.
Còn tôi, ngược lại, bị đuổi đi, chỉ có một mình.”
1152. “Ta vẫn còn sống, ta không có bị chết. Ta đã đi đến nơi này vì lợi ích của chính bà. Cô dâu nào, sau khi hành hạ bà, đã sanh con trai, ta sẽ làm cho cô ta và đứa con trai hóa ra tro.”
1153. “Thưa Thiên Vương, điều này được ngài vui thích, ngài đã đi đến nơi này vì lợi ích của chính tôi. Tôi, con trai, con dâu, và cháu trai, hãy cho chúng tôi sống chung nhà, hòa thuận.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kaccānivaggo
1154. Etañca 1 te ruccati kātiyāni hatāpi santā na jahāsi dhammaṃ, tuvañca 2 putto suṇisā ca nattā sammodamānā gharamāvasetha. 3
1155. Sā kātiyāni 4 suṇisāya saddhiṃ sammodamānā gharamāvasitvā, 5 putto ca nattā ca upaṭṭhahiṃsu devānamindena adhiggahītā ”ti. 1. Kaccānijātakaṃ.
1156. Idaṃ pure ninnamāhu bahumacchaṃ mahodikaṃ, 6 āvāso bakarājassa pettikaṃ bhavanaṃ mama, tyajja bhekena 7 yāpema okaṃ na vijahāmase. 8
1157. Ko dutiyaṃ asīlassa 9 bandhurassakkhi 10 bhejjati, 11 ko me putte kulāvakaṃ12 mañca sotthiṃ karissati.
1158. Sabbā parikkhatā13 pheggu yāva tassā gatī ahu, khīṇabhakkho mahārāja sāre na ramatī ghuṇo.14
1159. Sā nūnāhaṃ ito gantvā rañño muttā15 nivesanā, attānaṃ ramayissāmi dumasākhāniketinī.
1160. So nūnāhaṃ ito gantvā rañño mutto nivesanā, aggo dakāni pivissāmi16 yūthassa purato vajaṃ.
1161. Taṃ maṃ kāmehi sampannaṃ17 rattaṃ kāmesu mucchitaṃ, ānayī bharato luddo18 bāhiko bhaddamatthu te.
1162. Andhakāratimisāyaṃ19 tuṅge uparipabbate, sā maṃ saṇhena mudunā mā pādaṃ khaṇiyasmani.20
1163. Asaṃsayaṃ jātikhayantadassī na gabbhaseyyaṃ punarāvajissaṃ,21 ayaṃ hi me antimā22 gabbhaseyyā khīṇo me saṃsāro punabbhavāyā ”ti. 2. Aṭṭhasaddajātakaṃ.
1 12 evañca - Ma, Syā. kulāvañca - PTS. 2 13 tvañca - PTS. parikkhayā - Ma. 3 14 āvasātha - PTS. guṇo - PTS. 4 15 kātiyānī - Ma, Syā, PTS. mutto - PTS. 5 16 āvasittha - Ma, Syā, PTS. pissāmi - Ma, PTS. 6 17 mahodakaṃ - Ma, Syā. sammattaṃ - Ma, Syā. 7 18 bhiṅgena - Syā. luddho - Syā. 8 19 vajahāmase - Ma; vijjahāmase - Syā. andhakāratimissāyaṃ - PTS. 9 20 asīlissa - Ma. khali yasmani - Ma. 10 21 bandharassakkhi - Ma. punarāvaṭissaṃ - Syā. 11 22 bhecchati - Ma. ayamantimā pacchimā - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Bà Kaccāni
1154. “Này Kātiyāni, điều này được bà vui thích, ngay cả trong khi bị đánh đập, bà cũng không từ bỏ đạo lý. Bà, con trai, con dâu, và cháu trai, quý vị hãy sống chung nhà, hòa thuận.”
1155. “Bà Kātiyāni ấy cùng với người con dâu đã sống chung nhà, hòa thuận, con trai và cháu trai đã phụng dưỡng; bà đã được vị Chúa của chư Thiên nâng đỡ.” 1. Bổn Sanh Bà Kaccāni. [417]
1156. “Trước đây, chỗ này đã là vùng trũng, có nhiều cá, có nhiều nước, là chỗ ngụ của hạc chúa, là nơi cư trú của cha tôi. Hiện nay, chúng tôi đây nuôi sống bằng loài ếch nhái, chúng tôi không lìa bỏ chỗ ở này.”
1157. “Ai sẽ làm hỏng con mắt thứ hai của kẻ phá giới Bandhura? Ai sẽ tạo ra sự bình yên cho các chim con của tôi, cái tổ chim, và tôi?”
1158. “Tất cả phần giác gỗ đã bị gặm nhấm cho đến chỗ tận cùng của nó. Tâu đại vương, thức ăn bị cạn kiệt, loài mọt không ưa thích lõi gỗ.”
1159. “Ước gì sau khi đi đến nơi này, chim cu cu tôi được thoát khỏi cung điện của đức vua, tôi sẽ vui thích tự thân, khi có được chỗ ngụ ở cành cây!”
1160. “Ước gì sau khi đi đến nơi này, nai tôi được thoát khỏi cung điện của đức vua, là thủ lãnh, tôi sẽ uống nước, trong khi đi phía trước bầy nai.”
1161. “Được đầy đủ các dục, tôi đây bị luyến ái, bị mê mẩn trong các dục. Gã thợ săn Bharata, tàn bạo, người ngoại xứ đã dắt tôi đi. Mong rằng sự may mắn hãy có cho ông.”
1162. “Trong bóng tối của đêm đen, ở phía trên ngọn núi cao nhọn, nàng đã nói với tôi bằng giọng nói mềm mỏng, dịu dàng: ‘Chàng chớ để trượt chân ở tảng đá.’”
1163. “Là người nhìn thấy sự tiêu hoại của việc sanh ra một cách chắc chắn, tôi sẽ không đi đến việc nằm trong bào thai lần nữa. Đây chính là lần nằm trong bào thai cuối cùng. Sự luân hồi đưa đến việc hiện hữu lần nữa của tôi đã được cạn kiệt.” 2. Bổn Sanh Tám Âm Thanh. [418]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kaccānivaggo
1164. Idaṃ suvaṇṇakāyūraṃ muttā veḷuriyā bahū, sabbaṃ harassu bhaddante mañca dāsīti sāvaya.
1165. Oropayassu kalyāṇi 1 mā bahuṃ 2 paridevasi, na cāhaṃ abhijānāmi ahantvā 3 dhanamābhataṃ.
1166. Yato sarāmi attānaṃ yato pattosmi 4 viññutaṃ, na cāhaṃ 5 abhijānāmi aññaṃ piyataraṃ tayā.
1167. Ehi taṃ upagūhissaṃ karissañca padakkhiṇaṃ, na hi dāni punā 6 atthi mama tuyhañca saṅgamo.
1168. Na hi sabbesu ṭhānesu puriso hoti paṇḍito, itthipi 7 paṇḍitā hoti tattha tattha vicakkhaṇā.
1169. Na hi sabbesu ṭhānesu puriso hoti paṇḍito, itthipi8 paṇḍitā hoti lahumatthavicintikā. 8
1170. Lahuñca vata khippañca nikaṭṭhe samacetayi, migaṃ puṇṇāya tenevaṃ9 sulasā sattukaṃ vadhi.
1171. Yodha uppatitaṃ atthaṃ na khippamanubujjhati, so haññati mandamatī10 corova girigabbhare.
1172. Yo ca11 uppatitaṃ atthaṃ khippameva nibodhati, muccate sattusambādhā sulasā sattukāmivā ”ti. 3. Sulasājātakaṃ.
1173. Bhūsaṃ hi12 kuddhoti avekkhiyāna13 na tāvadaṇḍaṃ paṇayeyya14 issaro, aṭṭhānaso appatirūpamattano15 parassa dukkhāni bhusaṃ udīraye.
1 kalyāṇiṃ - Syā. 2 9 bāḷhaṃ - Ma. puṇṇāyateneva - Ma, PTS; 3 āgantvā - Syā. puṇṇāyataneva - Syā. 4 10 pattāsmi - Ma, Syā. mandamati - Ma, PTS. 5 11 nevāhaṃ - Ma, Syā. yodha - Syā. 6 12 puna - Ma, Syā. bhusamhi - Ma, Syā, PTS. 7 13 itthīpi - Ma, Syā, PTs. apekkhiyāna - Syā. 8 14 lahuṃ atthaṃ vicintikā - Ma; panayeyya - Syā, PTS. 15 lahumatthaṃ vicintikā - Syā. appaṭirūpamattano - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Bà Kaccāni
1164. “Chàng kính, cái vòng kiềng vàng này, nhiều ngọc trai và ngọc bích, xin chàng hãy mang đi tất cả, xin chàng hãy công bố thiếp là ‘nữ tỳ.’”
1165. “Này mỹ nữ, nàng hãy bỏ chúng xuống và chớ khóc than nhiều. Ta biết chắc chắn rằng không giết nàng thì ta không lấy được tài sản.”
1166. “Kể từ khi thiếp nhớ được bản thân, kể từ khi thiếp đạt được sự nhận thức, thiếp biết chắc chắn rằng không có người đàn ông nào khác được thiếp yêu mến hơn là chàng.
1167. Xin chàng hãy đến, thiếp sẽ ôm lấy chàng và sẽ đi nhiễu vòng quanh chàng, bởi vì giờ đây không còn có sự gặp gỡ giữa thiếp và chàng nữa.”
1168. “Không phải trong mọi trường hợp người nam đều sáng suốt, phụ nữ cũng sáng suốt và khôn ngoan trong trường hợp này hoặc trường hợp khác.
1169. Không phải trong mọi trường hợp người nam đều sáng suốt, phụ nữ cũng sáng suốt và cân nhắc điều lợi ích một cách mau chóng.
1170. Đúng vậy, nàng đã tự mình suy nghĩ kế hoạch giết chết kẻ thù đang đứng gần một cách nhẹ nhàng và nhanh chóng. Người thợ săn giết chết con thú bằng cây cung hoàn hảo như thế nào thì Sulasā đã giết chết Sattuka như vậy.
1171. Ở đây, kẻ nào không mau chóng nhận ra cơ hội đã được sanh lên, kẻ có đầu óc đần độn ấy bị giết chết tựa như gã trộm bị giết chết ở hang núi.
1172. Và người nào mau chóng biết được cơ hội đã được sanh lên, rồi được thoát khỏi sự áp bức của kẻ thù, tựa như Sulasā được thoát khỏi gã Sattuka.” 3. Bổn Sanh Nàng Sulasā. [419]
1173. “Bởi vì sau khi thường xuyên xem xét về sự ‘nóng giận,’ vị chúa tể không nên sử dụng đến hình phạt không phù hợp một cách không hợp lý đối với tư cách của bản thân, và không nên thường xuyên gây ra những sự khổ đau cho kẻ khác.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kaccānivaggo
1174. Yatova 1 jāneyya pasādamattano atthaṃ niyuñjeyya parassa dukkataṃ, 2 tadāyamatthoti sayaṃ avekkhiya athassa daṇḍaṃ sadisaṃ nivesaye.
1175. Na cāpi jhāpeti paraṃ na attanaṃ amucchito yo nayate nayānayaṃ, yo daṇḍadhāro bhavatīdha issaro savaṇṇagutto siriyā na dhaṃsati.
1176. Ye khattiyā se 3 anisammakārino paṇenti 4 daṇḍaṃ sahasā pamucchitā, avaṇṇasaṃyuttā 5 jahanti jīvitaṃ ito vimuttāpi ca yanti duggatiṃ.
1177. Dhamme ca ye ariyapavedite 6 ratā anuttarā te vacasā manasā kammanā ca, 7 te santi 8soraccasamādhisaṇṭhitā vajanti lokaṃ dubhayaṃ tathāvidhā.
1178. Rājāhamasmi narapamadānam 9issaro sacepi kujjhāmi ṭhapemi attanaṃ, nisedhayanto janataṃ tathāvidhaṃ paṇemi10 daṇḍaṃ anukampa yoniso.
1179. Sirī ca lakkhī ca11 tameva12 khattiya janādhipa mā vijahi kudācanaṃ, akkodhano niccapasannacitto anīgho13 tuvaṃ vassasatāni pālaya.
1180. Guṇehi etehi upeta14 khattiya ṭhitamariyavatti15 suvaco akodhano, sukhī anuppīḷa pasāsa mediniṃ ito vimuttopi ca yāhi16 suggatiṃ.
1 yato ca - Ma, Syā, PTS. 2 10 dukkaṭaṃ - Ma, Syā. panemi - Syā. 3 11 ye khattiyāse - Syā, PTS. siriñ ca lakkhiñ ca - PTS. 4 12 panenti - Syā. taveva - Ma, Syā. 5 13 avaṇṇasaṃyutā - Ma. anigho - Syā. 6 14 ariyappavedite - Ma, Syā. upeti - Syā. 7 15 kammunā ca - Ma, Syā. ṭhitamariyavattī - Ma, PTS; 8 khanti - Syā. ṭhitamariyavutti - Syā. 9 16 narapamudāṇaṃ - Syā. vajāhi - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Bà Kaccāni
1174. Chỉ khi nào biết được sự cảm thông của bản thân (đối với tha nhân), mới nên phán xét ý nghĩa và việc làm sai trái của kẻ khác, khi ấy, sau khi đã tự mình xem xét thấy ‘đây là ý nghĩa.’ rồi mới ấn định hình phạt tương xứng dành cho kẻ ấy.
1175. Không làm khó dễ người khác, cũng không làm khó dễ bản thân, là người không bị lầm lẫn, tự mình phán xét đường lối đúng sai, ở đây, vị chúa tể nào là người có sự ấn định hình phạt có sự duy trì đức độ, vị chúa tể ấy không đánh mất sự vinh quang.
1176. Các vị Sát-đế-lỵ nào có hành động không cân nhắc, sử dụng hình phạt một cách tàn bạo, bị lầm lẫn, không quan tâm đến đức độ, các vị ấy từ bỏ cuộc sống, lúc lìa khỏi chốn này, liền đi đến cảnh giới khổ đau.
1177. Và những ai yêu thích đạo lý được tuyên thuyết bởi các bậc Thánh, các vị ấy hơn hẳn về lời nói, về ý nghĩ, và về hành động, các vị ấy đã đứng vững ở sự an tịnh, ở sự hiền hòa, và ở sự định tâm, các vị đi đến cả hai thế giới, người và trời, theo cách thức phù hợp.
1178. Trẫm là vua, là vị chúa tể của những người nam nữ. Thậm chí, nếu trẫm bị nổi giận, trẫm sẽ trấn tĩnh bản thân. Trong khi răn đe dân chúng theo cách thức phù hợp, trẫm sử dụng hình phạt đúng đắn thuận theo lòng thương xót.”
1179. “Tâu vị Sát-đế -lỵ, vinh quang và hưng thịnh là thuộc về bệ hạ. Tâu quân vương, xin bệ hạ chớ lìa bỏ đạo lý bất cứ lúc nào. Xin bệ hạ hãy trị vì một trăm năm, không phiền muộn, không bị nguy khốn, với tâm luôn tin tưởng.
1180. Tâu vị Sát-đế -lỵ, cầu mong bệ hạ thành tựu những đức tánh ấy, có lối cai trị cao thượng được thiết lập, dễ khuyên can, không giận dữ, có hạnh phúc. Cầu mong bệ hạ cai quản trái đất, không áp bức. Lúc lìa khỏi chốn này, cầu mong bệ hạ đi đến chốn an vui.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kaccānivaggo
1181. Evaṃ sunītena 1 subhāsitena dhammena ñāyena upāyaso nayaṃ, nibbāpaye saṃkhubhitaṃ mahājanaṃ mahāva megho salilena medinin ”ti. 2 4. Sumaṅgalajātakaṃ.
1182. Aṅgārajātā paṭhavī 3 kukkulānugatā 4 mahī, atha gāyasi vattāni na taṃ tapati ātapo.
1183. Uddhaṃ tapati ādicco adho tapati vālukā, atha gāyasi vattāni na taṃ tapati ātapo.
1184. Na maṃ tapati ātapo ātappā 5 tapayanti maṃ, atthā hi vividhā rāja te tapanti na ātapo.
1185. Addasaṃ kāma te mūlaṃ saṅkappā kāma jāyasi, na taṃ saṅkappayissāmi evaṃ kāma na hohisi. 6
1186. Appāpi kāmā na alaṃ bahūhipi na tappati, ahahā bālalapanā7 paṭivijjhetha8 jaggato.
1187. Appassa kammassa phalaṃ mama yidaṃ9 udayo ajjhagamā10 mahattapattaṃ, suladdhalābhā11 vata māṇavassa yo pabbaji kāmarāgaṃ pahāya.
1188. Tapasā pajahanti pāpakammaṃ tapasā nahāpitakumbhakārabhāvaṃ,12 tapasā abhibhuyya gaṅgamāla nāmenālapasajja brahmadattaṃ.
1 7 suvinītena - PTS. aho bālānalapanā - Syā. 2 8 medaninti - Syā. parivajjhetha - Ma. 3 9 pathavī - Ma. mamedaṃ - Ma, Syā. 4 10 kukkuḷānugatā - Ma, PTS. ajjhāgamā - Ma. 5 11 ātapā - Ma. suladdhalābho - Ma, Syā. 6 12 hehisi - Ma, Syā. nhāpitakujjhakārabhāvaṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Bà Kaccāni
1181. Trong khi cai trị đúng đắn bằng sự hướng dẫn khôn khéo, bằng lời nói tốt đẹp, bằng đạo đức, bằng phương châm đúng đắn như vậy, bệ hạ có thể xoa dịu đám đông dân chúng bị rối loạn, tựa như cơn mưa lớn làm mát mẻ trái đất có nước bao quanh.” 4. Bổn Sanh Gã Giữ Vườn Sumaṅgala. [420]
1182. “Trái đất đã sanh khởi than hừng, mặt đất đã trở thành cát nóng. Vậy mà ngươi ca hát về các phận sự. Sức nóng không đốt cháy ngươi.
1183. Mặt trời thiêu đốt ở bên trên, cát nóng đốt cháy ở bên dưới. Vậy mà ngươi ca hát về các phận sự. Sức nóng không đốt cháy ngươi.”
1184. “Sức nóng không đốt cháy thần, các dục khiến thần bị đốt cháy. Tâu bệ hạ, bởi vì các hành động do dục vọng có nhiều loại, chúng đốt cháy, chứ không phải sức nóng.
1185. Này dục vọng, ta đã nhìn thấy gốc rễ của ngươi. Này dục vọng, ngươi sản sanh ra các sự suy tầm. Ta sẽ không suy tầm về ngươi nữa, này dục vọng, như vậy ngươi sẽ không hình thành.
1186. Các dục nếu ít thì không đủ, nhưng với nhiều dục cũng không bị đốt nóng. Chao ôi, những lời lảm nhảm của kẻ ngu! Những người tỉnh thức, xin hãy tránh xa.”
1187. “Hành động ít ỏi (về dục) có kết quả này đến ta, Udaya ta đã đạt đến sự chứng đạt về bản thể vĩ đại. Thật vậy, lợi ích khéo được nhận lãnh thuộc về chàng trai trẻ, là người đã dứt bỏ sự luyến ái trong các dục và đã xuất gia.”
1188. “Nhờ vào khổ hạnh, chúng sinh dứt bỏ các nghiệp ác. Phải chăng những người này nhờ vào khổ hạnh cũng dứt bỏ trạng thái người thợ cạo, người thợ gốm? Này Gaṅgamāla, sau khi chiến thắng nhờ vào khổ hạnh, hôm nay, ngươi xưng hô với vua Brahmadatta bằng tên gọi.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kaccānivaggo
1189. Sandiṭṭhikameva passatha 1 khanti soraccassa 2 ayaṃ 3 vipāko, yo 4 sabbajanassa vandito 5 taṃ vandāma sarājikā samaccā.
1190. Mā kiñci avacuttha gaṅgamālaṃ muniṃ6 monapathesu sikkhamānaṃ, eso hi atari aṇṇavaṃ yaṃ taritvā vicaranti7 vītasokā ”ti. 5. Gaṅgamālajātakaṃ.
1191. Dhammo have hato hanti nāhato hanti kiñcanaṃ,8 tasmā hi dhammaṃ na hane mā taṃ9 dhammo hato hani.
1192. Alikaṃ bhāsamānassa apakkamanti devatā, pūtikañca mukhaṃ vāti sakaṭṭhānā10 ca dhaṃsati, yo jānaṃ pucchito pañhaṃ aññathā naṃ viyākare.
1193. Sace hi saccaṃ bhaṇasi hohi rāja yathā pure, musā ce bhāsase rāja bhūmiyaṃ tiṭṭha cetiya.
1194. Akāle vassatī tassa kāle tassa na vassati, yo jānaṃ pucchito pañcaṃ aññathā naṃ viyākare.
1195. Sace hi saccaṃ bhaṇasi hohi rāja yathā pure, musā ce bhāsase rāja bhūmiyaṃ11 pavisa cetiya.
1196. Jivhā tassa dvidhā hoti uragasseva disampati, yo jānaṃ pucchito pañhaṃ aññathā naṃ viyākare.
1197. Sace hi saccaṃ bhaṇasi hohi rāja yathā pure, musā ce bhāsase rāja bhiyyo pavisa cetiya.
1198. Jivhā tassa na bhavati macchasseva disampati, yo jānaṃ pucchito pañhaṃ aññathā naṃ viyākare.
1 6 amma passatha - Ma, Syā, PTS. muninaṃ - Ma, Syā, PTS. 2 7 khantīsoraccassa - Ma; khantisoraccassa - Syā; caranti - Ma. 8 khantisoracciyassa - PTS. kañcinaṃ - Ma. 3 9 yo - Syā, PTS. tvaṃ - Ma. 4 10 so - Syā. saggaṭṭhānā - PTS. 5 11 vanditohu - Ma; vandito ahu - Syā; vanditā ahū - PTS. bhūmiṃ - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Bà Kaccāni
1189. “Hãy nhìn vào chính sự việc hiện bày, việc này là quả thành tựu của sự nhẫn nại và hiền hòa. Người nào được tất cả dân chúng kính lễ, chúng ta cùng với hoàng thân và các quan viên hãy kính lễ người ấy.
1190. Chớ có nói bất cứ điều gì về Gaṅgamāla, bậc hiền trí đang học tập về các đạo lộ trí tuệ. Bởi vì vị ấy đã vượt qua biển cả luân hồi, sau khi vượt qua nơi ấy, các vị du hành, xa lìa sầu muộn.” 5. Bổn Sanh Thợ Cạo Gaṅgamāla. [421]
1191. “Thật vậy, pháp tôn kính bị hủy hoại sẽ gây họa, không bị hủy hoại sẽ không gây họa bất cứ điều gì. Chính vì thế, không nên hủy hoại pháp tôn kính, chớ để pháp tôn kính bị hủy hoại gây họa cho bệ hạ.
1192. Đối với kẻ nói lời dối trá, chư Thiên bỏ đi, miệng tỏa ra mùi hôi thối, và kẻ ấy đánh mất vị thế của bản thân (ở không trung), là kẻ khi được hỏi câu hỏi thì cố tình đáp lại điều ấy theo cách khác.
1193. Tâu bệ hạ, bởi vì nếu bệ hạ nói sự thật, bệ hạ sẽ là như trước đây. Tâu bệ hạ, nếu bệ hạ nói lời dối trá, bệ hạ sẽ lún vào mặt đất, tâu Cetiya.
1194. Trời đổ mưa cho kẻ ấy lúc sái thời, trời không đổ mưa cho kẻ ấy lúc đúng thời, là kẻ khi được hỏi câu hỏi thì cố tình đáp lại điều ấy theo cách khác.
1195. Tâu bệ hạ, bởi vì nếu bệ hạ nói sự thật, bệ hạ sẽ là như trước đây. Tâu bệ hạ, nếu bệ hạ nói lời dối trá, bệ hạ sẽ lún sâu vào mặt đất, tâu Cetiya.
1196. Tâu vị chúa tể một phương, lưỡi của kẻ ấy có hai phần, tựa như lưỡi của con rắn, là kẻ khi được hỏi câu hỏi thì cố tình đáp lại điều ấy theo cách khác.
1197. Tâu bệ hạ, bởi vì nếu bệ hạ nói sự thật, bệ hạ sẽ là như trước đây. Tâu bệ hạ, nếu bệ hạ nói lời dối trá, bệ hạ sẽ lún sâu thêm nữa vào trái đất, tâu Cetiya.
1198. Tâu vị chúa tể một phương, lưỡi của kẻ ấy là không có, tựa như của con cá, là kẻ khi được hỏi câu hỏi thì cố tình đáp lại điều ấy theo cách khác.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kaccānivaggo
1199. Sace hi saccaṃ bhaṇasi hohi rāja yathā pure, musā ce bhāsase rāja bhiyyo pavisa cetiya.
1200. Thiyova tassa jāyanti 1 na pumā jāyare kule, yo jānaṃ pucchito pañhaṃ aññathā naṃ viyākare.
1201. Sace hi saccaṃ bhaṇasi hohi rāja yathā pure, musā ce bhāsase rāja bhiyyo pavisa cetiya.
1202. Puttā tassa na bhavanti pakkamanti disodisaṃ, yo jānaṃ pucchito pañhaṃ aññathā naṃ viyākare.
1203. Sace hi saccaṃ bhaṇasi hohi rāja yathā pure, musā ce bhāsase rāja bhiyyo pavisa cetiya.
1204. Sa rājā isinā satto 2 antalikkhe caro 3 pure, pāvekkhi paṭhaviṃ cecco 4 hīnatto attapariyāyaṃ. 5
1205. Tasmāhi chandāgamanaṃ nappasaṃsanti paṇḍitā, aduṭṭhacitto bhāseyya giraṃ saccupasaṃhitan ”ti. 6 6. Cetiyajātakaṃ.
1206. Yo indriyānaṃ kāmena vasā 7 nārada gacchati, so pariccajjubho loke jīvantova8 visussati.
1207. Sukhassānantaraṃ dukkhaṃ dukkhassānantaraṃ sukhaṃ, sosi patto sukhā dukkhaṃ9 pāṭikaṅkha varaṃ sukhaṃ.
1208. Kicchakāle kicchasaho yo kicchaṃ nānuvattati,10 sa kicchantaṃ sukhaṃ dhīro yogaṃ samadhigacchati.
1209. Na heva kāmāna11 kāmā nānatthā natthakāraṇā,12 na katañca niraṅkatvā13 dhammā cavitumarahasi.
1 8 thiyo tassa pajāyanti - Ma, PTS. jīvantopi - Syā; jīvar eva - PTS. 2 9 iminā patto - Syā. sopi patto sukhadukkhaṃ - Syā; 3 antalikkhacaro - Ma. sopi patto sukhā dukkhaṃ - PTS. 4 10 pecco - Syā; c’ eso - PTS. nātivattati - Ma, Syā, PTS. 5 11 patva pariyāyaṃ - Ma, PTS. kāmānaṃ - Syā. 6 12 saccūpasaṃhitanti - Ma, Syā, PTS. nātthakāraṇā - Ma. 7 13 vasaṃ - Ma, Syā, PTS. nikatvāna - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Bà Kaccāni
1199. Tâu bệ hạ, bởi vì nếu bệ hạ nói sự thật, bệ hạ sẽ là như trước đây. Tâu bệ hạ, nếu bệ hạ nói lời dối trá, bệ hạ sẽ lún sâu thêm nữa vào trái đất, tâu Cetiya.
1200. Chỉ có các con gái được sanh ra cho kẻ ấy, còn các con trai không được sanh ra ở gia đình của kẻ ấy, là kẻ khi được hỏi câu hỏi thì cố tình đáp lại điều ấy theo cách khác.
1201. Tâu bệ hạ, bởi vì nếu bệ hạ nói sự thật, bệ hạ sẽ là như trước đây. Tâu bệ hạ, nếu bệ hạ nói lời dối trá, bệ hạ sẽ lún sâu thêm nữa vào trái đất, tâu Cetiya.
1202. Những đứa con không ở với kẻ ấy, chúng ra đi khắp các phương, là kẻ khi được hỏi câu hỏi thì cố tình đáp lại điều ấy theo cách khác.
1203. Tâu bệ hạ, bởi vì nếu bệ hạ nói sự thật, bệ hạ sẽ là như trước đây. Tâu bệ hạ, nếu bệ hạ nói lời dối trá, bệ hạ sẽ lún sâu thêm nữa vào trái đất, tâu Cetiya.”
1204. “Đức vua Cetiya ấy, trước kia có sự di chuyển ở không trung, về sau bị nguyền rủa bởi vị ẩn sĩ, đã rơi vào trong trái đất, có bản thân bị tiêu hoại, đã đạt đến đoạn cuối của cuộc sống.
1205. Chính vì thế, các bậc sáng suốt không khen ngợi việc đi theo sự mong muốn. Người không có tâm xấu xa nên nói lời nói liên hệ đến sự thật.” 6. Bổn Sanh Vua Cetiya. [422]
1206. “Này Nārada, kẻ nào đi theo quyền lực của các giác quan vì dục vọng, sau khi lìa bỏ hai thế giới người trời, kẻ ấy bị héo hon, ngay cả trong khi đang sống.
1207. Khổ đau tiếp theo sau hạnh phúc, hạnh phúc tiếp theo sau khổ đau. Ngươi đây đã đạt được khổ đau từ hạnh phúc, vậy ngươi hãy mong mỏi hạnh phúc cao quý.
1208. Vào thời điểm khó khăn, người nào có sự chịu đựng khó khăn, không buông xuôi theo sự khó khăn, vị sáng suốt ấy đạt đến sự rèn luyện, sự chấm dứt khó khăn, sự hạnh phúc.
1209. Không phải vì mong muốn các dục, không phải vì không có lợi ích, không phải có lợi ích là nguyên nhân, ngươi không thể nào buông lơi giáo pháp và lơ là việc đã thực hành (tham thiền).”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kaccānivaggo
1210. Dukkhaṃ gahapatiṃ 1 sādhu saṃvibhajjañca bhojanaṃ, ahāso atthalābhesu atthabyāpatti abyatho. 2
1211. Ettāva tesaṃ 3 paṇḍiccaṃ asito devalo 4 bravi, nayito kiñci 5 pāpiyo indriyānaṃ 6 vasaṃ vaje.
1212. Amittānaṃva hatthatthaṃ siva 7 pappoti māmiva, kammaṃ vijjañca dakkheyyaṃ vivāhaṃ sīlamaddavaṃ.
1213. Ete ca yase hāpetvā nibbatto sehi kammehi, sohaṃ sahassa jīnova abandhu aparāyaṇo.8 ariyadhammā atikkanto9 yathā peto tathevahaṃ.
1214. Sukhakāme dukkhāpetvā āpannosmi padaṃ imaṃ, so sukhaṃ nādhigacchāmi cito10 bhānumatāmivā ”ti.11 7. Indriyajātakaṃ.
1215. Ādittasmiṃ agārasmiṃ yaṃ nīharati bhājanaṃ, taṃ tassa hoti atthāya no ca yaṃ tattha ḍayhati.
1216. Evamādipito12 loko jarāya maraṇena ca, nīharetheva dānena dinnaṃ hoti sunīhataṃ.13
1217. Yo dhammaladdhassa dadāti dānaṃ uṭṭhānaviriyādhigatassa jantuno,14 atikkamma so vetaraṇiṃ yamassa dibbāni ṭhānāni upeti macco.
1218. Dānañca yuddhañca samānamāhu appāpi santā bahuke jinanti, appampi ce saddahāno dadāti teneva so hoti sukhī parattha.
1 8 dakkhaṃ gahapatī - Ma; aparāyano - Syā, PTS. 9 dakkhaṃ gahapataṃ - Syā; apakkanto - Ma. 10 dukkhaṃ gahapataṃ - PTS. ṭhito - Ma, Syā. 2 11 atthavyāpatti avyatho - PTS. bhāṇumatāmivāti - Ma. 3 12 ettāvatetaṃ - Ma, Syā; ettāvatā te - PTS. evamādīpito - Ma; 4 api so davilo - Ma. evaṃ ādīpito - PTS. 5 13 kiñcana - PTS. dinnaṃ hoti sunībhataṃ - Syā; 6 pāpiyo yo indriyānaṃ - Ma, PTS. dinnaṃ hi hoti nībhataṃ - PTS. 7 14 sivi - Ma; sīvi - Syā. jantu - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Bà Kaccāni
1210. “Đời gia chủ là khổ nhọc, và tốt lành thay sự thọ dụng được san sẻ, sự không đắc chí về các của cải và lợi lộc, và không có sầu não khi có sự tiêu hoại về của cải.”
1211. “Vị Devala ngăm đen đã nói chỉ bấy nhiêu về sự sáng suốt của các vị ấy. Không có cái gì tệ hại hơn điều này, là việc người nào đó chiều theo quyền lực của các giác quan.”
1212. “Tâu đức vua Siva, bệ hạ gánh chịu sự mất mát của cải vào trong tay các kẻ thù, tương tự như trường hợp của tôi về nghề nghiệp, kiến thức, tài năng, hôn nhân, giới hạnh, và sự lễ độ.
1213. Sau khi đánh mất những tiếng tăm này, tôi bị thay đổi bởi các hành động của chính mình. Tôi đây giống như người bị thất bại một ngàn lần, không còn thân quyến, không nơi nương tựa. Trong khi lệch ra khỏi đạo lý cao thượng, tôi giống y như người đã chết.
1214. Sau khi gây khổ não cho mình ở sự mong mỏi hạnh phúc, tôi đã bị rơi vào trạng thái này. Tựa như bị vây quay bởi ngọn lửa, tôi đây không đạt đến hạnh phúc.” 7. Bổn Sanh Các Giác Quan. [423]
1215. “Khi ngôi nhà bị cháy rực, gia chủ mang ra vật dụng nào bởi vì vật ấy là có lợi ích cho người ấy, và không phải là vật bị đốt cháy ở tại nơi ấy.
1216. Tương tự như vậy, thế gian là bị đốt cháy bởi sự già và sự chết. Bệ hạ hãy nên mang ra (cứu vớt bản thân) nhờ vào sự bố thí; cái gì đã được bố thí là đã được mang ra tốt đẹp.”
1217. “Người nào dâng cúng vật thí đến bậc đã đạt được giáo pháp, đến con người đã đạt đến sự nỗ lực và tinh tấn, người ấy, sau khi vượt qua dòng sông Vetaraṇī của Thần Chết, là người đạt được các vị thế ở cõi trời.”
1218. “Sự bố thí và chiến đấu là tương tự nhau, dầu là ít người cũng thắng được nhiều người, nếu người bố thí dầu ít ỏi, nhưng có niềm tin, chính vì điều ấy, người ấy có sự an lạc về sau này.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kaccānivaggo
1219. Viceyyadānaṃ sugatappasatthaṃ ye dakkhiṇeyyā idha jīvaloke, etesu dinnāni mahapphalāni bījāni vuttāni yathā sukhette.
1220. Yo pāṇabhūtāni aheṭhayaṃ caraṃ parūpavādā na karoti pāpaṃ, bhīruṃ pasaṃsanti na hi tattha 1 sūraṃ bhayā hi santo na karonti 2 pāpaṃ.
1221. Hīnena brahmacariyena khattiyaṃ 3 upapajjati, majjhimena ca devattaṃ uttamena visujjhati.
1222. Addhā hi dānaṃ bahudhā pasatthaṃ dānā ca kho dhammapadaṃ va seyyo, pubbeva hi pubbatare ca 4 santo nibbānamevajjhagamuṃ 5 sapaññā ”ti. 8. Ādittajātakaṃ.
1223. Gaṅgā kumudinī santā saṅkhavaṇṇā ca kokilā, jambu tālaphalaṃ dajjā atha nūna tadā siyā.
1224. Yadā kacchapalomānaṃ pāvāro tividho siyā, hemantikaṃ pāpuraṇaṃ 6 atha nūna tadā siyā.
1225. Yadā makasadāṭhānaṃ7 aṭṭālo sukato siyā, daḷho ca appakampi ca8 atha nūna tadā siyā.
1226. Yadā sasavisāṇānaṃ nisseṇi sukatā siyā, saggassārohaṇatthāya atha nūna tadā siyā.
1227. Yadā nisseṇimāruyha candaṃ khādeyyuṃ9 mūsikā, rāhuñca paripāteyyuṃ10 atha nūna tadā siyā.
1 na tattha - Ma, Syā. 2 7 na karoti - PTS. makasapādānaṃ - Ma, Syā. 3 8 khattiye - Ma, Syā, PTS. avikampī ca - Ma, Syā; 4 pubbatareva - Ma, Syā, PTS. appakampī ca - PTS. 5 9 ajjhagamū - PTS. khādeyyu - Ma, Syā. 6 10 pāvuraṇaṃ - Ma. paribāheyyuṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Bà Kaccāni
1219. “Sự bố thí có suy xét đã được bậc Thiện Thệ ca tụng, các vị nào là xứng đáng cúng dường ở đây, ở thế gian của cuộc sống, những vật được bố thí ở các vị này là có những quả báu lớn lao, giống như các hạt giống đã được gieo ở thửa ruộng phì nhiêu.”
1220. “Người nào sống không gây tổn hại các chúng sanh có mạng sống, người ấy do (sợ hãi) sự phỉ báng của người khác mà không làm điều ác. Trong trường hợp ấy, các bậc trí ca ngợi sự khiếp sợ, nhưng không ca ngợi sự dũng cảm, bởi vì do sự sợ hãi mà những người tốt không làm điều ác.”
1221. “Với Phạm hạnh bậc thấp thì được sanh vào dòng dõi Sát-đế-lỵ, với bậc trung thì trạng thái chư Thiên, với bậc tối thượng thì được thanh tịnh.”
1222. “Đương nhiên, sự bố thí là được ca ngợi theo nhiều cách, và chỉ một câu Pháp vẫn là tốt hơn sự bố thí. Bởi vì, ngay trước đây và trước hơn thế nữa, những người tốt, có trí tuệ, đã chứng đạt luôn cả Niết Bàn.” 8. Bổn Sanh Bị Cháy Rực. [424]
1223. “(Khi nào) sông Gaṅgā yên tĩnh như hồ sen, các con chim cu cu có màu vỏ ốc, và cây mận đỏ có thể cho trái thốt nốt, có lẽ khi ấy ta sẽ ra đi cùng nàng.
1224. Khi nào có thể có chiếc áo khoác ba lớp bằng các lông rùa làm tấm choàng mùa đông, có lẽ khi ấy ta sẽ ra đi cùng nàng.
1225. Khi nào có thể có tháp canh bằng các răng nanh của muỗi được khéo xây dựng, vững chãi, và không bị lay động, có lẽ khi ấy ta sẽ ra đi cùng nàng.
1226. Khi nào có thể có cái thang bằng các sừng của loài thỏ được khéo xây dựng nhằm mục đích leo lên cõi trời, có lẽ khi ấy ta sẽ ra đi cùng nàng.
1227. Khi nào các con chuột, sau khi leo lên cái thang, có thể gặm nhấm mặt trăng và làm cho thần Rāhu rơi xuống, có lẽ khi ấy ta sẽ ra đi cùng nàng.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kaccānivaggo
1228. Yadā surāghaṭaṃ pītvā 1 makkhikā gaṇacārinī, aṅgāre vāsaṃ kappeyyuṃ atha nūna tadā siyā.
1229. Yadā bimboṭṭhasampanno gadrabho sumukho siyā, kusalo naccagītassa atha nūna tadā siyā.
1230. Yadā kākā ulūkā ca mantayeyyuṃ rahogatā, aññamaññaṃ pihayeyyuṃ atha nūna tadā siyā.
1231. Yadā pulasapattānaṃ 2 chattaṃ thirataraṃ siyā, vassassa paṭighātāya atha nūna tadā siyā.
1232. Yadā kuḷuṅko 3 sakuṇo pabbataṃ gandhamādanaṃ, tuṇḍenādāya gaccheyya atha nūna tadā siyā.
1233. Yadā sāmuddikaṃ nāvaṃ sayantaṃ savaṭākaraṃ, ceṭo 4 ādāya gaccheyya atha nūna tadā siyā ”ti. 9. Aṭṭhānajātakaṃ.
1234. Khamanīyaṃ yāpanīyaṃ kacci mātula te sukhaṃ, sukhaṃ te ammā avaca sukhakāmā hi 5 te mayaṃ.
1235. Naṅguṭṭhaṃ me avakkamma 6 heṭhayitvāna eḷike, 7 sājja mātulavādena muñcitabbā nu maññasi.
1236. Puratthāmukho8 nisinnosi ahaṃ taṃ9 mukhamāgatā, pacchito tuyha10 naṅguṭṭhaṃ kathaṃ khohaṃ11 avakkamiṃ.12
1237. Yāvatā caturo dīpā sasamuddā sapabbatā, tāvatā mayha13 naṅguṭṭhaṃ kathaṃ kho tvaṃ vivajjayi.14
1 8 pitvā - Ma, Syā. puratthābhimukho - Syā. 2 9 muḷāla pattānaṃ - Ma; ahaṃ te - Ma, PTS; mūlāsapattānaṃ - Syā. ahante - Syā. 3 10 kulako - Ma; kuluko - Syā; tuyhaṃ - Ma, Syā. 11 kuluṃko - PTS. khvāhaṃ - Ma. 4 12 ceto - Syā. apakkami - Ma; 5 sukhakāmāva - Ma. avakkami - Syā. 6 13 apakkamma - Syā. mayhaṃ - Ma. 7 14 eḷaki - Syā; eḷiki - PTS. vivajjasi - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Bà Kaccāni
1228. Khi nào những con ruồi có sự di chuyển thành đoàn, có thể uống hết hũ rượu, rồi sắp xếp chỗ cư ngụ ở bãi than hừng, có lẽ khi ấy ta sẽ ra đi cùng nàng.
1229. Khi nào con lừa có đôi môi đỏ mọng (màu trái bimba), có khuôn mặt đẹp, và thiện xảo trong việc múa hát, có lẽ khi ấy ta sẽ ra đi cùng nàng.
1230. Khi nào các con quạ và các con cú đi đến nơi thanh vắng, có thể trò chuyện, và mong muốn lẫn nhau, có lẽ khi ấy ta sẽ ra đi cùng nàng.
1231. Khi nào cây dù làm bằng củ và lá sen có thể bền vững hơn sự vùi dập của cơn mưa, có lẽ khi ấy ta sẽ ra đi cùng nàng.
1232. Khi nào con chim nhỏ có thể ngậm lấy ngọn núi Gandhamādana bằng cái mỏ và bay đi, có lẽ khi ấy ta sẽ ra đi cùng nàng.
1233. Khi nào đứa trẻ trai có thể điều khiển chiếc tàu vượt biển có đủ máy móc và dây thừng, rồi khởi hành, có lẽ khi ấy ta sẽ ra đi cùng nàng.” 9. Bổn Sanh Sự Việc Không Xảy Ra. [425]
1234. “Thưa cậu báo, cậu có khỏe không, có thoải mái không, có được an vui không? Mẹ đã hỏi về sự an vui của cậu, bởi vì chúng cháu có sự mong mỏi về sự an vui của cậu.”
1235. “Này cô dê, cô đã đạp lên cái đuôi của ta và gây thương tích. Hôm nay, với tiếng thưa cậu, cô đây nghĩ rằng cô có thể được tự do chăng?”
1236. “Cậu ngồi với mặt nhìn về hướng đông, còn cháu đã đi đến trước mặt của cậu. làm sao cháu đã đạp lên cái đuôi của cậu ở phía sau?”
1237. “Cái đuôi của ta bao trùm đến hết cả bốn hòn đảo với các biển cả, với các ngọn núi, làm thế nào cô đã tránh né cái đuôi của ta?”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Kaccānivaggo
1238. Pubbevametaṃ akkhaṃsu 1 mātāpitā ca bhātaro, dīghaṃ duṭṭhassa naṅguṭṭhaṃ samhi 2 vehāsayāgatā. 3
1239. Tañca disvāna āyantiṃ antalikkhasmiṃ 4 eḷike, 5 migasaṅgho palāyittha bhakkho me nāsito tayā.
1240. Icceva6 vilapantiyā eḷikiyā7 ruhaṃghaso,8 galakaṃ anvāvamaddi9 natthi duṭṭhe subhāsitaṃ.
1241. Neva duṭṭhe nayo atthi na dhammo na subhāsitaṃ, nikkamaṃ duṭṭhe yujjetha10 so ca sabhi na rajjatī ”ti.11 10. Dīpijātakaṃ.
Kaccānivaggo niṭṭhito.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Parisuddhāmanāvilāvatthadharā bakarājassa kāyuraṃ daṇḍāvaro, atha aṅgāracetiyadevilina atha ādittagaṅgādaseḷakinā ”ti.
Aṭṭhakanipāto niṭṭhito.
--ooOoo--
1 6 akkhiṃsu - Ma, Syā. iccevaṃ - Ma, Syā. 2 7 sāmhi - Ma, Syā. eḷakiyā -Ma, Syā. 3 8 vehāyasāgatā - Ma, Syā, PTS. ruhagghaso - Ma, Syā. 4 9 antalikkhasmi - Ma, Syā. anvāmaddi - PTS. 5 10 eḷaki - Syā; yuñjetha - Ma, Syā. 11 eḷiki - PTS. so ca sabbhiṃ na rañjatīti - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Phẩm Bà Kaccāni
1238. “Mẹ, cha, và anh em trai đã nói điều ấy cho cháu ngay trước đây. Cái đuôi của kẻ xấu là dài, nên cháu đây đã đi đến từ không trung.”
1239. “Này cô dê, sau khi nhìn thấy cô đang đi đến ở trên hư không, bầy nai đã chạy trốn; thức ăn của ta bị tiêu mất bởi vì cô.”
1240. “Trong khi con dê cái đang than vãn như thế ấy, con báo đã cắn đứt cái cổ của nó; không có lời nói tốt ở kẻ xấu.
1241. Không có lý lẽ, không có đạo lý, không có lời nói tốt ở kẻ xấu. Nên chứng tỏ sức mạnh với kẻ xấu, và kẻ xấu không có thiện cảm với người đức hạnh.” 10. Bổn Sanh Con Báo. [426]
Dứt Phẩm Bà Kaccāni.
*****
TÓM LƯỢC NHÓM NÀY
Bà mẹ mặc vải trong sạch và không bị dơ bẩn, của hạc chúa, cái vòng kiềng, chuyện hình phạt, rồi than hừng, vua Cetiya, ẩn sĩ Devala, rồi bị cháy rực, sông Gaṅgā, với con dê cái, là mười.
Nhóm Tám Kệ Ngôn được chấm dứt.
--ooOoo--
IX. NAVAKANIPĀTO 1242. Parisaṅkupatho nāma gijjhapantho 1 sanantano, tatrāsi mātāpitaro gijjho posesi jiṇṇake.
1243. Tesaṃ ajagaraṃ medaṃ 2 accahāsi pahūtaso, 3 pitā ca puttaṃ avaca jānaṃ uccaṃ 4papātinaṃ, supattaṃ pakkha 5sampannaṃ tejassiṃ 6 dūragāminaṃ.
1244. Pariplavantaṃ paṭhaviṃ 7 yadā tāta vijānahi, sāgarena parikkhittaṃ cakkaṃva parimaṇḍalaṃ, tato tāta nivattassu māssu etto paraṃ gami.
1245. Uddhaṃ pattosa 8 vegena balī pakkhī dijuttamo, olokayanto vakkaṅgo pabbatāni vanāni ca.
1246. Addasā 9 paṭhaviṃ7 gijjho yathā sāsi10 pitussutaṃ, sāgarena parikkhittaṃ cakkaṃva parimaṇḍalaṃ.
1247. Tañca so samatikkamma parameva pavattatha,11 tañca vātasikhā tikkhā accahāsi baliṃ dījaṃ.
1248. Nāsakkhātigato poso punareva12 nivattituṃ, dijo vyasanamāpādi verambānaṃ13 vasaṃ gato.
1249. Tassa puttā ca dārā ca ye caññe anujīvino, sabbe vyasanamāpāduṃ anovādakare dije.
1250. Evampi idha vaddhānaṃ14 yo vākyaṃ nāvabujjhati, atisīmacaro ditto gijjhovātītasāsano, sa ve15 vyasanaṃ pappoti16 akatvā vuddhasāsanan ”ti.17 1. Gijjhajātakaṃ.
1 10 gijjhapatho - Syā. yathāsāsi - Ma; yathāssāsi - Syā; 2 ajagaramedaṃ - Ma; yathāsāsī - Syā, PTS. 11 ajakaraṃ medaṃ - PTS. paramevaccavattatha - Ma, PTS. 3 12 bahuttaso - Ma; bahutaso - Syā; punadeva - Ma. 13 bahūtaso - Syā, PTS. verambhānaṃ - Ma; 4 uccā - PTS. verabbhānaṃ - Syā. 5 14 thāma - Ma. vuḍḍhānaṃ - Ma, Syā. 6 15 tejasiṃ - Syā, PTS. sabbe - Syā. 7 16 pathaviṃ - Ma. papponti - Syā. 8 17 udapattosi - Ma, Syā, PTS. vuḍḍhasāsanan ti - Ma, Syā; 9 addassa - Ma; addasa - Syā, PTS. vaddhasāsanan ti - PTS.
IX. NHÓM CHÍN KỆ NGÔN 1242. “Con đường ở đỉnh núi Kên Kên gọi là lối đi phải chống gậy đã có từ xa xưa. Nơi ấy, có con chim kên kên đã nuôi dưỡng cha mẹ già yếu.
1243. Nó đã mang về cho cha mẹ nhiều mỡ của những con trăn. Biết được chim con đạt được cặp cánh, có lông dày, có năng lực, có sự du hành khoảng cách xa, có sự bay lượn cao, chim cha đã nói với chim con rằng:
1244. ‘Này con, khi nào con nhận thấy trái đất đang nổi bềnh bồng, được bao quanh bởi biển cả, tựa như quả cầu hình tròn, này con, từ nơi ấy, con hãy quay trở về, con chớ du hành quá giới hạn ấy.’
1245. Là loài có cánh, có sức mạnh, đứng hàng đầu của loài lưỡng sanh, con chim đã đạt đến tầng bên trên bằng sức lực, rồi nhìn xuống các ngọn núi và các khu rừng.
1246. Con chim kên kên đã nhìn thấy trái đất được bao quanh bởi biển cả, tựa như quả cầu hình tròn, giống như điều đã được nghe người cha chỉ dạy.
1247. Sau khi hoàn toàn vượt quá nơi ấy, nó đã tiến vào khu vực khác hẳn. Và có luồng gió dữ dội, sắc bén, đã xé tan xác con chim có sức mạnh ấy.
1248. Khi đã đi quá lố, con người không thể quay trở lại được nữa. Khi đã đi vào vùng tác động của các luồng gió Veramba, con chim đã gánh chịu điều bất hạnh.
1249. Các chim con, các con chim mái, và những những con chim khác sống phụ thuộc vào nó, tất cả đều gánh chịu điều bất hạnh khi con chim kên kên không làm theo lời giáo huấn (của chim cha). 1
1250. Cũng y như vậy, ở đây người nào không nhận chân được lời nói của các bậc trưởng thượng, kẻ ấy có sự hành xử vượt quá giới hạn, cao ngạo, tựa như con chim kên kên đã vượt qua lời chỉ dạy. Thật vậy, nó nhận lãnh điều bất hạnh sau khi không thực hành lời chỉ dạy của bậc trưởng thượng.” 1. Bổn Sanh Chim Kên Kên. [427]
1 Hai câu kệ 1249 và 1250 tương tự hai câu kệ 885 và 886 ở trang 241.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Navakanipāto
1251. Puthusaddo samajano na bālo koci maññatha, saṅghasmiṃ bhijjamānasmiṃ nāññaṃ bhiyyo amaññaruṃ.
1252. Parimuṭṭhā paṇḍitābhāsā vācā gocarabhāṇino, yāvicchanti mukhāyāmaṃ yena nītā na taṃ vidū.
1253. Akkocchi maṃ avadhi maṃ ajini maṃ ahāsi me, ye taṃ 1 upanayhanti veraṃ tesaṃ na sammati.
1254. Akkocchi maṃ avadhi maṃ ajini maṃ ahāsi me, ye taṃ na upanayhanti 2 veraṃ tesūpasammati.
1255. Nahi verena verāni sammantīdha kudācanaṃ, averena ca sammanti esa dhammo sanantano.
1256. Pare ca na vijānanti mayamettha yamāmase, ye ca tattha vijānanti tato sammanti medhagā.
1257. Aṭṭhicchinnā 3 pāṇaharā gavāssa 4 dhanahārino, raṭṭhaṃ vilumpamānānaṃ tesampi hoti saṅgati, kasmā tumhāka5 no siyā.
1258. Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ saddhiṃ caraṃ sādhu vihāri dhīraṃ, abhibhuyya sabbāni parissayāni careyya tenattamano satīmā.6
1259. No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ saddhiṃ caraṃ sādhu vihāri dhīraṃ, rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya eko care mātaṅgaraññeva nāgo.
1260. Ekassa caritaṃ seyyo natthi bāle sahāyatā, eko care na ca pāpāni7 kayirā appossukko mātaṅgaraññeva nāgo ”ti. 2. Kosambajātakaṃ.8
1 5 ye ca taṃ - Ma, Syā. tumhākaṃ - Syā. 2 6 nupanayhanti - Ma; satimā - Syā. 7 nūpanayhanti - Syā. na pāpāni - Ma. 3 8 aṭṭhicchiddā - PTS. kosambiyajātakaṃ - Ma, Syā; 4 gavassa - Ma. kosambījātakaṃ - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Chín Kệ Ngôn
1251. “Có tiếng động ồn ào, mọi người đều ngang bằng, không một ai đã nghĩ là mình ngu. Khi hội chúng bị chia rẽ, chúng đã không suy nghĩ điều gì khác hơn.
1252. Chúng hoàn toàn quên lãng, chúng làm ra vẻ sáng suốt, chúng có những lời nói thuộc phạm vi đấu khẩu, chúng mong muốn mỗi việc khua môi múa mỏ, chúng không biết đã bị cái gì dẫn dắt.
1253. Nó đã sỉ vả tôi, nó đã đánh đập tôi, nó đã chế ngự tôi, nó đã tước đoạt của tôi. Những người nào ấp ủ điều ấy, sự thù hận của những người ấy không được lặng yên. 1
1254. Nó đã sỉ vả tôi, nó đã đánh đập tôi, nó đã chế ngự tôi, nó đã tước đoạt của tôi. Những người nào không ấp ủ điều ấy, sự thù hận ở những người ấy được lặng yên.
1255. Ở thế gian này, các sự thù hận không bao giờ được lặng yên bởi sự hận thù, và chúng được lặng yên bởi sự không thù hận; điều này là quy luật cổ xưa.
1256. Và những kẻ khác không nhận thức được, ở đây chúng ta nên tự kiềm chế. Còn những ai tại nơi ấy nhận thức được (điều ấy), nhờ thế các sự tranh chấp được lặng yên.
1257. Những kẻ chuyên bẻ gãy xương, có sự giết hại mạng sống, có sự đoạt lấy bò, ngựa, và tài sản, đối với những kẻ đang cướp bóc đất nước, chúng còn có sự kết hợp, tại sao các ngươi lại không có?
1258. Nếu có thể đạt được người bạn khôn ngoan, làm người đồng hành, có cách cư xử tốt đẹp, sáng trí, sau khi vượt qua mọi hiểm nạn, nên đi với người ấy, hoan hỷ, có niệm. 2
1259. Nếu không thể đạt được người bạn khôn ngoan, làm người đồng hành, có cách cư xử tốt đẹp, sáng trí, ví như vị vua đã từ bỏ đất nước thâu phục được, nên sống một mình như là voi Mātaṅga ở trong rừng.
1260. Sống một mình là tốt hơn, không có tình bằng hữu ở kẻ ngu. Nên sống một mình và không nên làm các điều ác, ít ham muốn, như là voi Mātaṅga ở trong rừng. 3 2. Bổn Sanh Kosambī. [428]
1
Các câu kệ 1253, 1254, 1255, 1256 giống các câu kệ 3, 4, 5, 6 của tập Kinh
Dhammapadapāḷi - Pháp Cú (TTPV tập 28, trang 27).
2
Các câu kệ 1258, 1259, 1260 giống các câu kệ 328, 329, 330 của tập Kinh
Dhammapadapāḷi - Pháp Cú (Sđd. trang 107).
3
Các câu kệ ở bổn sanh này được thấy ở bài Kinh 128, Upakkilesasuttaṃ - Kinh Tùy Phiền
Não, Majjhimanikāya - Trung Bộ (xem bản dịch của HT. Thích Minh Châu).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Navakanipāto
1261. Dumo yadā hoti phalūpapanno bhuñjanti taṃ 1 vihagā 2 sampatantā, khīṇanti ñatvāna dumaṃ phalaccaye disodisaṃ yanti tato vihaṅgamā.
1262. Cara cārikaṃ lohitatuṇḍa mācari 3 kiṃ tvaṃ suva sukkhadumamhi jhāyasi, tadiṅgha maṃ brūhi 4 vasanta 5sannibha kasmā suva sukkhadumaṃ na riñcasi.
1263. Ye ve sakhīnaṃ sakhāro bhavanti pāṇaccaye 6 sukhadukkhesu 7 haṃsa, khīṇaṃ akhīṇanti na taṃ jahanti santo sataṃ dhammamanussarantā.
1264. Sohaṃ sataṃ aññatarosmi haṃsa ñātī ca me hoti sakhā ca rukkho, taṃ nussahe jīvikattho pahātuṃ khīṇanti ñatvāna na hesa 8 dhammo.
1265. Sādhu sakkhi9 kataṃ hoti metti10 saṃsati santhavo, sace taṃ11 dhammaṃ rocesi pāsaṃsosi vijānataṃ.
1266. So te suva varaṃ dammi pattayāna vihaṅgama, varaṃ varassu vakkaṅga12 yaṃ kiñci manasicchasi.
1267. Varañca13 me haṃsa bhavaṃ14 dadeyya ayaṃ hi15 rukkho punarāyuṃ labhetha, so sākhavā phalimā saṃvirūḷho madhutthiko16 tiṭṭhatu sobhamāno.
1268. Taṃ passa samma phalimaṃ uḷāraṃ sahāva17 te hotu udumbarena, so sākhavā phalimā saṃvirūḷho madhutthiko tiṭṭhatu sobhamāno.
1 9 naṃ - Ma, Syā, PTS. pakkhi - Syā. 2 10 vihaṅgamā - Ma, Syā. mitta - Ma. 3 11 māmari - Ma; mā mari - Syā; sacetaṃ - Ma, Syā, PTS. 12 mā cari - PTS. vaṅkaṅga - Syā. 4 13 tadiṅgha brūhi - Syā. varaṃ ce - PTS. 5 14 vassanta - Syā. tuvaṃ - Syā, PTS. 6 15 pāṇāccaye - Syā. ayañca - Ma, Syā; ayaṃ - PTS. 7 16 dukkhasukhesu - Ma. madhatthiko - PTS. 8 17 na esa - Syā. sabhā va - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Chín Kệ Ngôn
1261. “Vào lúc cây trổ quả, các con chim lượn quanh nó ăn trái cây. Sau khi biết được cây đã kiệt, hết trái, các con chim từ đó bay đi các phương.
1262. Này chim mỏ đỏ, hãy đi du hành, chớ luẩn quẩn. Này chim két, tại sao ngươi lại trầm tư ở thân cây khô? Này loài chim của mùa xuân, nào, hãy nói điều ấy với ta. Này chim két, vì sao ngươi không lìa bỏ thân cây khô?”
1263. “Những ai thật sự là bạn trong số bạn bè, lúc sống hoặc chết, lúc sướng hoặc khổ, thưa chim thiên nga, họ không từ bỏ bạn ấy, dầu bạn bị khánh kiệt hay không khánh kiệt; những người tốt luôn ghi nhớ đạo lý của những người tốt.
1264. Thưa chim thiên nga, tôi đây là một trong số những người tốt. Cây là thân quyến và là bạn của tôi. Vì mục đích nuôi mạng sống, tôi không thể nào lìa bỏ cây ấy, sau khi biết rằng cây đã kiệt; bởi vì việc ấy không phải là đạo lý.”
1265. “Lành thay tình bạn, tình thân hữu, sự thân thiết ở hội chúng đã được thiết lập! Nếu ngươi ưa thích đạo lý này, ngươi xứng đáng được khen ngợi bởi những người có sự hiểu biết.
1266. Này chim két, này loài di chuyển bằng cặp cánh, này loài đi lại ở không trung, ta đây sẽ ban cho ngươi một ân huệ. Này chim, ngươi hãy chọn một ân huệ về bất cứ điều gì ngươi mong muốn ở trong tâm.”
1267. “Thưa chim thiên nga, nếu chim có thể ban cho tôi một ân huệ, xin chim hãy khiến cho chính cây này đạt lại được sức sống. Hãy khiến cho cây ấy đứng vững, có cành lá, có trái cây, được tăng trưởng, có mật ngọt, và tỏa sáng.”
1268. “Này bạn hiền, hãy nhìn xem cây cao quý ấy được có trái cây. Hãy để cho cây ấy sống chung cùng với cây sung của bạn. Cây ấy hãy đứng vững, có cành lá, có trái cây, được tăng trưởng, có mật ngọt, và tỏa sáng.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Navakanipāto
1269. Evaṃ sakka sukhī hohi saha sabbehi ñātihi, yathāhamajja sukhito disvāna phalitaṃ 1 dumaṃ.
1270. Suvassa ca varaṃ datvā 2 katvāna saphalaṃ dumaṃ, pakkāmi sahabhariyāya devānaṃ nandanaṃ vanan ”ti. 3. Mahāsukajātakaṃ. 3
1271. Santi rukkhā haritapattā 4 dumā nekaphalā bahū, kasmā nu sukkhe koḷāpe sukassa 5 nirato mano.
1272. Phalassa upabhuñjimhā nekavassagaṇe bahū, aphalampi viditvāna sāva metti 6 yathā pure.
1273. Sukkhañca 7 rukkhaṃ koḷāpaṃ 8 opattamaphalaṃ dumaṃ, ohāya sakuṇā yanti kiṃ dosaṃ passase 9 dija.
1274. Ye phalatthā10 sambhajanti aphaloti jahanti naṃ, attaṭṭha11paññā dummedhā te honti pakkhapātino.
1275. Sādhu sakkhi kataṃ hoti metti12 saṃsati santhavo, sace taṃ13 dhammaṃ rocesi pāsaṃsosi vijānataṃ.
1276. So te suva varaṃ dammi pattayāna vihaṅgama, varaṃ varassu vakkaṅga14 yaṃkiñci manasicchasi.
1277. Api nāma naṃ puna passe15 sapattaṃ saphalaṃ dumaṃ, daḷiddova16 nidhiṃ17 laddhā nandeyyāhaṃ punappunaṃ.
1278. Tato amatamādāya abhisiñci mahīruhaṃ, tassa sākhā virūhiṃsu sītacchāyā manoramā.
1 10 saphalaṃ - Ma, Syā. phalaṭṭhā - PTS. 2 11 suvassa vacanaṃ sutvā - Syā. attattha - Ma, Syā. 3 12 mahāsuvajātakaṃ - Ma; mitti - Syā; mahāsuvarājajātakaṃ - Syā. mittaṃ - PTS. 4 13 haripattā - Ma. sacetaṃ - Ma, Syā, PTS. 5 14 suvassa - Ma, Syā. vaṅkaṅga - Syā. 6 15 mitti - Syā. naṃ passeyyaṃ - Ma; 7 sukhañca - Ma. naṃ passemu - PTS. 8 16 rukkhakoḷāpaṃ - Syā. daliddova - Ma, Syā, PTS. 9 17 maññase - Syā. nidhi - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Chín Kệ Ngôn
1269. “Tương tự như vậy, thưa Thiên Chủ Sakka, mong ngài được hạnh phúc cùng với tất cả thân quyến, giống như tôi hôm nay được hạnh phúc, sau khi nhìn thấy cây được kết trái.”
1270. “Sau khi ban cho con chim két ân huệ, và sau khi làm cho cây có trái, ta cùng với người vợ ra đi về khu rừng Nandana của chư Thiên.” 3. Bổn Sanh Chim Két Lớn. [429]
1271. “Có những cây xanh lá, có nhiều cây lắm trái. Tại sao tâm trí của chim két lại ưa thích cái cây khô, hết nhựa sống?”
1272. “Chúng tôi đã ăn trái của cây này trong nhiều năm vô số kể. Dẫu biết rằng cây không còn trái, tình bạn ấy cũng vẫn như trước kia.”
1273. “Khi cây khô và hết nhựa sống, không còn lá, không còn trái, các con chim lìa bỏ và ra đi, này chim, ngươi nhìn thấy tội lỗi gì?”
1274. “Những con chim gắn bó vì mục đích trái cây, khi biết cây đã hết trái liền từ bỏ, chúng là những kẻ chỉ biết lợi ích của bản thân, ngu muội, có sự chối bỏ tập thể.”
1275. “Lành thay tình bạn, tình thân hữu, sự thân thiết ở hội chúng đã được thiết lập! Nếu ngươi ưa thích đạo lý này, ngươi xứng đáng được khen ngợi bởi những người có sự hiểu biết.
1276. Này chim két, này loài di chuyển bằng cặp cánh, này loài đi lại ở không trung, ta đây sẽ ban cho ngươi một ân huệ. Này chim, ngươi hãy chọn một ân huệ về bất cứ điều gì ngươi mong muốn ở trong tâm.”
1277. “Nếu tôi thật sự có thể nhìn thấy cây ấy có lá, có trái trở lại, tựa như kẻ nghèo khổ đã đạt được của cải chôn giấu, tôi sẽ vui mừng khôn xiết.”
1278. Sau đó, Thiên Chủ Sakka đã lấy thuốc bất tử rưới lên cây ấy. Các cành của nó đã phát triển, có bóng mát, làm thích ý.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Navakanipāto
1279. Evaṃ sakka sukhī hohi saha sabbehi ñātihi, yathāhamajja sukhito disvāna saphalaṃ dumaṃ.
1280. Suvassa ca varaṃ datvā katvāna saphalaṃ dumaṃ, pakkāmi saha bhariyāya devānaṃ nandanaṃ vanan ”ti. 4. Cullasukajātakaṃ. 1
1281. Sutaṃ metaṃ mahābrahme kāme bhuñjati hārito, kaccetaṃ vacanaṃ tucchaṃ kacci suddho iriyyasi. 2
1282. Evametaṃ mahārāja yathā te vacanaṃ sutaṃ, kummagge 3 paṭipannosmi mohaneyyesu mucchito.
1283. Ādu 4 paññā kimatthiyā 5 nipuṇā sādhu cintanī, 6 yāya 7 uppatitaṃ rāgaṃ kiṃ mano na vinodaye.
1284. Cattārome mahārāja loke atibalā bhusā, rāgo doso mado moho yattha paññā na gādhati.
1285. Arahaṃ 8 sīlasampanno suddho carati hārito, medhāvī paṇḍito ceva iti no sammato bhavaṃ.
1286. Medhāvinampi hiṃsanti isiṃ dhammaguṇe9 rataṃ, vitakkā pāpakā rāja subhā rāgūpasaṃhitā.
1287. Uppannāyaṃ10 sarīrajo rāgo vaṇṇavidūsano tavaṃ,11 taṃ pajaha bhaddamatthu12 te bahunnāsi medhāvīsammato.13
1288. Te andhakaraṇe14 kāme bahudukkhe mahāvise, tesaṃ mūlaṃ gavesissaṃ checchaṃ15 rāgaṃ sabandhanaṃ.
1289. Idaṃ vatvāna hārito isi saccaparakkamo, kāmarāgaṃ virājetvā brahmalokūpago ahū ”ti. 5. Hāritajātakaṃ.16
1 9 cūḷasuvajātakaṃ - Ma; isidhammaguṇe - Syā. 10 cullasuvakarājajātakaṃ - Syā. uppannoyaṃ - Syā. 2 11 irīyasi - Syā, PTS. tava - Ma, Syā, PTS. 3 12 kummaggaṃ - Ma, Syā. namatthu - Syā. 4 13 adu - Ma, Syā. medhāvisammato - Ma; 5 kimatthikā - Syā, PTS. medhāvi sammato - Syā, PTS. 6 14 cintinī - Ma, Syā. andhakārake - Ma. 7 15 yāva - PTS. chejjaṃ - Syā. 8 16 arahā - Ma. haritacajātakaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Chín Kệ Ngôn
1279. “Thưa Thiên Chủ Sakka, mong ngài được hạnh phúc như vậy cùng với tất cả thân quyến, giống như tôi hôm nay được hạnh phúc, sau khi nhìn thấy cây được kết trái.”
1280. “Sau khi ban cho con chim két ân huệ, và sau khi làm cho cây có trái, ta cùng với người vợ ra đi về khu rừng Nandana của chư Thiên.” 4. Bổn Sanh Chim Két Nhỏ. [430]
1281. “Thưa bậc đại Phạm hạnh, có điều này trẫm đã được nghe là: ‘Hārita thọ hưởng dục.’ Phải chăng lời nói ấy là không đúng? Phải chăng ngài còn trong sạch?”
1282. “Tâu đại vương, điều ấy là như vậy, giống như lời nói đã được bệ hạ nghe. Thần đã đi vào con đường xấu xa, đã bị lầm lạc trong các pháp dẫn đến si mê.”
1283. “Vậy trí tuệ khôn khéo với sự suy nghĩ tốt đẹp có lợi ích gì? Tâm gì không thể xua đuổi sự luyến ái một khi nó đã được sanh khởi?”
1284. “Tâu đại vương, bốn pháp này là mạnh mẽ, có năng lực vượt trội ở thế gian: luyến ái, sân hận, say đắm, si mê; ở chúng, trí tuệ không đứng vững.”
1285. “‘Hārita là bậc A-la-hán, đầy đủ về giới, sống trong sạch, thông minh, và sáng suốt nữa,’ ngài được chúng tôi tôn vinh như thế.”
1286. “Tâu bệ hạ, các ý nghĩ xấu xa, vẻ đẹp kết hợp với sự luyến ái, chúng hãm hại vị ẩn sĩ thông minh, ưa thích giáo pháp và đức hạnh.”
1287. “Điều này được sanh lên từ cơ thể, sự luyến ái làm hư hoại nét rạng rỡ của ngài. Ngài hãy dứt bỏ việc ấy. Mong rằng sự tốt lành hãy có cho ngài. Ngài được nhiều người công nhận là thông minh.”
1288. “Các dục ấy tạo ra sự tăm tối, là các chất độc dữ dội có nhiều khổ đau, thần sẽ tìm kiếm gốc rễ của chúng, thần sẽ cắt đứt sự luyến ái luôn cả sự trói buộc.”
1289. “Sau khi nói điều này, vị ẩn sĩ Hārita, với sự nỗ lực về pháp chân thật, sau khi dứt trừ sự luyến ái ở các dục, đã là vị đạt đến thế giới Phạm Thiên.” 5. Bổn Sanh Ẩn Sĩ Hārita. [431]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Navakanipāto
1290. Bahussutaṃ cittakathiṃ 1 gaṅgā vahati pāṭalaṃ, 2 vuyhamānaka bhaddante ekaṃ me dehi 3 gāthakaṃ.
1291. Yena siñcanti dukkhitaṃ yena siñcanti āturaṃ, tassa majjhe marissāmi jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
1292. Yattha bījāni rūhanti sattā yattha patiṭṭhitā, sā me sīsaṃ nipīḷeti jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
1293. Yena bhattāni paccanti sītaṃ yena vihaññati, so maṃ ḍahati gattāni jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
1294. Yena bhuttena 4 yāpenti puthū brāhmaṇakhattiyā, 5 so maṃ bhutto viyāpādi 6 jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
1295. Gimhānaṃ pacchime māse vātamicchanti paṇḍitā, so me7 bhañjati gattāni jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
1296. Yaṃ nissitā jahati ruhaṃ vihaṅgamā8 soyaṃ9 aggiṃ pamuñcati, disā bhajatha vakkaṅgā10 jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
1297. Yamānayiṃ somanassaṃ māliniṃ candanussadaṃ, sā maṃ gharā nīharati11 jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
1298. Yena jātena nandissaṃ yassa ca bhavamicchisaṃ, so maṃ gharā nicchubhati12 jātaṃ saraṇato bhayaṃ.
1299. Suṇantu me jānapadā negamā ca samāgatā, yatodakaṃ tadādittaṃ yato khemaṃ tato bhayaṃ.
1300. Rājā vilumpate raṭṭhaṃ brāhmaṇo ca purohito, attaguttā viharatha jātaṃ saraṇato bhayan ”ti. 6. Padamāṇavakajātakaṃ.13
1 7 cittakathaṃ - Ma, Syā. maṃ - Ma, PTS. 2 8 pāṭaliṃ - Ma, Syā. jagatiruhaṃ - Ma; 3 gāhi - PTS. jagatiruhaṃ (vihaṅgamā) - Syā, PTS. 4 9 bhuttena - Syā. svāyaṃ - Ma, Syā. 5 10 puthubrāhmaṇakhattiyā - PTS. vaṅkaṅgā - Syā. 6 11 byāpādeti - Ma; nicchubhati - Ma, PTS. 12 byāpādi - Syā; nīharati - Syā. 13 vyāpādi - PTS. padakusalamāṇavajātakaṃ - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Chín Kệ Ngôn
1290. “Sông Gaṅgā cuốn trôi nhà thuyết giảng tài hoa, có kiến thức rộng Pāṭala. Tướng công ơi, hỡi người đang bị cuốn trôi, xin chàng hãy ban cho thiếp một bài kệ ngắn.”
1291. “Chúng rưới rắc vật nào cho người bị khổ sở, chúng rưới rắc vật nào cho người bị bệnh, ta sẽ bị chết ở giữa vật ấy; sự nguy hiểm sanh lên từ nơi nương tựa.”
1292. “Các hạt giống mọc lên ở chỗ nào, các chúng sanh đứng vững ở chỗ nào, cái vật ấy giáng xuống đầu của ta; sự nguy hiểm sanh lên từ nơi nương tựa.”
1293. “Nhờ vật nào các bữa ăn được nấu chín, nhờ vật nào cái lạnh được tiêu diệt, cái vật ấy đốt cháy các tay chân của ta; sự nguy hiểm sanh lên từ nơi nương tựa.”
1294. “Đông đảo các Bà-la-môn và Sát-đế-lỵ được nuôi sống nhờ vật nào khi được ăn vào, vật ấy khi được ăn vào gây tai họa cho tôi; sự nguy hiểm sanh lên từ nơi nương tựa.”
1295. “Vào tháng cuối của mùa nóng, các bậc sáng suốt mong mỏi làn gió, gió ấy bẻ gãy các tay chân của tôi; sự nguy hiểm sanh lên từ nơi nương tựa.”
1296. “Các con chim nương nhờ cây nào, chính cây này phát ra ngọn lửa, các con chim phân tán các phương; sự nguy hiểm sanh lên từ nơi nương tựa.” 1
1297. “Cô gái nào có sự vui vẻ, có tràng hoa, có thoa trầm hương mà tôi đã đưa về, cô gái ấy đuổi tôi ra khỏi nhà; sự nguy hiểm sanh lên từ nơi nương tựa.”
1298. “Tôi đã vui mừng khi người nào được sanh ra, và tôi đã mong mỏi sự hiện hữu của người nào, người ấy tống tôi ra khỏi nhà; sự nguy hiểm sanh lên từ nơi nương tựa.”
1299. “Hỡi các dân chúng và các thị dân đã tụ tập lại, xin hãy lắng nghe tôi. Cái nào là nước, cái ấy là lửa cháy; từ nơi nào có sự an toàn, từ nơi ấy có sự nguy hiểm.
1300. Đức vua và viên quan tế tự Bà-la-môn bóc lột đất nước, các vị hãy bảo vệ lấy bản thân; sự nguy hiểm sanh lên từ nơi nương tựa.” 6. Bổn Sanh Chàng Trai Xem Xét Vết Bàn Chân. [432]
1 Câu kệ 1296 giống câu kệ 36 ở trang 17.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Navakanipāto
1301. Assa indasamo rāja accantaṃ ajarāmaro, sace taṃ 1 yaññaṃ yājeyya 2 isiṃ lomasakassapaṃ.
1302. Sasamuddapariyāyaṃ mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ, na icche saha nindāya evaṃ sayha 3 vijānahi.
1303. Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ dhanalābhaṃ ca brāhmaṇa, yā vutti vinipātena adhammacaraṇena vā.
1304. Api ce pattamādāya anāgāro 4 paribbaje, sā eva 5 jīvikā seyyo 6 yā cādhammena esanā.
1305. Api ce pattamādāya anāgāro4 paribbaje, aññaṃ ahiṃsayaṃ loke api rajjena taṃ varaṃ.
1306. Balaṃ cando balaṃ suriyo balaṃ samaṇabrāhmaṇā, balaṃ velā samuddassa balātibalamitthiyo.
1307. Yathā uggatapaṃ santaṃ isiṃ lomasakassapaṃ, pitu atthā7 candavatī vājapeyyaṃ8 ayājayi.
1308. Taṃ lobhā pakataṃ9 kammaṃ kaṭukaṃ kāmahetukaṃ, tassa mūlaṃ gavesissaṃ checchaṃ10 rāgaṃ sabandhanaṃ.
1309. Dhiratthu kāme subahūpi loke tapova seyyo kāmaguṇehi rāja, tapo karissāmi pahāya kāme taveva raṭṭhaṃ candavatī ca hotū ”ti. 7. Lomasakassapajātakaṃ.
1310. Kāsāyavatthe sakuṇe vadāmi duve duve nandimane11 carante, kaṃ aṇḍajaṃ aṇḍajā mānusesu12 jātiṃ pasaṃsanti tadiṅgha brūtha.
1 7 tvaṃ - Ma, Syā, PTS. atthāya - Syā. 2 8 yajeyya - Syā. vācapeyyaṃ - PTS. 3 9 seyya - Ma; seyha - Syā. lobhapakataṃ - Ma, Syā. 4 10 anagāro - Ma. chejjaṃ - Syā. 5 11 sāyeva - Ma, Syā. nandamane - Ma, Syā. 6 12 seyyā - PTS. aṇḍajamānusesu - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Chín Kệ Ngôn
1301. “Tâu bệ hạ, nếu bệ hạ có thể khiến cho vị ẩn sĩ Lomasakassapa hiến cúng cuộc lễ tế thần, bệ hạ có thể sánh bằng Thiên Chủ Inda, vĩnh viễn không già không chết.”
1302. “Ta không mong muốn phần đất đai có biển cả bao quanh, có vòng đai là đại dương, cùng với sự chê bai. Này Sayha, ông hãy nhận biết như vậy.
1303. Này Bà-la-môn, thật xấu hổ thay việc đạt được danh tiếng và việc đạt được tài sản là việc mưu sinh với nghiệp đọa vào địa ngục, hoặc với việc thực hành phi pháp!
1304. Nếu có thể là người không nhà, cầm lấy bình bát và sống hạnh du sĩ, chính sự nuôi mạng ấy là tốt hơn là việc tầm cầu phi pháp. 1
1305. Nếu có thể là người không nhà, cầm lấy bình bát và sống hạnh du sĩ, trong khi không hãm hại kẻ khác ở thế gian, việc ấy còn cao quý hơn cả vương quốc.”
1306. “Mặt trăng là có năng lực, mặt trời là có năng lực, các vị Sa-môn và Bà-la-môn là có năng lực, thủy triều của biển cả là có năng lực, các phụ nữ là có năng lực vượt trội trong số các loại năng lực.
1307. Giống như nàng Candavatī, vì mục đích của vua cha, đã khiến cho vị ẩn sĩ an tịnh, có sự khổ hạnh cao tột Lomasakassapa hiến cúng cuộc lễ tế thần Vājapeyya.”
1308. “Việc làm ấy được tạo ra do tham, (có quả) cay đắng, có nhân là dục vọng, ta sẽ tìm kiếm gốc rễ của nó, ta sẽ cắt đứt sự luyến ái luôn cả sự trói buộc.”
1309. “Thật xấu hổ thay các dục là quá nhiều ở thế gian! Tâu bệ hạ, khổ hạnh quả nhiên tốt hơn các loại dục. Thần sẽ thực hành khổ hạnh sau khi dứt bỏ các dục, đất nước và công chúa Candavatī hãy thuộc về bệ hạ.” 7. Bổn Sanh Ẩn Sĩ Lomasakassapa. [433]
(Lời con quạ trao đổi với chim hồng hạc) 2 1310. “Ta nói với các con chim có bộ lông màu vàng cam, từng đôi, từng cặp, với tâm ý vui vẻ, đang du ngoạn rằng: ‘Này các bạn chim, thiên hạ ca ngợi loài chim nào, dòng dõi nào ở giữa loài người? Vậy, xin các bạn hãy nói về điều ấy.’”
1
Giống câu kệ 468 ở trang 151.
2
Lời dẫn giải trong ngoặc đơn được thêm vào để dễ theo dõi câu chuyện (ND).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Navakanipāto
1311. Amhe manussesu manussahiṃsa anubbake 1 cakkavāke vadanti, kalyāṇabhāvamha 2 dijesu sammatā abhītarūpā 3 vicarāma aṇṇave. 4
1312. Kiṃ aṇṇave kāni phalāni bhuñje maṃsaṃ kuto khādatha cakkavākā, kiṃ bhojanaṃ bhuñjatha vo anomā balañca vaṇṇo ca anapparūpo. 5
1313. Na aṇṇave santi phalāni dhaṅka 6 maṃsaṃ kuto khādituṃ cakkavāke, sevālabhakkhamha avākabhojanā 7 na ghāsahetu pakaroma8 pāpaṃ.
1314. Na me idaṃ ruccati cakkavāke9 asmiṃ bhave bhojanasannikāso, ahosi me pubbe10 tato me aññathā icceva me vimati ettha jātā.
1315. Ahampi maṃsāni phalāni bhuñje annāni ca loṇiyateliyāni,11 rasaṃ manussesu labhāmi bhottuṃ sūrova saṅgāmamukhamhi jetvā,12 na ca me tādiso vaṇṇo cakkavāka yathā tava.
1316. Asuddhabhakkhosi khaṇānupātī kicchena te labbhati annapānaṃ, na tussasi rukkhaphalehi dhaṅka maṃsāni vā yāni susānamajjhe.
1317. Yo sāhasena adhigamma bhoge paribhuñjati dhaṅka6 khaṇānupātī, tato upakkosati naṃ sabhāvo upakkuṭṭho vaṇṇabalaṃ jahāti.
1318. Appampi ce nibbutiṃ bhuñjati yadi asāhasena aparūpaghātī, balañca vaṇṇo ca tadassa hoti na hi sabbo āhāramayena vaṇṇo ”ti. 8. Cakkavākajātakaṃ.
1 8 anubbate - Ma, Syā, PTS. ghāsahetūpi karoma - Ma; 2 kalyāṇabhāvamhe - Ma, Syā. ghāsahetupi karoma - Syā; 3 abhirūpā - Ma. ghāsahetū pakaroma - PTS. 4 na ghāsahetupi karoma pāpaṃ - itipātho Syā potthake dissate. 5 9 anapparūpā - Ma. cakkavāka - Ma; cakkavākā - PTS. 6 10 11 vaṃka - PTS. ahosi pubbe - Ma, Syā. loṇiyatelikāni - Syā. 7 12 apāṇabhojanā - Ma, Syā. sūrova saṅgāmamukhaṃ vijetvā - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Chín Kệ Ngôn
1311. “Này con chim gây hại cho loài người, thiên hạ ca ngợi loài hồng hạc chúng tôi là xứng đáng. Chúng tôi được công nhận là có bản thể tốt đẹp trong số các loài chim. Với dáng vóc không bị kinh sợ, chúng tôi du ngoạn ở trong hồ nước.”
1312. “Các bạn ăn các loại trái cây gì ở hồ nước? Này các chim hồng hạc, các bạn nhai thịt của những sinh vật nào? Này loài thú thượng đẳng, các bạn thọ dụng thức ăn gì mà các bạn có sức mạnh, sắc đẹp, và không phải là không có vóc dáng?”
1313. “Này chim quạ, không phải các loại trái cây có ở hồ nước, tại sao lại có việc nhai thịt đối với loài chim hồng hạc? Chúng tôi có thực phẩm là rong rêu, có thức ăn là vật không có vỏ cứng. Chúng tôi không tạo ra việc ác vì nguyên nhân vật thực.”
1314. “Này chim hồng hạc, việc này không làm ta thích thú, như là thức ăn (của loài hồng hạc) ở đời sống này. Thức ăn của ta đã có trước đây, giờ đây hoàn toàn khác biệt đối với ta; sự hoài nghi của ta về điều này đã được sanh lên y như thế ấy.
1315. Ta cũng ăn các loại thịt, các loại trái cây, các loại cơm có muối và dầu ăn. Ta nhận lãnh để thọ dụng thức ăn có khẩu vị của loài người, tựa như người dũng sĩ chiến thắng ở tuyến đầu của trận đánh. Này chim hồng hạc, vóc dáng như thế ấy của ta không giống như là của bạn được.”
1316. “Ngươi có thức ăn không trong sạch, có sự đeo đuổi cơ hội, thức ăn nước uống của ngươi đạt được một cách khó khăn. Này quạ, ngươi không vui thích với các trái cây, hoặc các loại thịt ở giữa bãi tha ma.
1317. Kẻ nào đạt được các của cải bằng bạo lực, rồi thọ dụng, này quạ, là kẻ có sự đeo đuổi cơ hội. Về sau, tự bản thân (kẻ ấy) khiển trách kẻ ấy. Bị khiển trách, kẻ ấy đánh rơi sắc đẹp và sức mạnh.
1318. Nếu chỉ có chút ít (thức ăn), nếu thọ hưởng sự bình yên, không do bạo lực, không có sự hãm hại người khác, khi ấy sắc đẹp và sức mạnh sẽ có cho người này, bởi vì toàn bộ sắc đẹp không phải do vật thực tạo thành.” 8. Bổn Sanh Chim Hồng Hạc. [434]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Navakanipāto
1319. Sutitikkhaṃ araññamhi pantamhi sayanāsane, ye ca gāme titikkhanti te uḷāratarā tayā.
1320. Araññā gāmamāgamma kiṃ sīlaṃ kiṃ vataṃ ahaṃ, purisaṃ tāta seveyyaṃ tamme akkhāhi pucchito.
1321. Yo te 1 vissasate 2 tāta vissāsañca khameyya te, sussūsī ca titikkhī ca taṃ bhajehi ito gato.
1322. Yassa kāyena vācāya manasā natthi dukkataṃ, urasīva patiṭṭhāya taṃ bhajehi ito gato.
1323. Yo ca dhammena carati carantopi na maññati, visuddhakāriṃ sappaññaṃ taṃ bhajehi ito gato.
1324. Haḷiddirāgaṃ 3 kapicittaṃ purisaṃ rāgavirāginaṃ, tādisaṃ tāta mā sevi nimmanussampi ce siyā.
1325. Asīvisaṃva kupitaṃ 4 mīḷhalittaṃ mahāpathaṃ, ārakā parivajjehi yānīva visamaṃ pathaṃ.
1326. Anatthā tāta vaḍḍhanti bālaṃ accupasevato,5 māssu bālena saṅgañchi6 amitteneva sabbadā.
1327. Taṃ tāhaṃ tāta yācāmi karassu vacanaṃ mama, māssu bālena saṅgañchi dukkho bālehi saṅgamo ”ti. 9. Haḷiddirāgajātakaṃ.7
1 5 taṃ - Syā. accūpasevato - Syā, PTS. 2 6 vissāsaye - Ma, Syā, PTS. saṃgacchi - Ma; saṅgacchi - Syā; 3 haliddirāgaṃ - Ma, PTS; saṃgañchi - PTS. 7 haliddarāgaṃ - Syā. haliddirāgajātakaṃ - Ma, PTS; 4 kuppitaṃ - Syā. haliddarāgajātakaṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Chín Kệ Ngôn
1319. “Sự bền chí tốt đẹp là ở trong rừng, ở nơi trú ngụ thanh vắng. Còn những người nào bền chí ở xóm làng, những người ấy là cao cả hơn chàng.”
1320. “Thưa cha, sau khi từ rừng đi vào làng, con nên thân cận người có giới thế nào, có sự hành trì thế nào? Được hỏi, xin cha hãy giải thích điều ấy cho con.” 1
1321. “Này con, người nào có thể tin tưởng con và có thể đạt được sự tin tưởng của con, có sự lắng nghe và có sự nhẫn nhịn (lời nói của con), con hãy thân cận người ấy khi con ra đi khỏi nơi này.
1322. Đối với người nào không có việc làm sai trái bằng thân, bằng khẩu, bằng ý, con hãy thân cận người ấy khi con ra đi khỏi nơi này, tựa như (đứa bé trai) nằm yên ở trên ngực (người mẹ).
1323. Người nào cư xử đúng pháp và không có vẻ tự cao trong khi cư xử, người có hành vi trong sạch, có trí tuệ, con hãy thân cận người ấy khi con ra đi khỏi nơi này.
1324. Này con, với người có tâm không chắc chắn, như màu của củ nghệ, như tâm của loài khỉ, mau chóng thay đổi, con chớ phục vụ người như thế ấy, dẫu cho không có người nào khác.
1325. Con hãy lánh xa (người ấy) tựa như lánh xa con rắn có nọc độc đã nổi giận, lánh xa con đường lớn bị phân lem luốc, ví như người đi xe lánh xa con đường không bằng phẳng.
1326. Này con, các sự bất lợi tăng trưởng cho người thân cận mật thiết với kẻ ngu. Vậy chớ có đi chung với kẻ ngu, cũng như với kẻ thù, vào mọi lúc.
1327. Này con, cha cầu xin con về điều ấy, con hãy làm theo lời nói của cha. Vậy chớ có đi chung với kẻ ngu. Sự kết giao với những kẻ ngu là khổ.” 9. Bổn Sanh Tâm Chao Đảo. [435]
1 Các câu kệ 1320, 1321, 1322, 1324 giống như các câu kệ 696, 697, 698, 699 ở trang 203.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Navakanipāto
1328. Kuto nu āgacchatha bho tayo janā svāgataṃ ettha 1 nisīdathāsane, kaccittha bhonto kusalaṃ anāmayaṃ cirassamabbhāgamanaṃ hi vo idha.
1329. Ahameva eko idha majjhapatto 2 na cāpi me dutiyo koci vijjati, kimeva sandhāya te bhāsitaṃ ise kuto nu āgacchatha bho tayo janā.
1330. Tuvañca 3 eko bhariyā ca te piyā samuggapakkhittanikiṇṇamantare, sā rakkhitā kucchigatāva te sadā vāyussa puttena sahā tahiṃ ratā.
1331. Saṃviggarūpo isinā viyākato 4 so dānavo tattha samuggamuggili, addakkhi bhariyaṃ suci māladhāriniṃ 5 vāyussa puttena sahā tahiṃ rataṃ.
1332. Sudiṭṭharūpuggatapānuvattinā 6 hīnā narā ye pamadāvasaṃgatā, yathā have pāṇarivettha rakkhitā duṭṭhā mayi 7 aññamabhippamodati.8
1333. Divā ca ratto ca mayā upaṭṭhitā tapassinā jotirivā vane vasaṃ, sā dhammamokkamma9 adhammamācari akiriyarūpo10 pamadāhi11 santhavo.
1334. Sarīramajjhamhi ṭhitāti maññihaṃ12 mayhaṃ ayanti asatiṃ asaññataṃ, sā dhammamokkamma9 adhammamācari akiriyarūpo10 pamadāhi11 santhāvo.
1335. Surakkhitaṃ meti kathannu vissase anekacittāsu nahettha13 rakkhaṇā,14 etā hi pātālapapātasannibhā etthappamatto15 vyasanaṃ nigacchati.
1 8 svāgatā etha - Ma, Syā. abhippamodayi - Ma. 2 9 idha majja patto - Ma; ukkamma - Ma. 10 idhamajja patto - Syā, PTS. akrīyarūpo - Syā. 3 11 tvañca - Syā. pamudāhi - Syā. 4 12 byākato - Syā; vyākato - PTS. maññahaṃ - Ma. 5 13 sucimālabhāriniṃ - PTS. na hatthi - Ma, PTS. 6 14 sudiṭṭharūpamuggatapānuvattinā - Ma. rakkhanā - Syā, PTS. 7 15 mayī - Ma, PTS. tattha pamatto - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Chín Kệ Ngôn
1328. “Thưa ông, ba người quý vị từ đâu đi đến vậy? Chào mừng quý vị đã đi đến nơi này. Mời quý vị ngồi xuống ghế. Thưa quý vị, phải chăng quý vị đều được an khang, mạnh khỏe? Bởi vì, lâu lắm rồi, mới có sự quang lâm của quý vị đến nơi này.”
1329. “Chỉ có một mình tôi đã ngự đến nơi này, và cùng với tôi, cũng không có người thứ hai nào. Thưa ẩn sĩ, liên quan đến điều gì, mà ngài đã nói: ‘Thưa ông, ba người quý vị từ đâu đi đến vậy?’”
1330. “Ông là một và người vợ yêu dấu của ông đã được đặt vào và dấu kín ở bên trong cái hộp. Nàng ấy luôn luôn được ông gìn giữ và còn được để vào trong bụng, ở nơi ấy, nàng vui thích cùng với người con trai của Vāyu.”
1331. “Được vị ẩn sĩ giải thích, với dáng vẻ bị chấn động, gã khổng lồ ấy đã ói ra cái hộp ở tại nơi ấy, và đã nhìn thấy người vợ có mang tràng hoa tinh khiết, ở nơi ấy, nàng vui thích cùng với người con trai của Vāyu.”
1332. “Sự việc được nhìn thấy rõ ràng nhờ vào việc vận dụng khổ hạnh cao tột (của ngài). Những gã đàn ông hạ liệt là những kẻ bị rơi vào quyền lực của sự xao lãng. Thật vậy, giống như ở đây, được ta gìn giữ tựa như sinh mạng, nàng ấy đã phản bội ta và vui thú với người đàn ông khác.
1333. Ngày và đêm nàng được ta hầu cận, tương tự như ngọn lửa được thờ phụng bởi vị đạo sĩ khổ hạnh trong lúc sống ở trong rừng. Cô ấy, sau khi xem thường đạo đức, đã thực hành việc phi đạo đức. Sự thân thiết với những người phụ nữ là hình thức không nên làm.
1334. Tôi đã nghĩ về một người phụ nữ không đoan chính, không tự kiềm chế rằng: ‘Nàng ở bên trong cơ thể của ta. Nàng là của ta.’ Cô ấy, sau khi xem thường đạo đức, đã thực hành việc phi đạo đức. Sự thân thiết với những người phụ nữ là hình thức không nên làm.
1335. Làm sao có thể tin rằng nàng đã được khéo gìn giữ bởi ta? Bởi vì không có sự gìn giữ ở đây, ở người phụ nữ có tâm thất thường. Chính những người nữ này giống như khe sâu và vực thẳm, người nam bị xao lãng ở nơi này sẽ đọa vào cảnh bất hạnh.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Navakanipāto
1336. Tasmā hi te sukhino vītasokā ye mātugāmehi 1 caranti nissaṭā, etaṃ sivaṃ uttamamābhipatthayaṃ na mātugāmehi1 kareyya santhavan ”ti. 10. Samuggajātakaṃ.
1337. Na kho me ruccati āḷi pūtimaṃsassa pekkhaṇā, 2 etādisā saṅkhārasmā 3 ārakā parivajjaye.
1338. Ummattikā ayaṃ veṇī vaṇṇeti patino sakhiṃ, pajjhāti 4 paṭigacchantiṃ āgataṃ meḷamātaraṃ. 5
1339. Tvaṃ khosi samma ummatto dummedho avicakkhaṇo, yo 6 tvaṃ matālayaṃ katvā akālena vipekkhasi.
1340. Na akāle vipekkheyya kāle pekkheyya paṇḍito, pūtimaṃsova pajjhāti4 yo akāle vipekkhati.
1341. Piyaṃ kho āḷi me hotu puṇṇapattaṃ dadāhi me, pati saṃjīvito mayhaṃ eyyāsi piyapucchikā. 7
1342. Piyaṃ kho āḷi te hotu puṇṇapattaṃ dadāmi te, mahatā 8 parivārena essaṃ 9 kayirāhi 10 bhojanaṃ.
1343. Kīdiso tuyhaṃ parivāro yesaṃ kāhāmi bhojanaṃ, kiṃnāmakā ca te sabbe taṃ me11 akkhāhi pucchitā.
1344. Māliyo caturakkho ca piṅgalo12 atha jambuko, ediso mayhaṃ parivāro tesaṃ kayirāhi13 bhojanaṃ.
1345. Nikkhantāya agārasmā bhaṇḍakampi vinassati, ārogyaṃ14 āḷino vajjaṃ idheva vasa māgamā ”ti. 11. Pūtimaṃsajātakaṃ.
1346. Yo te puttake akhādi15 dinnabhatto adūsake, tasmiṃ dāṭhaṃ16 nipātehi mā te muñcittha17 jīvato.18
1347. Ākiṇṇaḷuddo19 puriso dhāticelaṃva20 makkhito, padesaṃ taṃ na passāmi yattha dāṭhaṃ16 nipātaye.
1 11 mātugāmāhi - PTS. te me - Syā, PTS. 2 12 pekkhanā - Ma, Syā, PTS. piṅgiyo - Ma, Syā, PTS. 3 13 sakhārasmā - Ma, Syā, PTS. kayirāsi - PTS. 4 14 pajjhāyi - Ma, Syā. arogaṃ - Syā. 5 15 meṇḍamātaraṃ - Ma, Syā, PTS. akkhādi - Syā. 6 16 so - Syā. dāṭhā - Syā. 7 17 piyapucchitā - Syā. muccittha - Ma, PTS. 8 18 mahatā ca - PTS. jīvako - Syā. 9 19 esaṃ - PTS. ākiṇṇaluddo - Ma, Syā, PTS. 10 20 kayirāsi - PTS. colaṃva - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Chín Kệ Ngôn
1336. Chính vì thế, những người nào sống cách ly với những người phụ nữ, những người ấy có sự an lạc, có sự sầu muộn được xa lìa. Trong khi ước nguyện sự an toàn tối thượng, không nên tạo ra sự thân thiết với những người phụ nữ.” 10. Bổn Sanh Cái Hộp. [436]
1337. “Này cô bạn, cái ngước nhìn của Pūtimaṃsa không được tôi ưa thích. Tôi nên lánh xa người bạn gái như thế ấy.”
1338. “Veṇī này điên khùng, cô ả ca ngợi bạn gái với chồng. Giờ than phiền về việc Meḷamātu đã đến rồi bỏ đi.”
1339. “Này chồng à, ông quả thật điên khùng, ngu muội, không có khôn ngoan, ông đây đã giả vờ chết mà còn ngước nhìn không đúng lúc.”
1340. “Người sáng suốt không nên ngước nhìn không đúng lúc, và nên ngước nhìn đúng lúc, tựa như Pūtimaṃsa, là kẻ ngước nhìn không đúng lúc, lại còn than phiền.”
1341. “Này cô bạn, sự yêu quý hãy dành cho tôi. Bạn hãy ban cho tôi tặng phẩm. Chồng của tôi đã được hồi sinh. Bạn hãy đến, này người thăm hỏi yêu quý.”
1342. “Này cô bạn, sự yêu quý hãy dành cho bạn. Tôi sẽ ban cho bạn tặng phẩm. Tôi sẽ đến cùng với đoàn tùy tùng đông đảo. Bạn cần phải làm thức ăn.”
1343. “Đoàn tùy tùng của bạn là những loại nào để tôi sẽ làm thức ăn cho họ? Và tất cả bọn họ có tên gọi là gì? Được hỏi, xin bạn hãy giải thích điều ấy cho tôi.”
1344. “Là bốn giống chó tên Māliya, Caturakkha, và Piṅgala, rồi Jambuka, đoàn tùy tùng của tôi là như thế ấy, bạn cần phải làm thức ăn cho họ.”
1345. “Trong lúc bạn rời khỏi nhà, đồ đạc cũng sẽ bị mất mát. Tôi sẽ nói cho chồng về sự khỏe mạnh của bạn. Bạn hãy sống ngay tại đây, chớ đi đến.” 11. Bổn Sanh Chó Rừng Pūtimaṃsa. [437]
1346. “Kẻ nào đã ăn thịt hai đứa con nhỏ vô tội của ngươi, mặc dầu đã được ngươi ban cho bữa ăn, ngươi hãy cắm sâu răng nanh vào kẻ ấy. Chớ để mạng sống của kẻ ấy được thoát khỏi nanh vuốt của ngươi.”
1347. “Gã đàn ông là kẻ sát nhân tàn nhẫn, bị lem luốc, tựa mảnh khăn của người vú em. Tôi không nhìn thấy phần cơ thể nào của gã mà tôi có thể cắm sâu răng nanh vào.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Navakanipāto
1348. Akataññussa posassa niccaṃ vivaradassino, sabbaṃ ce paṭhaviṃ 1 dajjā neva naṃ abhirādhaye. 1349. Kinnu subāhu taramānarūpo pacchāgatosi 2 saha māṇavena, kiṃ kiccamatthaṃ idhamatthi tuyhaṃ akkhāhi me pucchito etamatthaṃ. 1350. Yo te sakhā daddadaro sādhurūpo tassa vadhaṃ parisaṅkāmi ajja, purisassa kammāyatanāni sutvā nāhaṃ sukhiṃ daddaraṃ ajja maññe. 1351. Kānissa kammāyatanāni assu purisassa vuttisamodhānatāya, kaṃ vā paṭiññaṃ purisassa sutvā parisaṅkasi daddaraṃ māṇavena. 1352. Ciṇṇā kaliṅgā 3 caritā vaṇijjā vettācaro 4 saṅkupathopi ciṇṇo, naṭehi ciṇṇaṃ saha vākurehi 5 daṇḍena yuddhampi samajjamajjhe. 1353. Baddhākulikā 6 mitamāḷhakena akkhā jitā saṃyamo abbhatīto, appahitaṃ7 pupphakaṃ8 aḍḍharattaṃ hatthā daḍḍhā9 piṇḍapaṭiggahena. 1354. Tānissa kammāyanatāni assuṃ10 purisassa vuttisamodhānatāya, yathā ayaṃ dissati lomapiṇḍo gāvo hatā kiṃ pana daddarassā ”ti. 12. Tittirajātakaṃ.11 ***** TASSUDDĀNAṂ Varagijjha samajjanaṃ haṃsavaro nidhisavhaya hārita pāṭaliko, ajarāmara dhaṃka titikkhakuto atha dvādasa pekkhana daddarī ”ti. Navakanipāto niṭṭhito. --ooOoo--
1 7 pathaviṃ - Ma. abbāhitaṃ - Ma; 2 paccāgatosi - Ma, Syā, PTS. abbūhitaṃ - PTS. 3 8 kāliṅgā - PTS. pubbakaṃ - Ma. 4 9 vettācāro - Syā, PTS. aḍḍhā - Syā. 5 10 vākarehi - PTS. assu - Ma, Syā. 6 11 bandhā kulikā - Syā; baddhā kuliṃkā - PTS. daddarajātakaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Chín Kệ Ngôn
1348. Đối với con người không biết ơn nghĩa, thường xuyên soi mói lỗi lầm, dầu ban cho toàn thể trái đất, cũng không bao giờ làm vừa lòng kẻ ấy.” 1
1349. “Này bạn Cọp Subāhu, tại sao bạn có vẻ vội vã quay trở lại cùng với người thanh niên? Có công việc gì, mục đích gì ở nơi này cho bạn? Được tôi hỏi, xin bạn hãy giải thích về mục đích ấy.”
1350. “Hôm nay, tôi hoài nghi về cái chết của bạn gà gô, bạn ấy có vóc dáng tốt đẹp và là thân hữu của bạn. Sau khi nghe được các phạm vi hoạt động của con người, tôi nghĩ rằng hôm nay bạn gà gô không có được sự an lành.”
1351. “Bạn đã nhìn thấy các phạm vi hoạt động gì của gã này có liên quan đến tính chất chung về hành vi của con người? Hoặc sau khi nghe được điều thú nhận gì của con người khiến bạn hoài nghi gà gô đã bị giết chết bởi gã thanh niên?”
1352. “Gã đã đi lại ở xứ sở Kaliṅga, đã hành nghề buôn bán. Với cây gậy chống, gã đã đi lại ở con đường gồ ghề khó đi. Gã đã du hành cùng với những người nhảy múa và những người ca hát. Gã cũng đã tham gia cuộc chiến đấu bằng gậy gộc ở giữa các lễ hội.
1353. Gã đã đánh bắt những con chim, đã làm việc cân đong thóc gạo, đã thắng trò chơi xúc xắc, đã vi phạm sự tự chế ngự về giới, đã ngăn lại dòng máu chảy lúc nửa đêm, hai bàn tay gã đã bị phỏng vì chứa đựng thức ăn.
1354. Tôi đã nhìn thấy các phạm vi hoạt động ấy của gã này có liên quan đến tính chất chung về hành vi của con người. Giống như mảnh lông này được nhìn thấy, và hai con bò đã bị giết, vậy thì còn việc gì với bạn gà gô nữa?” 12. Bổn Sanh Con Gà Gô. [438]
*****
TÓM LƯỢC NHÓM NÀY
Chim kên kên cao quý, người người đều ngang bằng, chuyện thiên nga, được gọi là của cải chôn giấu, ẩn sĩ Hārita, vị thuyết giảng Pāṭala, sự không già không chết, chim quạ, sự chịu đựng, từ đâu (đi đến), rồi sự ngước nhìn, và con gà gô, là mười hai.
Nhóm Chín Kệ Ngôn được chấm dứt.
--ooOoo--
1 Giống câu kệ 72 ở trang 31.
X. DASAKANIPĀTO 1355. Catudvāramidaṃ nagaraṃ āyasaṃ daḷhapākāraṃ, 1 oruddha patiruddhosmi 2 kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā.
1356. Sabbe apihitā dvārā oruddhosmi yathā dvijo, 3 kimādhikaraṇaṃ yakkha cakkābhinihato ahaṃ.
1357. Laddhā satasahassāni atirekāni vīsati, anukampakānaṃ ñātīnaṃ vacanaṃ samma nākari.
1358. Laṅghiṃ 4 samuddaṃ pakkhandi sāgaraṃ appasiddhikaṃ 5 catubbhi 6 aṭṭhajjhagamā aṭṭhāhipi 7 soḷasa, soḷasāhi ca battiṃsā 8 atricchaṃ 9 cakkamāsado icchāhatassa posassa cakkaṃ bhamati matthake.
1359. Upari visālā duppūrā 10 icchā visaṭagāminī,11 ye ca12 taṃ anugijhanti te honti cakkadhārino.
1360. Bahuṃ bhaṇḍaṃ13 apahāya14 maggaṃ appaṭivekkhiya, yesaṃ cetaṃ asaṅkhātaṃ te honti cakkadhārino.
1361. Kammaṃ samekkhe vipulañca bhogaṃ icchā naṃ15 seveyya anatthasaṃhitaṃ, kareyya vākyaṃ anukampakānaṃ taṃ tādisaṃ nātivatteyya cakkaṃ.
1362. Kīva ciraṃ nu me yakkha cakkaṃ sirasi ṭhassati, kati vassasahassāni taṃ me akkhāhi pucchito.
1363. Atisaro accasaro16 mittavinda suṇohi me, cakkaṃ te siramāviddhaṃ17 na taṃ jīvaṃ pamokkhasī ”ti. 1. Catudvārajātakaṃ.
1364. Kaṇhovatāyaṃ puriso kaṇhaṃ bhuñjati bhojanaṃ, kaṇhe bhūmippadesasmiṃ18 na mayhaṃ manaso piyo.
1 11 daḷhatoraṇaṃ - Syā. icchāvisatagāminaṃ - Syā; 2 paṭiruddhosmi - Ma, Syā. icchāvisaṭagāminiṃ - PTS. 3 12 dijo - Ma, Syā. ye va - PTS. 4 13 laṃghī - PTS. bahukhaṇḍaṃ - Ma, Syā. 5 14 appasiddhiyaṃ - Syā. avahāya - Ma, Syā. 6 15 catūhi - PTS. icchaṃ na - Ma, Syā, PTS. 7 16 aṭṭhāhi pi ca - Ma, Syā, PTS. paccasaro - Ma. 8 17 bāttiṃsa - Ma; sirasi māviddhaṃ - Ma; battiṃsa - Syā, PTS. sirasmimāviddhaṃ - Syā; 9 atriccho - PTS. sirasi-m-āviddhaṃ - PTS. 10 18 upari visālaṃ duppūraṃ - Syā, PTS. bhūmipadesasmiṃ - Ma, PTS.
X. NHÓM MƯỜI KỆ NGÔN 1355. “Thành này làm bằng sắt, có bốn cánh cửa, có tường thành vững chắc. Tôi đã bị giam cầm, bị ngăn chặn; điều ác gì đã được tạo ra bởi tôi?
1356. Tất cả các cánh cửa đã được đóng lại. Tôi bị giam cầm giống như con chim (ở trong lồng). Thưa Dạ-xoa, lý do gì mà tôi bị hành hạ bởi bánh xe?”
1357. “Này cậu trai, sau khi đã đạt được nhiều hơn hai triệu đồng tiền, gã ấy đã không làm theo lời nói của các thân quyến, của những người thương xót (đến gã).
1358. Gã đã lao vào biển cả có sóng nhồi, vào đại dương có ít điều may mắn. Với bốn (nữ nhân), gã đã đi đến tám, và cũng với tám rồi mười sáu, và với mười sáu rồi ba mươi hai (nữ nhân), trong khi ước muốn quá lố, gã nhận lấy bánh xe. Bánh xe quay tròn ở trên đầu của kẻ bị hành hạ bởi ước muốn.
1359. Các ước muốn quá to lớn là khó được làm cho đầy đủ, chúng có khuynh hướng lan tỏa rộng ra. Những kẻ nào thèm muốn điều ấy, những kẻ ấy trở thành những người mang bánh xe (ở trên đầu). 1
1360. Sau khi đã buông bỏ nhiều của cải, sau khi đã không xem xét lộ trình, những kẻ nào đã không chuẩn bị việc ấy, những kẻ ấy trở thành những người mang bánh xe (ở trên đầu).
1361. Nên xem xét hành động và của cải dồi dào (của bản thân), không nên phụng sự ước muốn không liên hệ đến mục đích, nên làm theo lời nói của những người thương xót (đến mình), bánh xe sẽ không khống chế người như thế ấy.”
1362. “Thưa Dạ-xoa, vậy thì bánh xe sẽ ngự trên đầu của tôi bao lâu nữa? Bao nhiêu ngàn năm? Được hỏi, xin ngài hãy giải thích điều ấy cho tôi.”
1363. “Không nhớ được! Quá khả năng nhớ! Này Mittavinda, hãy lắng nghe ta. Bánh xe được quay tròn ở đầu của cậu cho đến khi nào cậu còn chưa thoát khỏi cuộc sống ấy.” 1. Bổn Sanh Bốn Cánh Cửa. [439]
1364. “Người này quả thật có màu da đen, ăn thức ăn màu đen (trái cây), sống ở mảnh đất màu đen, tâm ý của ta không yêu mến (người này).”
1 So sánh hai câu kệ 1358, 1359 với hai câu kệ 810, 811 ở trang 227.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1365. Na kaṇho tacasā hoti antosāro hi brāhmaṇo, yasmiṃ pāpāni kammāni save kaṇho sujampati.
1366. Etasmiṃ te sulapite patirūpe 1 subhāsite, varaṃ brāhmaṇa te dammi yaṃ kiñci manasicchasi.
1367. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara, sunikkodhaṃ suniddosaṃ nillobhaṃ vuttim 2attano, nisnehamabhikaṅkhāmi ete me caturo vare.
1368. Kinnu kodhe ca 3 dose vā lobhe sneheva 4 brāhmaṇa, ādīnavaṃ sampassasi 5 taṃ me akkhāhi pucchito.
1369. Appo hutvā bahu hoti vaḍḍhate so 6 akhantijo, āsaṅgi7 bahupāyāso tasmā kodhaṃ na rocaye.
1370. Duṭṭhassa pharusā8 vācā parāmāso anantarā, tato pāṇi tato daṇḍo satthassa paramā gati, dosā kodhasamuṭṭhāno tasmā dosaṃ na rocaye.
1371. Alopasahasākārā9 nikatī vañcanāni ca, dissanti lobhadhammesu tasmā lobhaṃ na rocaye.
1372. Snehasaṅgathitā10 ganthā senti manomayā puthu,11 te bhusaṃ upatāpenti tasmā snehaṃ na rocaye.
1373. Etasmiṃ te sulapite patirūpe1 subhāsite, varaṃ brāhmaṇa te dammi yaṃ kiñci manasicchasi.
1374. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara, araññe me viharato niccaṃ ekavihārino, ābādhā mā12 uppajjeyyuṃ antarāyakarā bhusā.
1375. Etasmiṃ te sulapite patirūpe1 subhāsite, varaṃ brahmaṇa te dammi yaṃ kiñci manasicchasi.
1376. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara, na mano vā sarīraṃ vā maṅkate13 sakka kassaci, kadāci upahaññetha etaṃ sakka varaṃ vare ”ti. 2. Kaṇhajātakaṃ.
1 7 8 paṭirūpe - Syā. āsaṅgī - Ma. paṭhamā - PTS. 2 9 vattim - PTS. ālopasāhasākārā - Ma, Syā; 3 kodhe vā - Ma, Syā; ālopasahasākārā - PTS. 10 kodhe va - PTS. snehasaṅganthitā - Syā. 4 11 snehe ca - Ma. puthū - Ma, Syā. 5 12 tvaṃ passasi - Ma; na - Syā, PTS. 13 sammasasi - Syā. maṃ-kate - Ma, PTS; 6 vaḍḍhat’ eso - PTS. maṅkute - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1365. “Thưa Thiên Chủ Sujampati, đen không phải là bởi màu da, bởi vì phẩm chất bên trong mới là Bà-la-môn. Ở kẻ nào có các việc làm ác, chính kẻ ấy là đen.” 1366. “Do điều ấy đã được ông khéo nói, đã được ông khéo thuyết, là điều thích đáng, này Bà-la-môn, ta sẽ ban cho ông một ân huệ về bất cứ điều gì ông mong muốn ở trong tâm.” 1367. “Thưa Sakka, thưa vị chúa tể của tất cả chúng sanh, nếu ngài đã ban cho tôi điều ân huệ, tôi mong ước rằng tôi có thói quen là không còn giận dữ, không còn sân hận, không tham lam, không yêu thương; tôi có bốn ước muốn này.” 1368. “Này Bà-la-môn, vậy ông nhận thấy điều bất lợi gì ở sự giận dữ, ở sự sân hận, ở sự tham lam, và ở sự yêu thương? Được hỏi, xin ông hãy giải thích điều ấy cho ta.” 1369. “Sự giận dữ sanh lên từ sự không nhẫn nại. Nó khởi đầu thì ít rồi trở thành nhiều, và nó tăng trưởng, không có sự quyến luyến, có nhiều ưu phiền; vì thế, tôi không ưa thích sự giận dữ. 1370. Người bị bực bội thì có lời nói thô lỗ, kế liền là sự va chạm, sau đó là bàn tay, rồi đến gậy gộc, giải pháp sau cùng là thuộc về vũ khí. Sân hận có nguồn sanh khởi là sự giận dữ; vì thế, tôi không ưa thích sự sân hận. 1371. Các biểu hiện bạo lực ở sự cướp giật, sự gian lận, và các sự gạt gẫm được nhìn thấy ở các pháp tham lam; vì thế, tôi không ưa thích sự tham lam. 1372. Các sự trói buộc được trói buộc chung với sự yêu thương, được tạo thành bởi ý, tiềm ẩn ở các đối tượng riêng biệt, chúng gây bực bội một cách mãnh liệt; vì thế, tôi không ưa thích sự yêu thương.” 1373. “Do điều ấy đã được ông khéo nói, đã được ông khéo thuyết, là điều thích đáng, này Bà-la-môn, ta sẽ ban cho ông một ân huệ về bất cứ điều gì ông mong muốn ở trong tâm.” 1374. “Thưa Thiên Chủ Sakka, thưa vị chúa tể của tất cả chúng sanh, nếu ngài đã ban cho tôi điều ân huệ, đối với tôi là người đang sống ở trong rừng, thường xuyên độc cư, mong rằng các bệnh hoạn chớ sanh khởi, các tác nhân gây ra chướng ngại chẳng có nhiều.” 1375. “Do điều ấy đã được ông khéo nói, đã được ông khéo thuyết, là điều thích đáng, này Bà-la-môn, ta sẽ ban cho ông một ân huệ về bất cứ điều gì ông mong muốn ở trong tâm.” 1376. “Thưa Thiên Chủ Sakka, thưa vị chúa tể của tất cả chúng sanh, nếu ngài đã ban cho tôi điều ân huệ, thưa Thiên Chủ Sakka, tôi không là nguyên nhân khiến cho ý nghĩ hoặc cơ thể (thân và khẩu) của bất cứ ai, vào bất cứ lúc nào, có thể bị tổn thương. Thưa Sakka, điều này là sự ước muốn về điều ân huệ.” 2. Bổn Sanh Ẩn Sĩ Kaṇha. [440]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1377. Yo kopaneyye na karoti kopaṃ na kujjhati sappuriso kadāci, kuddhopi yo 1 nāvikaroti kopaṃ taṃ ve naraṃ samaṇaṃ āhu 2 loke.
1378. Ūnodaro 3 yo sahate jighacchaṃ danto tapassī 4 mitapānabhojano, āhārahetu na karoti pāpaṃ taṃ ve naraṃ samaṇaṃ āhu1 loke.
1379. Khiḍḍaṃ ratiṃ vippajahitva 5 sabbaṃ na cālikaṃ bhāsati kiñci loke, vibhūsanaṭṭhānā 6 virato methunasmā taṃ ve naraṃ samaṇaṃ āhu1 loke.
1380. Pariggahaṃ lobhadhammañca sabbaṃ yo ve pariññāya paribbajeti, 7 dantaṃ ṭhitattaṃ amamaṃ nirāsaṃ taṃ ve naraṃ samaṇaṃ āhu1 loke.
1381. Pucchāma kattāraṃ anomapaññaṃ 8 gāthāsu9 no viggaho atthi jāto, chindajja kaṅkhaṃ vicikicchitāni tayajja10 kaṅkhaṃ vitaremu sabbe.
1382. Ye paṇḍitā atthadassā11 bhavanti bhāsanti te yoniso tattha kāle, kathaṃ nu gāthānaṃ12 abhāsitānaṃ atthaṃ nayeyyuṃ kusalā janinda.13
1383. Kathaṃ have bhāsati nāgarājā kathaṃ pana garuḷo venateyyo,14 gandhabbarājā pana kiṃ vadeti15 kathaṃ pana kurunaṃ16 rājaseṭṭho.
1384. Khantiṃ have bhāsati nāgarājā appāhāraṃ garuḷo venateyyo gandhabbarājā rativippahānaṃ akiñcanaṃ kurunaṃ14 rājaseṭṭho ’ti.17
1 so - Ma, Syā, PTS. 2 9 samaṇamāhu - Ma, Syā. kathāsu - Ma, Syā. 3 10 ūnūdaro - Ma; onodaro - Syā. tadajja - Ma, Syā. 4 11 tapisaṃ - Ma. atthadasā - Ma, Syā. 5 12 vippajahitvāna - Ma, Syā. kathānaṃ - Ma, Syā. 6 13 vibhūsaṭṭhānā - Ma. janindā - Ma, Syā. 7 14 pariccajeti - Ma, Syā; garuḷo pana venateyyo kimāha - Ma, Syā. 15 pariccajanti - PTS. vadesi - Ma, Syā. 8 16 kattāramanomapaññaṃ - Ma; kurūnaṃ - Ma, Syā. 17 kattāramanomapañña - Syā. ayaṃ gāthā mudditajātakapāḷiyaṃ natthi.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1377. “Người nào là bậc thiện nhân, không bực tức với người đáng bị bực tức, không bị nổi giận vào bất cứ lúc nào, là người thậm chí bị nổi giận mà không bày tỏ sự bực tức, thật vậy, các bậc sáng suốt ở thế gian đã gọi người ấy là Sa-môn.”
1378. “Người nào chịu đựng cái đói, có bao tử lưng lửng, là người đã được rèn luyện, có sự khổ hạnh, có thức ăn nước uống bị hạn chế, là người không làm việc ác vì nguyên nhân vật thực, thật vậy, các bậc sáng suốt ở thế gian đã gọi người ấy là Sa-môn.”
1379. “Sau khi buông bỏ tất cả việc đùa giỡn và lạc thú, là người không nói sai trái về bất cứ điều gì ở thế gian, là người đã lánh xa việc trang điểm, đã lánh xa việc đôi lứa, thật vậy, các bậc sáng suốt ở thế gian đã gọi người ấy là Sa-môn.”
1380. “Thật vậy, người nào, sau khi hiểu biết toàn diện, hoàn toàn từ bỏ tất cả vật sở hữu và pháp tham lam, là người đã được rèn luyện, có bản tánh ổn định, không chấp là của ta, không có sự dính mắc, thật vậy, các bậc sáng suốt ở thế gian đã gọi người ấy là Sa-môn.”
1381. “Chúng tôi hỏi vị phân xử, vị có trí tuệ hoàn hảo. Có sự cãi vã đã sanh khởi giữa chúng tôi về các kệ ngôn. Hôm nay, ngài hãy chặt đứt sự nghi hoặc và các hoài nghi. Hôm nay, nhờ ngài, tất cả chúng tôi có thể dẹp bỏ sự nghi hoặc.”
1382. “Các vị nào là các bậc sáng suốt, có khả năng nhìn thấy ý nghĩa, các vị ấy nói đúng đường lối theo thời điểm của sự việc. Tâu vị chúa của loài người, làm thế nào các bậc thiện xảo có thể nắm được ý nghĩa của các kệ ngôn còn chưa được nói ra?
1383. Thật vậy, vị Chúa của loài rồng nói thế nào?
Rồi chim thần Venateyya nói thế nào?
Thêm nữa, vị Vua của các Càn-thát-bà nói gì?
Hơn nữa, đức vua tối cao của xứ Kuru nói thế nào?”
1384. “Đúng vậy, vị Chúa của loài rồng nói về sự nhẫn nại. Chim thần Venateyya nói về không đánh đập. Vị Vua của các Càn-thát-bà nói về sự buông bỏ lạc thú. Đức vua tối cao của xứ Kuru nói về vô sở hữu.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1385. Sabbāni etāni subhāsitāni na hettha dubbhāsitamatthi kiñci, yasmiñca etāni patiṭṭhitāni arāva nābhyā 1 susamohitāni, catubbhi dhammehi samaṅgibhūtaṃ taṃ ve naraṃ samaṇaṃ āhu1 loke. 1386. Tuvaṃ nu 2 seṭṭho tvamanuttarosi tvaṃ dhammagū dhammavidū sumedho, paññāya pañhaṃ samadhiggahetvā 3 acchecchi 4 dhīro vicikicchitāni, acchecchi3 kaṅkhaṃ vivikicchitāni cundo 5 yathā nāgadantaṃ kharena. 1387. Nīluppalābhaṃ vimalaṃ anagghaṃ vatthaṃ imaṃ 6 dhūmasamānavaṇṇaṃ, pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho dadāmi te dhammapūjāya dhīra. 1388. Suvaṇṇamālaṃ satapattaphullaṃ 7 sakesaraṃ ratana8sahassamaṇḍitaṃ, pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho dadāmi te dhammapūjāya dhīra. 1389. Maṇiṃ anagghaṃ ruciraṃ pabhassaraṃ kaṇṭhāvasattaṃ maṇibhūsitaṃ me, pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho dadāmi te dhammapūjāya dhīra. 1390. Gavaṃ sahassaṃ usabhañca nāgaṃ ājaññayutte ca rathe dasa ime, pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho dadāmi te gāmavarāni soḷasā ”ti. 3. Catuposathikajātakaṃ.9 1391. Bahussuto sutadhammosi saṅkha diṭṭhā tayā samaṇabrāhmaṇā ca, athakkhaṇe dassayase vilāpaṃ añño nu ko te paṭimantako mayā. 1392. Subbhū10 subhā suppaṭimuttakambu11 paggayha sovaṇṇamayāya pātiyā,12 bhuñjassu bhattaṃ iti maṃ vadeti saddhā cittā13 tamahaṃ noti brūmi.
1 8 arāvanabbhā - Syā. ratna - Ma, Syā. 2 9 tuvañhi - Ma; catuposathiyajātakaṃ - Ma; tuvaṃ hi - Syā. catuposathajātakaṃ - Syā. 3 10 samaviggahetvā - Syā. subbhā - Syā; subbhu - PTS. 4 11 acchejji - Syā. suppaṭimukkakambu - Ma; 5 chinde - Syā. suppaṭimukkakambū - Syā. 6 12 idaṃ - Ma, Syā. pāṭiyā - Syā. 7 13 phullitaṃ - Ma, Syā. saddhāvittā - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1385. “Tất cả các điều ấy đã được khéo nói, bởi vì ở đây không có một điều nào đã được vụng nói. Và các điều ấy được thiết lập ở người nào, tựa như các cây căm khéo được gắn vào trục bánh xe, người nào được đầy đủ bốn pháp, thật vậy, các bậc sáng suốt ở thế gian đã gọi người ấy là Sa-môn.”
1386. “Ngài là hạng nhất, ngài là người không ai hơn được, ngài là vị đã đạt đến pháp, là vị hiểu rõ pháp, là bậc thiện trí. Sau khi nắm vững câu hỏi bằng trí tuệ, bậc sáng trí đã chặt đứt các hoài nghi, đã chặt đứt sự nghi hoặc và các hoài nghi, giống như người thợ ngà voi đã cắt đứt ngà voi bằng cây cưa.
1387. Hài lòng với việc giải thích câu hỏi, này vị sáng trí, ta ban cho ngài tấm vải này, có màu sắc như là làn khói, có sự rực rỡ như đóa sen xanh, không có vết bẩn, vô giá, để cúng dường pháp.
1388. Hài lòng với việc giải thích câu hỏi, này vị sáng trí, ta ban cho ngài bông hoa bằng vàng, nở rộ với một trăm cánh hoa, có tua nhụy, được điểm tô với một ngàn viên ngọc, để cúng dường pháp.
1389. Hài lòng với việc giải thích câu hỏi, này vị sáng trí, ta ban cho ngài viên ngọc ma-ni vô giá, xinh xắn, rực rỡ, được gắn liền ở cổ, được trang điểm với viên ngọc ma-ni, vật sở hữu của ta, để cúng dường pháp.
1390. Hài lòng với việc giải thích câu hỏi, ta ban cho ngài một ngàn bò cái, một bò mộng, một con voi, mười cỗ xe kéo này đã được thắng vào những con ngựa thuần chủng, và ân huệ là mười sáu ngôi làng.” 1 3. Bổn Sanh Bốn Vị Hành Trai Giới. [441]
1391. “Thưa chủ nhân Saṅkha, tôn ông có kiến thức rộng, đã được nghe Giáo Pháp. Tôn ông đã diện kiến các vị Sa-môn và Bà-la-môn. Giờ không phải là lúc tôn ông thể hiện sự mê sảng. Phải chăng có người nào khác đang chuyện trò với tôn ông, ngoài tôi ra?”
1392. “Có nàng tiên nữ với khuôn mặt xinh đẹp, với dáng vẻ thanh tú, khéo phục sức với đồ trang điểm bằng vàng, đã trao ra cái đĩa làm bằng vàng rồi nói với ta bằng niềm tin và tâm hoan hỷ rằng: ‘Ông hãy thọ dụng bữa ăn.’ Ta đã trả lời ‘không’ với nàng ấy.”
1 Xem thêm câu chuyện 545, Vidhurajātakaṃ - Bổn sanh Bậc Sáng Suốt Vidhura, của tập Jātakapāḷi - Bổn Sanh 3 (TTPV tập 34, từ trang 226 - 355).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1393. Etādisaṃ brāhmaṇa disva 1 yakkhaṃ puccheyya poso sukhamāsasāno, 2 uṭṭhehi taṃ 3 pañjalikāhi puccha 4 devī nusi tvaṃ uda mānusī nu. 1394. Yaṃ tvaṃ sukhenābhisamekkhase maṃ bhuñjassu bhattaṃ iti maṃ vadesi, pucchāmi taṃ nāri mahānubhāve devī nusi tvaṃ uda mānusī nu. 1395. Devī ahaṃ saṅkha mahānubhāvā idhāgatā sāgaravārimajjhe, anukampikā no ca paduṭṭhacittā tameva 5 atthāya idhāgatosmi. 6 1396. Idhannapānaṃ sayanāsanañca yānāni nānā vividhāni saṅkha, sabbassa tyāhaṃ paṭipādayāmi yaṃ kiñci tuyhaṃ manasābhipatthitaṃ. 1397. Yaṃ kiñci yiṭṭhaṃva hutaṃ va 7 mayhaṃ sabbassa no issarā tvaṃ sugatte, sussoṇi subbhū suvilākamajjhe 8 kissa me kammassa ayaṃ vipāko. 1398. Ghamme pathe brāhmaṇa ekabhikkhuṃ ugghaṭṭapādaṃ9 tasitaṃ kilantaṃ, paṭipādayī10 saṅkha upāhanāhi11 sā dakkhiṇā kāmaduhā tavajja. 1399. Sā hotu nāvā phalakūpapannā anavassutā erakavātayuttā, aññassa yānassa na hettha12 bhūmi ajjeva maṃ moliniṃ pāpayassu. 1400. Sā tattha vittā13 sumanā patītā nāvaṃ sucittaṃ abhinimmiṇitvā,14 ādāya saṅkhaṃ purisena saddhiṃ upānayī nagaraṃ sādhu ramman ”ti. 4. Saṅkhajātakaṃ.
1 disvāna - Ma, Syā. 2 sukhamāsisāno - Ma. 3 naṃ - Ma, Syā, PTS. 4 pañjalikābhipuccha - Ma, Syā, PTS. 5 9 taveva - Ma, Syā, PTS. ussaṭṭhapādaṃ - Syā. 6 10 idhāgatāsmi - Ma, Syā, PTS. paṭipādayi - Syā, PTS. 7 11 yiṭṭhañca hutañca - Ma, Syā. upāhanāni - Ma, Syā. 8 12 susoṇi subbhamu suvilaggamajjhe - Ma; na h’ atthi - PTS. 13 sussoṇi subbhā suvilākamajjhe - Syā; tuṭṭhacittā - Syā. 14 sussoṇi subbhuru vilākamajjhe - PTS. abhinimminitvā - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1393. “Thưa vị Bà-la-môn, sau khi nhìn thấy hạng Dạ-xoa như thế ấy, con người đang mong mỏi hạnh phúc có thể yêu cầu. Tôn ông nên đứng lên, chắp tay lại, và hỏi vị ấy rằng: ‘Vậy nàng là nữ thần hay là nữ nhân loại?’”
1394. “Thưa vị nữ nhân có đại năng lực, bởi vì nàng quan sát tôi với vẻ cảm thông và nói với tôi rằng: ‘Ông hãy thọ dụng bữa ăn.’ Vì thế, tôi xin hỏi nàng rằng: ‘Vậy nàng là nữ thần hay là nữ nhân loại?’”
1395. “Này Saṅkha, thiếp là nữ thần có đại năng lực. Thiếp đã đi đến nơi này từ giữa lòng nước của đại dương. Là người có lòng thương xót và không có tâm ý xấu xa, thiếp đã đi đến nơi này vì lợi ích của chính ông.
1396. Này Saṅkha, cơm ăn nước uống, và chỗ nằm ngồi ở nơi này, các phương tiện di chuyển đủ các loại khác nhau, thiếp cung cấp cho ông tất cả, bất cứ điều gì được ông ước nguyện đều là của ông.”
1397. “Thưa vị nữ thần có cơ thể xinh xắn, bất cứ vật dâng hiến hay vật cúng tế nào của tôi, nàng là chúa tể của tất cả thiện nghiệp ấy của chúng tôi. Thưa vị nữ thần có mông đẹp, có lông mày khéo, có eo thon xinh, nghiệp nào của tôi mà có được quả thành tựu này?”
1398. “Này Bà-la-môn, ông đã trao tặng đôi dép đến vị tỳ khưu bị khát nước, đang mệt nhọc, có bàn chân bị tổn thương ở trên con đường vào mùa nóng. Này Saṅkha, việc cúng dường ấy là nguồn ban phát các điều mong muốn của ông ngày hôm nay.”
1399. “Hãy hiện ra chiếc thuyền được tạo thành bởi những tấm ván gỗ, không bị thấm nước, được bám chặt vào làn gió bởi cánh buồm, bởi vì ở nơi đây không là vùng đất cho phương tiện di chuyển nào khác. Hãy giúp cho tôi đến được thành phố Molinī nội trong ngày hôm nay.”
1400. “Tại nơi ấy, ở giữa biển khơi, vị tiên nữ ấy, với tâm vui vẻ, với thiện ý, được hài lòng, sau khi hóa hiện ra chiếc thuyền được tô màu khéo léo, đã đón rước Saṅkha cùng với người hầu, rồi đã đưa đến thành phố tốt đẹp, đáng yêu.” 4. Bổn Sanh Bà-la-môn Saṅkha. [442]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1401. Yo te imaṃ visālakkhiṃ piyaṃ sammillahāsiniṃ, 1 ādāya balā gaccheyya kinnu kayirāsi brāhmaṇa.
1402. Uppajja 2 me na mucceyya 3 na me mucceyya3 jīvato, rajaṃva vipulā vuṭṭhi khippameva nivāraye.
1403. Yannu pubbe vikatthittho 4 balamhi va apassito, svājja 5 tuṇhīkakodāni 6 saṅghāṭiṃ sibbamacchasi.
1404. Uppajji me na muccittha7 na me muccittha8 jīvato, rajaṃva vipulā vuṭṭhi khippameva nivārayiṃ.
1405. Kinte uppajji no mucci9 kinte no10 mucci jīvato, rajaṃva vipulā vuṭṭhi katamaṃ tvaṃ nivārayī.11
1406. Yamhi jāte na passati ajāte sādhu passati, so me uppajji no mucci9 kodho dummedhagocaro.
1407. Yena jātena nandanti amittā dukkhamesino, so me uppajji no mucci9 kodho dummedhagocaro.
1408. Yasmiñca jayamānasmiṃ12 sadatthaṃ nāvabujjhati, so me uppajji no mucci9 kodho dummedhagocaro.
1409. Yenābhibhūto kusalaṃ jahāti parakkare vipulañcāpi atthaṃ, sa bhīmaseno balavā pamaddī kodho mahārāja na me amuccatha.
1410. Kaṭṭhasmiṃ matthamānasmiṃ13 pāvako nāma jāyati, tameva kaṭṭhaṃ ḍahati14 yasmā so jāyate gini.
1 7 samhitabhāsiniṃ - Ma; muñcittha - Syā. 8 sammillabhāsiniṃ - PTS. muñcittha - Syā; mucceyya - PTS. 2 9 uppajje - Ma; Syā. muñci - Syā. 3 10 muñceyya - Syā. na - Ma, Syā. 4 11 vikatthito - Syā. nivārayi - Ma, Syā. 5 12 svajja - Ma. jayamānamhi - Ma. 6 13 tuṇhikato dāni - Ma, Syā; manthamānasmiṃ - PTS. 14 tuṇhikkhako dāni - PTS. dahati - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1401. “Thưa vị Bà-la-môn, nếu có người dùng võ lực bắt đem đi người phụ nữ có mắt to, đáng yêu, có nụ cười thân thiện của ngài, thì ngài có thể làm gì?”
1402. “Nếu nó khởi lên ở tôi thì nó không thể thoát ra, nó không thể thoát ra khỏi tôi chừng nào tôi còn sống. Tựa như cơn mưa lớn dập tắt bụi bặm, tôi có thể chặn đứng nó vô cùng nhanh chóng.”
1403. “Điều mà ngài đã khoe khoang trước đây, dường như đã được dựa vào sức mạnh. Hôm nay, ngài đây là người im lặng. Giờ này, ngài ngồi may tấm y khoác ngoài.”
1404. “Nó đã khởi lên ở tôi và đã không thoát ra, nó đã không thoát ra khỏi tôi chừng nào tôi còn sống. Tựa như cơn mưa lớn dập tắt bụi bặm, tôi đã chặn đứng nó vô cùng nhanh chóng.”
1405. “Cái gì đã khởi lên ở ngài và đã không thoát ra? Cái gì đã không thoát ra khỏi ngài chừng nào ngài còn sống? Tựa như cơn mưa lớn dập tắt bụi bặm, ngài đã chặn đứng cái gì?”
1406. “Cái nào khi khởi lên thì con người không nhìn thấy, khi không khởi lên thì con người nhìn thấy rõ ràng, cái ấy là sự giận dữ; nó đã khởi lên ở tôi và đã không thoát ra, nó có đối tượng là những kẻ ngu muội.
1407. Do cái nào khởi lên mà những kẻ thù, những kẻ tìm kiếm sự khổ đau, được hân hoan, cái ấy là sự giận dữ; nó đã khởi lên ở tôi và đã không thoát ra, nó có đối tượng là những kẻ ngu muội.
1408. Và khi cái nào đang được khởi lên khiến con người không còn nhận biết việc có sự lợi ích, cái ấy là sự giận dữ; nó đã khởi lên ở tôi và đã không thoát ra, nó có đối tượng là những kẻ ngu muội.
1409. Con người từ bỏ việc thiện và còn bỏ bê luôn cả việc lợi ích lớn lao khi bị chế ngự bởi đạo quân (ô nhiễm) ghê rợn, bởi kẻ hủy diệt có sức mạnh, bởi sự giận dữ, tâu đại vương, tôi đã không thoát ra khỏi điều ấy.
1410. Khi thanh gỗ đang được cọ xát thì có cái gọi là lửa sanh ra. Chính cái ấy đốt cháy thanh gỗ, từ đó, nó sanh ra ngọn lửa.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1411. Evaṃ mandassa posassa bālassa avijānato, 1 sārambhā jāyate kodho sopi teneva ḍayhati.
1412. Aggīva tiṇakaṭṭhasmiṃ kodho yassa pavaḍḍhati, nihīyati tassa yaso kāḷapakkheva candimā.
1413. Anindho 2 dhūmaketuva 3 kodho yassūpasammati, āpūrati tassa yaso sukkapakkheva candimā ”ti. 5. Cullabodhijātakaṃ. 4
1414. Sattāhamevāhaṃ pasannacitto puññatthiko acariṃ 5 brahmacariyaṃ, athāparaṃ yaṃ caritaṃ mamayidaṃ 6 vassāni paññāsa samādhikāni akāmako vāpi 7 ahaṃ carāmi, etena saccena suvatthi hotu hataṃ visaṃ jīvatu yaññadatto.
1415. Yasmā dānaṃ nābhinandiṃ kadāci disvānāhaṃ8 atithiṃ vāsakāle, na cāpi me appiyataṃ aveduṃ bahussutā samaṇā brahmanā ca9 akāmako vā hi10 ahaṃ dadāmi, etena saccena suvatthi hotu hataṃ visaṃ jīvatu yaññadatto.
1416. Āsīviso tāta pahūtatejo yo taṃ adaṃsi11 bilarā12 udicca tasmiñca me appiyatāya ajja, pitarañca13 te natthi koci viseso etena saccena suvatthi hotu hataṃ visaṃ jīvatu yaññadatto.
1417. Santā dantā yeva14 paribbajanti aññatra kaṇhā anakāmarūpā,15 dīpāyana kissa jigucchamāno akāmako carasi brahmacariyaṃ.
1 8 bālassa-m-avijānato - PTS. disvānahaṃ - Ma, Syā. 2 9 anedho - Ma, PTS; anindo - Syā. samaṇabrāhmaṇā ca - Ma, Syā, PTS. 3 10 dhūmaketūva - Ma, Syā. vāpi - Ma, Syā. 4 11 cūḷabodhijātakaṃ - Ma. adaṃsī - Ma, Syā; aḍatthi - PTS. 5 12 ācariṃ - Ma; ācari - Syā. sacarā - Ma; biḷārā - Syā; patarā - PTS. 6 13 mamedaṃ - Ma; pitari ca - Ma, Syā, PTS. 14 mamāyidaṃ - PTS. ye ca - Syā. 7 15 vā hi - PTS. natthākāmarūpā - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1411. Tương tự như vậy, sự giận dữ khởi lên từ sự nóng nảy của kẻ đần độn, ngu dốt, không nhận thức, kẻ ngu dốt ấy cũng bị đốt nóng bởi chính sự giận dữ.
1412. Ví như ngọn lửa gia tăng ở cỏ và củi, kẻ nào có sự giận dữ gia tăng, thì danh tiếng của kẻ ấy bị sút giảm, tựa như mặt trăng vào thời kỳ hạ huyền bị khuyết dần.
1413. Ví như ngọn lửa không có nhiên liệu, người nào có sự giận dữ được yên lặng, thì danh tiếng của người ấy trở nên đầy đủ, tựa như mặt trăng vào thời kỳ thượng huyền được tròn dần.” 5. Bổn Sanh Tiểu Giác Ngộ. [443]
1414. “Là người mong mỏi phước báu, có tâm tịnh tín, tôi đã thực hành Phạm hạnh trong bảy ngày. Rồi việc thực hành khác nữa của tôi là năm mươi năm về thiền định. Mặc dầu không có sự mong muốn, tôi cũng vẫn thực hành (Phạm hạnh). Do sự chân thật này, cầu mong có sự an lành, chất độc được tiêu tan, bé trai Yaññadatta hãy sống.”
1415. “Mặc dù tôi không bao giờ thích thú việc bố thí khi tôi nhìn thấy người khách lạ vào thời điểm họ đi tìm chỗ ngụ, và ngay cả các vị Sa-môn và Bà-la-môn học rộng cũng đã không biết được tâm trạng không ưa thích của tôi. Mặc dầu không có sự mong muốn, tôi cũng vẫn bố thí. Do sự chân thật này, cầu mong có sự an lành, chất độc được tiêu tan, con trai Yaññadatta hãy sống.”
1416. “Này con thương, con rắn độc có nhiều oai lực đã cắn con sau khi phóng ra khỏi hang, và tâm trạng không ưa thích của mẹ ngày hôm nay đối với con rắn cũng như đối với cha con là không có gì khác biệt. Do sự chân thật này, cầu mong có sự an lành, chất độc được tiêu tan, con trai Yaññadatta hãy sống.”
1417. “Các bậc an tịnh, đã được rèn luyện, xuất gia (lìa thế tục), không có vẻ là không mong muốn, ngoại trừ vị Kaṇhā. Thưa ngài Dīpāyana, trong khi ngài chán ghét, không mong muốn (việc tu tập), vì lý do gì ngài vẫn thực hành Phạm hạnh?”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1418. Saddhāya nikkhamma punaṃ 1 nivatto so eḷamūgova 2 bālo 3 vatāyaṃ, etassa vādassa jigucchamāno akāmako carāmi brahmacariyaṃ, viññuppasatthañca 4 satañca ṭhānaṃ evampahaṃ puññakaro bhavāmi. 1419. Samaṇe tuvaṃ brāhmaṇe addhike ca santappayāsi annapānena bhikkhaṃ, 5 opānabhūtaṃ ca 6 gharaṃ tavayidaṃ 7 annena pānena upetarūpaṃ, atha kissa vādassa jigucchamāno akāmako dānamimaṃ dadāsi. 1420. Pitaro ca me āsuṃ 8 pitāmahā ca saddhā ahū 9 dānapatī vadaññū taṃ kullavattaṃ 10 anuvattamāno, māhaṃ kule antimagandhino 11 ahuṃ etassa vādassa jigucchamāno akāmako dānamimaṃ dadāsi. 1421. Dahariṃ kumāriṃ asamatthapaññaṃ yaṃ tānayiṃ ñātikulā sugatte na cāpi12 me appiyataṃ avedi, aññatra kāmā paricārayantī13 atha kena vaṇṇena mayā te14 hoti saṃvāsadhammo ahu evarūpo. 1422. Ārā dūre na idha15 kadāci atthi paramparā nāma kule imasmiṃ taṃ kullavattaṃ10 anuvattamānā, māhaṃ kule antimagandhinī ahuṃ etassa vādassa jigucchamānā akāmikā baddhacarāsmi16 tuyhaṃ. 1423. Maṇḍavya bhāsissaṃ abhāsaneyyaṃ17 taṃ khamyataṃ puttahetu mamajja,18 puttapemā na idha19 paratthi kiñci so no ayaṃ jīvati yaññadatto ”ti. 6. Kaṇhadīpāyanajātakaṃ.20
1 12 puna - Syā. vāpi - PTS. 2 13 elamūgova - PTS. paricārayantā - Ma, Syā. 3 14 capalo - Syā. mayā hi - Ma, Syā. 4 15 viññūpasatthañca - Syā, PTS. nayidha - Ma, Syā. 5 16 bhikkhuṃ - PTS. paddhacarāmhi - Ma; 6 opānabhūtaṃva - Ma, Syā, PTS. paṭṭhacarāmi - Syā; 7 tavāyidaṃ - PTS. baddha carāmi - PTS. 8 17 āsu - Syā, PTS. bhāsiṃ yamabhāsaneyyaṃ - Ma. 9 18 ahuṃ - Ma; ahu - Syā. puttakahetu majja - Ma. 10 19 kūlavattaṃ - Syā. nayidha - Syā. 11 20 antimagandhano - Ma. maṇdabyajātakaṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1418. “Sau khi ra đi vì niềm tin, kẻ nào quay trở lại (cuộc sống thế tục), kẻ ấy tựa như người điếc và câm; người này quả thật là kẻ ngu si! Bởi vì lời nói ấy, trong khi ta chán ghét, không mong muốn (việc tu tập), ta vẫn thực hành Phạm hạnh. Còn có sự ca ngợi của những người hiểu biết và địa vị dành cho những người tốt; dầu là như vậy, ta cũng là người tạo được nghiệp thiện.
1419. Ông đã làm hài lòng các vị Sa-môn, các vị Bà-la-môn, và các khách lữ hành về vật thực với cơm ăn và nước uống. Và ngôi nhà này của ông có hình thức như là cái giếng nước đầy đủ cơm ăn và nước uống. Vậy thì, bởi vì lời nói gì mà trong khi ông chán ghét, không mong muốn (việc bố thí), ông vẫn ban phát việc bố thí này?”
1420. “Cha và ông nội của tôi đã là những người có niềm tin, đã là những người thí chủ rộng lượng. Trong khi tiếp nối truyền thống ấy của gia tộc, chớ để tôi trở thành kẻ hủ bại nhất trong gia tộc! Bởi vì lời nói ấy, trong khi tôi chán ghét, không mong muốn (việc bố thí), tôi vẫn ban phát việc bố thí này.”
1421. “Hỡi cô nàng có cơ thể xinh xắn, ta đã rước nàng, người thiếu nữ trẻ trung có trí tuệ còn chưa đầy đủ, từ thân quyến gia tộc. Nàng cũng đã không cho biết về tình trạng không yêu mến đối với ta, trong khi nàng hầu hạ ta không có sự mong muốn. Vậy bởi vì lý do gì mà tình trạng sống chung của nàng với ta đã có hình thức như vậy?”
1422. “Từ thời xa xưa, không bao giờ có việc gọi là thay đổi chồng ở gia tộc này. Trong khi tiếp nối truyền thống ấy của gia tộc, chớ để thiếp trở thành kẻ hủ bại nhất trong gia tộc! Bởi vì lời nói ấy, trong khi thiếp chán ghét, không mong muốn, thiếp vẫn là người làm công việc hầu hạ đối với chàng.
1423. Này chàng Maṇḍavya, thiếp đã nói lời không nên nói. Mong chàng hãy tha thứ điều ấy cho thiếp hôm nay vì nguyên nhân của đứa con trai. Ở đây, không có bất cứ cái gì khác so với tình thương dành cho đứa con trai. Lời nói ấy đối với chúng ta là Yaññadatta này được sống.” 6. Bổn Sanh Ẩn Sĩ Kaṇhadīpāyana. [444]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1424. Na cāhametaṃ 1 jānāmi kovāyaṃ kassa cāti vā, 2 yathā sākho vadī 3 evaṃ nigrodha kinti maññasi.
1425. Tato galavinītena purisā nīhariṃsu 4 maṃ, datvā mukhapahārāni 5 sākhassa vacanaṃ karā.
1426. Etādisaṃ dummatinā akataññūna 6dubbhinā, kataṃ anariyaṃ sākhena sākhinā 7 te janādhipa.
1427. Na cāhametaṃ1 jānāmi napi me koci saṃsati, yamme tvaṃ samma akkhāsi sākhena kaḍḍhanaṃ 8 kataṃ.
1428. Sakhīnaṃ sājīvakaro9 mama sākhassa cūbhayaṃ, tvaṃ no issariyaṃ10 dātā manusessu mahaggataṃ,11 tayamhā labhitā iddhi12 ettha me natthi saṃsayo.
1429. Yathāpi bījaṃ aggismiṃ13 ḍayhati na virūhati, evaṃ kataṃ asappurise nassati na virūhati.
1430. Kataññumhi ca posamhi sīlavante ariyavuttine, sukhette viya bījāni kataṃ tamhi na nassati.
1431. Imañca14 jammaṃ nekatikaṃ asappurisacintakaṃ, hanantu sākhaṃ satthīhi15 nāssa icchāmi jīvitaṃ.
1432. Khamyatassa16 mahārāja pāṇā duppaṭiānayā,17 khama deva asappurisassa nāssa icchāmahaṃ vadhaṃ.
1433. Nigrodhameva seveyya na sākhamupasaṃvase, nigrodhasmiṃ mataṃ seyyo yañce sākhasmi jīvitan ”ti. 7. Nigrodhajātakaṃ.
1 9 na vāhametaṃ - Ma, Syā, PTS. sājīvaṅkaro - Syā. 2 10 vāti vā - Ma, PTS; cāri vā - Syā. nosissariyaṃ - Ma, Syā, PTS. 3 11 cari - Ma; vadi - Syā. mahantataṃ - Ma, PTS. 4 12 niddhāpayiṃsu - PTS. tayāmā labhitā iddhī - Ma; 5 mukhappahārāni - Syā. tuyhamhā labbhitā iddhi - Syā. 6 13 akataññuna - Ma, PTS; bījamaggimhi - Ma. 14 akataññena - Syā. imaṃ - Ma. 7 15 sakhinā - Ma, Syā, PTS. sattīhi - Ma, Syā, PTS. 8 16 kāraṇaṃ - Ma; khamatassa - Ma, Syā. 17 katanaṃ - PTS. pāṇā na paṭiānayā - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1424. “Giống như Sākha đã nói: ‘Ta không biết người này. Người này là ai hay là thuộc về ai?’ Như vậy, này bạn Nigrodha, bạn nghĩ thế nào?
1425. Do bị nắm lấy ở cổ, các gia nhân, những kẻ tuân hành lệnh của Sākha, đã quẳng tôi ra khỏi nơi đó, sau khi đã cho những cú đấm vào mặt của tôi.
1426. Tâu quân vương, việc không cao thượng như thế ấy đã được thực hiện bởi kẻ có tâm xấu xa, kẻ vô ơn bạc nghĩa, kẻ phản bội Sākha, bạn của bệ hạ.”
1427. “Này khanh, Trẫm không biết việc này, và cũng không ai tâu cho trẫm việc mà khanh vừa nói với trẫm, là việc kéo đi do Sākha đã làm.
1428. Khanh là người tạo ra cuộc sống cho bạn bè, cho cả hai người là trẫm và Sākha. Khanh là người ban cho chúng tôi vương quyền, địa vị quan trọng ở loài người. Quyền uy của chúng tôi đã đạt được là do khanh, về việc này trẫm không có hoài nghi.
1429. Cũng giống như hạt giống bị đốt cháy ở ngọn lửa thì không nảy mầm, tương tự như vậy, việc đã làm cho người xấu thì bị tiêu hoại, không tăng trưởng.
1430. Còn ở người biết ơn, có giới, có hành vi cao thượng, thì việc đã làm cho người ấy không bị tiêu hoại, ví như các hạt giống được gieo ở thửa ruộng tốt.”
1431. “Các khanh hãy dùng những cây giáo giết chết gã Sākha hèn hạ này, kẻ lường gạt, kẻ có suy nghĩ của tiện nhân, trẫm không muốn gã này sống.”
1432. “Tâu đại vương, xin hãy tha thứ cho kẻ này, bởi vì mạng sống (của người đã chết) là khó lấy lại. Tâu bệ hạ, xin ngài tha thứ cho kẻ xấu, thần không mong muốn cái chết của gã này.”
1433. “Con nên phục vụ chỉ riêng Nigrodha, chớ có sống thân cận với Sākha. Thà bị chết ở nơi Nigrodha còn tốt hơn nếu phải sống cùng Sākha.” 1 7. Bổn Sanh Vua Nigrodha. [445]
1 Giống câu kệ 5829 của bộ Kinh Apadānapāḷi - Thánh Nhân Ký Sự tập 2, trang 317.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1434. Na takkaḷā 1 santi na ālupāni 2 na biḷāliyo 3 na kalambāni 4 tāta, eko araññamhi susānamajjhe kimatthiko tāta khaṇāsi kāsuṃ. 1435. Pitāmaho tāta sudubbalo te anekavyādhīhi dukhena 5 phuṭṭho, tamajjahaṃ nikhaṇissāmi sobbhe na hissa taṃ jīvitaṃ rocayāmi. 1436. Saṅkappametaṃ paṭiladdha pāpaṃ 6 accāhitaṃ kamma karosi luddaṃ, mayāpi tāta paṭilacchase tuvaṃ etādisaṃ kamma jarūpanīto, taṃ kullavattaṃ 7 anuvattamāno ahampi taṃ nikhaṇissāmi sobbhe. 1437. Pharusāhi vācāhi pakubbamāne 8 āsajja maṃ tvaṃ vadase kumāra, putto mama 9 orasako samāno ahitānukampi10 me11 tvaṃsi putta. 1438. Na tāhaṃ12 tāta ahitānukampī hitānukampi13 te ahaṃpi14 tāta, pāpañca taṃ kamma pakubbamānaṃ arahāmi no vārayituṃ tato hi.15 1439. Yo mātaraṃ pitaraṃ vā vasiṭṭha16 adūsake hiṃsati pāpadhammo, kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ asaṃsayaṃ so nirayaṃ pareti.17 1440. Yo mātaraṃ pitaraṃ vā vasiṭṭha16 annena pānena upaṭṭhahāti, kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ asaṃsayaṃ so sugatiṃ pareti.17 1441. Na me tvaṃ putta ahitānukampī hitānukampi13 me tvaṃsi putta, ahañca taṃ18 mātarā vuccamāno etādisaṃ kamma karomi luddaṃ.
1 10 takkalā - Ma, Syā. ahitānukampī - Ma, Syā. 2 11 āluvāni - Ma. mama - Ma. 3 12 vilāliyo - Syā. tyāhaṃ - Syā. 4 13 kaḷambāni - Ma. hitānukampī - Ma, Syā. 5 14 dukkhehi - Syā. ahañhi - Syā. 6 15 pāpakaṃ - Ma, Syā. tato - Ma. 7 16 kūlavattaṃ - Syā. yo mātaraṃ vā pitaraṃ saviṭṭha - Ma, Syā. 8 17 pakubbamāno - Ma, Syā, PTS. upeti - Ma, Syā. 9 18 mamaṃ - Ma, Syā. te - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1434. “Thưa cha, không có củ takkaḷa, không có củ ālupa, không có củ biḷāli, không có củ kalamba. Thưa cha, một mình ở trong rừng, giữa nơi mộ địa, cha đào cái hố vì mục đích gì?”
1435. “Này con, bị tác động bởi sự khổ đau do nhiều căn bệnh, ông nội của con có sức khỏe rất kém. Hôm nay, cha sẽ chôn ông ở trong huyệt, bởi vì cha không vui thích khi ông nội có cuộc sống như thế ấy.”
1436. “Cha gây nên nghiệp vô cùng tai hại, tàn bạo, sau khi đạt đến ý định độc ác ấy. Thưa cha, cha cũng sẽ nhận lãnh nghiệp như thế ấy do con, khi cha đã già. Trong khi tiếp nối truyền thống ấy của gia tộc, con cũng sẽ chôn cha ở trong huyệt.”
1437. “Này con trẻ, trong khi làm vậy, con đã đối đầu và nói với cha bằng những lời nói độc ác. Này con trai, trong khi là con trai ruột của cha, con cũng đã không có lòng thương tưởng đến sự lợi ích của cha.”
1438. “Thưa cha, không phải là con không có lòng thương tưởng đến sự lợi ích của cha. Thưa cha, con cũng có lòng thương tưởng đến sự lợi ích của cha. Trong khi cha đang làm hành động độc ác ấy, con có khả năng để cản ngăn chúng ta khỏi làm chính công việc ấy.
1439. Này Vasiṭṭha, kẻ nào có bản tánh độc ác, hãm hại mẹ hoặc cha là những người không đồi bại, do sự hoại rã của thân, vào kiếp kế tiếp, kẻ ấy sẽ đi đến địa ngục một cách chắc chắn.
1440. Này Vasiṭṭha, người nào phụng dưỡng mẹ hoặc cha với cơm ăn và nước uống, do sự hoại rã của thân, vào kiếp kế tiếp, kẻ ấy sẽ đi đến cảnh giới an vui một cách chắc chắn.”
1441. “Này con trai, không phải là cha không có lòng thương tưởng đến sự lợi ích của con. Này con trai, con cũng có lòng thương tưởng đến sự lợi ích của cha. Và cha, trong khi bị mẹ của con xúi giục, cha mới gây nên nghiệp tàn bạo như thế ấy.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1442. Yā te sā bhariyā anariyarūpā mātā mamesā sakiyā janetti, niddhāpayetaṃ 1 sakā agārā aññampi te sā dukhamāvaheyya. 2
1443. Yā te sā bhariyā anariyarūpā mātā mamesā sakiyā janetti, dantā kareṇūva vasūpanītā sā pāpadhammā punarāvajātū ”ti. 8. Takkalajātakaṃ. 3
1444. Kinte vataṃ kimpana brahmacariyaṃ kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko, akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ kasmā hi tumhaṃ 4 daharā na mīyare. 5
1445. Dhammaṃ carāma na musā bhaṇāma pāpāni kammāni vivajjayāma,6 anariyaṃ parivajjemu7 sabbaṃ tasmā hi8 amhaṃ daharā na mīyare.
1446. Suṇoma dhammaṃ asataṃ sataṃ ca na cāpi dhammaṃ asataṃ rocayāma, hitvā asante na jahāma sante tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.
1447. Pubbeva dānā sumanā bhavāma dadampi ce9 attamanā bhavāma, datvāpi ce9 nānutappāma10 pacchā tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.
1448. Samaṇe mayaṃ brāhmaṇe addhike ca vaṇibbake11 yācanake daḷidde,12 annena pānena abhitappayāma tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.
1 6 niddhāpaye tañca - Ma; parivajjayāma - Ma. 7 niddhāpaye tañca - Syā; parivajjema - Syā. 8 niddhāmase taṃ - PTS. tasmā ti - PTS, evaṃ sabbattha. 2 9 dukkham āvaheyya - PTS. ve - Ma, Syā. 3 10 takkaḷajātakaṃ - PTS. nānutapāma - Ma, Syā. 4 11 tuyhaṃ - PTS. vanibbake - Ma, PTS. 5 12 miyyare - Ma, Syā, evaṃ sabbattha. dalidde - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1442. “Người vợ của cha có dáng vẻ không thánh thiện. Bà ấy là mẹ của con, là người mẹ ruột. Cha nên đuổi bà ấy ra khỏi nhà của mình. Bà ấy còn có thể đem lại cho cha sự khổ đau khác nữa.”
1443. “Người vợ của cha có dáng vẻ không thánh thiện. Bà ấy là mẹ của con, là người mẹ ruột. Tựa như con voi cái đã được huấn luyện, đã được khép vào kỷ cương, hãy cho người đàn bà có bản tánh xấu xa ấy trở về nhà.” 8. Bổn Sanh Củ Takkaḷa. [446]
1444. “Sự hành trì của ngài là gì? Thêm nữa, Phạm hạnh của ngài là gì? Quả thành tựu này là của việc nào đã khéo được thực hành? Thưa Bà-la-môn, xin ngài hãy giải thích cho tôi về sự việc này, vì sao những người trẻ tuổi của ngài không bị chết (lúc còn trẻ)?”
1445. “Chúng tôi thực hành thiện pháp, chúng tôi không nói lời dối trá, chúng tôi từ bỏ hẳn các việc làm độc ác, chúng tôi lánh xa tất cả việc không thánh thiện; chính vì thế, những người trẻ tuổi của chúng tôi không bị chết (lúc còn trẻ).
1446. Chúng tôi nghe giáo lý của những kẻ không tốt và của những vị tốt, nhưng chúng tôi không thích thú giáo lý của những kẻ không tốt. Sau khi từ bỏ những kẻ không tốt và không từ bỏ những vị tốt; chính vì thế, những người trẻ tuổi của chúng tôi không bị chết (lúc còn trẻ).
1447. Ngay trước việc bố thí, chúng tôi có thiện ý; và trong lúc bố thí, chúng tôi hoan hỷ; bố thí xong, chúng tôi không hối tiếc sau đó; chính vì thế, những người trẻ tuổi của chúng tôi không bị chết (lúc còn trẻ).
1448. Chúng tôi làm hài lòng các vị Sa-môn, các vị Bà-la-môn, các khách lữ hành, những người cùng khổ, những người ăn xin, những người nghèo đói với cơm ăn và nước uống; chính vì thế, những người trẻ tuổi của chúng tôi không bị chết (lúc còn trẻ).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1449. Mayañca bhariyā 1 nātikkamāma amhe ca bhariyā 2 nātikkamanti, aññatra tāhi brahmacariyaṃ carāma tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.
1450. Pāṇātipātā viramāma sabbe loke adinnaṃ parivajjayāma, amajjapā no ca 3 musā bhaṇāma tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.
1451. Etāsu ce 4 jāyare suttamāsu 5 medhāvino honti pahūtapaññā,6 bahussutā vedaguno7 ca honti tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.
1452. Mātāpitā ca8 bhaginī bhātaro ca puttā ca dārā ca mayañca sabbe, dhammaṃ carāma paralokahetu tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.
1453. Dāsā ca dasso9 anujīvino ca paricārakā kammakarā ca sabbe, dhammaṃ caranti paralokahetu tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.
1454. Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti, esānisaṃso dhamme suciṇṇe na duggatiṃ gacchati dhammacārī.
1455. Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ chattaṃ mahantaṃ viya vassakāle, dhammena gutto mama dhammapālo aññassa aṭṭhīni sukhī kumāro ”ti. 9. Mahādhammapālajātakaṃ.
1 6 bhariyaṃ - Ma, Syā, PTS. bahūtapaññā - Syā. 2 7 bhariyāpi amhe - Syā. vedaguṇā - Syā. 3 8 nopi - Ma, Syā. mātāpitaro - Syā. 4 9 ve - Ma, Syā, PTS. dāsyo - Ma; 5 suggavāsu - PTS. dāsī - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1449. Chúng tôi không phản bội những người vợ, và những người vợ không phản bội chúng tôi, ngoài những người vợ ấy ra, chúng tôi gìn giữ sự thanh khiết (đối với những người phụ nữ khác); chính vì thế, những người trẻ tuổi của chúng tôi không bị chết (lúc còn trẻ).
1450. Tất cả chúng tôi chừa bỏ việc giết hại mạng sống, chúng tôi lánh xa việc trộm cắp ở thế gian, không có việc uống chất say, và không có việc chúng tôi nói dối; chính vì thế, những người trẻ tuổi của chúng tôi không bị chết (lúc còn trẻ).
1451. Những đứa con sanh ra từ những người phụ nữ tuyệt vời ấy là những người thông minh, có nhiều trí tuệ, học rộng, và hiểu biết sâu sắc; chính vì thế, những người trẻ tuổi của chúng tôi không bị chết (lúc còn trẻ).
1452. Những người mẹ, những người cha, những chị em gái, những anh em trai, những người con trai, những người vợ, và tất cả chúng tôi thực hành thiện pháp vì nguyên nhân của đời sau; chính vì thế, những người trẻ tuổi của chúng tôi không bị chết (lúc còn trẻ).
1453. Các tôi trai, các tớ gái, và những người sống phụ thuộc, những người hầu cận, và những người làm công, tất cả đều thực hành thiện pháp vì nguyên nhân của đời sau; chính vì thế, những người trẻ tuổi của chúng tôi không bị chết (lúc còn trẻ).
1454. Thật vậy, thiện pháp hộ trì người có sự thực hành thiện pháp. Thiện pháp khéo được thực hành đem lại sự an lạc. Điều này là quả báu khi thiện pháp khéo được thực hành: Người có sự thực hành thiện pháp không đi đến cảnh giới khổ đau. 1
1455. Thật vậy, thiện pháp hộ trì người có sự thực hành thiện pháp, ví như chiếc lọng to lớn bảo vệ con người vào thời điểm của cơn mưa. Con trai Dhammapāla của tôi được bảo vệ bởi thiện pháp; các khúc xương là của người khác, con trai của tôi được an vui.” 9. Đại Bổn sanh Dhammapāla. [447]
1 Giống câu kệ 303 của tập Kinh Theragāthāpāḷi - Trưởng Lão Kệ, trang 101.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1456. Nāsmase katapāpamhi nāsmase alikavādine, nāsmasattaṭṭhapaññamhi atisantepi nāsmase.
1457. Bhavanti heke purisā gopipāsakajātikā, 1 ghasanti 2 maññe mittāni vācāya na ca kammunā. 3
1458. Sukkhañjalī paggahītā 4 vācāya paḷiguṇṭhitā, 5 manussapheggu nāsīde yasmiṃ natthi kataññutā.
1459. Na hi aññañña 6cittānaṃ itthīnaṃ purisāna 7 vā, nānāva katvā 8 saṃsaggaṃ tādisampi nāsmase. 9
1460. Anariyakammaṃ okkantaṃ 10 atthetaṃ11 sabbaghātinaṃ, nisitaṃva paṭicchannaṃ tādisampi nāsmase.10
1461. Mittarūpenidhekacce12 sākhallena13 acetasā, vividhehi upāyehi14 tādisampi nāsmase. 10
1462. Āmisaṃ vā dhanaṃ vāpi yattha passati tādiso, dūbhiṃ15 karoti dummedho tañca jhatvāna16 gacchati.
1463. Mittarūpena bahavo channā sevanti sattavo, jahe kāpurisehete kukkuṭo viya senakaṃ.
1464. Yo ca uppatitaṃ atthaṃ na khippamanubujjhati,17 amittavasamanveti pacchā ca-m-anutappati.18
1465. Yo ca uppatitaṃ atthaṃ khippameva nibodhati, muccate sattusambādhā kukkuṭo viya senakā.
1466. Taṃ tādisaṃ kuṭamivoḍḍitaṃ19 vane adhammikaṃ niccavidhaṃsakārinaṃ, ārā vivajjeyya naro vicakkhaṇo senaṃ yathā kukkuṭo vaṃsakānane ”ti. 10. Kukkuṭajātakaṃ.
1 11 gopipāsikajātikā - Syā. athetaṃ - Ma. 2 12 ghaṃsanti - PTS. mittavasenidhekacce - Syā. 3 13 kammanā - PTS. sākhalyena - Ma, Syā. 4 14 sukkhañjalipaggahitā - Ma, Syā. upāyanti - Ma, Syā. 5 15 paliguṇṭhitā - Ma, Syā, PTS. dubbhiṃ - Ma, Syā. 6 16 aññoñña - Syā; aññasa - PTS. hantvāna - Ma, Syā. 7 17 purisānaṃ - PTS. khippameva na bujjhati - Syā. 8 18 nānāvikatvā - Ma, Syā. pacchā ca anutappati - Ma; 9 na vissase - Syā. pacchāva anutappati - Syā. 10 19 kammaukkantaṃ - Syā. kūṭamivoḍḍitaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1456. “Không nên tin cậy người làm ác, không nên tin cậy người nói không thật, không nên tin cậy người chỉ biết lợi ích của bản thân, ngay cả người làm ra vẻ an tịnh cũng không nên tin cậy.
1457. Thật vậy, có nhiều người có bản tính thèm khát của loài bò. Tôi nghĩ rằng họ làm vui lòng các bạn bè bằng lời nói mà không bằng hành động.
1458. Những người đưa ra hai bàn tay chắp lại khô khan (không thật tâm), che đậy bằng lời nói, là những người vô tích sự, không nên thân cận hạng người không biết tri ân.
1459. Không nên thiết lập sự giao thiệp chặt chẽ với những người nữ, hoặc với những người nam có tâm thay đổi, thậm chí không nên tin cậy người như thế ấy.
1460. Người phạm đến hành động không thánh thiện, (có lời nói) không quả quyết, là người giết hại tất cả (khi đạt được cơ hội), tựa như gươm bén được che đậy, thậm chí không nên tin cậy người như thế ấy.
1461. Ở đây, một số người với vẻ ngoài bạn bè, với lời nói trau chuốt nhưng không xuất phát từ tâm, (có sự xoi mói lỗi lầm) theo nhiều phương thức khác nhau, cũng không nên tin cậy người như thế ấy.
1462. Kẻ như thế ấy nhìn thấy thức ăn hay tài sản ở nơi nào, kẻ ngu muội ấy lập kế hãm hại, giết chết người bạn, rồi bỏ đi.”
1463. “Với vẻ ngoài bạn bè, nhiều kẻ thù giấu diếm (bản chất xấu xa), rồi thân cận; nên rời khỏi những con người tồi tệ này, tựa như con gà trống rời khỏi chim diều hâu.
1464. Và người nào không mau chóng nhận biết sự việc đã sanh khởi, rồi đi theo sự khống chế của kẻ thù, về sau sẽ hối tiếc.
1465. Và người nào mau chóng nhận chân sự việc đã sanh khởi, người ấy thoát khỏi sự áp bức của kẻ thù, tựa như con gà trống thoát khỏi chim diều hâu. 1
1466. Người khôn ngoan nên tránh né thật xa kẻ như thế ấy, kẻ không đạo đức, thường xuyên gây ra sự phá hoại, tựa như tránh né cái bẫy đã được giăng ra ở trong rừng, giống như con gà trống tránh né chim diều hâu ở trong khu rừng tre rậm.” 10. Bổn Sanh Con Gà Trống. [448]
1 Hai câu kệ 1464 và 1465 tương tự hai câu kệ 910 và 911 ở trang 247.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1467. Alaṅkato maṭṭakuṇḍalī 1 mālāhāri 2 haricandanussado, bāhā paggayha kandasi vanamajjhe kiṃ dukkhito tuvaṃ. 1468. Sovaṇṇamayo pabhassaro uppanno rathapañjaro mama, tassa cakkayugaṃ na vindāmi tena dukkhena jahāmi jīvitaṃ. 1469. Sovaṇṇamayaṃ maṇimayaṃ lohamayaṃ atha rūpiyāmayaṃ, 3 pāvada rathaṃ kārayāmi 4 te cakkayugaṃ paṭipādayāmi 5 taṃ. 1470. So 6 māṇavo tassa pāvadi candasuriyā 7 ubhayettha 8 bhātaro, sovaṇṇamayo ratho mama tena cakkayugena sobhati. 1471. Bālo kho tvamsi māṇava yo tvaṃ patthayase apatthiyaṃ,9 maññāmi tuvaṃ marissasi na hi tvaṃ10 lacchasi candasūriye.11 1472. Gamanāgamanampi dissati vaṇṇadhātu ubhayettha12 vīthiyo, peto pana neva dissati ko nu kho kandataṃ bālyataro. 1473. Saccaṃ kho vadesi māṇava ahameva kandataṃ bālyataro, candaṃ viya dārako rudaṃ petaṃ kālakatābhipatthaye.13 1474. Ādittaṃ vata maṃ santaṃ ghatasittaṃ va pāvakaṃ, vārinā viya osiñcaṃ14 sabbaṃ nibbāpaye daraṃ. 1475. Abbahī15 vata me sallaṃ yamāsi hadayanissitaṃ,16 yo me sokaparetassa puttasokaṃ apānudi. 1476. Sohaṃ abbūḷhasallosmi vītasoko anāvilo, na socāmi na rodāmi tava sutvāna māṇavā ”ti. 11. Maṭṭakuṇḍalijātakaṃ.17
1 9 maṭṭhakuṇḍalī - Ma, Syā. patthayasi apatthayaṃ - Syā. 2 10 māladhārī - Ma; tuvaṃ - PTS. 11 mālabhārī - PTS. candasuriye - Syā. 3 12 rūpiyamayaṃ - Syā. ubhayattha - Syā. 4 13 karissāmi - Ma, Syā. kālakataṃbhipatthaye - Syā. 5 14 paṭilābhayāmi - Syā. osiñci - Syā, PTS. 6 15 atha - Syā. abbuhi - Syā; abbahi - PTS. 7 16 candimasūriyā - Ma; hadayassitaṃ - Ma, Syā. 17 candimasuriyā - Syā. maṭṭhakuṇḍalījātakaṃ - Ma; 8 ubhayattha - Syā. maṭṭhakuṇḍalijātakaṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1467. “Ngươi đã được trang điểm, có bông tai đã được đánh bóng, có mang tràng hoa, có thoa trầm hương màu vàng, sau khi giơ hai cánh tay lên rồi than khóc ở giữa khu rừng, ngươi bị khổ đau điều gì?” 1
1468. “Khung xe làm bằng vàng, rực rỡ, được phát sanh lên cho tôi. Tôi không tìm ra cặp bánh xe cho nó. Vì nỗi khổ đau ấy, tôi từ bỏ mạng sống.”
1469. “Nó làm bằng vàng, làm bằng ngọc ma-ni, làm bằng đồng, hay làm bằng bạc? Ngươi hãy nói ra, ta sẽ cho người làm chiếc xe cho ngươi. Ta sẽ giúp cho ngươi đạt được cặp bánh xe.”
1470. Người thanh niên ấy đã nói với ông ấy rằng: “Ở đây, mặt trăng và mặt trời là anh em; cỗ xe của tôi làm bằng vàng, được chói sáng với cặp bánh xe ấy.”
1471. “Này người thanh niên, ngươi quả thật khờ dại, ngươi mong mỏi vật không thể mong mỏi. Ta nghĩ rằng ngươi sẽ chết bởi vì ngươi sẽ không đạt được mặt trăng và mặt trời.”
1472. “Việc đi và đến (của mặt trăng và mặt trời) còn được nhìn thấy. Ở đây, màu sắc và bản chất, lộ trình của cả hai được biết đến. Trái lại, người đã qua đời không được nhìn thấy. Vậy thì trong hai người đang khóc lóc, người nào khờ dại hơn?”
1473. “Này người thanh niên, quả nhiên ngươi nói đúng sự thật. Trong hai người đang khóc lóc, chính ta là khờ dại hơn. Ta đang mong mỏi người chết, đã qua đời, ví như đứa bé trai đang khóc đòi mặt trăng.”
1474. “Quả thật, trong khi tôi đang bị thiêu đốt tựa như ngọn lửa được rưới bơ lỏng, người ấy có thể dập tắt tất cả nỗi buồn bực như là đang rưới nước xuống.
1475. Khi tôi bị dày vò bởi sầu muộn, người nào đã xua đi nỗi sầu muộn về người con trai của tôi, người ấy quả thật đã rút ra mũi tên đã cắm vào trái tim của tôi.
1476. Tôi đây, có mũi tên đã được rút ra, có sự sầu muộn đã được xa lìa, không bị vẩn đục. Này người thanh niên, sau khi lắng nghe ngươi, tôi không sầu muộn, không khóc lóc.” 2 11. Bổn Sanh Thiên Tử Maṭṭakuṇḍali. [449]
1 Câu chuyện này giống như câu chuyện Thiên Cung của Maṭṭakuṇḍalī ở Vimānavatthupāḷi - Chuyện Thiên Cung (các câu kệ 1209-1218) và Petavatthupāḷi - Chuyện Ngạ Quỷ (các câu kệ 186-195). 2 Ba câu kệ 1474, 1475, 1476 tương tự như ba câu kệ 1216, 1217, 1218 của tập Kinh Vimānavatthupāḷi - Chuyện Thiên Cung (TTPV tập 30, trang 201), ba câu kệ 717, 718, 719 ở trang 209, và ba câu kệ 1097, 1098, 1099 ở trang 289.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1477. Apacantāpi dicchanti santo laddhāna bhojanaṃ, kimeva tvaṃ pacamāno yaṃ na dajjā na taṃ samaṃ.
1478. Maccherā ca pamādā ca evaṃ dānaṃ na dīyati, 1 puññaṃ ākaṅkhamānena deyyaṃ hoti vijānatā.
1479. Yasseva bhīto na dadāti maccharī tadeva adadato 2 bhayaṃ, jighacchā 3 ca pipāsā ca yassa bhāyati maccharī, tameva bālaṃ phusati asmiṃ loke paramhi ca.
1480. Tasmā vineyya maccheraṃ dajjā dānaṃ malābhibhū, puññāni paralokasmiṃ patiṭṭhā honti pāṇinaṃ.
1481. Duddadaṃ dadamānānaṃ dukkaraṃ kamma kubbataṃ, asanto nānukubbanti sataṃ dhammo durannayo.
1482. Tasmā satañca asatañca 4 nānā hoti ito gati, asanto nirayaṃ yanti santo saggaparāyanā.
1483. Appasmeke 5 pavecchanti bahuneke 6 na dicchare, appasmā dakkhiṇā dinnā sahassena samaṃ mitā.
1484. Dhammaṃ care yopi samuñjakaṃ 7 care dārañca posaṃ dadaṃ appakasmiṃ,8 sataṃ sahassānaṃ9 sahassayāginaṃ kalampi nāgghanti tathāvidhassa te.
1485. Kenesa yañño vipulo mahagghato samena dinnassa na agghameti,10 kathaṃ sahassānaṃ11 sahassayāginaṃ kalampi nāgghanti tathāvidhassa te.
1486. Dadanti heke visame niviṭṭhā jhatvā12 vadhitvā atha socayitvā, sā dakkhiṇā assumukhā sadaṇḍā samena dinnassa na agghameti, evaṃ sahassānaṃ14 sahassayāginaṃ kalampi nāgghanti tathāvidhassa te ”ti. 12. Biḷārakosiyajātakaṃ.14
1 8 diyyati - Ma, Syā, PTS. appakasmi pi - PTS. 2 9 tadevādadato - Ma, Syā. satasahassānaṃ - Syā. 3 10 dighacchā - PTS. anagghameti - Syā. 4 11 asataṃ - Ma. kathaṃ sataṃ sahassānaṃ - Ma. 5 12 appampeke - Syā. chetvā - Ma; ghatvā - Syā. 6 13 bahunāke - Syā; evaṃ sataṃ sahassānaṃ - Ma. 14 bahunā eke - PTS. bilārakosiyajātakaṃ - Ma, Syā; 7 samuñchakaṃ - Ma, Syā, PTS. biḷārikosiyajātakaṃ - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1477. “Những người tốt vẫn mong muốn bố thí, mặc dầu chưa nấu chín vật thực đã có được, phải chăng trong khi ông đang nấu (thức ăn), việc không cho là không đúng đắn?
1478. Như vậy, vật thí không được cho ra do sự bỏn xẻn và do sự xao lãng. Người có sự nhận thức, trong khi mong mỏi phước báu, nên thực hành bố thí.”
1479. “Bị sợ hãi về sự đói và sự khát mà kẻ bỏn xẻn không bố thí; chính nỗi sợ hãi ấy có ở kẻ không bố thí. Kẻ bỏn xẻn sợ hãi về sự đói và sự khát, chính việc ấy đáp trả lại kẻ ngu ở đời này và ở đời sau.
1480. Vì thế, người chiến thắng tật xấu nên dẹp bỏ tánh bỏn xẻn, nên ban phát vật thí. Các phước báu là nơi nương nhờ của chúng sanh trong đời vị lai.”
1481. “Trong khi họ cho vật khó cho, trong khi họ làm công việc khó làm, những kẻ xấu không làm theo được; pháp của những người tốt là khó đạt đến. 1
1482. Vì thế, cảnh giới tái sanh sau kiếp này dành cho những người tốt và những kẻ không tốt là khác nhau, những kẻ không tốt đi địa ngục, những người tốt có sự đi đến cõi trời.”
1483. “Một số người dầu có ít vẫn ban phát, một số khác có nhiều nhưng không bố thí. Sự cúng dường được dâng hiến (với đức tin) dầu ít ỏi, được xác định tương đương với một ngàn lần (sự bố thí bình thường).
1484. Thậm chí người nào sống nhờ vào việc lượm lặt, cũng nên thực hành thiện pháp, trong lúc chu cấp vợ và con, vẫn hành pháp bố thí mặc dầu ít ỏi. Các sự cúng tế một ngàn đồng tiền của một trăm ngàn kẻ chủ tế không giá trị bằng một phần mười sáu pháp bố thí của người như thế ấy.”
1485. “Vì sao sự cúng tế vĩ đại, có giá trị lớn, không sánh bằng giá trị của việc bố thí đúng pháp? Tại sao các sự cúng tế một ngàn đồng tiền của một trăm ngàn kẻ chủ tế không giá trị bằng một phần mười sáu pháp bố thí của người như thế ấy?”
1486. “Bởi vì, một số người đã tham dự vào việc bất công, đã thiêu đốt, đã chém giết, đã gây nên sự sầu muộn, rồi hành pháp bố thí; việc cúng dường ấy có khuôn mặt đẫm nước mắt, có gậy gộc, không sánh bằng giá trị của việc bố thí đúng pháp; tương tự như thế, các sự cúng tế một ngàn đồng tiền của một trăm ngàn kẻ chủ tế không giá trị bằng một phần mười sáu pháp bố thí của người như thế ấy.” 12. Bổn Sanh Triệu Phú Biḷārakosiya. [450]
1 Hai câu kệ 1481 và 1482 giống như hai câu kệ 211 và 212 ở trang 81.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1487. Vaṇṇavā abhirūposi ghano sañjātarohito, cakkavāka surūposi vippasannamukhindriyo.
1488. Pāṭhīnaṃ 1 pāvusaṃ macchaṃ valajaṃ 2 muñjarohitaṃ, gaṅgāya tīre 3 nisinno 4 evaṃ bhuñjasi bhojanaṃ.
1489. Na vāhametaṃ bhuñjāmi jaṅgalā nodakāni 5 vā, aññatra sevālapaṇakā etaṃ 6 me samma bhojanaṃ.
1490. Na vāhametaṃ saddahāmi cakkavākassa bhojanaṃ, ahaṃ hi 7 samma bhuñjāmi gāme loṇiyateliyaṃ. 8
1491. Manussesu kataṃ bhattaṃ sucimaṃsūpasecanaṃ, 9 na ca me tādiso vaṇṇo cakkavāka yathā tavaṃ.10
1492. Sampassaṃ attani veraṃ hiṃsayaṃ11 mānusiṃ pajaṃ, utrasto ghasasī bhīto tena vaṇṇo tavediso.12
1493. Sabbalokaviraddhosi13 dhaṅka pāpena kammunā,14 laddho piṇḍo na pīṇeti tena vaṇṇo tavediso.13
1494. Ahampi samma bhuñjāmi ahiṃsā15 sabbapāṇinaṃ, appossukko nirāsaṅkī16 asoko akuto bhayo.
1495. So karassu anubhāvaṃ17 vītivattassu sīliyaṃ, ahiṃsāya caraṃ18 loke piyo hohisi mammiva.
1496. Yo na hanti na ghāteti na jināti na jāpaye, mettaṃso sabbabhūtesu veraṃ tassa na kenacī ”ti. 13. Cakkavākajātakaṃ.
1 10 pāṭīnaṃ - Ma. tuvaṃ - Ma, Syā. 2 11 balajaṃ - Ma; balajjaṃ - Syā; vālajaṃ - PTS. hiṃsāya - Syā, PTS. 3 12 gaṅgātīre - Syā; gaṅgātīresu - PTS. te ediso - PTS. 4 13 nisinnosi - Syā. viruddhosi - Ma, Syā. 5 14 jaṅgalānūdakāni - Syā. kammanā - PTS. 6 15 añṅaṃ - Syā. ahiṃsaṃ - Ma, Syā. 7 16 ahampi - Ma, Syā. nirāsaṅko - Syā. 8 17 loṇiyatelikaṃ - Syā. ānubhāvaṃ - Ma, Syā, PTS. 9 18 suciṃ maṃsūpasecanaṃ - PTS. cara - Ma, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1487. “Bạn có tướng mạo, có vóc dáng đẹp, rắn rỏi, lấp lánh màu đỏ. Này chim hồng hạc, bạn có vóc dáng xinh, có khuôn mặt và giác quan thanh tịnh.
1488. Ngồi ở bờ sông Gaṅgā, bạn hưởng thụ thức ăn là loài cá: cá trích, cá miệng rộng, cá valaja, cá muñja, và cá hồi.”
1489. “Ta không thọ dụng thức ăn ấy, các loài sinh vật ở rừng hoặc ở trong nước, ngoại trừ rong rêu và cỏ dại; này bạn, vật ấy là thức ăn của ta.”
1490. “Tôi không tin vật ấy là thức ăn của loài chim hồng hạc. Này bạn, bởi vì tôi ăn thức ăn có muối và dầu ăn ở trong làng.
1491. Này chim hồng hạc, bữa ăn được làm ở nơi loài người có trộn lẫn thịt tinh khiết, và tướng mạo của tôi là như thế ấy, không giống như của bạn.”
1492. “Trong khi nhận thấy tâm oán thù ở bản thân, trong khi hãm hại dòng dõi loài người, bạn thọ dụng thức ăn, luôn dáo dác, sợ hãi; vì thế, tướng mạo của bạn là như vậy.
1493. Này quạ, bạn thù nghịch với tất cả thế gian bằng hành động độc ác. Miếng ăn đạt được không làm cho bạn cường tráng; vì thế, tướng mạo của bạn là như vậy.
1494. Này bạn, tôi cũng thọ dụng thức ăn, không có sự hãm hại tất cả các loài có mạng sống. Tôi ít ham muốn, không ngờ vực, không sầu muộn, không có sự sợ hãi từ bất cứ đâu.
1495. Chính bạn hãy chứng tỏ năng lực, hãy vượt qua bản chất xấu xa. Trong khi sống ở thế gian không hãm hại, bạn sẽ trở nên đáng yêu như là tôi vậy.
1496. Người nào không giết hại, không bảo giết hại, không thống trị, không bảo thống trị, có tâm từ ái đối với tất cả chúng sanh, người ấy không có oán thù với bất cứ ai.” 13. Bổn Sanh Chim Hồng Hạc. [451]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1497. Saccaṃ kira tvampi 1 bhūripañño 2 yā tādisī sirī dhitī mutī ca, 3 na tāyate bhāvavasūpanītaṃ 4 yo yāvakaṃ 5 bhuñjasi appasūpaṃ.
1498. Sukhaṃ dukkhena paripācayanto kālākālaṃ vicinaṃ chandachanno, atthassa dvārāni avāpuranto 6 tenāhaṃ tussāmi yavodanena.
1499. Kālañca ñatvā abhijīhanāya 7 mantehi atthaṃ paripācayitvā, vijambhissaṃ 8 sīhavijambhitāni tāyiddhiyā dakkhasi maṃ punāpi.
1500. Sukhīhi eke9 na karonti pāpaṃ avaṇṇasaṃsaggabhayā puneke, pahū samāno vipulatthacintī kiṃ kāraṇā me na karosi dukkhaṃ.
1501. Na paṇḍitā attasukhassa hetu pāpāni kammāni samācaranti, dukkhena phuṭṭhā khalitattāpi10 santā chandā ca dosā na jahanti dhammaṃ.
1502. Yena kenaci vaṇṇena mudunā dāruṇena vā, uddhare dīnamattānaṃ pacchā dhammaṃ samācare.
1503. Yassa rukkhassa chāyāya nisīdeyya sayeyya vā, na tassa sākhaṃ bhañjeyya mittadubbho hi pāpako.
1504. Yassāhi11 dhammaṃ manujo12 vijaññā ye cassa kaṅkhaṃ vinayanti santo, taṃ hissa dīpañca parāyaṇañca13 na tena mittaṃ14 jarayetha15 pañño.
1 tvaṃ api - Ma; tuvampi - Syā. 2 9 bhūripañña - Ma. sukhīpi heke - Ma, Syā; 3 sīri dhitī matī ca - Ma; sukhī hi eke - PTS. 10 sirī dhiti mati ca - Syā. khalitāpi - Ma, Syā, PTS. 4 11 tāyatebhāvavasūpanitaṃ - Ma. yassāpi - Ma, Syā. 5 12 yavakaṃ - Ma, Syā. puriso - Ma, Syā. 6 13 apāpuranto - Syā. parāyanañca - Ma, Syā. 7 14 abhijihanāya - Syā. mettiṃ - Ma, Syā. 8 15 vijambhisaṃ - Syā. jirayetha - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1497. “Có phải là sự thật chăng khi nghe rằng ngài cũng có trí tuệ uyên bác, bởi vì sự vinh quang, nghị lực, và thông minh như thế ấy vẫn không bảo vệ được vị thế và quyền lực đã đạt đến của ngài, khiến ngài phải ăn món lúa mạch với ít nước xúp?”
1498. “Trong khi làm tăng trưởng hạnh phúc một cách khó nhọc, trong khi xem xét thời điểm hoặc chưa phải thời điểm, ta đã che giấu lòng mong muốn trong khi mở ra các cánh cửa đưa đến điều lợi ích; vì thế, ta hài lòng với cơm lúa mạch.
1499. Và sau khi nhận biết thời điểm cho việc ra sức, sau khi làm cho chín muồi sự lợi ích thông qua các kế hoạch, ta sẽ phô trương bản thân tựa như con sư tử đã vươn dậy; với sự thành tựu ấy, ngươi cũng sẽ gặp lại ta.”
1500. “Một số người không làm điều ác bởi vì họ hạnh phúc, thêm nữa một số người do sợ hãi việc dính líu đến điều tai tiếng; còn khanh, trong khi đang có nhiều ý tưởng về những lợi ích lớn lao, vì lý do gì mà khanh không gây ra sự khổ đau cho trẫm?”
1501. “Các bậc sáng suốt không vì nguyên nhân hạnh phúc của bản thân mà tạo ra các ngiệp ác xấu. Những người tốt, dầu bị tác động bởi khổ đau, dầu bản thân bị vấp ngã, cũng không vì tham muốn và sân hận mà từ bỏ thiện pháp.”
1502. “Bằng bất cứ cách thức nào, mềm mỏng hay thô bạo, nên đưa bản thân ra khỏi tình trạng khốn khó, rồi sau đó mới thực hành thiện pháp.”
1503. “Người ngồi hoặc nằm ở bóng râm của cây nào thì không nên bẻ gãy cành lá của cây ấy, bởi vì kẻ phản bội bạn bè là kẻ ác xấu.
1504. Nhờ vào vị nào mà một người có thể nhận thức được lẽ phải, và các bậc thiện nhân dẹp bỏ mối hoài nghi cho người này, chính vị ấy là hòn đảo và là nơi nương tựa của người này; người có sự hiểu biết không nên hủy hoại tình bạn với vị ấy.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1505. Alaso gihī kāmabhogī na sādhu asaññato pabbajito na sādhu, rājā na sādhu anisammakārī yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu.
1506. Nisamma khattiyo kayirā nānisamma disampati, nisammakārino rāja yaso kitti 1 ca vaḍḍhatī ”ti. 14. Bhūripaññajātakaṃ. 2
1507. Kiṃ su naro jappamadhiccakāle kaṃ vā vijjaṃ katamaṃ vā sutānaṃ, so macco asmiñca 3 paramhi loke kathaṃ karo sotthānena gutto.
1508. Yassa devā pitaro ca sabbe siriṃsapā 4 sabbabhūtāni cāpi, mettāya niccaṃ apacitāni honti bhūtesu ve sotthānaṃ tadāhu.
1509. Yo sabbalokassa nivātavutti itthīpumānaṃ sahadārakānaṃ, khantā duruttānaṃ apaṭikkūlavādī 5 adhivāsanaṃ sotthānaṃ tadāhu.
1510. Yo nāvajānāti sahāyamatte6 sippena kulyāhi dhanena jaccā, rucipañño atthakāle mutimā7 sahāyesu ve sotthānaṃ tadāhu.
1511. Mittāni ve yassa bhavanti santo saṃvissatthā avisaṃvādakassa, na mittadūbhi8 saṃvibhāgī dhanena mittesu ve sotthānaṃ tadāhu.
1512. Yassa bhariyā tulyavayā samaggā anubbatā dhammakāmā pajātā, koliniyā sīlavatī patibbatā dāresu ve sotthānaṃ tadāhu.
1 6 kittī - Syā. sahāyamitte - Ma, Syā. 2 7 bhūripañhajātakaṃ - Syā, PTS. matīmā - Ma, Syā; 3 asmiṃ va - PTS. mutīmā - PTS. 4 8 sarīsapā - Ma. mittadubbhī - Ma, Syā; 5 appaṭikkūlavādī - Ma, Syā. mittadūbhī - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1505. “Người tại gia biếng nhác có sự thọ hưởng các dục, là không tốt, bậc xuất gia không tự chế ngự, là không tốt, vị vua có hành động không cân nhắc, là không tốt, người sáng suốt có sự phẫn nộ, việc ấy là không tốt. 1
1506. Vị Sát-đế-lỵ nên hành động sau khi suy xét. Bậc chúa tể một phương không thể không suy xét. Tâu bệ hạ, người hành động sau khi suy xét có danh vọng và tiếng tăm tăng trưởng.” 14. Bổn Sanh Trí Tuệ Uyên Bác. [452]
1507. “Con người học thuộc lòng và trì tụng cái gì vào thời điểm khấn nguyện? Kinh văn nào, hoặc phần nào trong các giáo điều? Người ấy thực hành như thế nào để được bảo vệ một cách an lành ở kiếp này và kiếp sau?”
1508. “Người nào thường xuyên tôn vinh chư Thiên và tất cả cha ông, các loài rắn và tất cả các sinh linh với tâm từ ái, người ấy hẳn nhiên đã chúc tụng sự an lành cho các sinh linh.
1509. Người nào có lối cư xử khiêm tốn đối với tất cả thế gian, đối với những người nữ và nam, đối với các đứa trẻ, là người nhẫn nhịn, không nói lời mắng nhiếc đối với những lời phát biểu khó nghe, người ấy đã chúc tụng sự an lành tức là sự kham nhẫn.
1510. Người nào không khi dễ các cộng sự và các bạn bè về nghề nghiệp, về gia tộc, về tài sản, về dòng dõi, là người có trí tuệ trong sáng, có sự nhận biết vào thời điểm có lợi ích, người ấy hẳn nhiên đã chúc tụng sự an lành cho các bạn bè.
1511. Thật vậy, người nào có các thân hữu là những người tốt, đạt được sự tin cậy, người nào không có bản tánh lường gạt, không phải là kẻ phản bội bạn bè, có sự chia sớt về tài sản, người ấy hẳn nhiên đã chúc tụng sự an lành cho các thân hữu.
1512. Người nào có cô vợ là người tương đương về tuổi tác, sống hòa thuận, tận tụy, mong muốn làm thiện pháp, có khả năng sanh sản, xuất thân gia giáo, có giới hạnh, chung thủy, người ấy hẳn nhiên đã chúc tụng sự an lành cho các cô vợ.
1 Hai câu kệ 1505, 1506 tương tự hai câu kệ 634, 635 ở trang 189 và hai câu kệ 711, 712 ở trang 207.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1513. Yassa rājā bhūtapatī 1 yasassī jānāti soceyyaṃ 2 parakkamañca, advejjhatāsu hadayaṃ 3 mamanti rājusu 4 ve sotthānaṃ tadāhu.
1514. Annañca pānañca dadāti saddho mālañca gandhañca vilepanañca, pasannacitto anumodamāno saggesu ve sotthānaṃ tadāhu.
1515. Yamariyadhammena punanti vaddhā 5 ārādhitā samacariyāya santo, bahussutā isayo sīlavantaṃ 6 arahantamajjhe sotthānaṃ tadāhu.
1516. Etāni kho sotthānāni loke viññuppasatthāni 7 sukhudrayāni 8, tānīdha sevetha naro sapañño na hi maṅgale kiñcanam 9atthi saccan ”ti. 15. Mahāmaṅgalajātakaṃ.
1517. Uṭṭhehi kaṇha kiṃ sesi ko attho supine tena, 10 yopi tuyha11 sako bhātā hadayaṃ cakkhuñca12 dakkhiṇaṃ, tassa vātā balīyanti13 ghato14 jappati kesava.
1518. Tassa taṃ vacanaṃ sutvā rohiṇeyyassa kesavo, taramānarūpo vuṭṭhāsi bhātusokena aṭṭito.
1519. Kinnu ummattarūpova kevalaṃ dvārakaṃ imaṃ, saso sasoti lapasi ko nu te sasamāhari.
1520. Sovaṇṇamayaṃ maṇimayaṃ15 lohamayaṃ atha rūpiyāmayaṃ,16 saṅkhasilāpavāḷamayaṃ kārayissāmi te sasaṃ.
1521. Santi aññepi sasakā araññe vanagocarā, tepi te ānayissāmi kīdisaṃ sasamicchasi.
1 bhūtapati - Ma. 2 11 soceyya - Syā. tuyhaṃ - Ma, Syā; 3 advejjhatā suhadayaṃ - Ma, Syā, PTS. t’ āyaṃ - PTS. 4 12 rājūsu - Ma, Syā. cakkhu ca dakkhiṇaṃ - Ma; 5 vuddhā - Ma. cakkhudakkhiṇaṃ ca - Syā; 6 sīlavanto - Ma, PTS. cakkhuṃva dakkhiṇaṃ - PTS. 7 13 viññūpasatthāni - Syā, PTS. baliyyanti - Syā. 8 14 sukhindriyāni - PTS. ghaṭo - Ma. 9 15 kiñcinam - Syā. maṇīmayaṃ - Ma, PTS. 10 16 supanena te - Ma, Syā; supinena te - PTS. rūpiyamayaṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1513. Người nào có vị vua là chúa tể của thần dân, là vị vua có danh tiếng, nhận biết sự thanh liêm và sự nỗ lực, có trạng thái không do dự (xác quyết rằng): ‘Người này là bạn của trẫm,’ người ấy hẳn nhiên đã chúc tụng sự an lành cho các vị vua.
1514. Người có niềm tin bố thí cơm ăn, nước uống, tràng hoa, hương thơm, và dầu thoa, trong lúc tùy hỷ và có tâm tịnh tín, người ấy hẳn nhiên đã chúc tụng sự an lành cho các cõi trời.
1515. Người nào mà các bậc trưởng thượng, các bậc an tịnh đã được hoàn thành nhờ vào việc thực hành đúng đắn, các bậc ẩn sĩ đa văn, có giới hạnh, làm cho trong sạch nhờ vào Thánh pháp, người ấy đã chúc tụng sự an lành ở giữa các bậc A-la-hán.
1516. Thật vậy, các sự an lành này ở thế gian được khen ngợi bởi những vị hiểu biết, là các nguồn tạo ra sự an lạc. Ở đây, người có trí tuệ nên thực hành các điều ấy, bởi vì không có bất cứ cái gì gọi là chân lý ở điềm lành cả.” 15. Bổn Sanh Điềm Lành Lớn. [453]
1517. “Tâu Kaṇha, xin bệ hạ hãy đứng lên. Việc gì bệ hạ lại nằm? Có lợi ích gì với ngài ở giấc chiêm bao? Các cơn gió khuấy động người em trai ruột, trái tim và con mắt phải của bệ hạ. Tâu Kesava, Ghata nói lảm nhảm.” 1
1518. Sau khi nghe lời nói ấy của cận thần Rohiṇeyya ấy, đức vua Kesava, bị khốn khổ bởi nỗi sầu muộn về người em trai, đã vùng dậy với vẻ vội vã.
1519. “Có phải em, với dáng vẻ giống như người điên, (đi lang thang) khắp cổng thành này, lải nhải rằng: ‘Con thỏ, con thỏ.’ Thế người nào đã lấy đi con thỏ của em?
1520. Con thỏ của em làm bằng vàng, bằng ngọc ma-ni, bằng đồng, bằng bạc, bằng vỏ sò, đá cuội, hay san hô, trẫm sẽ bảo làm con thỏ cho em.
1521. Cũng có những con thỏ khác ở trong khu rừng, kiếm ăn ở trong rừng; trẫm sẽ cho đem chúng đến cho em. Em muốn con thỏ loại như thế nào?”
1 Câu chuyện này tương tự như Chuyện Ngạ Quỷ của Kaṇha ở tập Kinh Petavatthupāḷi - Chuyện Ngạ Quỷ (TTPV 30, các trang 42-47).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dasakanipāto
1522. Nacāhametaṃ 1 icchāmi ye sasā paṭhaviṃ sitā, 2 candato sasamicchāmi tamme ohara kesava. 1523. So nūna madhuraṃ ñāti jīvitaṃ vijahissasi, apatthiyaṃ yo patthayasi candato sasamicchasi. 1524. Evañce kaṇha jānāsi yadaññamanusāsasi, kasmā pure mataṃ puttaṃ ajjāpimanusocasi. 3 1525. Yaṃ na labbhā manussena amanussena vā puna, jāto me māmari 4 putto kuto labbhā alabbhiyaṃ. 1526. Na mantā mūlabhesajjā osadhehi dhanena vā, sakkā ānayituṃ kaṇhā5 yampetamanusocasi. 1527. Yassa etādisā assu amaccā purisapaṇḍitā, yathā nijjhāpaye ajja ghato6 purisapaṇḍito. 1528. Ādittaṃ vata maṃ santaṃ ghatasittaṃ va pāvakaṃ, vārinā viya osiñcaṃ7 sabbaṃ nibbāpaye daraṃ.
1529. Abbahī8 vata me sallaṃ yamāsi hadayanissitaṃ,9 yo me sokaparetassa puttasokaṃ apānudi. 1530. Sohaṃ abbūḷhasallosmi vītasoko anāvilo, na socāmi na rodāmi tava sutvāna māṇava. 1531. Evaṃ karonti sappaññā ye honti anukampakā, nivattayanti10 sokamhā ghato6 jeṭṭhaṃva bhātaran ”ti. 16. Ghatapaṇḍitajātakaṃ.11 ***** TASSUDDĀNAṂ Daḷhakaṇhadhanañcayasaṅkhavaro rājā sattāha sasakha takkaḷinā, dhammaṃ kukkuṭakuṇḍalibhojanadā cakkavāka subhūrisasotthi ghato. Dasakanipāto niṭṭhito. --ooOoo--
1 5 na cāhamete - Ma; kaṇha - Ma, Syā, PTS. 6 na vāhamete - Sya; ghaṭo - Ma. 7 na vāham etaṃ - PTS. osiñci - Syā, PTS. 2 8 pathavissitā - Ma. abbuhi - Syā; 3 ajjāpi manusocasi - Ma; abbahi - PTS. 9 ajjāpi anusocasi - Syā; hadayassitaṃ - Ma, Syā. 10 ajjāpi-m-anusocasi - PTS. vinivattayanti - PTS. 4 11 mā marī - Ma, Syā, PTS. ghatajātakaṃ - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Kệ Ngôn
1522. “Nhưng em không muốn con thỏ ấy, những con thỏ nương náu ở trái đất. Em muốn con thỏ từ mặt trăng. Anh Kesava, anh hãy mang nó xuống cho em.” 1523. “Này người bà con, đúng là em đây sẽ lìa bỏ cuộc sống ngọt ngào; em mong mỏi vật không thể mong mỏi, em muốn con thỏ từ mặt trăng.” 1524. “Này anh Kaṇha, nếu anh biết là như vậy thì anh mới nên khuyên bảo người khác như thế; tại sao đến bây giờ anh vẫn sầu tư về đứa con trai đã chết trước đây? 1525. Việc nào không thể đạt được bởi con người hoặc ngay cả phi nhân (như là): ‘Mong rằng đứa con trai đã được sanh ra của tôi đừng chết,’ do đâu mà điều không thể đạt được sẽ trở nên đạt được? 1526. Này anh Kaṇha, không thể đưa người quá vãng mà anh sầu tư trở về bằng chú thuật, bằng thuốc men từ rễ cây, bằng các thần dược, hoặc bằng tài sản.” 1527. “Mong sao trẫm có được những người cộng sự, những người sáng suốt như thế này, giống như con người sáng suốt Ghata hôm nay có thể làm cho trẫm bừng tỉnh. 1528. Quả thật, trong khi trẫm đang bị thiêu đốt tựa như ngọn lửa được rưới bơ lỏng, người ấy có thể dập tắt tất cả nỗi buồn bực như là đang rưới nước xuống. 1529. Khi trẫm bị dày vò bởi sầu muộn, người nào đã xua đi nỗi sầu muộn về người con trai của trẫm, người ấy quả thật đã rút ra mũi tên sầu muộn đã cắm vào trái tim của trẫm. 1530. Trẫm đây, có mũi tên đã được rút ra, có sự sầu muộn đã được xa lìa, không bị vẩn đục. Này chàng trai, sau khi lắng nghe em, trẫm không sầu muộn, không khóc lóc.” 1 1531. “Những bậc có trí tuệ hành xử như thế, họ là những bậc có lòng thương tưởng; các vị giúp cho vượt qua nỗi sầu muộn, tựa như Ghata (đã làm) đối với người anh trai vậy.” 16. Bổn Sanh Ghata Sáng Suốt. [454]
*****
TÓM LƯỢC NHÓM NÀY
Chuyện thành vững chắc, ẩn sĩ Kaṇha, vị Dhanañcaya, vị Saṅkha, đức vua, bảy ngày Phạm hạnh, với Sākha, củ takkaḷa, thiện pháp, con gà trống, có bông tai, người bố thí bữa ăn, chim hồng hạc, trí tuệ uyên bác, có sự bình yên, vị Ghata sáng suốt.
Nhóm Mười Kệ Ngôn được chấm dứt.
--ooOoo--
1 Ba câu kệ 1528, 1529, 1530 tương tự như ba câu kệ 1216, 1217, 1218 của tập Kinh Vimānavatthupāḷi - Chuyện Thiên Cung (TTPV tập 30, trang 201), ba câu kệ 717, 718, 719 ở trang 209, ba câu kệ 1097, 1098, 1099 ở trang 289, và ba câu kệ 1474, 1475, 1476 ở trang 375.
XI. EKĀDASAKANIPĀTO 1532. Tassa nāgassa vippavāsena virūḷhā sallakī 1 ca kuṭajā ca, kuruvindakaravarā 2 bhisasāmā 3 nivāte pupphitā ca kaṇikārā. 4 1533. Kocideva suvaṇṇakāyūrā 5 nāgarājaṃ bharanti piṇḍena, yattha rājā rājakumāro vā kavacamabhihessati asambhīto. 6 1534. Gaṇhāhi nāga kabaḷaṃ 7 mā nāga kisako bhava, bahūni rājakiccāni yāni 8 nāga karissasi. 1535. Sā nūna sā kapaṇikā 9 andhā aparināyikā, 10 khāṇuṃ pādena ghaṭṭeti giriṃ caṇḍoraṇaṃpati. 1536. Kā nu te sā mahānāga andhā aparināyikā,10 khāṇuṃ pādena ghaṭṭeti giriṃ caṇḍoraṇaṃpati. 1537. Mātā me sā mahārāja andhā aparināyikā, 10 khāṇuṃ pādena ghaṭṭeti giriṃ caṇḍoraṇaṃpati. 1538. Muñcathetaṃ mahānāgaṃ yo ’yaṃ bharati mātaraṃ, sametu mātarā nāgo saha sabbehi ñātihi. 1539. Mutto ca 11 bandhanā nāgo kāsirājena pesito, 12 muhuttaṃ vissamitvāna13 agamā yena pabbato. 1540. Tato so naliniṃ14 gantvā sītaṃ kuñjarasevitaṃ, soṇḍāya udakamāhatvā15 mātaraṃ abhisiñcatha. 1541. Koyaṃ anariyo devo akālenapi vassati,16 gato me atrajo putto yo mayhaṃ paricārako. 1542. Uṭṭhehi amma kiṃ sesi āgato tyāhamatrajo, muttomhi kāsirājena vedehena yasassinā. 1543. Ciraṃ jīvatu so rājā kāsīnaṃ raṭṭhavaddhano,17 yo me puttaṃ amocesi18 sadā vuddhāpacāyikan ”ti.19 1. Mātuposakajātakaṃ.20
1 13 sallakiyo ca kuṭajā - Syā. assāsayitvā - Ma; 2 kuruvindakaravīrā - Ma, PTS. assasitvāna - Syā, PTS. 3 14 tisasāmā ca - Ma; bhisasāmā ca - Syā, PTS. naḷiniṃ - Ma, PTS; 4 kaṇṇikārā - Syā. nilinaṃ - Syā. 5 15 suvaṇṇakāyurā - Ma. soṇḍāyūdakamāhatvā - Ma; 6 achambhito - Ma; asambhito - Syā. soṇḍāya udakamāhitvā - Syā. 7 16 kabalaṃ - Syā, PTS. akālena pavassati - Syā; 8 tāni - Ma, Syā. akālena ativassati - PTS. 9 17 kapaṇiyā - PTS. raṭṭhavaḍḍhano - Ma, Syā. 10 18 apariṇāyikā - Ma. pamocesi - Ma, Syā. 11 19 muttova - Syā. vuḍḍhāpacāyikanti - Syā; 12 muttamādāya kuñjaro - Ma; vaddhāpacāyikan ti - PTS. 20 mutto dāmāto kuñjaro - PTS. mātiposakajātakaṃ - PTS.
XI. NHÓM MƯỜI MỘT KỆ NGÔN 1532. “Do sự vắng mặt của con voi ấy, các loại cây sallakī, kuṭajā, kuruvinda, trúc đào, và các cây thuộc họ sen súng được phát triển, còn các cây kaṇikāra ở nơi khuất gió được trổ hoa.
1533. Ở một nơi nào đó, những người đeo vòng vàng ở bắp tay chu cấp miếng ăn cho con voi chúa. Các vị vua hoặc các vị hoàng tử ngồi ở lưng voi sẽ không bị kinh sợ và sẽ đánh tan đoàn quân có áo giáp.”
1534. “Này voi, hãy nhận lấy nắm thức ăn. Này voi, chớ để bị gầy ốm. Này voi, có nhiều phận sự đối với đức vua mà ngươi sẽ phải làm.”
1535. “Bà ấy, quả thật là một bà lão khốn khổ, mù lòa, không sáng suốt, thường cọ bàn chân vào gốc cây ở khu vực đối diện với núi Caṇḍoraṇa.”
1536. “Này voi chúa, bà lão mù lòa, không sáng suốt, thường cọ bàn chân vào gốc cây ở khu vực đối diện với núi Caṇḍoraṇa, bà ấy là gì đối với ngươi?”
1537. “Tâu đại vương, bà lão mù lòa, không sáng suốt, thường cọ bàn chân vào gốc cây ở khu vực đối diện với núi Caṇḍoraṇa, bà ấy là mẹ của thần.”
1538. “Hãy thả con voi chúa này, nó phải nuôi dưỡng mẹ. Hãy để cho con voi hội họp với mẹ cùng tất cả thân quyến.”
1539. Và con voi đã được thoát khỏi sự trói buộc, đã được đức vua xứ Kāsi phóng thích. Sau khi phục hồi sức lực, nó đã nhanh chóng đi đến ngọn núi.
1540. Sau đó, nó đã đi đến hồ nước mát lạnh, nơi các con voi thường lai vãng. Nó đã dùng vòi mang nước lại rồi rưới lên con voi mẹ.
1541. “Vị Trời không cao thượng này là vị nào mà lại đổ mưa sái mùa? Đứa con trai ruột của tôi, người phục vụ cho tôi đã ra đi.”
1542. “Mẹ ơi, hãy đứng dậy. Việc gì mẹ lại nằm? Con là con trai của mẹ đã về đến. Con được thả ra nhờ vào đức vua xứ Kāsi có danh tiếng tên Veheha.”
1543. “Cầu cho đức vua ấy sống lâu với việc phát triển đất nước Kāsi. Ngài đã phóng thích đứa con trai của ta, đứa con trai luôn luôn có sự tôn kính bậc trưởng thượng.” 1. Bổn Sanh Người Phụng Dưỡng Mẹ. [455]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Ekādasakanipāto
1544. Suṇohi mayhaṃ vacanaṃ janinda atthena juṇhamhi idhānupatto, na brāhmaṇe addhike tiṭṭhamāne gantabbamāhu dipadāna 1 seṭṭha.
1545. Suṇomi tiṭṭhāmi vadehi brahme yenāsi 2 atthena idhānupatto, kaṃ vā tvamatthaṃ mayi patthayāno idhāgamā brahme tadiṅgha brūhi.
1546. Dadāhi me gāmavarāni pañca dāsīsataṃ sattagavaṃ satāni, parosahassañca suvaṇṇanikkhe bhariyā ca me sādisī dve dadāhi.
1547. Tapo nu te brāhmaṇa bhiṃsarūpo mantā nu te brāhmaṇa cittarūpā, yakkhā ca 3 te assavā santi keci atthaṃ vā me abhijānāsi kattaṃ.
1548. Na me tapo atthi na cāpi mantā yakkhāpi 4 me assavā natthi keci, atthampi te nābhijānāmi kattaṃ pubbe ca5 kho saṅgatimattamāsi.
1549. Paṭhamaṃ imaṃ dassanaṃ jānato me na tābhijānāmi ito puratthā, akkhāhi me pucchito etamatthaṃ kadā kuhiṃ vā ahu saṅgamo no.
1550. Gandhārarājassa puramhi ramme avasimhase takkasilāya6 deva, tatthandhakāramhi timissikāyaṃ7 aṃsena aṃsaṃ samaghaṭṭayimha.
1551. Te tattha ṭhatvāna ubho janinda sārāṇiyaṃ vītisārimha8 tattha, sāyeva no saṃgatimattamāsi tato na pacchā na pure ahosi.9
1 5 dvipadinda - Ma; pubbeva - Syā. 6 dvipadāna - Syā. takkasīlāyaṃ - Ma. 2 7 yenāpi - Syā. timīsikāyaṃ - Ma, PTS; 3 yakkhā nu - Ma, Syā; timissakāyaṃ - Syā. 8 yakkhā va - PTS. vītisārayimha - Ma. 4 9 yakkhā ca - Syā, PTS. na pure kadāci - Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Một Kệ Ngôn
1544. “Tâu vị chúa của loài người, xin bệ hạ hãy lắng nghe lời nói của tôi. Tôi đã tìm đến nơi này với mục đích gặp Juṇha. Tâu vị đứng đầu của loài hai chân, người đời đã nói rằng: ‘Khi vị Bà-la-môn là người đi đường xa đang đứng ở bên đường, thì không nên bỏ đi.’”
1545. “Này Bà-la-môn, trẫm nghe, và trẫm đứng lại, vậy ngài hãy nói. Vì mục đích gì mà ngài đã tìm đến nơi này? Hoặc trong khi ước nguyện điều gì ở trẫm, mà ngài đã đi đến nơi đây? Này Bà-la-môn, ngài hãy nói ra điều ấy.”
1546. “Xin bệ hạ hãy ban cho tôi ân huệ là năm ngôi làng, một trăm nữ tỳ, bảy trăm con bò cái, và hơn một ngàn đồng tiền vàng. Và xin bệ hạ hãy ban cho tôi hai người vợ tương đương về dòng tộc.”
1547. “Này Bà-la-môn, phải chăng sự khắc khổ của ngài có hình thức khủng khiếp? Này Bà-la-môn, phải chăng chú thuật của ngài có hình thức đa dạng? Và có nhiều Dạ-xoa trung thành với ngài? Hay ngài chắc biết điều lợi ích gì đã được làm cho trẫm?”
1548. “Không có sự khắc khổ đối với tôi, và cũng không có chú thuật. Luôn cả các Dạ-xoa trung thành với tôi cũng không có. Tôi không biết chắc điều lợi ích gì đã được làm cho bệ hạ. Nhưng trước đây, bệ hạ đã có dịp gặp gỡ với tôi.”
1549. “Theo như trẫm biết thì lần gặp này là lần đầu tiên. Trẫm không biết chắc đã có lần gặp trước đây. Được trẫm hỏi, xin ngài hãy nói về việc ấy. Sự gặp gỡ của chúng ta đã xảy ra khi nào, hay ở đâu?”
1550. “Tâu bệ hạ, chúng ta đã sống ở Takkasilā, thành phố đáng yêu của đức vua Gandhāra. Tại nơi ấy, trong bóng tối dày đặc vào ban đêm, chúng ta đã va chạm nhau, vai sát vai.
1551. Tâu vị chúa của loài người, cả hai chúng ta đã đứng tại nơi ấy. Chúng ta đã trao đổi lời giao hẹn với nhau tại nơi ấy. Chính lúc ấy đã là dịp gặp gỡ của chúng ta, không có lần nào khác sau đó, trước đó cũng đã không có.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Ekādasakanipāto
1552. Yadā kadāci manujesu brahme samāgamo sappurisena hoti, na paṇḍitā saṅgatisanthavāni pubbe kataṃ vāpi vināsayanti.
1553. Bālā ca 1 kho saṅgatisanthavāni pubbe kataṃ vāpi vināsayanti, bahumpi bālesu kataṃ vinassati tathā hi bālā akataññurūpā.
1554. Dhīrā ca kho saṅgatisanthavāni pubbe kataṃ vāpi na nāsayanti, appampi dhīresu kataṃ na nassati tathā hi dhīrā sukataññurūpā.
1555. Dadāmi te gāmavarāni pañca dāsīsataṃ sattagavaṃ satāni, parosahassañca suvaṇṇanikkhe bhariyā ca te sādisī dve dadāmi.
1556. Evaṃ sataṃ hoti samecca rāja nakkhattarājāriva tārakānaṃ, āpūratī kāsipatī yathā ahaṃ 2 tayā hi3 me saṅgamo ajja laddho ”ti. 2. Juṇhajātakaṃ.
1557. Yasokaro puññakarohamasmi sadatthuto4 samaṇabrāhmaṇānaṃ, maggāraho devamanussapūjito dhammo ahaṃ dehi adhamma maggaṃ.
1558. Adhammayānaṃ daḷhamāruhitvā asantasanto balavāhamasmi, sa kissa hetumhi tavajja dajjaṃ maggaṃ ahaṃ dhamma adinnapubbaṃ.
1559. Dhammo have pāturahosi pubbe pacchā adhammo udapādi loke, jeṭṭho ca seṭṭho ca sanantano ca uyyāhi jeṭṭhassa kaniṭṭha maggā.
1 3 bālāva - Ma. tayāpi - Ma. 2 4 tathāhaṃ - Ma. sadātthuto - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Một Kệ Ngôn
1552. “Này Bà-la-môn, ở giữa loài người, vào bất cứ lúc nào, có được sự gặp gỡ với bậc thiện nhân, các vị sáng suốt không phủ nhận sự gặp gỡ (phút chốc) hay sự thân thiết (lâu dài), hoặc luôn cả việc ân nghĩa trước đây.
1553. Còn những kẻ ngu phủ nhận sự gặp gỡ (phút chốc) hay sự thân thiết (lâu dài), hoặc luôn cả việc ân nghĩa trước đây. Thậm chí nhiều việc đã được làm cho những kẻ ngu vẫn bị quên lãng, bởi vì những kẻ ngu có bản chất vô ơn như thế ấy.
1554. Và những người sáng trí không phủ nhận sự gặp gỡ (phút chốc) hay sự thân thiết (lâu dài), hoặc luôn cả việc ân nghĩa trước đây. Dầu ít việc đã được làm cho những người sáng trí cũng không bị quên lãng, bởi vì những người sáng trí có bản chất nhớ ơn tốt đẹp như thế ấy.
1555. Trẫm ban cho ngài ân huệ là năm ngôi làng, một trăm nữ tỳ, bảy trăm con bò cái, và hơn một ngàn đồng tiền vàng. Trẫm ban cho ngài hai người vợ tương đương về dòng tộc.”
1556. “Tâu bệ hạ, sau khi đi đến gặp gỡ những người tốt là như vậy. Tựa như mặt trăng, đức vua của các vì sao, được tròn đầy, tâu vị chúa tể của xứ Kāsi, tương tự như thế tôi được đầy đủ, bởi vì hôm nay cuộc gặp gỡ giữa tôi với bệ hạ đã được đạt đến.” 2. Bổn Sanh Hoàng Tử Juṇha. [456]
1557. “Ta là người tạo ra danh tiếng, là người làm việc phước thiện, luôn được các vị Sa-môn và Bà-la-môn khen ngợi. Được chư Thiên và nhân loại tôn vinh, ta xứng đáng với con đường. Này Adhamma (Phi Pháp), ta là Dhamma (Chánh Pháp); ngươi hãy nhường đường.”
1558. “Sau khi đã leo lên chiếc xe tà pháp vững chãi, ta có sức mạnh, không run sợ. Này Dhamma (Chánh Pháp), vì nguyên nhân gì mà hôm nay, ta đây phải nhường cho ngươi con đường trước đây chưa được nhường cho ai?”
1559. “Thật vậy, chánh pháp đã xuất hiện trước, rồi sau đó phi pháp mới sanh khởi ở thế gian. Ta là đàn anh, lớn hơn, và già hơn. Này người trẻ tuổi, hãy đi ra khỏi con đường dành cho người lớn tuổi.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Ekādasakanipāto
1560. Na yācanāya napi pāṭirūpā na arahati 1 tehaṃ 2 dadeyya 3 maggaṃ, yuddhañca no hotu ubhinnamajja yuddhasmi 4 yo jessati 5 tassa maggo. 1561. Sabbā disā anuvisaṭohamasmi 6 mahabbalo amitayaso atullo 7 guṇehi sabbehi upetarūpo dhammo adhamma tvaṃ kathaṃ vijessasi. 1562. Lohena ve haññati jātarūpaṃ na jātarūpena hananti lohaṃ, sace adhammo haññati 8 dhammamajja ayo suvaṇṇaṃ viya dassaneyyaṃ. 1563. Sace tuvaṃ yuddhabalo adhamma na tuyha vaddhā9 ca garū ca atthi, maggaṃ ca te dammi piyāppiyena vācā duruttānipi te khamāmi. 1564. Idañca sutvā vacanaṃ adhammo avaṃsiro patito uddhapādo, yuddhatthiko ce10 na labhāmi yuddhaṃ ettāvatā hoti hato adhammo. 1565. Khantibalo11 yuddhabalaṃ vijetvā hantvā adhammaṃ nihanitva bhummā,12 pāyāsi vitto13 abhiruyha sandanaṃ maggeneva atibalo saccanikkamo. 1566. Mātāpitā samaṇabrāhmaṇā ca asammānitā yassa sake agāre, idheva nikkhippa sarīradehaṃ kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti14 yathā adhammo patito avaṃsiro. 1567. Mātāpitā samaṇabrāhmaṇā ca, susammānitā yassa sake agāre, idheva nikkhippa sarīradehaṃ kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti,14 yathāpi dhammo abhiruyha sandanan ”ti. 3. Dhammajātakaṃ.15
1 9 arahatā - Ma; arahattā - Syā. vuḍḍhā - Ma, Syā. 2 10 vo ’haṃ - PTS. ve - Syā. 3 11 dadeyyaṃ - Ma. khantībalo - Ma, Syā, PTS. 4 12 yuddhamhi - Ma. bhūmyā - Ma, Syā; 5 jissati - Syā. bhumyā - PTS. 6 13 anuvissaṭohamasmi - Syā. citto - Syā. 7 14 atulyo - Ma, Syā. vajanti te - Ma, Syā. 8 15 hañchati - Ma, PTS. dhammadevaputtajātakaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Một Kệ Ngôn
1560. “Không phải do cầu xin, cũng không phải do việc hợp lý lẽ, không phải ở sự xứng đáng mà ta có thể nhường đường cho ngươi. Hôm nay, hãy có trận đấu giữa hai chúng ta. Ai sẽ chiến thắng ở trận đấu thì con đường sẽ thuộc về người ấy.”
1561. “Ta là Dhamma (Chánh Pháp) được nổi tiếng ở tất cả các phương, có sức mạnh vĩ đại, có danh tiếng không thể đo lường, không người sánh bằng, có dáng vóc thành tựu tất cả các đức tánh. Này Adhamma (Phi Pháp), ngươi sẽ chiến thắng bằng cách nào?”
1562. “Thật ra, vàng bị đập nện bởi (búa) đồng thau, và người ta không đập nện đồng thau bằng (búa) vàng. Nếu hôm nay Adhamma (Phi Pháp) sẽ tiêu diệt Dhamma (Chánh Pháp), thì sắt có thể được xem như là vàng vậy.”
1563. “Này Adhamma (Phi Pháp), dầu cho ngươi có sức mạnh ở trận đấu, nhưng sự trưởng thượng và kính trọng vẫn không có cho ngươi, còn ta sẽ nhường đường cho ngươi cho dù thích hay không thích. Dẫu sao, ta cũng tha thứ cho ngươi về những lời đã nói sái quấy.”
1564. “Và sau khi nghe lời nói này, Adhamma (Phi Pháp) đã bị rơi xuống, đầu ở phía dưới, chân ở phía trên (trong khi than vãn rằng): ‘Là người mong muốn trận đấu, nhưng tôi không có được trận đấu.’ Adhamma (Phi Pháp) bị chết như thế ấy.
1565. Vị có sức mạnh của sự nhẫn nại đã chiến thắng kẻ có sức mạnh ở trận đấu, sau khi đã giết chết và vùi sâu Adhamma (Phi Pháp) trong lòng đất, vị có sức mạnh vượt trội, có sự nỗ lực về hạnh chân thật, đã vui vẻ bước lên cỗ xe kéo và đã ra đi bằng con đường ấy.
1566. Mẹ và cha, các vị Sa-môn và Bà-la-môn không được tôn kính ở ngôi ngôi nhà riêng của người nào, thì ngay ở nơi này, sau khi rời bỏ cơ thể thân xác, do sự hoại rã của thân, chúng di chuyển đến địa ngục, giống như Adhamma (Phi Pháp) đã bị rơi xuống, đầu ở phía dưới.
1567. Mẹ và cha, các vị Sa-môn và Bà-la-môn khéo được tôn kính ở ngôi nhà riêng của người nào, thì ngay ở nơi này, sau khi rời bỏ cơ thể thân xác, do sự hoại rã của thân, chúng di chuyển đến chốn an vui, giống như Dhamma (Chánh Pháp) đã bước lên cỗ xe kéo.” 3. Bổn Sanh Thiên Tử Dhamma. [457]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Ekādasakanipāto
1568. Ekā nisinnā sucisaññatūru 1 pāsādamāruyha aninditaṅgi, 2 yācāmi taṃ kinnaranettacakkhu imekarattiṃ ubhayo vasema. 1569. Ukkiṇṇantara 3parikhaṃ daḷhamaṭṭālakoṭṭhakaṃ, rakkhitaṃ khaggahatthehi duppavesamidaṃ puraṃ. 1570. Daharassa yudhino 4 cāpi āgamo ca na vijjati, atha kena nu vaṇṇena saṅgamaṃ icchase mayā. 1571. Yakkhohamasmi kalyāṇi āgatosmi tavantikaṃ, 5 tvaṃ maṃ nandaya 6 bhaddante puṇṇakaṃsaṃ dadāmi te. 1572. Devañca 7 yakkhaṃ atha vā manussaṃ na patthaye udayamaticcamaññaṃ, 8 gaccheva tvaṃ yakkha mahānubhāva mā cassu gantvā punarāvajittha. 1573. Yā sā ratī 9 uttamā kāmabhoginaṃ ratīsu sattā10 visamaṃ caranti, mā taṃ ratiṃ jīyi tuvaṃ sucimhite dadāmi te rūpiyaṃ kaṃsapūraṃ.11 1574. Nāriṃ12 naro nijjhapayaṃ dhanena ukkaṃsati13 yattha karoti chandaṃ,14 vipaccaṇīko15 tava devadhammo paccakkhato thokatarena esi. 1575. Āyuñca vaṇṇañca16 manussaloke nihīyati17 manujānaṃ sugatte,18 teneva vaṇṇena dhanampi tuyhaṃ nihīyati17 jiṇṇatarāsi ajja. 1576. Evaṃ me pekkhamānassa rājaputti yasassini, hāyate vata te19 vaṇṇo ahorattānamaccaye. 1577. Iminā ca20 tvaṃ vayasā rājaputti sumedhase, brahmacariyaṃ careyyāsi bhiyyo vaṇṇavatī siyā.
1 suci saññatūrū - Ma, PTS; 10 suci saññatūru - Syā. yaṃ hetu sattā - Ma, Syā, PTS. 2 11 aninditaṅgī - Ma, PTS. rūpiyakaṃsapūraṃ - Syā. 3 12 okiṇṇantara - Ma, Syā. nārī - PTS. 4 13 yuvino - Ma, Syā, PTS. ukkaṃsatī - Ma, Syā, PTS. 5 14 tavantike - Ma, Syā; channaṃ - Syā. 15 tamantikaṃ - PTS. vipaccanīko - Ma, Syā, PTS. 6 16 nandassu - Syā. āyu ca vaṇṇo ca - Ma, Syā. 7 17 devaṃ va - Ma, PTS; nihiyyati - Syā, PTS. 18 devaṃ ve - Syā. suggatte - Ma. 8 19 udayamaticca aññaṃ - Ma, Syā; hāyateva tava - Ma; udayam aticca-m-aññaṃ - PTS. hāyat’ eva tato - PTS. 9 20 rati - Ma. imināva - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Một Kệ Ngôn
1568. “Hỡi cô nàng có dáng hình không bị chê bai, sau khi đã bước lên tòa lâu đài, nàng ngồi một mình, (y phục) tinh khiết, với hai bắp vế được khép lại. Hỡi cô nàng có cặp mắt tựa như mắt của loài nhân điểu, ta cầu xin nàng, hai chúng ta hãy sống chung một đêm này.”
1569. “Thành này khó xâm nhập, có hào được đào ở bên trong, có tháp canh và cổng thành vững chắc, được canh giữ bởi các vệ sĩ gươm cầm ở tay.
1570. Việc đi đến nơi này là không được phép đối với người trẻ tuổi và luôn cả binh lính. Vậy bởi lý do gì, chàng lại mong mỏi sự gặp gỡ với thiếp?”
1571. “Này mỹ nữ, ta là Dạ-xoa. Ta đã đi đến bên nàng. Này công nương, nàng hãy làm cho ta vui vẻ. Ta tặng cho nàng chiếc đĩa đầy (vàng).”
1572. “Sau khi đức vua Udaya từ trần, thiếp không mong mỏi người nào khác, dầu là thiên thần, Dạ-xoa, hay là loài người. Này vị Dạ-xoa có đại oai lực, ngài hãy đi ngay, và ngài chớ có ở đây. Sau khi đi rồi, ngài chớ quay lại nữa.”
1573. “Sự khoái lạc nào là cùng tột đối với những người hưởng thụ dục lạc, và chúng sanh hành xử không giống nhau ở các khoái lạc, nàng chớ làm mai một sự khoái lạc ấy. Hỡi cô nàng có nụ cười làm vui lòng, ta tặng cho nàng chiếc đĩa bạc đầy.”
1574. “Người nam, trong khi lấy lòng người nữ bằng tài sản, thì ca ngợi về điều nào tạo ra sự mong muốn ở người nữ; còn phương pháp ở chư Thiên của ngài thì ngược lại, điều rõ ràng là ngài đi đến với của cải ít hơn.”
1575. “Hỡi cô nàng có cơ thể xinh xắn, tuổi thọ và sắc đẹp của loài người ở thế giới nhân loại bị giảm dần. Chính vì lý do đó, tài sản dành cho nàng cũng bị giảm dần; hôm nay, nàng già hơn.
1576. Hỡi nàng công chúa có danh tiếng, tương tự như vậy, trong khi tôi nhìn ngắm nàng. Quả thật sắc đẹp của nàng bị phai tàn, khi các ngày và đêm trôi qua.
1577. Hỡi nàng công chúa thông minh, với độ tuổi này, nếu nàng có thể thực hành Phạm hạnh, thì nàng có thể trở thành người có sắc đẹp hơn nữa.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Ekādasakanipāto
1578. Devā na jīranti yathā manussā gattesu tesaṃ valiyo na honti, pucchāmi taṃ yakkha mahānubhāva 1 kathannu devāna 2 sarīradeho. 1579. Devā na jīranti yathā manussā gattesu tesaṃ valiyo na honti, suve suve bhiyyatarova tesaṃ dibbo ca vaṇṇo vipulā ca bhogā. 1580. Kiṃsūdha bhītā janatā anekā maggo ca nekāyatanaṃ pavutto, 3 pucchāmi taṃ yakkha mahānubhāva kattha ṭhito 4 paralokaṃ na bhāye. 1581. Vācaṃ manañca paṇidhāya sammā kāyena pāpāni akubbamāno bavhannapānaṃ 5 gharamāvasanto, saddho mudū saṃvibhāgī vadaññū saṅgāhako sakhilo saṇhavāco ettha ṭhito 6 paralokaṃ na bhāye. 1582. Anusāsasi maṃ yakkha yathā mātā yathā pitā, uḷāravaṇṇa 7 pucchāmi ko nu tvamasi subrahā. 1583. Udayohamasmi kalyāṇi saṅgaratthā idhāgato, 8 āmanta kho taṃ gacchāmi muttosmi tava saṅgarā. 9 1584. Sace kho tvaṃ udayosi saṅgaratthā idhāgato,8 anusāsa maṃ rājaputta yathāssu 10 puna saṅgamo. 1585. Adhipatati11 vayo khaṇo tatheva ṭhānaṃ natthi dhuvaṃ cavanti sattā, parijīyati12 addhuvaṃ13 sarīraṃ udaye mā pamādaṃ14 carassu dhammaṃ. 1586. Kasiṇā paṭhavī15 dhanassa pūrā ekasseva siyā anaññaveyyā,16 tañcāpi17 jahāti18 avītarāgo udaye mā pamādaṃ14 carassu dhammaṃ. 1587. Mātā ca pitā ca bhātaro ca19 bhariyā yāpi dhanena21 hoti kītā, te cāpi20 jahanti aññamaññaṃ udaye mā pamādaṃ14 carassu dhammaṃ.
1 11 mahānubhāvaṃ - Syā. adhipatatī - PTS. 2 12 kathaṃ na devānaṃ - PTS. parijiyyati - Ma. 3 13 nekāyatanappavutto - Syā. adhuvaṃ - Syā. 4 14 katthaṭṭhito - Ma, PTS. pamāda - Ma, Syā, PTS. 5 15 bahunnapānaṃ - Ma, Syā. pathavī - Ma. 6 16 etthaṭṭhito - Ma, PTS. anaññadheyyā - Ma, Syā, PTS. 7 17 uḷāravaṇṇaṃ - Ma. taṃ vāpi - Syā. 8 18 saṅkarattā idhāgato - Ma; jahati - Ma. 19 saṅkaratthāyidhāgato - Syā. mātā pitā ca bhātaro ca bhaginī - Syā. 9 20 saṅkarā - Ma, Syā. tevāpi - Syā. 10 21 yathāssa - Ma, Syā. bhariyā sāmiko sadhanena - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Một Kệ Ngôn
1578. “Chư Thiên không trở nên già giống như loài người. Ở các phần thân thể của họ không có các nếp nhăn. Thưa vị Dạ-xoa có đại oai lực, thiếp hỏi ngài, cơ thể thân xác của chư Thiên là như thế nào?”
1579. “Chư Thiên không trở nên già giống như loài người. Ở các phần thân thể của họ không có các nếp nhăn. Sắc đẹp thiên thần và của cải sung túc của họ càng nhiều hơn thêm nữa theo từng ngày một.”
1580. “Các hạng người ở nơi này sợ hãi điều gì? Và con đường nào (đi đến cõi trời) đã được các ngoại giáo nói đến. Thưa vị Dạ-xoa có đại oai lực, thiếp hỏi ngài, đứng ở nơi nào thì không sợ hãi thế giới khác?”
1581. “Người nào gìn giữ lời nói và ý nghĩ một cách đúng đắn, không làm các việc ác bằng thân, sống ở ngôi nhà có nhiều cơm ăn và nước uống, là người có niềm tin, nhu thuận, có sự san sẻ, rộng lượng, là người hào phóng, nói năng tử tế, có lời nói mềm mỏng, người (có những đức tính như thế) đứng ở nơi này thì không sợ hãi thế giới khác.”
1582. “Thưa vị Dạ-xoa, ngài chỉ dạy thiếp giống như người mẹ, giống như người cha (chỉ dạy con cái). Hỡi vị có sắc đẹp nổi bật, thiếp xin hỏi ngài. Hỡi bậc vô cùng cao thượng, ngài là ai?”
1583. “Này mỹ nữ, ta là Udaya. Do đã có lời hứa hẹn nên ta đi đến nơi này. Sau khi đã nói với nàng thì ta ra đi. Ta đã tháo gỡ xong lời hứa hẹn với nàng.”
1584. “Nếu ngài quả là Udaya, và ngài đi đến nơi này do đã có lời hứa hẹn. Thưa Thiên tử, ngài hãy chỉ dạy thiếp theo cách nào để có được sự gặp gỡ lại nữa.”
1585. “Cuộc sống thoáng qua giống y như phút chốc. Không có sự tồn tại bền vững, các chúng sanh chết đi, cơ thể bị tàn tạ, không trường tồn. Này nàng Udayā, nàng chớ xao lãng, hãy thực hành thiện pháp.
1586. Nếu toàn bộ trái đất được chứa đầy tài sản chỉ thuộc về một người, không phụ thuộc vào người nào khác, và ngay cả kẻ có tham ái chưa được xa lìa rồi cũng phải rời bỏ nó. Này nàng Udayā, nàng chớ xao lãng, hãy thực hành thiện pháp.
1587. Mẹ, cha, và anh em trai, luôn cả người vợ được mua về bằng tài sản, bọn họ rồi cũng lìa bỏ, lần lượt từng người một. Này nàng Udayā, nàng chớ xao lãng, hãy thực hành thiện pháp.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Ekādasakanipāto
1588. Kāyo parabhojananti ñatvā 1 saṃsāre sugatī ca duggatī ca, 2 ittaravāsoti jāniyā 3 udaye mā pamādaṃ 4 carassu dhammaṃ.
1589. Sādhu bhāsatayaṃ 5 yakkho appaṃ maccāna jīvitaṃ, kasirañca parittañca tañca dukkhena saṃyutaṃ, sāhaṃ ekā pabbajissāmi hitvā kāsiṃ surundhanan ”ti. 4. Udayajātakaṃ.
1590. Mitto mittassa pānīyaṃ adinnaṃ paribhuñjisaṃ, tena pacchā vijigucchiṃ taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā, mā puna akaraṃ pāpaṃ tasmā pabbajito ahaṃ.
1591. Paradārañca disvāna chando me adapajjatha, 6 tena pacchā vijigucchiṃ taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā, mā puna akaraṃ pāpaṃ tasmā pabbajito ahaṃ.
1592. Pitaramme mahārāja corā agaṇhuṃ7 kānane, tesāhaṃ pucchito jānaṃ aññathā naṃ viyākariṃ.
1593. Tena pacchā vijigucchiṃ taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā, mā puna akaraṃ pāpaṃ tasmā pabbajito ahaṃ.
1594. Pāṇātipātamakaruṃ somayāge upaṭṭhite, tesāhaṃ samanuññāsiṃ tena pacchā vijigucchiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā mā puna akaraṃ pāpaṃ, tasmā pabbajito ahaṃ.
1595. Surāmerayamadhukā8 ye janā paṭhamāsu no, bahunnate9 anatthāya majjapānamakappayuṃ, tesāhaṃ samanuññāsiṃ tena pacchā vijigucchiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā mā puna akaraṃ pāpaṃ, tasmā pabbajito ahaṃ.
1596. Dhiratthu subahū kāme10 duggandhe bahukaṇṭake, ye ahaṃ patisevanto na labhiṃ11 tādisaṃ sukhaṃ.
1597. Mahassādā sukhā kāmā natthi kāmaparaṃ12 sukhaṃ, ye kāme patisevanti saggaṃ te upapajjare.
1 7 viditvā - Syā. agaṇhu - Ma, Syā. 2 8 sugatiñca duggatiñca - Ma. surāmerayamādhukā - Ma. 3 9 jāniyāna - Ma; jānitvā - Syā. bahūnaṃ te - Ma; 4 pamāda - Ma, Syā, PTS. bahunnaṃ te - Syā, PTS. 5 10 bhāsatiyaṃ - Ma; dhiratthusu bahukāme - Syā. 11 bhāsati yaṃ - Syā. nālabhiṃ - Ma, Syā. 6 12 upapajjatha - Syā. kāmā paraṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Một Kệ Ngôn
1588. Sau khi biết rằng thân này là bữa ăn cho các chúng sanh khác, nhàn cảnh và khổ cảnh trong sự luân hồi có cuộc sống ngắn ngủi do sự mất mát, này nàng Udayā, nàng chớ xao lãng, hãy thực hành thiện pháp.”
1589. “Vị Dạ-xoa này nói khéo léo. Đời sống của loài người là ít ỏi, khó khăn, và nhỏ nhoi; điều ấy là gắn liền với khổ đau. Thiếp đây, một mình, sẽ xuất gia, sau khi từ bỏ xứ sở Kāsi và thành phố Surundhana.” 4. Bổn Sanh Đức Vua Udaya. [458]
1590. “Là bạn bè, mà tôi đã thọ dụng nước uống của người bạn theo lối trộm cắp; vì thế, về sau này tôi đã ghê tởm việc ác ấy do tôi đã gây ra. (Nghĩ rằng:) ‘Ta chớ có làm việc ác nữa;’ do đó, tôi đã xuất gia.”
1591. “Sau khi nhìn thấy vợ của người khác, dục vọng của tôi đã sanh khởi; vì thế, về sau này tôi đã ghê tởm việc ác ấy do tôi đã gây ra. (Nghĩ rằng:) ‘Ta chớ có làm việc ác nữa;’ do đó, tôi đã xuất gia.”
1592. “Tâu đại vương, bọn cướp ở trong rừng đã bắt giữ cha của tôi. Tôi đã bị bọn chúng hỏi, trong khi tôi biết, tôi đã trả lời về cha tôi theo cách khác.
1593. Vì thế, về sau này tôi đã ghê tởm việc ác ấy do tôi đã gây ra. (Nghĩ rằng:) ‘Ta chớ có làm việc ác nữa;’ do đó, tôi đã xuất gia.”
1594. “Họ đã gây nên việc giết hại mạng sống khi cuộc tế lễ Soma đã đến gần. Tôi đã cho phép họ; vì thế, về sau này tôi đã ghê tởm việc ác ấy do tôi đã gây ra. (Nghĩ rằng:) ‘Ta chớ có làm việc ác nữa;’ do đó, tôi đã xuất gia.”
1595. “Những người dân ở trong làng của chúng tôi trước đây đã cho rằng rượu và chất lên men là mật ngọt. Bọn họ đã sắp đặt nước uống có chất say không vì sự lợi ích cho nhiều người. Tôi đã cho phép họ; vì thế, về sau này tôi đã ghê tởm việc ác ấy do tôi đã gây ra. (Nghĩ rằng:) ‘Ta chớ có làm việc ác nữa;’ do đó, tôi đã xuất gia.”
1596. “Thật xấu hổ thay, trong khi đeo đuổi quá nhiều các dục, với các mùi hương khó chịu và có nhiều gai nhọn, trẫm đã không đạt được an lạc như thế ấy.”
1597. “Các dục là hạnh phúc, có khoái lạc lớn lao, không có hạnh phúc nào sánh bằng dục. Những người nào đeo đuổi các dục, những người ấy sanh về cõi trời.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Ekādasakanipāto
1598. Appassādā dukhā 1 kāmā natthi kāmāparaṃ 2 dukhaṃ, 3 ye kāme patisevanti nirayaṃ te upapajjare.
1599. Asī 4 yathā sunisito nettiṃsova 5 supāyiko, sattīva urasī 6 khitto 7 kāmā dukkhatarā tato.
1600. Aṅgārānaṃva jalitaṃ kāsuṃ sādhikaporisaṃ, phālaṃva divasaṃ tattaṃ 8 kāmā dukkhatarā tato.
1601. Visaṃ yathā halāhalaṃ telamukkaṭṭhitaṃ 9 yathā, tambaloha 10vilīnaṃva kāmā dukkhatarā tato ”ti. 5. Pānīyajātakaṃ.
1602. Mittāmaccaparibbūḷhaṃ 11 ahaṃ vande rathesabhaṃ, 12 pabbajissaṃ mahārāja13 taṃ devo anumaññatu.
1603. Sace te ūnaṃ kāmehi ahaṃ paripūrayāmi te, yo taṃ hiṃsati vāremi mā pabbaji14 yudhañjaya.15
1604. Na catthi16 ūnaṃ kāmehi hiṃsitā17 me na vijjati, dīpañca kātum18icchāmi yaṃ jarā nābhikīrati.
1605. Putto vā pitaraṃ yāce pitā vā puttamorasaṃ, negamo yācate19 tāta mā pabbaji14 yudhañjaya. 15
1606. Mā maṃ tāta20 nivāresi21 pabbajantaṃ rathesabha, māhaṃ kāmehi sammatto jarāya vasamanvagu.22
1607. Ahaṃ taṃ tāta yācāmi ahaṃ putta nivāraye, cirantaṃ23 daṭṭhumicchāmi mā pabbaji14 yudhañjaya. 15
1608. Ussāvova tiṇaggamhi suriyassuggamanaṃ24 pati, evamāyu manussānaṃ mā maṃ amma nivāraye.25
1 13 dukkhā - PTS. pabbajissāmahaṃ rāja - Ma, Syā. 2 14 kāmā paraṃ - Ma, Syā; pabbaja - Ma; pabbajja - Syā. 15 kāmaparaṃ - PTS. yudhañcaya - Ma; 3 dukkhaṃ - Syā. yuvañjaya - PTS. 4 16 asi - Syā, PTS. matthi - Ma, Syā, PTS. 5 17 nettisova - Syā. hiṃsanto - Syā. 6 18 urasi - Ma. kattum - Syā. 7 19 khittā - Ma, Syā. taṃ yāce - Ma. 8 20 divasaṃtattaṃ - Ma, PTS; deva - Ma, PTS. 21 divasantattaṃ - Syā. nivārehi - Ma. 9 22 telaṃ pakkuthitaṃ - Ma; vasamanvagū - Ma, Syā, PTS. 23 telaṃ pakkuṭṭhitaṃ - Syā. ciraṃ taṃ - Ma, Syā; 10 tambalohaṃ - Syā. ciran taṃ - PTS. 11 24 paribyūḷhaṃ - Ma, Syā. sūriyuggamanaṃ - Ma. 12 25 rathesabha - Syā. nivāraya - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Một Kệ Ngôn
1598. “Các dục là khổ đau, có khoái lạc ít ỏi, không có khổ đau nào sánh bằng dục. Những người nào đeo đuổi các dục, những người ấy sanh về địa ngục.
1599. Giống như thanh kiếm khéo được mài sắc cạnh, tựa như cây gươm là vật dễ làm đổ máu, ví như cây thương đã đâm vào lồng ngực, các dục còn khổ đau hơn thế nữa.
1600. Tựa như hố than sâu quá thân người đã được đốt cháy, tựa như lưỡi cày đã được đốt nóng trọn ngày, các dục còn khổ đau hơn thế nữa.
1601. Giống như thuốc độc cực mạnh, giống như dầu đã được đun sôi, tựa như đồng đỏ đã được nung chảy, các dục còn khổ đau hơn thế nữa.” 5. Bổn Sanh Nước Uống Được. [459]
1602. “Con xin đảnh lễ đấng quân vương được tháp tùng bởi các thân hữu và các quan đại thần. Tâu đại vương, con sẽ xuất gia, xin bệ hạ chấp thuận điều ấy.”
1603. “Nếu có sự thiếu thốn cho con về các dục, trẫm bổ sung đầy đủ cho con. Người nào hãm hại con, trẫm ngăn chặn. Này Yudhañjaya, con chớ xuất gia.”
1604. “Không có việc thiếu thốn về các dục đối với con, người hãm hại con không có. Nhưng con muốn tạo ra hòn đảo để tuổi già không hoảng loạn.”
1605. Người con trai cầu xin người cha, rồi người cha yêu cầu người con trai ruột rằng: “Con thương, cư dân trong thành phố cầu xin con rằng: ‘Thưa Yudhañjaya, xin ngài chớ xuất gia.’”
1606. “Cha thương, xin cha chớ ngăn cản con xuất gia. Tâu quân vương, xin chớ để con bị đắm say các dục và rơi vào quyền lực của sự già.”
1607. “Con thương, mẹ cầu xin con. Này con trai, mẹ cản ngăn con. Mẹ muốn nhìn thấy con mãi mãi. Này Yudhañjaya, con chớ xuất gia.”
1608. “Ví như hạt sương ở đầu cọng cỏ rơi xuống khi mặt trời mọc lên, tuổi thọ của loài người là tương tự. Thưa mẹ, xin mẹ chớ ngăn cản con.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Ekādasakanipāto
1609. Taramāno 1 imaṃ yānaṃ āropetu rathesabha, mā me mātā tarantassa antarāyakarā ahu.
1610. Abhidhāvatha bhaddante suññaṃ hessati rammakaṃ, yudhañjayo 2 anuññāto sabbadattena rājinā.
1611. Yohu seṭṭho sahassassa 3 yuvā kañcanasannibho, soyaṃ kumāro pabbajito kāsāyavasano balī.
1612. Ubho kumārā pabbajitā yudhañjayo2 yudhiṭṭhilo, pahāya mātāpitaro saṅkaṃ 4 chetvāna maccuno ”ti. 6. Yudhañjayajātakaṃ. 5
1613. Etha lakkhaṇa sītā ca ubho otarathodakaṃ, evāyaṃ bharato āha rājā dasaratho mato.
1614. Kena rāmappabhāvena 6 socitabbaṃ na socasi, pitaraṃ kālakataṃ sutvā na taṃ pasahate dukhaṃ.
1615. Yaṃ na sakkā pāletuṃ 7 posena lapatā bahu, 8 sa kissa viññū medhāvī attānamupatāpaye.
1616. Daharā ca hi ye vuddhā 9 ye bālā ye ca paṇḍitā, aḍḍhā ceva daḷiddā ca10 sabbe maccuparāyaṇā.11
1617. Phalānamiva pakkānaṃ niccaṃ papatanā12 bhayaṃ, evaṃ jātāna maccānaṃ niccaṃ13 maraṇato bhayaṃ.
1618. Sāyameke na dissanti pāto diṭṭhā bahujjanā,14 pāto eke na dissanti sāyaṃ diṭṭhā bahujjanā.14
1619. Paridevayamāno ce kañcidatthaṃ15 udabbahe, sammūḷho hiṃsamattānaṃ kayirā cetaṃ16 vicakkhaṇo.
1620. Kiso17 vivaṇṇo bhavati hiṃsamattānamattanā,18 na tena petā pālenti niratthā paridevanā.
1 10 taramānā - PTS. aḍḍhā ceva daliddā ca - Ma, PTS; 2 yudhañcayo - Ma; addhā ceva daliddā ca - Syā. 11 yuvañjayo - PTS. maccuparāyanā - Syā, PTS. 3 12 manussānaṃ - Syā. patanato - Ma, Syā. 4 13 saṅgaṃ - Ma, Syā, PTS. nicca - Ma. 5 14 yudhañcayajātakaṃ - Ma; bahū janā - Syā. 15 yuvañjayajātakaṃ - PTS. kiñcidatthaṃ - Ma, Syā. 6 16 rāma pabhāvena - Syā. kayirā taṃ - Ma, Syā; 7 nipāletuṃ - Ma; naṃ pāletuṃ - Syā. kayira c’ enaṃ - PTS. 8 17 lapataṃ bahuṃ - Ma, Syā, PTS. kīso - Syā. 9 18 hi vuddhā ca - Ma; hi ye vuḍḍhā - Syā. attano - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Một Kệ Ngôn
1609. Trong khi con ra đi, tâu quân vương, xin cha hãy cho người nâng chiếc kiệu của mẹ lên. Xin chớ để mẹ là người tạo ra sự chướng ngại cho con trong khi con ra đi.”
1610. “Các ngươi hãy đi nhanh. Chúc con may mắn! Thành Rammaka sẽ trở nên trống vắng. Yudhañjaya đã được đức vua Sabbadatta cho phép.
1611. Người nào, đã là chàng trai trẻ đứng đầu trong số một ngàn người, tương tự như là vàng, người ấy, vị hoàng tử dũng mãnh này, đã xuất gia, khoác y phục màu ca-sa.”
1612. “Cả hai vị hoàng tử Yudhañjaya và Yudhiṭṭhila đã xuất gia, sau khi lìa bỏ mẹ cha, sau khi đã cắt đứt sợi dây xích của Thần Chết.” 6. Bổn Sanh Thái Tử Yudhañjaya. [460]
1613. “Này Lakkhaṇa và Sītā, hai em hãy đến. Cả hai hãy lội xuống nước. Bharata này đã nói như vầy: ‘Phụ vương Dasaratha đã băng hà.’”
1614. “Thưa anh Rāma, do năng lực gì mà anh không sầu muộn về việc đáng bị sầu muộn? Sau khi nghe tin cha mất, khổ đau không chế ngự được anh.”
1615. “Vật mà con người, trong khi khóc lóc thật nhiều, mà vẫn không thể bảo tồn được, vậy thì vị có sự hiểu biết, thông minh, tại sao lại bực bội bản thân?
1616. Bởi vì những đứa trẻ con và những người lớn tuổi, những kẻ ngu si và những vị sáng suốt, những người giàu sang luôn cả những người nghèo khó, tất cả đều có sự chết là nơi cuối cùng. 1
1617. Giống như đối với những trái cây đã chín, hiểm họa do việc rơi rụng là thường xuyên, tương tự như vậy, đối với những con người đã được sanh ra, hiểm họa về cái chết là thường xuyên.
1618. Nhiều người được nhìn thấy vào buổi sáng, thì một số không còn được nhìn thấy vào buổi tối. Nhiều người được nhìn thấy vào buổi tối, thì một số không còn được nhìn thấy vào sáng (hôm sau).
1619. Nếu trong khi than vãn, trong khi hành hạ bản thân, kẻ bị mê muội có thể tạo ra việc lợi ích nào đó, thì người khôn ngoan cũng nên làm điều ấy.
1620. Trong khi tự mình hãm hại mình, (người này) trở nên gầy ốm, xuống sắc, những người đã quá vãng không được trợ giúp do việc làm ấy; sự than vãn là không có lợi ích.
1 Các câu kệ 1616, 1617, 1619, và 1620 tương tự các câu kệ 581, 579, 586, và 588 của tập Kinh Suttanipātapāḷi - Kinh Tập (TTPV tập 29, các trang 182-185).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Ekādasakanipāto
1621. Yathāsaraṇamādittaṃ vārinā parinibbaye, 1 evampi dhīro sutavā medhāvī paṇḍito naro, khippamuppatitaṃ sokaṃ vāto tūlaṃva dhaṃsaye.
1622. Ekova macco 2 acceti ekova jāyate kule, saññoga 3paramātveva sambhogā sabbapāṇinaṃ.
1623. Tasmā hi dhīrassa bahussutassa sampassato lokamimaṃ parañca, aññāya dhammaṃ hadayaṃ manañca sokā mahantāpi na tāpayanti.
1624. Sohaṃ dassañca bhokkhañca 4 bharissāmi 5 ca ñātake, sesaṃ sampālayissāmi 6 kiccametaṃ 7 vijānato.
1625. Dasa vassasahassāni saṭṭhivassasatāni ca, kambugīvo mahābāhu rāmo rajjamakārayī ”ti. 7. Dasarathajātakaṃ.
1626. Jānanto no mahārāja tava sīlaṃ janādhipo, ime kumāre pūjento na taṃ kenaci maññatha.
1627. Tiṭṭhante no mahārāje ādu 8 deve divaṃgate, ñātī naṃ 9 samanumaññiṃsu10 sampassaṃ atthamattano.
1628. Kena saṃvaravattena sañjāte adhitiṭṭhasi,11 kena taṃ nātivattanti ñātisaṅghā samāgatā.
1629. Na rājaputta usuyyāmi12 samaṇānaṃ mahesinaṃ, sakkaccaṃ te namassāmi pāde vandāmi tādinaṃ.
1630. Te maṃ dhammaguṇe yuttaṃ sussūsamanusuyyakaṃ, samaṇā samanusāsanti13 isī dhammaguṇe14 ratā.
1631. Tesāhaṃ vacanaṃ sutvā samaṇānaṃ mahesinaṃ, na kiñci atimaññāmi dhamme me nirato mano.
1632. Hatthāruhā15 aṇīkaṭṭhā rathikā pattikārikā,16 tesaṃ17 nappaṭibandhāmi nibaddhaṃ18 bhattavetanaṃ.
1 10 vārināva nibbāpaye - Syā. samanuññiṃsu - Ma. 2 11 macco ekova - Ma. abhitiṭṭhasi - Ma, Syā. 3 12 saṃyoga - Ma, Syā. usūyāmi - Ma. 4 13 sohaṃ yasañca bhogañca - Ma, Syā. manusāsanti - Ma; anusāsanti - PTS. 5 14 bhariyāpi - Syā. isidhammaguṇe - Syā. 6 15 sesañca pālayissāmi - Ma. hatthārohā - Ma, Syā. 7 16 kiccamevaṃ - PTS. pattikārakā - Ma, Syā. 8 17 ādū - Syā. tesu - PTS. 9 18 taṃ - Ma, Syā, PTS. niviṭṭhaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Một Kệ Ngôn
1621. Giống như người có thể dùng nước dập tắt chỗ trú ngụ bị đốt cháy, cũng tương tự như thế, người sáng trí, có kiến thức, thông minh, sáng suốt, có thể mau chóng xua tan sự sầu muộn đã được sanh khởi, tựa như làn gió thổi bay sợi bông gòn. 1
1622. Khi một người chết đi, liền có một người khác sanh ra trong gia tộc. Theo ý nghĩa tuyệt đối của sự liên kết với nhau, có sự thọ hưởng chung giữa các chúng sanh với nhau.
1623. Chính vì thế, đối với vị thông minh, có nhiều kiến thức, trong khi xem xét một cách đúng đắn về đời này và đời sau, sau khi hiểu thông quy luật, thì các nỗi sầu muộn mặc dầu lớn lao, cũng không làm cho tâm và ý của vị ấy bị bực bội.
1624. Ta đây sẽ ban phát, sẽ nuôi dưỡng, và sẽ bảo bọc các thân quyến, ta sẽ bảo vệ số còn lại; việc này là phận sự của người có nhận thức.”
1625. Đức vua Rāma, với cổ có ba ngấn (tướng may mắn) và cánh tay to lớn, đã trị vì vương quốc mười sáu ngàn năm. 7. Bổn Sanh Đại Vương Dasaratha. [461]
1626. “Tâu đại vương, phải chăng vua cha biết về giới hạnh của đại vương, (bởi vì) trong khi tôn vinh các vị hoàng tử này, vua cha đã không nghĩ đến đại vương với bất cứ món quà gì?
1627. Tâu đại vương, phải chăng trong khi vua cha đang còn tại tiền hay khi đã quy tiên, trong khi xem xét lợi ích của bản thân, (vua cha biết rằng) các thân quyến đã chấp thuận đại vương?
1628. Này Saṃvara, với giới hạnh gì mà đại vương được đứng trên các hoàng tử sanh cùng gia tộc? Vì sao toàn thể thân quyến đã tụ hội lại mà không phản đối đại vương?”
1629. “Thưa hoàng huynh, trẫm không ganh tỵ với các Sa-môn, với các bậc đại ẩn sĩ. Trẫm trân trọng cúi chào các vị ấy. Trẫm đảnh lễ hai bàn chân của các bậc có đức hạnh như thế ấy.
1630. (Sau khi biết) trẫm là người gắn liền với công lý và đạo đức, có sự mong muốn lắng nghe và là người không ganh tỵ, các vị Sa-môn ấy chỉ dạy cho trẫm; các bậc ẩn sĩ ưa chuộng công lý và đạo đức.
1631. Sau khi lắng nghe lời nói của các vị Sa-môn và các bậc đại ẩn sĩ, trẫm không xem thường bất cứ điều gì; tâm ý của trẫm thích thú ở lời giảng dạy.
1632. Các viên quản tượng, các ngự lâm quân, các xa binh, và các bộ binh, trẫm không bạc đãi họ; thực phẩm và lương bổng được cấp đều đặn.
1 Câu kệ 1621 tương tự câu kệ 594 của Sđd. trang 185.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Ekādasakanipāto
1633. Mahāmattā ca me atthi mantino paricārakā, 1 bārāṇasiṃ voharanti bahumaṃsa 2surodakaṃ.
1634. Athopi vāṇijā phītā nānā raṭṭhehi 3 āgatā, tesu me vihitā rakkhā evaṃ jānāhuposatha.
1635. Dhammena kira ñātīnaṃ rajjaṃ kārehi saṃvara, medhāvī paṇḍito cāpi 4 athopi ñātīnaṃ hito.
1636. Taṃ taṃ ñāti paribbūḷhaṃ 5 nānāratanamocitaṃ, amittā nappasahanti indaṃva asurādhipo ”ti. 8. Saṃvarajātakaṃ.
1637. Ummujjanti nimujjanti manussā khuranāsikā, suppārakaṃ taṃ pucchāma samuddo katamo ayaṃ.
1638. Bharukacchā 6 payātānaṃ vāṇijānaṃ dhanesinaṃ, nāvāya vippanaṭṭhāya khuramālīti vuccati.
1639. Yathā aggiva suriyo va7 samuddo patidissati,8 suppārakaṃ taṃ pucchāma samuddo katamo ayaṃ.
1640. Bharukacchā6 payātānaṃ vāṇijānaṃ dhanesinaṃ, nāvāya vippanaṭṭhāya aggimālīti vuccati.
1641. Yathā dadhiṃva khīraṃva9 samuddo patidissati,8 suppārakaṃ taṃ pucchāma samuddo katamo ayaṃ.
1642. Bharukacchā6 payātānaṃ vāṇijānaṃ dhanesinaṃ, nāvāya vippanaṭṭhāya dadhimālīti vuccati.
1643. Yathā kusova sassova10 samuddo patidissati,8 suppārakaṃ taṃ pucchāma samuddo katamo ayaṃ.
1644. Bharukacchā6 payātānaṃ vāṇijānaṃ dhanesinaṃ, nāvāya vippanaṭṭhāya kusamālīti vuccati.
1 7 paricārikā - Syā. aggīva suriyova - Ma, PTS; 2 bahumaṃsaṃ - Syā. aggi suriyo ca - Syā. 3 8 nānāraṭṭhāto - PTS. paṭidissati - Ma, Syā. 4 9 cāsi - Ma, Syā. dadhīva khīraṃva - Ma; 5 ñātiparibyūḷhaṃ - Ma, Syā. dadhi ca khīrañca - Syā. 6 10 kurukacchā - Ma. kuso ca sasso ca - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Một Kệ Ngôn
1633. Và trẫm có các quan đại thần, các vị cố vấn, và các người hầu cận. Người ta đồn rằng thành Bārāṇasī là có nhiều thịt, rượu, và nước.
1634. Rồi các thương buôn giàu có từ nhiều đất nước khác nhau cũng đã đi đến. Các sự bảo vệ đã được trẫm bố trí cho họ. Này hoàng huynh Uposatha, xin hoàng huynh hãy nhận biết như thế.”
1635. “Này Saṃvara, nói theo sự công bằng đối với các thân quyến, thì phải để em cai trị vương quốc. Em thông minh, sáng suốt, và còn là người có lợi ích cho các thân quyến nữa.
1636. Với các đức tánh ấy, em được tùy tùng bởi các thân quyến, được tích lũy nhiều loại châu báu, các kẻ thù không chế ngự được em, tựa như chúa tể của loài A-tu-la không chế ngự được vị thần Inda.” 8. Bổn Sanh Đức Vua Saṃvara. [462]
1637. “Những con người có mũi như dao cạo nổi lên, lặn xuống. Chúng tôi hỏi Suppāraka về điều ấy rằng: ‘Biển này là biển nào?’”
1638. “Con tàu của các thương buôn tầm cầu tài sản xuất phát từ bến Bharukaccha đã bị lạc hướng, và đi đến vùng biển gọi là Khuramālī (Biển Dao Cạo).”
1639. “Biển cả được thấy giống như là ngọn lửa, tương tự như mặt trời. Chúng tôi hỏi Suppāraka về điều ấy rằng: ‘Biển này là biển nào?’”
1640. “Con tàu của các thương buôn tầm cầu tài sản xuất phát từ bến Bharukaccha đã bị lạc hướng, và đi đến vùng biển gọi là Aggimālī (Biển Lửa).”
1641. “Biển cả được thấy giống như là sữa chua, tương tự như sữa tươi. Chúng tôi hỏi Suppāraka về điều ấy rằng: ‘Biển này là biển nào?’”
1642. “Con tàu của các thương buôn tầm cầu tài sản xuất phát từ bến Bharukaccha đã bị lạc hướng, và đi đến vùng biển gọi là Dadhimālī (Biển Sữa Chua).”
1643. “Biển cả được thấy giống như là trảng cỏ kusa, tương tự như bãi ngô. Chúng tôi hỏi Suppāraka về điều ấy rằng: ‘Biển này là biển nào?’”
1644. “Con tàu của các thương buôn tầm cầu tài sản xuất phát từ bến Bharukaccha đã bị lạc hướng, và đi đến vùng biển gọi là Kusamālī (Biển Cỏ Kusa).”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Ekādasakanipāto
1645. Yathā naḷova velūva 1 samuddo patidissati, 2 suppārakaṃ taṃ pucchāma samuddo katamo ayaṃ.
1646. Bharukacchā 3 payātānaṃ vāṇijānaṃ dhanesinaṃ, nāvāya vippanaṭṭhāya naḷamālīti vuccati.
1647. Mahābhayo 4 bhiṃsanako samuddo 5 suyyatamānuso,6 yathā sobbho papātova samuddo patidissati,2 suppārakaṃ taṃ pucchāma samuddo katamo ayaṃ.
1648. Bharukacchā3 payātānaṃ vāṇijānaṃ dhanesinaṃ, nāvāya vippanaṭṭhāya vaḷavāmukhīti7 vuccati.
1649. Yato sarāmi attānaṃ yato pattosmi viññutaṃ, nābhijānāmi sañcicca ekapāṇampi hiṃsitaṃ, etena saccavajjena sotthiṃ nāvā nivattatū ”ti. 9. Suppārakajātakaṃ.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Siri mātusuposaka nāgavaro puna juṇha adhamma mudayavaro, atha pāṇīyudhañjayako ca dasa ratha saṃvara pāragatena navā ”ti.
Ekādasakanipāto niṭṭhito.
--ooOoo--
1 naḷova veḷūva - Ma. 2 paṭidissati - Ma, Syā. 3 6 7 kurukacchā - Ma. suyyatimānuso - Ma; baḷavāmukhīti - Ma; 4 mahabbhayo - Ma, Syā. suyyati mānuso - Syā; balavāmukhīti - Syā; 5 saddo - Ma, Syā. suyyat’ amānuso - PTS. vaḷabhāmukhīti - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Một Kệ Ngôn
1645. “Biển cả được thấy giống như là bãi sậy, tương tự như rừng tre. Chúng tôi hỏi Suppāraka về điều ấy rằng: ‘Biển này là biển nào?’”
1646. “Con tàu của các thương buôn tầm cầu tài sản xuất phát từ bến Bharukaccha đã bị lạc hướng, và đi đến vùng biển gọi là Naḷamālī (Biển Cây Sậy).”
1647. “Có âm thanh với sự sợ hãi khủng khiếp, làm cho kinh hoàng, được nghe như là của phi nhân. Biển cả được thấy giống như là cái hố nước, tương tự như vực thẳm. Chúng tôi hỏi Suppāraka về điều ấy rằng: ‘Biển này là biển nào?’”
1648. “Con tàu của các thương buôn tầm cầu tài sản xuất phát từ bến Bharukaccha đã bị lạc hướng, và đi đến vùng biển gọi là Vaḷavāmukhī (Biển Mõm Ngựa Cái).
1649. Từ khi tôi nhớ về bản thân, từ khi tôi đạt được sự hiểu biết, tôi biết chắc rằng không một sinh mạng nào đã bị tôi hãm hại một cách cố tình; do lời nói chân thật này, mong rằng chiếc tàu hãy quay trở về một cách bình yên.” 9. Bổn Sanh Vị Suppāraka. [463]
*****
TÓM LƯỢC NHÓM NÀY
Chuyện con voi vinh quang là người phụng dưỡng mẹ, thêm chuyện vị Juṇha, kẻ Adhamma (Phi Pháp), đức vua Udaya, rồi nước uống được, thái tử Yudhañjaya, và đại vương Dasaratha, đức vua Saṃvara, với vị đã đi đến bờ kia, là chín.
Nhóm Mười Một Kệ Ngôn được chấm dứt.
--ooOoo--
XII. DVĀDASAKANIPĀTO 1650. Khuddānaṃ 1 lahucittānaṃ akataññūna dūbhinaṃ, 2 nādevasatto puriso ṭhīnaṃ saddhātumarahati.
1651. Na tā pajānanti kataṃ na kiccaṃ na mātaraṃ pitaraṃ bhātaraṃ vā, anariyā samatikkantadhammā sasseva cittassa vasaṃ vajanti.
1652. Cirānuvuttampi 3 piyaṃ manāpaṃ anukampaṃ 4 pāṇasamampi santaṃ, 5 āvāsu kiccesu ca naṃ jahanti tasmāhamitthīnaṃ na vissasāmi.
1653. Thīnañhi cittaṃ yathā vānarassa kannappakannaṃ yathā rukkhachāyā, calācalaṃ hadayaṃ itthiyānaṃ cakkassa nemi viya parivattati.
1654. Yadā tā passanti samekkhamānā ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ, saṇhāhi vācāhi nayanti menaṃ6 kambojakā jalajeneva assaṃ.
1655. Yadā na passanti samekkhamānā ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ, samantato naṃ parivajjayanti tiṇṇo nadīpāragatova kullaṃ
1656. Silesūpamā sikhiriva7 sabbabhakkhā tikkhamāyā nadīriva sīghasotā, sevanti hetā piyamappiyañca nāgaṃ8 yathā orakulaṃ9 parañca.
1657. Na tā ekassa na dvinnaṃ āpaṇova pasārito, yo tā mayhanti maññeyya vātaṃ jalena bādhaye.10
1 luddhānaṃ - Ma. 2 6 dubbhinaṃ - Ma, Syā. nayanti-m-etaṃ - PTS. 3 7 cirānuvuṭṭhampi - Ma, Syā; sikhīriva - Syā. 8 cirānuvutthampi - PTS. nāvā - Ma, Syā, PTS. 4 9 anukampakaṃ - Ma, PTS. orakūlaṃ - Ma, Syā, PTS. 5 10 bhattuṃ - Ma. bandhaye - Syā.
XII. NHÓM MƯỜI HAI KỆ NGÔN 1650. “Đối với các nữ nhân là những người nhỏ nhen, có tâm thay đổi, vô ơn, bội bạc, nam nhân, nếu không bị phi nhân xâm nhập, thì không thể nào có niềm tin đối với các nữ nhân.
1651. Các nàng không biết đến ân nghĩa, không biết đến bổn phận, không biết đến mẹ, cha, hay anh em trai. Các nàng không thánh thiện, vượt qua nguyên tắc, và đi theo sự sai khiến của chính tâm mình.
1652. Mặc dầu chàng đã sống chung thời gian dài, chàng đáng yêu, hợp ý, có lòng thương xót, thậm chí chàng còn được xem như là sanh mạng, các nàng vẫn từ bỏ chàng vào những lúc rủi ro và những lúc hữu sự; vì thế, ta không tin tưởng các nữ nhân.
1653. Bởi vì tâm của các nữ nhân giống như tâm của loài khỉ, giống như bóng râm của cây chiếu xuống ở mặt đất lồi lõm, trái tim của các nữ nhân luôn chao đảo, giống như cái vành của bánh xe quay vòng vòng.
1654. Vào lúc các nàng, trong lúc xem xét, nhìn thấy tài sản của người đàn ông có dáng vẻ có thể thâu tóm, các nàng dụ dỗ người ấy bằng những lời nói mềm mỏng, tựa như những người dân xứ Kamboja dụ dỗ con ngựa rừng bằng rong rêu (có bôi mật ong).
1655. Vào lúc các nàng, trong lúc xem xét, không nhìn thấy tài sản của người đàn ông có dáng vẻ có thể thâu tóm, các nàng lánh xa người ấy ở mọi nơi, tựa như người đã vượt qua, đã đi đến bờ bên kia của dòng sông, xa lánh chiếc bè.
1656. Nữ nhân giống như chất kết dính, tựa như ngọn lửa thiêu đốt tất cả. Các nàng có sự lừa phỉnh chóng vánh, tựa như con sông có dòng nước chảy xiết. Bởi vì các nàng ấy hầu hạ người yêu mến lẫn người không yêu mến, giống như con thuyền ghé vào bến đò ở hạ nguồn và ở thượng nguồn.
1657. Các nàng ấy không thuộc về một người, không thuộc về hai người, các nàng ấy tựa như cửa tiệm đã được trưng bày. Kẻ nào nghĩ rằng: ‘Các nàng ấy là thuộc về ta,’ kẻ ấy tưởng như có thể áp chế làn gió bằng cái lưới.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dvādasakanipāto
1658. Yathā nadī ca pantho ca pānāgāraṃ sabhā papā, evaṃ lokitthiyo nāma velā tāsaṃ na vijjati.
1659. Ghatāsanasamāhetā 1 kaṇhasappasirūpamā, gāvo bahi tiṇasseva omasanti varaṃ varaṃ.
1660. Ghatāsanaṃ kuñjariṃ 2 kaṇhasappaṃ muddhābhisittaṃ pamadā 3 ca sabbā, ete naro niccayatto 4 bhajetha tesaṃ have dubbidu sabbabhāvo. 5
1661. Nāccantavaṇṇā 6 na bahūnaṃ 7 kantā na dakkhiṇā pamadā sevitabbā, na parassa bhariyā na dhanassa hetu etitthiyo pañca na sevitabbā ”ti. 1. Cūḷakuṇālajātakaṃ. 8
1662. Kā tvaṃ suddhehi vatthehi aghe vehāsayaṃ ṭhitā, 9 kena tyāssūni10 vattanti kuto taṃ bhayamāgataṃ.
1663. Taveva deva vijite bhaddasāloti maṃ vidū, saṭṭhiṃ11 vassasahassāni tiṭṭhato pūjitassa me.
1664. Kārayantā nagarāni agāre ca disampati, vividhe cāpi pāsāde na mante accamaññisuṃ, yatheva maṃ te pūjesuṃ tatheva tvampi pūjaya.
1665. Tava ahaṃ12 na passāmi thullaṃ13 kāyena te dumaṃ, ārohapariṇāhena14 abhirūposi jātiyā.
1666. Pāsādaṃ kārayissāmi ekatthambhaṃ manoramaṃ, tattha taṃ upanessāmi ciraṃ te yakkha jīvitaṃ.
1667. Evaṃ cittaṃ15 udapādi sarīrena vinābhāvo, puthuso maṃ vikantetvā16 khaṇḍaso avakantatha.
1 ghatāsanasamā etā - Ma, Syā. 2 10 kuñjaraṃ - Ma, Syā, PTS. tyassūni - Syā, PTS. 3 11 pamudā - Syā. saṭṭhi - Ma, Syā. 4 12 niccayato - Ma, Syā. taṃ ivāhaṃ - Ma; 5 saccabhāvo - Syā. tañca ahaṃ - Syā, PTS. 6 13 naccantavaṇṇā - Ma, Syā. thūlaṃ - Ma, Syā. 7 14 na bahūna - Syā. ārohaparināhena - Syā. 8 15 cullakuṇālajātakaṃ - Syā. evaṃ h’ etaṃ - PTS. 9 16 vehāyasaṃ ṭhitā - Ma; vehāyasaṇṭhitā - Syā. vikantitvā - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn
1658. Giống như dòng sông, con đường, quán nước, phòng hội, lều nghỉ chân, các nữ nhân ở thế gian được gọi là như vậy, giới hạn của các nàng ấy không thể biết được.
1659. Thật vậy, các nàng ấy như là ngọn lửa tế thần, tương tự như đầu con rắn độc màu đen, tựa như đàn bò đối với cọng cỏ ở bên lề, chúng chỉ gặm những cọng ngon nhất.
1660. Ngọn lửa tế thần, con voi, rắn độc màu đen, người được làm lễ phong vương, và tất cả các nữ nhân, năm hạng này, người nam thường xuyên thận trọng mới có thể giao thiệp. Thật vậy, mọi ý định của những hạng ấy khó mà biết được.
1661. Không nên thân cận với người nữ có sắc đẹp quá mức, với người nữ được nhiều người yêu thương, với người phụ nữ tài hoa, với nữ nhân là vợ của kẻ khác, với nữ nhân thân cận vì nguyên nhân tài sản; năm hạng nữ nhân này không nên thân cận.” 1. Bổn Sanh Chim Cu Cu Nhỏ. [464]
1662. “Ngài là ai mà đứng ở không trung, trên bầu trời, với y phục tinh khiết? Vì sao các giọt nước mắt của ngài tuôn rơi? Nỗi sợ hãi ấy từ đâu đến?”
1663. “Tâu bệ hạ, ở trong lãnh thổ của bệ hạ, mọi người đã biết rõ tôi là: ‘Bhaddasāla’ (Cây May Mắn). Trong khi tồn tại sáu mươi ngàn năm, tôi đã được họ tôn vinh.
1664. Tâu vị chúa tể một phương, trong khi cho xây dựng các thành phố, các ngôi nhà, và luôn cả các tòa lâu đài đa dạng, họ đã không xúc phạm đến tôi. Họ đã tôn vinh tôi như thế nào, mong rằng bệ hạ cũng hãy tôn vinh tôi y như thế.”
1665. “Trẫm chưa nhìn thấy cây nào như ngài; thân cây của ngài đồ sộ về kích thước, về chiều cao và bề ngang. Ngài là tuyệt vời về chủng loại.
1666. Trẫm sẽ cho làm tòa lâu đài có một cột trụ, làm thích ý. Trẫm sẽ đưa ngài về nơi ấy. Này vị Dạ-xoa, cuộc sống của ngài sẽ được lâu dài.”
1667. “Nếu tâm của bệ hạ đã sanh khởi như vậy, là việc tách rời tôi với thân cây, vậy hãy cắt lìa tôi thành nhiều phần, hãy cắt đứt thành từng khúc.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dvādasakanipāto
1668. Agge ca chetvā majjhe ca pacchā mūlañca chindatha, 1 evaṃ me chijjamānassa na dukkhaṃ maraṇaṃ siyā.
1669. Hatthapādaṃ yathā chinde kaṇṇanāsañca jīvite, 2 tato pacchā siro chinde taṃ dukkhaṃ maraṇaṃ siyā.
1670. Sukhannu khaṇḍaso chinnaṃ 3 bhaddasālavanaspati, 4 kiṃ hetu kiṃ 5 upādāya khaṇḍaso chinnam3 icchasi.
1671. Yañca hetuṃ upādāya hetu 6 dhammūpasaṃhitaṃ, khaṇḍaso chinnam3icchāmi mahārāja suṇohi me.
1672. Ñātī 7 me sukhasaṃvaddhā 8 mama passe nivātajā, tepihaṃ upahiṃseyyaṃ paresaṃ asukhocitaṃ. 9
1673. Cetabbarūpaṃ10 cetesi11 bhaddasālavanaspati,4 hitakāmosi ñātīnaṃ abhayaṃ samma dadāmi te ”ti.12 2. Bhaddasālajātakaṃ.
1674. Kasanti vapanti te janā manujā kammaphalūpajīvino, nayimassa dīpakassa13 bhāgino jambudīpā14 idameva no varaṃ.
1675. Tipañcarattūpagamamhi cando15 vego mahā hohiti16 sāgarassa, uplāpayaṃ17 dīpamimaṃ uḷāraṃ mā vo vadhi18 gacchatha leṇamaññaṃ.
1676. Na jātayaṃ19 sāgaravārivego uppāṭaye17 dīpamimaṃ uḷāraṃ, taṃ me nimittehi bahūhi diṭṭhaṃ mā bhetha kiṃ socatha modathavho.
1 10 pacchā mūlamhi chindatha - Ma, Syā; ceteyyarūpaṃ - Ma, Syā. 11 pacchā mūlaṃ vichindatha - PTS. cetasi - PTS. 2 12 jīvato - Ma, Syā. dammmi teti - Ma, Syā. 3 13 chindaṃ - Syā. raṭṭhassa - PTS. 4 14 vanappati - Ma, Syā. jambūdīpā - Syā. 5 15 kaṃ - PTS. tipañcarattūpagatamhi cande - Ma, Syā. 6 16 hetuṃ - Ma, PTS. hehiti - Ma, Syā. 7 17 ñāti - Syā, PTS. uplavissaṃ - Ma; uplāvassaṃ - Syā. 8 18 sukhasaṃvaḍḍhā - Syā. vadhī - Ma, PTS. 9 19 assa dumocitaṃ - PTS. na jātuyaṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn
1668. Sau khi cắt ở phần ngọn, ở phần giữa, và sau cùng hãy cắt ở phần gốc. Trong khi tôi bị cắt đứt như vậy, thì cái chết có thể là không đau đớn.”
1669. “Giống như chặt đứt bàn tay và bàn chân, rồi lỗ tai và lỗ mũi ở người còn sống, kế đến chặt đứt cái đầu sau cùng; cái chết ấy có thể là đau đớn.
1670. Này thần cây may mắn, này vị chúa tể của khu rừng, phải chăng việc được cắt thành khúc là an toàn? Điều gì là nguyên nhân, liên quan đến điều gì mà ngài lại muốn được cắt thành khúc?”
1671. “Việc tôi muốn được cắt thành khúc là có nguyên nhân, liên quan đến nguyên nhân được gắn liền với thực tế. Tâu đại vương, xin hãy lắng nghe tôi.
1672. Các thân quyến của tôi được phát triển an toàn, được sanh ra yên ổn ở bên cạnh tôi. Tôi lại có thể gây tổn thương đến họ, là việc đem lại sự không an toàn cho những người khác (nếu bị đốn ngã nguyên cây).”
1673. “Này thần cây may mắn, này vị chúa tể của khu rừng, ngài suy nghĩ có vẻ thấu đáo. Ngài có sự mong muốn điều lợi ích cho các thân quyến, thưa ngài, trẫm ban cho ngài sự không sợ hãi.” 2. Bổn Sanh Thần Cây May Mắn. [465]
1674. “Các cư dân ấy cày và gieo hạt. Những người sống nhờ vào kết quả của công việc không phải là những người có phần chia của hòn đảo nhỏ này. Chính nơi này của chúng tôi còn quý báu hơn Jambudīpa.”
1675. “Mặt trăng vào ba hay năm đêm sắp đến, sẽ có một đợt triều lớn của biển cả tràn ngập hòn đảo cao quý này. Cái chết chớ có xảy ra cho quý vị. Quý vị hãy đi đến chỗ nương náu khác.”
1676. “Đợt triều của nước biển được sanh lên này không có thể tràn ngập hòn đảo cao quý này. Điều này đã được ta thấy nhờ vào nhiều điềm báo. Quý vị chớ sợ hãi. Việc gì quý vị sầu muộn? Quý vị hãy vui mừng.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dvādasakanipāto
1677. Pahūtabhakkhaṃ bahu-annapānaṃ pattattha 1 āvāsamimaṃ uḷāraṃ, na vo bhayaṃ paṭipassāmi kiñci āputtaputtehi pamodathavho.
1678. Yo tvevayaṃ 2 dakkhiṇassaṃ disāyaṃ khemanti pakkosati 3 tassa saccaṃ, na uttaro vedi bhayābhayassa mā bhetha kiṃ socatha modathavho.
1679. Yathā ime vippavadanti yakkhā eko bhayaṃ saṃsati khemameko, tadiṅgha mayhaṃ vacanaṃ suṇātha khippaṃ lahuṃ mā vinassimha 4 sabbe.
1680. Sabbe samāgamma karoma nāvaṃ doṇiṃ daḷhaṃ sabbayantūpapannaṃ, sace ayaṃ dakkhiṇo saccamāha moghaṃ paṭikkosati uttaro ayaṃ. 5
1681. Sace vano 6 hohiti7 āpadatthā imañca dīpaṃ na pariccajema, sace ca8 kho uttaro saccamāha moghaṃ paṭikkosati dakkhiṇo ayaṃ,9 tameva nāvaṃ abhiruyha sabbe evaṃ mayaṃ sotthi tāremu10 pāraṃ.
1682. Na ve sugaṇhaṃ paṭhamena seṭṭhaṃ kaniṭṭhamāpāthagataṃ gahetvā, yo cīdha majjhaṃ11 paviceyya gaṇhati save naro seṭṭhamupeti ṭhānaṃ.
1683. Yathāpi te sāgaravārimajjhe sakammunā12 sotthiṃ13 vahiṃsu vāṇijā, anāgatatthaṃ paṭivijjhiyāna appampi nācceti sa bhūripañño.
1 7 patattha - PTS. hehiti - Ma, Syā. 2 8 devoyaṃ - Ma; sace va - PTS. 9 devāyaṃ - Syā. dakkhiṇoyaṃ - Ma, Syā; 3 paṭikkosati - Syā. dakkhiṇ’ āyaṃ - PTS. 4 10 vinasimha - Syā, PTS. taremu - Ma, Syā, PTS. 5 11 uttaroyaṃ - Ma, Syā; tacchaṃ - Ma. 12 uttar’ āyaṃ - PTS. sakammanā - PTS. 6 13 sā ceva no - Ma, Syā, PTS. sotthi - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn
1677. Chỗ trú ngụ này là cao quý, có nhiều thức ăn, có nhiều cơm nước, và đạt được điều lợi ích. Ta không nhìn thấy bất cứ sự sợ hãi nào cho quý vị. Quý vị hãy vui đùa cùng các con cháu.”
1678. “Chính vị thần ở hướng nam tuyên bố về sự thật của điều ấy là ‘an toàn.’ Vị thần hướng bắc đã không biết về sự sợ hãi và không sợ hãi. Quý vị chớ sợ hãi. Việc gì quý vị lại sầu muộn? Quý vị hãy vui mừng.”
1679. “Giống như các Dạ-xoa này tranh cãi nhau, một bên bảo là sợ hãi, một bên bảo là an toàn. Vậy thì quý vị hãy lắng nghe lời nói của tôi. Mong rằng tất cả quý vị chớ bị tiêu hoại một cách mau chóng và chớp nhoáng.
1680. Tất cả chúng ta hãy tụ hội lại và làm chiếc thuyền, chiếc ghe chắc chắn, có đầy đủ tất cả bộ phận di chuyển (cây chèo, bánh lái, v.v...). Nếu vị thần ở hướng nam đã nói sự thật, thì vị thần ở hướng bắc tuyên bố điên rồ.
1681. Con thuyền sẽ thật sự có lợi ích cho chúng ta sau này khi có tai họa sanh khởi, và chúng ta sẽ không rời bỏ hòn đảo này. Và nếu vị thần ở hướng bắc đã nói sự thật, thì vị thần ở hướng nam tuyên bố điên rồ. Tất cả hãy leo lên chính chiếc thuyền ấy, như vậy chúng ta có thể vượt đến bờ kia một cách bình yên.
1682. Thật vật, trong khi không nắm lấy theo người thứ nhất là điều đúng đắn, sau khi nắm lấy việc đi theo quan điểm của người sau, và ở đây, người nào suy xét điều ở giữa rồi nắm lấy, chính người nam ấy đạt đến vị thế tốt nhất.”
1683. “Cũng giống như những người kia ở giữa dòng nước của biển cả, những người thương buôn đã đi đến sự bình yên nhờ vào hành động của bản thân. Sau khi thấu triệt lợi ích ở tương lai, người nào không bỏ qua dầu là việc có tính chất nhỏ nhen, người ấy là vị có trí tuệ uyên bác.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dvādasakanipāto
1684. Bālā ca mohena rasānugiddhā anāgataṃ appaṭivijjhiyatthaṃ, paccuppanne sīdanti atthajāte 1 samuddamajjhe yathā te manussā.
1685. Anāgataṃ paṭikayirātha kiccaṃ mā maṃ kiccaṃ kiccakāle vyadhesi, taṃ tādisaṃ paṭigata 2kiccakāriṃ na taṃ kiccaṃ kiccakāle vyadhetī ”ti. 3 3. Samuddavāṇijajātakaṃ.
1686. Kāmaṃ kāmayamānassa tassa ce taṃ samijjhati, addhā pītimano hoti laddhā macco yadicchati.
1687. Kāmaṃ kāmayamānassa tassa ce taṃ samijjhati, tato naṃ aparaṃ kāme ghamme 4 taṇhaṃva vindati.
1688. Gavaṃva siṅgino siṅgaṃ vaḍḍhamānassa vaḍḍhati, evaṃ mandassa posassa bālassa avijānato, bhiyyo taṇhā pipāsā ca vaḍḍhamānassa vaḍḍhati.
1689. Pathavyā 5 sāliyavakaṃ gavāssaṃ 6 dāsaporisaṃ, datvāpi7 nālamekassa iti vidvā8 samañcare.
1690. Rājā pasayha paṭhaviṃ9 vijetvā10 sasāgarantaṃ mahimāvasanto, oraṃ samuddassa atittarūpo pāraṃ samuddassapi11 patthayetha.12
1691. Yāva anussaraṃ kāme manasā titti nājjhagā, tato nivattā paṭikkamma disvā, te ve tittā13 ye paññāya tittā.
1 7 atthe jāte - PTS. datvā ca - Ma; datvā vā - PTS. 2 8 paṭikata - Ma, Syā, PTS. viddhā - Syā. 3 9 byadhetīti - Ma; pathaviṃ - Ma. 10 byadhesīti - Syā. vijitvā - Ma, Syā. 4 11 dhamme - Ma. samuddassāpi - PTS. 5 12 pathabyā - Ma; paṭhabyā - Syā. patthayeva - Syā. 6 13 gavassa - Ma. te ve sutittā - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn
1684. Và những kẻ ngu tham đắm theo hương vị bởi vì si mê, sau khi không thấu triệt lợi ích trong tương lai, chúng ngồi yên trong hiện tại khi có sanh lên công việc, giống như là những người đàn ông ấy (bị mất mạng) ở giữa biển cả.
1685. Nên làm trước công việc cần làm cho thời vị lai (nghĩ rằng): ‘Mong rằng công việc không làm cho tôi rối loạn vào thời điểm của công việc.’ Vị ấy là người như thế ấy, có sự thực hiện công việc cần phải làm trước thời hạn. Công việc không làm cho vị ấy rối loạn vào thời điểm của công việc.” 3. Bổn Sanh Biển Cả Và Thương Buôn. [466]
1686. “Đối với người ham muốn về dục, nếu điều ấy thành tựu đến người ấy, đương nhiên (người ấy) có ý vui mừng sau khi đã đạt được điều con người ước muốn. 1
1687. Đối với người ham muốn về dục, nếu điều ấy thành tựu đến người ấy, từ đó người ấy có các dục nhiều thêm, tựa như người có cơn khát vào mùa nóng nực.
1688. Tựa như loài bò, khi con bò có sừng phát triển (cơ thể), thì cái sừng của nó cũng phát triển; tương tự như vậy, đối với kẻ đần độn, ngu dốt, không nhận thức, tham ái và sự khao khát phát triển nhiều thêm khi kẻ ấy tăng trưởng (về tuổi tác).
1689. Cho dù đã ban cho ruộng lúa sāli, ruộng lúa mạch, bò, ngựa, nô lệ, và con người ở trên trái đất, cũng vẫn không đủ cho một người; sau khi biết như thế, nên hành xử công bằng.
1690. Vị vua sau khi chiến thắng trái đất bằng vũ lực, trong khi cư ngụ ở phần đất liền có đại dương bao quanh, có dáng vẻ không thỏa mãn bờ bên này của biển cả, thậm chí bờ bên kia của biển cả cũng mong mỏi.
1691. Chừng nào còn tưởng nhớ các dục ở trong tâm, người ấy còn chưa đạt đến sự thỏa mãn. Sau khi nhìn thấy điều bất lợi, từ đó quay trở lại, dừng lại; những người nào đã được thỏa mãn về trí tuệ, những người ấy quả thật đã được thỏa mãn.
1 Giống câu kệ 770 của Suttanipātapāḷi - Kinh Tập (TTPV tập 29, trang 243).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dvādasakanipāto
1692. Paññāya tittinaṃ 1 seṭṭhaṃ na so kāmehi tappati, paññāya tittaṃ purisaṃ taṇhā na kurute vasaṃ.
1693. Apacinetheva kāmāni 2 appicchassa alolupo, samuddamatto puriso na so kāmehi tappati.
1694. Rathakārova cammassa parikantaṃ upāhanaṃ, yaṃ yaṃ cajati 3 kāmānaṃ taṃ taṃ sampajjate sukhaṃ, sabbañce sukhamiccheyya sabbe kāme pariccaje.
1695. Aṭṭha te bhāsitā gāthā sabbā honti sahassiyo, patigaṇha mahābrahme sādhetaṃ tava bhāsitaṃ.
1696. Na me attho sahassehi satehi nahutehi vā, pacchimaṃ bhāsato gāthaṃ kāme me na rato 4 mano.
1697. Bhaddo 5 vatāyaṃ māṇavako sabbalokavidū muni, yo taṇhaṃ 6 dukkhajananiṃ parijānāti paṇḍito ”ti. 4. Kāmajātakaṃ.
1698. Dasa khalu imāni 7 ṭhānāni yāni pubbe akāritvā, 8 sa pacchā manutappati 9 iccāha10 rājā janasandho.
1699. Aladdhā cittaṃ tapati11 pubbe asamudānitaṃ, na pubbe dhanamesissaṃ iti pacchānutappati.
1700. Sakyarūpaṃ pure santaṃ mayā sippaṃ na sikkhitaṃ, kicchā vutti asippassa iti pacchānutappati.
1701. Kūṭavedī pure āsiṃ pisuno12 piṭṭhimaṃsiko, caṇḍo ca pharuso cāsiṃ13 iti pacchānutappati.
1702. Pāṇātipātī pure āsiṃ luddo cāsiṃ14 anāriyo, bhūtānaṃ nāvadāyissaṃ15 iti pacchānutappati.
1703. Bahūsu vata santīsu16 anapādāsu17 itthisu, paradāraṃ asevissaṃ18 iti pacchānutappati.
1 tittīnaṃ - Syā. 2 10 kāmānaṃ - Ma. iccevāha - Ma. 3 11 jahati - Syā. vittaṃ tappati - Ma, Syā. 4 12 nirato - Syā. pisuṇo - Ma, Syā, PTS. 5 13 bhadrako - Ma, Syā. cāpi - Ma. 6 14 yo imaṃ taṇhaṃ - Ma, PTS. cāpi - Ma, Syā. 7 15 khalumāni - Syā. nāpacāyissaṃ - Ma, Syā. 8 16 akaritvā - Ma, Syā, PTS. santāsu - PTS. 9 17 pacchā anutappati - Syā; anāpādāsu - Ma, Syā, PTS. 18 pacchā-m-anutappati - PTS. āsevissaṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn
1692. Sự thỏa mãn về trí tuệ là cao quý, người ấy không bị đốt nóng bởi các dục. Với người đã được thỏa mãn về trí tuệ, tham ái không tạo được quyền lực.
1693. Thật vậy, nên giảm thiểu các dục, nên là người có ham muốn ít, không tham lam. Người (có trí tuệ lớn lao) ước chừng như biển cả, người ấy không bị đốt nóng bởi các dục.
1694. Tựa như người thợ thuộc da đang cắt miếng da tạo thành chiếc giày, mỗi khi dứt bỏ được chút nào của các dục, thì đạt đến hạnh phúc được chút ấy. Nếu mong muốn hạnh phúc trọn vẹn, thì nên lìa bỏ tất cả các dục.”
1695. “Tám kệ ngôn đã được ngài nói, tất cả đều xứng đáng bạc ngàn. Thưa vị Bà-la-môn vĩ đại, xin ngài hãy thọ nhận. Lành thay lời đã nói ấy của ngài.”
1696. “Không có lợi ích gì cho ta với một ngàn, với một trăm, hay với mười ngàn. Trong khi ta nói kệ ngôn cuối cùng, tâm ý của ta không còn thích thú ở dục.”
1697. “Chàng thanh niên thật sự hiền thiện, là bậc hiền sĩ hiểu biết tất cả thế gian, là bậc sáng suốt biết toàn diện tham ái, nguồn sanh ra khổ đau.” 4. Bổn Sanh Các Dục. [467]
1698. “‘Quả thật, có mười sự việc này, mà người nào trước đây đã không làm thì sau này người ấy bị hối tiếc,’ đức vua Janasandha đã nói như thế.
1699. Tâm nóng nảy sau khi không đạt được vật đã không được tích lũy trước đây (nghĩ rằng): ‘Trước đây ta đã không tầm cầu tài sản,’ sau này người ấy bị hối tiếc như thế.
1700. ‘Trong khi có dáng vẻ có khả năng (để học tập) trước đây, nghề nghiệp đã không được ta học tập, sự sinh sống của người không có nghề nghiệp là khó khăn,’ sau này người ấy bị hối tiếc như thế.
1701. ‘Trước đây, ta đã là người biết giả dối, đâm thọc, nói lén sau lưng. Và ta đã là người tàn nhẫn và thô lỗ,’ sau này người ấy bị hối tiếc như thế.
1702. ‘Trước đây, ta đã có sự giết hại sanh mạng và đã là người hung dữ, không thánh thiện. Ta đã không thương xót các sinh linh,’ sau này người ấy bị hối tiếc như thế.
1703. ‘Thật vậy, trong khi đang có nhiều phụ nữ chưa được ai cưới hỏi, tôi đã quyến rũ vợ của người khác,’ sau này người ấy bị hối tiếc như thế.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dvādasakanipāto
1704. Bahumhi vata santamhi annapāne upaṭṭhite, na pubbe adadiṃ 1 dānaṃ iti pacchānutappati.
1705. Mātaraṃ pitaraṃ vāpi 2 jiṇṇake gatayobbane, 3 pahū santo na posissaṃ iti pacchānutappati.
1706. Ācariyamanusatthāraṃ sabbakāmarasāharaṃ, pitaraṃ atimaññissaṃ 4 iti pacchānutappati.
1707. Samaṇe brāhmaṇe cāpi sīlavante bahussute, na pubbe payirupāsissaṃ iti pacchānutappati.
1708. Sādhu hoti tapo ciṇṇo santo ca payirupāsito, na ca pubbe tapo ciṇṇo iti pacchānutappati.
1709. Yo ca etāni ṭhānāni yoniso paṭipajjati, karaṃ purisakiccāni sa pacchā nānutappatī ”ti. 5. Janasandhajātakaṃ.
1710. Kaṇho kaṇho ca ghoro ca sukkadāṭho patāpavā, 5 baddho 6 pañcahi rajjūhi kiṃ dhīra7 sunakho tava.
1711. Nāyaṃ migānaṃ atthāya usīnara8 bhavissati, manussānaṃ anayo hutvā tadā kaṇho pamokkhati.
1712. Pattahatthā samaṇakā muṇḍā saṃghāṭipārutā, naṅgalehi kasissanti tadā kaṇho pamokkhati.
1713. Tapassiniyo pabbajitā muṇḍā saṃghāṭipārutā, yadā loke gamissanti tadā kaṇho pamokkhati.
1714. Dīghuttaroṭṭhā9 jaṭilā paṅkadantā rajassirā, iṇaṃ vodāya10 gacchanti tadā kaṇho pamokkhati.
1715. Adhicca vede sāvittiṃ yaññatantrañca11 brahmaṇā, bhatikāya yajissanti tadā kaṇho pamokkhati.
1 7 adadaṃ - Ma, Syā, PTS. ravi - Ma; vīra - Syā. 2 8 pitarañcāpi - Ma, PTS; usīnaka - Ma; pitaraṃ cāpi - Syā. usinnara - Syā. 3 9 jinnakaṃ gatayobbanaṃ - Ma. dīghottaroṭṭhā - Ma. 4 10 accamaññissaṃ - PTS. codāya - Ma; codaya - Syā. 5 11 pabhāsavā - Ma, Syā. yaññatantañca - Ma; 6 bandho - Syā. yaññaṃ tatañca - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn
1704. ‘Thật vậy, trước đây ta đã không ban phát vật thí trong khi có nhiều cơm nước được sẵn sàng,’ sau này người ấy bị hối tiếc như thế.
1705. ‘Trong khi có khả năng, ta đã không nuôi dưỡng mẹ hoặc luôn cả cha đã già nua, đã qua thời tuổi trẻ,’ sau này người ấy bị hối tiếc như thế.
1706. ‘Ta đã khi dễ người cha, người thầy và người cố vấn có khả năng mang lại hương vị của tất cả các dục,’ sau này người ấy bị hối tiếc như thế.
1707. ‘Trước đây, ta đã không đi đến hầu cận các vị Sa-môn, các vị Bà-la- môn, luôn cả các bậc có giới hạnh, các vị nghe nhiều hiểu rộng,’ sau này người ấy bị hối tiếc như thế.
1708. ‘Lành thay hạnh khắc khổ đã được hành trì, và bậc an tịnh đã được đi đến hầu cận! Nhưng hạnh khắc khổ đã không được ta hành trì trước đây,’ sau này người ấy bị hối tiếc như thế.
1709. Và người nào thực hành đúng đường lối các sự việc này trong khi làm các phận sự của con người, người ấy sau này không bị hối tiếc.” 5. Bổn Sanh Đức Vua Janasandha. [468]
1710. “Thưa bậc sáng trí, có phải con chó đen tuyền và ghê rợn, có răng nanh trắng hếu, oai vệ, bị buộc lại bằng năm sợi dây thừng là của ngài?”
1711. “Tâu đức vua Usīnara, con chó này sẽ không vì mục đích (ăn thịt) các loài thú; khi nào có sự sai trái của con người, khi ấy con chó đen sẽ được thả ra.
1712. Khi nào các hạng Sa-môn, cạo đầu, tay cầm bình bát, trùm tấm y khoác ngoài, sẽ cày đất với các lưỡi cày, khi ấy con chó đen sẽ được thả ra.
1713. Khi nào các nữ đạo sĩ khổ hạnh, đã được xuất gia, cạo đầu, trùm tấm y khoác ngoài, sẽ đi đến thế gian (ngũ dục), khi ấy con chó đen sẽ được thả ra.
1714. Khi nào các vị đạo sĩ bện tóc, có râu dài, có răng bị đóng bợn, có đầu lấm bụi, đi đến việc cho vay lấy lãi, khi ấy con chó đen sẽ được thả ra.
1715. Khi nào các vị Bà-la-môn, sau khi học thuộc lòng kinh Sāvittī thuộc Vệ-đà và trình tự của lễ tế, sẽ làm lễ tế với tiền công, khi ấy con chó đen sẽ được thả ra.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dvādasakanipāto
1716. Mātaraṃ pitaraṃ vāpi 1 jiṇṇake gatayobbane, 2 pahū santā 3 na bharanti tadā kaṇho pamokkhati.
1717. Mātaraṃ pitaraṃ vāpi1 jiṇṇake gatayobbane,2 bālā tumheti vakkhanti tadā kaṇho pamokkhati.
1718. Ācariyabhariyaṃ sakhābhariyaṃ 4 mātulāniṃ pitucchayaṃ, 5 yadā loke gamissanti tadā kaṇho pamokkhati.
1719. Asicammaṃ gahetvāna khaggaṃ paggayha brāhmaṇā, panthaghātaṃ karissanti tadā kaṇho pamokkhati.
1720. Sukkacchavī vedhaverā thullabāhu 6 apātubhā, mithubhedaṃ7 karissanti tadā kaṇho pamokkhati.
1721. Māyāvino nekatikā asappurisacintakā,8 yadā loke bhavissanti tadā kaṇho pamokkhatī ”ti. 6. Mahākaṇhajātakaṃ.
1722. Neva kiṇāmi napi9 vikkiṇāmi na cāpi me sannicayo ca atthi,10 sukiccharūpaṃ vatidaṃ parittaṃ patthodano nālamayaṃ duvinnaṃ.
1723. Appamhā appakaṃ dajjaṃ11 anumajjhato majjhakaṃ, bahumhā bahukaṃ dajjā adānaṃ nūpapajjati.12
1724. Taṃ taṃ vadāmi kosiya dehi dānāni bhuñja ca, ariyaṃ maggaṃ13 samāruha14 nekāsī labhate sukhaṃ.
1 7 pitarañcāpi - Ma; pitaraṃ cāpi - Syā. mittabhedaṃ - Ma, Syā. 2 8 jiṇṇakaṃ gatayobbanaṃ - Ma. cintikā - Syā. 3 9 pahū santo - Ma; na - Syā. 10 pahusanto - Syā, PTS. idhatthi - Syā. 4 11 sakhiṃ - Ma, Syā. dajjā - Ma, Syā. 5 12 mātulāniṃ pitucchakiṃ - Ma, Syā; nupapajjati - Ma. 13 mātulānīpitucchasaṃ - PTS. ariyamaggaṃ - Ma, Syā. 6 14 thūlabāhū - Ma, Syā. samārūha - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn
1716. Khi nào những đứa con không đỡ đần mẹ, hoặc luôn cả cha đã già nua, đã qua thời tuổi trẻ, trong khi chúng có khả năng, khi ấy con chó đen sẽ được thả ra.
1717. Khi nào chúng sẽ nói với mẹ, hoặc luôn cả cha đã già nua, đã qua thời tuổi trẻ, rằng: ‘Các người là ngu dốt,’ khi ấy con chó đen sẽ được thả ra.
1718. Khi nào ở thế gian, chúng sẽ đi đến (quyến rũ) vợ của thầy, vợ của bạn, vợ của cậu, em gái của cha (cô, o), khi ấy con chó đen sẽ được thả ra.
1719. Khi nào các vị Bà-la-môn cầm lấy gươm với cái khiên rồi giơ gươm lên và sẽ gây ra việc giết chóc ở đường lộ, khi ấy con chó đen sẽ được thả ra.
1720. Khi nào những đứa con trai của các góa phụ, có nước da trắng, có cánh tay lớn, không trung thực, sẽ thực hiện việc chia rẽ bạn bè, khi ấy con chó đen sẽ được thả ra.
1721. Khi nào những kẻ xảo trá, gian lận, có ý nghĩ gây khổ đau cho người khác sẽ xuất hiện ở thế gian, khi ấy con chó đen sẽ được thả ra.” 6. Bổn Sanh Con Chó Đen Lớn. [469]
(Lời kẻ keo kiệt Kosiya)
1722. “Ta chẳng những không mua, cũng không bán.
Thậm chí, sự tích lũy của ta cũng không có.
Phần có được vô cùng khó khăn này quả thật là ít ỏi.
Lượng cháo này không đủ cho hai người.”
(Lời Thiên Chủ Sakka) 1723. “Nên bố thí chút ít từ phần của cải chút ít. Nên bố thí vừa phải từ phần của cải vừa phải. Nên bố thí nhiều từ phần của cải có nhiều. Không đạt đến việc không bố thí.
1724. Này Kosiya, ta nói điều ấy với ông. Ông hãy bố thí các vật thí và ông hãy hưởng thụ. Ông hãy bước lên đạo lộ cao thượng. Kẻ ăn một mình không thể đạt được hạnh phúc.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dvādasakanipāto
1725. Moghañcassa hutaṃ hoti moghañcāpi samīhitaṃ, atithismiṃ yo nisinnasmiṃ eko bhuñjati bhojanaṃ.
1726. Taṃ taṃ vadāmi kosiya dehi dānāni bhuñja ca, ariyaṃ maggaṃ 1 samāruha 2 nekāsī labhate sukhaṃ.
1727. Saccaṃ tassa 3 hutaṃ hoti saccaṃ cāpi samīhitaṃ, atithismiṃ yo nisinnasmiṃ neko bhuñjati bhojanaṃ.
1728. Taṃ taṃ vadāmi kosiya dehi dānāni bhuñja ca, ariyaṃ maggaṃ samāruha nekāsī labhate sukhaṃ.
1729. Sarañca juhati poso bāhukāya4 gayāya ca, doṇe timbarutitthasmiṃ sīghasote mahāvahe.
1730. Atra cassa hutaṃ hoti atra cassa samīhitaṃ, atithismiṃ yo nisinnasmiṃ neko bhuñjati bhojanaṃ.
1731. Taṃ taṃ vadāmi kosiya dehi dānāni bhuñja ca, ariyaṃ maggaṃ samāruha nekāsī labhate sukhaṃ.
1732. Baḷisaṃ hi so niggilati5 dīghasuttaṃ sabandhanaṃ, atithismiṃ yo nisinnasmiṃ eko bhuñjati bhojanaṃ.
1733. Taṃ taṃ vadāmi kosiya dehi dānāni bhuñja ca, ariyaṃ maggaṃ samāruha nekāsī labhate sukhaṃ.
1734. Uḷāravaṇṇā vata brāhmaṇā ime ayañca vo sunakho kissa hetu, uccāvacaṃ vaṇṇanibhaṃ vikubbati akkhātha no brāhmaṇā ke nu tumhe.
1 ariyamaggaṃ - Ma, Syā. 2 4 samārūha - Ma, Syā. bahukāya - Ma, Syā. 3 5 saccañcassa - Ma, Syā. nigilati - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn
(Lời Thần Mặt Trăng) 1725. “Kẻ nào đơn độc thọ dụng bữa ăn trong khi khách ngồi (xơi nước), việc cúng tế của kẻ này là rỗng không, việc gắng sức (tạo lập tài sản) cũng là rỗng không.
1726. Này Kosiya, ta nói điều ấy với ông. Ông hãy bố thí các vật thí và ông hãy hưởng thụ. Ông hãy bước lên đạo lộ cao thượng. Kẻ ăn một mình không thể đạt được hạnh phúc.”
(Lời Thần Mặt Trời) 1727. “Người nào không đơn độc thọ dụng bữa ăn trong khi khách ngồi (xơi nước), việc cúng tế của người ấy là chân chánh, việc gắng sức (tạo lập tài sản) cũng là chân chánh.
1728. Này Kosiya, ta nói điều ấy với ông. Ông hãy bố thí các vật thí và ông hãy hưởng thụ. Ông hãy bước lên đạo lộ cao thượng. Kẻ ăn một mình không đạt được hạnh phúc.”
(Lời xa phu Mātali) 1729. “Người cúng tế ở hồ nước và ở sông Bahukā, ở hồ sen Gayā, ở bến tắm Doṇa, ở bến tắm Timbaru, ở dòng nước chảy xiết, ở con sông lớn.
1730. Người nào không đơn độc thọ dụng bữa ăn trong khi khách ngồi (xơi nước), việc cúng tế của người này là có kết quả, việc gắng sức (tạo lập tài sản) là có kết quả.
1731. Này Kosiya, ta nói điều ấy với ông. Ông hãy bố thí các vật thí và ông hãy hưởng thụ. Ông hãy bước lên đạo lộ cao thượng. Kẻ ăn một mình không thể đạt được hạnh phúc.”
(Lời Càn-thát-bà Pañcasikha) 1732. “Kẻ nào đơn độc thọ dụng bữa ăn trong khi khách ngồi (xơi nước), kẻ ấy nuốt vào chính cái lưỡi câu có sợi cước dài, có sự trói buộc.
1733. Này Kosiya, ta nói điều ấy với ông. Ông hãy bố thí các vật thí và ông hãy hưởng thụ. Ông hãy bước lên đạo lộ cao thượng. Kẻ ăn một mình không thể đạt được hạnh phúc.”
(Lời kẻ keo kiệt Kosiya) 1734. “Các vị Bà-la-môn này quả thật có giai cấp cao quý. Và đây là con chó của các vị, nguyên nhân là thế nào? Nó biến hóa thành cao, thấp, có màu sắc và ánh sáng. Thưa các vị Bà-la-môn, các vị hãy giải thích cho chúng tôi các vị là ai?”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dvādasakanipāto
1735. Cando ca suriyo ca ubho idhāgatā ayaṃ pana mātali devasārathi, sakkohamasmi tidasānamindo eso ca kho pañcasikhoti vuccati.
1736. Pāṇissarā mudiṅgā ca murajāḷambarāni 1 ca, suttamenaṃ pabodhenti paṭibuddho ca nandati.
1737. Ye kecime maccharino kadariyā paribhāsakā samaṇabrāhmaṇānaṃ, idheva nikkhippa sarīradehaṃ kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti.
1738. Ye kecime suggatimāsasānā 2 dhamme ṭhitā saṃyame saṃvibhāge, idheva nikkhippa sarīradehaṃ kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti.
1739. Tvaṃ nosi 3 ñāti purimāsu jātisu so maccharī rosako 4 pāpadhammo, taveva atthāya idhāgatamhā mā pāpadhammo nirayaṃ apattha. 5
1740. Addhā hi maṃ vo 6 hitakāmā yaṃ maṃ samanusāsatha, sohaṃ tathā karissāmi sabbaṃ vuttaṃ hitesihi.
1741. Esāhamajjeva upāramāmi 7 nacāpahaṃ8 kiñci kareyya pāpaṃ, nacāpi me kiñcimadeyyamatthi9 nacāpadatvā10 udakampahaṃ pibe.11
1742. Evañca me dadato sabbakālaṃ bhogā ime12 vāsava khīyissanti, tato ahaṃ pabbajissāmi sakka hitvāna kāmāni yathodhikānī ”ti. 7. Kosiyajātakaṃ.
1 murajālambarāni - Ma, Syā. 2 8 suggatimāsamānā - Ma, Syā. na cāpihaṃ - Ma, Syā. 3 9 no - Syā. kiñci adeyyamatthi - Ma, Syā. 4 10 kosiyo - Syā. na cāpidatvā - Ma, Syā. 5 11 gamittha - Ma. udakaṃ pivāmi - Ma, Syā; 6 te - Syā. udakaṃ pahaṃ piye - PTS. 7 12 esohamajjeva uparamāmi - Syā. idha - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn
(Lời Thiên Chủ Sakka)
1735. “Canda và Suriya, cả hai đã đi đến nơi này.
Còn đây là Mātali, người điều khiển thiên xa.
Ta là Sakka, Chúa của cõi Tam Thập.
Và vị kia được gọi là Pañcasikha.
1736. Các điệu nhạc, các trống nhỏ, các trống một mặt, và các trống lớn đánh thức kẻ ấy đang ngủ say. Và người ấy vui mừng khi được thức tỉnh
1737. Những kẻ nào bỏn xẻn, keo kiệt, những kẻ mắng nhiếc các vị Sa-môn và Bà-la-môn, ngay ở nơi này, sau khi rời bỏ cơ thể thân xác, do sự hoại rã của thân, chúng di chuyển đến địa ngục.
1738. Những người nào đang mong mỏi cõi trời, đứng vững ở đạo đức, ở sự tự chế ngự, và ở sự san sẻ, ngay ở nơi này, sau khi rời bỏ cơ thể thân xác, do sự hoại rã của thân, chúng di chuyển đến chốn an vui.
1739. Ông là thân quyến của chúng tôi ở những kiếp sống trước. Ông đây bỏn xẻn, có tánh khiêu khích, có bản chất ác độc. Vì lợi ích cho chính ông mà chúng tôi đã đi đến nơi này. Mong sao cho kẻ có bản chất ác độc chớ đọa vào địa ngục.”
(Lời kẻ keo kiệt Kosiya) 1740. “Các ngài quả thật là những người mong muốn điều lợi ích cho tôi, nên các ngài mới chỉ dạy cho tôi. Tôi đây sẽ thực hành đúng theo mọi điều đã được nói ra bởi các bậc hữu ân.
1741. Ngay từ hôm nay, tôi đây ngưng hẳn, và tôi cũng không làm bất cứ điều gì ác độc, cũng không có bất cứ cái gì mà tôi không thể bố thí, và tôi cũng không thể uống nước sau khi tôi chưa bố thí.
1742. Và trong khi tôi bố thí vào mọi lúc như vậy, thưa vị chúa của chư Thiên, các của cải này sẽ cạn kiệt. Kế đó, tôi sẽ xuất gia, thưa Thiên Chủ Sakka, sau khi tôi đã từ bỏ các dục đến hết mức (của chúng).” 7. Bổn Sanh Kẻ Keo Kiệt Kosiya. [470]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dvādasakanipāto
1743. Yesaṃ na kadāci bhūtapubbaṃ sakkhiṃ 1 sattapadampi imasmiṃ 2 loke, jātā amittā duve 3 sahāyā paṭisandhāya 4 caranti kissa hetu.
1744. Yadi me ajja pātarāsakāle paṇhaṃ 5 na sakkuṇeyyātha 6 vattumetaṃ, raṭṭhā pabbājayissāmi vo sabbe na hi mattho 7 duppaññajātikehi.
1745. Mahājanasamāgamamhi ghore janakolāhalasaṅgamamhi jāte, vikkhittamanā anekacittā pañhaṃ na sakkuṇoma vattumetaṃ.
1746. Ekaggacittā ca 8 ekamekā rahasigatā atthaṃ nicintayitvā, 9 paviveke sammasitvāna dhīrā atha vakkhanti janinda atthametaṃ.10
1747. Uggaputtarājaputtiyānaṃ urabbhamaṃsaṃ11 piyaṃ manāpaṃ, na te sunakhassa12 adenti maṃsaṃ atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa.
1748. Cammaṃ vihananti eḷakassa assapiṭṭhattharaṇasukhassa13 hetu, na ca te14 sunakhassa attharanti atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa.
1749. Āvellitasiṅgiko hi meṇḍo na ca sunakhassa visāṇāni15 atthi, tiṇabhakkho maṃsabhojano ca atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa.
1750. Tiṇamāsi palāsamāsi meṇḍo na ca sunakho16 tiṇamāsi no palāsaṃ, gaṇheyya suṇo17 sasaṃ biḷāraṃ atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa.
1 10 sakhyaṃ - Ma; sakhi - Syā. etamatthaṃ - Ma, Syā. 2 11 sattapadampimasmi - Ma; urabbhassa maṃsaṃ - Ma. 12 sattapadampi imasmi - PTS. na sunakhassa te - Ma. 3 13 dve - Syā, PTS. assapiṭṭhattharassukhassa - Ma; 4 paṭisanthāya - Syā, PTS. assapiṭṭhattharaṇaṃ sukhassa - Syā; 5 pañhaṃ - Ma, Syā. assapiṭṭhattharaṇassa - PTS. 6 14 sakkuṇātha - Syā; sakkuṇetha - PTS. na te - Syā, PTS. 7 15 mamattho - Syā. visāṇakāni - Ma, Syā. 8 16 ekaggacittāva - Ma, Syā. suṇo - Syā. 9 17 atthāni cintayitvā - Syā. sunakho - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn
1743. “Đối với những kẻ thù trước đây chưa bao giờ có sự đối diện trong khoảng cách bảy bước chân ở thế gian này, giờ họ đã trở thành hai người bạn sống liên kết với nhau; nguyên nhân là thế nào?”
1744. “Nếu hôm nay, vào bữa ăn sáng của trẫm, các khanh không có khả năng để trả lời câu hỏi ấy, trẫm sẽ trục xuất tất cả các khanh ra khỏi đất nước, bởi vì với những kẻ có tuệ tồi thì không có lợi ích cho trẫm.”
1745. “Ở nơi tập trung đông đảo dân chúng, ở nơi hãi hùng, ở cuộc hội họp ồn ào của loài người đã xảy ra, chúng tôi có ý nghĩ bị rối loạn, có tâm tánh thất thường, không có khả năng để trả lời câu hỏi ấy.
1746. Tâu vị chúa của loài người, các bậc sáng trí, với tâm được chuyên nhất và chỉ một mình, đã đi đến nơi thanh vắng, sau khi suy nghĩ kỹ lưỡng về ý nghĩa, sau khi nắm vững được vấn đề ở nơi cô quạnh, các vị sẽ nói về ý nghĩa ấy.”
1747. “Đối với các trai trẻ dòng quý tộc và các trai trẻ thuộc hoàng gia, thịt cừu là đáng yêu, hợp ý. Những vị ấy không ăn thịt chó. Rồi tình thân hữu có thể xảy ra giữa con cừu và con chó.”
1748. “Họ lột da của loài cừu vì nguyên nhân của sự thoải mái trong việc trải lên lưng ngựa. Và họ không trải lên bằng da của loài chó. Rồi tình thân hữu có thể xảy ra giữa con cừu và con chó.”
1749. “Bởi vì cừu là loài thú có sừng cong, và không có các sừng ở loài chó. Cừu có thức nhai là cỏ và chó có thức ăn là thịt. Rồi tình thân hữu có thể xảy ra giữa con cừu và con chó.”
1750. “Cừu là loài ăn cỏ và là loài ăn lá. Còn chó không ăn cỏ và không ăn lá. Chó có thể săn bắt thỏ và mèo. Rồi tình thân hữu có thể xảy ra giữa con cừu và con chó.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dvādasakanipāto
1751. Aḍḍhaṭṭhapādo 1 catuppadassa meṇḍo aṭṭhanakho adissamāno, chādiyamāharati ayaṃ imassa maṃsaṃ āharati ayaṃ amussa.
1752. Pāsādagato 2 videhaseṭṭho vitihāraṃ 3 aññamañña 4bhojanānaṃ, addakkhi 5 kira sakkhi taṃ 6 janindo bobhukkhassa 7 ca puṇṇamukhassa 8 cetaṃ.
1753. Lābhā vata me anapparūpā yassa medisā9 paṇḍitā kulamhi, pañhassa gambhīragataṃ nipuṇamatthaṃ paṭivijjhanti subhāsitena dhīrā.
1754. Assatarīrathañca ekamekaṃ phītaṃ gāmavarañca ekamekaṃ, sabbesaṃ vo dammi paṇḍitānaṃ paramapatītamano subhāsitenā ”ti. 8. Meṇḍakapañhajātakaṃ.10
1755. Nādiṭṭhā11 parato dosaṃ aṇuṃthūlāni sabbaso, issaro paṇaye daṇḍaṃ sāmaṃ appaṭivekkhiya.
1756. Yo ca appaṭivekkhitvā daṇḍaṃ kubbati khattiyo, sakaṇṭakaṃ so gilati jaccandhova samakkhikaṃ.
1757. Adaṇḍiyaṃ daṇḍayati12 daṇḍiyañca adaṇḍiyaṃ, andhova visamaṃ maggaṃ na jānāti samāsamaṃ.
1758. Yo ca etāni ṭhānāni aṇuṃthūlāni sabbaso, sudiṭṭhaṃ cānusāseyya13 save14 voharitum15arahati.
1759. Nekantamudunā sakkā ekantatikhiṇena vā, attaṃ mahante16 ṭhāpetuṃ17 tasmā ubhayamācare.
1 9 aṭṭhaḍḍhapado - Ma, Syā. me īdisā - Syā. 2 10 pāsādavaragato - Ma, Syā. meṇḍakapañhājātakaṃ - Syā. 3 11 vītihāraṃ - Syā. nādaṭṭhā - Ma, PTS. 4 12 aññoñña - Syā. daṇḍiyati - Syā, PTS. 5 13 addasa - Syā. sudiṭṭhamanusāseyya - Ma, Syā; 6 sakkhikaṃ - Ma; sudiṭṭhaṃ anusāseyya - PTS. 14 sakkhitaṃ - Syā. sa ve - Ma, PTS. 7 15 bubhukkassa - Ma, Syā; vohātum - PTS. 16 bhobhukkhassa - PTS. mahatte - Syā. 8 17 puṇṇaṃ mukhassa - Ma. ṭhapetuṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn
1751. “Là con thú bốn chân thuộc loài tứ túc, con cừu có tám móng (mỗi chân có hai móng) không bị phát hiện (khi đi lấy thịt). Con chó này mang lại vật che đậy (rơm, cỏ) cho con cừu kia; con cừu kia mang lại thịt cho con chó này.
1752. Vị thủ lĩnh xứ sở Videha đi đến tòa lâu đài, vị chúa của loài người đã thực sự nhìn thấy tận mắt việc trao đổi về thức ăn giữa con thú này với con kia. Và điều ấy xảy ra giữa con chó và con cừu.”
1753. “Thật vậy, lợi ích với hình thức không phải là ít ỏi đã có cho trẫm, là việc trẫm đây có được các bậc sáng suốt như thế này ở gia tộc! Bằng lời nói khéo léo, các bậc sáng trí thấu triệt ý nghĩa vi tế và sâu sắc của câu hỏi.
1754. Với tâm ý được hài lòng tột đỉnh, trẫm sẽ ban cho tất cả những bậc sáng suốt các khanh mỗi vị một cỗ xe kéo bởi lừa cái, và mỗi vị được ân huệ là một ngôi làng giàu có.” 8. Bổn Sanh Câu Hỏi Về Con Cừu. [471]
1755. “Sau khi chưa nhìn thấy tội lỗi của người khác, sau khi chưa tự mình xem xét các tội nhỏ lớn về mọi khía cạnh, vị chúa tể không nên ra lệnh hình phạt.
1756. Và vị Sát-đế-lỵ nào không xem xét mà thực hành hình phạt, vị ấy là kẻ nuốt phải xương, tựa như người mù bẩm sinh ăn phải ruồi.
1757. Người gia hình kẻ không đáng bị phạt và không gia hình kẻ đáng bị phạt, tựa như người mù đi ở đường gồ ghề không nhận biết chỗ bằng phẳng và không bằng phẳng.
1758. Và vị nào có thể chỉ dạy sau khi đã xem xét kỹ lưỡng các sự việc lớn nhỏ ấy về mọi khía cạnh, vị ấy quả thật xứng đáng để phát biểu.
1759. Không thể thiết lập bản thân vào địa vị quan trọng theo cách quá nhu nhược hay theo cách quá khắc nghiệt; vì thế, nên hành xử cả hai cách.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dvādasakanipāto
1760. Paribhūto mudu hoti atitikkho ca veravā, etañca ubhayaṃ ñatvā anumajjhaṃ samācare.
1761. Bahumpi ratto bhāseyya duṭṭhopi bahubhāsati, na itthikāraṇā rāja puttaṃ ghātetumarahasi.
1762. Sabbo ca 1 loko ekanto 2 itthī ca ayamekikā, tenāhaṃ paṭipajjissaṃ gaccha pakkhipatheva naṃ. 3
1763. Anekatāle narake gambhīre ca suduttare, pātito giriduggasmiṃ kena tvaṃ tattha nāmari.
1764. Nāgo nāgabalo 4 tattha thāmavā girisānujo, paccaggahī 5 maṃ bhogehi tenāhaṃ tattha nāmariṃ.
1765. Ehi taṃ paṭinessāmi rājaputta sakaṃ gharaṃ, rajjaṃ kāresi6 bhaddante kiṃ araññe karissasi.
1766. Yathā gilitvā baḷisaṃ7 uddhareyya salohitaṃ, uddharitvā sukhī assa evaṃ8 passāmi attanaṃ.9
1767. Kinnu tvaṃ baḷisaṃ brūsi kiṃ tvaṃ brūsi salohitaṃ, kinnu tvaṃ ubbhataṃ brūsi tamme akkhāhi pucchito.
1768. Kāmāhaṃ baḷisaṃ brūmi hatthiassaṃ salohitaṃ, cattāhaṃ ubbhataṃ brūmi evaṃ jānāhi khattiya.
1769. Ciñcāmāṇavikā10 mātā devadatto ca me pitā, ānando paṇḍito nāgo sāriputto ca devatā, ahaṃ tadā rājaputto11 evaṃ dhāretha jātakan ”ti. 9. Mahāpadumajātakaṃ.
1 6 7 sabbova - Ma, Syā. kārehi - Ma, Syā, PTS. balisaṃ - Syā. 2 8 ekato - Ma, Syā. sukhaṃ - PTS. 3 9 gacchatha pakkhipatheva taṃ - Ma. attanā - Syā; attani - PTS. 4 10 jātaphaṇo - Ma; jātabalo - Syā, PTS. ciñcamāṇavikā - Syā, PTS. 5 11 paccaggahi - Ma; paccuggahi - Syā. rājaputto ahaṃ āsiṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn
1760. Người nhu nhược thì bị khinh miệt, và người quá khắc nghiệt thì có kẻ thù nghịch. Sau khi biết cả hai điều ấy, nên thực hành theo lối trung dung.
1761. Người bị ái luyến có thể nói nhiều, người bị sân hận cũng nói nhiều. Tâu bệ hạ, không vì nguyên nhân phụ nữ, mà ngài có thể giết hại con trai.”
1762. “Tất cả thế gian là một phe, và người phụ nữ này chỉ một mình. Vì thế, trẫm sẽ thực hành theo lời vương hậu. Ngươi hãy đi. Các khanh hãy ném nó xuống vực.”
1763. “Con đã bị ném vào khe núi, ở địa ngục có nhiều cây thốt-nốt, sâu thẳm, và khó vượt qua; vì sao con đã không chết ở nơi ấy?”
1764. “Ở nơi ấy, có con rắn có oai lực của loài rắn, có sức mạnh, được sanh ra ở vùng núi đồi, đã đón nhận con bằng những vòng thân thể cuộn tròn; vì thế, con đã không chết ở nơi ấy.”
1765. “Này hoàng tử, hãy đến, trẫm sẽ đưa con về lại nhà của mình. Con hãy cai trị xứ sở. Này người đạo đức, con sẽ làm gì ở trong rừng?”
1766. “Giống như con cá cắn lưỡi câu, khi kéo lên thì có chảy máu. Sau khi đã kéo lên thì có sự thoải mái; con nhìn thấy bản thân mình tương tự như vậy.”
1767. “Con nói cái gì về lưỡi câu? Con nói cái gì về có chảy máu? Con nói cái gì về đã được kéo lên? Được hỏi, con hãy giải thích điều ấy cho trẫm.”
1768. “Con nói sự ham muốn là lưỡi câu, voi và ngựa là có chảy máu. Con nói đã bị từ bỏ là đã được kéo lên. Thưa vị Sát-đế-lỵ, ngài hãy nhận biết như thế.”
1769. “Kiều nữ Ciñcā là vương hậu, Devadatta là vua cha của Ta, Ānanda là con rắn sáng suốt, Sāriputta là vị Thiên nhân, khi ấy Ta là vị hoàng tử, các ngươi hãy ghi nhớ câu chuyện Bổn Sanh này như vậy.” 9. Bổn Sanh Hoàng Tử Paduma Vĩ Đại. [472]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dvādasakanipāto
1770. Kāni kammāni kubbānaṃ kathaṃ viññū parakkame, amittaṃ jāneyya medhāvī disvā sutvā ca 1 paṇḍito.
1771. Na naṃ umhayate disvā na ca naṃ paṭinandati, cakkhūni cassa 2 na dadāti paṭilomaṃ ca vattati.
1772. Amitte tassa bhajati mitte tassa na sevati, vaṇṇakāme nivāreti akkosante pasaṃsati.
1773. Guyhañca tassa nakkhāti tassa guyhaṃ na gūhati, kammaṃ tassa na vaṇṇeti paññassa nappasaṃsati.
1774. Abhave nandati tassa bhave tassa na nandati, acchariyaṃ 3 bhojanaṃ laddhā tassa nuppajjate sati, tato naṃ nānukampati aho sopi 4 labheyyito.
1775. Iccete soḷasākārā amittasmiṃ patiṭṭhitā, yehi amittaṃ jāneyya disvā sutvā ca1 paṇḍito.
1776. Kāni kammāni kubbānaṃ kathaṃ viññū parakkame, mittaṃ jāneyya medhāvī disvā sutvā ca1 paṇḍito.
1777. Pavuttaṃ cassa5 sarati āgataṃ abhinandati, tato kelāyito6 hoti vācāya paṭinandati.
1778. Mitte tasseva bhajati amitte tassa na sevati, akkosante nivāreti vaṇṇakāme pasaṃsati.
1779. Guyhañca tassa akkhāti tassa guyhañca gūhati, kammañca tassa vaṇṇati paññaṃ tassa7 pasaṃsati.
1 5 va - PTS. pavutthaṃ tassa - Ma; 2 cakkhūnissa - Syā. pavutthañcassa - Syā; 3 accheraṃ - Ma. pavutthaṃ taṃ taṃ - PTS. 4 6 7 ahāsopi - Syā. kelāyiko - Syā. paññamassa - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn
1770. “Sau khi nhìn thấy và lắng nghe kẻ đang làm những hành động gì mà các bậc sáng suốt có sự thông minh, có thể nhận biết đây là thù? Người hiểu biết nên nỗ lực như thế nào (để nhận ra kẻ ấy)?”
1771. “Gã không tươi cười sau khi thấy vị kia, không vui mừng với vị kia, không đáp trả những ánh mắt của vị này, và xử sự theo cách ngược lại.
1772. Gã hợp tác với những kẻ thù của vị ấy, không phục vụ các bạn bè của vị ấy, ngăn chặn những người có ý muốn tán dương, khen ngợi những kẻ đang khiển trách (vị ấy).
1773. Gã không nói điều bí mật cho vị ấy, không che giấu điều bí mật của vị ấy, không tán dương việc làm của vị ấy, không khen ngợi trí tuệ của vị ấy.
1774. Gã hân hoan ở sự không thành công của vị ấy, không hân hoan ở sự thành công của vị ấy. Sau khi nhận được thức ăn tuyệt hảo, không tưởng nhớ đến vị ấy. Gã không có lòng trắc ẩn đến vị kia từ phần thức ăn ở nơi ấy, (nói rằng): ‘Ồ, thậm chí vị ấy cũng có thể nhận phần thức ăn từ nơi này.’
1775. Như thế, mười sáu biểu hiện này được thiết lập ở kẻ thù; nhờ vào những điều ấy, người sáng suốt sau khi nhìn thấy và lắng nghe có thể nhận biết đây là thù.”
1776. “Sau khi nhìn thấy và lắng nghe người đang làm những hành động gì mà các bậc sáng suốt có sự thông minh có thể nhận biết đây là bạn? Người hiểu biết nên nỗ lực như thế nào (để nhận ra người ấy)?”
1777. “Người ấy ghi nhớ việc đã đi xa của vị này, vui mừng việc trở lại của vị này. Do việc ấy, người được yêu thích đáp lại sự hân hoan qua lời nói.
1778. Người ấy hợp tác với những bạn bè của chính vị ấy, không phục vụ các kẻ thù của vị ấy, ngăn chặn những kẻ đang khiển trách, khen ngợi những người có ý muốn tán dương (vị ấy).
1779. Người ấy nói điều bí mật cho vị ấy, che đậy điều bí mật của vị ấy, tán dương việc làm của vị ấy, khen ngợi trí tuệ của vị ấy.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Dvādasakanipāto
1780. Bhave ca nandati tassa abhave tassa na nandati, acchariyaṃ 1 bhojanaṃ laddhā tassa uppajjate sati, tato taṃ 2 anukampati aho sopi3 labheyyito.
1781. Iccete soḷasākārā mittasmiṃ suppatiṭṭhitā, yehi mittaṃ ca4 jāneyya disvā sutvā ca5 paṇḍito ”ti. 10. Mittāmittajātakaṃ.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Lahucitta sāsāla kasanti puna atha kāma dasakhaluṭṭhāna varo, atha kaṇha sukosiya meṇḍavaro padumo puna mittavare dasa.
Dvādasakanipāto niṭṭhito.
--ooOoo--
1 3 accheraṃ - Ma. pahāsopi - Syā. 2 4 5 naṃ - Ma, Syā, PTS. su - PTS. va - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn
1780. Người ấy hân hoan ở sự thành công của vị ấy, không hân hoan ở sự không thành công của vị ấy. Sau khi nhận được thức ăn tuyệt hảo, liền tưởng nhớ đến vị ấy. Người ấy có lòng trắc ẩn đến vị ấy từ phần chia ở nơi đó, (nói rằng): ‘Ồ, thậm chí vị ấy cũng có thể nhận phần từ nơi này.’
1781. Như thế, mười sáu biểu hiện này khéo được thiết lập ở người bạn, nhờ vào những điều ấy, người sáng suốt sau khi nhìn thấy và lắng nghe có thể nhận biết đây là bạn.” 10. Bổn Sanh Bạn Và Thù. [473]
*****
TÓM LƯỢC NHÓM NÀY
Có tâm thay đổi, Thần cây May Mắn, họ cày đất, rồi chuyện về dục, và quả thật có mười sự việc, rồi con chó đen, Kosiya tốt lành, và chuyện con cừu, hoàng tử Paduma, rồi chuyện bạn hữu, là mười.
Nhóm Mười Hai Kệ Ngôn được chấm dứt.
--ooOoo--
XIII. TERASAKANIPĀTO 1782. Ahāsi me ambaphalāni pubbe aṇūni thūlāni ca brahmacārī, teheva mantehi nadāni tuyhaṃ dumapphalā pātubhavanti brahme.
1783. Nakkhattayogaṃ paṭimānayāmi 1 khaṇaṃ muhuttaṃ na maṃ tosayanti, 2 nakkhattayogañca khaṇañca laddhā athā 3harissambaphalaṃ pahūtaṃ. 4
1784. Nakkhattayogaṃ na pure abhāṇi khaṇaṃ muhuttaṃ na pure asaṃsi, athāharī 5 ambaphalaṃ pahūtaṃ vaṇṇena gandhena rasenupetaṃ.
1785. Mantābhijappena purassa 6 tuyhaṃ dumapphalā pātubhavanti brahme, svājja na pāresi 7 japampi mante8 ayaṃ so ko nāma tavajja dhammo.
1786. Caṇḍālaputto mama sampadāsi dhammena mante pakatiñca saṃsi, mā cassu me pucchito nāmagottaṃ guyhittho mā taṃ9 vijaheyya manto.10
1787. Sohaṃ janindena janamhi11 puṭṭho makkhāhibhūto alikaṃ abhāsiṃ,12 mantā ime brāhmaṇassāti micchā pahīnamanto kapaṇo13 rudāmi.
1788. Eraṇḍā pucimandā vā athavā pāḷibhaddakā,14 madhuṃ madhutthiko vinde so hi tassa dumuttamo.
1 8 patimānayāmi - PTS. jappampi mantaṃ - Ma, Syā. 2 9 khaṇaṃ muhuttañca mante na passaṃ - Ma, Syā. guyhittho atthaṃ - Ma. 3 10 addhā - Ma, Syā. vijaheyyu mantā - Syā. 4 11 bahukaṃ - Syā. janam pi - PTS. 5 12 sayaṃ harī - Ma; athāhari - Syā, PTS. abhāṇiṃ - Ma, Syā, PTS. 6 13 purehi - Ma; purepi - Syā. kapaṇaṃ - PTS. 7 14 vādesi - Syā. pālibhaddakā - Ma, Syā, PTS.
XIII. NHÓM MƯỜI BA KỆ NGÔN 1782. “Này người hành Phạm hạnh, trước đây khanh đã mang lại cho trẫm những trái xoài nhỏ và lớn. Này Bà-la-môn, giờ đây cũng với các chú thuật ấy của khanh, các trái cây không còn hiện ra nữa.”
1783. “Thần chờ đợi sự liên kết giữa các vì tinh tú. Thời điểm và giờ giấc không làm thần ưng ý. Sau khi đạt được sự liên kết giữa các vì tinh tú và thời điểm, lúc ấy thần sẽ mang lại trái cây vô số.”
1784. “Trước đây, khanh đã không nói đến sự liên kết giữa các vì tinh tú. Trước đây, khanh đã không tuyên bố về thời điểm và giờ giấc. Khi ấy, khanh đã mang lại vô số trái xoài có màu sắc, có mùi thơm, có hương vị.
1785. Này Bà-la-môn, trước đây với việc khấn vái các chú thuật của khanh đây thì các trái cây hiện ra. Hôm nay, khanh đây không có thể làm được trong khi lẩm nhẩm các chú thuật. Cái gọi là bản thể ấy của khanh hôm nay là sao vậy?”
1786. “Một người con trai dòng dõi hạ tiện đã truyền dạy cho thần, đã tuyên bố về các chú thuật và bản chất tự nhiên của chúng theo nguyên tắc rằng: ‘Khi được hỏi về danh tánh và dòng họ của ta, ngươi chớ có giấu diếm. Chớ để chú thuật rời bỏ ngươi.’
1787. Bị chất vấn bởi vị chúa của loài người ở nơi công chúng, thần đây, bị chế ngự bởi sự gian xảo, đã nói điều không thật một cách sai trái rằng: ‘Các chú thuật này là của vị Bà-la-môn.’ Với chú thuật đã mất hiệu nghiệm, bị khốn khổ, thần khóc than.”
1788. “Người có mục đích về mật có thể tìm thấy mật từ cây đu đủ, từ cây pucimanda, hoặc từ cây pāḷibhaddaka; đối với người ấy, chính cây ấy là hạng nhất trong số các loại cây.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1789. Khattiyā brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālapukkusā, yasmā 1 dhammā vijāneyya so hi tassa naruttamo.
1790. Imassa daṇḍañca vadhañca datvā gale gahetvā khalayātha 2 jammaṃ, yo uttamatthaṃ kasirena laddhaṃ mānātimānena vināsayittha.
1791. Yathā samaṃ maññamāno pateyya sobbhaṃ guhaṃ narakaṃ pūtipādaṃ, rajjūni 3 vā akkame kaṇhasappaṃ andho yathā jotimadhiṭṭhaheyya, evampi maṃ tvaṃ 4 khalitaṃ sapañña 5 pahīnamantassa punappasīda. 6
1792. Dhammena mante 7 tava sampadāsiṃ tuvampi 8 dhammena paṭiggahesi,9 pakatimpi te attamano asaṃsiṃ10 dhamme ṭhitaṃ taṃ na jaheyya manto.
1793. So11 bāla mantaṃ kasirena laddhaṃ yaṃ dullabhaṃ ajja manussaloke, kicchā12 laddhā13 jīvikaṃ14 appapañño15 vināsayī alikaṃ bhāsamāno.
1794. Bālassa mūḷhassa aññūkatano va16 musā bhaṇantassa asaññatassa, mante mayaṃ tādisake na dema kuto mantā gaccha na mayha ruccasī ”ti. 1. Ambajātakaṃ.
1 9 yamhā - Ma, Syā. pariggahesi - Ma, Syā. 2 10 balayātha - Syā. asaṃsi - Syā. 3 11 rajjūti - Ma, Syā, PTS. yo - Ma, PTS. 4 12 tvaṃ maṃ - Syā. kiñcāpi - Ma; kicchāpi - PTS. 5 13 sapaññā - PTS. laddhaṃ - Syā. 6 14 punappadāhi - Ma; puna sampadāhi - Syā. jīvituṃ - Ma; jīvitaṃ - Syā. 7 15 mantaṃ - Ma. appapañña - PTS. 8 16 tvampi - Syā, PTS. akataññuno ca - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1789. Kẻ có thể nhận thức được các pháp từ người nào, từ vị Sát-đế-lỵ, từ vị Bà-la-môn, từ người thương buôn, từ kẻ nô lệ, từ kẻ hạ tiện, hay từ người đổ rác, đối với kẻ ấy, chính người ấy là hạng nhất trong số loài người.
1790. Hãy cho hình phạt và án từ hình đối với gã này. Hãy nắm lấy kẻ hèn hạ ở cổ và đuổi nó đi; gã là kẻ đã hủy hoại mục đích tối thượng đạt được do sự khó nhọc, bởi vì quá sức kiêu ngạo.”
1791. “Giống như người rơi vào cái hố, cái hang, vực thẳm, vũng cây thối mà tưởng là bằng phẳng, hoặc dẫm lên con rắn độc màu đen tưởng là những sợi dây thừng, giống như người mù bước vào ngọn lửa; cũng tương tự như thế, thưa bậc có trí tuệ, xin ngài hãy thứ lỗi cho con. Xin ngài hãy có niềm tin trở lại đối với kẻ đã đánh mất chú thuật.”
1792. “Ta đã truyền dạy cho ngươi các chú thuật theo nguyên tắc, ngươi cũng đã tiếp thu theo nguyên tắc. Được hoan hỷ, ta cũng đã tuyên bố với ngươi về bản chất tự nhiên của chúng rằng: ‘Chú thuật không từ bỏ ngươi, nếu ngươi duy trì nguyên tắc.’
1793. Này kẻ ngu si, ngươi đây đã đạt được chú thuật với sự khó nhọc, là điều khó đạt được hiện nay ở thế giới loài người. Trong khi nói điều không thật, kẻ thiểu trí đã hủy hoại phương kế sinh nhai sau khi đã đạt được một cách khó khăn.
1794. Đối với kẻ ngu si, đối với kẻ bị mê muội, đối với kẻ vô ơn, đối với kẻ nói lời dối trá, đối với kẻ không tự chế ngự, chúng tôi không ban cho các chú thuật thuộc loại ấy. Các chú thuật là do đâu? Ngươi hãy đi đi, ngươi không làm ta vui thích.” 1. Bổn Sanh Cây Xoài. [474]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1795. Kuṭhārihattho puriso vanamogayha 1 tiṭṭhasi, puṭṭho me samma akkhāhi kiṃ dāruṃ chetumicchasi.
1796. Isso 2 vanāni carasi samāni visamāni ca, puṭṭho me samma akkhāhi kiṃ dāruṃ nemiyā daḷhaṃ.
1797. Neva sālo na khadiro nāssakaṇṇo kuto dhavo, rukkhova 3 phandano nāma taṃ dāruṃ nemiyā daḷhanti. 4
1798. Kīdisānissa pattāni khandho vā pana kīdiso, puṭṭho me samma akkhāhi yathā jānemu phandanaṃ.
1799. Yassa sākhā palambanti namanti na ca bhañjare, so rukkho phandano nāma yassa mūle ahaṃ ṭhito.
1800. Arānaṃ cakkanābhīnaṃ īsānemi rathassa ca, sabbassa te kammaniyo ayaṃ hessati phandano.
1801. Iti phandanarukkhopi tāvade 5 ajjhabhāsatha, mayhampi vacanaṃ atthi bhāradvāja suṇohi me.
1802. Issassa 6 upakhandhamhā 7 okkacca 8 caturaṅgulaṃ, tena nemiṃ pariharesi9 evaṃ daḷhataraṃ siyā.
1803. Iti phandanarukkhopi veraṃ appesi10 tāvade,5 jātānañca ajātānaṃ issānaṃ11 dukkhamāvahi.
1804. Icceva12 phandano issaṃ isso13 ca pana phandanaṃ, aññamaññaṃ vivādena aññamaññamaghātayuṃ.
1805. Evameva manussesu14 vivādo yattha jāyati, mayūranaccaṃ naccanti yathā te15 issaphandanā.16
1 9 vanamoggayha - Syā. pasāresi - Ma. 2 10 īso - Syā, PTS. kappesi - Syā. 3 11 rukkho ca - Ma, Syā. īsānaṃ - Syā, PTS. 4 12 daḷhaṃ - Ma, Syā. iccevaṃ - Ma, Syā. 5 13 devatā - Syā. īsaṃ īso - Syā, PTS. 6 14 imassa - Syā. manussānaṃ - Ma. 7 15 upakkhandhamhā - Ma. ne - PTS. 8 16 ukkacca - Ma, Syā. īsaphandanā - Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1795. “Là người đàn ông cầm búa ở tay, bạn đi sâu vào rừng rồi đứng yên. Này bạn, được ta hỏi, xin bạn hãy trả lời, bạn muốn chặt cây gì?”
1796. “Là loài gấu, bạn rong ruổi các khu rừng, các vùng đất bằng và các nơi lồi lõm. Này bạn, được ta hỏi, xin bạn hãy trả lời, cây gì là chắc chắn để làm vành bánh xe?”
1797. “Chẳng phải cây sāla, không phải cây khadira, không phải cây assakaṇṇa, còn cây dhava thì kém xa. Chính loại cây có tên là phandana, cây ấy là chắc chắn để làm bánh xe.”
1798. “Các lá của cây ấy giống như thế nào? Hoặc thêm nữa, thân của nó giống như thế nào? Này bạn, được ta hỏi, xin bạn hãy trả lời để cho chúng tôi nhận biết về cây phandana.
1799. “Các cành của cây nào rủ xuống, cong xuống và không gãy, cây ấy gọi là cây phandana, ta đang đứng ở gốc cây ấy.
1800. Cây phandana này sẽ là phù hợp cho công việc của bạn về các cây căm, các ổ trục, về càng xe và vành bánh xe, về mọi bộ phận của chiếc xe.”
1801. Như thế, thần cây phandana ngay lập tức cũng đã nói rằng: “Còn có lời nói này của ta, này vị Bhāradvāja, bạn hãy lắng nghe tôi.
1802. Từ phần thân trên của con gấu, bạn hãy cắt dài xuống rộng bốn ngón tay. Bạn hãy bao vòng quanh vành bánh xe với vật ấy, như vậy có thể chắc chắn hơn.
1803. Như thế, thần cây phandana liền tức thì cũng đã kết oan trái và đã mang lại khổ đau cho các con gấu đã sanh ra và còn chưa sanh ra.”
1804. “Thật như thế, cây phandana với con gấu, và hơn nữa, con gấu với cây phandana, chúng đã giết hại lẫn nhau do sự gây gổ lẫn nhau.
1805. Tương tự y như thế, nơi nào có sự gây gổ sanh khởi ở giữa loài người, thì chúng nhảy múa điệu múa của loài công, giống như con gấu và cây phandana ấy vậy.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1806. Taṃ vo vadāmi bhaddaṃ vo yāvantettha samāgatā, sammodatha mā vivadittha 1 mā hotha issaphandanā. 2
1807. Sāmaggimeva 3 sikkhetha buddhehetaṃ pasaṃsitaṃ, sāmaggirato 4 dhammaṭṭho yogakkhemā na dhaṃsatī ”ti. 2. Phandanajātakaṃ.
1808. Idheva haṃsa nipata piyaṃ me tava dassanaṃ, issarosi anuppatto yaṃ idhatthi pavedaya.
1809. Savaṇena cekassa 5 piyā bhavanti disvā panekassa viyeti 6 chando, disvā ca sutvā ca piyā bhavanti. kaccinnu 7 me piyyasi 8 dassanena.
1810. Savaṇena piyo mesi bhiyyo cāgamma dassanaṃ, evaṃ piyadassano samāno 9 vasa haṃsa mama santike.10
1811. Vaseyyāma tavāgāre niccaṃ sakkatapūjitā, matto ca11 ekadā vajjā12 haṃsarājaṃ pacantu me.
1812. Dhiratthu taṃ annapānaṃ13 yamme piyataraṃ tayā, na cāpi majjaṃ pāyāmi14 yāva me vacchasī ghare.
1813. Suvijānaṃ sigālānaṃ15 sakuntānañca16 vassitaṃ, manussavassitaṃ rāja dubbijānataraṃ tato.
1814. Api ce maññatī poso ñāti mitto sakhāti vā, yo pubbe sumano hutvā pacchā sampajjate diso.
1815. Yasmiṃ mano nivisati avidūre sahāpi so, santikepi hi17 so dūre yasmā vivasate18 mano.
1 10 vivadatha - Ma. mamantike - Ma. 2 11 īsaphandanā - Syā, PTS. matto va - PTS. 3 12 sāmagyameva - Syā. vajje - Ma; majjaṃ - Syā. 4 13 sāmagyarato - Ma. majjapānaṃ - Ma, Syā. 5 14 ekassa - Ma, Syā. pissāmi - Ma; pivissāmi - Syā. 6 15 vineti - Syā; viheti - PTS. siṅgālānaṃ - Ma. 7 16 kacci nu - Syā. sakuṇānañca - Ma, Syā. 8 17 pīyasi - Ma; piyasi - Syā. santikehi pi - PTS. 9 18 piyadassano me - Syā. nāvisate - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1806. Ta nói điều ấy cho các ngươi. Mong rằng điều tốt lành hãy có cho các ngươi, hết thảy những người đã tụ hội ở đây. Các ngươi hãy vui vẻ cùng nhau. Các ngươi chớ gây gổ. Các ngươi chớ là con gấu và cây phandana.
1807. Đúng vậy, các ngươi hãy học tập sự hợp nhất; điều ấy đã được chư Phật ca ngợi. Người thích thú sự hợp nhất, đứng vững ở thiện pháp, không làm tiêu hoại sự an toàn đối với các mối ràng buộc.” 2. Bổn Sanh Cây Phandana. [475]
1808. “Thưa chim thiên nga, xin chim hãy đáp xuống ở ngay đây. Sự xuất hiện của chim được trẫm yêu thích. Chim là vị chúa tể vừa mới ngự đến. Có điều gì ở đây (khiến chim lo ngại), xin chim cho biết.
1809. Do việc nghe tiếng mà hình thành các sự yêu mến đối với một người. Tuy nhiên, sau khi nhìn thấy khiến sự mong muốn đối với một người tiêu tan. Các sự yêu mến hình thành sau khi nhìn thấy và nghe tiếng, phải chăng chim được trẫm yêu mến do việc nhìn thấy?
1810. Chim được trẫm yêu mến do việc nghe tiếng, và thêm nữa là việc nhìn thấy sau khi chim đi đến. Thưa chim thiên nga, xin chim hãy sống gần bên trẫm.”
1811. “Chúng tôi có thể ngụ ở căn nhà của bệ hạ, được tôn trọng và được cúng dường thường xuyên. Và một lúc nào đó, bị say sưa, bệ hạ có thể nói rằng: ‘Các khanh hãy nấu chín chim thiên nga chúa cho trẫm.’”
1812. “Thật xấu hổ thay nếu cơm ăn nước uống lại được trẫm yêu mến hơn cả chim. Và trẫm cũng sẽ không uống chất say chừng nào chim sẽ còn cư ngụ ở ngôi nhà của trẫm.”
1813. “Tiếng kêu của những con chó rừng và của những con chim còn dễ hiểu, tiếng kêu của con người, tâu bệ hạ, lại khó hiểu hơn tiếng kêu kia.
1814. Thậm chí, nếu nghĩ rằng: ‘Người nào dầu là thân quyến, bạn bè, hoặc thân hữu, là kẻ trước đây đã có thiện ý, về sau sự thù nghịch vẫn có thể xảy ra.
1815. Tâm ý gắn bó với người nào thì người ấy không xa cách, thậm chí còn kề cận. Tâm ý xa lìa kẻ nào, dầu cho kẻ ấy ở gần bên thì cũng như xa rời.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1816. Antopi so 1 hoti pasannacitto pāraṃ samuddassa pasannacitto, antopi yo 2 hoti paduṭṭhacitto pāraṃ samuddassa paduṭṭhacitto.
1817. Saṃvasantāpi 3 vivasanti ye disā te rathesabha, ārā santo saṃvasanti manasā raṭṭhavaḍḍhana.
1818. Aticiraṃ nivāsena piyo bhavati appiyo, āmanta kho taṃ gacchāma 4 purā te homa appiyā. 5
1819. Evaṃ ce yācamānānaṃ añjaliṃ nāvabujjhasi, paricārakānaṃ sattānaṃ 6 vacanaṃ na karosi no, evaṃ taṃ abhiyācāma puna kayirāsi pariyāyaṃ.
1820. Evaṃ ce no viharataṃ antarāyo na hessati, tuyhaṃ cāpi 7 mahārāja mayhaṃ vā8 raṭṭhavaḍḍhana,9 appevanāma passema10 ahorattānam11accaye ”ti. 3. Javanahaṃsajātakaṃ.
1821. Na te kaṭṭhāni bhinnāni na te udakamāhataṃ,12 aggīpi te na hāsito13 kinnu mandeva14 jhāyasi.
1822. Na ussahe vane vatthuṃ kassapāmantayāmi taṃ, dukkho vāso araññasmiṃ raṭṭhaṃ icchāmi gantave.
1823. Yathā ahaṃ ito gantvā yasmiṃ janapade vasaṃ, ācāraṃ brahme sikkheyyaṃ15 taṃ dhammaṃ anusāsa maṃ.
1824. Sace araññaṃ hitvāna vanamūlaphalāni ca, raṭṭhe rocayase vāsaṃ taṃ dhammaṃ nisāmehi me.
1 8 yo - Ma; ce - Syā. mayhañca - Ma. 2 9 so - Ma, Syā. raṭṭhavaddhana - PTS. 3 10 saṃvasantā - Ma, Syā; passemu - Ma. 11 saṃvasanto - PTS. ahoratānam - Ma. 4 12 gacchāmi - Syā. ābhataṃ - Ma, Syā, PTS. 5 13 homi appiyo - Syā. hāpito - Ma, PTS. 6 14 sataṃ - Ma; santānaṃ - Syā. mandova - Ma, Syā, PTS. 7 15 tuyhaṃ vāpi - Syā, PTS. sikkheyya - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1816. Ngay khi sống trong nhà, người ấy có tâm tốt lành, thì đi đến bên kia bờ đại dương cũng có tâm tốt lành. Ngay khi sống trong nhà, người nào có tâm tồi bại, thì đi đến bên kia bờ đại dương cũng có tâm tồi bại.
1817. Tâu đấng thủ lãnh xa binh, những kẻ là thù nghịch, mặc dầu đang sống chung, chúng cũng sống xa rời. Tâu bậc làm hưng thịnh đất nước, những người đang ở xa nhau, họ sống chung bằng tâm ý.
1818. Do việc trú ngụ quá lâu, người được yêu mến trở thành không được yêu mến. Thật vậy, hãy để chúng tôi thưa gởi với bệ hạ rồi ra đi, trước khi chúng tôi trở thành những người không được bệ hạ yêu mến.”
1819. “Như vậy, nếu chim không ghi nhận sự chắp tay của những người đang cầu xin chim, chim không thực hiện lời nói của chúng tôi, của những chúng sanh hộ độ chim. Chúng tôi thỉnh cầu chim như vậy, mong chim có thể thực hiện việc đến thăm lần nữa.”
1820. “Như vậy, nếu nguy biến sẽ không xảy đến cho chúng ta khi đang còn sống, luôn cả cho ngài, tâu đại vương, hoặc cho tôi, tâu bậc làm hưng thịnh đất nước, có lẽ chúng ta sẽ còn gặp lại khi các ngày và đêm trôi qua.” 3. Bổn Sanh Chim Thiên Nga Thần Tốc. [476]
1821. “Các thanh củi không được con chẻ nhỏ, nước không được con mang lại, thậm chí ngọn lửa không được con đốt lên; tại sao con lại trầm tư giống như kẻ ngu khờ?”
1822. “Con không thể cố gắng để sống ở rừng. Thưa Kassapa, con xin trình với cha. Sự cư ngụ ở rừng là khổ. Con muốn đi đến tỉnh thành.
1823. Giả sử như con đã từ đây ra đi, và trong khi sống ở xứ sở nào thì con nên học tập phong tục nơi ấy, thưa vị Bà-la-môn, xin cha hãy chỉ dạy cho con kiến thức ấy.”
1824. “Nếu sau khi từ bỏ khu rừng, và các rễ cây, trái cây nơi rừng rú, rồi con vui thích sự cư ngụ ở tỉnh thành, con hãy lắng nghe kiến thức ấy của cha.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1825. Visaṃ mā patisevittho 1 papātaṃ parivajjaya, paṅke ca mā visīdittho yatto āsīvise 2 care.
1826. Kinnu visaṃ papāto vā paṅko vā brahmacārinaṃ, kaṃ tvaṃ āsīvisaṃ brūhi 3 tamme akkhāhi pucchito.
1827. Āsavo tāta lokasmiṃ surā nāma pavuccati, manuññā 4 surabhi 5 vaggu 6 madhukhuddarasūpamā, 7 visaṃ tadāhu ariyā 8 brahmacariyassa nārada.
1828. Itthiyo tāta lokasmiṃ pamattaṃ pamathenti tā, haranti yuvino 9 cittaṃ tūlabhaṭṭaṃva māḷuto, 10 papāto eso akkhāto brahmacariyassa nārada.
1829. Lābho siloko sakkāro pūjā parakulesu ca, paṅko eso 11 akkhāto brahmacariyassa nārada.
1830. Sasatthā 12 tāta rājāno āvasanti mahiṃ imaṃ, te tādise manussinde mahante tāta nārada.
1831. Issarānaṃ adhipatīnaṃ na tesaṃ pādato care, āsīviso so13 akkhāto brahmacariyassa nārada.
1832. Bhattattho bhattakāle yaṃ14 yaṃ gehaṃ upasaṅkame, yadettha kusalaṃ jaññā tattha ghāsesanaṃ care.
1833. Pavisitvā parakulaṃ pānatthaṃ15 bhojanāya vā, mitaṃ khāde mitaṃ bhuñje na ca rūpe manaṃ kare.
1834. Goṭṭhaṃ16 majjaṃ kirāsañca17 sabhāni kiraṇāni ca,18 ārakā parivajjehi yānīva19 visamaṃ pathan ”ti. 4. Cullanāradajātakaṃ.20
1835. Dūte te brahme pāhesiṃ gaṅgātīrasmiṃ21 jhāyato, tesaṃ puṭṭho na vyākāsi22 dukkhaṃ guyhaṃ matan23nu te.
1 13 paṭisevittho - Ma, Syā; āsīvisoti - Ma, Syā. 14 patisevittha - Syā. bhattakāle ca - Ma, Syā. 2 15 cāsīvise - Ma, PTS. pānattho - Syā, PTS. 3 16 brūsi - Ma. guṭṭhaṃ - Syā. 4 17 manuñño - Ma. kirāṭañca - Ma; kirāsanṃ vā - PTS. 5 18 surabhī - Ma, Syā, PTS. sabhā nikiraṇāni ca - Ma; 6 vaggū - Syā, PTS. sabhānikiraṇāni ca - Syā. 7 19 sādukhuddarasūpamo - Ma; yāni va - PTS. 20 sādukhuddarasūpamā - PTS. cūḷanāradajātakaṃ - Ma; 8 ariyā se - Ma. cullanāradakassapajātakaṁ - Syā. 9 21 pharanti munino - Syā. gaṅgātīrasmi - Ma, Syā. 10 22 tūlaṃ bhaṭṭhaṃva māluto - Ma, Syā, PTS. byākāsi - Ma, Syā; vyāhāsi - PTS. 11 23 eso ca - Ma; esova - Syā, PTS. guyhamataṃ - Ma, PTS; 12 mahantā - Syā. tuyhaṃ mataṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1825. Con chớ sử dụng chất độc, hãy lánh xa vực thẳm, và chớ chìm xuống ở bãi lầy, nên bước đi thận trọng ở nơi có loài rắn độc.”
1826. “Chất độc hay vực thẳm, bãi lầy hay Phạm hạnh là gì? Cha nói ai là loài rắn độc? Được hỏi, xin cha hãy giải thích điều ấy cho con.”
1827. “Này con, ở thế gian có loại dịch chất được gọi tên là rượu. Nó làm phấn chấn, có hương thơm, ngọt ngào, tựa như hương vị mật ong ruồi; này Nārada, các bậc Thánh đã nói vật ấy là chất độc đối với Phạm hạnh.
1828. Này con, ở thế gian có các người nữ, các cô ấy làm quay cuồng kẻ bị say đắm, cướp đi tâm trí của những người trẻ tuổi, ví như cơn gió cuốn đi bông cây gòn đã bị rơi rụng; này Nārada, điều ấy được gọi là vực thẳm đối với Phạm hạnh.
1829. Lợi lộc, danh tiếng, sự kính trọng, và sự cúng dường ở các gia đình của những người khác; này Nārada, điều ấy được gọi là bãi lầy đối với Phạm hạnh.
1830. Này con, các vị vua có vũ khí ngự trị ở quả đất này. Này con Nārada, (không nên cộng sự với) các vị chúa của nhân loại vĩ đại như thế ấy.
1831. Không nên bước đi cạnh bàn chân của các vị chúa tể, của các vị lãnh tụ ấy; này Nārada, vị ấy được gọi là rắn độc đối với Phạm hạnh.
1832. Với mục đích về thức ăn vào thời điểm của bữa ăn, con nên đi đến gần từng ngôi nhà một, nơi nào có thể biết được là tốt lành thì con nên đi kiếm ăn ở nơi ấy.
1833. Sau khi đi vào nhà của người khác vì mục đích nước uống hoặc thức ăn, nên nhai có chừng mực, nên ăn có chừng mực, và không nên chú ý ở sắc người nữ.
1834. Con nên tránh xa những nơi như trại bò, quán rượu, kẻ tồi bại, các cuộc hội họp, và những chỗ buôn bán vàng bạc, tựa như tránh xa con đường gập ghềnh.” 4. Tiểu Bổn sanh Ẩn Sĩ Nārada. [477]
1835. “Này vị Bà-la-môn, trẫm đã phái các sứ giả đến gặp ngài, lúc ngài đang trầm tư ở bờ sông Gaṅgā. Được hỏi, ngài đã không trả lời chúng. Phải chăng ngài đã suy nghĩ rằng nỗi khổ nên được giấu kín?”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1836. Sace te dukkhaṃ uppajje 1 kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhana, 2 mā kho no 3 tassa akkhāhi yo taṃ dukkhā na mocaye. 1837. Yo tassa 4 dukkhajātassa ekantaṃ api bhāsato, 5 vippamoceyya dhammena kāmaṃ tassa pavedaye. 6 1838. Suvijānaṃ sigālānaṃ 7 sakuntānañca 8 vassitaṃ, manussavassitaṃ rāja dubbijānataraṃ tato. 1839. Api ce maññatī poso ñāti mitto sakhāti vā, yo pubbe sumano hutvā pacchā sampajjate diso. 1840. Yo attano dukkhamanānupuṭṭho pavedaye jantu akālarūpe, ānandino 9 tassa bhavantamittā 10 hitesino tassa dukhī11 bhavanti. 1841. Kālañca ñatvāna tathāvidhassa medhāvinaṃ ekamanaṃ viditvā, akkheyya tippāni12 parassa dhīro saṇhaṃ giraṃ atthavatiṃ pamuñce. 1842. Sace ca jaññā avisayhamattano nāyaṃ nīti mayha13sukhāgamāya, ekopi tippāni14 saheyya15 dhīro saccaṃ hirottappamapekkhamāno. 1843. Ahaṃ raṭṭhāni vicaranto nigame rājadhāniyo, bhikkhamāno mahārāja ācariyassa dhanatthiko. 1844. Gahapatī rājapurise mahāsāle ca brāhmaṇe, alatthaṃ satta nikkhāni suvaṇṇassa janādhipa, te me naṭṭhā mahārāja tasmā socāmahaṃ bhusaṃ. 1845. Purisā te mahārāja manasā anuvicintitā,16 nālaṃ dukkhā pamocetuṃ tasmā tesaṃ na vyāhariṃ. 1846. Tvaṃ ca kho me mahārāja manasā anuvicintito,17 alaṃ dukkhā pamocetuṃ tasmā tuyhaṃ pavedayiṃ. 1847. Tassādāsi pasannatto18 kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano,19 jātarūpamaye nikkhe suvaṇṇassa catuddasā ”ti. 5. Dūtajātakaṃ.
1 11 uppajji - PTS. dukkhī - Syā. 2 12 raṭṭhavaddhana - PTS. tibbāni - Ma. 3 13 naṃ - Ma, Syā. na te hi mayhaṃ - Ma; 4 yo ca tathā - PTS. na tehi mayhaṃ - Syā. 5 14 ekaṅgaṃ api bhāgaso - Ma, Syā. ekova tibbāni - Ma; 6 pavedaya - Ma, Syā, PTS. ekova tippāni - Syā. 7 15 siṅgālānaṃ - Ma. sahetha - PTS. 8 16 sakuṇānañca - Ma. manasānuvicintitā - Ma, Syā, PTS. 9 17 anandino - Syā. manasānuvicintito - Ma, Syā, PTS. 10 18 bhavantimittā - Ma; pasannacitto - Syā. 19 bhavanti mittā - Syā. raṭṭhavaddhano - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1836. “Tâu bậc làm hưng thịnh đất nước Kāsi, nếu nỗi khổ của bệ hạ sanh khởi, bệ hạ chớ nói ra điều ấy đến kẻ không có thể giúp cho bệ hạ thoát khỏi nỗi khổ. 1837. Người nào có thể tháo gỡ đúng theo pháp, dầu chỉ một phần nỗi khổ đã sanh lên cho kẻ đang thổ lộ với người ấy, thì bệ hạ nên thổ lộ điều mong muốn với người ấy. 1838. Tiếng kêu của những con chó rừng và của những con chim còn dễ hiểu, tiếng kêu của con người, tâu bệ hạ, lại khó hiểu hơn tiếng kêu kia. 1 1839. Thậm chí, nếu nghĩ rằng: ‘Người nào dầu là thân quyến, bạn bè, hoặc thân hữu, là kẻ trước đây đã có thiện ý, về sau sự thù nghịch vẫn có thể xảy ra. 1840. Kẻ nào, khi không được gặng hỏi về nỗi khổ của bản thân, lại thổ lộ cho mọi người vào thời điểm không phù hợp; đối với kẻ ấy, những ai vui mừng là những kẻ thù nghịch; đối với kẻ ấy, những ai có sự sầu khổ là những bậc ân nhân. 1841. Và sau khi biết về thời điểm, sau khi biết được bậc thông minh có đồng tâm ý, vị sáng trí nên tỏ bày những nỗi đớn đau đến kẻ khác thuộc hạng người như thế ấy, và nên thốt ra giọng nói mềm mỏng, có ý nghĩa. 1842. Và nếu biết được việc của bản thân là không thể sửa đổi (nghĩ rằng): ‘Giải pháp này không đem đến an lạc cho ta,’ vị sáng trí nên chịu đựng các nỗi đớn đau, thậm chí một mình, trong khi xem xét sự thật với sự hổ thẹn và ghê sợ tội lỗi. 1843. Tâu đại vương, trong khi lang thang đến các quốc độ, các thị trấn, các kinh thành, trong khi xin ăn, thần có ý định tìm kiếm tài sản để dâng đến vị thầy dạy học. 1844. Tâu quân vương, thần đã nhận được bảy thỏi tiền vàng từ các người gia chủ, từ các người của hoàng gia, từ các người giàu có, và từ các vị Bà-la- môn. Tâu đại vương, các thỏi tiền ấy của thần đã bị đánh rơi; vì thế thần sầu muộn vô cùng. 1845. Tâu đại vương, những người sứ giả ấy, khi đã được suy xét bằng tâm, thì họ không đủ khả năng giúp cho thoát khỏi nỗi khổ; vì thế, thần đã không bày tỏ với họ. 1846. Tâu đại vương, còn bệ hạ, quả thật đối với thần, khi đã được suy xét bằng tâm, thì bệ hạ có đủ khả năng giúp cho thoát khỏi nỗi khổ; vì thế, thần đã thổ lộ với bệ hạ.” 1847. “Với bản ngã được hoan hỷ, vị làm hưng thịnh vương quốc Kāsi đã ban cho người ấy mười bốn thỏi tiền vàng làm bằng vàng ròng.” 5. Bổn Sanh Sứ Giả. [478]
1 Hai câu kệ 1838 và 1839 giống hai câu kệ 1813 và 1814 ở trang 449.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1848. Rājā kāliṅgo cakkavattī 1 dhammena paṭhavim 2anusāsaṃ, 3 agamā 4 bodhisamīpaṃ nāgena mahānubhāvena.
1849. Kāliṅgo bhāradvājo 5 rājānaṃ kāliṅgaṃ samaṇakolaññaṃ, cakkaṃ vattayato 6 pariggahetvā 7 pañjalī idamavoca.
1850. Paccoroha mahārāja bhūmibhāgo yathā samanugīto, 8 idha anadhivarā buddhā abhisambuddhā virocanti.
1851. Padakkhiṇato āvaṭṭā9 tiṇalatā asmiṃ bhūmibhāgasmiṃ, puthuviyā ayaṃ10 maṇḍo iti no sutaṃ mahārāja.11
1852. Sāgarapariyantāya mediniyā sabbabhūtadharaṇiyā, puthuviyā ayaṃ10 maṇḍo orohitvā namo karohi.
1853. Ye te bhavanti nāgā12 abhijātā mātito ca pitito ca,13 ettāvatā padesaṃ te nāgā nevamupayanti.
1854. Abhijāto te nāgo14 kāmaṃ pesehi kuñjaraṃ dantiṃ, ettāvatā padeso15 sakkā nāgena mupagantuṃ.16
1 9 cakkavatti - Ma, Syā. āvattā - PTS. 2 10 pathavim - Ma. pathaviyā nābhiyaṃ - Ma; 3 anusāsi - Syā. paṭhaviyā ayaṃ - Syā; 4 agamāsi - Syā. puthuviyāyaṃ - PTS. 5 11 kāliṅgo bhāradvājo ca - Ma, Syā; iti no sutaṃ mante mahāraja - Ma. 12 kāliṅgabhāradvājo ca - PTS. nāgā ca - Ma, Syā. 6 13 cakkavattayato - Syā. abhijātā ca kuñjarā - Ma, Syā. 7 14 pariṇetvā - PTS. abhijāto nāgo - Ma. 8 15 samaṇuggato - Ma; padeso ca - Syā. 16 samaṇugīto - Syā. na sakkā nāgena upagantuṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1848. “Đức Chuyển Luân Vương Kāliṅga, trong lúc trị vì trái đất đúng theo pháp, đã đi đến khu vực lân cận cội Bồ Đề bằng con voi có đại oai lực.
1849. Vị quan tế tự Kāliṅga Bhāradvāja sau khi xem xét, đã chắp tay lại và đã nói với đức vua Kāliṅga, vị Chuyển Luân Vương, con trai của hai vị đạo sĩ khổ hạnh, điều này:
1850. ‘Tâu đại vương, xin bệ hạ hãy bước xuống. Mảnh đất này theo như đã được lưu truyền thì Chư Phật Chánh Đẳng Giác, các bậc không có người nào cao quý hơn, chói sáng ở nơi này.
1851. Các cây cỏ và dây leo ở mảnh đất này đã xoay mình theo phía bên phải (để tỏ sự cung kính). Đây là nơi thiêng liêng của trái đất. Chúng thần đã được nghe như thế, tâu đại vương.
1852. Ở trái đất được bao quanh bởi biển cả, ở nơi nâng đỡ tất cả các sinh linh, đây là nơi thiêng liêng của trái đất. Xin bệ hạ hãy bước xuống và thực hiện sự lễ bái.
1853. Các con voi dầu đã được sanh ra cao quý từ bên dòng voi mẹ và từ bên dòng voi cha, các con voi ấy không bao giờ tiếp cận được khu vực, cho đến giới hạn này.
1854. Con voi của bệ hạ đã được sanh ra cao quý, bệ hạ hãy truyền lệnh cho con vật cao cả, có sự thuần phục, theo như ý thích, và cho đến giới hạn này là khu vực có thể tiếp cận được bởi con voi ấy.’
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1855. Taṃ sutvā rājā kāliṅgo veyyañjanikavaco nisāmetvā, saṃpesesi nāgaṃ ñassāma 1 mayaṃ yathā idaṃ 2 vacanaṃ.
1856. Saṃpesito ca 3 raññā nāgo koñco va abhinaditvāna, 4 paṭisakkitvā nisīdi garubhāraṃ 5 asahamāno.
1857. Kāliṅgo bhāradvājo 6 nāgaṃ khīṇāyukaṃ viditvāna, 7 rājānaṃ kāliṅgaṃ taramāno ajjhabhāsittha, aññaṃ saṅkama nāgaṃ nāgo khīṇāyuko mahārāja.
1858. Taṃ sutvā kāliṅgo taramāno saṅkami nāgaṃ saṅkante ca rañño, 8 nāgo tattheva pati bhumyā 9 veyyañjanikavaco yathā tathā ahu nāgo.
1859. Kāliṅgabhāradvājaṃ kāliṅgo 10 brāhmaṇaṃ idamavoca, 11 tvamevāsi12 sambuddho sabbaññū sabbadassāvī.
1860. Taṃ vacanaṃ anadhivāsento13 kāliṅgo brāhmaṇo14 idamavoca, veyyañjanikā hi15 mayaṃ buddhā sabbaññunova16 mahārāja.
1861. Sabbaññū sabbavidū ca buddhā na lakkhaṇe jānanti,17 āgamabalasāhi18 mayaṃ buddhā sabbaṃ pajānanti.
1 12 usasāma - Ma; tvameva asi - Ma. 13 uyyāma - Syā. taṃ anadhivāsento - Ma, Syā. 2 14 yathimassidaṃ - Ma. kāliṅgaṃ brāhmaṇo - Ma; 3 saṃpesitova - PTS. kāliṅgabrāhmaṇo - PTS. 4 15 anaditvā - PTS. veyyañjaniyā - PTS. 5 16 garuṃvabhāraṃ - Ma. sabbaññuno - Ma, Syā. 6 17 kāliṅgabhāradvājo - Ma, PTS. na lakkhaṇena jānanti - Ma; 7 viditvā - PTS. lakkhaṇena jānanti - Syā; 8 saṅkanteva raññe - Ma, Syā. lakkhaṇe na jānanti - PTS. 9 18 bhūmyā - Syā. āgamabalasā hi - Ma, Syā; 10 kāliṅgo rājā kāliṅgaṃ - Ma. āgamapurisā - PTS. 11 etadavoca - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1855. Sau khi nghe điều ấy, đức vua Kāliṅga đã suy nghĩ về lời nói của vị tiên tri rồi đã thúc con voi tiến tới (nghĩ rằng): ‘Như thế này chúng ta sẽ biết được lời nói này (đúng hay sai).’
1856. Và bị thúc tiến tới bởi đức vua, con voi đã kêu lớn tựa như loài cò, rồi đã bước lui, và ngồi xuống, trong khi không chịu đựng nổi gánh nặng.
1857. Viên quan tế tự Kāliṅga Bhāradvāja, sau khi biết được con voi có tuổi thọ đã cạn kiệt, đã vội vã tâu với đức vua Kāliṅga rằng: “Tâu đại vương, con voi có tuổi thọ đã cạn kiệt, xin bệ hạ hãy bước qua con voi khác.’
1858. Sau khi nghe điều ấy, đức vua Kāliṅga đã vội vã bước sang con voi khác. Và trong khi đức vua đang bước qua, con voi đã ngã xuống ở trên mặt đất, ngay tại chỗ ấy. Lời nói của vị tiên tri như thế nào, thì con voi đã là như thế ấy.
1859. Đức vua Kāliṅga đã nói với vị Bà-la-môn Kāliṅga Bhāradvāja điều này: ‘Khanh chính là vị hoàn toàn giác ngộ, bậc toàn tri, vị thấy tất cả.’
1860. Không đồng ý lời nói ấy, vị Bà-la-môn Kāliṅga đã nói điều này: ‘Tâu đại vương, chúng thần chỉ là những nhà tiên tri. Chư Phật mới đúng là các bậc Toàn Tri.
1861. Chư Phật là các bậc Toàn Tri và là các bậc hiểu biết tất cả, các ngài không biết các điềm báo hiệu. Chúng tôi tùy thuộc vào năng lực của sự truyền thừa, trái lại chư Phật nhận biết tất cả.’
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1862. Mahāyitvāna 1 sambodhiṃ nānā turiyehi vajjamānehi, mālāgandhavilepanaṃ āharitvā 2 pākāraparikkhepaṃ kāresi. 3
1863. Saṭṭhivāhasahassānaṃ 4 pupphānaṃ sannipātayi, pūjesi rājā kāliṅgo bodhimaṇḍavaruttame ”ti. 5 6. Kāliṅgabodhijātakaṃ.
1864. Akittiṃ disvāna 6 sammantaṃ 7 sakko bhūtapati8 bravi, kimatthiyaṃ9 mahābrahme eko sammasi ghammani.
1865. Dukkho punabbhavo sakka sarīrassa ca bhedanaṃ, sammohamararaṇaṃ dukkhaṃ tasmā sammāmi vāsava.
1866. Etasmiṃ te sulapite patirūpe10 subhāsite, varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñci manasicchasi.
1867. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara, yena putte ca dāre ca dhanadhaññaṃ piyāni ca, laddhā narā na tappanti so lobho na mayi11 vase.
1868. Etasmiṃ te sulapite patirūpe10 subhāsite, varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñci manasicchasi.
1869. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara, khettaṃ vatthuṃ hiraññañca gavāssaṃ12 dāsaporisaṃ, yena jātena jīyanti so doso na mayi11 vase.
1870. Etasmiṃ te sulapite patirūpe10 subhāsite, varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñci manasicchasi.
1871. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara, bālaṃ na passe na suṇe na ca bālena saṃvase, bālena allāpa13sallāpaṃ na kare na ca rocaye.
1 mahayitvā - Ma; pahaṃsitvāna - Syā. 2 mālāvilepanaṃ abhiharitvā - Ma, Syā. 3 8 atha rājā manupāyāsi - Ma; kāresi atha rājā pāyāsi - Syā; bhūtapatī - Ma, Syā. 9 pākāraparikkhepaṃ kāresi atha rājā pāyāsi - PTS. kiṃ patthayaṃ - Ma, Syā. 4 10 saṭṭhi vāhasahassāni - Ma, Syā. paṭirūpe - Syā. 5 11 bodhimaṇḍamanuttaranti - Ma, Syā, PTS. mayī - Ma, Syā, PTS. 6 12 disvā - Ma, PTS. gavassaṃ - Ma. 7 13 sammataṃ - PTS. bālenallāpa - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1862. Sau khi tế lễ trọng thể đến cội Bồ Đề với nhiều loại nhạc cụ đang được tấu lên, sau khi mang lại tràng hoa, vật thơm, và dầu thoa, đức vua đã cho xây dựng tường rào vòng quanh.
1863. Sau khi đã cho mang lại sáu mươi ngàn cỗ xe bông hoa, đức vua Kāliṅga đã cúng dường ở cội Bồ Đề cao quý tối thượng.” 6. Bổn Sanh Vua Kāliṅga Và Cội Bồ Đề. [479]
1864. Sau khi nhìn thấy Akitti đang ngồi tĩnh tâm, Thiên Chủ Sakka, vị Chúa của các sinh linh, đã nói rằng: “Này vị Bà-la-môn vĩ đại, với mục đích gì mà ông một mình ngồi tĩnh tâm vào lúc nóng nực?”
1865. “Thưa Sakka, việc hiện hữu lần nữa và sự hoại rã của thân thể là khổ, cái chết với sự mê mờ là khổ; vì thế, tôi ngồi tĩnh tâm, thưa Thiên Chủ.”
1866. “Do điều ấy đã được ông khéo nói, đã được ông khéo thuyết, là điều thích đáng, này Kassapa, ta sẽ ban cho ông một ân huệ về bất cứ điều gì ông mong muốn ở trong tâm.” 1
1867. “Thưa Sakka, thưa vị chúa tể của tất cả chúng sanh, nếu ngài đã ban cho tôi điều ân huệ, thì do tham ái nào khiến những người nam sau khi đã đạt được các con cái, các người vợ, tài sản, thóc lúa, và những vật yêu quý, vẫn không thỏa mãn, xin cho tham ái ấy không trú ở nơi tôi.”
1868. “Do điều ấy đã được ông khéo nói, đã được ông khéo thuyết, là điều thích đáng, này Kassapa, ta sẽ ban cho ông một ân huệ về bất cứ điều gì ông mong muốn ở trong tâm.”
1869. “Thưa Sakka, thưa vị chúa tể của tất cả chúng sanh, nếu ngài đã ban cho tôi điều ân huệ, thì do sân hận nào sanh lên khiến ruộng, vườn, vàng, bò, ngựa, nô lệ, và con người bị tiêu hoại, xin cho sân hận ấy không trú ở nơi tôi.”
1870. “Do điều ấy đã được ông khéo nói, đã được ông khéo thuyết, là điều thích đáng, này Kassapa, ta sẽ ban cho ông một ân huệ về bất cứ điều gì ông mong muốn ở trong tâm.”
1871. “Thưa Sakka, thưa vị chúa tể của tất cả chúng sanh, nếu ngài đã ban cho tôi điều ân huệ, xin cho tôi không nhìn thấy kẻ ngu, không nghe tiếng, không sống chung với kẻ ngu, không thực hiện và không vui thích việc trao đổi và trò chuyện với kẻ ngu.”
1 Câu kệ 1866 tương tự như câu kệ 1366 ở trang 351.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1872. Kinnu te akaraṃ bālo vada kassapa kāraṇaṃ, kena kassapa bālassa dassanaṃ nābhikaṅkhasi.
1873. Anayaṃ nayati dummedho adhurāyaṃ niyuñjati, dunnayo seyyaso hoti sammā vutto pakuppati, vinayaṃ so na jānāti sādhu tassa adassanaṃ.
1874. Etasmiṃ te sulapite patirūpe 1 subhāsite, varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñca manasicchasi.
1875. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara, dhīraṃ passe suṇe dhīraṃ dhīrena saha saṃvase, dhīrena allāpa 2sallāpaṃ taṃ kare taṃ ca rocaye.
1876. Kinnu te akaraṃ dhīro vada kassapa kāraṇaṃ, kena kassapa dhīrassa dassanaṃ abhikaṅkhasi.
1877. Nayaṃ nayati medhāvī adhurāyaṃ na yuñjati, sunayo seyyaso hoti sammā vutto na kuppati, vinayaṃ so pajānāti sādhu tena samāgamo.
1878. Etasmiṃ te sulapite patirūpe1 subhāsite, varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñca manasicchasi.
1879. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara, tato ratyā vivasane suriyassuggamanaṃ3 pati, dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṃ sīlavanto ca yācakā.
1880. Dadato ca me4 na khīyetha datvā nānutapeyyahaṃ, dadaṃ cittaṃ pasādeyyaṃ etaṃ sakka varaṃ vare.
1881. Etasmiṃ te sulapite patirūpe1 subhāsite, varaṃ kassapa te dammi yaṃ kiñci manasicchasi.
1882. Varaṃ ce me ado sakka sabbabhūtānamissara, na maṃ puna upeyyāsi etaṃ sakka varaṃ vare.
1 3 paṭirūpe - Syā. vivasāne sūriyuggamanaṃ - Ma. 2 4 dhīrenallāpa - Ma, Syā, PTS. dadato me - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1872. “Vậy kẻ ngu đã làm gì đến ông? Này Kassapa, ông hãy nói lý do. Này Kassapa, vì sao ông không mong muốn việc nhìn thấy kẻ ngu?”
1873. “Kẻ ngu muội hướng dẫn điều không đúng phương pháp; kẻ ấy gắn bó vào việc không phải là trách nhiệm; sự hướng dẫn tồi lại là tốt hơn cho kẻ ấy, khi được nói điều đúng đắn kẻ ấy lại nổi giận, kẻ ấy không biết nguyên tắc; tốt lành thay việc không nhìn thấy kẻ ấy!”
1874. “Do điều ấy đã được ông khéo nói, đã được ông khéo thuyết, là điều thích đáng, này Kassapa, ta sẽ ban cho ông một ân huệ về bất cứ điều gì ông mong muốn ở trong tâm.”
1875. “Thưa Sakka, thưa vị chúa tể của tất cả chúng sanh, nếu ngài đã ban cho tôi điều ân huệ, xin cho tôi nhìn thấy bậc sáng trí, nghe tiếng, sống chung với bậc sáng trí, thực hiện và vui thích việc trao đổi và trò chuyện với bậc sáng trí.”
1876. “Vậy bậc sáng trí đã làm gì cho ông? Này Kassapa, ông hãy nói lý do. Này Kassapa, vì sao ông mong muốn việc nhìn thấy bậc sáng trí?”
1877. “Bậc thông minh hướng dẫn điều đúng phương pháp; vị ấy không gắn bó vào việc không phải là trách nhiệm; sự hướng dẫn khéo léo là tốt hơn, khi được nói điều đúng đắn vị ấy không giận dữ, vị ấy biết nguyên tắc; tốt lành thay việc gặp gỡ với vị ấy!”
1878. “Do điều ấy đã được ông khéo nói, đã được ông khéo thuyết, là điều thích đáng, này Kassapa, ta sẽ ban cho ông một ân huệ về bất cứ điều gì ông mong muốn ở trong tâm.”
1879. “Thưa Sakka, thưa vị chúa tể của tất cả chúng sanh, nếu ngài đã ban cho tôi điều ân huệ, kế đó, vào lúc tàn đêm, sự mọc lên của mặt trời đã đến, có các thức ăn thuộc cõi trời hiện ra, và những vị khất thực là có giới hạnh.
1880. Trong khi tôi đang bố thí thì không bị cạn kiệt, và sau khi bố thí tôi không hối tiếc. Trong khi bố thí, tôi có thể khiến cho tâm được tịnh tín. Thưa Sakka, tôi xin chọn điều ân huệ ấy.”
1881. “Do điều ấy đã được ông khéo nói, đã được ông khéo thuyết, là điều thích đáng, này Kassapa, ta sẽ ban cho ông một ân huệ về bất cứ điều gì ông mong muốn ở trong tâm.”
1882. “Thưa Sakka, thưa vị chúa tể của tất cả chúng sanh, nếu ngài đã ban cho tôi điều ân huệ, xin ngài không đến thăm tôi nữa. Thưa Sakka, tôi xin chọn điều ân huệ ấy.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1883. Bahūhi vattacariyāhi narā ca atha nāriyo, dassanaṃ abhikaṅkhanti kinnu me dassane bhayaṃ.
1884. Taṃ tādisaṃ devavaṇṇaṃ 1 sabbakāmasamiddhinaṃ, disvā tapo pamajjeyyaṃ 2 etaṃ te dassane bhayan ”ti. 7. Akittijātakaṃ.
1885. Ahameva dubbhāsitaṃ bhāsi bālo bheko va araññe 3 ahimavhayāno, 4 takkāriye sobbhamimaṃ 5 patāmi na kireva sādhu ativelabhāṇī.
1886. Pappoti macco ativelabhāṇī bandhaṃ 6 vadhaṃ sokapariddavañca, attānaṃ yeva 7 garahāsi etto 8 ācera 9 yaṃ taṃ nikhaṇanti sobbhe.
1887. Kimevāhaṃ10 tuṇḍilamanupucchiṃ11 kareyya saṃ12 bhātaraṃ kāḷikāyaṃ,13 naggovahaṃ vatthayugañca jīno ayampi attho bahutādisova.
1888. Yo yujjhamānānaṃ ayujjhamāno meṇḍantaraṃ accupatī kuliṅgo, so piṃsito meṇḍasirehi tattha ayampi attho bahutādisova.
1889. Caturo janā potthakaṃ aggahesuṃ ekañca posaṃ anurakkhamānā, sabbeva te bhinnasirā sayiṃsu ayampi attho bahutādisova.
1890. Ajā yathā veḷugumbasmiṃ baddhā14 avekkhipantī15 asimajjhagañchi,16 teneva tassā galakāvakantaṃ17 ayampi attho bahutādisova.
1 10 devavaṇṇiṃ - PTS. kimevahaṃ - Ma, PTS. 2 11 pamajjeyya - Ma. ānupuccheyyaṃ - PTS. 3 12 bhekovaraññe - Ma, Syā, PTS. kareyyāsaṃ - Syā. 4 13 ahimavhāyamāno - Ma, Syā. kālikāya - Syā; kālikā yaṃ - PTS. 5 14 sobbhamhi ahaṃ - Ma. bandhā - Syā. 6 15 evaṃ - PTS. avakkhipantī - Ma. 7 16 attānameva - Ma, Syā. asimajjhagacchi - Ma; 8 ettha - Ma, Syā, PTS. asik’ ajjhagañchi - PTS. 9 17 ācariya - Syā. galakaṃ vikantā - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1883. “Thông qua nhiều phận sự và hạnh lành, các người nam và nữ mong mỏi việc nhìn thấy ta, vậy có nguy hiểm gì trong việc nhìn thấy ta?”
1884. “Sau khi nhìn thấy ngài với vẻ đẹp thiên thần, với sự thành tựu tất cả các dục như thế ấy, tôi có thể xao lãng hạnh khắc khổ; điều ấy là sự nguy hiểm trong việc nhìn thấy ngài.” 7. Bổn Sanh Ẩn Sĩ Akitti. [480]
1885. “Chính ta là kẻ ngu đã nói lời được nói vụng về, tựa như con nhái ở trong rừng đang gọi con rắn. Này Takkāriya, ta rơi vào cái hố này. Thật vậy, việc nói quá nhiều không bao giờ tốt lành!”
1886. “Người nói quá nhiều nhận lãnh sự giam cầm, sự tử hình, sự sầu muộn và sự than khóc. Về việc này, thầy hãy chê trách chính bản thân. Thưa thầy, vì việc ấy, chúng chôn vùi thầy ở cái hố.”
1887. “Thật vậy, ta đã gặng hỏi Tuṇḍila điều gì về việc nàng Kāḷikā có thể làm với anh trai của nàng? Và ta bị cướp mất hai mảnh vải, ta hoàn toàn lõa lồ. Ý nghĩa này cũng y như vậy với nhiều sự việc.”
1888. “Là kẻ không tham gia đánh nhau giữa hai kẻ đang đánh nhau, con chim sẻ đã lao vào giữa hai con cừu. Trong trường hợp ấy, nó đã bị đầu của hai con cừu ép chết. Ý nghĩa này cũng y như vậy với nhiều sự việc.”
1889. “Bốn người đã giữ lấy tấm vải bố, và trong lúc đang bảo vệ một người, tất cả bọn họ đã nằm dài, các cái đầu bị vỡ tan. Ý nghĩa này cũng y như vậy với nhiều sự việc.”
1890. “Giống như con dê cái bị trói ở lùm tre, trong lúc nhảy quanh đã có được cây dao. Với chính cây dao ấy, cổ của con dê cái đã bị cắt lìa. Ý nghĩa này cũng y như vậy với nhiều sự việc.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1891. Nayime 1 devā napi 2 gandhabbaputtā migā ime atthavasābhatā ime, 3 ekañca naṃ sāyamāse pacantu ekañca puna pātarāse 4 pacantu.
1892. Sataṃ sahassānaṃ 5 dubbhāsitānaṃ 6 kalampi nāgghanti 7 subhāsitassa, dubbhāsitaṃ saṅkamāno kileso tasmā tuṇhī kimpuriso 8 na bālyā.
1893. Yā mesā vyākāsi 9 pamuñcathetaṃ giriñca naṃ himavantaṃ nayantu, imañca kho dentu mahānasāya pātova 10 naṃ pātarāse pacantu.
1894. Pajjunnanāthā pasavo pasunāthā ayaṃ pajā, tvaṃ nāthosmi 11 mahārāja amhanāthā mama bhariyā,12 dvinnamaññataraṃ ñatvā mutto gaccheyya pabbataṃ.
1895. Na ve nindā suparivajjayetha13 nānā janā sevitabbā janinda, yeneva eko labhate pasaṃsaṃ teneva añño labhate ninditāraṃ.
1896. Sabbo loko paracittena acitto14 sabbo loko cittavāsamhi citte,15 paccekacittā puthusabbasattā kassīdha cittassa vasena vattati.16
1897. Tuṇhī ahū kimpuriso sabhariyo yodāni vyākāsi17 bhayassa bhīto, sodāni mutto sukhito arogo vācā kirevatthavatī18 narānan ”ti. 8. Takkāriyajātakaṃ.
1 12 ime na - Ma. nāthohaṃ bhariyāya me - Ma; 2 napi - Ma; nāpi - Syā. nātho ’haṃ bhariyāya ca - PTS. 3 13 atthavasaṃ gatā me - Ma. suparivajjayātha - Syā; 4 ekaṃ punappātarāse - Ma, Syā; suparivajjayā ce - PTS. 14 ekañca naṃ pātarāse - PTS. paricitto aticitto - Ma; 5 sahassāni - Ma; sahassāna - Syā; paracittena aticitto - Syā; sahassaṃ - PTS. paracitto acitto - PTS. 6 15 dubhāsitāni - Ma. cittavā samhi citte - Ma, Syā; 7 nāgghati - Syā. cittavasamhi citto - PTS. 8 16 kimpurisā - Ma, PTS. vase na vatte - Ma, Syā, PTS. 9 17 byāhāsi - Ma; byākāsi - Syā; vyāhāsi - PTS. byāhāsi - Ma; byākāsi - Syā; 10 pāto ca - PTS. vyāhāsi - PTS. 11 18 nāthosi - Ma. vācākirevattavatī - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1891. “Những kẻ này không phải là thiên thần, cũng không phải là con cái của các nhạc sĩ Thiên đình, những kẻ này là loài thú, những kẻ này được đem lại để trẫm sử dụng. Vậy hãy bảo bọn họ nấu một đứa cho bữa ăn buổi tối, và hãy bảo bọn họ nấu một đứa nữa cho bữa ăn buổi sáng.”
1892. “Một trăm ngàn lời vụng nói không giá trị bằng một phần của lời được khéo nói. Trong khi phân vân về lời vụng nói là ô nhiễm; vì thế, loài nhân điểu giữ im lặng, không phải vì ngu dốt.”
1893. “Nàng này đã giải thích cho trẫm. Các khanh hãy thả nàng ấy. Và hãy bảo bọn họ đưa nàng ấy đến ngọn núi có tuyết phủ. Còn hãy giao kẻ này cho nhà bếp. Sáng sớm mai, hãy bảo bọn họ nấu kẻ ấy cho bữa ăn buổi sáng.”
1894. “Các con thú có sự phụ thuộc vào cơn mưa. Loài người này có sự phụ thuộc vào các con thú. Tâu đại vương, thần có sự phụ thuộc vào bệ hạ. Người vợ của thần có sự phụ thuộc vào thần. Sau khi biết được một người nào đó trong hai người (đã chết), người được thả ra mới có thể đi đến ngọn núi.
1895. Thật vậy, không dễ gì tránh khỏi sự chê bai. Loài người có sở thích khác nhau nên cần được phục vụ khác nhau, tâu vị chúa của loài người. Vì một điều nào đó, người này nhận được sự khen ngợi, do chính điều đó, người khác nhận được sự chê bai.
1896. Tất cả thế gian là không có sự nhận biết với tâm của người khác. Tất cả thế gian có sự nhận biết về tâm của mình. Tất cả chúng sanh có tâm riêng biệt theo từng cá nhân. Công việc được vận hành ở đây do năng lực tâm của người nào?”
1897. “Gã nhân điểu cùng với người vợ đã im lặng, là kẻ giờ đây bị sợ hãi bởi sự nguy hiểm, nên đã giải thích. Kẻ ấy giờ đây đã được thả ra, được sung sướng, không tật bệnh. Thật vậy, chính lời nói là có sự lợi ích cho những con người.” 8. Bổn Sanh Thanh Niên Takkāriya. [481]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1898. Kassa 1 gāmavaraṃ dammi nāriyo ca alaṅkatā, ko me taṃ 2 migamakkhāti 3 migānaṃ migamuttamaṃ.
1899. Mayhaṃ gāmavaraṃ dehi nāriyo ca alaṅkatā, ahaṃ te migamakkhissaṃ migānaṃ migamuttamaṃ.
1900. Etasmiṃ vanasaṇḍasmiṃ ambā sālā ca pupphitā, indagopakakasaṃchannā ettheso tiṭṭhatī 4 migo.
1901. Dhanuṃ adejjhaṃ 5 katvāna usuṃ sandhāyupāgami, 6 migo ca disvā rājānaṃ dūrato ajjhabhāsatha.
1902. Āgamehi mahārāja mā maṃ 7 vijjhi rathesabha, ko nu te idamakkhāsi 8 ettheso tiṭṭhatī4 migo.
1903. Esa pāpacaro poso samma tiṭṭhati ārakā, so hi 9 me idamakkhāsi8 ettheso tiṭṭhatī4 migo.
1904. Saccaṃ kireva māhaṃsu 10 narā ekacciyā idha, kaṭṭhaṃ viplāvitaṃ11 seyyo natvevekacciyo naro.12
1905. Kinnu rurū13 garahasī migānaṃ kiṃ pakkhīnaṃ14 kiṃ pana mānusānaṃ, bhayaṃ hi maṃ vindati napparūpaṃ sutvānaṃ15 taṃ mānusiṃ16 bhāsamānaṃ.
1906. Yamuddhariṃ vahane17 vuyhamānaṃ mahodake salile sīghasote, tato nidānaṃ bhayamāgataṃ mama dukkho have rāja asabbhi saṅgamo.
1907. Sohaṃ catuppattamidaṃ18 vihaṅgamaṃ tanucchidaṃ hadaye ossajāmi, hanāmi mittaddumakiccakāriṃ19 yo tādisaṃ kammakataṃ na jāne.20
1 11 tassa - Ma, Syā. niplavitaṃ - Ma; nipāvataṃ - Syā. 2 12 yo metaṃ - Ma. na tvevekacci yo naro - Ma; 3 akkhāsi - Syā. na tvevekacciyo naro - Syā, PTS. 4 13 tiṭṭhate - Ma; tiṭṭhati - Syā. ruru - Ma, Syā. 5 14 dhanuṃ advejjhaṃ - Ma, Syā. pakkhinaṃ - Syā, PTS. 6 15 sannayhupāgami - Ma, Syā. sutvāna - Ma, Syā, PTS. 7 16 me - PTS. mānusi - Syā. 8 17 idhamakkhāsi - Ma, PTS. vāhane - Ma, Syā. 9 18 soyaṃ - Ma. imaṃ - Ma, Syā. 10 19 kirevamāhaṃsu - Syā; hanāmi taṃ mittadubbhiṃ akiccakāriṃ - Ma, Syā. 20 kir’ evam āhaṃsu - PTS. na jānāti - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1898. “Trẫm sẽ ban ngôi làng ân huệ và những người phụ nữ đã được trang điểm cho ai? Ai thông báo cho trẫm về con nai ấy, con nai tối thượng trong số các con nai?”
1899. “Bệ hạ hãy ban ngôi làng ân huệ và những người phụ nữ đã được trang điểm cho thần. Thần sẽ thông báo cho bệ hạ về con nai, con nai tối thượng trong số các con nai.
1900. Ở khu rừng rậm này, có các cây xoài và các cây sāla nở rộ hoa, mặt đất được phủ màu cánh kiến, con nai ấy cư ngụ ở đây.”
1901. Sau khi đặt mũi tên vào cây cung, đức vua đã kéo căng mũi tên rồi tiến lại gần. Và con nai, sau khi nhìn thấy đức vua từ đàng xa, đã thưa rằng:
1902. “Tâu đại vương, xin bệ hạ hãy chờ đợi. Tâu đấng thủ lãnh xa binh, xin chớ bắn tôi. Ai đã thông báo cho bệ hạ điều này: ‘Con nai ấy cư ngụ ở đây’?”
1903. “Này nai mến, gã đàn ông có sở hành xấu xa ấy đứng ở đàng xa. Chính gã ấy đã thông báo cho trẫm điều này: ‘Con nai ấy cư ngụ ở đây.’”
1904. “Nghe rằng người đời đã nói sự thật như vầy: Có một số người loại ấy ở đời này. Thanh gỗ trôi sông được vớt lên còn tốt hơn, chứ gã đàn ông loại ấy thì không bao giờ.”
1905. “Này nai, vậy ngươi chê trách điều gì ở loài thú, điều gì ở loài chim, hay là điều gì ở loài người? Bởi vì nỗi sợ hãi tìm thấy ở trẫm không phải là ít, sau khi nghe ngươi đang nói tiếng người.”
1906. “Tôi đã vớt lên kẻ đang bị cuốn trôi ở dòng nước lũ lớn, ở dòng nước chảy xiết. Do nguyên nhân ấy, có sự nguy hiểm xảy đến cho tôi. Thật vậy, tâu bệ hạ, sự kết giao với kẻ xấu là khổ đau.”
1907. “Với mũi tên có bốn cọng lông đuôi, có sự di chuyển ở khoảng không, có sự đâm thủng thân thể, trẫm đây sẽ bắn vào gã này ở trái tim. Trẫm sẽ giết chết kẻ hãm hại bạn bè, kẻ đã làm việc không nên làm, kẻ không biết đến hành động đã tạo ra như thế ấy.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1908. Dhīrassa bālassa have janinda santo vadhaṃ nappasaṃsanti jātu, kāmaṃ gharaṃ gacchatu pāpadhammo yañcassa bhaṭṭhaṃ tadetassa dehi ahañca te kāmakaro bhavāmi.
1909. Addhā rurū 1 aññataro sataṃ se 2 yo dubbhato 3 mānusassa na dubbhi, 4 kāmaṃ gharaṃ gacchatu pāpadhammo yañcassa bhaṭṭhaṃ 5 tadetassa dammi ahañca te kāmacāraṃ 6 dadāmi.
1910. Suvijānaṃ sigālānaṃ 7 sakuntānañca vassitaṃ,8 manussavassitaṃ rāja dubbijānataraṃ tato.
1911. Api ce maññatī poso ñāti mitto sakhāti vā, yo pubbe sumano hutvā pacchā sampajjate diso.
1912. Samāgatā jānapadā negamā ca samāgatā, migā dhaññāni9 khādanti taṃ devo paṭisedhatu.
1913. Kāmaṃ janapado māsi raṭṭhaṃvāpi10 vinassatu, na tvevāhaṃ ruruṃ dubbhe datvā abhayadakkhiṇaṃ.
1914. Mā me janapado āsi raṭṭhañcāpi vinassatu,11 na tveva12 migarājassa varaṃ datvā musā bhaṇe ”ti. 9. Rurumigajātakaṃ.13
1915. Āsiṃsetheva14 puriso na nibbindeyya paṇḍito, passāmi vohaṃ attānaṃ yathā icchiṃ tathā ahu.
1916. Āsiṃsetheva puriso na nibbindeyya paṇḍito, passāmi vohaṃ attānaṃ udakā thalamubbhataṃ.
1917. Vāyametheva puriso na nibbindeyya paṇḍito, passāmi vohaṃ attānaṃ yathā icchiṃ tathā ahu.
1 8 ruru - Ma, Syā. sakuṇānañcavassitaṃ - Ma. 2 9 sataṃ so - Ma, Syā, PTS. sassāni - Ma. 3 10 dubbhino - Syā; raṭṭhañcāpi - Ma, Syā, PTS. 11 dūbhato - PTS. mā me janapado āsi mā maṃ janapado ahu - Syā. 4 12 dubbhī - Syā. na tvevāhaṃ - Ma, Syā, PTS. 5 13 bhattaṃ - Syā. rurumigarājajātakaṃ - Ma; 6 gāmavaraṃ - Syā. rurumigajātakaṃ - Syā, PTS. 7 14 siṅgālānaṃ - Ma. āsīsetheva - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1908. “Thật vậy, xấu hổ thay cho kẻ ngu dốt này, tâu vị chúa của loài người! Những người tốt chắc chắn không ca ngợi việc giết chóc. Hãy để cho kẻ có bản tánh xấu xa đi về nhà như ý muốn. Và xin bệ hạ hãy ban cho gã này phần thưởng dành cho gã. Còn tôi sẽ là người làm theo điều mong muốn của bệ hạ.”
1909. “Này nai, ngươi đây là một trong số những người tốt, là người đã không hãm hại kẻ đang hãm hại mình. Hãy để cho kẻ có bản tánh xấu xa đi về nhà như ý muốn. Và trẫm sẽ ban cho gã này phần thưởng dành cho gã. Trẫm còn ban cho nai việc đi lại theo như ý muốn.”
1910. “Tiếng kêu của những con chó rừng và của những con chim còn dễ hiểu, tiếng kêu của con người, tâu bệ hạ, lại khó hiểu hơn tiếng kêu kia. 1
1911. Thậm chí, nếu nghĩ rằng: ‘Người nào dầu là thân quyến, bạn bè, hoặc thân hữu, là kẻ trước đây đã có thiện ý, về sau sự thù nghịch vẫn có thể xảy ra.”
1912. Các dân chúng đã tụ tập lại và các thị dân đã tụ tập lại (tâu rằng): “Các con nai nhai nát các hoa màu, xin bệ hạ hãy cấm đoán bầy nai ấy.”
1913. “Đương nhiên, dầu cho xứ sở không còn, hoặc thậm chí đất nước bị tiêu diệt, nhưng trẫm không bao giờ phản bội nai chúa Ruru, sau khi đã ban cho tặng phẩm không sợ hãi đến nai chúa.
1914. Dầu cho xứ sở không còn là của trẫm, và thậm chí đất nước bị tiêu diệt, nhưng trẫm không bao giờ có thể nói lời dối trá, sau khi đã ban cho ân huệ đến con nai chúa.” 9. Bổn Sanh Nai Chúa Ruru. [482]
1915. “Con người cần phải hy vọng, bậc sáng suốt không nên chán nản. Ta thật sự nhìn thấy được bản thân; ta đã ước muốn như thế nào thì đã thành tựu như thế ấy. 2
1916. Con người cần phải hy vọng, bậc sáng suốt không nên chán nản. Ta thật sự nhìn thấy bản thân đã được đưa lên mặt đất từ hố nước sâu.
1917. Con người cần phải tinh tấn, bậc sáng suốt không nên chán nản. Ta thật sự nhìn thấy được bản thân; ta đã ước muốn như thế nào thì đã thành tựu như thế ấy.
1
Hai câu kệ 1910 và 1911 giống hai câu kệ 1838 và 1839 ở trang 455.
2
Câu kệ này giống câu kệ 51 ở trang 23.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1918. Vāyametheva puriso na nibbindeyya paṇḍito, passāmi vohaṃ attānaṃ udakā thalamubbhataṃ.
1919. Dukkhūpanītopi naro sapañño āsaṃ na chindeyya sukhāgamāya, bahū hi phassā ahitā hitā ca avitakkitā maccumupabbajanti. 1
1920. Acintitampi bhavati cintitampi vinassati, na hi cintāmayā bhogā itthiyā purisassa vā.
1921. Sarabhaṃ giriduggasmiṃ yaṃ tvaṃ anusarī pure, alīnacittassa tuvaṃ vikkantamanujīvasi.
1922. Yo taṃ viduggā narakā samuddhari silāya yoggaṃ sarabho karitvā, dukkhūpanītaṃ maccumukhā pamocayi alīnacittaṃ tamigaṃ 2 vadesi.
1923. Tuvaṃ nu 3 tattheva tadā ahosi udāhu te koci naṃ etadakkhā, vivattacchaddo 4 nusi sabbadassī ñāṇannu te brāhmaṇa bhiṃsarūpaṃ.
1924. Na cevahaṃ5 tattha tadā ahosiṃ na cāpi me koci naṃ etadakkhā, gāthāpadānañca subhāsitānaṃ atthaṃ tadā nenti6 janinda dhīrā.
1925. Ādāya pattiṃ7 paraviriyaghātiṃ cāpe saraṃ kiṃ vicikicchase tuvaṃ, nuṇṇo8 saro sarabhaṃ hantu khippaṃ annaṃ hi etaṃ varapañña rañño.
1926. Addhā pajānāmi ahampi etaṃ annaṃ migo brāhmaṇa khattiyassa, pubbe katañca apacāyamāno tasmā migaṃ sarabhaṃ no hanāmi.
1 5 avitakkitā maccamupabbajanti - Ma; cevāhaṃ - Syā. 6 avitakkitāro maccumupapajjanti - Syā. tadānenti - Ma, Syā; 2 taṃ migaṃ - Ma; tameva - Syā; ta migaṃ - PTS. tad ānenti - PTS. 3 7 kiṃ tvaṃ nu - Ma; tvaṃ nu - Syā, PTS. pattaṃ - Syā. 4 8 vivaṭṭacchado - Ma; vivaṭacchado - Syā. nunno - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1918. Con người cần phải tinh tấn, bậc sáng suốt không nên chán nản. Ta thật sự nhìn thấy bản thân đã được đưa lên mặt đất từ hố nước sâu. 1
1919. Con người có trí tuệ, dầu bị rơi vào khổ đau, cũng không nên cắt đứt niềm hy vọng về việc thành đạt hạnh phúc, bởi vì có nhiều ý tưởng không có lợi ích và có lợi ích. Những người không suy nghĩ đi đến cái chết.
1920. Việc không nghĩ đến lại xảy ra, việc được nghĩ đến lại tiêu hoại. Bởi vì không phải do ý tưởng mà người nữ hay người nam có được của cải.”
1921. “Trước đó, bệ hạ đã đuổi theo con nai Sarabha ở lối đi hiểm trở của ngọn núi. Bệ hạ sống sót nhờ vào sự dũng cảm của con nai có tâm không lui sụt.
1922. Sau khi thực hiện sự bám chặt vào tảng đá, con nai đã đưa bệ hạ ra khỏi địa ngục, nơi có sự di chuyển khó khăn. Nó đã giúp cho kẻ đã bị rơi vào khổ đau thoát khỏi cửa miệng của Thần Chết. Bệ hạ nói về con nai có tâm không lui sụt ấy.”
1923. “Vậy có phải lúc đó khanh đã có mặt ngay tại chỗ ấy? Hay là có ai đó đã tường thuật lại việc ấy cho khanh? Khanh đã bóc trần sự che giấu, phải chăng khanh là người có sự nhìn thấy tất cả? Này Bà-la-môn, trí tuệ của khanh quả thật khủng khiếp!”
1924. “Lúc đó, quả thật thần đã không có mặt ngay tại chỗ ấy. Và cũng không có bất cứ ai đã tường thuật lại việc ấy cho thần. Tâu vị chúa của loài người, đối với những đoạn kệ ngôn đã được khéo thuyết, khi ấy, các bậc sáng trí lần tìm ra ý nghĩa.”
1925. “Sau khi cầm lấy mũi tên có cọng lông đuôi, vật ra sức giết chết kẻ khác, đặt vào cây cung, bệ hạ còn ngần ngại điều gì? Tâu bậc có trí tuệ cao quý, xin bệ hạ hãy để cho mũi tên được bắn ra mau chóng giết chết con nai Sarabha, bởi vì nó là thức ăn của đức vua.”
1926. “Đương nhiên, trẫm cũng nhận biết điều ấy, này Bà-la-môn, con nai là thức ăn của vị Sát-đế-lỵ. Và trong lúc trân trọng việc ân nghĩa trước đây, vì thế, trẫm không giết chết con nai Sarabha.”
1 Câu kệ này giống câu kệ 52 ở trang 23, nhưng phần dịch Việt được thay đổi đôi chút do ngữ cảnh khác biệt.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Terasakanipāto
1927. Neso migo mahārāja asureso disampati, etaṃ hantvā manussinda bhavassu amarādhipo.
1928. Saceva 1 rāja 2 vicikicchase tuvaṃ hantuṃ migaṃ sarabhaṃ sahāyakaṃ me, 3 saputtadāro naraviriyaseṭṭha 4 gantā 5 tuvaṃ vetaraṇiṃ yamassa.
1929. Kāmaṃ ahaṃ jānapadā ca sabbe puttā ca dārā ca sahāyasaṅghā, gacchemu naṃ 6 vetaraṇiṃ yamassa na tveva hañño 7 yo mama pāṇadassa.8
1930. Ayaṃ migo kicchagatassa mayhaṃ ekassa kattā vivanasmiṃ9 ghore, taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ saranto jānaṃ mahābrahme kathaṃ haneyyaṃ.
1931. Mittābhirādhī cirameva jīva rajjaṃ imaṃ dhammaguṇe pasāsa, nārīgaṇehi parivārayanto10 modassu raṭṭhe tidiveva11 vāsavo.
1932. Akkodhano niccapasannacitto sabbātithīyācayogo bhavitvā,12 datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ anindito saggamupehi ṭhānan ”ti. 10. Sarabhamigajātakaṃ.13
*****
TASSUDDĀNAṂ
Varakambakuṭṭhārisahaṃsavaro atharaññasmiṃ dūtakapañcako, atha bodhi akittisutakkarinā atha rūrumigena parosarabho ”ti.
Terasakanipāto niṭṭhito.
--ooOoo--
1 8 sace ca - Ma, Syā, PTS. mama pāṇado yo - Ma; mama pāṇadassa yo - Syā. 2 9 rājā - Ma. vivanasmi - Ma. 3 10 sahāyakaṃ - Ma, Syā. paricāriyanto - Ma; 4 naravīraseṭṭha - Ma, Syā. paricārayanto - Syā, PTS. 5 11 gantvā - Ma, Syā. tidive - PTS. 6 12 taṃ - Ma, Syā, PTS. sabbātithī pāhunake karitvā - Syā. 7 13 haññe - Syā. sarabhajātakaṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn
1927. “Tâu đại vương, đó không phải là con nai. Tâu vị chúa tể một phương, đó là loài A-tu-la. Tâu vị chúa của nhân loại, bệ hạ hãy giết chết nó và trở thành vị chúa của chư Thiên.
1928. Tâu bệ hạ, nếu bệ hạ thật sự còn ngần ngại để giết chết con nai Sarabha, (nghĩ rằng): ‘Người bạn của ta,’ tâu bậc tinh tấn hạng nhất ở loài người, bệ hạ là người đi đến dòng sông Vetaraṇī của Thần Chết cùng với vợ con.”
1929. “Trẫm cùng tất cả dân chúng, và các con trai, các người vợ, và tập thể bạn bè, chúng ta hãy tự nguyện đi đến dòng sông Vetaraṇī ấy của Thần Chết, nhưng người nào là người ban mạng sống cho trẫm thì sẽ không bao giờ bị giết chết.
1930. Khi trẫm một mình bị lâm vào cảnh khốn khổ ở trong khu rừng ghê rợn, con nai này là người đã cứu giúp. Trong khi nhớ lại việc làm ấy trước đây là như thế, trong khi biết về đức hạnh ấy, này vị Bà-la-môn vĩ đại, làm thế nào trẫm có thể giết chết con nai?”
1931. “Là người tạo sự hạnh phúc cho bạn hữu, bệ hạ hãy sống thật thọ. Hãy giáo huấn vương quốc này các đức tính chân chánh. Trong khi được hầu cận bởi những toán nữ nhân, bệ hạ hãy vui thích ở đất nước, tựa như Thiên Chủ Vāsava vui thích ở tại cõi trời.
1932. Là người không có sự giận dữ, thường xuyên có tâm tịnh tín, sau khi trở thành người sẵn sàng đáp ứng yêu cầu của mọi người khách lạ, sau khi bố thí và thụ hưởng tùy theo khả năng, là người không bị chê trách, bệ hạ sẽ đạt đến vị thế cõi trời.” 10. Bổn Sanh Nai Sarabha. [483]
*****
TÓM LƯỢC NHÓM NÀY
Những trái xoài cao quý, cây búa, với chuyện chim thiên nga, rồi ở trong rừng, chuyện liên quan đến các sứ giả là thứ năm, rồi cội cây Bồ Đề, vị ẩn sĩ Akitti, thanh niên Takkāriya tốt lành, rồi với con nai Ruru, con nai Sarabha là chuyện khác.
Nhóm Mười Ba Kệ Ngôn được chấm dứt.
--ooOoo--
XIV. PAKIṆṆAKANIPĀTO 1933. Sampannaṃ sālikedāraṃ suvā bhuñjanti kosiya, paṭivedemi te brahme na naṃ 1 vāretumussahe.
1934. Eko ca 2 tattha sakuṇo so tesaṃ 3 sabbasundaro, bhutvā sāliṃ yathākāmaṃ tuṇḍenādāya gacchati.
1935. Oḍḍentu 4 vāḷapāsāni yathā bajjhetha 5 so dijo, jīvañca naṃ gahetvāna ānayetha 6 mamantike.
1936. Ete bhutvā pivitvā 7 ca pakkamanti vihaṃgamā, eko baddhosmi pāsena kiṃ pāpaṃ pakatammayā.
1937. Udaraṃ nūna aññesaṃ suva accodaraṃ tava, bhutvā sāliṃ yathākāmaṃ tuṇḍenādāya gacchasi.
1938. Koṭṭhannu tattha pūresi suva verannu te mayā, puṭṭho me samma akkhāhi kuhiṃ sāliṃ nidhīyasi. 8
1939. Na me veraṃ tayā saddhiṃ koṭṭho mayhaṃ na vijjati, iṇaṃ muñcāmiṇaṃ dammi sampatto koṭisimbaliṃ,9 nidhimpi tattha nidahāmi evaṃ jānāhi kosiya.
1940. Kīdisaṃ te iṇadānaṃ iṇamokkho ca10 kīdiso, nidhiṃ nidhānaṃ akkhāhi11 atha pāsā pamokkhasi.
1941. Ajātapakkhā taruṇā puttakā mayha12 kosiya, te maṃ bhatā13 bharissanti tasmā tesaṃ iṇaṃ dade.
1942. Mātā pitā ca me vuddhā14 jiṇṇakā gatayobbanā, tesaṃ tuṇḍena hātūna muñce pubbe kataṃ15 iṇaṃ.
1943. Aññepi tattha sakuṇā khīṇapakkhā sudubbalā, tesaṃ puññatthiko dammi taṃ nidhiṃ āhu paṇḍitā.
1 na ne - Ma; na te - Syā. 2 9 va - PTS. koṭasimbaliṃ - Ma. 3 10 yo nesaṃ - Ma, Syā. te - PTS. 4 11 ujjhantu - Syā. nidhinidhānamakkhāhi - Ma, Syā. 5 12 vajjhetha - Ma. mayhaṃ - Syā. 6 13 ānayehi - Ma, Syā. tathā - PTS. 7 14 pitvā - PTS. vuḍḍhā - Syā. 8 15 nidāhasi - Ma; nidheyyasi - Syā. pubbakataṃ - Ma, Syā, PTS.
XIV. NHÓM LINH TINH 1933. “Thưa ông Kosiya, các con chim két ăn ruộng lúa đã được chín tới. Thưa vị Bà-la-môn, tôi báo cho ngài biết. Tôi không có thể ngăn cản chúng.
1934. Và ở nơi đó có một con chim. Nó có vẻ đẹp toàn diện trong số những con chim ấy. Sau khi ăn lúa sāli theo như ý thích, nó còn dùng mỏ gắp lấy lúa rồi ra đi.”
1935. “Hãy giăng các bẫy lông đuôi ngựa để cho con chim ấy có thể bị vướng vào. Và ngươi hãy bắt sống nó, rồi mang đến chỗ của ta.”
1936. “Các con chim này sau khi ăn uống rồi bay đi. Một mình ta bị cột vào bẫy. Tội ác nào đã được tạo ra bởi ta?”
1937. “Này chim két, ta nghĩ rằng những con chim khác có bao tử bình thường, còn ngươi có bao tử vượt trội. Sau khi ăn lúa sāli theo như ý thích, ngươi còn dùng mỏ gắp lấy lúa rồi ra đi.
1938. Có phải ngươi làm cho đầy kho thóc ở nơi kia? Này chim két, phải chăng ngươi có thù hận với ta? Này chim, được ta hỏi, ngươi hãy trả lời, ngươi cất giấu lúa sāli ở đâu?”
1939. “Tôi không có thù hận với ông, kho thóc của tôi không có. Tôi trả nợ và tôi cho vay nợ. Tôi đã đạt đến chóp đỉnh của rừng cây bông vải. Tôi cũng có cất giữ của chôn giấu tại nơi ấy. Này ông Kosiya, ông hãy biết như vậy.”
1940. “Việc cho vay nợ của ngươi là như thế nào? Và việc trả nợ là như thế nào? Ngươi hãy giải thích việc cất giữ của chôn giấu, rồi ngươi sẽ được thoát khỏi cái bẫy.”
1941. “Này ông Kosiya, những chim con của tôi còn nhỏ, cánh còn chưa mọc. Được tôi nuôi dưỡng, chúng sẽ phụng dưỡng tôi; bằng cách đó, tôi cho chúng vay nợ.
1942. Mẹ và cha của tôi đã lớn tuổi, đã già nua, đã qua thời tuổi trẻ. Sau khi mang lại lúa cho họ bằng cái mỏ, tôi có thể trả nợ đã vay trước đây.
1943. Ở nơi ấy, còn có những con chim khác có cặp cánh bị liệt, vô cùng yếu ớt. Là người mong mỏi phước báu, tôi cho lúa đến chúng; các bậc sáng suốt đã gọi việc ấy là của chôn giấu.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
1944. Edisaṃ 1 me iṇadānaṃ iṇamokkho me ediso, 2 nidhiṃ nidhānaṃ akkhātaṃ 3 evaṃ jānāhi kosiya.
1945. Bhaddako vatayaṃ 4 pakkhī dvijo 5 paramadhammiko, ekaccesu manussesu ayaṃ dhammo na vijjati.
1946. Bhuñja sāliṃ yathākāmaṃ saha sabbehi ñātihi, punāpi suva passemu piyaṃ me tava dassanaṃ.
1947. Bhuttañca pītañca tavassamamhi ratī ca 6 no kosiya te sakāse, nikkhittadaṇḍesu dadāhi dānaṃ, jiṇṇe ca mātāpitaro bharassu.
1948. Lakkhī vata me udapādi ajja yo addasāsiṃ 7 pavaraṃ dijānaṃ, suvassa sutvāna subhāsitāni kāhāmi puññāni anappakāni.
1949. So kosiyo attamano udaggo annañca pānañcabhisaṅkharitvā,8 annena pānena pasannacitto santappayi samaṇe brāhmaṇe9 cā ”ti. 1. Sālikedārajātakaṃ.
1950. Upanīyatidaṃ maññe cande lohitamadena majjāmi,10 vijahāmi11 jīvitaṃ pāṇā me cande nirujjhanti.
1951. Osadhi me dukkhaṃ me12 hadayaṃ me dayhate13 nitammāmi, tava candiyā socantiyā na naṃ aññehi sokehi.
1 8 īdisaṃ - Ma, Syā. pānañ ca bhisaṃ karitvā - Ma. 2 9 īdiso - Ma, Syā. samaṇabrāhmaṇe - Ma, Syā. 3 10 nidhinidhānamakkhāmi - Ma. lohitamaddane - Ma, Syā. 4 11 vatāyaṃ - Syā. ajja jahāmi - Ma; ajjāpi vijahāmi - Syā. 5 12 dijo - Ma, Syā, PTS. osīdi me dukkhaṃ - Ma; 6 rattiñca - Ma, Syā. osadhi me dukkhaṃ - Syā. 7 13 yohaṃ adassaṃ - Syā. ḍayhate - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
1944. Việc cho vay nợ của tôi là như thế ấy. Việc trả nợ của tôi là như thế ấy. Việc cất giữ của chôn giấu đã được giải thích. Này ông Kosiya, ông hãy biết như vậy.”
1945. “Con chim này quả thật là hiền thiện, là loài lưỡng sanh có đạo đức tuyệt vời! Đạo đức này không tìm thấy ở một số người.
1946. Ngươi hãy ăn lúa sāli theo như ý thích cùng với tất cả thân quyến. Này chim két, chúng ta hãy gặp lại nhau. Sự xuất hiện của ngươi được ta yêu thích.”
1947. “Này ông Kosiya, chúng tôi đã được ăn và đã được uống ở chỗ trú ngụ của ông, và chúng tôi có sự vui thích ở bên ông. Ông hãy ban phát vật thí nơi những người đã buông bỏ gậy gộc, và ông hãy phụng dưỡng mẹ cha già yếu.”
1948. “Quả thật, Nữ thần May Mắn đã đến với ta ngày hôm nay! Ta đây đã gặp được con chim cao quý của loài chim. Sau khi lắng nghe những lời khéo nói của chim két, ta sẽ làm các việc phước thiện không phải là ít.”
1949. “Ông Kosiya ấy có ý hài lòng, phấn chấn, đã cho chuẩn bị cơm ăn và nước uống, rồi với tâm tịnh tính, đã làm thỏa mãn các vị Sa-môn và Bà-la- môn với cơm ăn và nước uống.” 1. Bổn Sanh Ruộng Lúa Sāli. [484]
1950. “Hỡi nàng Candā, ta nghĩ rằng mạng sống này sẽ bị dẫn đi. Ta bị xây xẩm bởi sự sôi sục của máu. Hỡi nàng Candā, ta đang lìa bỏ sự sống, các hơi thở của ta bị ngưng lại.
1951. Mạng sống của ta chìm xuống, ta có sự đau đớn. Trái tim ta bị đốt nóng, ta mệt nhọc vô cùng. Nỗi khổ ấy của ta bởi vì nàng Candī đang sầu muộn, không phải do các nỗi sầu muộn khác.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
1952. Tiṇamiva vanamiva miyyāmi 1 nadī aparipuṇṇiyāva 2 sussāmi, tava candiyā socantiyā na naṃ aññehi sokehi.
1953. Vassaṃva 3 sare pāde 4 imāni massūni 5 vattare mayhaṃ, tava candiyā socantiyā na naṃ aññehi sokehi.
1954. Pāposi kho 6 rājaputta 7 yo me icchitapatiṃ 8 varākiyā, vijjhi9 vanamūlasmiṃ soyaṃ viddho chamā seti.
1955. Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ paṭimuñcatu rājaputta tava mātā, yo mayhaṃ hadayasoko kimpurisaṃ avekkhamānāya.10
1956. Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ paṭimuñcatu rājaputta tava jāyā, yo mayhaṃ hadayasoko kimpurisaṃ avekkhamānāya.10
1957. Mā ca putte11 mā ca patiṃ addakkhi rājaputta tava mātā, yo kimpurisaṃ avadhi adūsakaṃ mayhakāmāhi.12
1958. Mā ca putte11 mā ca patiṃ addakkhi rājaputta tava jāyā, yo kimpurisaṃ avadhi adūsakaṃ mayhakāmāhi. 12
1959. Mā tuvaṃ13 cande rujji14 mā soci vanatimiramattakkhi, mama tvaṃ hohisi15 bhariyā rājakule pūjitā nārī.16
1 9 milāyāmi - Ma, Syā. vijjhasi - Ma. 2 10 aparipuṇṇāva - Ma, Syā. apekkhamānāya - PTS. 3 11 vassamiva - Ma, Syā. puttaṃ - Ma, Syā. 4 12 pabbatapāde - PTS. mayha kāmā hi - Ma; 5 assūni - Ma, Syā, PTS. mayhaṃ kāmāhi - Syā, PTS. 6 13 pāpo khosi - Ma, Syā; tvaṃ - Ma, Syā. 14 pāpo kho - PTS. rodi - Ma, Syā, PTS. 7 15 rājaputto - PTS. hehisi - Ma, Syā. 8 16 icchitaṃ patiṃ - Ma. nārībhi - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
1952. Ta bị héo tàn, tựa như cọng cỏ (bị phơi ở tảng đá bị đốt nóng), tựa như khu rừng (bị chặt cây tận gốc). Ta bị khô cạn, tựa như dòng sông không không còn đầy nước. Nỗi khổ ấy của ta bởi vì nàng đang sầu muộn, không phải do các nỗi sầu muộn khác.
1953. Những giọt nước mắt này của ta tuôn chảy tựa như nước mưa rơi xuống chảy thành dòng ở chân núi. Nỗi khổ ấy của ta bởi vì nàng đang sầu muộn, không phải do các nỗi sầu muộn khác.”
1954. “Thưa hoàng tử, ngài quả là độc ác! Ngài đã bắn trúng người chồng yêu dấu của thiếp – là người phụ nữ khốn khổ. Chồng thiếp đây đã bị trúng tên, nằm dài trên mặt đất, dưới gốc cây trong rừng.
1955. Thưa hoàng tử, nỗi sầu muộn ở trái tim của thiếp trong khi thiếp nhìn thấy người chồng nhân điểu, hãy để cho người mẹ của ngài nhận lấy nỗi sầu muộn ở trái tim này của thiếp.
1956. Thưa hoàng tử, nỗi sầu muộn ở trái tim của thiếp trong khi thiếp nhìn thấy người chồng nhân điểu, hãy để cho người vợ của ngài nhận lấy nỗi sầu muộn ở trái tim này của thiếp.
1957. Thưa hoàng tử, chớ để cho người mẹ của ngài nhìn thấy những người con và người chồng của bà là kẻ đã giết hại loài nhân điểu vô tội bởi vì lòng ham muốn có được thiếp.
1958. Thưa hoàng tử, chớ để cho người vợ của ngài nhìn thấy những người con và người chồng của bà là kẻ đã giết hại loài nhân điểu vô tội bởi vì lòng ham muốn có được thiếp.”
1959. “Này nàng Candā, nàng chớ khóc lóc. Hỡi nàng có con mắt như bông hoa vanatimira, nàng chớ sầu muộn. Nàng sẽ trở thành người vợ của ta, nàng sẽ là người phụ nữ được tôn vinh ở hoàng cung.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
1960. Api nūnahaṃ 1 marissaṃ nacapanāhaṃ 2 rājaputta tava hessaṃ, yo kimpurisaṃ avadhi adūsakaṃ mayhakāmāhi. 3
1961. Api bhīruke api jīvitukāmike kimpurisi 4 gaccha himavantaṃ, tālissatagarabhojane 5 araññe6 taṃ migā ramissanti.
1962. Te pabbatā tā ca kandarā tā ca giriguhāyo,7 tattha8 taṃ apassantī kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ.9
1963. Te paṇṇasanthatā ramaṇiyā vāḷamigehi anuciṇṇā, tattha8 taṃ apassantī kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ.9
1964. Te pupphasanthā10 ramaṇiyā vāḷamigehi anuciṇṇā, tattha taṃ apassantī kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ.
1965. Acchā savanti girivaranadiyo11 kusumābhikiṇṇasotāyo, tattha taṃ apassantī kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ.
1966. Nīlāni himavato pabbatassa kūṭāni dassaneyyāni,12 tattha taṃ apassantī kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ.
1967. Pītāni himavato pabbatassa kūṭāni dassaneyyāni, tattha taṃ apassantī kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ.
1 6 nūnāhaṃ - Syā, PTS. aññe - Ma, Syā. 2 7 nāhaṃ - Ma; giriguhāyo tatheva tiṭṭhanti - Ma. 8 na ca panāhaṃ - PTS. tattheva - Ma. 3 9 mayha kāmā hi - Ma; kassaṃ - Ma. 10 mayhaṃ kāmāhi - Syā, PTS. pupphasanthatā - Ma, Syā, PTS. 4 11 kimpurisī - Syā. girivananadiyo - Ma, Syā; 5 tālisatagarabhojanā - Ma; giricaranadiyo - PTS. 12 tālisataggarabhojanā - Syā. dassanīyāni - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
1960. “Thưa hoàng tử, chắc chắn rằng thiếp sẽ chết, chứ thiếp sẽ không bao giờ thuộc về ngài, là kẻ đã giết hại loài nhân điểu vô tội bởi vì lòng ham muốn có được thiếp.”
1961. “Này cô nàng nhút nhát, này cô nàng ước muốn được sống, này nàng nhân điểu, nàng hãy đi về núi Hi-mã-lạp. Này cô nàng có thức ăn là các lá cây tālissa và tagara, các con thú ở trong rừng sẽ vui đùa với nàng.”
1962. “Những ngọn núi ấy, các động núi ấy, và các hang núi ấy, trong khi không nhìn thấy chàng ở nơi ấy, hỡi chàng nhân điểu, thiếp sẽ phải làm thế nào?
1963. Những tấm thảm lá đáng yêu ấy, nơi được lai vãng bởi các loài thú dữ, trong khi không nhìn thấy chàng ở nơi ấy, hỡi chàng nhân điểu, thiếp sẽ phải làm thế nào?
1964. Những tấm thảm hoa đáng yêu ấy, nơi được lai vãng bởi các loài thú dữ, trong khi không nhìn thấy chàng ở nơi ấy, hỡi chàng nhân điểu, thiếp sẽ phải làm thế nào?
1965. Những dòng sông quý báu từ ngọn núi chảy tràn có nước trong vắt, những con suối được rải rắc với những bông hoa, trong khi không nhìn thấy chàng ở nơi ấy, hỡi chàng nhân điểu, thiếp sẽ phải làm thế nào?
1966. Những đỉnh núi ngọc lục của dãy Hi-mã-lạp sơn đáng được ngắm nhìn, trong khi không nhìn thấy chàng ở nơi ấy, hỡi chàng nhân điểu, thiếp sẽ phải làm thế nào?
1967. Những đỉnh núi vàng ròng của dãy Hi-mã-lạp sơn đáng được ngắm nhìn, trong khi không nhìn thấy chàng ở nơi ấy, hỡi chàng nhân điểu, thiếp sẽ phải làm thế nào?
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
1968. Tambāni himavato pabbatassa kūṭāni dassaneyyāni, 1 tattha 2 taṃ apassantī kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ. 3
1969. Tuṅgāni himavato pabbatassa kūṭāni dassaneyyāni, tattha taṃ apassantī kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ.
1970. Setāni himavato pabbatassa kūṭāni dassaneyyāni, tattha taṃ apassantī kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ.
1971. Citrāni himavato pabbatassa kūṭāni dassaneyyāni, tattha taṃ apassantī kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ.
1972. Yakkhagaṇasevite gandhamādane osadhehi sañchanne, tattha taṃ apassantī kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ.
1973. Kimpurisasevite gandhamādane osadhehi sañchanne, tattha taṃ apassantī kiṃpurisa kathaṃ ahaṃ kāsaṃ.
1974. Vande te pāde ayirabrahme 4 yo me icchitapatiṃ 5 varākiyā, amatena abhisiñci samāgatasmiṃ6 piyatamena.
1975. Vicarāma dāni girivaranadiyo7 kusumābhikiṇṇasotāyo, nānādumavasanāyo8 piyaṃvadā aññamaññassā ”ti. 2. Candakinnarajātakaṃ.9
1 dassanīyāni - Ma, Syā. 2 6 tattheva - Ma. samāgatāsmi - Ma. 3 7 kassaṃ - Ma. girivananadiyo - Ma, Syā. 4 8 vande te ayirabrahme - Ma, Syā, PTS. savanāyo - PTS. 5 9 icchitaṃpatiṃ - Ma, Syā. candakinnarījātakaṃ - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
1968. Những đỉnh núi đồng đỏ của dãy Hi-mã-lạp sơn đáng được ngắm nhìn, trong khi không nhìn thấy chàng ở nơi ấy, hỡi chàng nhân điểu, thiếp sẽ phải làm thế nào?
1969. Những đỉnh núi cao vút của dãy Hi-mã-lạp sơn đáng được ngắm nhìn, trong khi không nhìn thấy chàng ở nơi ấy, hỡi chàng nhân điểu, thiếp sẽ phải làm thế nào?
1970. Những đỉnh núi bạc trắng ngần của dãy Hi-mã-lạp sơn đáng được ngắm nhìn, trong khi không nhìn thấy chàng ở nơi ấy, hỡi chàng nhân điểu, thiếp sẽ phải làm thế nào?
1971. Những đỉnh núi đủ màu sắc của dãy Hi-mã-lạp sơn đáng được ngắm nhìn, trong khi không nhìn thấy chàng ở nơi ấy, hỡi chàng nhân điểu, thiếp sẽ phải làm thế nào?
1972. Ở ngọn núi Gandhamādana được che phủ bởi các loại thảo dược, được thân cận bởi tập thể Dạ-xoa, trong khi không nhìn thấy chàng ở nơi ấy, hỡi chàng nhân điểu, thiếp sẽ phải làm thế nào?
1973. Ở ngọn núi Gandhamādana được che phủ bởi các loại thảo dược, được thân cận bởi tập thể nhân điểu, trong khi không nhìn thấy chàng ở nơi ấy, hỡi chàng nhân điểu, thiếp sẽ phải làm thế nào?”
1974. “Thưa đấng Phạm Thiên cao cả, thiếp xin đảnh lễ hai bàn chân của ngài, vị đã rưới nước bất tử lên người chồng yêu dấu của thiếp – là người phụ nữ khốn khổ – để thiếp được đoàn tụ với người yêu dấu nhất.
1975. Giờ đây, hai ta hãy đi thăm viếng những dòng sông quý báu ở ngọn núi, những con suối được rải rắc với những bông hoa, những nơi trú ngụ của nhiều loại cây khác biệt, với những lời nói yêu thương trao đổi giữa hai người.” 2. Bổn Sanh Nhân Điểu Canda. [485]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
1976. Ukkā milācā 1 bandhanti dīpe pajā mamaṃ 2 khādituṃ patthayanti, mittaṃ sahāyañca vadehi senaka ācikkha ñātivyasanaṃ dijānaṃ.
1977. Dijo dijānaṃ pavarosi pakkhi 3 ukkusarāja saraṇaṃ taṃ upemi, 4 pajā mama 5 khādituṃ patthayanti luddā milācā1 bhava me sukhāya.
1978. Mittaṃ sahāyañca karonti paṇḍitā kāle akāle sukhamesamānā, 6 karomi te senaka etamatthaṃ ariyo hi ariyassa karoti kiccaṃ.
1979. Yaṃ hoti kiccaṃ anukampakena ariyassa ariyena kataṃ tavayidaṃ, 7 attānurakkhī bhava mā aḍayha 8 lacchāma putte tayi jīvamāne.
1980. Taveva 9 rakkhāvaraṇaṃ karonto sarīrabhedāpi na santasāmi, karonti heke 10 sakhinaṃ11 sakhāro pāṇaṃ cajanti12 satamesa13dhammo.
1981. Sudukkaraṃ kammamakā14 aṇḍajāyaṃ15 vihaṅgamo, atthāya kuraro16 putte aḍḍharatte anāgate.
1982. Cutāpi eke17 khalitā sakammunā18 mittānukampāya patiṭṭhahanti, puttā mamaṭṭā gatimāgatosmi atthaṃ caretha19 mama vārichanna.20
1983. Dhanena dhaññena ca attanāva21 mittaṃ sahāyañca karonti paṇḍitā, karomi te senaka etamatthaṃ ariyo hi ariyassa karoti kiccaṃ.
1 11 cilācā - Ma. sakhīnaṃ - Ma, Syā. 2 12 mama - Syā. cajantā - Ma, Syā. 3 13 pakkhima - Ma; satān’ esa - PTS. 14 pakkhi ca - Syā. kammamakāsi - Ma, Syā. 4 15 upema - Ma. aṇḍajoyaṃ - Syā. 5 16 mamaṃ - Ma. kururo - Syā. 6 17 sukham āsayānā - PTS. heke - Ma, Syā. 7 18 tayīdaṃ - Ma; tayidaṃ - Syā. khalita-ssakammunā - PTS. 8 19 adayhi - Ma; aḍayhi - Syā. caretho - Ma. 9 20 tameva - Syā. vāricara - Ma, Syā. 10 21 hete - Syā, PTS. attanā ca - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
(Lời chim diều hâu mái) 1976. “Những người nhà quê buộc những cây đuốc ở trên hòn đảo. Chúng mong muốn ăn thịt những đứa con của thiếp. Thưa chàng diều hâu, chàng hãy nói với bạn bè và thân hữu, chàng hãy báo tin cho các con chim về sự bất hạnh của quyến thuộc.”
(Lời trao đổi giữa chim diều hâu trống và chim ưng chúa) 1977. “Hỡi bạn chim, bạn là con chim hàng đầu của loài chim. Hỡi chim ưng chúa, tôi đi đến nương tựa bạn. Những người nhà quê tàn bạo mong muốn ăn thịt những đứa con của tôi. Xin bạn hãy đem lại sự an lành cho tôi.”
1978. “Các bậc sáng suốt kết thành bạn bè và thân hữu, trong lúc tầm cầu sự an lành vào ban ngày và ban đêm. Này chim diều hâu, ta sẽ thực hành nghĩa cử ấy đối với ngươi, bởi vì người cao thượng thực hiện việc cần phải làm đối với người cao thượng.”
1979. “Việc nào là việc cần phải làm vì lòng thương tưởng bởi người cao thượng đối với người cao thượng, việc này đã được bạn thực hiện. Bạn hãy có sự bảo vệ bảo thân, chớ để bị cháy bỏng. Chúng tôi sẽ giữ được các con lúc bạn đang còn sống.”
1980. “Trong khi làm công việc bảo vệ che chở cho chính ngươi, ngay cả sự tiêu hoại thân xác, ta cũng không sợ sệt. Bởi vì một số bạn bè hành động cho những người bạn bè, họ từ bỏ mạng sống; đó là bản thể của những người tốt.”
(Lời đức Thế Tôn) 1981. “Con chim thuộc loài noãn sanh này đã làm công việc vô cùng khó làm. Vì lợi ích, con chim ưng chúa đã bảo vệ các con chim con trước lúc nửa đêm.”
(Lời trao đổi giữa chim diều hâu trống và rùa cha) 1982. “Một số người bị lỗi lầm, thậm chí bị tử vong bởi vì việc làm của mình, cũng vẫn tương trợ vì lòng thương tưởng bạn bè. Hỡi người bạn ẩn mình ở trong nước, các con của tôi bị khổ sở, tôi đã đi đến giang sơn của bạn, xin bạn hãy làm điều lợi ích giúp tôi.”
1983. “Các bậc sáng suốt kết thành bạn bè và thân hữu vì tài sản, vì thóc lúa, và còn vì bản thân nữa. Này chim diều hâu, ta sẽ thực hành nghĩa cử ấy đối với ngươi, bởi vì người cao thượng thực hiện việc cần phải làm đối với người cao thượng.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
1984. Appossukko tāta tuvaṃ nisīda putto pitu carati atthacariyaṃ, ahaṃ carissāmi tavetamatthaṃ 1 senassa putte paritāyamāno.
1985. Addhā hi tāta satamesa 2 dhammo putto pitu yaṃ caretha 3 atthacariyaṃ, appeva maṃ disvā 4 pavaḍḍhakāyaṃ 5 senassa putte 6 na viheṭhayeyyuṃ. 7
1986. Pasū manussā migaviriyaseṭṭha 8 bhayadditā 9 seṭṭhamupabbajanti, puttā mamaṭṭā gatimāgatosmi tvaṃ nosi rājā bhava me sukhāya.
1987. Karomi te senaka etamatthaṃ āyāma 10 te taṃ disataṃ vadhāya, kathaṃ hi viññū pahu11 sampajāno na vāyame attajanassa guttiyā.
1988. Mittañca12 kayirātha suhaddayañca13 ayirañca kayirātha sukhehi ayiro,14 nivatthakojo va15 sarebhihantvā modāma puttehi samaṅgibhūtā.
1989. Sakamittassa kammena sahāyassāpalāyino, kūjantamupakūjanti lomasā16 hadayaṅgamaṃ.
1990. Mittaṃ sahāyaṃ adhigamma paṇḍito so bhuñjati puttapasuṃ17 dhanaṃ vā, ahañca puttā ca patī ca mayhaṃ mittānukampāya samaṅgibhūtā.
1991. Rājāvatā18 sūravatā ca attho sampannasakkhissa19 bhavanti hete, so mittavā yasavā uggatatto asmiñca loke20 modati kāmakāmī.
1 11 taveva atthaṃ - Syā. bahu - Syā, PTS. 2 12 satān’ esa - PTS. mittaṃ - Syā. 3 13 pitu yaṃ care - Ma; suhadayañca - Ma, Syā; pitu care - Syā. sakhāgharañ ca - PTS. 4 14 disvāna - Ma, Syā. sukhāgamāya - Ma, Syā. 5 15 pavaddhakāyaṃ - PTS. nivatthakocova - Ma. 6 16 puttā - Ma, PTS; puttāni - Syā. kujantamupakujanti lomahaṃsā - Syā. 7 17 na heṭhayeyyuṃ - Syā. puttaṃ pasuṃ - Syā. 8 18 migavīraseṭṭha - Ma, Syā. rājavatā - Ma, Syā. 9 19 bhayaṭṭitā - Ma, Syā. sakhissa - Ma, Syā. 10 20 āyāmi - Ma, Syā. asmiṃdhaloke - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
(Lời rùa con) 1984. “Cha thương, cha hãy ngồi yên, không phải nhọc công. Con trai làm công việc lợi ích thay cha. Con sẽ thực hiện nghĩa cử ấy cho cha, trong khi bảo vệ những người con của chim diều hâu.”
(Lời rùa cha) 1985. “Quả đúng vậy, con thương! Đó là bản thể của những người tốt! Là việc con trai nên làm công việc lợi ích thay cha. Tuy nhiên, sau khi nhìn thấy cha có thân hình vạm vỡ, chúng sẽ không quấy nhiễu những người con của chim diều hâu.”
(Lời trao đổi giữa chim diều hâu trống và sư tử) 1986. “Hỡi vị tinh tấn hạng nhất ở loài thú, khi bị áp lực bởi nỗi sợ hãi, loài vật và loài người nhờ cậy đến vị tối cao. Các con của tôi bị khổ sở, tôi đã đi đến giang sơn của bạn. Bạn là vị vua của chúng tôi, xin bạn hãy đem lại sự an lành cho tôi.”
1987. “Này chim diều hâu, ta sẽ thực hành nghĩa cử ấy đối với ngươi. Chúng ta hãy đi đến để giết chết đám thù địch ấy của ngươi. Tại làm sao mà một người có sự hiểu biết, có khả năng, trong khi biết rõ mà lại không ra sức bảo vệ cho người của mình?”
(Lời chim diều hâu mái nói với chim diều hâu trống) 1988. “Nên kết thành bạn bè với người có tâm tốt. Và người cao thượng nên làm việc cao thượng vì những điều hạnh phúc. Tựa như người có mặc áo giáp chặn đứng các mũi tên, chúng ta được ân sủng, hãy vui sướng với các con.
1989. Nhờ vào hành động nỗ lực của bạn bè thân thuộc, của con sư tử không bỏ rơi bạn hữu, các con chim hót líu lo tiếng hót thấm vào trái tim.
1990. Sau khi tìm đến bạn bè thân hữu, bậc sáng suốt ấy thụ hưởng con cái và thú vật, hoặc tài sản. Nhờ vào lòng thương tưởng của bạn bè, tôi cùng các con và người chồng của tôi được toàn vẹn.
1991. Mục đích là có thể đạt được bởi người kết bạn với vua và bởi người kết bạn với dũng sĩ, bởi vì người có bạn bè đạt được những điều này. Vị ấy, có bạn bè, có danh tiếng, có vị thế đã được nâng lên, có sự đeo đuổi ước muốn, vui sướng ở thế gian này.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
1992. Karaṇīyāni mittāni daḷiddenāpi 1 senaka, passa mittānukampāya samaggamhā sañātake.
1993. Sūrena balavantena yo mettiṃ 2 kurute dijo, evaṃ so sukhito hoti yathāhaṃ tvañca senakā ”ti. 3. Mahā-ukkusajātakaṃ.
1994. Kharājinā jaṭilā paṅkadantā dummukharūpā 3 ye me japanti, 4 kaccinnu 5 te mānusake payoge idaṃ vidū parimuttā apāyā.
1995. Pāpāni kammāni karotha 6 rāja bahussuto ce na careyya dhammaṃ, sahassavedāpi 7 na taṃ paṭicca dukkhā pamucce8 caraṇaṃ apatvā.
1996. Sahassavedopi na taṃ paṭicca dukkhā pamucce8 caraṇaṃ apatvā, maññāmi vedā aphalā bhavanti sasaṃyamaṃ caraṇaññeva saccaṃ.
1997. Na heva vedā aphalā bhavanti sasaṃyamaṃ caraṇaññeva saccaṃ, kittiṃ hi9 pappoti adhicca vede santiṃ puṇoti10 caraṇena danto.
1998. Bhaccā mātā pitā bandhū11 yena jāto sayeva12 so, uddālako ahaṃ bhoto sotthiyākulavaṃsako.13
1999. Kathaṃ bho brāhmaṇo hoti kathaṃ bhavati kevalī, kathañca parinibbānaṃ dhammaṭṭho kinti vuccati.
2000. Niraṃ katvā aggimādāya brāhmaṇo āposijaṃ14 yajamusseti yūpaṃ, evaṃ karo brāhmaṇo hoti khemī dhamme ṭhitaṃ tena amāpayiṃsu.
1 8 daliddenāpi - Ma, Syā, PTS. pamuñce - Syā, PTS. 2 9 yo mitte - Ma; yo mittaṃ - Syā. kittiñca - Syā. 3 10 dummakkharūpā - Ma, Syā. puṇāti - Ma; puṇeti - Syā, PTS. 4 11 ye mantaṃ jappanti - Ma; bandhu - Syā. 12 ye mantaṃ japanti - Syā. svayeva - Syā; sa yeva - PTS. 5 13 kacci nu - Syā; kacciṃ nu - PTS. sottiyākulavaṃsako - Ma; 6 karetha - Ma; kareyya - Syā. sotthiyakulavaṃsato - Syā. 7 14 sahassavedopi - Ma, Syā, PTS. āpo siñcaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
1992. Thưa chàng diều hâu, dầu là người nghèo khó cũng vẫn nên kết giao bạn bè. Chàng hãy nhìn xem, nhờ vào lòng thương tưởng của bạn bè, chúng ta được đoàn tụ cùng với các thân quyến.
1993. Thưa chàng diều hâu, con chim nào kết giao tình thân hữu với bậc dũng sĩ, với người có sức mạnh, con chim ấy được hạnh phúc như vậy, giống như là thiếp và chàng vậy.” 3. Bổn Sanh Chim Ưng Vĩ Đại. [486]
(Lời đức vua) 1994. “Có y da dê thô cứng, tóc bện, có răng bị đóng bợn, có bộ dạng lấm lem dơ bẩn, các vị này lẩm nhẩm. Phải chăng các vị ấy, trong sự rèn luyện thuộc về nhân gian, là những vị hiểu biết thế gian này, và đã được hoàn toàn thoát khỏi các đọa xứ? 1
(Lời vị quân sư) 1995. Tâu bệ hạ, nếu người có nhiều kiến thức làm các hành động xấu xa, và không thực hành thiện pháp, người đã không đạt được sự thực hành, dầu có một ngàn sự hiểu biết, không vì điều ấy mà có thể thoát khỏi khổ đau.”
(Lời trao đổi giữa đạo sĩ Uddālaka và vị quân sư) 1996. “Người đã không đạt được sự thực hành, dầu có một ngàn sự hiểu biết, không vì điều ấy mà có thể thoát khỏi khổ đau. Ta nghĩ rằng các sự hiểu biết là không có kết quả, chính sự thực hành với sự tự chế ngự là chân lý.”
1997. “Các sự hiểu biết không hẳn là không có kết quả, chính sự thực hành với sự tự chế ngự là chân lý. Bởi vì người sau khi học tập các sự hiểu biết thì đạt được danh tiếng, còn với sự thực hành, người đã được huấn luyện đạt đến sự an tịnh.”
1998. “Người mẹ, người cha, các quyến thuộc là những người cưu mang. Kẻ đã được sanh ra từ người nào thì đương nhiên thuộc về người ấy. Con là Uddālaka, là người thuộc dòng dõi gia tộc Sotthiya của ngài.”
1999. “Này con, thế nào là vị Bà-la-môn? Thế nào là người có sự toàn hảo? Và thế nào là sự hoàn toàn diệt tắt? Như thế nào được gọi là vị đứng vững ở thiện pháp?”
2000. “Sau khi khước từ (thế gian) và thờ phượng thần lửa, trong khi hành lễ rưới nước, trong khi dâng hiến, vị Bà-la-môn nâng cao cây gậy tế thần. Với sự thực hành như vậy, là vị Bà-la-môn, là người có sự an ổn. Do việc ấy, người đời đã công nhận là vị đứng vững ở thiện pháp.”
1 Bốn câu kệ 1994 - 1997 tương tự bốn câu kệ 857 - 860 ở trang 235.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2001. Na suddhi secanenatthi 1 napi 2 kevalī brāhmaṇo, na khanti napi 3 soraccaṃ napi so parinibbuto.
2002. Kathaṃ so 4 brāhmaṇo hoti kathaṃ bhavati kevalī, kathañca parinibbānaṃ dhammaṭṭho kinti vuccati.
2003. Akkhettabandhu 5 amamo nirāso nillobhapāpo bhavalobhakhīṇo, evaṃ karo brāhmano hoti khemi dhamme ṭhitaṃ tena amāpayiṃsu.
2004. Khattiyā brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālapukkusā, sabbeva soratā dantā sabbeva parinibbutā, sabbesaṃ sītibhūtānaṃ atthi seyyova 6 pāpiyo.
2005. Khattiyā brāhmaṇā vessā suddā caṇḍāla pukkusā, sabbeva soratā dantā sabbeva parinibbutā, sabbesaṃ sītibhūtānaṃ natthi seyyova6 pāpiyo.
2006. Khattiyā brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālapukkusā, sabbeva soratā dantā sabbeva parinibbutā.
2007. Sabbesaṃ sītibhūtānaṃ natthi seyyova6 pāpiyo, panaṭṭhaṃ7 carasi brahmaññaṃ sotthiyākulavaṃsataṃ.8
2008. Nānārattehi vatthehi vimānaṃ bhavati chāditaṃ, na tesaṃ chāyāvatthānaṃ so rāgo apanujjatha.9
2009. Evameva10 manussesu yadā11 sujjhanti mānavā,12 na tesaṃ jātiṃ pucchanti13 dhammamaññāya subbatā ”ti. 4. Uddālakajātakaṃ.
1 7 secanena atthi - Syā. panatthaṃ - Ma; pasatthaṃ - Syā. 2 8 nāpi - Ma. sottiyākulavaṃsataṃ - Ma; 3 na khantī nāpi - Ma; sotthiyakulavaṃsataṃ - Syā. 9 na ceva khanti - Syā. anupajjatha - Ma, Syā, PTS. 4 10 bho - Syā. evamevaṃ - PTS. 5 11 akhettabandhū - Ma, PTS; sadā - PTS. 12 akhettabandhu - Syā. māṇavā - Ma, Syā. 6 13 seyyotha - Ma, Syā. te sajātiṃ pamuñcanti - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2001. “Không có sự trong sạch với việc hành lễ rưới nước, vị Bà-la-môn cũng không có sự toàn hảo, không có sự nhẫn nại, cũng không có sự hiền hòa; vị ấy cũng không được hoàn toàn diệt tắt.”
2002. “Vị Bà-la-môn ấy là thế nào? Người có sự toàn hảo là thế nào? Và thế nào là sự hoàn toàn diệt tắt? Như thế nào được gọi là vị đứng vững ở thiện pháp?”
2003. “Là người không ruộng vườn, không bà con, không ích kỷ, không mong cầu, không tham lam xấu xa, đã được cạn kiệt tham ái trong các hữu. Với sự thực hành như vậy, là vị Bà-la-môn, là người có sự an ổn. Do việc ấy, người đời đã công nhận là vị đứng vững ở thiện pháp.”
2004. “Các Sát-đế-lỵ, các Bà-la-môn, các thương buôn, các nô bộc, các người hạ tiện, các người hốt rác, tất cả đều hiền hòa, đều đã được huấn luyện, tất cả đều được hoàn toàn diệt tắt. Trong số tất cả các vị đã có trạng thái mát mẻ, phải chăng có vị tốt hơn, có vị kém thua?”
2005. “Các Sát-đế-lỵ, các Bà-la-môn, các thương buôn, các nô bộc, các người hạ tiện, các người hốt rác, tất cả đều hiền hòa, đều đã được huấn luyện, tất cả đều được hoàn toàn diệt tắt. Trong số tất cả các vị đã có trạng thái mát mẻ, không có vị tốt hơn hay vị kém thua.”
2006. “Các Sát-đế-lỵ, các Bà-la-môn, các thương buôn, các nô bộc, các người hạ tiện, các người hốt rác, tất cả đều hiền hòa, đều đã được huấn luyện, tất cả đều được hoàn toàn diệt tắt.
2007. Trong số tất cả các vị đã có trạng thái mát mẻ, không có vị tốt hơn hay vị kém thua, vậy Bà-la-môn hạnh, tính chất dòng dõi gia tộc Sotthiya mà ngài thực hành đều bị mất đi.”
2008. “Đền đài, cung điện trở nên bị che khuất bởi những tấm vải nhuộm nhiều màu. Bóng che không phải là của những tấm vải ấy, mà màu sắc ấy làm nhòa đi.
2009. Tương tự như vậy, ở loài người, khi những người trẻ tuổi được trong sạch sau khi hiểu thông Giáo Pháp, và trở thành những vị có sự hành trì tốt đẹp, người ta không hỏi về xuất thân của các vị ấy.” 4. Bổn Sanh Đạo Sĩ Uddālaka. [487]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2010. Assaṃ gavaṃ rajataṃ jātarūpaṃ bhariyañca so idha labhataṃ manāpaṃ, puttehi dārehi samaṅgi hotu bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
2011. Mālañca so kāsikacandanañca 1 dhāretu puttassa bahū bhavantu, kāmesu tibbaṃ kurutaṃ apekkhaṃ bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
2012. Pahūtadhañño kasimā yasassī putte gihī dhanimā sabbakāme, vayaṃ apassaṃ gharamāvasātu bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
2013. So khattiyo hotu pasayhakārī rājābhirājā balavā yasassī, sacāturantaṃ mahimāvasātu bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
2014. So brāhmaṇo hotu avītarāgo muhuttanakkhattapathesu yutto, pūjetu naṃ raṭṭhapatī yasassī bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
2015. Ajjhāyakaṃ sabbasamattavedaṃ 2 tapassinaṃ 3 maññatu sabbaloko, pūjentu 4 taṃ5 jānapadā samecca bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
2016. Catussadaṃ gāmavaraṃ samiddhaṃ dinnaṃ hi6 bhuñjatu vāsavena, avītarāgo maraṇaṃ upetu bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
2017. So gāmaṇī hotu sahāyamajjhe naccehi gītehi pamodamāno, mā rājato vyasanamalatthakiñci7 bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
1 kāsiyaṃ candanañca - PTS. 2 5 sabbasamantavedaṃ - Ma, Syā; naṃ - Ma, Syā, PTS. 6 sabbasamattavedanaṃ - PTS. dinnañhi so - Ma, Syā; 3 tapassīnaṃ - Ma. dinnaṃ hi so - PTS. 4 7 pūjetu - PTS. so rājato byasanamālattha kiñci - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2010. “Thưa vị Bà-la-môn, kẻ nào đã lấy đi các củ sen của ngài, cầu cho kẻ ấy ở đời này hãy đạt được ngựa, voi, bạc, vàng, và người vợ hợp ý; cầu cho gã hãy có nhiều con, có nhiều vợ.”
2011. “Thưa vị Bà-la-môn, kẻ nào đã lấy đi các củ sen của ngài, cầu cho kẻ ấy hãy mang tràng hoa, mặc vải Kāsi, và thoa bột trầm hương; cầu cho kẻ này hãy có nhiều con; cầu cho gã hãy thể hiện sự ham muốn tột độ ở các dục.”
2012. “Thưa vị Bà-la-môn, kẻ nào đã lấy đi các củ sen của ngài, cầu cho kẻ ấy hãy là người nông dân có nhiều thóc lúa, có danh tiếng; hãy là người tại gia có nhiều con cái, có tài sản, đạt được tất cả các dục; cầu cho gã hãy trú ngụ ở nhà, không nhận biết tuổi tác của bản thân.”
2013. “Thưa vị Bà-la-môn, kẻ nào đã lấy đi các củ sen của ngài, cầu cho kẻ ấy hãy là vị Sát-đế-lỵ có hành động bạo lực, là vị vua trên các vị vua, có sức mạnh, có danh tiếng; cầu cho gã trú ngụ ở trái đất bao gồm cả bốn phương.”
2014. “Thưa vị Bà-la-môn, kẻ nào đã lấy đi các củ sen của ngài, cầu cho kẻ ấy hãy là vị Bà-la-môn chưa xa lìa luyến ái, chuyên chú vào thời khắc và đường đi của các vì sao; cầu cho vị chúa của đất nước có danh tiếng hãy tôn vinh kẻ ấy.”
2015. “Thưa vị Bà-la-môn, kẻ nào đã lấy đi các củ sen của ngài, cầu cho tất cả thế gian hãy quý trọng kẻ có sự khắc khổ, chuyên học tập trọn vẹn đầy đủ bộ Kinh Vệ-đà; cầu cho dân chúng sau khi hiểu rõ hãy tôn vinh kẻ ấy.”
2016. “Thưa vị Bà-la-môn, kẻ nào đã lấy đi các củ sen của ngài, cầu cho kẻ ấy hãy hưởng thụ ân huệ là ngôi làng thịnh vượng, có bốn sự dư thừa (về nhân lực, thóc lúa, củi, nước), bởi vì đã được ban tặng bởi vị Chúa của chư Thiên; cầu cho gã hãy chạm trán Thần Chết lúc vẫn chưa xa lìa luyến ái.”
2017. “Thưa vị Bà-la-môn, kẻ nào đã lấy đi các củ sen của ngài, cầu cho kẻ ấy hãy là người trưởng làng đang vui sướng với các điệu vũ, với các lời ca ở giữa bạn bè; cầu cho gã chớ gánh chịu bất cứ sự bất hạnh nào từ phía đức vua.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2018. Yaṃ ekarājā paṭhaviṃ vijetvā 1 itthī sahassassa 2 ṭhapetu aggaṃ, sīmantinīnaṃ pavarā bhavātu bhisāni te brāhmaṇa yā 3 ahāsi.
2019. Isīnaṃ 4 hi sā sabbasamāgatānaṃ bhuñjeyya sāduṃ avikampamānā, carātu lābhena vikatthamānā bhisāni te brāhmaṇa yā3 ahāsi.
2020. Āvāsiko hotu mahāvihāre navakammiko hotu kajaṅgalāyaṃ, 5 ālokasandhiṃ divasā 6 karotu bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
2021. So bajjhataṃ 7 pāsasatehi chamhi 8 rammā vanā nīyatu 9 rājadhāniṃ, tuttehi10 so haññatu pācanehi bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
2022. Alakkamālī tipukaṇṇaviddho laṭṭhihato11 sappamukhaṃ upetu, sakkaccabaddho12 visikhaṃ carātu bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi.
2023. Yo ve anaṭṭhaṃ13 naṭṭhanti cāha14 kāmeva so labhataṃ bhuñjatañca,15 agāramajjhe maraṇaṃ upetu yo cā16 bhonto saṅkati kañcideva.
2024. Yadesamānā vicaranti loke iṭṭhañca kantañca bahunnametaṃ,17 piyaṃ manuññaṃ idha18 jīvaloke kasmā isayo nappasaṃsanti kāme.
1 10 vijitvā - Syā. guttehi - Syā. 2 11 sahassāna - Ma, Syā. laṭṭhīhato - Ma, PTS. 3 12 yo - Syā, PTS. sakacchabandho - Ma; 4 dāsīnaṃ - Syā, PTS. sakañca baddho - Syā. 5 13 gajaṅgalāyaṃ - Ma. anaṭṭhaṃva - Ma. 6 14 divasaṃ - Ma. āha - Syā. 7 15 bajjhatū - Ma, PTS; bajjhatu - Syā. labhatu bhuñjatu ca - Syā. 8 16 chabbhi - Ma, Syā; yo vā - Ma, Syā, PTS. 17 chambhī - PTS. bahūnametaṃ - Ma, Syā. 9 18 niyyatu - Ma, Syā, PTS. cidha - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2018. “Thưa vị Bà-la-môn, cô nàng nào đã lấy đi các củ sen của ngài, cầu cho vị vua độc nhất đã chinh phục trái đất hãy thiết lập cô nàng vào ngôi vị chánh hậu trong số một ngàn nữ nhân; cầu cho cô nàng hãy là người quý phái trong số các phụ nữ.”
2019. “Thưa vị Bà-la-môn, cô nàng nào đã lấy đi các củ sen của ngài, cầu cho cô nàng ấy có thể thọ dụng thức ăn ngon ngọt một cách thản nhiên ở giữa tất cả các nữ tỳ đã tụ hội lại; cầu cho cô nàng hãy sống phô trương về lợi lộc.”
2020. “Thưa vị Bà-la-môn, kẻ nào đã lấy đi các củ sen của ngài, cầu cho gã hãy là vị thường trú ở ngôi tự viện lớn; cầu cho gã hãy là người làm công việc xây dựng tại thành phố Kajaṅgalā (rộng một do-tuần); cầu cho gã hãy kiến thiết cửa sổ nội trong một ngày.”
2021. “Thưa vị Bà-la-môn, con voi nào đã lấy đi các củ sen của ngài, cầu cho nó hãy bị trói buộc bởi một trăm sợi xích ở sáu chỗ (bốn chân, cổ, và hông); cầu cho nó hãy bị dẫn đi từ khu rừng đáng yêu đến kinh thành; cầu cho nó hãy bị hành hạ bởi những cây giáo nhọn, bởi những gậy móc câu.”
2022. “Thưa vị Bà-la-môn, con khỉ nào đã lấy đi các củ sen của ngài, cầu cho nó có đeo vòng hoa bạch tiền, bị chì đâm thủng lỗ tai, bị hành hạ bởi roi vọt; cầu cho nó hãy đi đến gần miệng rắn (ở trò biểu diễn khỉ và rắn); cầu cho nó hãy đi lang thang ở đường phố, bị cột trói cẩn thận.”
2023. “Thật vậy, kẻ nào đối với vật không bị mất mà đã nói là: ‘Bị mất,’ cầu cho kẻ ấy hãy nhận được và hưởng thụ các dục; cầu cho gã hãy chạm trán Thần Chết ở giữa ngôi nhà (vì đã không được xuất gia). Và thưa các ngài, kẻ nào trong số các vị nghi ngờ về bất cứ ai (thì cũng gánh chịu như vậy).”
2024. “Chúng sanh lang thang ở trên đời, trong khi tầm cầu vật ưa thích và vật mong muốn, là vật được yêu quý, vật làm vừa lòng đối với số đông ở tại nơi này, ở thế gian của cuộc sống. Vì sao các vị ẩn sĩ không ca ngợi các dục?”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2025. Kāmesu ce 1 haññare bajjhare ca kāmesu dukkhañca bhayañca jātaṃ, kāmesu bhūtādhipatī pamattā pāpāni kammāni karonti mohā.
2026. Te pāpadhammā pasavetvā 2 pāpaṃ kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti, ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā tasmā isayo nappasaṃsanti kāme.
2027. Vīmaṃsamāno isino bhisāni tīre gahetvāna thale nidhesiṃ, suddhā apāpā isayo vasanti etāni te brāhmacārī bhisāni.
2028. Na te naṭā no pana kīḷaneyyā na bandhavā no pana te sahāyā, kismiṃ paratthambha 3 sahassanetta isīhi tvaṃ 4 kīḷasi devarāja.
2029. Ācariyo mesi pitā ca 5 mayhaṃ esā patiṭṭhā khalitassa brahme, ekāparādhaṃ khama bhūripañña na paṇḍitā kodhabalā bhavanti.
2030. Suvositaṃ 6 isinaṃ ekarattaṃ yaṃ vāsavaṃ bhūtapatiṃ addasāma,7 sabbeva bhonto sumanā bhavantu yaṃ brāhmaṇo paccapādī8 bhisāni.
2031. Ahañca sāriputto ca moggallāno ca kassapo, anuruddho puṇṇo ānando tadāsuṃ satta bhātaro.
2032. Bhaginī uppalavaṇṇā9 dāsī khujjuttarā tadā, citto gahapati dāso yakkho sātāgiro tadā.
2033. Pārileyyo10 tadā nāgo madhudo seṭṭhavānaro,11 kāḷudāyī tadā sakko evaṃ dhāretha jātakan ”ti. 5. Bhisajātakaṃ.
1 7 ve - Ma, Syā, PTS. bhūtapatiddasāma - Ma, Syā; 2 pasavetva - Ma, Syā, PTS. bhūtapataddasāma - PTS. 3 8 vupatthambha - Ma; paccupādī - Ma; paravambhaṃ - Syā. paccupādi - Syā; paccapādi - PTS. 4 9 tuvaṃ - Syā. uppalavaṇṇā ca - Ma. 5 10 va - PTS. pālileyyo - Ma, Syā. 6 11 suvāsitaṃ - Ma, Syā. madhuvāseṭṭhavānaro - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2025. “Thật vậy, chúng sanh bị hành hạ và bị trói buộc ở các dục; khổ đau và nguy hiểm được sanh ra ở các dục; các vị quân vương bị say đắm ở các dục; vì si mê, chúng làm các hành động xấu xa.
2026. Sau khi tạo ra tội ác do bản chất xấu xa, do sự hoại rã của thân, chúng sanh di chuyển đến địa ngục. Sau khi nhìn thấy điều bất lợi ở các loại dục, vì thế, các vị ẩn sĩ không ca ngợi các dục.”
2027. “Trong khi xem xét các củ sen của vị ẩn sĩ, ta đã cầm lấy chúng ở bờ hồ và đã cất giấu ở trong đất. Các vị ẩn sĩ sống trong sạch, không xấu xa. Thưa vị thực hành Phạm hạnh, các củ sen này là của ngài.”
2028. “Chúng tôi không phải là các vũ công của ngài, hơn nữa không là những người có thể đùa giỡn. Chúng tôi không là bà con, hơn nữa không là bạn bè của ông. Thưa vị nâng đỡ kẻ khác, thưa bậc có ngàn mắt, thưa đấng Thiên Vương, liên quan đến việc gì mà ông đùa giỡn với các bậc ẩn sĩ?”
2029. “Ngài là vị thầy của ta, và là người cha của ta. Thưa vị Bà-la-môn, nơi nương tựa này là dành cho người bị phạm lỗi lầm. Thưa vị có trí tuệ uyên bác, xin ngài hãy tha thứ cho một sự sai trái. Các bậc sáng suốt không có năng lực của sự giận dữ.”
2030. “Một đêm của các vị ẩn sĩ đã được trải qua tốt đẹp! Là việc chúng ta đã gặp được đấng Thiên Chủ, chúa của các thiên thần. Thưa các vị, xin tất cả các vị hãy có thiện ý, bởi vì vị Bà-la-môn đã nhận lại các củ sen.”
2031. “Khi ấy, Ta cùng với Sāriputta, Moggallāna, Kassapa, Anuruddha, Puṇṇa, và Ānanda đã là bảy anh em.
2032. Khi ấy, Uppalavaṇṇā đã là cô em gái, Khujjuttarā đã là người tớ gái. Khi ấy, gia chủ Citta đã là người tôi trai, Sātāgira đã là Dạ-xoa.
2033. Khi ấy, voi Pārileyya đã là con voi, Madhuda đã là con khỉ thủ lãnh.
Khi ấy, Kāḷudāyī đã là Thiên Chủ Sakka. Các ngươi hãy ghi nhớ chuyện Bổn
Sanh như vậy.”
5. Bổn Sanh Các Củ Sen. [488]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2034. Mahesī rucino 1 bhariyā ānītā paṭhamaṃ ahaṃ, dasavassasahassāni yaṃ maṃ surucimānayi. 2
2035. Sāhaṃ brāhmaṇa rājānaṃ vedehaṃ mithilaggahaṃ, nābhijānāmi kāyena vācāya udacetasā, suruciṃ atimaññittho 3 āvivā 4 yadivā raho.
2036. Etena saccavajjena putto uppajjataṃ ise, musā me bhaṇamānāya muddhā phalatu sattadhā.
2037. Bhattumanāpassa pitā mātā cāpi suvāmino, 5 te maṃ brāhme6 vinetāro yāva aṭṭhaṃsu jīvite.7
2038. Sāhaṃ ahiṃsāratinī kāmaso8 dhammacāriṇī, sakkaccaṃ te upaṭṭhāsiṃ rattindivamatanditā.
2039. Etena saccavajjena putto uppajjataṃ ise, musā me bhaṇamānāya muddhā phalatu sattadhā.
2040. Soḷasitthisahassāni sahabhariyāni brāhmaṇa, tāsu issā vā kodho vā nāhu mayhaṃ kudācanaṃ.
2041. Hitena tāsaṃ nandāmi na ca me kāci appiyā, attānaṃ vānukampāmi sadā sabbā sapattiyo.
2042. Etena saccavajjena putto uppajjataṃ ise, musā me bhaṇamānāya muddhā phalatu sattadhā.
2043. Dāse kammakare pesse9 ye caññe anujīvino, posemi10 sahadhammena sadā pamuditindriyā.
2044. Etena saccavajjena putto uppajjataṃ ise, musā me bhaṇamānāya muddhā phalatu sattadhā.
2045. Samaṇe brāhmaṇe cāpi aññe vāpi11 vaṇibbake,12 tappemi annapānena sadā payatapāṇinī.
1 6 surucino - Ma. brāhma - PTS. 2 7 suruci ānayi - Syā; jīvitaṃ - Ma, Syā. 8 suruci-m-ānayi - PTS. kāmasā - Ma, Syā, PTS. 3 9 atimaññittha - Ma, Syā. pose - Syā. 4 10 āvi vā - Ma, Syā; āviṃ vā - PTS. pesemi - Ma. 5 11 bhattu mama sassu mātā pitā cāpi ca sassuro - Ma; cāpi - Ma, Syā, PTS. 12 bhattu manāpā sassu piyā mātā pitā ca sassuro - Syā. vanibbake - Ma, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2034. “Thiếp là chánh hậu của đức vua Ruci, người vợ đã được cưới về đầu tiên; đức vua Suruci đã cưới thiếp về được mười ngàn năm.
2035. Thưa vị Bà-la-môn, thiếp đây không biết rõ đức vua Vedeha trị vì kinh thành Mithilā. Thiếp đã không khi dễ đức vua Suruci bằng thân, bằng lời, hay bằng ý, dầu là công khai hay kín đáo.
2036. Thưa bậc ẩn sĩ, với lời nói chân thật này, xin cho đứa con trai hãy được sanh ra. Nếu thiếp đang nói lời dối trá, thì cái đầu hãy vỡ tan thành bảy mảnh.
2037. Thưa vị Bà-la-môn, cha, mẹ, và luôn cả thầy của người chồng hợp ý, họ đã là những người hướng dẫn cho thiếp trong khi họ còn sống.
2038. Thiếp đây có sự ưa thích việc không hãm hại, có sự thực hành thiện pháp một cách tự nguyện. Thiếp đã hầu hạ cha mẹ chồng một cách nghiêm chỉnh, đêm ngày không biếng nhác.
2039. Thưa bậc ẩn sĩ, với lời nói chân thật này, xin cho đứa con trai hãy được sanh ra. Nếu thiếp đang nói lời dối trá, thì cái đầu hãy vỡ tan thành bảy mảnh.
2040. Thưa vị Bà-la-môn, có mười sáu ngàn vương phi. Thiếp đã không bao giờ có sự ganh tỵ hay giận dữ đối với các nàng ấy.
2041. Thiếp vui mừng với việc các nàng ấy có được điều tốt đẹp, và không nàng nào là không được thiếp yêu thương. Thiếp luôn luôn cảm thông với tất cả các cô vợ chung chồng tựa như với chính bản thân mình.
2042. Thưa bậc ẩn sĩ, với lời nói chân thật này, xin cho đứa con trai hãy được sanh ra. Nếu thiếp đang nói lời dối trá, thì cái đầu hãy vỡ tan thành bảy mảnh.
2043. Đối với các nô bộc, các người làm công, các người hầu, và những người khác có cuộc sống phụ thuộc, thiếp chu cấp cho họ một cách hợp lý, luôn luôn có thần thái vui vẻ.
2044. Thưa bậc ẩn sĩ, với lời nói chân thật này, xin cho đứa con trai hãy được sanh ra. Nếu thiếp đang nói lời dối trá, thì cái đầu hãy vỡ tan thành bảy mảnh.
2045. Đối với các vị Sa-môn, các vị Bà-la-môn, hoặc luôn cả những người cùng khổ, thiếp làm cho họ toại ý với cơm ăn và nước uống, luôn luôn là người có bàn tay mở ra.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2046. Etena saccavajjena putto uppajjataṃ ise, musā me bhaṇamānāya muddhā phalatu sattadhā.
2047. Cātuddasi paṇṇarasi 1 yāva 2 pakkhassa aṭṭhami, 3 pāṭihāriyapakkhañca aṭṭhaṅgasusamāhitaṃ, 4 uposathaṃ upavasāmi sadā sīlesu saṃvutā.
2048. Etena saccavajjena putto uppajjataṃ ise, musā me bhaṇamānāya muddhā phalatu sattadhā.
2049. Sabbeva te dhammaguṇā rājaputti yasassini, saṃvijjanti tayi bhadde ye tvaṃ kittesi attani.
2050. Khattiyo jātisampanno abhijāto yasassimā, dhammarājā videhānaṃ putto uppajjate 5 tavaṃ. 6
2051. Rummī 7 rajojalladharo aghe vehāsayaṃ ṭhito,8 manuññaṃ bhāsasi9 vācaṃ yaṃ mayhaṃ hadayaṅgamaṃ.
2052. Devatānusi saggamhā isivāsi10 mahiddhiko, kovāsi tvaṃ anuppatto attānaṃ me pavedaya.
2053. Yaṃ devasaṅghā vandanti sudhammāyaṃ11 samāgatā, sohaṃ sakko sahassakkho āgatosmi tavantike.
2054. Itthiyo12 jīvalokasmiṃ yā honti13 samacārinī, medhāvinī sīlavatī sassudevā patibbatā.
2055. Tādisāya sumedhāya sucikammāya nāriyā, devā dassanamāyanti mānusiyā amānusā.
2056. Tvañca14 bhadde suciṇṇena pubbe sucaritena ca, idha rājakule jātā sabbakāmasamiddhinī.
2057. Ayañca te rājaputti ubhayattha kaṭaggaho, devalokūpapatti ca kitti ca idha jīvite.
2058. Ciraṃ sumedhe sukhinī dhammaṃ pālayamattani,15 esāhaṃ tidivaṃ yāmi piyamme tava dassanan ”ti. 6. Surucijātakaṃ.
1 8 cātuddasiṃ pañcaddasiṃ - Ma; vehāyasaṃ ṭhito - Ma; cātuddasiṃ pañcadasiṃ - Syā; vehāyasaṇṭhito - Syā. 9 cātuddasiṃ pannarasiṃ - PTS. bhāsase - Ma, Syā; 2 yā ca - Ma, Syā. bhāsasī - PTS. 3 10 aṭṭhamī - Ma, Syā; isi vāpi - Syā. 11 aṭṭhamiṃ - PTS. sudhammāya - Syā. 4 12 aṭṭhaṅgasusamāgataṃ - Ma. itthi yā - PTS. 5 13 upajjate - Syā. hoti - Ma, PTS. 6 14 tava - Ma, Syā. tvaṃ - PTS. 7 15 dummī - Ma; dummi - Syā. dhammamattani pālaya - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2046. Thưa bậc ẩn sĩ, với lời nói chân thật này, xin cho đứa con trai hãy được sanh ra. Nếu thiếp đang nói lời dối trá, thì cái đầu hãy vỡ tan thành bảy mảnh.
2047. Vào ngày mười bốn, ngày mười lăm, với cả ngày mồng tám của mỗi nửa tháng, và những ngày phụ trội của nửa tháng, thiếp hành trì ngày trai giới được tốt đẹp trọn vẹn tám điều, luôn luôn thu thúc trong các giới.
2048. Thưa bậc ẩn sĩ, với lời nói chân thật này, xin cho đứa con trai hãy được sanh ra. Nếu thiếp đang nói lời dối trá, thì cái đầu hãy vỡ tan thành bảy mảnh.”
2049. “Này nàng công chúa có danh tiếng, toàn bộ tất cả các đức hạnh mà nàng tán dương về bản thân, này người nữ hiền thục, các đức hạnh ấy được tìm thấy ở nàng.
2050. Một vị Sát-đế-lỵ thành tựu về dòng dõi, được sanh ra tốt đẹp, có danh tiếng, vị vua công chính của xứ sở Videha, sẽ là người con trai được sanh lên cho nàng.”
2051. “Dơ bẩn, mang theo bụi bặm và cáu ghét, đứng ở không trung trên bầu trời, ngài nói lời nói làm vừa lòng, thấm vào trái tim của thiếp.
2052. Phải chăng ngài là vị Thiên nhân từ cõi trời, hay là vị ẩn sĩ có đại thần lực? Ngài là ai mà đã ngự đến đây? Xin ngài hãy cho thiếp biết về bản thân ngài.”
2053. “Hội chúng chư Thiên hội tụ ở giảng đường Sudhammā đảnh lễ vị nào, thì vị ấy chính là ta, Thiên Chủ Sakkha, vị có ngàn mắt, ta đã đi đến gặp nàng.
2054. Các người nữ ở thế gian của cuộc sống là những người sống yên tịnh, có trí tuệ, có giữ giới, kính mẹ chồng như thiên thần, chung thủy.
2055. Với người nữ thông minh, có việc làm trong sạch như thế ấy, chư Thiên, hạng không phải là người, đi đến gặp nàng, thuộc loài người.
2056. Này người nữ hiền thục, với thiện hạnh đã khéo được thực hành trước đây, nàng đã được sanh vào gia tộc vua chúa ở nơi này, là người nữ có sự thành tựu tất cả các dục.
2057. Hỡi nàng công chúa, đây là vận mệnh tốt đẹp của nàng ở cả hai nơi: sự sanh lên thế giới chư Thiên và danh tiếng ở cuộc sống tại nơi này.
2058. Này người nữ thông minh, này người nữ có hạnh phúc, nàng hãy gìn giữ thiện pháp lâu dài ở bản thân. Ta đây đi về cõi trời. Việc gặp gỡ nàng là đáng quý đối với ta.” 6. Bổn Sanh Vua Suruci. [489]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2059. Appossukkodāni tuvaṃ kapota 1 vihaṅgama na tava bhojanattho, khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto kasmā bhavaṃ posathiko kapoto. 2
2060. Ahaṃ pure giddhigato kapotiyā 3 asmiṃ 4 padesasmiṃ 5 ubho ramāma, athaggahī sākuṇiko kapotiṃ 6 akāmako tāya vinā ahosiṃ.
2061. Nānābhavā 7 vippayogena tassā manomayaṃ vedanaṃ vediyāmi, 8 tasmā ahaṃ posathaṃ 9 pālayāmi rāgo mamaṃ mā punarāgamāsi.
2062. Anujjugāmi uraga dvijivha 10 dāṭhāvudho ghoravisosi sappa, khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto kasmā bhavaṃ posathiko nu dīgho. 11
2063. Usabho ahū balavā gāmikassa calakkakū vaṇṇabalūpapanno, maṃ12 akkami taṃ kupito aḍaṃsiṃ13 dukkhābhituṇṇo14 maraṇaṃ upāgami.15
2064. Tato janā nikkhamitvāna gāmā kanditvā roditva apakkamiṃsu,16 tasmā ahaṃ posathaṃ pālayāmi kodho mamaṃ mā punarāgamāsi.
2065. Matāna maṃsāni bahū susāne manuññarūpaṃ tava bhojanetaṃ,17 khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto kasmā bhavaṃ posathiko sigālo.18
1 kapoṭa - PTS. 2 12 kapota - Ma, Syā; kapoṭo - PTS. so maṃ - Ma, Syā, PTS. 3 13 kapoṭiyā - PTS. aḍaṃsi - Ma; 4 tasmiṃ - Syā. aḍassiṃ - PTS. 5 14 padesamhi - Syā. dukkhābhitunno - PTS. 6 15 kapoṭiṃ - PTS. upāgā - Ma, Syā. 7 16 nānābhāvā - Syā. kanditvā roditvā apakkamiṃsu - Ma, Syā; 8 vedana vedayāmi - Ma, Syā. kanditva roditva upakkamiṃsu - PTS. 9 17 ahaṃposatha - Syā. bhojane taṃ - Ma; 10 uragā dujīvha - Ma; bhojan’ etaṃ - PTS. 18 uraga dujivha - Syā; siṇgāla - Ma; uraga-ddujivha - PTS. sigāla - Syā. 11 dīgha - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2059. “Này chim bồ câu, giờ đây ngươi ít ham muốn. Này chim, phải chăng đối với ngươi không có nhu cầu về vật thực? Vì sao chim bồ câu lại chịu đựng đói, khát và trở thành bậc thực hành trai giới?”
2060. “Trước đây, tôi đã đi đến sự say đắm với chim bồ câu mái. Cả hai chúng tôi vui sướng ở khu vực này. Rồi con diều hâu đã bắt đi chim bồ câu mái. Không có chim mái, tôi đã trở thành kẻ không còn ham muốn.
2061. Do trạng thái xa cách bởi sự tách rời của chim mái, tôi nhận biết rằng cảm thọ được tạo thành bởi ý. Vì thế, tôi gìn giữ ngày trai giới, mong rằng sự luyến ái chớ quay lại với tôi.”
2062. “Này con vật có sự di chuyển ngoằn ngoèo, này con vật di chuyển bằng ngực, này con vật có hai lưỡi, này rắn, ngươi có răng nanh là vũ khí, có nọc độc dữ dội. Vì sao rắn lại chịu đựng đói, khát và trở thành bậc thực hành trai giới?”
2063. “Con bò mộng của chủ làng có sức mạnh, có cục bướu rung rinh, đã đạt được tướng mạo và sức vóc. Nó đã đạp lên tôi. Bị tức giận, tôi đã cắn nó. Bị giày vò bởi nỗi đau đớn, nó đã đi đến sự chết.
2064. Do đó, dân chúng đã đi ra khỏi ngôi làng, than van, khóc lóc, rồi đã bỏ đi. Vì thế, tôi gìn giữ ngày trai giới, mong rằng sự giận dữ chớ quay lại với tôi.”
2065. “Có nhiều thịt của những xác chết ở bãi tha ma. Thức ăn này có vẻ làm vừa lòng ngươi. Vì sao chó rừng lại chịu đựng đói, khát và trở thành bậc thực hành trai giới?”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2066. Pavissa 1 kucchiṃ mahato gajassa kuṇape rato hatthimaṃse pagiddho, 2 uṇho ca vāto tikhiṇā ca rasmiyo te sosayuṃ tassa karīsamaggaṃ.
2067. Kiso ca paṇḍū ca ahaṃ bhadante 3 na me ahū 4 nikkhamanāya maggo, mahā ca megho sahasā pavassi so temayī tassa karīsamaggaṃ.
2068. Tato ahaṃ nikkhamissaṃ 5 bhadante cando yathā rāhumukhā pamutto, tasmā ahaṃ posathaṃ pālayāmi lobho mamaṃ mā punarāgamāsi.
2069. Vammika 6thūpasmiṃ kipillikāni nippothayanto tuvaṃ pure carāsi, khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto kasmā bhavaṃ posathiko nu accho. 7
2070. Sakaṃ niketaṃ atihīlayāno 8 atricchatāya9 malataṃ agañchiṃ,10 tato janā nikkhamitvāna gāmā kodaṇḍakena paripothayiṃsu maṃ.
2071. So bhinnasīso ruhiramakkhitaṅgo paccāgamāsiṃ sakaṃ11 niketaṃ, tasmā ahaṃ posathaṃ pālayāmi atricchatā mā punarāgamāsi.
2072. Yaṃ no apucchittha tuvaṃ bhadante sabbeva vyākarimha12 yathāpajānaṃ, mayampi pucchāma tavaṃ13 bhadante kasmā bhavaṃ posathiko nu14 brahme.
2073. Anūpalitto mama assamamhi paccekabuddho muhuttaṃ nisīdi, so maṃ avedi15 gatimāgatiñca nāmañca gottaṃ caraṇañca sabbaṃ.
1 9 pavisi - Ma; pavissaṃ - PTS. atricchatā - Ma. 2 10 hatthimaṃsesu giddho - Ma, Syā. mallagāmaṃ agacchiṃ - Ma. 3 11 bhaddante - Ma. sasakaṃ - Syā. 4 12 ahu - Syā; ahuṃ - PTS. byākarimha - Ma; 5 nikkhamisaṃ - Ma. byākarimhā - Syā; 6 vammīka - Ma, PTS. vyākarimhā - PTS. 7 13 accha - Ma, Syā. tuvaṃ - Ma, Syā, PTS. 8 14 atihīḷayāno - Ma, PTS; va - PTS. 15 atiheḷayāno - Syā. avedī - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2066. “Vui thích với xác chết, bị khởi tham đắm với thịt voi, tôi đã đi vào bụng của một con voi to lớn. Sức nóng, gió, và ánh nắng gay gắt, chúng đã làm khô héo hậu môn của con voi.
2067. Thưa bậc đáng kính, tôi trở nên gầy ốm và vàng vọt. Con đường trở ra của tôi đã không còn. Và có đám mây lớn đã đổ mưa dữ dội; nó đã làm ẩm ướt hậu môn của con voi.
2068. Thưa bậc đáng kính, do đó, tôi đã đi ra khỏi, giống như mặt trăng đã được thoát khỏi miệng của thần Rāhu (nguyệt thực). Vì thế, tôi gìn giữ ngày trai giới, mong rằng sự tham lam chớ quay lại với tôi.”
2069. “Trước đây, ngươi sống trong khi ăn các con mối ở gò mối. Vì sao gấu lại chịu đựng đói, khát và trở thành bậc thực hành trai giới?”
2070. “Trong khi nguyền rủa thậm tệ chỗ ở của mình, tôi đã đi đến Malatā vì cơn đói dữ dội. Do đó, dân chúng đã đi ra khỏi ngôi làng và đã đánh tôi tới tấp bằng gậy gộc, dùi cui.
2071. Với đầu bị vỡ, với thân thể bị lem luốc máu me, tôi đã đi về lại chỗ ở của mình. Vì thế, tôi gìn giữ ngày trai giới, mong rằng cơn đói dữ dội chớ quay lại với tôi.”
2072. “Thưa bậc đáng kính, việc mà ngài đã hỏi chúng tôi, tất cả chúng tôi đã trả lời theo sự hiểu biết. Thưa bậc đáng kính, chúng tôi cũng xin hỏi ngài. Thưa vị Bà-la-môn, vì sao ngài lại chịu đựng đói, khát và trở thành bậc thực hành trai giới?”
2073. “Một vị Độc Giác Phật, bậc không bị ô nhiễm, đã ngồi chốc lát ở khu ẩn cư của ta. Vị ấy đã cho ta biết về nơi đi và nơi đến, danh tánh, dòng họ, và tất cả tánh hạnh (của ta trong tương lai).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2074. Evampahaṃ 1 naggahe 2 tassa pāde na cāpi naṃ 3 mānagatena pucchiṃ, tasmā ahaṃ posathaṃ pālayāmi māno mamaṃ mā punarāgamāsī ”ti. 7. Pañcuposathajātakaṃ. 4
2075. Sace hi tyāhaṃ dhanahetu gahito 5 mā maṃ vadhi 6 jīvagāhaṃ gahetvā, rañño ca 7 maṃ samma upenti8 nehi maññe dhanaṃ lacchasi napparūpaṃ.
2076. Na me ayaṃ tumhe9 vadhāya ajja samāhito cāpavare10 khurappo, pāsañca tyāhaṃ adhipātayissaṃ yathā sukhaṃ gacchatu morarājā.
2077. Yaṃ satta vassāni mamānubandhi rattindivaṃ khuppipāsaṃ sahanto, atha kissa maṃ pāsavasūpanītaṃ pamuttave icchasi bandhanasmā.
2078. Pāṇātipātā virato nusajja abhayaṃ nu te sabbabhūtesu dinnaṃ, yaṃ maṃ tuvaṃ pāsavasūpanītaṃ pamuttave icchāsi bandhanasmā.
2079. Pāṇātipātā viratassa brūhi abhayañca yo sabbabhūtesu deti, pucchāmi taṃ morarājetamatthaṃ11 ito12 cuto kiṃ labhate sukhaṃ so.
2080. Pāṇātipātā viratassa brūmi abhayañca yo sabbabhūtesu deti, diṭṭheva dhamme labhate pasaṃsaṃ saggañca so yāti sarīrabhedā.
2081. Na santi devā iccāhu13 eke idheva jīvo vibhavaṃ upeti, tathā phalaṃ sukatadukkatānaṃ14 dattupaññattañca vadanti dānaṃ, tesaṃ vaco arahataṃ saddahāno tasmā ahaṃ sakuṇe bādhayāmi.
1 8 evampihaṃ - Syā. upantikaṃ - Ma; upanti - Syā, PTS. 2 9 vandi na - Ma, Syā. tuyha - Ma, Syā. 3 10 na cāpihaṃ - Syā. cāpadhure - Ma; cāpavaro - Syā. 4 11 pañcuposathikajātakaṃ - Ma, Syā. morarāja tam atthaṃ - PTS. 5 12 gāhito - Ma, PTS. iti - Syā. 6 13 vadhī - Ma, PTS. iti āhu - Ma, Syā. 7 14 rañño va - PTS. dukkaṭānaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2074. Dầu là như vậy, ta đã không sờ vào bàn chân của vị ấy, và ta cũng đã không hỏi ngài, bởi vì đã bị ngã mạn chế ngự. Vì thế, ta gìn giữ ngày trai giới, mong rằng ngã mạn chớ quay lại với ta.” 7. Bổn Sanh Năm Vị Hành Trai Giới. [490]
2075. “Quả thật, nếu ta đã bị ông bắt vì nguyên nhân tài sản, thì chớ gây thương tích cho ta sau khi đã bắt sống. Này ông bạn, ông hãy đưa ta về gặp đức vua. Ta nghĩ ông sẽ nhận được tài sản không phải là ít.”
2076. “Mũi tên này của tôi đã được đặt vào cây cung cao quý không phải để giết chết Công ngày hôm nay. Tôi sẽ phá vỡ cái bẫy cho Công. Này vua của loài công, Công hãy ra đi một cách thoải mái.”
2077. “Ông đã theo đuổi ta bảy năm, thường chịu đựng đói khát đêm ngày. Giờ ta đã bị rơi vào sự khống chế của cái bẫy thì ông lại muốn giải thoát cho ta khỏi sự trói buộc?
2078. Khi ta đã bị rơi vào sự khống chế của cái bẫy thì ông lại muốn giải thoát cho ta khỏi sự trói buộc. Phải chăng hôm nay ông kiêng cữ việc giết hại mạng sống? Phải chăng pháp không sợ hãi được ông ban phát cho tất cả chúng sanh?”
2079. “Xin Công hãy nói về người kiêng cữ việc giết hại mạng sống, là người ban phát pháp không sợ hãi cho tất cả chúng sanh. Này vua của loài công, tôi hỏi Công ý nghĩa này: Sau khi từ đây chết đi, người ấy đạt được sự an vui gì?
2080. “Ta nói về người kiêng cữ việc giết hại mạng sống, là người ban phát pháp không sợ hãi cho tất cả chúng sanh. Ngay trong kiếp hiện tại này, nhận được sự khen ngợi, và người ấy đi đến cõi trời khi có sự tan rã thân xác.”
2081. “Một số vị (Sa-môn và Bà-la-môn) đã nói rằng: ‘Chư Thiên không hiện hữu. Cuộc sống ở tại nơi này đi đến sự tiêu tan. Tương tự, quả báo của việc làm tốt và việc làm quấy cũng đi đến sự tiêu tan.’ Họ nói sự bố thí là trạng thái trí tuệ của người ngu si. Có sự tin tưởng vào lời nói của các bậc A- la-hán ấy, vì thế, tôi đánh bắt các con chim.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2082. Cando ca suriyo ca ubho sudassanā gacchanti obhāsayamantalikkhe, imassa lokassa parassa vā te kathannu te āhu manussaloke.
2083. Cando ca suriyo ca ubho sudassanā gacchanti obhāsayamantalikkhe, parassa lokassa na te imassa devāti te āhu manussaloke.
2084. Ettheva te nihatā 1 hīnavādā ahetukā ye na vadanti kammaṃ, tathā phalaṃ sukatadukkatānaṃ 2 dattupaññattaṃ ye ca vadanti dānaṃ.
2085. Addhā hi saccaṃ vacanaṃ tavetaṃ 3 kathaṃ hi dānaṃ aphalaṃ vadeyya, 4 tathā phalaṃ sukatadukkatānaṃ dattupaññattañca kathaṃ bhaveyya.
2086. Kathaṃ karo kintikaro kimācaraṃ kiṃ sevamāno kena tapoguṇena, akkhāhi me morarājetamatthaṃ 5 yathā ahaṃ no nirayaṃ pateyyaṃ.
2087. Ye keci atthi samaṇā pathavyā 6 kāsāvavatthā 7 anagāriyā te,8 pātova piṇḍāya caranti kāle vikālacariyā viratā hi santo.
2088. Te tattha kālenupasaṅkamitvā pucchasi9 yante10 manaso piyaṃ siyā,11 te te12 pavakkhanti yathā pajānaṃ imassa lokassa parassa catthaṃ.
2089. Tacaṃva jiṇṇaṃ urago purāṇaṃ paṇḍūpalāsaṃ13 harito dumova, esappahīno mama luddabhāvo pajahāmahaṃ14 luddakabhāvamajja.
1 8 nīhatā - Ma, Syā. anagāriyaṃ caranti - Syā. 2 9 dukkaṭānaṃ - Ma, Syā. pucchāhi - Ma, Syā; pucchehi - PTS. 3 10 tavedaṃ - Ma. yaṃ te - Ma, Syā; sante - PTS. 4 11 bhaveyya - Ma, Syā. manaso pi yaṃ siyā - PTS. 5 12 morarāja tam atthaṃ - PTS. te taṃ - Syā. 6 13 pathabyā - Ma; paṭhabyā - Syā. paṇḍupalāsaṃ - Syā. 7 14 kāsāyavatthā - Ma, Syā. jahāmahaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2082. “Mặt trăng và mặt trời, cả hai đều dễ dàng nhìn thấy. Trong khi chiếu sáng, chúng di chuyển ở không trung. Chúng thuộc về thế giới này hay thế giới khác? Vậy ở thế giới nhân loại, người ta đã nói về chúng như thế nào?”
2083. “Mặt trăng và mặt trời, cả hai đều dễ dàng nhìn thấy. Trong khi chiếu sáng, chúng di chuyển ở không trung. Chúng thuộc về thế giới khác, không thuộc về thế giới này. Ở thế giới nhân loại, người ta đã nói về chúng là: ‘Chư Thiên.’”
2084. “Ngay ở nơi này, những vị (Sa-môn và Bà-la-môn) ấy là có học thuyết hạ liệt, bị đánh giá thấp. Những kẻ chủ trương vô nhân không nói về nghiệp. Tương tự, quả báo của việc làm tốt và việc làm quấy là không có.’ Và họ nói sự bố thí là trạng thái trí tuệ của người ngu si.”
2085. “Quả đúng vậy, lời nói ấy của Công là sự thật. Bởi vì, làm sao có thể nói bố thí là không có quả báo? Tương tự, quả báo của việc làm tốt và việc làm quấy (làm sao lại không có). Và tại sao sự bố thí lại có thể là trạng thái trí tuệ của người ngu si?
2086. Làm như thế nào? Làm việc gì? Thực hành điều gì? Trong khi thân cận cái gì? Với loại khắc khổ gì? Này vua của loài công, xin Công hãy giải thích cho tôi để tôi không phải đọa vào địa ngục.”
2087. “Có những vị Sa-môn ở trái đất, các vị ấy mặc vải màu ca-sa, sống không nhà, đi khất thực đúng thời vào lúc sáng sớm, bởi vì các bậc an tịnh kiêng cữ việc khất thực phi thời.
2088. Ông hãy đi đến gặp các vị ấy ở nơi ấy vào lúc hợp thời, và hãy hỏi điều ông yêu thích ở trong tâm. Các vị ấy sẽ giải thích các điều ấy và ý nghĩa của thế gian này và thế gian khác theo sự hiểu biết.”
2089. “Tựa như con rắn (lột bỏ) lớp da cũ đã bị già cỗi, ví như cây còn xanh (giũ bỏ) chiếc lá úa vàng, cuộc đời thợ săn này của tôi đã được dứt bỏ. Hôm nay, tôi dứt bỏ cuộc đời thợ săn.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2090. Ye cāpi me sakuṇā atthi baddhā 1 satāni nekāni nivesanasmiṃ, tesaṃpahaṃ 2 jīvitaṃ ajja dammi mokkhañca te patto 3 sakaṃ niketaṃ.
2091. Luddo carī pāsahattho araññe bādhetuṃ 4 morādhipatiṃ yasassiṃ, bandhitva 5 morādhipatiṃ yasassiṃ dukkhā pamucci 6 yathāhaṃ pamutto ”ti. 8. Mahāmorajātakaṃ.
2092. Yadesamānā vicarimha 7 pabbatāni vanāni ca, anvesaṃ vicariṃ 8 ñātī teme adhigatā mayā.
2093. Bahuṃ idaṃ 9 mūlaphalaṃ bhakkho cāyaṃ anappako, rammā cimā giri nadiyo10 phāsu vāso bhavissati.
2094. Idhevāhaṃ vasissāmi saha sabbehi ñātihi, appossukko nirāsaṅkī asoko akutobhayo.
2095. Aññaṃ hi11 leṇaṃ12 pariyesa sattu no idha vijjati, so taccha sūkare hanti idhāgantvā varaṃ varaṃ.
2096. Ko namhākaṃ13 idha sattu ko ñātī susamāgate, appadhaṃse14 padhaṃseti tamme akkhātha pucchitā.15
2097. Uddhaggarājī migarājā balī dāṭhāvudho migo, so taccha sūkare16 hanti idhāgantvā varaṃ varaṃ.
2098. Na no dāṭhā na vijjanti balaṃ kāye samūhataṃ,17 sabbe samaggā hutvāna vasaṃ kāhāma ekakaṃ.
2099. Hadayaṅgamaṃ kaṇṇasukhaṃ vācaṃ bhāsasi tacchaka, yopi yuddhe palāyetha18 tampi pacchā hanāmase.
1 bandhā - Syā. 2 10 tesaṃ ahaṃ - Syā. girīnajjo - Ma; 3 pattā - Ma, PTS; accha - Syā. girinajjo - Syā. 4 11 bādhetu - Ma, Syā. aññampi - Ma. 5 12 bandhitvā - Ma, Syā. leṇaṃ - Ma, Syā. 6 13 dukkhā sa pamucci - Ma; ko numhākaṃ - Ma, Syā. 14 dukkhā pamuñci - Syā, PTS. duppadhaṃse - Ma. 7 15 vicarimhā - Syā. pucchito - Syā. 8 16 vipule - Syā. sūkaraṃ - PTS. 9 17 bahuñcidaṃ - Ma; samohitaṃ - Ma, Syā. 18 bahuṃ cidaṃ - Syā. palāyeyya - Ma.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2090. Và luôn cả những con chim đã bị tôi giam giữ là có đến hàng trăm ở chỗ trú ngụ của tôi. Hôm nay, tôi ban tặng cuộc sống cho chúng, và tôi đã đạt được sự giải thoát, còn chúng bay về chỗ ở của mình.”
2091. “Người thợ săn đã đi lại ở trong khu rừng, tay cầm bẫy thú để bắt con chim công chúa có danh tiếng. Sau khi bắt được con chim công chúa có danh tiếng, người ấy đã được thoát khỏi khổ, giống như Ta đã được giải thoát.” 8. Bổn Sanh Con Chim Công Vĩ Đại. [491]
2092. “Chúng tôi đã đi lang thang tìm kiếm ở các ngọn núi và các khu rừng, tôi đã đi lang thang tìm kiếm các thân quyến; những vị này đây đã đi đến với tôi.
2093. Rễ và trái cây này có nhiều, thức ăn này không phải là ít, ngọn núi và các con sông này là đáng yêu; việc cư ngụ sẽ là thoải mái.
2094. Tôi sẽ trú ngụ ở tại nơi này với tất cả thân quyến. Tôi ít đòi hỏi, không ngờ vực, không sầu muộn, không có sự sợ hãi từ bất cứ đâu.”
2095. “Bạn nên tìm kiếm chỗ trú khác đi. Kẻ thù của chúng ta có mặt ở nơi này. Này heo Taccha, gã ấy đi đến nơi này và giết chết những con heo rừng mập nhất, ngon nhất.”
2096. “Vậy ai là kẻ thù của chúng ta ở nơi này? Kẻ nào quấy nhiễu các thân quyến đã khéo tụ tập lại, còn chưa bị quấy nhiễu? Được hỏi, xin các vị hãy giải thích điều ấy cho tôi.”
2097. “Là con thú có các đường sọc đứng ở thân, chúa của loài thú, có sức mạnh, có răng nanh là vũ khí. Này heo Taccha, kẻ ấy đi đến nơi này và giết chết những con heo rừng mập nhất, ngon nhất.”
2098. “Không phải các răng nanh của chúng ta không có, không phải sức mạnh của chúng ta ở cơ thể bị tiêu hoại. Tất cả chúng ta, sau khi hợp nhất lại, sẽ tạo thành một sức mạnh duy nhất.”
2099. “Này heo Taccha, ông nói lời nói thấm vào trái tim, thoải mái lỗ tai. Thậm chí kẻ nào trốn chạy ở chiến trận, sau này chúng ta sẽ giết chết kẻ ấy.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2100. Pāṇātipātā virato nu ajja 1 abhayaṃ nu te sabbabhūtesu dinnaṃ, dāṭhā nu te miga viriyaṃ 2 na santi yo saṅghapatto kapaṇova jhāyasi.
2101. Na me dāṭhā na vijjanti 3 balaṃ kāye samūhataṃ, 4 ñātī ca disvāna samaṅgi 5 ekato tasmā 6 jhāyāmi vanamhi ekato.
2102. Imassudaṃ yanti disodisaṃ 7 pure bhayadditā 8 lenagavesino puthū, tedāni saṅgamma vasanti 9 ekako 10 yatthaṭṭhitā duppasahajja te mayā.
2103. Pariṇāyakasampannā sahitā ekavādino, te maṃ samaggā hiṃseyyuṃ tasmā tesaṃ 11 na patthaye.12
2104. Ekova indo asure jināti ekova seno hanti dije pasayha, ekova vyaggho13 migasaṅghapatto varaṃ varaṃ hanti balaṃ hi tādisaṃ.
2105. Na heva indo na seno napi vyaggho13 migādhipo, samagge sahite ñātī vyagghe ca14 kurute vase.
2106. Kumbhīlakā sakuṇikā15 saṅghino gaṇacārino, sammodamānā ekajjhaṃ uppatanti ḍayanti ca.16
2107. Tesañca ḍayamānānaṃ17 ekettha apavattati,18 tañca19 seno nitāḷeti veyyagghiyeva sā gati.
2108. Ussāhito jaṭilena luddenāmisacakkhunā, dāṭhī dāṭhīsu pakkhandi maññamāno yathā pure.
2109. Sādhu sambahulā ñātī api rukkhā araññajā, sūkarehi samaggehi vyaggho13 ekāyane hato.
1 12 nusajja - Syā. apatthave - PTS. 2 13 migavadhāya - Ma; migaviriya - Syā. byaggho - Ma, Syā. 3 14 vijjhanti - PTS. na byagghe - Ma; 4 samohitaṃ - Ma, Syā. byaggho na - Syā. 5 15 sāmaggī - Ma. sakuṇakā - Ma, Syā. 6 16 tasmā ca - Ma, Syā. uyyanti ca - Syā; 7 disādisaṃ - Syā. dayanti ca - PTS. 8 17 bhayaṭṭitā - Ma, Syā. ḍiyamānānaṃ - Syā. 9 18 rasanti - PTS. apasakkati - Ma, Syā. 10 19 ekato - Ma, Syā, PTS. taṃ - PTS. 11 nesaṃ - Ma, Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2100. “Phải chăng hôm nay ngươi kiêng cữ việc giết hại mạng sống? Phải chăng pháp không sợ hãi được ngươi ban phát cho tất cả chúng sanh? Này con thú, phải chăng các răng nanh của ngươi không có sự nỗ lực? Là kẻ đã đạt được bầy heo mà ngươi lại trầm tư như là kẻ khốn khổ?”
2101. “Không phải các răng nanh của tôi không có, không phải sức mạnh của tôi ở cơ thể bị tiêu hoại. Nhưng sau khi nhìn thấy các thân quyến có sự chiếm cứ phía bên kia, vì thế, tôi trầm tư ở khu rừng, phía bên này.
2102. Trước đây, những con heo này chạy tứ tán. Bị khốn khổ vì sợ hãi, chúng tìm kiếm nơi nương náu một cách riêng rẽ. Giờ đây, chúng kết hợp lại, sống thành một khối. Hôm nay, tôi khó áp chế được chúng ở nơi chúng sinh sống.
2103. Đã đạt được người lãnh đạo, đã kết hợp lại, chung một lập trường, có sự hợp nhất, chúng có thể hãm hại tôi; vì thế, đối với chúng, tôi không màng.”
2104. “Chỉ một vị thần Inda chiến thắng các A-tu-la. Chỉ một chim diều hâu giết chết các con chim bằng võ lực. Chỉ một con cọp đạt được bầy thú rồi giết chết con mập nhất, ngon nhất, bởi vì sức mạnh của nó là như thế ấy.”
2105. “Tuy nhiên, không phải vị thần Inda, không phải chim diều hâu, cũng không phải con cọp chúa tể loài thú, mà là các thân quyến, khi có sự hợp nhất, khi đã kết hợp lại, có thể tạo ra quyền lực đối với con cọp.”
2106. “Những con chim nhỏ kumbhīlaka sống theo bầy, di chuyển theo nhóm, vui vẻ cùng nhau nhảy nhót và bay lượn.
2107. Và trong khi chúng đang bay lượn, một con nào trong số đó tách khỏi bầy, chim diều hâu chộp lấy con chim ấy; đường lối ấy phù hợp với cọp.”
2108. “Được khích lệ bởi gã đạo sĩ bện tóc hung bạo, quan tâm vật chất, con thú có răng nanh đã nhảy bổ vào những con thú có răng nanh, nghĩ rằng giống như trước đây.”
2109. “Thật là tốt đẹp có nhiều thân quyến cùng với các cây cối mọc trong rừng! Con cọp đã bị giết chết liền một khi bởi những con heo rừng có sự hợp nhất.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2110. Brāhmaṇañceva vyagghañca ubho hantvāna sūkarā, ānandino pamuditā 1 mahānādañca nādisuṃ. 2
2111. Te su udumbaramūlasmiṃ 3 sūkarā susamāgatā, tacchakaṃ abhisiñciṃsu tvaṃ no rājāsi issaro ”ti. 9. Tacchasūkarajātakaṃ.
2112. Vāṇijā samitiṃ katvā nānāraṭṭhato āgatā, dhanāhārā 4 pakkamiṃsu ekaṃ katvāna gāmaṇiṃ.
2113. Te taṃ kantāramāgamma appabhakkhaṃ anodakaṃ, 5 mahānigrodhamaddakkhuṃ sītacchāyaṃ manoramaṃ.
2114. Te ca tattha nisīditvā tassa rukkhassa chādiyā, 6 vāṇijā samacintesu 7 bālā mohena pārutā.
2115. Addāyate 8 ayaṃ rukkho api vāri ca 9 sandati, iṅghassa purimaṃ sākhaṃ mayaṃ chindāma vāṇijā.
2116. Sā ca chinnāva pagghari acchaṃ vāriṃ10 anāvilaṃ, te tattha nahātvā ca pivitvā ca11 yāvaticchiṃsu vāṇijā.
2117. Dutiyaṃ samacintesuṃ bālā mohena pārutā, iṅghassa dakkhiṇaṃ sākhaṃ mayaṃ chindāma vāṇijā.
2118. Sā ca chinnāva pagghari sālimaṃsodanaṃ bahuṃ, appodavaṇṇe kummāse siṅgiṃ bidalasūpiyo.12
2119. Te tattha bhutvā khāditvā13 yāvaticchiṃsu vāṇijā, tatiyaṃ samacintesuṃ bālā mohena pārutā.
2120. Iṅghassa pacchimaṃ sākhaṃ mayaṃ chindāma vāṇijā, sā ca chinnāva paggari nāriyo samalaṅkatā.
2121. Vicitra14vatthābharaṇā āmuttamaṇikuṇḍalā, apisu vāṇijā ekā nāriyo paṇṇavīsati.15
2122. Samantā parikariṃsu16 tassa rukkhassa chādiyā,6 te tāhi paricāresuṃ17 yāvaticchiṃsu vāṇijā.
1 10 pamoditā - Syā. vāri - Syā. 2 11 mahānādaṃ panādisuṃ - Ma; nhatvā pivitvā - Ma; mahānādam anādisuṃ - PTS. nhātvā pivitvā - Syā. 3 12 te sudumbaramūlasmiṃ - Ma, Syā. siṅgiṃ vidalasūpiyo - Ma; 4 dhanāharā - Ma; dhanahārā - Syā; siṅgividalasūpiyo - Syā. 13 dhanahārāya - PTS. bhutvā ca pivitvā ca - PTS. 5 14 anūdakaṃ - Syā. vicitta - Syā. 6 15 chāyayā - Ma. pañcavīsati - Syā. 7 16 samacintesuṃ - Ma, Syā, PTS. parivāriṃsu - Ma. 8 17 allāyate - Ma, Syā. paricāretvā - Ma; 9 vārīva - Ma, Syā. parivāretvā- Syā, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2110. “Sau khi giết chết cả hai là người Bà-la-môn và con cọp, các con heo rừng trở nên hoan hỷ, vui mừng, và chúng đã rống lên tiếng rống lớn.
2111. Rồi ở nơi gốc cây sung, các con heo rừng ấy đã làm lễ rưới nước đăng quang cho con heo rừng Taccha: ‘Ngài là đức vua, là chúa tể của chúng tôi.’” 9. Bổn Sanh Con Heo Rừng Taccha. [492]
2112. “Các thương buôn đi đến từ nhiều đất nước khác nhau, sau khi lập thành đoàn và bầu lên một người thủ lãnh, họ đã khởi hành mang theo tài sản và lương thực.
2113. Sau khi đi đến khu rừng hoang vu ấy, bị thiếu thức ăn, không còn nước, họ đã nhìn thấy cây đa to lớn, có bóng mát, làm thích ý.
2114. Và họ đã ngồi xuống tại đó, ở bóng mát của cây đa ấy. Các thương buôn là những kẻ ngu dốt, bị bao trùm bởi si mê, đã suy nghĩ rằng:
2115. ‘Cây này bị ẩm ướt, và cũng có nước chảy. Nào, các vị thương buôn, chúng ta hãy chặt cành phía đông của cây này.’
2116. Và ngay khi được chặt đứt, cành cây ấy đã rỉ ra nước trong sạch, không bị vẩn đục. Các thương buôn ấy, tại đó, đã tắm rửa, đã uống nước cho đến khi đã thỏa ước muốn.
2117. Những kẻ ngu dốt, bị bao trùm bởi si mê, đã suy nghĩ lần thứ nhì rằng: ‘Nào, các vị thương buôn, chúng ta hãy chặt cành phía nam của cây này.’
2118. Và ngay khi được chặt đứt, cành cây ấy đã rỉ ra nhiều lúa sāli, thịt, cơm, cháo chua ít nước, mứt gừng, các loại xúp đậu.
2119. Các thương buôn ấy, tại đó, đã ăn, đã nhai cho đến khi đã thỏa ước muốn. Những kẻ ngu dốt, bị bao trùm bởi si mê, đã suy nghĩ lần thứ ba rằng:
2120. ‘Nào, các vị thương buôn, chúng ta hãy chặt cành phía tây của cây này.’ Và ngay khi được chặt đứt, cành cây ấy đã rỉ ra những nữ nhân đã được trang điểm.
2121. Các nàng có vải vóc và đồ trang sức đủ màu sắc rực rỡ, có các bông tai bằng ngọc trai và ngọc ma-ni. Mỗi thương buôn được một nữ nhân, và hai mươi lăm nữ nhân (thuộc về người thủ lãnh).
2122. Họ đã quây quần xung quanh, ở bóng râm của cây ấy. Các thương buôn ấy đã tiêu khiển với các nàng ấy cho đến khi đã thỏa ước muốn.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2123. Catutthaṃ samacintesuṃ bālā mohena pārutā, iṅghassa uttaraṃ sākhaṃ chindāma vāṇijā.
2124. Sā ca chinnāva pagghari muttā veḷuriye 1 bahū, rajataṃ jātarūpañca kuttiyo pāṭiyāni ca.
2125. Kāsikāni ca vatthāni uddiyāne ca kambale, 2 te tattha bhāre bandhitvā yāvaticchiṃsu vāṇijā.
2126. Pañcamaṃ samacintesuṃ bālā mohena pārutā, iṅgassa mūlaṃ 3 chindāma api bhiyyo labhāmase.
2127. Athuṭṭhahī satthavāho yācamāno katañjalī, nigrodhe kiṃ aparajjhatha 4 vāṇijā bhaddamatthu te.
2128. Vāridā purimā sākhā annapānaṃ ca dakkhiṇā, nāridā pacchimā sākhā sabbakāme ca uttarā nigrodhe kiṃ aparajjhatha4 vāṇijā bhaddamatthu te.
2129. Yassa rukkhassa chāyāya nisīdeyya sayeyya vā, na tassa sākhaṃ bhañjeyya mittadubbho 5 hi pāpako.
2130. Te ca tassa anāditvā 6 ekassa vacanaṃ bahū, nisitāhi kuṭhārīhi mūlato taṃ 7 upakkamuṃ.
2131. Tato nāgā nikkhamiṃsu sannaddhā paṇṇavīsati,8 dhanuggahānaṃ tisatā chasahassā ca vammino.9
2132. Ete hanatha bandhatha mā vo muñcittha10 jīvitaṃ, ṭhapetvā satthavāhaṃ11 sabbe bhasmīkarotha te.12
2133. Tasmā hi paṇḍito poso sampassaṃ atthamattano, lobhassa na vasaṃ gacche haneyya disataṃ13 manaṃ.
2134. Etamādīnavaṃ 14 ñatvā taṇhā dukkhassa sambhavaṃ, vītataṇho anādāno sato bhikkhu paribbaje ”ti. 10. Mahāvāṇijajātakaṃ.
1 8 veḷuriyā - Syā, PTS. pañcavīsati - Syā. 2 9 uddiyāni ca kambalā - Ma, Syā. cammino - Syā. 3 10 mūle - Ma, Syā. muccittha - PTS. 4 11 nigrodho kiṃ parajjhati - Ma; satthavāhaṃva - Ma, Syā. 12 nigrodho kiṃ aparajjhati - Syā, PTS. bhasmaṃ karotha ne - Ma, Syā, PTS. 5 13 mittadūbho - PTS. haneyyārisakaṃ - Ma, PTS; 6 tassānādiyitvā - Ma; tassa anādiyitvā - PTS. haneyya disakaṃ - Syā. 7 14 naṃ - Ma, Syā. evamādīnavaṃ - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2123. Những kẻ ngu dốt, bị bao trùm bởi si mê, đã suy nghĩ lần thứ tư rằng: ‘Nào, các vị thương buôn, chúng ta hãy chặt cành phía bắc của cây này.’
2124. Và ngay khi được chặt đứt, cành cây ấy đã rỉ ra nhiều ngọc trai, ngọc bích, bạc, và vàng, các thảm lót và các tấm trải bằng sợi len.
2125. Các thương buôn ấy, tại đó, đã buộc các tấm vải xứ Kāsi và các tấm mền xứ Uddiyāna thành các kiện hàng cho đến khi đã thỏa ước muốn.
2126. Những kẻ ngu dốt, bị bao trùm bởi si mê, đã suy nghĩ lần thứ năm rằng: ‘Nào, các vị thương buôn, chúng ta hãy chặt gốc của cây này. Thậm chí chúng ta có thể nhận được nhiều hơn.’
2127. Khi ấy, vị trưởng đoàn đã đứng dậy, chắp tay yêu cầu rằng: ‘Việc gì các vị lại xúc phạm đến cây đa? Này các vị thương buôn, cầu mong có sự tốt lành cho quý vị.
2128. Cành cây phía đông cho nước, phía nam cho cơm nước, cành phía tây cho phụ nữ, và phía bắc cho tất cả các dục. Việc gì các vị lại xúc phạm đến cây đa? Này các vị thương buôn, cầu mong có sự tốt lành cho quý vị.’
2129. Người ngồi hoặc nằm ở bóng râm của cây nào thì không nên bẻ gãy cành lá của cây ấy, bởi vì kẻ phản bội bạn bè là kẻ ác xấu.’ 1
2130. Và chúng, với số đông, đã không nghe theo lời nói của vị ấy có một mình. Chúng đã khởi sự chặt cây đa ấy ở gốc bằng những cái rìu sắc bén.
2131. Sau đó, các con rồng đã tiến ra, hai mươi lăm con đã được nai nịt, ba trăm con cầm cung, và sáu ngàn con cầm tấm chắn.
2132. ‘Các ngươi hãy giết chết, hãy trói những kẻ này lại. Các ngươi chớ tha cho kẻ nào sống, ngoại trừ vị trưởng đoàn. Các ngươi hãy làm cho tất cả bọn chúng biến thành tro.’
2133. Chính vì thế, con người sáng suốt, trong khi nhìn thấy lợi ích cho bản thân, không nên rơi vào quyền lực của tham, nên tiêu diệt ý nghĩ thù ngịch.
2134. Sau khi biết được điều ấy là bất lợi, (biết được) tham ái là nguồn sanh khởi của khổ, vị tỳ khưu có tham ái đã được xa lìa, không có nắm giữ, có niệm, nên sống hạnh du sĩ.” 2 10. Bổn Sanh Người Thương Buôn Vĩ Đại. [493]
1
Câu kệ 2129 giống câu kệ 1503 ở trang 381.
2
Câu kệ 2134 được thấy ở Suttanipātapāḷi - Kinh Tập (TTPV 29, trang 233) và
Itivuttakapāḷi - Phật Thuyết Như Vậy (TTPV tập 28, trang 473).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2135. Abbhuto vata lokasmiṃ uppajji lomahaṃsano, dibbo ratho pāturahu vedehassa yasassino.
2136. Devaputto mahiddhiko mātali devasārathi, nimantayittha rājānaṃ vedehaṃ mithilaggahaṃ.
2137. Ehimaṃ rathamāruyha rājaseṭṭha disampati, deva dassanakāmā te tāvatiṃsā sa-indakā. saramānā hi te devā sudhammāyaṃ samacchare.
2138. Tato ca rājā sādhīno 1 pamukho rathamāruhi, 2 sahassayuttaṃ abhiruyha 3 agā devāna santike, taṃ devā paṭinandiṃsu disvā rājānamāgataṃ.
2139. Svāgataṃ te mahārāja atho te adurāgataṃ, nisīdadāni rājisi 4 devarājassa santike.
2140. Sakkopi paṭinandittha vedehaṃ mithilaggahaṃ, nimantayī ca 5 kāmehi āsanena ca vāsavo.
2141. Sādhu khosi anuppatto āvāsaṃ vasavattinaṃ, vasa devesu rājisi5 sabbakāmasamiddhisu, tāvatiṃsesu devesu bhuñja kāme amānuse.
2142. Ahaṃ pure saggagato ramāmi naccehi gītehi ca vāditehi, sodāni ajja na ramāmi sagge āyuṃ nu khīṇo 6 maraṇaṃ nu santike udāhu mūḷhosmi janindaseṭṭha.
2143. Nacāyu7 khīṇaṃ maraṇaṃ te8 dūre nacāpi mūḷho naraviriya9seṭṭha, tavañca10 puññāni parittakāni yesaṃ11 vipākaṃ idha vedayittho.12
2144. Vasa devānubhāvena rājaseṭṭha disampati, tāvatiṃsesu devesu bhuñja kāme amānuse.
1 7 sādhino - Ma, Syā. na tāyu - Ma, Syā. 2 8 vedeho mithilaggaho - Ma, Syā. maraṇañca - Ma, Syā. 3 9 sahassayuttamāruyha - Ma, PTS. naravīra - Ma, Syā. 4 10 rājīsi - Ma. tuyhañca - Ma, Syā. 5 11 nimantayittha - Ma, Syā. sesaṃ - PTS. 6 12 khīṇaṃ - Syā. vedayato - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2135. “Thật là phi thường ở thế gian, có sự rởn lông đã sanh khởi: Thiên xa đã hiện ra cho đức vua Vedeha có danh tiếng!”
2136. Vị Thiên tử có đại thần lực Mātali, người điều khiển thiên xa, đã thỉnh mời đức vua Vedeha trị vì kinh thành Mithilā.
2137. “Tâu chúa thượng, tâu vị chúa tể một phương, xin bệ hạ hãy đến, hãy bước lên cỗ xe này. Tâu bệ hạ, chư Thiên ở cõi Trời Tam Thập với cả Thiên Chủ Inda có ý muốn chiêm ngưỡng bệ hạ. Bởi vì trong khi tưởng nhớ đến bệ hạ, chư Thiên ngồi chung ở giảng đường Sudhammā.”
2138. Và sau đó, đức vua Sādhīna, vị lãnh tụ, đã bước lên cỗ xe. Sau khi ngự lên cỗ xe thắng một ngàn ngựa, đức vua đã đi đến chỗ ngụ của chư Thiên. Sau khi nhìn thấy đức vua đang tiến đến, chư Thiên đã đón mừng ngài.
2139. “Tâu đại vương, chào mừng ngài đã ngự đến, và việc đi đến tốt lành của ngài! Tâu vị ẩn sĩ của hoàng gia, giờ đây xin thỉnh bệ hạ ngồi xuống kề bên vị Thiên Vương.”
2140. Thiên Chủ Sakka cũng đã đón mừng đức vua Vedeha trị vì kinh thành Mithilā. Và Thiên Chủ Vāsava đã thỉnh mời với các dục và chỗ ngồi.
2141. “Thật tốt đẹp thay bệ hạ đã ngự đến chỗ trú ngụ của những vị có quyền lực. Tâu vị ẩn sĩ của hoàng gia, bệ hạ hãy sống giữa chư Thiên có sự thành tựu tất cả các dục. Bệ hạ hãy hưởng thụ các dục không thuộc về nhân loại giữa chư Thiên cõi Tam Thập.”
2142. “Trước đây, trẫm đã đi đến cõi Trời, vui thích với các điệu vũ, với các lời ca, và với các điệu nhạc. Giờ đây, hôm nay, trẫm đây không vui thích ở cõi Trời. Thưa vị chúa tối thượng của loài người, phải chăng tuổi thọ của trẫm đã cạn kiệt, cái chết đã gần kề, hay là trẫm bị mê mờ?”
2143. “Tâu vị tinh tấn tối thượng của loài người, không phải tuổi thọ của bệ hạ đã cạn kiệt, cái chết của bệ hạ hãy còn xa, và cũng không phải bệ hạ bị mê mờ. Các phước báu của bệ hạ là ít ỏi, và bệ hạ đã thọ hưởng quả thành tựu của chúng ở nơi này.
2144. Tâu chúa thượng, tâu vị chúa tể một phương, bệ hạ hãy sống với năng lực của chư Thiên, hãy hưởng thụ các dục không thuộc về nhân loại giữa chư Thiên cõi Tam Thập.”
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2145. Yathā yācitakaṃ yānaṃ yathā yācitakaṃ dhanaṃ, evaṃ sampadamevetaṃ yaṃ parato dānapaccayā.
2146. Nacāhametaṃ icchāmi yaṃ parato dānapaccayā, sayaṃ katāni puññāni tamme āveṇikaṃ 1 dhanaṃ.
2147. Sohaṃ gantvā manussesu kāhāmi kusalaṃ bahuṃ, dānena samacariyāya saṃyamena damena ca, yaṃ katvā sukhito hoti na ca pacchānutappati.
2148. Imāni tāni khettāni imaṃ nikkhaṃ sukuṇḍalaṃ, 2 imā tā haritā nūpā 3 imā najjo savantiyo.
2149. Imā tā pokkharaṇiyo 4 rammā cakkavākūpakūjitā, 5 mandālakehi sañchannā padumuppalakehi ca, yassimāni mamāyiṃsu kinnu te disataṃ gatā.
2150. Tānīdha 6 khettāni so bhūmibhāgo te ārāmā te vana “me pacārā, 7 tameva mayhaṃ janataṃ apassato suññāva8 me nārada khāyate disā.
2151. Diṭṭhā mayā vimānāni9 obhāsentā10 catuddisā, sammukhā devarājassa tidasānañca sammukhā.
2152. Vutthaṃ me bhavanaṃ dibbaṃ11 yuttā12 kāmā amānusā, tāvatiṃsesu devesu tibbakāma13samiddhisu.
2153. Sohaṃ etādisiṃ disvā14 puññāyamhi idhāgato, dhammameva carissāmi nāhaṃ rajjena atthiko.
2154. Adaṇḍāvacaraṃ maggaṃ sammāsambuddhadesitaṃ, taṃ maggaṃ paṭipajjissaṃ yena gacchanti subbatā ”ti. 11. Sādhīnajātakaṃ.15
1 8 āveṇiyaṃ - Syā, PTS. suññaṃva - Ma; 2 sakuṇḍalaṃ - Syā. suññañca - Syā. 3 9 haritānūpā - Ma; vimānā - PTS. 10 haritānupā - Syā; obhāsantā - Syā. 11 haritānopā - PTS. dibyaṃ - Ma, Syā. 4 12 pokkharaṇī - Ma. bhuttā - Ma, Syā, PTS. 5 13 cakkavākapakūjitā - Ma; sabbakāma - Ma, Syā, PTS. 14 cākavākūpakujjitā - Syā. etādisaṃ hitvā - Ma, Syā; 6 tānica - Ma. etādisaṃ disvā - PTS. 7 15 teyeva ārāmavanupacārā - Ma; sādhinarājajātakaṃ - Syā; teyeva ārāmavanūpacārā - Syā. sādhīnajātakaṃ - PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2145. “Cỗ xe giống như vật vay mượn, tài sản giống như vật vay mượn, tương tự như vậy, chính việc thành đạt này là do duyên ban phát từ người khác.
2146. Và trẫm không thích điều ấy, là việc do duyên ban phát từ người khác. Các phước báu đã được tự mình tạo ra, tài sản ấy là dành riêng cho trẫm.
2147. Trẫm đây, sau khi đi đến cõi người, sẽ làm nhiều việc thiện với việc bố thí, với việc thực hành bình đẳng, với việc tự chế ngự, và với việc rèn luyện. Sau khi làm điều ấy, trẫm được an lạc và sau này không bị hối tiếc.”
2148. “Những ruộng đồng này đây, con kênh đào khéo uốn quanh này, những đầm cỏ xanh mướt này đây, những con sông, những dòng suối này.
2149. Những hồ sen đáng yêu này đây với những con hồng hạc kêu ríu rít, được che phủ bởi những loài thủy thảo và bởi những hoa sen hồng sen xanh. Những người đã yêu mến những nơi này của trẫm, vậy họ đã đi đến phương trời nào?
2150. Ở đây, những đồng ruộng ấy, khoảnh đất kia, những khu vườn nọ, các khu rừng ấy, những vùng phụ cận này, trẫm không nhìn thấy chính những người dân ấy của trẫm. Này Nārada, hướng này đối với trẫm hình như hoàn toàn rỗng không.
2151. Trẫm đã nhìn thấy các cung điện chiếu sáng bốn phương, đã diện kiến vị Thiên Vương, và đã diện kiến chư Thiên ở cõi Tam Thập.
2152. Trẫm đã sống ở cung Trời, đã được cung phụng các dục không thuộc về nhân loại, ở giữa chư Thiên cõi Tam Thập có sự thành đạt các dục tuyệt trần.
2153. Trẫm đây, sau khi đã nhìn thấy như thế, đã đi đến nơi này vì việc phước thiện. Trẫm sẽ thực hành mỗi thiện pháp, trẫm không có ham muốn với vương quyền.
2154. Trẫm sẽ thực hành đạo lộ đưa đến sự bình an, đạo lộ ấy đã được các bậc Chánh Đẳng Giác thuyết giảng, đạo lộ mà những vị có sự hành trì tốt đẹp đang đi.” 11. Bổn Sanh Đức Vua Sādhīna. [494]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2155. Rājā avoca vidhuraṃ 1 dhammakāmo yudhiṭṭhilo, brāhmaṇe vidhura 2 pariyesa sīlavante bahussute.
2156. Virate methunā dhammā ye me bhuñjeyyuṃ 3 bhojanaṃ, dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
2157. Dullabhā brāhmaṇā deva sīlavanto bahussutā, viratā methunā dhammā ye te bhuñjeyyuṃ3 bhojanaṃ.
2158. Dasa khalu mahārāja yā tā brāhmaṇajātiyo, tesaṃ vibhaṅgaṃ vicayaṃ 4 vitthārena suṇohi me.
2159. Pasibbake gahetvāna puṇṇe mūlassa saṃvute, osadhiyo 5 ganthenti nahāyanti 6 japanti ca.
2160. Tikicchakasamā rāja tepi vuccanti brāhmaṇā, akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase.
2161. Apetā te 7 brahmaññā8 (iti rājā koravyo9) na te vuccanti brāhmaṇā, aññepi10 vidhura2 pariyesa sīlavante bahussute.
2162. Virate methunā dhammā ye me bhuñjeyyuṃ3 bhojanaṃ, dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
2163. Kiṃkiṇikāyo11 gahetvāna12 ghosenti puratopi te, pesanānipi gacchanti rathacariyāsu sikkhare.
2164. Paricārakasamā rāja tepi vuccanti brāhmaṇā, akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase.
2165. Apetā te brahmaññā8 (iti rājā koravyo9) na te vuccanti brāhmaṇā, aññe vidhura2 pariyesa sīlavante bahussute.
1 8 vidhūraṃ - Syā, PTS. brāhmaññā - Syā, PTS, evaṃ sabbattha. 2 9 vidhūra - Syā, PTS, evaṃ sabbattha. iti rājā korabyo - Ma; 3 bhuñjeyyu - Ma, Syā, PTS, evaṃ sabbattha. iti rājā ca korabyo - Syā, evaṃ sabbattha. 4 10 vibhaṅgavicayaṃ - Syā. aññe - Ma, Syā, PTS. 5 11 osadhikāyo - Ma, PTS; osadhikāye - Syā. kiṃkiṇiyo - Syā; 6 nhāpayanti - Ma, Syā. kiṃkaṇikāyo - PTS. 7 12 te ca - Ma, Syā, evaṃ sabbattha. gahetvā - Ma, PTS.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2155. Đức vua yêu thích thiện pháp Yudhiṭṭhila đã nói với Vidhura rằng: “Này Vidhura, hãy tìm kiếm các vị Bà-la-môn có giới hạnh, có kiến thức, –
2156. – đã kiêng cữ pháp đôi lứa, là những vị có thể thọ dụng vật thực của trẫm. Này khanh, chúng ta sẽ bố thí sự cúng dường ở nơi nào vật đã được bố thí là có quả báo lớn.”
2157. “Tâu bệ hạ, khó có được những vị Bà-la-môn có giới hạnh, có kiến thức, đã kiêng cữ pháp đôi lứa, là những vị có thể thọ dụng vật thực của bệ hạ.
2158. Tâu đại vương, thật vậy, có mười hạng là dòng dõi Bà-la-môn. Xin bệ hạ hãy lắng nghe sự phân tích và xếp loại về họ một cách chi tiết của thần.
2159. Các vị mang các túi xách chứa đầy rễ cây được buộc lại, tổng hợp các phương thuốc, làm công việc tắm rửa, và lẩm nhẩm chú thuật.
2160. Tâu bệ hạ, các vị ấy, giống như các thầy thuốc, cũng được gọi là Bà- la-môn. Tâu đại vương, những vị ấy đã được kể ra; có phải chúng ta chọn các vị như thế ấy?”
2161. (Đức vua Koravya đã nói rằng): “Những kẻ ấy đã xa lìa phẩm hạnh Bà-la-môn, chúng không được gọi là Bà-la-môn. Này Vidhura, hãy tìm kiếm các vị khác cũng có giới hạnh, có kiến thức, –
2162. – đã kiêng cữ pháp đôi lứa, là những vị có thể thọ dụng vật thực của trẫm. Này khanh, chúng ta sẽ bố thí sự cúng dường ở nơi nào vật đã được bố thí là có quả báo lớn.”
2163. “Các vị ấy cầm lấy cái cồng và đi phía trước khua vang. Các vị còn chuyển tin nhắn, học tập về các cách điều khiển cỗ xe.
2164. Tâu bệ hạ, các vị ấy, giống như những người hầu, cũng được gọi là Bà-la-môn. Tâu đại vương, những vị ấy đã được kể ra; có phải chúng ta chọn các vị như thế ấy?”
2165. (Đức vua Koravya đã nói rằng): “Những kẻ ấy đã xa lìa phẩm hạnh Bà-la-môn, chúng không được gọi là Bà-la-môn. Này Vidhura, hãy tìm kiếm các vị khác có giới hạnh, có kiến thức, –
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2166. Virate methunā dhammā ye me bhuñjeyyuṃ bhojanaṃ, dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. 2167. Kamaṇḍaluṃ gahetvāna vaṅkadaṇḍañca brāhmaṇā, paccupessanti rājāno gāmesu nigamesu ca, nādinne vuṭṭhahissāma gāmamhi ca vanamhi ca. 1 2168. Niggāhakasamā rāja tepi vuccanti brāhmaṇā, akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase. 2169. Apetā te brahmaññā (iti rājā koravyo) na te vuccanti brāhmaṇā, aññe vidhura pariyesa sīlavante bahussute. 2170. Virate methunā dhammā ye me bhuñjeyyuṃ bhojanaṃ, dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. 2171. Parūḷhakacchanakhalomā 2 paṅkadantā rajassirā, okiṇṇā rajareṇūhi yācakā vicaranti te. 2172. Khāṇughātasamā rāja tepi vuccanti brāhmaṇā, akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase. 2173. Apetā te brahmaññā (iti rājā koravyo) na te vuccanti brāhmaṇā, aññe vidhura pariyesa sīlavante bahussute. 2174. Virate methunā dhammā ye me bhuñjeyyuṃ bhojanaṃ, dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. 2175. Harīṭakaṃ 3 āmalakaṃ ambaṃ jambuvibhīṭakaṃ, 4 labujaṃ dantapoṇāni beluvā badarāni ca.5 2176. Rājāyatanaṃ ucchupuṭaṃ6 dhūmanettaṃ madhu-añjanaṃ,7 uccāvacāni paṇiyāni vipaṇenti8 janādhipa. 2177. Vāṇijakasamā rāja tepi vuccanti brāhmaṇā, akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase. 2178. Apetā te brahmaññā (iti rājā koravyo) na te vuccanti brāhmaṇā, aññe vidhura pariyesa sīlavante bahussute.
1 gāmamhi vā vanamhi vā - Ma; gāmamhi nigamamhi vā - Syā. 2 nakhā - Ma. 3 5 harītakaṃ - Ma, Syā. padarāni ca - PTS. 4 6 ambaṃ jambuṃ vibhītakaṃ - Ma; ucchupūṭaṃ - Syā. 7 ambaṃ jambuṃ vibhedakaṃ - Syā; madhuñjanaṃ - Syā. 8 ambajambuvibhīṭakaṃ - PTS. vikīṇanti - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2166. – đã kiêng cữ pháp đôi lứa, là những vị có thể thọ dụng vật thực của trẫm. Này khanh, chúng ta sẽ bố thí sự cúng dường ở nơi nào vật đã được bố thí là có quả báo lớn.”
2167. “Các vị Bà-la-môn cầm lấy bầu nước uống và cây gậy cong, rồi tiếp cận các vị vua ở các thôn làng và các thị trấn (nói rằng): ‘Ở trong làng và ở trong rừng, khi chưa được bố thí, chúng tôi sẽ không đứng lên.’
2168. Tâu bệ hạ, các vị ấy, giống như những người thu thuế, cũng được gọi là Bà-la-môn. Tâu đại vương, những vị ấy đã được kể ra; có phải chúng ta chọn các vị như thế ấy?”
2169. (Đức vua Koravya đã nói rằng): “Những kẻ ấy đã xa lìa phẩm hạnh Bà-la-môn, chúng không được gọi là Bà-la-môn. Này Vidhura, hãy tìm kiếm các vị khác có giới hạnh, có kiến thức, –
2170. – đã kiêng cữ pháp đôi lứa, là những vị có thể thọ dụng vật thực của trẫm. Này khanh, chúng ta sẽ bố thí sự cúng dường ở nơi nào vật đã được bố thí là có quả báo lớn.”
2171. “Những vị có móng tay chân và lông nách mọc dài, có răng bị đóng bợn, có đầu lấm bụi, được phủ đầy những bụi bặm, các vị ấy là những hành khất đi lang thang.
2172. Tâu bệ hạ, các vị ấy, giống như những người đào bứng gốc cây, cũng được gọi là Bà-la-môn. Tâu đại vương, những vị ấy đã được kể ra; có phải chúng ta chọn các vị như thế ấy?”
2173. (Đức vua Koravya đã nói rằng): “Những kẻ ấy đã xa lìa phẩm hạnh Bà-la-môn, chúng không được gọi là Bà-la-môn. Này Vidhura, hãy tìm kiếm các vị khác có giới hạnh, có kiến thức, –
2174. – đã kiêng cữ pháp đôi lứa, là những vị có thể thọ dụng vật thực của trẫm. Này khanh, chúng ta sẽ bố thí sự cúng dường ở nơi nào vật đã được bố thí là có quả báo lớn.”
2175. 2176. “Tâu quân vương, các vị bán các loại loại hàng hóa có giá trị cao thấp khác nhau như là: trái harīṭaka, trái āmalaka, trái xoài, trái mận đỏ, trái vibhīṭaka, trái sa-kê, các cây chà răng, trái beluva, các trái táo, trái rājāyatana, mía và mật đường, ống xông khói, mật ong và thuốc nhỏ mắt.
2177. Tâu bệ hạ, các vị ấy, giống như các thương buôn, cũng được gọi là Bà-la-môn. Tâu đại vương, những vị ấy đã được kể ra; có phải chúng ta chọn các vị như thế ấy?”
2178. (Đức vua Koravya đã nói rằng): “Những kẻ ấy đã xa lìa phẩm hạnh Bà-la-môn, chúng không được gọi là Bà-la-môn. Này Vidhura, hãy tìm kiếm các vị khác có giới hạnh, có kiến thức, –
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2179. Virate methunā dhammā ye me bhuñjeyyuṃ bhojanaṃ, dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
2180. Nikkhantabhikkhaṃ 1 bhuñjanti gāmesveke purohitā, bahū te 2 paṭipucchanti 3 aṇḍacchedā nilañchakā, 4 pasūpi tattha haññanti mahisā5 sūkarā ajā.
2181. Goghātakasamācārā6 tepi vuccanti brāhmaṇā, akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase.
2182. Apetā te brahmaññā (iti rājā koravyo) na te vuccanti brahmaṇā, aññe vidhura pariyesa sīlavante bahussute.
2183. Virate methunā dhammā ye me bhuñjeyyuṃ bhojanaṃ, dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
2184. Asicammaṃ gahetvāna khaggaṃ paggayha brāhmaṇā, vessapathesu tiṭṭhanti satthaṃ abbāhayantipi.
2185. Samā gopanisādehi tepi vuccanti brāhmaṇā, akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase.
2186. Apetā te brahmaññā (iti rājā koravyo) na te vuccanti brahmaṇā, aññe vidhura pariyesa sīlavante bahussute.
2187. Virate methunā dhammā ye me bhuñjeyyuṃ bhojanaṃ, dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
2188. Araññe kuṭikaṃ katvā kūṭāni kārayanti te, sasabiḷāre7 bādhenti āgodhā macchakacchapaṃ.
1 nikkhittabhikkhaṃ - Ma, Syā. 2 5 bahū ne - Syā. mahiṃsā - Ma, Syā. 3 6 paripucchanti - Ma, Syā. goghātakasamā rāja - Ma, Syā, PTS. 4 7 nilañcakā - Syā; tilañchakā - PTS. sasaviḷāre - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2179. – đã kiêng cữ pháp đôi lứa, là những vị có thể thọ dụng vật thực của trẫm. Này khanh, chúng ta sẽ bố thí sự cúng dường ở nơi nào vật đã được bố thí là có quả báo lớn.” 1
2180. “Một số viên quan tế tự thọ dụng bữa ăn ngoại lệ ở các ngôi làng, Nhiều người hỏi các vị ấy (về chiêm tinh, bói toán). Các vị là những người thiến và đóng dấu các con thú. Tại nơi ấy, thậm chí các con thú như trâu, heo rừng, dê bị giết chết.
2181. Tâu bệ hạ, các vị ấy, có hành vi giống như các đồ tể, cũng được gọi là Bà-la-môn. Tâu đại vương, những vị ấy đã được kể ra; có phải chúng ta chọn các vị như thế ấy?”
2182. (Đức vua Koravya đã nói rằng): “Những kẻ ấy đã xa lìa phẩm hạnh Bà-la-môn, chúng không được gọi là Bà-la-môn. Này Vidhura, hãy tìm kiếm các vị khác có giới hạnh, có kiến thức, –
2183. – đã kiêng cữ pháp đôi lứa, là những vị có thể thọ dụng vật thực của trẫm. Này khanh, chúng ta sẽ bố thí sự cúng dường ở nơi nào vật đã được bố thí là có quả báo lớn.”
2184. “Sau khi cầm lấy thanh gươm và mộc che, các vị Bà-la-môn đã giơ cao thanh kiếm, đứng ở các con đường của thương buôn, rồi còn hộ tống đoàn xe nữa.
2185. Tâu bệ hạ, các vị ấy, tương đương với những kẻ giữ bò hay những người man rợ, cũng được gọi là Bà-la-môn. Tâu đại vương, những vị ấy đã được kể ra; có phải chúng ta chọn các vị như thế ấy?”
2186. (Đức vua Koravya đã nói rằng): “Những kẻ ấy đã xa lìa phẩm hạnh Bà-la-môn, chúng không được gọi là Bà-la-môn. Này Vidhura, hãy tìm kiếm các vị khác có giới hạnh, có kiến thức, –
2187. – đã kiêng cữ pháp đôi lứa, là những vị có thể thọ dụng vật thực của trẫm. Này khanh, chúng ta sẽ bố thí sự cúng dường ở nơi nào vật đã được bố thí là có quả báo lớn.”
2188. “Sau khi làm căn chòi nhỏ ở trong rừng, họ cho làm những cái bẫy và đánh bắt các con thỏ, mèo rừng, kỳ đà, cá, và rùa.
1 Tam Tạng Pāḷi của Miến Điện, Thái Lan, và PTS của Anh Quốc còn có thêm hạng Bà-la- môn thứ 11 ở giữa hai câu kệ 2179 - 2180 (Xem phần Phụ Lục ở trang 356). Căn cứ vào tựa đề “Dasabrāhmaṇajātakaṃ - Bổn Sanh Mười Hạng Bà-La-Môn” thì Tam Tạng của Sri Lanka hợp lý hơn. (ND).
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2189. Luddakā te mahārāja 1 tepi vuccanti brāhmaṇā, akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase.
2190. Apetā te brahmaññā (iti rājā koravyo) na te vuccanti brahmaṇā, aññe vidhura pariyesa sīlavante bahussute.
2191. Virate methunā dhammā ye me bhuñjeyyuṃ bhojanaṃ, dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
2192. Aññe dhanassa kāmāhi 2 heṭṭhāmañce pasakkhitā, 3 rājāno upari nahāyanti 4 somayāge upaṭṭhite.
2193. Malamajjakasamā5 rāja tepi vuccanti brāhmaṇā, akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase.
2194. Apetā te brahmaññā (iti rājā koravyo) na te vuccanti brahmaṇā, aññe vidhura pariyesa sīlavante bahussute.
2195. Virate methunā dhammā ye me bhuñjeyyuṃ bhojanaṃ, dakkhiṇaṃ samma dassāma yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
2196. Atthi6 brāhmaṇā deva sīlavanto bahussutā, viratā methunā dhammā ye te bhuñjeyyuṃ bhojanaṃ.
2197. Ekañca bhattaṃ bhuñjanti na ca majjaṃ pivanti te, akkhātā te mahārāja tādise nipatāmase.
2198. Ete kho brāhmaṇā vidhura sīlavanto bahussutā, ete vidhura pariyesa khippañca te7 nimantayā ”ti. 12. Dasabrāhmaṇajātakaṃ.
1 5 te luddakasamā rāja - Ma, Syā. malamajjasamā - Syā; 2 kāmā hi - Ma, Syā. malamajjanasamā - PTS. 3 6 pasakkitā - Ma. atthi kho - Ma, Syā, PTS. 4 7 nhāyanti - Ma, Syā. ne - Ma, Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2189. Tâu bệ hạ, họ là những người thợ săn, các vị ấy cũng được gọi là Bà- la-môn. Tâu đại vương, những vị ấy đã được kể ra; có phải chúng ta chọn các vị như thế ấy?”
2190. (Đức vua Koravya đã nói rằng): “Những kẻ ấy đã xa lìa phẩm hạnh Bà-la-môn, chúng không được gọi là Bà-la-môn. Này Vidhura, hãy tìm kiếm các vị khác có giới hạnh, có kiến thức, –
2191. – đã kiêng cữ pháp đôi lứa, là những vị có thể thọ dụng vật thực của trẫm. Này khanh, chúng ta sẽ bố thí sự cúng dường ở nơi nào vật đã được bố thí là có quả báo lớn.”
2192. “Những vị khác với sự mong muốn về tài sản, đã nằm dài bên dưới gầm giường, và các vị vua tắm ở bên trên vào lúc lễ tế Soma được chuẩn bị.
2193. Tâu bệ hạ, các vị ấy, giống như các người thợ cạo, cũng được gọi là Bà-la-môn. Tâu đại vương, những vị ấy đã được kể ra; có phải chúng ta chọn các vị như thế ấy?”
2194. (Đức vua Koravya đã nói rằng): “Những kẻ ấy đã xa lìa phẩm hạnh Bà-la-môn, chúng không được gọi là Bà-la-môn. Này Vidhura, hãy tìm kiếm các vị khác có giới hạnh, có kiến thức, –
2195. – đã kiêng cữ pháp đôi lứa, là những vị có thể thọ dụng vật thực của trẫm. Này khanh, chúng ta sẽ bố thí sự cúng dường ở nơi nào vật đã được bố thí là có quả báo lớn.”
2196. “Tâu bệ hạ, có những vị Bà-la-môn có giới hạnh, có kiến thức, đã kiêng cữ pháp đôi lứa, những vị ấy có thể thọ dụng vật thực của bệ hạ.
2197. Các vị ấy ăn một bữa và không uống chất say. Tâu đại vương, những vị ấy đã được kể ra; có phải chúng ta chọn các vị như thế ấy?”
2198. “Này Vidhura, các vị Bà-la-môn này chắc chắn là có giới hạnh, có kiến thức. Này Vidhura, hãy tức tốc tìm kiếm các vị này và hãy thỉnh mời các vị ấy.” 12. Bổn Sanh Mười Hạng Bà-La-Môn. [495]
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2199. Sukhumālarūpaṃ disvāna 1 raṭṭhā vivanamāgataṃ, kūṭāgāravarūpetaṃ mahāsayanamupāsitaṃ. 2
2200. Tassa te pemakenāhaṃ adāsiṃ baddhamodanaṃ, 3 sālīnaṃ vicitaṃ bhattaṃ suciṃ maṃsūpasecanaṃ. 4
2201. Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha 5 brāhmaṇassa apāpayi, 6 attānaṃ 7 anasitvāna koyaṃ dhammo namatthu te.
2202. Ācariyo brāhmaṇo mayhaṃ kiccākiccesu vyāvaṭo, garu ca āmantanīyo 8 dātumarahāmi bhojanaṃ.
2203. Brāhmaṇaṃdāni pucchāmi gotamaṃ rājapūjitaṃ, rājā te bhattaṃ pādāsi suciṃ maṃsūpasecanaṃ.4
2204. Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha5 isissa bhojanaṃ adā, akhettaññūsi dānassa koyaṃ dhammo namatthu te.
2205. Bharāmi putte9 dāre ca gharesu gathito10 ahaṃ, bhuñje11 mānusake kāme anusāsāmi rājino.
2206. Āraññakassa12 isino cirarattaṃ tapassino, vaddhassa13 bhāvitattassa dātumarahāmi bhojanaṃ.
2207. Isiñcadāni pucchāmi kisaṃ dhamanisanthataṃ, parūḷhakacchanakhalomaṃ paṅkadantaṃ rajassiraṃ.
2208. Eko araññe viharasi nāvakaṅkhasi jīvitaṃ, bhikkhu kena tayā seyyo yassa tvaṃ bhojanaṃ adā.
2209. Khaṇantālukalambāni14 biḷālītakkaḷāni ca,15 dhunaṃ sāmākanīvāraṃ saṅghāriyaṃ pasāriyaṃ.16
1 9 disvā - Ma, Syā. putta - Ma, Syā. 2 10 upocitaṃ - Syā, PTS. gadhito - Ma, Syā. 3 11 vaḍḍhamodanaṃ - Ma, Syā. bhuñja - Syā, PTS. 4 12 sucimaṃsūpasecanaṃ - Syā. āraññikassa - Ma, Syā. 5 13 patiggayha - PTS. vuḍḍhassa - Ma, Syā. 6 14 adāsayi - Ma; adāpayi - Syā, PTS. khaṇamālukalambāni - Syā. 7 15 attanā - PTS. bilālitakkalāni ca - Ma, Syā; 8 āmantaniyo - Syā; biḷālitakkaḷāni ca - PTS. 16 āmantaṇīyo - PTS. saṃhāriyaṃ pahāriyaṃ - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2199. “Tôi đã nhìn thấy vị có vóc dáng thanh nhã, từ vương quốc đã đi đến vùng đất khô cằn, là người được sở hữu ngôi nhà mái nhọn cao quý, được cung phụng giường nằm cao sang.
2200. Vì lòng yêu mến bệ hạ đây, thần đã dâng bệ hạ bữa cơm thượng hạng, được nấu với gạo sāli đã đãi sạch, tinh khiết, có trộn lẫn thịt.
2201. Sau khi tiếp nhận bữa ăn ấy, bệ hạ đã bảo trao đến vị Bà-la-môn. Bệ hạ đã không ăn cho mình. Đây là pháp gì mà có được sự tôn kính của bệ hạ?”
2202. “Vị Bà-la-môn là thầy dạy học của trẫm, quán xuyến các công việc lớn nhỏ. Và vị thầy là nên được mời thỉnh; trẫm nên dâng bữa ăn (đến vị thầy).”
2203. “Giờ đây, tôi xin hỏi Bà-la-môn Gotama, vị được đức vua tôn vinh. Đức vua đã ban đến ngài bữa ăn tinh khiết, có trộn lẫn thịt.
2204. Sau khi tiếp nhận bữa ăn ấy, ngài đã dâng bữa ăn đến vị ẩn sĩ. Ngài là người nhận biết bản thân không phải là thửa ruộng cho sự bố thí. Đây là pháp gì mà có được sự tôn kính của ngài?”
2205. “Ta cưu mang các con và các người vợ. Ta bị trói buộc vào các căn nhà. Ta có thể hưởng thụ các dục của con người. Ta chỉ dạy cho đức vua.
2206. Ta nên dâng bữa ăn đến bậc ẩn sĩ sống ở rừng, vị có sự khắc khổ trong thời gian dài, bậc trưởng thượng, có bản thân đã được tu tập.”
2207. “Và giờ đây, tôi xin hỏi bậc ẩn sĩ gầy ốm, nổi đầy gân, có móng tay chân và lông nách mọc dài, có răng bị đóng bợn, có đầu lấm bụi.
2208. Ngài sống một mình trong rừng, không mong mỏi về cuộc sống. Vị tỳ khưu là tốt hơn ngài về điều gì, mà ngài đã dâng bữa ăn đến vị ấy?”
2209. “Ta đào các khoai mỡ và củ cải, các củ biḷālī và củ takkaḷa. Ta đập giũ các hạt kê, lúa dại, gom lại rồi trải ra phơi khô.
Khuddakanikāye Jātakapāḷi I Pakiṇṇakanipāto
2210. Sākaṃ bhisaṃ madhuṃ maṃsaṃ padarāmalakāni ca, 1 tāni āhatva 2 bhuñjāmi atthi me so pariggaho.
2211. Pacanto apacantassa amamassa akiñcano, 3 anādānassa sādāno dātumarahāmi bhojanaṃ.
2212. Bhikkhuñcadāni pucchāmi tuṇhīmāsīna subbataṃ, isi te bhattaṃ pādāsi suciṃ maṃsūpasecanaṃ. 4
2213. Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha5 tuṇhī bhuñjasi ekako, nāññaṃ kañci nimantesi koyaṃ dhammo namatthu te.
2214. Na pacāmi na pācemi na chindāmi na chedaye, taṃ maṃ akiñcanaṃ ñatvā sabbapāpehi ārataṃ.
2215. Vāmena bhikkhamādāya dakkhiṇena kamaṇḍaluṃ, isi me bhattaṃ pādāsi suciṃ maṃsūpasecanaṃ.4
2216. Ete hi dātumarahanti samamā6 sapariggahā, paccaṇīkamahaṃ maññe yo dātāraṃ nimantaye.
2217. Atthāya vata me ajja idhāgañji7 rathesabho, ito pubbe na pajānāmi8 yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
2218. Raṭṭhesu giddhā rājāno kiccākiccesu brāhmaṇā, isī mūlaphale giddhā vippamuttā ca bhikkhavo ”ti. 13. Bhikkhāparamparajātakaṃ.
*****
TASSUDDĀNAṂ
Suva kinnaramukkakharājina so bhisajāta mahesi kapotavaro, atha mora satacchaka vāṇijako atha rāja dasabrāhmaṇā bhikkhaparan ”ti.
Pakiṇṇakanipāto niṭṭhito.
--ooOoo--
1 5 badarāmalakāni ca - Ma, Syā, PTS. patiggayha - PTS. 2 6 āharitvā - Ma; sammā - Syā. 7 ābhatva - PTS. idhāgacchi - Ma, Syā, PTS. 3 8 sakiñcano - Ma, Syā, PTS. sohaṃ ajja pajānāmi - Ma; 4 sucimaṃsūpasecanaṃ - Syā. yohaṃ ajja pajānāmi - Syā.
Tiểu Bộ Kinh - Bổn Sanh I Nhóm Linh Tinh
2210. Về rau cải, củ sen, mật ong, thịt thừa của thú rừng, táo rừng, và trái āmalaka, ta mang về các thứ ấy và thọ dụng. Đối với ta, có sự bám víu ấy.
2211. Là người nấu thức ăn, có vật sở hữu, còn chấp thủ, ta nên dâng bữa ăn đến vị không nấu, không có trạng thái chấp là của ta, không còn chấp thủ.”
2212. “Và giờ đây, tôi xin hỏi vị tỳ khưu đang ngồi im lặng, là bậc có sự hành trì tốt đẹp. Vị ẩn sĩ đã dâng đến ngài bữa ăn tinh khiết, có trộn lẫn thịt.
2213. Sau khi tiếp nhận bữa ăn ấy, ngài im lặng thọ dụng một mình. Ngài không mời mọc bất cứ người nào khác. Đây là pháp gì mà có được sự tôn kính của ngài?”
2214. “Ta không nấu, không bảo người khác nấu, ta không cắt gọt, không bảo người khác cắt gọt; ta đã nhận biết ta đây không còn bất cứ ô nhiễm nào, đã được lánh xa tất cả các điều ác xấu.
2215. Sau khi cầm vật thực bằng tay trái, bình nước bằng tay phải, vị ẩn sĩ đã dâng đến ta bữa ăn tinh khiết, có trộn lẫn thịt.
2216. Chính những vị này nên bố thí, những người có trạng thái chấp là của ta, có sở hữu. Ta nghĩ rằng người nào mời thỉnh thí chủ là việc làm trái khuấy.”
2217. “Quả thật vì lợi ích của ta mà hôm nay đấng thủ lãnh xa binh đã đi đến nơi này. Trước đây, ta không biết được vật đã được bố thí ở nơi nào có quả báo lớn.
2218. Các vị vua bị tham đắm vào các quốc độ, các vị Bà-la-môn bị tham đắm vào các công việc lớn nhỏ, các vị ẩn sĩ bị tham đắm vào các rễ và trái cây, còn các vị tỳ khưu được giải thoát hoàn toàn.” 13. Bổn Sanh Vật Thực Theo Tuần Tự. [496]
*****
TÓM LƯỢC NHÓM NÀY
Chim két, loài nhân điểu, chim ưng, y da dê thô cứng, các củ sen, hoàng hậu chánh cung, chuyện chim bồ câu, rồi chim công, với con heo rừng Taccha, người thương buôn, rồi đức vua Sādhīna, mười hạng Bà-la-môn, vật thực theo tuần tự.
Nhóm Linh Tinh được chấm dứt.
--ooOoo--
PHỤ LỤC ***
Ghi theo Tam Tạng Miến Điện:
247. Kasi-vāṇijjaṃ kārenti, posayanti ajeḷake;
Kumāriyo pavecchanti, vivāhantāvahanti ca.
248. Samā ambaṭṭhavessehi, tepi vuccanti brāhmaṇā;
Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
Những vị thực hiện việc cày bừa, buôn bán, chăn nuôi dê cừu. Các vị gả cưới các cô con gái, họ đưa dâu và rước dâu. Các vị ấy, giống như Ambaṭṭha và Vessa, cũng được gọi là Bà-la-môn. Tâu đại vương, những vị ấy đã được kể ra; có phải chúng ta chọn các vị như thế ấy?”
249. Apetā te ca brahmaññā, (Iti rājā korabyo)
Na te vuccanti brāhmaṇā;
Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute.
250. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ;
Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.
(Đức vua Koravya đã nói rằng): “Những kẻ ấy đã xa lìa phẩm hạnh Bà-la- môn, chúng không được gọi là Bà-la-môn. Này Vidhura, hãy tìm kiếm các vị khác có giới hạnh, có kiến thức, đã kiêng cữ pháp đôi lứa, là những vị có thể thọ dụng vật thực của trẫm. Này khanh, chúng ta sẽ bố thí sự cúng dường ở nơi nào vật đã được bố thí là có quả báo lớn.”
--ooOoo--
Suttantapiṭake Khuddakanikāye
JĀTAKAPĀḶI I (Bổn Sanh I)
*****
GĀTHĀDIPĀDASŪCI – THƯ MỤC CÂU KỆ PĀḶI
Trang Trang A A Akakkasaṃ apharusaṃ 250 Acintitampi bhavati 472 Akataññumakattāraṃ 168 Acetanaṃ brāhmaṇa Akataññussa posassa 30, 346 assuṇantaṃ 168 Akatvā aparaṇṇassa 240 Accuggatā atibalatā 48 Akaramhasa te kiccaṃ 168 Acchā savanti girivaranadiyo 482 Akāle vassatī tassa 90, 312 Ajaññaṃ jaññasaṅkhātaṃ 154 Akāsi yoggaṃ Ajātapakkhā taruṇā 476 dhuvamappamatto 100 Ajā yathā veḷugumbasmiṃ Akittiṃ disvāna sammantaṃ 460 baddhā 464 Akilāsuno vaṇṇupathe Ajjasuveti puriso 242 khaṇantā 02 Ajjāpi me taṃ manasi 124 Akkocchi maṃ avadhi maṃ 228, 326 Ajjāpi me tvaṃ manasi 224 Akkodhano niccapasannacitto 258, Ajjhāyakaṃ sabbasamattavedaṃ 494 474 Ajjhārūḷhābhivaḍḍhanti 292 Akkodhano mittavā cāgavā ca 244 Aññamaññehi titthehi 10 Akkodhena jine kodhaṃ 62 Aññaṃ bhaṇati vācāya 246 Akkosati yathākāmaṃ 204 Aññaṃ hi lenaṃ pariyesa 512 Akkhi bhinnā paṭo naṭṭho 56 Aññe dhanassa kāmāhi 530 Akkhettabandhu amamo nirāso 492 Aññepi tattha sakuṇā 476 Agārā paccupetassa 228 Aññe socanti rodanti 210 Agārino annadapānavatthadā 234 Añño uparimo vaṇṇo 100 Aggīva tiṇakaṭṭhasmiṃ 360 Aṭṭhakhuraṃ kharādiye 06 Agge ca chetvā majjhe ca 416 Aṭṭha te bhāsitā gāthā 422 Agghanti macchā adhikaṃ Aṭṭhicchinnā pāṇaharā 326 sahassaṃ 150 Aṭṭhitaṃ me manasmiṃ me 118 Aṅgametaṃ manussānaṃ 174 Aḍḍhaṭṭhapādo catuppadassa 434 Aṅgārajātā paṭhavī 310 Atikaramakarācariya 48 Aṅgārānaṃva jalitaṃ 402 Atikkamma ramaṇakaṃ 34, 226
Thư Mục Câu Kệ Pāli
A A Aticiraṃ nivāsena 450 Addhā hi saccaṃ vacanaṃ Atiṇṇaṃyeva yācassu 234 tavetaṃ 510 Atisaro accasaro 348 Adhamo migajātānaṃ 76 Attanā kurute lakkhiṃ 244 Adhammayānaṃ Attānaṃ saṅkamaṃ katvā 282 daḷhamāruhitvā 392 Attharassu palāsāni 216 Adhicca vede sāvittiṃ 424 Atthaṃ carantaṃ athavā Adhipatati vayo khaṇo tatheva 398 anatthaṃ 244 Anagāriyupetassa 288 Atthāya vata me ajja 534 Anaṅgaṇassa posassa 258 Atthi brāhmaṇā deva 530 Anatthā tāta vaḍḍhanti 340 Atthi me puriso deva 108 Anantadassī bhagavāhamasmi 278 Attho atthi sarīrasmiṃ 92 Anantapāyī sakuṇo 156 Atra cassa hutaṃ hoti 428 Anabbhito tato āga 210 Atricchā atilobhena 114 Anayaṃ nayati dummedho 462 Atha imaṃ khuddakaṃ Anariyakammaṃ okkantaṃ 372 pakkhiṃ 292 Anariyamariyena sahassanetta 194 Athuṭṭhahi satthavāho 518 Analā mudusambhāsā 132 Athopi vāṇijā phītā 408 Anavaṭṭhitacittassa 180 Adaṇḍāvacaraṃ maggaṃ 522 Anāgataṃ paṭikayirātha kiccaṃ 420 Adaṇḍiyaṃ daṇḍayati 434 Anikkasāvo kāsāvaṃ 106 Adamha te vāri pahūtarūpaṃ 76 Aniccā vata saṅkhārā 38 Adassanena morassa 194 Anindho dhūmaketuva 360 Adāsi dānāni pure visayha 194 Anujjugāmi uraga dvijivha 504 Adeyyesu dadaṃ dānaṃ 162 Anutīracāri bhaddante 270 Addasaṃ kāma te mūlaṃ 310 Anutīracārī naṅguṭṭhaṃ 270 Addasā paṭhaviṃ gijjho 324 Anuttare kāmaguṇe samiddhe 164 Addāyate ayaṃ rukkho 516 Anupāyena yo atthaṃ 20 Addhā tuvaṃ paṇḍitakosi rādha 186 Anuvicca kaccāni karohi kiccaṃ 302 Addhā pajānāmi ahampi etaṃ 472 Anusāsasi maṃ yakkha 398 Addhā pajānāsi mametamāyuṃ 280 Anūpalitto mama assamamhi 506 Addhā pādañjalī sabbe 120 Anekatāle narake 436 Addhā maṃ yakkha jānāsi 258 Antopi so hoti pasannacitto 450 Addhā rurū aññataro sataṃ se 470 Andhakāratimisāyaṃ 304 Addhā have sevitabbā sapaññā 258 Annañca pānañca dadāti saddho 384 Addhā hi tāta satamesa dhammo 488 Annabhaccā ca bhaccā ca 140 Addhā hi dānaṃ bahudhā Apacantāpi dicchanti 376 pasatthaṃ 318 Apacinetheva kāmāni 422 Addhā hi nūna migarājā 144 Apaṇṇakaṃ ṭhānameke 02 Addhā hi maṃ vo hitakāmā 430 Aparampi samma te bālyaṃ 250
Thư Mục Câu Kệ Pāli
A A Apādakehi me mettaṃ 94 Appossukko tāta tuvaṃ nisīda 488 Apāyimha anaccimha 34 Appossukkodāni tuvaṃ kapota 504 Api ataramānānaṃ 04 Appo hutvā bahu hoti 350 Api kassapa mandiyā 172 Aphalaṃ madhuraṃ vācaṃ 240 Api ce pattamādāya 150, 170, 336 Abaddhā tattha bajjhanti 48 Api cepi dubbalo mitto 64 Abbahī vata me sallaṃ 228, Api ce maññatī poso 448, 288, 374, 386 454, 470 Abbūḷhaṃ vata me sallaṃ 208 Api dibbesu kāmesu 128 Abbhakkhāti abhūtena 204 Api nāma naṃ puna passe 330 Abbhantaraṃ nāma dumo 146 Api nūnahaṃ marissaṃ 482 Abbhuto vata lokasmiṃ 520 Api nū hanukā santā 58 Abhave nandati tassa 438 Api passena semāno 10 Abhikkhaṇaṃ rājakuñjara 296 Api bhīruke api jīvitukāmike 482 Abhijāto te nāgo kāmaṃ 456 Api vīraka passesi 96 Abhijjamāne vārismiṃ 132 Api hantvā hato brūti 188 Abhitthanaya pajjunna 30 Apetayaṃ cakkhumā ekarājā 66 Abhidhāvatha bhaddante 404 Apetā te brahmaññā 524, Abhidhāvathā ca patathā ca 110 526, 528, 530 Abhutvā bhikkhasi bhikkhu 72 Apehi etto tvaṃ kāḷi 242 Amātāpitarisaṃvaddho 48 Appakena tuvaṃ yakkha 266 Amānanā yattha siyā 238 Appakenapi medhāvī 02 Amittamajjhe vasato 260 Appatvā padaviññāṇaṃ 180 Amittahatthatthagatā 224 Appamāṇaṃ hitaṃ cittaṃ 74 Amittānaṃva hatthatthaṃ 316 Appamāṇo buddho 96 Amitte tassa bhajati 438 Appampi ce nibbutiṃ Ambaṭṭhakulassa khattiya 298 bhuñjati yadi 338 Ambapakkodakaṃ sītaṃ 176 Appamhā appakaṃ dajjaṃ 426 Ambāhamaddaṃ Appasmeke pavecchanti 376 vanamantarasmiṃ 284 Appassa kammassa phalaṃ Ambho ko nāmayaṃ rukkho 98 mama yidaṃ 310 Ambho na kira saddheyyaṃ 176 Appassādā dukhā kāmā 402 Ambho ruhaka chinnāpi 88 Appaṃ pivītvāna nihīnajacco 82 Amhākampatthi puriso 108 Appaṃ hi etaṃ na hi Amhe manussesu manussahiṃsa 338 dīghamāyu 278 Ayañca te rājaputti 502 Appāpi kāmā na alaṃ 310 Ayamassakarājena 98 Appicchassa hi posassa 260 Ayameva kālo na hi añño atthi 286 Appicchā appacintāya 260 Ayameva sā ahampi so anañño 88 Appeva bahukiccānaṃ 78 Ayameva so piṅgiya dhonasākho 208
Thư Mục Câu Kệ Pāli
A A Ayaṃ isī upasamasaṃyame rato 122 Asaṃsayaṃ jātikhayantadassī 304 Ayaṃ puriso mama atthākāmo 254 Asātaṃ sātarūpena 40 Ayaṃ maṇi veḷuriyo 148 Asāduṃ yadi vā sāduṃ 200 Ayaṃ migo kicchagatassa Asā lokitthiyo nāma 26 mayhaṃ 474 Asicammaṃ gahetvāna 426, 528 Ayaṃ vā so mato seti 288 Asi tikkhova maṃsamhi 202 Ayya taṃ na jahissāmi 134 Asī yathā sunisito 402 Araññā gāmamāgamma 202, 340 Asīvisaṃva kupitaṃ 340 Araññe kuṭikaṃ katvā 528 Asīho sīhamānena 190 Arahaṃ sīlasampanno 332 Asuddhabhakkhosi khaṇānupātī 338 Arānaṃ cakkanābhīnaṃ 446 Asūci pūtilomosi 62 Ariyo anariyaṃ kubbānaṃ 124 Assa indasamo rāja 336 Alakkamālī tipukaṇṇaviddho 496 Assatarīrathañca ekamekaṃ 434 Alaṅkatā suvasanā 198 Assaṃ gavaṃ rajataṃ jātarūpaṃ 494 Alaṅkato maṭṭakuṇḍalī 374 Ahañca sāriputto ca 498 Aladdhapubbaṃ laddhānaṃ 74 Ahañce daḷhadhammāya 286 Aladdhā cittaṃ tapati 422 Ahanantamahantāraṃ 224 Alametehi ambehi 196 Ahanantamaghātentaṃ 224 Alammetehi ambehi 98 Ahameva eko idha majjhapatto 342 Alaso gihī kāmabhogī na sādhu 188, Ahameva dubbhāsitaṃ 206, 382 bhāsi bālo 464 Alaṃ hi te jagghitāye 232 Ahameva dūsiyā bhūnahatā 214 Alikaṃ bhāsamānassa 312 Ahampi kho taṃ jānāmi 242 Alikaṃ vata maṃ samma 224 Ahampi maṃsāni phalāni Alīnacittaṃ nissāya 64 bhuñje 338 Alopasahasākārā 350 Ahampi samma bhuñjāmi 378 Avadhi vata attānaṃ 102 Ahaṃ kapismi dummedho 138 Avasimhā tavāgāre 198 Ahaṃ jāgarataṃ sutto 294 Avāriyapitā nāma 234 Ahaṃ taṃ tāta yācāmi 402 Asakkhiṃ vata attānaṃ 196 Ahaṃ taṃ saraṇaṃ samma 118 Asaṅkiyomhi gāmamhi 30 Ahaṃ dasasataṃ vyāmaṃ 292 Asantaṃ yo pagaṇhāti 60 Ahaṃ naṭosmi bhaddante 100 Asanthukaṃ maṃ Ahaṃ pure giddhigato kapotiyā 504 cirasanthutena 230 Ahaṃ pure saggagato ramāmi 520 Asanthutaṃ maṃ Ahaṃ raṭṭhāni vicaranto 454 cirasanthutena 178 Ahaṃ raho na passāmi 166 Asabbatthagāminiṃ vācaṃ 50 Ahaṃ himaṃ sāgarasevitantaṃ 212 Asamekkhitakammantaṃ 62 Ahāsi me ambaphalāni pubbe 442 Asampadānen’ itarītarassa 54 Ahū atītamaddhānaṃ 172
Thư Mục Câu Kệ Pāli
Ā I Ākiṇṇaluddo puriso 258, 344 Iṅghassa pacchimaṃ sākhaṃ 516 Āgamā nūna so saddo 298 Iccete soḷasākārā 438, 440 Āgamissati me pāpaṃ 298 Icceva phandano issaṃ 446 Āgamehi mahārāja 468 Icceva vilapantiyā 322 Ācaritāyaṃ vitudaṃ vanāni 98 Iti phandanarukkhopi 446 Ācariyabhariyaṃ sakhābhariyaṃ 426 Itodāni patāyanti 250 Ācariyamanusatthāraṃ 424 Ito bahutarā bhogā 226 Ācariyo brāhmaṇo mayhaṃ 532 Ito satthāni gacchanti 250 Ācariyo mesi pitā ca mayhaṃ 498 Itthiyo jīvalokasmiṃ 502 Ādāya daṇḍaṃ parisumbha Itthiyo tāta lokasmiṃ 452 bhastaṃ 274 Itthī siyā rūpavatī 88 Ādāya pattiṃ paraviriyaghātiṃ 472 Idañca sutvā vacanaṃ Ādittaṃ vata maṃ santaṃ 208, adhammo 394 228, 288, 374, 386 Idaṃ kho tvaṃ samāgamma 300 Ādittasmiṃ agārasmiṃ 316 Idaṃ kho sā na jānāti 158 Ādu paññā kimatthiyā 332 Idaṃ tadācariyavaco 106, 208 Āpāsu me yuddhaparājitassa 130 Idaṃ pure ninnamāhu 304 Āmaṃ pakkañca jānanti 286 Idaṃ vatvāna hārito 332 Āmisaṃ vā dhanaṃ vāpi 372 Idaṃ vatvā mahārājā 146 Āyatidosaṃ nāññāya 34 Idaṃ suvaṇṇakāyūraṃ 306 Āyuñca vaṇṇañca manussaloke 396 Idāni kho maṃ bhāyati 226 Āraññakassa isino 138, 532 Idāni khomhi sukhito arogo 232 Ārā dūre na idha kadāci atthi 362 Idāni so idhāgantvā 150 Ārogyamicche paramañca lābhaṃ 34 Idha ce hi naṃ virādhesi 02 Āvaṭṭanī mahāmāyā 132 Idhannapānaṃ sayanāsanañca 356 Āvāsiko hotu mahāvihāre 496 Idha sīhā ca vyagghā ca 238 Āvedhañca na passāmi 124 Idhāgamā brahmācārī 192 Āvellitasiṅgiko hi meṇḍo 432 Idhūragānaṃ pavaro paviṭṭho 62 Āsavo tāta lokasmiṃ 452 Idheva haṃsa nipata 448 Āsāvatī nāma latā 238 Idhevāhaṃ vasissāmi 512 Āsiṃseṭheva puriso 22, 470 Imañca jammaṃ nekatikaṃ 364 Āsiṃseva tuvaṃ rāja 238 Imañca jammaṃ musalena Āsīvisaṃ mamaṃ santaṃ 116 hantvā 88 Asīvisaṃva kupitaṃ 340 Imañca te pitā bhadde 252 Āsīviso tāta pahūtatejo 360 Imasmiṃ yeva nagare 296 Imassa daṇḍañca vadhañca I datvā 444 Iṅgha ekapadaṃ tāta 116 Imassudaṃ yanti Iṅgha vaddhamayaṃ pāsaṃ 96 disodisaṃ pure 514
Thư Mục Câu Kệ Pāli
I U Imaṃ tuṇḍehi pakkhehi 248 Uddhaṃ pattosa vegena 324 Imaṃ nerunti jānanti 238 Upanīyatidaṃ maññe 478 Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ 480 Upari visālā duppūrā 226, 348 Imaṃ so sayanaṃ seti 202 Upasāḷhakanāmānaṃ 72 Imā tā pokkharaṇiyo rammā 522 Uppajja me na mucceyya 358 Imāni tāni khettāni 522 Uppajji me na muccittha 358 Imāni maṃ daddara tāpayanti 164 Uppannāyaṃ sarīrajo 332 Iminā ca tvaṃ vayasā 396 Ubhayaṃ me na khamati 92 Ime sudaṃ yanti disodisaṃ pure 146 Ubho kumārā pabbajitā 404 Isiñcadāni pucchāmi 532 Ubho khañjā ubho kuṇī 32 Isīnamantaraṃ katvā 100 Ubhopi palapante ’te 132 Isīnaṃ hi sā sabbasamāgatānaṃ 496 Ummattikā ayaṃ veṇī 344 Issarānaṃ adhipatīnaṃ 452 Ummujjanti nimujjanti 408 Issassa upakhandhamhā 446 Uragova tacaṃ jiṇṇaṃ 210 Isso vanāni carasi 446 Ullaṅghayitvā attānaṃ 282 Usabhasseva te khandho 156 U Usabhā rukkhā gāviyo gāvā ca 32 Ukkaṭṭhe sūramicchanti 38 Usabhāhamaddaṃ yūthassa Ukkā milācā bandhanti dīpe 486 majjhe 284 Ukkiṇṇantaraparikhaṃ 396 Usabho ahū balavā gāmikassa 504 Uggaputtarājaputtiyānaṃ 432 Ussāvova tiṇaggamhi 402 Ucce viṭapamāruyha 84 Ussāhito jaṭilena 514 Ucce sakuṇa ḍemāna 158 Uḷāravaṇṇā vata brāhmaṇā ime 428 Ucchaṅge deva me putto 28 Uṭṭhehi amma kiṃ sesi 388 Ū Uṭṭhehi kaṇha kiṃ sesi 384 Ūnodaro yo sahate jighacchaṃ 352 Uṭṭhehi cora kiṃ sesi 172 Ūraṭṭhi bhaggaṃ patito Uḍḍayhate na ramati 166 khāribhāro 182 Uttamaṅgaruhā mayhaṃ 04 Uttamatthaṃ labhitvāna 250 E Udakathalacarassa pakkhino 96 Ekaggacittā ca ekamekā 432 Udayohamasmi kalyāṇi 398 Ekacintitova ayamattho 112 Udaraṃ nūna aññesaṃ 476 Ekañca bhattaṃ bhuñjanti 530 Udumbarā cime pakkā 158 Ekapaṇṇo ayaṃ rukkho 60 Udetayaṃ cakkhumā ekarājā 66 Ekaputtako bhavissasi 122 Udeti āpūrati veti cando 206 Ekassa caritaṃ seyyo 326 Uddhaggarājī migarājā 512 Ekā icchā pure āsi 28 Uddhaṭabhattaṃ ahaṃ tadā 298 Ekā nisinnā sucisaññatūru 396 Uddhaṃ tapati ādicco 310 Eko araññe girikandarāyaṃ 212
Thư Mục Câu Kệ Pāli
E E Eko araññe viharasi 532 Evañca so hoti tato ca pāpiyo 266 Eko ca tattha sakuṇo 476 Evañce kaṇha jānāsi 386 Ekova indo asure jināti 514 Evañce maṃ viharantaṃ 218 Ekova macco acceti 406 Evamādipito loko 316 Etañca te ruccati kātiyāni 304 Evamāpajjati poso 266 Etañca te ruccati devarāja 302 Evametaṃ tadā āsi 134 Etadeva hi me nāmaṃ 240 Evametaṃ mahārāja 332 Etamādīnavaṃ ñatvā 518 Evametaṃ migarāja 232 Etampi disvā naraviriyaseṭṭha 102 Evameva idhekacco 144, 256 Etasmiṃ te sulapite 350, Evameva ime kāme 224 460, 462 Evameva tuvaṃ brahme 136 Etasmiṃ vanasaṇḍasmiṃ 468 Evameva dukkulino anariyo 112 Etassa kiccena idhānupatto 130 Evameva nūna rājānaṃ 68 Etaṃ daḷhaṃ bandhanamāhu Evameva manussesu 94, 190, dhīrā 94 224, 446, 492 Etaṃ hi te durājānaṃ 58 Evameva mayaṃ rāja 78 Etādisaṃ dummatinā 364 Evameva yo dhanaṃ laddhā 154 Etādisaṃ brāhmaṇa disva Evamevaṃ idhekacce 160 yakkhaṃ 356 Evamevaṃ manussesu 118, 270 Etāni kho sotthānāni loke 384 Evampahaṃ naggahe tassa pāde 508 Etāsu ce jāyare suttamāsu 370 Evampi anupāyena 220 Ete kho brāhmaṇā vidhura 530 Evampi idha vaddhānaṃ 324 Ete ca yase hāpetvā 316 Evampi idha vuddhānaṃ 240 Etena saccavajjena 500, 502 Evampi gāmanigamesu paṇḍito 264 Ete bhavanti ākārā 90 Evampi caturā nārī 246 Ete bhutvā pivitvā ca 476 Evampi lokāmisaṃ opatanto 112 Ete bhūyyo samāyanti 172 Evampi vohārasuciṃ asāhasaṃ 264 Etesa yo aññataraṃ labhitvā 244 Evambhūtassa te rāja 228 Ete hanatha bandhatha 518 Evambhūtassa me tāta 228 Ete hi dātumarahanti 534 Evaṃ karonti sappaññā 208, 386 Ettāva tesaṃ paṇḍiccaṃ 316 Evaṃ cittaṃ udapādi 414 Ettheva te nihatā hīnavādā 510 Evaṃ ce no viharataṃ 450 Etha lakkhaṇa sītā ca 404 Evaṃ ce yācamānānaṃ 450 Etha vyagghā nivattavho 138 Evaṃ jāgarataṃ sutto 294 Edisaṃ me iṇadānaṃ 478 Evaṃ dhammaṃ niraṃ katvā 80 Eraṇḍā pucimandā vā 442 Evaṃ nissayasampanno 64 Evañca me dadato sabbakālaṃ 430 Evaṃ mandassa posassa 360 Evañcalitaṃ asaṇṭhitaṃ 176 Evaṃ mittehi daḷhehi paṇḍito 264 Evañca sattā jāneyyuṃ 08 Evaṃ me pekkhamānassa 396
Thư Mục Câu Kệ Pāli
E K Evaṃ yakkha sukhī hohi 268 Kaṇhāhi daṭṭhassa karonti heke 108 Evaṃ yo saṃniraṃkatvā 294 Kaṇho kaṇho ca ghoro ca 424 Evaṃ luddaka nandassu 216, 268 Kaṇhovatāyaṃ puriso 348 Evaṃ sakka sukhī hohi 330, 332 Kataññumhi ca posamhi 364 Evaṃ sataṃ hoti samecca rāja 392 Katamo rahado akaddamo 252 Evaṃ sabbehi ñāṇehi 120 Katassa ceva kattā ca 198 Evaṃ sunītena subhāsitena 310 Katā me rakkhā katā me parittā 96 Evaṃ so nihato seti 182 Kathannu thalajo santo 270 Evaṃ so suhito hoti 158 Kathaṃ karo kintikaro Evetaṃ hoti kattabbaṃ 192 kimācaraṃ 510 Esa uppalasannāho 158 Kathaṃ jāgarataṃ sutto 294 Esa dhammo sigālānaṃ 138 Kathaṃ bho brāhmaṇo hoti 490 Esa pāpacaro poso 468 Kathaṃ samuddamatari 184, 216 Esa bhiyyo pavekkhāmi 182 Kathaṃ so brāhmaṇo hoti 492 Esasmākaṃ kule dhammo 192 Kathaṃ have bhāsati nāgarājā 352 Esā te upamā rāja 284 Kanditena have brahme 288 Esāhamajjeva upāramāmi 430 Kappo ca te baddhacaro ahosiṃ 280 Eso hi uttaritaro 172 Kamaṇḍaluṃ gahetvāna 526 Ehi godha nivattassu 182 Kamatthamabhisandhāya 142 Ehi taṃ upagūhissaṃ 306 Kammaṃ samekkhe vipulañca Ehi taṃ paṭinessāmi 436 bhogaṃ 348 Ehimaṃ rathamāruyha 520 Kammāya nikkhamantāhaṃ 296 Ehi māṇava orena bhikkham 266 Karaṇīyāni mittāni 490 Karaṇḍu nāma kaliṅgānaṃ 284 O Kare sarikkho athavāpi seṭṭho 50 Ogaha rahadaṃ akaddamaṃ 252 Karomi te senaka etamatthaṃ 488 Oḍḍentu vāḷapāsāni 476 Kalyāṇadhammoti yadā janinda 76 Odahissāmahaṃ passaṃ 248 Kalyāṇarūpo vatayaṃ catuppado 182 Odātamūlaṃ Kalyāṇimeva muñceyya 36 sucivārisambhavaṃ 264 Kasanti vapanti te janā 416 Odātavatthā suci allakesā 302 Kasiṇā paṭhavī dhanassa pūrā 398 Omadda khippaṃ paḷighaṃ 82 Kassa gāmavaraṃ dammi 468 Oropayassu kalyāṇi 306 Kākañca passa laṭukikaṃ 214 Osadhi me dukkhaṃ me 478 Kāko tadā devadatto ahosi 254 Kākoḷā kākasaṅghā ca 238 K Kā tvaṃ suddhehi vatthehi 414 Kacchapā kassapā honti 138 Kāni kammāni kubbānaṃ 438 Kacchapo pāvisī vāriṃ 96 Kānissa kammāyatanāni assu 346 Kaṭṭhasmiṃ matthamānasmiṃ 358 Kā nu kāḷena vaṇṇena 242
Thư Mục Câu Kệ Pāli
K K Kā nu te sā mahānāga 388 Kinnu te akaraṃ bālo 462 Kā nu dibbena vaṇṇena 242 Kinnu tvaṃ baḷisaṃ brūsi 436 Kāmaṃ ahaṃ jānapadā ca sabbe 474 Kinnu rurū garahasī migānaṃ 468 Kāmaṃ kandantu kumbhaṇḍā 202 Kinnu visaṃ papāto vā 452 Kāmaṃ kāmayamānassa 420 Kinnu santaramānova 206 Kāmaṃ janapado māsi 470 Kinnu subāhu taramānarūpo 346 Kāmaṃ patāmi nirayaṃ 16 Kimagghati taṇḍulanāḷikāya 04 Kāmaṃ yahiṃ icchasi Kimevāhaṃ tuṇḍilam tena gaccha 112 anupucchiṃ 464 Kāmaṃ ruppatu vā mā vā 282 Kimpurisasevite gandhamādane 484 Kāmāhaṃ baḷisaṃ brūmi 436 Kiso ca paṇḍū ca ahaṃ bhadante 506 Kāmesu ce haññare bajjhare ca 498 Kiso vivaṇṇo bhavati 404 Kāyaṃ eḷagalāgumbe 230 Kiṃ aṇḍakā ime deva 166 Kāyaṃ balākā rucirā 140 Kiṃ aṇṇave kāni phalāni bhuñje 338 Kāyaṃ balākā sikhinī 140, 232 Kiṃkiṇikāyo gahetvāna 524 Kāyena yo nāvahare 182 Kiṃ gijjha paridevasi 268 Kāyo parabhojananti ñatvā 400 Kiṃ te jaṭāhi dummedha 182 Kārayantā nagarāni 414 Kiṃ sīle kiṃ samācāre 242, 244 Kālañca ñatvā abhijīhanāya 380 Kiṃ su naro jappamadhiccakāle 382 Kālañca ñatvāna tathāvidhassa 454 Kiṃsūdha bhītā janatā anekā 398 Kālaṃ vohaṃ na jānāmi 72 Kīdisaṃ te iṇadānaṃ 476 Kāliṅgabhāradvājaṃ kāliṅgo 458 Kīdisānissa pattāni 446 Kāliṅgo bhāradvājo 456, 458 Kīdiso tuyhaṃ parivāro 344 Kāle nikkhamanā sādhu 108 Kīva ciraṃ nu me yakkha 348 Kālo ghasati bhūtāni 120 Kukkuṭamaṇayo daṇḍā 148 Kāsāyavatthe sakuṇe vadāmi 336 Kuṭhārihattho puriso 446 Kāsikāni ca vatthāni 518 Kuto nu āgacchatha bho Kāḷāni kesāni pure ahesuṃ 290 tayo janā 342 Kāḷā migā setadantā tava ime 70 Kumbhīlakā sakuṇikā 514 Kāḷā migā setadantā mama ime 70 Kulaputtova jānāti 156 Kāḷe vā yadi vā juṇhe 08 Kulāvakā mātali simbalismiṃ 14 Kicchakāle kicchasaho 314 Kusalūpadese dhitiyā daḷhāya ca 54 Kinte uppajji no mucci 358 Kuhiṃ gatā kattha gatā 230 Kinte jaṭāhi dummedha 56 Kūṭavedī pure āsiṃ 422 Kinte vataṃ kimpana Kūṭassa hi santi kūṭakūṭā 104 brahmacariyaṃ 368 Kena rāmappabhāvena 404 Kinnu ummattarūpova 384 Kena saṃvaravattena 406 Kinnu kodhe ca dose vā 350 Kenesa yañño vipulo Kinnu te akaraṃ dhīro 462 mahagghato 376
Thư Mục Câu Kệ Pāli
K G Kocideva suvaṇṇakāyūrā 388 Gaṅgā kumudinī santā 318 Koṭṭhannu tattha pūresi 476 Gaṅgāya sotasmiṃ gahītanāvaṃ 278 Ko te suto vā diṭṭho vā 76 Gajaggameghehi hayaggamālihi 110 Ko dutiyaṃ asīlassa 304 Gaṇhāhi nāga kabaḷaṃ 388 Kodha jāgarataṃ sutto 294 Gathito ca ratto adhimucchito ca 236 Kodhanā akataññū ca 26 Gandhārarājassa puramhi Kodhano upanāhī ca 242 ramme 390 Ko namhākaṃ idha sattu 512 Gamanāgamanampi dissati 374 Konāyaṃ loṇatoyasmiṃ 156 Gambhīracāri bhaddante 270 Ko nu udditabhattova 138 Gavañce taramānānaṃ 190 Ko nu kho bhagavā hetu 114 Gavaṃ sahassaṃ usabhañca Ko nu saddena mahatā 76 nāgaṃ 354 Ko nu santamhi pajjote 220 Gavaṃva siṅgino siṅgaṃ 420 Komārikā te hessāmi 246 Gahapatī rājapurise 454 Koyaṃ anariyo devo 388 Gāme vā yadi vā raññe 80, 212, 234 Koyaṃ bindussaro vaggu 156 Gimhānaṃ pacchime māse 334 Kyāhaṃ devānamakaraṃ 226 Gileyya puriso lobhā 272 Guṇehi etehi upeta khattiya 308 KH Guyhañca tassa akkhāti 438 Khaggaṃ chattañca pātiñca 268 Guyhañca tassa nakkhāti 438 Khaṇantālukalambāni 532 Goghātakasamācārā 528 Khattiyā brāhmaṇā vessā 218, Goṭṭhaṃ majjaṃ kirāsañca 452 444, 492 Khattiyo ca adhammaṭṭho 218 GH Khattiyo jātisampanno 502 Ghatāsanasamāhetā 414 Khantibalo yuddhabalaṃ Ghatāsanaṃ kuñjariṃ vijetvā 394 kaṇhasappaṃ 414 Khantiṃ have bhāsati nāgarājā 352 Ghamme pathe brāhmaṇa Khamanīyaṃ yāpanīyaṃ 320 ekabhikkhuṃ 356 Khamyatassa mahārāja 364 Gharā nānīhamānassa 114 Kharattacaṃ mellaṃ yathāpi satthavā 264 C Kharājinā jaṭilā paṅkadantā 234, Caje cajantaṃ vaṇathaṃ 490 na kayirā 106, 190 Khāṇughātasamā rāja 526 Caṇḍālaputto mama sampadāsi 442 Khiḍḍaṃ ratiṃ vippajahitva Catukkaṇṇaṃva kedāraṃ 240 sabbaṃ 352 Catutthaṃ samacintesuṃ 518 Khuddānaṃ lahucittānaṃ 412 Catudvāramidaṃ nagaraṃ 348 Khemaṃ yahiṃ tattha arī udīrito 54 Catuppadī tvaṃ kalyāṇi 246
Thư Mục Câu Kệ Pāli
C J Catuppado ahaṃ samma 62 Jānanto no mahārāja 406 Catubbhi aṭṭhajjhagamā 42, 226 Jānāma taṃ na mayamsma Caturo janā potthakaṃ mūḷhā 142 aggahesuṃ 464 Jivhā tassa dvidhā hoti 312 Catussadaṃ gāmavaraṃ Jivhā tassa na bhavati 312 samiddhaṃ 494 Jīno rathassamaṇikuṇḍale ca 206 Cattārome mahārāja 332 Jīvakañca mataṃ disvā 40 Candanarasānulittā 214 Jīva vasassataṃ gagga 64 Candābhaṃ suriyābhañca 54 Jīvāmi vohaṃ nāhaṃ matosmi 302 Cando ca suriyo ca ubho idhāgatā 430 Ñ Cando ca suriyo ca ubho Ñātako no nisinnoti 178 sudassanā 510 Ñātametaṃ kuruṅgassa 10 Cammaṃ vihananti eḷakassa 432 Ñātīnañca piyo hoti 152 Cara cārikaṃ lohitatuṇḍa mācari 328 Ñātī me sukhasaṃvaddhā 416 Cātuddasi paṇṇarasi 502 Cāleti kaṇṇaṃ bhakuṭiṃ karoti 186 Ḍ Ciñcāmāṇavikā mātā 436 Ḍayhamāno na jānāti 210 Ciṇṇā kaliṅgā caritā vaṇijjā 346 Citrāni himavato pabbatassa 484 T Cirampi kho taṃ khādeyya 86 Tacaṃva jiṇṇaṃ urago purāṇaṃ 510 Cirampi bhakkho abhavissa 270 Tañca appañca ucchiṭṭhaṃ 80 Cirassaṃ vata passāma 262 Tañca disvāna āyantiṃ 322 Cirassaṃ vata passāmi 156 Tañca bhadde mahesīsi 146 Ciraṃ jīvatu so rājā 388 Tañca so samatikkamma 324 Ciraṃ sumedhe sukhinī 502 Tato amatamādāya 330 Cirānuvuttampi piyaṃ manāpaṃ 412 Tato ahaṃ nikkhamissaṃ Cutāpi eke khalitā sakammunā 486 bhadante 506 Cetabbarūpaṃ cetesi 416 Tato galavinītena purisā 364 Tato ca rājā sādhīno 520 CH Tato janā nikkhamitvāna gāmā 504 Chatto ca ājaññarathaṃ 152 Tato nāgā nikkhamiṃsu 518 Chinnabbhamiva vātena 282 Tato so naliniṃ gantvā 388 Tatthattani vatappaddhe 184 J Tatheva tiṭṭhati sīsaṃ 206 Janittamme bhavittamme 78 Tatheva tvaṃ avedesi 300 Jappena mantena subhāsitena 224 Tatheva puṇṇā pātiyo 22 Jayo kaliṅgānaṃ asayhasāhinaṃ 162 Tathevekassa kalyāṇaṃ 52 Jarūdapānaṃ khaṇamānā 126 Tadeva me tvaṃ vidito 188
Thư Mục Câu Kệ Pāli
T T Tapasā pajahanti pāpakammaṃ 310 Tassādāsi pasannatto 454 Tapassiniyo pabbajitā 424 Tassāhaṃ odahiṃ passaṃ 248 Tapo nu te brāhmaṇa Tassevaṃ vilapantassa 256 bhiṃsarūpo 390 Taṃ tañce anusoceyya 184 Tamena passāmi parena nāriṃ 290 Taṃ taṃ gāmapati brūmi 92 Tambāni himavato pabbatassa 484 Taṃ taṃ ñāti paribbūḷhaṃ 408 Tayā maṃ hasitāpaṅgi 298 Taṃ taṃ vadāmi kosiya 426, 428 Tayā samuddamatariṃ 184 Taṃ tādisaṃ kuṭamivoḍḍitaṃ Tayo giriṃ antaraṃ kāmayāmi 108 vane 372 Taramāno imaṃ yānaṃ 404 Taṃ tādisaṃ devavaṇṇaṃ 464 Tava ahaṃ na passāmi 414 Taṃ tāhaṃ tāta yācāmi 340 Tava saddhañca sīlañca 140 Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha 532, Taveva deva vijite 414 534 Taveva rakkhāvaraṇaṃ karonto 486 Taṃ passa samma phalimaṃ Tasasi bhamasi leṇamicchasi 252 uḷāraṃ 328 Tasmā kāle akāle ca 188 Taṃ maṃ kāmehi sampannaṃ 304 Tasmā khaṇe nātikhaṇe 128 Taṃ maṃ na tapate baddho 284 Tasmā tuleyya-m-attānaṃ 278 Taṃ maṃ vadhitumāgañji 248 Tasmā paṇḍitajātiyo 188 Taṃ maṃ viyāyataṃ santaṃ 284 Tasmā mattaññutā sādhu 126 Taṃ lobhā pakataṃ kammaṃ 336 Tasmā vineyya maccheraṃ 376 Taṃ vacanaṃ anadhivāsento 458 Tasmā sakhilavācassa 136 Taṃ vo vadāmi bhaddaṃ vo 288, Tasmā satañca asatañca 80, 376 448 Tasmā sabbena lokena 146 Taṃ sutvā kāliṅgo taramāno 458 Tasmāhaṃ pose vipulā bhavāmi 244 Taṃ sutvā rājā kāliṅgo 458 Tasmā hi chandāgamanaṃ 100, 314 Tāta māṇavako eso 76 Tasmā hi te sukhino vītasokā 344 Tātāti putto vadamāno 174 Tasmā hi dhīrassa bahussutassa 406 Tādisāya sumedhāya 502 Tasmā hi paṇḍito poso 518 Tānissa kammāyanatāni assuṃ 346 Tassa kammassa kusalassa 296 Tānīdha khettāni so bhūmibhāgo 522 Tassa kammassa pharusassa 174 Tāhaṃ saraṃ dukkhaseyyaṃ 224 Tassa cāsā samijjhittha 238 Tikicchakasamā rāja 524 Tassa taṃ dhūmagandhena 292 Tiṭṭhante no mahārāje 406 Tassa taṃ vacanaṃ sutvā 384 Tiṇamāsi palāsamāsi meṇḍo 432 Tassa te pemakenāhaṃ 532 Tiṇamiva vanamiva miyyāmi 480 Tassa dohaḷinī bhariyā 154 Tiṇaṃ tiṇanti lapasi 192 Tassa nāgassa vippavāsena 388 Tipañcarattūpagamamhi cando 416 Tassa puttā ca dārā ca 240, 324 Tuṅgāni himavato pabbatassa 484 Tassa sakko vataññāya 160 Tuṇhī ahū kimpuriso sabhariyo 466
Thư Mục Câu Kệ Pāli
T T Tumhe sīhānaṃ vyagghānaṃ 260 Tvaṃ nu kho samma bālosi 250 Tuvañca eko bhariyā ca te piyā 342 Tvaṃ nosi ñāti purimāsu jātisu 430 Tuvaṃ nu tattheva tadā ahosi 472 Tuvaṃ nu seṭṭho tvam TH anuttarosi 354 Thiyova tassa jāyanti 314 Te andhakaraṇe kāme 332 Thīnañhi cittaṃ yathā vānarassa 412 Te kathannu karissanti 268 Te ca tattha nisīditvā 516 D Te ca tassa anāditvā 518 Dakkheyyekapadaṃ tāta 116 Te ca tena asantuṭṭhā 126 Daḍḍho vāhasahassehi 116 Te janā sukhamedhanti 204 Dadato ca me na khīyetha 462 Te tattha kālenupasaṅkamitvā 510 Dadanti heke visame niviṭṭhā 376 Te tattha ṭhatvāna ubho janinda 390 Dada bhuñja ca mā ca pamādo 296 Te tattha bhutvā khāditvā 516 Dadāmi te gāmavarāni pañca 392 Te taṃ kantāramāgamma 516 Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ 130, Tedāni vakkaṅga kimattham 182, 276 ussukā 142 Dadāmi vo brāhmaṇā Te desā tāni vatthūni 52 nāgametaṃ 142 Tena pacchā vijigucchiṃ 400 Dadāhi me gāmavarāni pañca 390 Te paṇṇasanthatā ramaṇiyā 482 Dadeyya puriso dānaṃ 272 Te pabbatā tā ca kandarā 482 Daddabhāyati bhaddante 180 Te pāpadhammā pasavetvā Dariyā sattavassāni 148 pāpaṃ 498 Davappaluddho puriso 242 Te pupphasanthā ramaṇiyā 482 Dasa khalu imāni ṭhānāni 422 Te maṃ dhammaguṇe yuttaṃ 406 Dasa khalu mahārāja 524 Te rukkhā saṃvirūhanti 292 Dasaṇṇakaṃ tikhiṇadhāraṃ 272 Tesañca ḍayamānānaṃ 514 Dasa vassasahassāni 406 Tesaṃ ajagaraṃ medaṃ 324 Daharassa yudhino cāpi 396 Tesāhaṃ pahito dūto 154 Daharā ca hi ye vuddhā 404 Tesāhaṃ vacanaṃ sutvā 406 Dahariṃ kumāriṃ Te su udumbaramūlasmiṃ 516 asamatthapaññaṃ 362 Tesu cittaṃ pasādetvā 296 Daharo cāsi dummedha 230 Tvañca kho maṃ pajānāsi 126 Daharo tuvaṃ dassanīyosi rāja 290 Tvañca bhadde suciṇṇena 502 Daḷhappamāṇaṃ mama Tvaññeva maṇinā channo 262 ettha brahme 302 Tvameva dāni makara 114 Daḷhaṃ daḷhassa khipati 62 Tvampi vassasataṃ jīva 64 Dānañca yuddhañca Tvaṃ khosi samma ummatto 344 samānamāhu 316 Tvaṃ ca kho me mahārāja 454 Dāsā ca dasso anujīvino ca 370
Thư Mục Câu Kệ Pāli
D D Dāse kammakare pesse 500 Devā musāvādamupātivattā 162 Dijā dijaṃ kuṇapamāharantaṃ 284 Devī ahaṃ saṅkha Dijo dijānaṃ pavarosi pakkhi 486 mahānubhāvā 356 Diṭṭhā mayā vane rukkhā 98 Devī viyaccharūpamā 298 Diṭṭhā mayā vimānāni 522 Dvayaṃ yācanako tāta 100 Diyaḍḍhakukku udayena Dvayaṃ yācanako rāja 180 kaṇṇikā 264 Dvāsattati gotama puññakammā 278 Divā ca ratto ca mayā upaṭṭhitā 342 Dve dve gahapatayo gehe 104 Diso ce lahucittassa 276 Disvā khurappe dhanuveganunne 134 DH Disvā padamanuttiṇṇaṃ 08 Dhajamaparimitaṃ Disvā vadāmi nahi aññato savaṃ 238 anantapāraṃ 110 Dīghaṃ gacchatu addhānaṃ 198 Dhanuggaho asadiso 82 Dīghuttaroṭṭhā jaṭilā 424 Dhanuhatthakalāpehi 78 Dukkhaṃ gahapatiṃ sādhu 316 Dhanuṃ adejjhaṃ katvāna 468 Dukkhūpanītopi naro sapañño 472 Dhanena dhaññena ca attanāva 486 Dukkho punabbhavo sakka 460 Dhame dhame nātidhame 24 Dujjacco ca sujacco ca 166 Dhammaṭṭhohaṃ pure āsiṃ 270 Dujjīvitaṃ ajīvimha 174 Dhammaṃ caratha ñātayo 246 Duṭṭhassa pharusā vācā 350 Dhammaṃ carāma na musā Dutiyaṃ samacintesuṃ 516 bhaṇāma 368 Duddadaṃ dadamānānaṃ 80, 376 Dhammaṃ care yopi Dubbaṇṇarūpaṃ tuvam samuñjakaṃ care 376 ariyavaṇṇī 256 Dhammaṃ bhaṇāmi vedeha 282 Dumo yadā hoti phalūpapanno 328 Dhamme ca ye Dummedhānaṃ sahassena 20 ariyapavedite ratā 308 Dullabhā brāhmaṇā deva 524 Dhammena kira jātassa 192 Dussa me khettapālassa 174 Dhammena kira ñātīnaṃ 408 Dūte te brahme pāhesiṃ 452 Dhammena mante tava Dūto ahaṃ rājidha sampadāsiṃ 444 rakkhasānaṃ 200 Dhammena vittameseyya 184 Dūre suto ceva brahā ca rukkho 168 Dhammo rahado akaddamo 252 Dūsito giridattena 82 Dhammo have pāturahosi pubbe 392 Devañca yakkhaṃ atha vā Dhammo have rakkhati manussaṃ 396 dhammacāriṃ 370 Devatānusi saggamhā 502 Dhammo have hato hanti 312 Devaputto mahiddhiko 520 Dhiratthu kaṇḍinaṃ sallaṃ 06 Devamanussā catuppadā 176 Dhiratthu kāme subahūpi loke 336 Devā na jīranti yathā manussā 398 Dhiratthu taṃ annapānaṃ 448
Thư Mục Câu Kệ Pāli
DH N Dhiratthu taṃ āturaṃ Na cāyamaggi tapati 102 pūtikāyaṃ 154 Nacāyu khīṇaṃ maraṇaṃ Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ 150, te dūre 520 170, 336 Na cāhametaṃ jānāmi 364, Dhiratthu taṃ visaṃ vantaṃ 28 386, 522 Dhiratthu maṃ mahākāyaṃ 184 Na ceva sā kālakatā 176 Dhiratthu subahū kāme 400 Na cevahaṃ tattha tadā ahosiṃ 472 Dhīrassa bālassa have janinda 470 Na jātayaṃ sāgaravārivego 416 Dhīrā ca kho saṅgatisanthavāni 392 Na takkaḷā santi na ālupāni 366 Dhīro ca balavā sādhu 276 Na tassa vuḍḍhi kusalappasatthā 226 Dhīro ca bhoge adhigamma 256 Na taṃ jitaṃ sādhu jitaṃ 28 Dhīro ca vidhividhānaññū 108 Na taṃ daḷhaṃ bandhanamāhu Dhuttā soṇḍā akatā 176 dhīrā 94 Dhuttomhi samma sumukha 224 Na taṃ pādā vadhissāmi 108 Na taṃ yāce yassa piyaṃ jigiṃse 126 N Na tā ekassa na dvinnaṃ 412 Na akāle vipekkheyya 344 Na tā pajānanti kataṃ na kiccaṃ 412 Na aṇṇave santi phalāni dhaṅka 338 Na tāhaṃ tāta ahitānukampī 366 Na idaṃ dukkhaṃ aduṃ Na te kaṭṭhāni bhinnāni 450 dukkhaṃ 60 Na te naṭā no pana kīḷaneyyā 498 Na idaṃ visamasīlena 64 Na te pīṭhamadāyimhā 192 Na ussahe vane vatthuṃ 450 Natthi anto kuto anto 174 Na kaṇṇāyatamuttena 124 Natthi loke raho nāma 166 Na kaṇho tacasā hoti 350 Na tvaṃ assattha jānāsi 172 Na katassa ca kattā ca 198 Na tvaṃ rādha vijānāsi 58 Na kahāpaṇavassena 128 Na naṃ umhayate disvā 90, 438 Na kiratthi anomadassisu 296 Na nāmagottaṃ gaṇhanti rāja 256 Na kiratthi rasehi pāpiyo 06 Nanu jīvite na ramasi 124 Nakkhattayogaṃ na pure abhāṇi 442 Nanu te sutaṃ brāhmaṇa Nakkhattayogaṃ paṭimānayāmi 442 bhaññamāne 162 Nakkhattaṃ patimānentaṃ 20 Nanu passasimaṃ kāḷiṃ 136 Na kho ayaṃ brāhmaṇa Nanu maṃ samma jānāsi 140 bhojanatthā 302 Nanu maṃ hadayeti maññasi 122 Na kho panetaṃ subhaṇaṃ 92 Na no dāṭhā na vijjanti 512 Na kho me ruccati āḷi 344 Nandanti sarīraghātino 252 Naṅguṭṭhaṃ me avakkamma 320 Na pacāmi na pācemi 534 Na catthi ūnaṃ kāmehi 402 Na paṇḍitā attasukhassa hetu 380 Na cāpi jhāpeti paraṃ Na paṇḍitā vettanamādiyanti 274 na attanaṃ 308 Na pāpajanasaṃsevī 58, 266
Thư Mục Câu Kệ Pāli
N N Na pāpasampavaṅkena 266 Na ve anatthakusalena 18, 20 Namatthu saṅghānaṃ Na vedā saṃparāyāya 218 samāgatānaṃ 148 Na ve dissanti sappaññā 276 Na mantā mūlabhesajjā 386 Navena sukhadukkhena 98 Na maṃ tapati ātapo 310 Na ve nindā suparivajjayetha 466 Na maṃ sītaṃ na maṃ uṇhaṃ 14 Na ve piyaṃ meti janinda tādiso 250 Na mātaraṃ vā pitaraṃ 128 Na ve yācanti sappaññā 276 Na me attho sahassehi 422 Na ve sugaṇhaṃ paṭhamena Na me ayaṃ tumhe vadhāya ajja 508 seṭṭhaṃ 418 Na me idaṃ ruccati cakkavāke 338 Na santi devā iccāhu eke 508 Na me tapo atthi na cāpi mantā 390 Na santi devā pavasanti nūna 88 Na me tvaṃ putta ahitānukampī 366 Na santhavasmā paramatthi Na me dāṭhā na vijjanti 514 pāpiyo 70 Name namantassa bhaje Na santhavasmā paramatthi bhajantaṃ 106, 188 seyyo 70 Na me pitā vā mātā vā 144 Na santhavaṃ kāpurisena kayirā 70 Na me piyo āsi akaṇhanetto 116 Na samādhiparo atthi 186 Na me ruccati bhaddaṃ vo 136 Na sasassa tilā atthi 176 Na me rucci migālopa 240 Na sādhu balavā bālo 276 Na me veraṃ tayā saddhiṃ 476 Na suddhi secanenatthi 492 Na me sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā 216 Na so acchādanaṃ bhattaṃ 256 Nayaṃ nayati medhāvī 462 Na socanāya paridevanāya 224 Na yācanāya napi pāṭirūpā 394 Na so mitto yo sadā appamatto 218, Nayidaṃ cittavato lomaṃ 128 220 Nayidaṃ niccaṃ bhavitabbaṃ Naha nūna rājā jānāti 286 brahmadatta 208 Nahanūnimassa rañño 214 Nayimassa vijjāmayamatthi kiñci 128 Na harāmi na bhañjāmi 258 Nayimaṃ mahiṃ arahati Na hi aññaññacittānaṃ 372 pāṇikappaṃ 212 Na hi annena pānena 206 Nayime devā napi Na hi vaṇṇena sampannā 136 gandhabbaputtā 466 Nahi verena verāni 228, 326 Na rājaputta usuyyāmi 406 Na hi satthaṃ sunisitaṃ 188 Narānamārāmakarāsu nārisu 196 Na hi sabbesu ṭhānesu 306 Navachandakedāni dīyati 252 Na heva indo na seno 514 Na vācamupajīvanti 272 Na heva kāmāna kāmā 314 Na vāyasaṃ no pana sapparājaṃ 254 Na heva ṭhitaṃ nāsīnaṃ 184 Na vāhametaṃ bhuñjāmi 378 Na heva vedā aphalā bhavanti 236, Na vāhametaṃ saddahāmi 378 490 Na vissase avissatthe 38 Na heva sabbattha balena kiccaṃ 214
Thư Mục Câu Kệ Pāli
N N Nāgo nāgabalo tattha 436 Niccaṃ ubbedhino kākā 260 Nācintayanto puriso 48 Niraṃ katvā aggimādāya Nāccantavaṇṇā na bahūnaṃ brāhmaṇo 490 kantā 414 Nisamma khattiyo kayirā 188, Nāccantaṃ nikatippañño 16 206, 382 Nāññaṃ sucaritaṃ rāja 228 Nihīyati puriso nihīnasevī 266 Nādiṭṭhā parato dosaṃ 434 Nīlāni himavato pabbatassa 482 Nādeyyesu dadaṃ dānaṃ 162 Nīluppalābhaṃ vimalaṃ Nānācchandā mahārāja 152 anagghaṃ 354 Nānābhavā vippayogena tassā 504 Nekantamudunā sakkā 434 Nānārattehi vatthehi 492 Netaṃ sīhassa naditaṃ 86 Nānummatto nāpisuno 150 Neva itthīsu sāmaññaṃ 202 Nāntalikkhabhavanenāhaṃ 230 Neva kiṇāmi napi vikkiṇāmi 426 Nābbhatītaharo soko 212 Neva taṃ upajīvāma 258 Nāyaṃ isīupasamasaṃyame rato 122 Neva duṭṭhe nayo atthi 322 Nāyaṃ gharānaṃ kusalo 128 Nevayyakassa sīsaṃ vā 208 Nāyaṃ dhammaṃ Neva sālo na khadiro 446 adhammaṃ vā 120 Nevābhisajjāmi na cāpi kuppe 192 Nāyaṃ neru vibhajati 238 Neso migo mahārāja 474 Nāyaṃ pure unnamati 74 No ce assa sakā buddhi 282 Nāyaṃ migānaṃ atthāya 424 No ce labhetha nipakaṃ Nāyaṃ rukkho durāruho 22 sahāyaṃ 326 Nāyaṃ sikhā puññahetu 52 Nāriṃ naro nijjhapayaṃ P dhanena 396 Pakkhandinā pagabbhena 66 Nālaṃ kabalaṃ padātave 12 Paṅko ca kāmā palipo ca kāmā 236 Nāsakkhātigato poso 324 Pacanto apacantassa 534 Nāsmase katapāpamhi 372 Paccoroha mahārāja 456 Nāssa sīlaṃ vijānātha 78, Pañcamaṃ samacintesuṃ 518 114, 246 Paññāya tittinaṃ seṭṭhaṃ 422 Nāhaṃ tumhe pasaṃsāmi 260 Pajjunnanāthā pasavo 466 Nāhaṃ tumhe vinindāmi 136 Paṭicca kammaṃ na phusati 178 Nāhaṃ punaṃ na ca punaṃ 60 Paṭhamaṃ imaṃ dassanaṃ Nāhaṃ balākā sikhinī 140 jānato me 390 Nikkhantabhikkhaṃ bhuñjanti 528 Paṇādo nāma so rājā 132 Nikkhantāya agārasmā 344 Paṇītaṃ bhuñjase bhattaṃ 260 Niggāhakasamā rāja 526 Pattahatthā samaṇakā 424 Nigrodhameva seveyya 06, 364 Pathavyā sāliyavakaṃ 420 Niccaṃ ubbiggahadayā 56 Padakkhiṇato āvaṭṭā 456
Thư Mục Câu Kệ Pāli
P P Paduṭṭhacittassa na phāti hoti 152 Pāṇātipātā viratassa brūhi 508 Panujja dukkhena sukhaṃ Pāṇātipātā virato nu ajja 514 janinda 164 Pāṇātipātā virato nusajja 508 Pappoti macco ativelabhāṇī 464 Pāṇātipātā viramāma sabbe 370 Pabbatūpatthare ramme 90 Pāṇātipātī pure āsiṃ 422 Paradārañca disvāna 400 Pāṇi ce muduko cassa 132 Parapāṇarodhā jīvanto 160 Pāṇissarā mudiṅgā ca 430 Pariggahaṃ lobhadhammañca Pāpāni kammāni karitva rāja 236 sabbaṃ 352 Pāpāni kammāni karotha rāja 490 Paricārakasamā rāja 524 Pāposi kho rājaputta 480 Pariṇāyakasampannā 514 Pāmojjakaraṇaṃ ṭhānaṃ 220 Paridevayamāno ce 404 Pārileyyo tadā nāgo 498 Pariplavantaṃ paṭhaviṃ 324 Pāsādagato videhaseṭṭho 434 Paribbaja mahā loko 170 Pāsādaṃ kārayissāmi 414 Paribhūto mudu hoti 436 Piṅgiyāni sabbalokissarassa 196 Parimuṭṭhā paṇḍitābhāsā 326 Pitaramme mahārāja 400 Parisaṅkupatho nāma 324 Pitaro ca me āsuṃ pitāmahā ca 362 Parūḷhakacchanakhalomā 526 Pitāmaho tāta sudubbalo te 366 Parūḷhakacchanakhalomo 262 Piyaṃ kho āḷi te hotu 344 Pare ca na vijānanti 326 Piyaṃ kho āḷi me hotu 344 Parosatañcepi samāgatānaṃ 42 Pivanti ve mahārāja 90 Parosahassampi samāgatānaṃ 40 Pītāni himavato pabbatassa 482 Pavāsā āgato tāta 90 Pucimandaparivāro 84 Pavivekarasaṃ pītvā 220 Pucchāma kattāraṃ Pavisitvā parakulaṃ 452 anomapaññaṃ 352 Pavissa kucchiṃ mahato gajassa 506 Puṇṇaṃ nadiṃ yena ca Pavuttaṃ cassa sarati 438 peyyamāhu 100 Pasibbake gahetvāna 524 Puttadārampi ce hantvā 120 Pasū manussā migaviriyaseṭṭha 488 Puttā tassa na bhavanti 314 Passa saddhāya sīlassa 86 Putto tyāhaṃ mahārāja 04 Passāmi vohaṃ dahariṃ Putto vā pitaraṃ yāce 402 kumāriṃ 290 Puthusaddo samajano 326 Pahūtadhañño kasimā yasassī 494 Puna pāpajjasi samma 140, 232 Pahūtabhakkhaṃ bahu Pubbeva khantī ca tapo ca annapānaṃ 418 mayhaṃ 164 Pāṭhīnaṃ pāvusaṃ macchaṃ 378 Pubbeva dānā sumanā bhavāma 368 Pāṇātipātamakaruṃ somayāge Pubbe va maccaṃ vijahanti upaṭṭhite 400 bhogā 206 Pāṇātipātā viratassa brūmi 508 Pubbevametaṃ akkhaṃsu 322
Thư Mục Câu Kệ Pāli
P B Pubbeva sannivāsena 114 Bārāṇassaṃ mahārāja 154 Puratthāmukho nisinnosi 320 Bālassa mūḷhassa aññūkatano va 444 Purāṇakakkaro ayaṃ 98 Bālā ca kho saṅgatisanthavāni 392 Purāṇacorāna vaco nisamma 10 Bālā ca mohena rasānugiddhā 420 Purisā te mahārāja 454 Bālo kho tvamsi māṇava 374 Purisūsabhaṃ maññamānā 112 Bālo ca paṇḍitamānī 276 Pure tuvaṃ sīlavataṃ sakāse 158 Bālo vatāyaṃ dumasākhagocaro 78 Bālo vatāyaṃ sunakho 118 PH Beluvaṃ patitaṃ sutvā 180 Pharusā vata te vācā 174 Brahā pavaḍḍhakāyo 190 Pharusāhi vācāhi pakubbamāne 366 Brāhmaṇañceva vyagghañca 516 Phalassa upabhuñjimhā 330 Brāhmaṇassa gāmavaraṃ detha 152 Phalānamiva pakkānaṃ 404 Brāhmaṇaṃdāni pucchāmi 532 Phuṭṭhassa me aññatarena Brāhmaṇe ca kathaṃ jahe 166 vyādhinā 154 Brāhmaṇo ajayūthena 292
B BH Bakassa ca pāvārikassa rañño 196 Bhaginī uppalavaṇṇā 498 Baddhākulikā mitamāḷhakena 346 Bhaccā mātā pitā bandhū 490 Balañca vata me khīṇaṃ 240 Bhaṇa samma anuññāto 136 Balaṃ cando balaṃ suriyo 336 Bhattattho bhattakāle yaṃ 452 Bahucintī appacintī ca 46 Bhattaṃ bhinnaṃ hatā bhariyā 234 Bahunnaṃ vijjati bhotī 184 Bhattumanāpassa pitā 500 Bahumpi ratto bhāseyya 436 Bhatturatthe parakkanto 146 Bahumpi so vikattheyya 50 Bhaddako vata yaṃ pakkhī 114, Bahumpetaṃ asaṅgi jātaveda 58 246, 478 Bahumhi vata santamhi 424 Bhaddo vatāyaṃ māṇavako 422 Bahussutaṃ cittakathiṃ 334 Bharassu mātāpitaro 268 Bahussuto sutadhammosi Bharāmi putte dāre ca 532 saṅkha 354 Bharāmi mātāpitaro 268 Bahuṃ idaṃ mūlaphalaṃ 512 Bharukacchā payātānaṃ 216, Bahuṃ petaṃ vane kaṭṭhaṃ 42 408, 410 Bahuṃ bhaṇḍaṃ apahāya 348 Bhavanti heke purisā 372 Bahūni ṭhānāni vicintayitvā 274 Bhave ca nandati tassa 440 Bahūni narasīsāni 120 Bhikkhuñcadāni pucchāmi 534 Bahūni rukkhachiddāni 200 Bhīruyā nūna me kāme 298 Bahūsu vata santīsu 422 Bhuñja sāliṃ yathākāmaṃ 478 Bahūhi vattacariyāhi 464 Bhuttañca pītañca Baḷisaṃ hi so niggilati 428 tavassamamhi 478
Thư Mục Câu Kệ Pāli
BH M Bhuttā mayā nivāpāni 248 Mahatī vata te bondi 98 Bhutvā tiṇaparighāsaṃ 126 Mahassādā sukhā kāmā 400 Bhūsaṃ hi kuddhoti avekkhiyāna 306 Mahājanasamāgamamhi ghore 432 Mahābhayo bhiṃsanako 410 M Mahāmattā ca me atthi 408 Makkhī paḷāsī sārambhī 242 Mahāyitvāna sambodhiṃ 460 Macchānaṃ bhojanaṃ datvā 150 Mahārājassahaṃ dhītā 242, 244 Maccherā ca pamādā ca 376 Mahesī rucino bhariyā 500 Maññe sovaṇṇayo rāsi 16 Maṃsabhakkho tuvaṃ rāja 292 Maṇiṃ anagghaṃ ruciraṃ Mā kiñci avacuttha gaṅgamālaṃ 312 pabhassaraṃ 354 Mā kho taṃ tāta pakkosi 76 Maṇḍavya bhāsissaṃ Mā ca putte mā ca patiṃ 480 abhāsaneyyaṃ 362 Mātaraṃ pitaraṃ vāpi 424, 426 Matamatameva rodatha 176 Mātā ca pitā ca bhātaro ca 398 Mataṃ marissaṃ rodanti 228, 288 Mā tāta kujjhi na hi sādhu kodho 234 Matāna maṃsāni bahū susāne 504 Mātāpitā ca bhaginī bhātaro ca 370 Madhuvaṇṇaṃ madhurasaṃ 224 Mātā pitā ca me vuddhā 476 Madhu iti maññamānā 224 Mātāpitā samaṇabrāhmaṇā ca 394 Manuññameva bhāseyya 12 Mātā me sā mahārāja 388 Manussasukhumālānaṃ 262 Mā tuvaṃ cande rujji 480 Manussasseva te sīsaṃ 180 Mā te mitto amitto vā 232 Manussasseva me sīsaṃ 180 Mā tvaṃ nadi rājaputta 86 Manussindaṃ jahitvāna 200 Mā bāliyaṃ vippalapi na hi ’ssa Manussesu kataṃ bhattaṃ 378 tādisaṃ 110 Mano ce te na panamati 178 Mā brāhmaṇa ittaradassanena 182 Mantābhijappena purassa Mā maddasaṃsu rodantaṃ 180 tuyhaṃ 442 Mā maṃ apādako hiṃsi 94 Mamañca disvāna Mā maṃ tāta nivāresi 402 pavaḍḍhakāyaṃ 254 Mā munikassa pihayi 12 Mamannapānaṃ vipulaṃ Mā me janapado āsi 470 uḷāraṃ 124 Māyāvino nekatikā 426 Mama lohitabhakkhassa 168 Mālañca so kāsikacandanañca 494 Mameva deva palitaṃ na Māliyo caturakkho ca 344 tuyhaṃ 290 Mā sālukassa pihayi 150 Mamevāyaṃ maññamāno 142 Mā su nandi icchati maṃ 26 Mamesa sutano attho 268 Māssu kujjhi bhūmipati 234 Mayañca bhariyā nātikkamāma 370 Migarājā pure āsiṃ 248 Mayhaṃ gāmavaraṃ dehi 468 Migaṃ tipallatthamanekamāyaṃ 06 Malamajjakasamā rāja 530 Migānaṃ kotthuko anto 156
Thư Mục Câu Kệ Pāli
M Y Mittañca kayirātha Yattha verī nivasati 42, 276 suhaddayañca 488 Yatthālaso ca dakkho ca 238 Mittarūpena bahavo 372 Yattheko labhate babbu 56 Mittarūpenidhekacce 372 Yathanno puriso hoti 44 Mittaṃ sahāyañca karonti Yathā aggiva suriyo va 408 paṇḍitā 486 Yathā ahaṃ ito gantvā 450 Mittaṃ sahāyaṃ adhigamma Yathā ime vippavadanti yakkhā 418 paṇḍito 488 Yathā uggatapaṃ santaṃ 336 Mittāni ve yassa bhavanti santo 382 Yathā kusova sassova 408 Mittābhirādhī cirameva jīva 474 Yathā kesā ca massū ca 132 Mittāmaccaparibbūḷhaṃ 402 Yathā gilitvā baḷisaṃ 436 Mitte tasseva bhajati 438 Yathā cāpo ninnamati 266 Mitto mittassa pānīyaṃ 400 Yathā dadhiṃva khīraṃva 408 Mitto have sattapadena hoti 34 Yathā nadī ca pantho ca 26, 414 Mīyetha bhariyā vajato mamajja 274 Yathā naḷova velūva 410 Mīḷhena littā ruhirena makkhitā 236 Yathā paṃsumuṭṭhiṃ puriso 224 Muñcathetaṃ mahānāgaṃ 388 Yathāpi udakakumbho 210 Mutto ca bandhanā nāgo 388 Yathāpi kītā purisassupāhanā 112 Medhāvinampi hiṃsanti 332 Yathāpi te sāgaravārimajjhe 418 Moghañcassa hutaṃ hoti 428 Yathāpi dārako candaṃ 210 Moghā jāti ca vaṇṇo ca 218 Yathāpi bījaṃ aggismiṃ 364 Yathāpi rājā nandeyya 270 Y Yathā māṇavako panthe 144 Yakkhagaṇasevite Yathā yācitakaṃ yānaṃ 522 gandhamādane 484 Yathā vācā ca bhuñjassu 52 Yakkhohamasmi kalyāṇi 396 Yathā samaṃ maññamāno Yañca aññe na rakkhanti 04 pateyya 444 Yañca jaññā kule jātaṃ 224 Yathāsaraṇamādittaṃ 406 Yañca hetuṃ upādāya 416 Yathā sāradikaṃ bījaṃ 132 Yato ca kho paṇḍito āpadāsu 224 Yathetaṃ iti cīti ca 230 Yato ca kho bahutaraṃ 126 Yathodake āvile appasanne 84 Yato ca jāneyya alabbhaneyyo 224 Yathodake acche vippasanne 84 Yato maṃ saratī rājā 100 Yadā kacchapalomānaṃ 318 Yato yato garudhuraṃ 12 Yadā kadāci manujesu brahme 392 Yatova jāneyya pasādamattano 308 Yadā kākā ulūkā ca 320 Yato viluttā ca hatā ca gāvo 32 Yadā kuthaṅko sakuṇo 320 Yato sarāmi attānaṃ 306, 410 Yadā ca sarasampanno 194 Yattha posaṃ na jānanti 126, 166 Yadā tā passanti samekkhamānā 412 Yattha bījāni rūhanti 334 Yadā na passanti samekkhamānā 412
Thư Mục Câu Kệ Pāli
Y Y Yadā nisseṇimāruyha 318 Yassa ete tayo dhammā 24 Yadā parābhavo hoti 72, 268 Yassa kāyena vācāya 202, 340 Yadā pulasa pattānaṃ 320 Yassa gāme sakhā natthi 174 Yadā bimboṭṭhasampanno 320 Yassa cittaṃ ahāliddaṃ 184 Yadā makasadāṭhānaṃ 318 Yassa cete na vijjanti 106 Yadā matto ca ditto ca 154 Yassattā nālamekova 212 Yadā yadā yattha yadā 10 Yassatthā dūramāyanti 130 Yadā sasavisāṇānaṃ 318 Yassa divā ca ratto ca 130 Yadā sāmuddikaṃ nāvaṃ 320 Yassa devā pitaro ca sabbe 382 Yadā surāghaṭaṃ pītvā 320 Yassa bhariyā tulyavayā samaggā 382 Yadi me ajja pātarāsakāle 432 Yassa maṅgalā samūhatā 36 Yadi hessati dassāma 194 Yassa rājā bhūtapatī yasassī 384 Yadesamānā vicaranti loke 496 Yassa rukkhassa chāyāya 380, 518 Yadesamānā vicarimha 512 Yassa sammukhaciṇṇena 168 Yantaṃ vasantasamaye 176 Yassa sākhā palambanti 446 Yante pavikatthitaṃ pure 32 Yassāhi dhammaṃ manujo Yannu gijjho yojanasataṃ 72, 268 vijaññā 380 Yannu coraṃ gahessanti 172 Yassete caturo dhammā 24, 106 Yannu pubbe vikatthittho 358 Yasseva bhīto na dadāti Yannu samma ahaṃ 250 maccharī 376 Yamariyadhammena punanti Yaṃ annapānassa pure labhāma 186 vaddhā 384 Yaṃ ussukā saṅgharanti 148 Yamānayiṃ somanassaṃ 334 Yaṃ ekarājā paṭhaviṃ vijetvā 496 Yamuddhariṃ vahane Yaṃ eṇikūlasmiṃ janaṃ vuyhamānaṃ 468 gahītaṃ 278 Yametaṃ parisappasi 192 Yaṃ etā upasevanti 132 Yametaṃ vārijaṃ pupphaṃ 258 Yaṃ kiñci yiṭṭhaṃva hutaṃ va Yamhi jāte na passati 358 mayhaṃ 356 Yamhi saccañca dhammo ca 72 Yaṃ tvaṃ aṅkasmiṃ vaḍḍhesi 226 Yasassino uttamapuggalassa 190 Yaṃ tvaṃ apāyesi bahū Yasassīnaṃ kule jātaṃ 134 manusse 278 Yasaṃ laddhāna dummedho 50 Yaṃ tvaṃ sukhenābhisamekkhase Yasokaro puññakarohamasmi 392 maṃ 356 Yasmā ca panidhekacce 282 Yaṃ tveva jaññā sadiso mamanti 70 Yasmā dānaṃ nābhinandiṃ Yaṃ devasaṅghā vandanti 502 kadāci 360 Yaṃ na labbhā manussena 386 Yasmiñca jayamānasmiṃ 358 Yaṃ na sakkā pāletuṃ 404 Yasmiṃ mano nivisati 28, 448 Yaṃ nissitā jagatiruhaṃ Yassa etādisā assu 386 vihaṅgamā 16
Thư Mục Câu Kệ Pāli
Y Y Yaṃ nissitā jahati ruhaṃ Yāva so mattamaññāsi 126 vihaṅgamā 334 Yā sā ratī uttamā kāmabhoginaṃ 396 Yaṃ nu lomaṃ ahāresi 262 Ye kukkurā rājakulamhi vaddhā 10 Yaṃ no apucchittha tuvaṃ Ye kuḷirā samuddasmiṃ 134 bhadante 506 Ye keci atthi samaṇā pathavyā 510 Yaṃ passati na taṃ icchati 118 Ye kecime maccharino kadariyā 430 Yaṃ pucchito naṃ taṃ akkhā 96 Ye kecime suggatimāsasānā 430 Yaṃ brāhmaṇo avādesi 26 Ye kenaci vaṇṇeṇa 282 Yaṃ laddhaṃ tena tuṭṭhabbaṃ 56 Ye khattiyā se anisammakārino 308 Yaṃ labhati na tena tussati 120 Ye ca kāhanti ovādaṃ 90 Yaṃ vanejo vanejassa 158 Ye ca kho naṃ pasaṃsanti 144 Yaṃ ve disvā kaṇḍarī Ye ca kho paṭisaṅkhāya 224 kinnarānaṃ 196 Ye ca sīlena sampannā 180 Yaṃ satta vassāni Ye cāpi me sakuṇā atthi baddhā 512 mamānubandhi 508 Ye te bhavanti nāgā 456 Yaṃ supaṇṇo supaṇṇena 84 Ye dhammaṃ nappajānanti 294 Yaṃ hi kayirā taṃ hi vade 178, Yena eko ratho yāti 194 220, 240 Yena kāmaṃ paṇāmeti 64 Yaṃ hoti kiccaṃ anukampakena 486 Ye na kāhanti ovādaṃ 90 Yācako appiyo hoti 274 Yena kenaci vaṇṇena 380 Yācanaṃ rodanaṃ āhu 180 Yena jātena nandanti 358 Yā tiṃsati sāramayā anujjukā 264 Yena jātena nandissaṃ 334 Yā te sā bhariyā anariyarūpā 368 Yena bhattāni paccanti 334 Yā daḷiddī daḷiddassa 178 Yena bhuttena yāpenti 334 Yāni karoti puriso 106, 208 Yena mittena saṃsaggā 138 Yāni pure tvaṃ devi 166 Yena sattubilaṅgā ca 46 Yā mantanā araññasmiṃ 192 Yena siñcanti dukkhitaṃ 334 Yā mesā vyākāsi Yenābhibhūto kusalaṃ jahāti 358 pamuñcathetaṃ 466 Yenāsi kisiyā paṇḍu 134 Yāyaññamanusāsati 46 Ye paṇḍitā atthadassā bhavanti 352 Yāyevānusāsaniyā 234 Ye phalatthā sambhajanti 330 Yāva anussaraṃ kāme 420 Ye brāhmaṇassa samaṇassa 260 Yāvatā caturo dīpā 320 Ye brāhmaṇā vedagū Yāvatā candimasuriyā sabbadhamme 66 pariharanti 128 Yeme ahaṃ na jānāmi 274 Yāvatāsiṃsati poso 286 Ye vaddhamapacāyanti 16 Yāvadevassahu kiñci 186 Ye ve sakhīnaṃ sakhāro Yāva nupajjati buddho 194 bhavanti 328 Yāva yāva nighaṃsāma 148 Ye saññino tepi duggatā 54
Thư Mục Câu Kệ Pāli
Y Y Yesaṃ na kadāci bhūtapubbaṃ 432 Yo disvā bhikkhuṃ Yesaṃ rāgo ca doso ca 294 caraṇūpapannaṃ 256 Yesaṃ vo ediso dhammo 138, 144 Yo dukkhaphuṭṭhāya bhaveyya Yo attano dukkhamanānupuṭṭho 454 tāṇaṃ 42, 102 Yo atthakāmassa hitānukampino 18, Yodha uppatitaṃ atthaṃ 306 236 Yo dhammaladdhassa dadāti Yo appaduṭṭhassa narassa dānaṃ 316 dussati 224 Yo na hanti na ghāteti 378 Yo alīnena cittena 22 Yo nāvajānāti sahāyamatte 382 Yo indriyānaṃ kāmena 314 Yo nīliyaṃ maṇḍayati 198 Yo kopaneyye na karoti kopaṃ 352 Yo paresaṃ vacanāni 218 Yo ca appaṭivekkhitvā 434 Yo pahaṭṭhena cittena 22 Yo ca etāni ṭhānāni 424, 434 Yo pāṇabhūtāni aheṭhayaṃ Yo ca uppatitaṃ atthaṃ 196, caraṃ 318 246, 306, 372 Yo pubbe katakalyāṇo 36, Yo ca kāle mitaṃ bhāse 188 164, 286, 288 Yo ca dhammena carati 340 Yo pubbe karaṇīyāni 30 Yo ca vantakasāvassa 106 Yo maṃ pure paccudeti 288 Yo ca sīlañca paññañca 278 Yo mātaraṃ pitaraṃ vā vasiṭṭha 366 Yo cāpi sīte athavāpi uṇhe 244 Yo me hatthe ca pāde ca 172 Yo cidha kammaṃ kurute Yoyaṃ bhisāni khaṇati 258 pamāya 190 Yo yujjhamānānaṃ Yo ce yācanajīvāno 276 ayujjhamāno 464 Yo tassa dukkhajātassa 454 Yo ve anaṭṭhaṃ naṭṭhanti cāha 496 Yo taṃ viduggā narakā Yo ve uppatitaṃ atthaṃ 246 samuddhari 472 Yo ve kate paṭikate 198 Yo taṃ vissāsaye tāta 202 Yo ve kāle asampatte 188 Yo tindurukkhassa paro Yo ve dhammaṃ dhajaṃ katvā 52 pilakkhū 168 Yo ve mettena cittena 74 Yo te imaṃ visālakkhiṃ 358 Yo ve sabbasametānaṃ 136 Yo te puttake akhādi 344 Yo sabbalokassa nivātavutti 382 Yo te vissasate tāta 340 Yo sāhasena adhigamma bhoge 338 Yo te sakhā daddadaro Yo hare mattikaṃ thālaṃ 232 sādhurūpo 346 Yohu seṭṭho sahassassa 404 Yo te hatthe ca pāde ca 172 Yvāyaṃ sāḷiyachāpoti 224 Yo tvevayaṃ dakkhiṇassaṃ disāyaṃ 418 R Yo dandhakāle tarati 200 Rajjuvālambanī cesā 290 Yo dandhakāle dandheti 200 Raṭṭhesu giddhā rājāno 534
Thư Mục Câu Kệ Pāli
R V Rathakārova cammassa 422 Vaṇṇavā abhirūposi 378 Rājā apucchi vidhuraṃ 292 Vaṇṇārohena jātiyā 218 Rājā avoca vidhuraṃ 524 Vadhissāmi te laṭukike puttakāni 214 Rājā kāliṅgo cakkavattī 456 Vanaṃ yadaggi dahati 200 Rājā te bhattaṃ pāhesi 266 Vandāmi taṃ kuñjara ekacāriṃ 214 Rājā pasayha paṭhaviṃ vijetvā 420 Vandāmi taṃ kuñjara Rājaputta namo tyatthu 178 saṭṭhihāyanaṃ 214 Rājāyatanaṃ ucchupuṭaṃ 526 Vande te pāde ayirabrahme 484 Rājāvatā sūravatā ca attho 488 Vammikathūpasmiṃ kipillikāni 506 Rājā vilumpate raṭṭhaṃ 334 Varañca me haṃsa bhavaṃ Rājāhamasmi nara- dadeyya 328 pamadānamissaro 308 Varaṃ ce me ado sakka 350, Rājāhaṃ issaro tesaṃ 282 460, 462 Rudaṃ manuññaṃ Varaṃ varaṃ tvaṃ nihanaṃ ruciyā ca piṭṭhi 14 pure cari 146 Rummī rajojalladharo 502 Vasa devānubhāvena 520 Roditena have brahme 228 Vaseyyāma tavāgāre 448 Vassaṃva sare pāde 480 L Vassāni paññāsa samādhikāni 142 Lakkhī vata me udapādi ajja 258, Vācaṃ manañca paṇidhāya 478 sammā 398 Laṅghiṃ samuddaṃ pakkhandi 348 Vācāya sakhilo manoviduggo 248 Laddhāyaṃ yakkha tava Vācāva kira te āsi 36 niccabhikkhaṃ 268 Vāṇijakasamā rāja 526 Laddhā satasahassāni 348 Vāṇijā samitiṃ katvā 516 Lasī ca te nipphalitā 58 Vāti gandho timirānaṃ 216 Lahuñca vata khippañca 306 Vāti cāyaṃ tato gandho 184 Lābhā vata me anapparūpā 434 Vāmena bhikkhamādāya 534 Lābho alābho ayaso yaso ca 186 Vāyametheva puriso 22, Lābho siloko sakkāro 452 50, 470, 472 Littaṃ paramena tejasā 38 Vāridā purimā sākhā 518 Luddakā te mahārāja 530 Vāḷodakaṃ apparasaṃ nihīnaṃ 82 Luddo carī pāsahattho araññe 512 Vikantaṃ sūkaraṃ disvā 150 Lūkhāni tiṇabījāni 260 Vikkama re mahāmiga 216 Lohena ve haññati jātarūpaṃ 394 Vikkamāmi na pāremi 216 Vicarāma dāni girivaranadiyo 484 V Vicitravatthābharaṇā 516 Vaḍḍhatumeva nigrodho 226 Viceyyadānaṃ Vaṇṇagandharasūpeto 84 sugatappasatthaṃ 318
Thư Mục Câu Kệ Pāli
V S Vijjamānāsu maruvāsu 88 Sace ayaṃ bhūtadharaṃ Viditaṃ thusaṃ undurānaṃ 192 na sakko 212 Videsavāsaṃ vasato 166 Sace araññaṃ hitvāna 450 Vinīla duggaṃ bhajasi 68 Sace kho tvaṃ udayosi 398 Vibbhantacitto kupitindriyosi 272 Sace ca jaññā avisayhamattano 454 Virate methunā dhammā 524, Sace ca maṃ rakkhati devarājā 202 526, 528, 530 Sace tassa hetumha ubho gahītā 254 Virūpakkhehi me mettaṃ 94 Sace tuvaṃ yuddhabalo Vilumpateva puriso 116 adhamma 394 Vivattacchaddo nusi sabbadassī 274 Sace te ūnaṃ kāmehi 402 Vivaratha imāsaṃ dvāraṃ 162 Sace te dukkhaṃ uppajje 454 Vivādena kisā honti 270 Sace panādikeneva 134 Vivādo no samuppanno 270 Sacepi maṃ pihayasi 262 Vividhehi upāyehi 220 Sacepi santo vivadanti 172 Visaṃ mā patisevittho 452 Sacepi selasmiṃ vapeyya bījaṃ 160 Visaṃ yathā halāhalaṃ 402 Sace brāhmaṇa gacchasi 248 Vīmaṃsamāno isino bhisāni 498 Sace muñce pecca muñce 08 Vīsaṃ vā pañcavīsaṃ vā 198 Sace rode kisā assaṃ 210 Vutthaṃ me bhavanaṃ dibbaṃ 522 Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ 326 Vyākāsi āyuro pañhaṃ 272 Sace va tanujo poso 82 Vyākāsi pukkuso pañhaṃ 272 Sace vano hohiti āpadatthā 418 Saceva rāja vicikicchase tuvaṃ 474 S Sace hi tyāhaṃ dhanahetu gahito 508 Sakamittassa kammena 488 Sace hi saccaṃ bhaṇasi 312, 314 Sakaṃ niketaṃ atihīlayāno 506 Saccaṃ kira tvampi bhūripañño 380 Sakā raṭṭhā pabbājito 166 Saccaṃ kirevamāhaṃsu 30, Sakuṇādini lohitape 246 250, 468 Sakuṇo mayhako nāma 256 Saccaṃ kho vadesi māṇava 374 Sakkopi paṭinandittha 520 Saccaṃ tassa hutaṃ hoti 428 Sakyarūpaṃ pure santaṃ 422 Saññogasambhogavisesa- Sakhīnaṃ sājīvakaro 364 dassanaṃ 164 Saṅkappametaṃ paṭiladdha Saṭṭhi vassasahassāni 174 pāpaṃ 366 Saṭṭhivāhasahassānaṃ 460 Saṅkapparāgadhotena 124 Saṭhassa sāṭheyyamidaṃ Saṅketheva amittasmiṃ 72 sucintitaṃ 102 Saṅkeyya saṅkitabbāni 172, 292 Sataṃ sahassānaṃ Saṅkhittarūpena bhavaṃ dubbhāsitānaṃ 466 mamatthaṃ 212 Sattatantiṃ sumadhuraṃ 118 Saṅgāmāvacaro sūro 82 Satta me rohitā macchā 174
Thư Mục Câu Kệ Pāli
S S Sattavassā pabbajitā 260 Sabbehi kira ñātīhi 136 Sattāhamevāhaṃ pasannacitto 360 Sabbehi kiṃsuko diṭṭho 120 Saddahāmi mahārāja 88 Sabbo ca loko ekanto 436 Saddahāsi sigālassa 46 Sabbo jano hiṃsito piṅgalena 116 Saddhāya nikkhamma punaṃ Sabbo loko attamano ahosi 102 nivatto 362 Sabbo loko paracittena acitto 466 Santā dantā yeva paribbajanti 360 Sabbhireva samāsetha 86 Santi aññepi rukkhāse 292 Samaṇaṃ taṃ maññamāno 182 Santi aññepi sakuṇā 240 Samaṇe tuvaṃ brāhmaṇe Santi aññepi sasakā 384 addhike ca 362 Santi pakkhā apatanā 14 Samaṇe brāhmaṇe cāpi 424, 500 Santi rukkhā haritapattā 330 Samaṇe mayaṃ brāhmaṇe Sandiṭṭhikameva passatha 312 addhike ca 368 Sandhiṃ katvā amittena 72 Samatittikaṃ anavasesakaṃ 40 Sappaṃ pamokkhāmi Samantā parikariṃsu 516 na tāva kākaṃ 254 Samāgatā jānapadā 470 Sabbakāmadadaṃ kumbhaṃ 154 Samā gopanisādehi 528 Sabbaññū sabbavidū ca 458 Sampannaṃ sālikedāraṃ 476 Sabbattha katapuññassa 148 Sampassaṃ attani veraṃ 378 Sabbamidaṃ carimavataṃ 170 Sampesi kho maṃ vācāya 240 Sabbalokaviraddhosi 378 Sammukhā vā parokkhā vā 184 Sabbasaṃhārako natthi 44 Sammodamānā gacchanti 14 Sabbaṃ kireva pariniṭṭhitāni 164 Sarañca juhati poso 428 Sabbaṃ bhaṇḍaṃ samādāya 230 Sarabhaṃ giriduggasmiṃ 472 Sabbaṃ sutamadhīyetha 230 Sarabhā ca sarade kāle 294 Sabbā disā anuvisaṭohamasmi 394 Sarabhe ca gate disvā 294 Sabbāni etāni subhāsitāni 354 Sarabhesu manaṃ katvā 294 Sabbā parikkhatā pheggu 304 Sa rājā isinā satto 314 Sabbāmitte raṇaṃ katvā 82 Sarīradavyaṃ vaddhavyaṃ 92 Sabbāyasaṃ kūṭamatippamāṇaṃ 200 Sarīramajjhamhi ṭhitāti Sabbe apihitā dvārā 348 maññihaṃ 342 Sabbeva te dhammaguṇā 502 Savaṇena cekassa piyā bhavanti 448 Sabbeva me devasamā Savaṇena piyo mesi 448 samāgatā 286 Sasatthā tāta rājāno 452 Sabbe sattā sabbe pāṇā 94 Sasamuddapariyāyaṃ 170, 336 Sabbe samāgamma karoma Sahassakaṇḍaṃ satabheṇḍuṃ 132 nāvaṃ 418 Sahassavedopi na taṃ paṭicca 236, Sabbesaṃ sītibhūtānaṃ 492 490 Sabbesu kira bhūtesu 78 Saṃpesito ca raññā 458
Thư Mục Câu Kệ Pāli
S S Saṃvasantāpi vivasanti 450 Silesūpamā sikhiriva Saṃvāsena have sakka 228, 288 sabbabhakkhā 412 Saṃviggarūpo isinā viyākato 342 Sīlavanto na kubbanti 192 Saṃviggarūpo parisāya majjhe 274 Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ 36, 152, 186 Sākaṃ bhisaṃ madhuṃ 534 Sīlaṃ seyyo sutaṃ seyyo 218 Sā kātiyāni suṇisāya saddhiṃ 304 Sīhaṅgulī sīhanakho 86 Sāgarapariyantāya 456 Sīho ca sīhanādena 62 Sā ca chinnāva pagghari 516, 518 Sukassa bhāsamānassa 260 Sā tattha vittā sumanā patītā 356 Sukkacchavī vedhaverā 426 Sādhu kho paṇḍito nāma 40 Sukkhañca rukkhaṃ koḷāpaṃ 330 Sādhu khosi anuppatto 520 Sukkhañjalī paggahītā 372 Sādhu kho sippakaṃ nāma 44 Sukhakāme dukkhāpetvā 316 Sādhu jāgarataṃ sutto 294 Sukhannu khaṇḍaso chinnaṃ 416 Sādhu bhāsatayaṃ yakkho 400 Sukhassānantaraṃ dukkhaṃ 314 Sādhu sakkhi kataṃ hoti 328, 330 Sukhaṃ jīvitarūposi 104 Sādhu sambahulā ñātī 30, 514 Sukhaṃ jīvitarūposmi 104 Sādhu hoti tapo ciṇṇo 424 Sukhaṃ dukkhena Sādhūni ramaṇīyāni 200 paripācayanto 380 Sā nūna sā kapaṇikā 388 Sukhaṃ nirāsā supati 186 Sā nūnāhaṃ ito gantvā 304 Sukhā gharā vacchanakha 114 Sā nūnāhaṃ marissāmi 286 Sukhīhi eke na karonti pāpaṃ 380 Sāmaggimeva sikkhetha 448 Sukhumālarūpaṃ disvāna 532 Sā maṃ annena pānena 216 Sucittapattacchadana 246 Sā maṃ saṇhena mudunā 216 Succajaṃ vata naccaji 178 Sāmāpi kho candanalittagattā 208 Suṇantu me jānapadā 334 Sāyameke na dissanti 404 Suṇisā hi mayhaṃ vañjhā ahosi 302 Sāyaṃ samaññā idha m’ ajjapattā 76 Suṇoma dhammaṃ asataṃ Sālīna bhojanaṃ bhuñje 170 sataṃ ca 368 Sālīnaṃ odanaṃ bhuñje 200 Suṇomi tiṭṭhāmi vadehi brahme 390 Sāhaṃ ahiṃsāratinī 500 Suṇohi mayhaṃ vacanaṃ Sāhaṃ brāhmaṇa rājānaṃ 500 janinda 390 Sā hotu nāvā phalakūpapannā 356 Sutaṃ metaṃ mahābrahme 332 Sikkheyya sikkhitabbāni 44 Sutā hi mayhaṃ paramā Sigāla bāla dummedha 230 visuddhi 158 Sigālo mānatthaddhova 118 Sutitikkhaṃ araññamhi 340 Siṅgī migo āyatacakkhunetto 134, Sudassaṃ vajjaṃ aññesaṃ 230 254 Sudiṭṭharūpuggatapānuvattinā 342 Siṅgena nihanāhetaṃ 142 Sudukkaraṃ kammamakā 486 Sirī ca lakkhī ca tameva khattiya 308 Sunhāto suvilittosi 232
Thư Mục Câu Kệ Pāli
S S Subbhū subhā So nūna madhuraṃ ñāti 386 suppaṭimuttakambu 354 So nūnāhaṃ ito gantvā 304 Sumajjañca supāsañca 250 So passasanto mahatā Surakkhitaṃ meti kathannu phaṇena 254 vissase 342 So bajjhataṃ pāsasatehi chamhi 496 Surāmerayamadhukā ye janā So bāla mantaṃ kasirena paṭhamāsu no 400 laddhaṃ 444 Suvaṇṇamālaṃ So brahmagutto cirameva jīva 64 satapattaphullaṃ 354 So brāhmaṇo hotu avītarāgo 494 Suvassa ca varaṃ datvā 330, 332 Sobhati maccho gaṅgeyyo 96 Suvijānaṃ sigālānaṃ 448, So bhinnasīso 454, 470 ruhiramakkhitaṅgo 506 Suvositaṃ isinaṃ ekarattaṃ 498 So maṃ dahati rāgaggi 102 Susukhaṃ vata jīvanti 260 So māṇavo tassa pāvadi 374 Susukhaṃ vata jīvāmi 178 Sovaṇṇamayaṃ maṇimayaṃ 374, Susukhaṃ vata maṃ jīvantaṃ 44 384 Susū yathā sakkharadhotapāṇī 124 Sovaṇṇamayo pabhassaro 374 Sūciṃ kammāragāmasmiṃ 252 So vedajāto ajjhabhaviṃ amitte 134 Sūrena balavantena 490 Sohaṃ abbūḷhasallosmi 208, Sūro sūrena saṅgamma 108 230, 288, 374, 386 Seṇimokkho palābhena 220 Sohaṃ etādisiṃ disvā 522 Setāni himavato pabbatassa 484 Sohaṃ gantvā manussesu 522 Seno balasā patamāno 74 Sohaṃ catuppattamidaṃ Seyyaṃso seyyaso hoti 146 vihaṅgamaṃ 468 Seyyo amitto matiyā upeto 18 Sohaṃ janindena janamhi Seyyo amitto medhāvī 18 puṭṭho 442 Selaṃ sumaṭṭaṃ Sohaṃ tadeva punappunaṃ 296 naravīraniṭṭhitaṃ 284 Sohaṃ tamevānuvicintayanto 290 So karassu anubhāvaṃ 180, 378 Sohaṃ dassañca bhokkhañca 406 So kosiyo attamano udaggo 478 Sohaṃ nayena sampanno 74 So khattiyo hotu pasayhakārī 494 Sohaṃ nūna ito gantvā 174 So gāmaṇī hotu sahāyamajjhe 494 Sohaṃ sataṃ aññatarosmi So ghorarūpaṃ nirayaṃ upeti 236 haṃsa 328 Socayissati maṃ kantā 298 Sohaṃ sīlaṃ samādissaṃ 152 Socaṃ paṇḍu kiso hoti 212 Soḷasitthisahassāni 500 So tatto sosīno eko 38 Snehasaṅgathitā ganthā 350 So te karissāmi Svāgataṃ te mahārāja 520 yathānubhāvaṃ 168, 190 Svāyaṃ hāyati ceva 156 So te suva varaṃ dammi 328, 330 Svāssa gomayacuṇṇāni 220
Thư Mục Câu Kệ Pāli
H H Hatthapādaṃ yathā chinde 416 Haṃsi tvaṃ evamaññasi seyyo 46 Hatthāruhā aṇīkaṭṭhā 406 Haṃso palāsamavaca 226 Hatthigavāssā ca me bahū 296 Hitena tāsaṃ nandāmi 500 Hadayaṅgamaṃ kaṇṇasukhaṃ 512 Hiraññaṃ me suvaṇṇaṃ me 104 Hanti hatthehi pādehi 204 Hiri-ottappasampannā 04 Hantvā jhatvā vadhitvā ca 120 Hiriṃ tarantaṃ Handadāni vanaṃ tāṇaṃ 266 vijigucchamānaṃ 220 Haraṃ annañca pānañca 204 Hitvā gandhāravisayaṃ 282 Harīṭakaṃ āmalakaṃ 526 Hitvā gāmasahassāni 282 Haḷiddarāgaṃ kapicittaṃ 202, Hīnena brahmacariyena 318 340 Hoti sīlavataṃ attho 06 Haṃsā koñcā mayūrā ca 94 Honti hete mahārāja 168
--ooOoo--
Suttantapiṭake Khuddakanikāye
JĀTAKAPĀḶI I (Bổn Sanh I)
*****
SAÑÑĀNĀMĀNUKKAMANIKĀ – THƯ MỤC DANH TỪ RIÊNG
Trang Trang A U Akitti 460 Udaya 310, 396 Aggika 52 Udayā 398 Aggimālī 408 Uddālaka 490 Aṭṭhisena 274 Uddiyāna 518 Addhuvasīla 166 Upasāḷhaka 72 Adhamma (Devaputta) 392 Uposatha 408 Anuruddha 498 Uppalavaṇṇā 498 Anomadassī 296 Usīnara 424 Apetasattu 74 Appacintī 46 E Abbhantaraṃ (duma) 146 Ekarāja 164 Arindama 282 Eṇī (kūla) 278 Aruṇa 162 Alīnacitta 64 K Avāriyapitu 234 Kakaṇṭaka 74 Asitābhū 114 Kaccāni 302 Asita 316 Kajaṅgala 232 Assaka 98, 162 Kajaṅgalā 496 Kaṭāhaka 50 Ā Kaṇḍarī 196 Ānanda 254, 436, 498 Kaṇha 12, 350, 384, 386 Āsāvatī 238 Kaṇhadīpāyana 362 Kappa 280 I Karaṇḍu 284 Inda 200, Kalaṇḍuka 52 336, 408, 514, 520 Kaliṅga 162, 284, 346 Indasamānagotta 70 Kassapa 138, Illīsa 32 172, 200, 450, 460, 498
Thư Mục Danh Từ Riêng
K G Kaṃsa (rājā) 146 Gagga 64 Kākātī 184 Gaṅgamāla 310, 312 Kātiyāni 304 Gaṅgā 96, Kāraṇḍiya 212 134, 234, 278, Kālakaṇṇī 34, 244 318, 334, 378, 452 Kāliṅga 140, 456, 460 Gandhamādana 320, 484 Kāliṅga Bhāradvāja 456 Gandhāra 282, 284, 390 Kāsi 146, Gayā 428 158, 400, 494 Giridatta 82 Kāsirāja 172, 174, 388 Gumbiya 222 Kāḷa 06 Gotama 278, 532 Kāḷakaṇṇī 242 Kāḷabāhu 186 GH Kāḷī 242 Ghata 210, 384, 386 Kāḷudāyī 498 Kinnarā 196 C Kundalī 134 Caṇḍoraṇa 388 Kuru 142, 352 Candavatī 336 Kuruṅga 10, 96 Canda 484 Kuruya 108 Citta (latāvana) 238 Kusanāḷi 50 Cetiya (rājā) 312, 314 Kusamālī 408 Kekaka 108 CH Kebukā 184 Chatta 192 Kesava 200, 384, 386 Koṭisimbali 292 J Koṇḍañña 20, 138 Janaka 274 Komāyaputta 158, 160 Janasandha 128, 422 Koravya 524 Jīvaka 40 Kosala 64, Juṇha 39o 228, 248, 296 Kosiya (devarāja) 118, 122 T Kosiya (gahapati) 426, 430, 476 Takkasilā 110, 390 Kosiyā 52 Taccha 512, 516 Tacchaka 512, 516 KH Tamba 216 Kharādiyā 06 Tāvatiṃsa 520, 522 Khujjattarā 498 Tipallattha 06 Khuramālī 408 Timbaru (tittha) 428
Thư Mục Danh Từ Riêng
T P Tirīṭavaccha 128, 130 Pārāsariya 106, 208 Tuṇḍila 252, 464 Pārileyya 498 Pāvārika 196 D Piṅgala 116, 186, 344 Daddara 62, 76, 164 Piṅgalā 186 Dadhimālī 408 Piṅgiya 208 Dadhivāhana 84 Piṅgiyāni 196 Dabbasena 164 Puṇṇa 498 Darīmukha 238 Puṇṇikā 152 Dasaratha 128, 404 Poṭṭhapāda 92, 186 Daḷhadhamma 286 Dujjacca 166 B Dummukha 284 Baka 196, 278 Devala 316 Bahucintī 46 Doṇa 428 Bārāṇasī 04, 146, 154, 408 Bāveru 194 DH Bāhukā 428 Dhanapālī 40 Brahāchatta 192 Dhamma (Devaputta) 392 Brahmadatta 180, 196, Dhammapāla 214, 370 208, 236, 310
N BH Naggaji 284 Bhaggava 78, 286 Nanda 166 Bhaggavī 286 Nandaka 16 Bhaddaji 134 Nandana 330 Bharata 304, 404 Nandisena 162 Bharu 100 Nammadā 134 Bharukaccha 216, 408 Nārada 200, 314, 452, 522 Bhīmasena 32 Nigrodha 06, 364 Nimirājā 284 M Maghavā 162, 202 P Maṇḍavya 362 Pañcāla 180, 284 Mallika 62 Paṇāda 132 Mahinda 162 Paṇḍava 82 Mahilāmukha 10 Panthaka 40 Mahosadha 74, 88 Pāṭala 334 Mātali 14, 430, 520 Pāpaka 40 Migālopa 240
Thư Mục Danh Từ Riêng
M V Mitacintī 46 Vejja 166 Mittaka 18 Vetaraṇī 316, 474 Mittavinda 34 Vedabbha 20 Mittavindaka 226 Vedeha/Videha 68, Mithilaggaha/Mithilā 68, 74, 284, 74, 500, 520 434, 500, 520 Mudulakkhaṇa 28 Veḷuka 18 Munika 12 Moggallāna 498 S Molinī 356 Sakka 134, 160, 228, Y 256, 258, 288, 330, Yaññadatta 360 350, 430, 460, 462, 498, 520 Yavamajjhaka 46 Sañjaya 06 Yudhañjaya 402, 404 Sañjīvaka 60 Yudhiṭṭhila 292, 404, 524 Satadhamma 80 Sattuka 306 R Sabbadatta 404 Rādha 58, 92, 186 Sammillabhāsinī 184 Rāma 404, 406 Saṃvara 406, 408 Rāhu 318 Saviṭṭhakaṃ 96 Ruhaka 88 Sāketa 248 Rohiṇikā 18 Sākha 06, 364 Rohiṇī 18 Sātāgira 498 Rohiṇeyya 384 Sādhīna 520 Sāma 82 L Sāmā 70, 178 Lakkhaṇa 404 Sāriputta 436, 498 Lomasakassapa 336 Sālaka 122 Sāluka 150 V Siṅgila 180 Vacchanakha 114 Sirī 244 Vasiṭṭha 366 Siva 316 Vātagga 134 Sītā 404 Vātamiga 06 Sukhavacchaka 166 Vāsava 474, 520 Sujacca 166 Vidhura 292, 524, 526, 528 Sudāṭha 218 Vinīlaka 68 Sudhammā 502, 520 Vissasena 136 Supatta 154
Thư Mục Danh Từ Riêng
S S
Suppāraka 408 Setaketu 234
Suphassā 154 Senaka 250, 274
Subāhu 218, 346 Sepaṇṇi 10
Suruci 500 Serivā 02
Surundhana 400 Soṇa 64
Sulasā 306 Somadatta 100, 288
Susīma 70, 290
Suhanu 64 H
Seggu 102 Hārita 332
--ooOoo--
Suttantapiṭake Khuddakanikāye
JĀTAKAPĀḶI I (Bổn Sanh I)
*****
VISESAPADĀNUKKAMAṆIKĀ – THƯ MỤC TỪ ĐẶC BIỆT
Trang Trang A A Akataññussa 30, 346 Aṇuṃ 02, 434 Akilāsu 02 Aṇḍacchedā 528 Akilāsuno 02 Aṇḍajā 142, 336, 486 Akutūhalaṃ 38 Aṇḍajena 72 Akutobhayo 512 Aṇṇavaṃ 312 Akkhaṃ 38 Ataramānānaṃ 04 Akkhaṇavedhi 82 Atidhantaṃ 24 Akkhaparājito 222 Atipaṇḍito 40 Akkhāyino 188 Ativelabhāṇī 464 Akkhettabandhu 492 Atihīlayāno 506 Aghe 414, 502 Atullo 394 Aṅkitakaṇṇako 104 Attaṭṭhapaññā 330 Acchaṃ 516 Atthabyāpatti 316 Acchā 482 Atthasandassanī 284 Ajakāṇo 192 Atthassa dvārā 34 Ajagaraṃ 324 Atrajaṃ 214 Ajinasāṭiyā 56, 182 Atrajo 188, 388 Ajiyā 18 Atricchaṃ 42, 226, 348, 490 Aññadatthu 204 Adaṇḍāvacaraṃ 522 Aṭṭā 486, 488 Adaṇḍiyaṃ 434 Aṭṭālakoṭṭhakaṃ 396 Adejjhaṃ 248, 468 Aṭṭālo 318 Adejjho 162 Aṭṭhakhuraṃ 06 Addhike 390 Aṭṭhanakho 434 Adhicca 236, 382, 424 Aṭṭhittaco 134, 254 Adhurāyaṃ 462 Aḍḍhaṭṭhapādo 434 Anaṅgaṇaṃ/assa 54, 224, 258 Aḍḍharattāvapāyiṃ 06 Anaññaveyyā 398 Aṇīkaṭṭhā 406 Anadhivarā 456
Thư Mục Từ Đặc Biệt
A A Anapādāsu 422 Appodavaṇṇe 516 Anapekhavā 04 Appossukkassa 178 Anabbhito 210 Appossukko 12, 150, 252, Anariyarūpā 368 376, 378, 488, 5o4, 512 Anavassutā 356 Abbūḷhasallo 208, 230, Anasitvāna 532 288, 374, 386 Anantapāyī sakuṇo 156 Abbhidā 18, 98, 154 Anādānassa 534 Abyatho 316 Anādānaṃ 192 Abhijīhanāya 380 Anādāno 518 Abhijjamāne 132 Anāmataṃ 72 Abhiṇhadassanā 12 Anāmayā 242 Abhinibbutattā 142, 164 Aniggahāsu 196 Abhisāriyā 198 Anindho 360 Abhisecanaṃ 136 Anisammakārino 308 Abhūmiṃ 68, 248 Anisammakārī 188, 206, 382 Amattaññū 126 Anītihaṃ 50 Amamassa 534 Anuciṇṇā 482 Amamo 492 Anutthunaṃ 190 Amittahatthatthagato 18 Anuppadānena 224 Ambaṭṭhakulassa 298 Anubbatā 382 Ayira 484, 488 Anubrūhayaṃ 26 Ariyavuttine 364 Anuvidhiyyato 276 Ariyena vedena 246 Anuvisaṭo 394 Alaṃ 52, 116, 232, 310 Anuvuttho 70 Alakkamālī 496 Anusatthāraṃ 424 Alakkhikā 148, 242 Antimagandhinī 362 Alabbhaneyyo 224 Antimagandhino 362 Alikaṃ 44, 222, Andhabhūtā 26 312, 442, 444 Annabhaccā 140 Alikavādinaṃ 62 Apaṇṇakaṃ 02 Alīnacittaṃ 472 Apatanā 14 Alīnatā 34 Aparāyinī 286 Alīnamanaso 22 Aparināyako 112 Allapiṅkaṃ 288 Apassito 76, 358 Avajīyati 28 Apākacandanaṃ 32 Avañcanā 14 Apātubhā 426 Avabhottuṃ 248 Apunappunaṃ 60 Avaṃsiro 16, 394 Appacintī 46 Avisaṃvādakassa 382
Thư Mục Từ Đặc Biệt
A Ā Avyaggatā 162 Ālokasandhiṃ 496 Avyāyataṃ 58 Āvaṭṭanī 132 Avhayāno 464 Āmantanīyo 532 Avhāyikā 234 Āvāsu 412 Asaṃ 66 Āveṇikaṃ 522 Asantasanto 392 Āvedhaṃ 124 Asanthutaṃ 178, 230 Āvellitasiṅgiko 432 Asamudānitaṃ 422 Āsajja 82, 110, 190 Asamekkhitakammantaṃ 62 Āsasānā 430 Asayhasāhinaṃ 162 Āsasāno 356 Asā 26 Āsāvatī 238 Asicammaṃ 426, 528 Asurādhipo 408 I Asmā 278 Iṅgha 96, 116, 272, 516 Asmāka-orasaṃ 248 Iṇaṃ 424, 476 Assakaṇṇa 98 Iṇadānaṃ 476, 478 Assatarassa 46 Iṇamokkho 476, 478 Assavā 390 Ittaravāso 400 Ahantāraṃ 224 Itthiyānaṃ 412 Ahahā 310 Itthī parināyikā 06 Ahāliddaṃ 184 Indaṃ 408 Ahi 96 Indagopakasaṃchannā 468 Ahiṃsā 72, 378, 500 Indasamānagottaṃ 70 Aḷārakkhī 28 Issukī 242 Isso 446 Ā Ākārakena 22 Ī Āgamabalasā 458 Īsāmukhena 14 Ācāmakuṇḍakaṃ 126 Ājaññā 68 U Āpāsu 130, 162 Ukkā 486 Āposijaṃ 490 Ukkiṇṇantaraparikhaṃ 396 Āmisacakkhunā 514 Ugghaṭṭapādaṃ 356 Āmuttamaṇikuṇḍalā 516 Uggaputta 432 Āyatacakkhunetto 134, 254 Ucchaṅge 28 Ārataṃ 534 Ucchupuṭaṃ 526 Ārāmakarāsu 196 Ujjubhūtā 162 Ārogyaṃ 34, 176, 344 Uṇṇanābhi 96 Ālupāni 366 Uttamaṅgaruhā 04
Thư Mục Từ Đặc Biệt
U E Uda 356 Eḷagalāgumbe 230 Udaṅgaṇe 02 Eḷamūgaṃ 274 Udañcanī 44 Eḷamūgo 18, 362 Udapānaṃ 138 Eḷikiyā 322 Udapāne 230 Udukkhalaṃ 152 O Udumbarā 158 Okaṃ 304 Udumbarena 328 Oḍḍitaṃ 158, 372 Udumbaro 98, 196 Odhikāni 286, 430 Udditabhatto 138 Opattaṃ 330 Uddhaggarājī 512 Ovajjamāno 18, 236, 242 Uddhaṭabhattaṃ 298 Osadhi 478 Uddhapādo 16, 394 Osadhiyo 524 Uddhātuṃ 196 Ohacca 226 Undurānaṃ 192 Ohārinaṃ 94 Upakūlito 40 Upakūsito 92 K Upakhandhamhā 446 Kakaṇṭako 74 Upayācito 20 Kakaṇṭo 58 Upāhanāhi 356 Kakkāruṃ 182, 184 Uposathaṃ 160, 502 Kaṅgu 44 Uppātā 36 Kaṭaggaho 502 Ubbhataṃ 22 Kaṭṭhaṅgarukkhesu 98 Ubhayo 396 Kaḍḍhanaṃ 364 Ummī 244 Kaṇaveresu 176 Urasī (putto) 218, 220 Kaṇaṃ pūvaṃ 44 Kaṇikārā 388 Ū Kaṇṭakavāco 242 Ūhantaṃ 78 Kaṇḍinaṃ 06 Kaṇhasappa 32, 224, 248, E 254, 274, 414, 444 Ekacciyā 30, 468 Kattaṃ 390 Ekatthambhaṃ (pāsādaṃ) 414 Kadariyaṃ 62 Ekāsī 426, 428 Kadare 92 Etto 240, Kannappakannaṃ 412 242, 324, 464 Kapicittaṃ 202, 340 Erakavātayuttā 356 Kapitthanā 158 Esāno 222 Kapotakassa 18 Esikāni 82 Kabaḷaṃ 12, 388
Thư Mục Từ Đặc Biệt
K K Kamaṇḍalu 78, 526 Kīḷaneyyā 498 Kambale 518 Kukkuṭapothinī 246 Kambugīvo 406 Kukkurā 10 Kambojakā 412 Kukkure 12 Kammāragāmasmiṃ 250, 252 Kukkulānugatā 310 Kammunā 240, Kuñjariṃ 414 260, 372, 378 Kuṭajā 388 Karavarā 388 Kuṭhārihattho 446 Kalambāni 366, 532 Kuṭhārīhi 518 Kaliṃ 58 Kuṇī 32 Kavacaṃ 388 Kuttiyo 518 Kasiṇā 398 Kudācanaṃ 12, 228, Kasimā 494 308, 326, 500 Kassapā 138 Kuntini 198 Kaḷāya 78 Kumudinī 318 Kaṃsathālaṃ 232 Kumbhīlakā 514 Kaṃsamallaka 166 Kummāsapiṇḍiyā 296 Kaṃso 32 Kummāse 516 kākanīḷasmiṃ 140 Kuraro 486 Kākoḷā 238 Kuruṅgo 96 Kicchā 70, 422 Kuruvinda 388 Kāpurisena 70 Kulalā 102 Kāpurisehi 372 Kulāvakā 14 Kāmakāminī 196 Kuliṅgo 464 Kāmaduhā 356 Kulyāhi 382 Kārusu 88 Kullaṃ 412 Kālakaṇṇiṃ 34 Kusamuddo 216 Kālikaṃ 290 Kuḷalā 186 Kālo 72, 120, 230, 286, 290 Kuḷuṅko 320 Kāsaṃ 482 Kūṭavedī 422 Kikiṃ 76 Kūṭaṃ 102 Kiccha 314 Kūṭāni 528 Kibbisakārakaṃ 172 Kelāyito 438 Kibbise 198 Kevalī 490, 492 Kimpakkaṃ 34 Kokilā 188, 318 Kimpurisaṃ 480 Koṭisimbaliṃ 476 Kilomaṃ 174 Kotthu 190 Kisiyā 134 Kodaṇḍakena 506 Kiṃkiṇikāyo 524 Komārapatī 88
Thư Mục Từ Đặc Biệt
K G Komārikā 246 Girikandarāyaṃ 212 Koliniyā 382 Girigabbhare 306 Koleyyakā 10 Gottaṃ 506 Kosiyāyane 58 Gopanisādehi 528 Kosiyo 108, 136 Gopāṇasībhoggasamaṃ 290 Koḷāpe 330 Kyāhaṃ 226 GH Ghatāsanaṃ 414 KH Ghanaghātimaṃ 250 Khañjā 32 Ghammani 278, 460 Khajjataṃ 78 Gharakaṃ 122 Khaṇḍaso 414 Ghāsaṃ 60, 222 Khattiyā 218, 308, 444, 492 Ghuṇo 304 Kharadhotaṃ 250 Kharassaraṃ 32 C Kharājinā 234, 490 Cakkavāka 338, 378 Khāṇughātasamā 526 Caṇḍālapukkusā 218, 444, 492 Khāribhāro 182 Catuppattaṃ 468 Khuranāsikā 408 Catumaṭṭassa 84 Khurappāṇissa 248 Caturo dhammā 24, 106 Khurappe 134 Catussadaṃ 494 Khurappo 508 Candanasāralitte 208 Camū 64 G Caraṇaṃ 236, 490, 506 Gatasattaṃ 206 Calakkakuṃ 284, 504 Gadrabho 46, 86, 230, 320 Cāturantāya 134 Gayhakanīyamānaṃ 278 Cito 316 Galavinītena 364 Cittakathiṃ 334 Gavāssaṃ 420, 460 Cittalatāvane 238 Gahanaṃ 56, 182 Cittavasānuvattī 112 Gāmaṇī 04, 494 Cirasanthutaṃ 34, 230 Gāmaṇiṃ 516 Cundo (dantasitthi) 354 Gāmantikāni 68 Cecco 314 Gāmavarāni 354, 390 Ceṭo 320 Gāḷhavedhinaṃ 06 Cetako 276 Gijjhapantho 324 Gijjho 72, 268, 324 CH Giddhigato 504 Chakaṇahāritā 286 Gini 358 Chamāssasanto 06
Thư Mục Từ Đặc Biệt
CH ṬH Chamhi 496 Ṭhitamariyavatti 308 Chavaṃ 88, 248 Chādiyā 516 T Takkaḷā 366 J Takkaḷāni 532 Jagghitāye 232 Takkikā 02 Jaṅgalā 378 Tacasārasamappitā 224 Jaccā 290, 382 Taṇḍulanāḷikā 04 Janādhipa 04, 140, Tadūpikā 98 308, 364, 454, 526 Tambacūḷa 246 Janittaṃ 78, 80 Tambalohavilīnaṃ 402 Janinda 76, 78, 82, Tayo dhammā 24 164, 194, 250, 290, Taraṇīye 200 352, 390, 432, 466, 470, 472 Taramānarūpo 346, 384 Janindaseṭṭha 520 Taresino 234 Japaṃ 442 Tavetasaṃsī 302 Jappena 190, 224 Tasitaṃ 356 Jambu 318 Tāyitā 42, 102 Jambuka 190, 230, 232 Tārakā 20 Jambūhi 98, 196 Tālissatagarabhojane 482 Jammaṃ 78, Tālu 532 88, 186, 364, 444 Tiṇaparighāsaṃ 126 Jammiṃ 18, 152 Tittā 420 Jammo 86, 122 Titti 128, 420 Jalābuja 72 Tindukaṃ 78 Jātaveda 14, 58, Tipukaṇṇaviddho 496 166, 220 Tipusīsaṃ 126 Jātu 26, 36, 470 Tibbakāmasamiddhisu 522 Jāraṃ 184 Timirānaṃ 216 Jigiṃsaṃ 212 Timissikāyaṃ 390 Jimhaṃ 190 Tirīṭino 188 Jīno 206, 316, 464 Tilodano 302 Jīvakaṃ 40 Tuṭṭhabbaṃ 56 Jīvagāhaṃ 64, 508 Tuttehi 496 Juṇhe 08 Turitābhinipātinaṃ 62 Jutindharā 136 Tulyavayā 382 Tulyā 164 Ñ Tūṇiṃ 146 Ñātisaṅghapurakkhataṃ 06 Tedaṇḍiko 128
Thư Mục Từ Đặc Biệt
T D Teladhote 134 Disodisaṃ 146, 314, 328, 514 Toraṇagge 74 Dīpaṃ 174, 380 Tyajja 304 Dukkhābhituṇṇo 504 Tyāssūni 414 Dukhasampareto 130 Tyāhaṃ 04, 356, 508 Dutīyatā 212 Duppasahā 514 TH Dibbidu 414 Thusaṃ 192 Dubhayaṃ 308 Dumukkharūpā 234 D Durannayo 376 Dakkhiyaṃ 24 Dūtavippahitāni 286 Dakkheyyaṃ 316 Dūbhakaṃ 34, 226 Daṇḍadhāro 308 Dūbhi 42 Daṇḍiyaṃ 434 Dūrepātī 82 Dattupaññattaṃ 510 Deṇḍimaṃ 32 Daddabhaṃ 180 Devadūtā 04 Daddaraṃ 62, 76, 346 Devadhammā 04 Dadhivārakaṃ 174 Devo (rājā) 04 Damo 72, 162, 294 Desso 126 Dayitabbaṃ 184 Dohaḷinī 146, 154 Daraṃ 208, 228, 288, 374, 386 DH Dariyā 148, 212 Dhaṅka 338, 378 Davappaluddho 242 Dhajālū 132 Daḷhappamāṇaṃ 302 Dhaññāpaṇaṃ 222 Dāṭhāvudho 504, 512 Dhanimā 494 Dāṭhinī 64 Dhanuggaho 82 Dāṭhino 148 Dhanuhatthakalāpehi 78 Dāyasmiṃ 248 Dhantena 24 Dāsyāhaṃ 298 Dhame 24 Dicchanti 376 Dhammagū 354 Dijasaṅghā 256 Dhammapūjāya 354 Diṭṭhapado 212 Dhammavaro 302 Dittarūpaṃ 244 Dhammavidū 354 Ditto 154, 240, 324 Dhammo 72, 302 Disataṃ 234, Dhikkitā 06 448, 518, 522 Dhuttī 44 Disampati 188, 206, 312, Dhuraṃ 76 382, 414, 474, 520 Dhūmaketu 360
Thư Mục Từ Đặc Biệt
DH N Dhūmanettaṃ 526 Nirabbudānaṃ 278 Dhonasākho 208 Nilañchakā 528 Nillobhapāpo 492 N Nivatthakojo 488 Nakkhattaṃ parimānentaṃ 20 Nisitāhi 518 Nakkhattayogaṃ 442 Nissayasampanno 64 Naṭā 498 Nisseṇi 318 Nantakavāsinī 166 Nihato 18, 182, 188, 224 Nadīriva 412 Nihīnajacco 82 Narapamadānaṃ 308 Nīliyaṃ 198 Naraviriyaseṭṭha 520 Nīvāraṃ 200, 532 Nahāpitakumbhakārabhāvaṃ 310 Nunno 282 Naḷena 08 Nūpā 522 Nāgadantaṃ 354 Nekatikaṃ 364 Nāgo 12, 132, Nekatikā 426 326, 388, 456, 498 Nettiṃsavaradhārihi 78 Nātidhame 24 Nettiṃso 402 Nānādumavasanāyo 484 Nette 190 Nāvajīyati 28 Nikaṭṭhe 188, 306 P Nikaṇṇikā 192 Pakkā 158, 188 Nikatyā 16, 104, 184 Pakkhandinā 66 Niketaṃ 506, 512 Pagabbhā 26 Niketave 248 Pagabbhena 66 Niketahato 80 Paṅkadantā 234, 424, 490, 526 Nikkhaṃ 522 Pacārā 522 Nikkhantabhikkhaṃ 528 Paccagghaṃ 154 Nigūḷho 52 Paccatthikā 224 Niggāhakasamā 526 Paccoḍḍitaṃ 102 Niccayatto 414 Pajātā 382 Nijjhapayaṃ 396 Pajjaṃ 192 Niddaro 220 Pajjunna 30 Niddhāpitaṃ 186 Pajjunnanātha 466 Nibbhoge 210 Pañcamiyasmiṃ 48 Nimineyya 178, 230 Paṭikate 198 Niminni 230 Paṭikibbise 198 Niyāmataṃ 02 Paṭivijjhiyāna 418 Niyyamo 100 Paṭisanthāravuttinaṃ 06 Niraṃkatvā 80, 250, 314, 490 Paṭisedhitāro 88
Thư Mục Từ Đặc Biệt
P P Paṭhavippabhāso 66 Pavane 102 Paṇiyāni 526 Pavāsā 90 Paṇṇakuṭiṃ 70 Pavikatthitaṃ 32 Patimānentaṃ 20 Pavuttaṃ 236, 438 Pattayāna 158, 240, 328 Paveṇiyā 224 Pattikārikā 406 Pavellamānā 290 Patthayāno 40, 272, 390 Pasakkhitā 530 Patthodano 426 Pasadā 94 Pathabyā 200, 214, Pasāriyaṃ 532 242, 420, 510 Pasāsanito 282 Padaviññāṇaṃ 180 Pasibbake 524 Panaṭṭhaṃ 492 Pahūtaso 324 Panasehi 98, 196 Paḷāsī 242 Panthakaṃ 40 Paḷighaṃ 82 Pantho 26, 414 Paṃsupisācakā 202 Papā 26, 414 Pākāraparikkhepaṃ 460 Papīḷitā 112 Pācanehi 496 Pabbatūpatthare 90 Pāṭirūpā 394 Pabbedho 132 Pāṭihāriyapakkhaṃ 502 Parapattiyā 180 Pāṭiyāni 518 Parapessiyā 298 Pāṭhīnaṃ 378 Paramena 38 Pātarāse 466 Parāyaṇaṃ 380 Pātiyā 354 Parikantaṃ 422 Pātiyo 22 Parikkhavā 190 Pātheyyaṃ 240 Pariccajja 218, 314 Pānāgāraṃ 26, 414 Pariṇāyaka 514 Pāpadhuttaka 38 Paritāyamāno 254, 488 Pāpiyo 06, 78, Paripanthe 178 266, 316, 492 Pariplavantaṃ 324 Pāpuraṇaṃ 318 Paribbūḷhaṃ 402, 408 Pābhatena 02 Pariyāyo/aṃ 228, 450 Pāvāro 318 Parisaṅkupatho 324 Pāvusaṃ 378 Parisumbha 274 Pāsahattho 512 Parihārako 276, 282 Pāḷibhaddakā 442 Parosahassaṃ 40, 390 Piñchāni 232 Palāsāni 216 Piṭṭhimaddena 232 Palitaṃ 290 Piṭṭhimaṃsiko 422 Palipo 236 Pitucchayaṃ 426
Thư Mục Từ Đặc Biệt
P PH Pipphali 182, 256 Phāsukā 58 Pilakkhadumbarāni 292 Phītāni 282 Pilakkhū 168 Pisācā 64, 262 B Piḷakā 32 Badarāni 526 Pīṭhasappiṃ 196 Baddhavasānugassa 196 Pukkusā 218, 444, 492 Babbu 56 Pucimanda 84, 442 Babbukā bilaṃ 56 Puññalakkhaṇā 148 Balasā 74, 278 Puṭakammassa 144 Bahucintī 46 Puṭaṃ 144 Bahūtaṃ 302 Puṇṇakaṃsaṃ 396 Baḷisaṃ 428, 436 Puṇṇamāsiyā 252 Baḷisāni 250 Puṇṇāya 252, 306 Bāḷisena 248 Puthuso 414 Bālyaṃ 250 Punaṃ 60, 362 Bālyā 466 Punabbhavāya 304 Bāveruṃ 194 Pubbācariyavaco 140 Bāhiyā 44 Purāṇakakkaro 98 Bidalasūpiyo 516 Pulasapattānaṃ 320 Bindussaro 156 Pūtisarā 32 Bimboṭṭhasampanno 320 Pūtilomo 62 Bilarā 360 Pūrahattho 138 Biḷāliyo 366 Pekhuṇāni 14 Biḷālī 532 Pecca 08, 146, 256 Bīraṇatthambhakasmiṃ 100 Pettikaṃ 152, 304 Bubhukkhito 62 Pettike 74 Bodhiyā 66 Pettiko 86 Bondi 98 Pettipitāmahānaṃ 70 Brahantaṃ 30, 292 Pesse 500 Brahā 168, 190 Potthakaṃ 464 Brahmavaṇṇaṃ 64 Pottho 154 Brahme 136, 212, 228, Posathaṃ 504, 506, 508 274, 288, 302, 390, Posathiko 504, 506 392, 442, 450, 476, 498, 506 Brāhmaṇā 66, 218, 426, 444, PH 492, 524, 534 Phalāsā 04 Phalitaṃ 330 BH Phalimā 328 Bhakuṭiṃ 186
Thư Mục Từ Đặc Biệt
BH M Bhakkhitaṃ 34 Macchuddānaṃ 150 Bhaccā 140, 490 Mañjukā 136, 246 Bhaññaṃ 276 Mañjubhāṇino 194 Bhaṇḍu 166 Maṇḍale 82 Bhatikāya 424 Maṇḍūkiyo 32 Bhattavetanaṃ 406 Matamatameva 176 Bhaddikā 22 Mativippahīno 18 Bharukacchā 216, 408 Mattikathūpasmiṃ 208 Bharurājā 100 Manamhi 40 Bhavittaṃ 78, 80 Manaṃ 294, 452, 518 Bhastaṃ 250, 274 Manuññaṃ 12, 496, 502 Bhāgineyyo 06 Manussakappā 278 Bhānumatā 316 Manussapheggu 372 Bhisasāmā 388 Manussavassitaṃ 448, 454, 470 Bhisaṃ 534 Manoviduggo 248 Bhisāni 258, 494, 498 Mantābhijappena 442 Bhīmaseno 358 Mandālakehi 522 Bhummā 394 Mantena 190, 224 Bhusaṃ 12, 54, 150, Mammāni 226 282, 306, 350, 454 Mammiva 378 Bhusā 332, 350 Mayhako (sakuṇo) 256 Bhusāmiva 150 Marissaṃ 228, 288, 482 Bhūtadharaṃ 212 Maruvāsu 88 Bhūtapatiṃ 498 Malamajjakasamā 530 Bhūtādhipatī 498 Mahattapattaṃ 310 Bhūnahatā 214 Mahatthiyaṃ 282 Bhūmyā 60, 190, 288 Mahānasāya 466 Bhedāsaṅkī 218 Mahānase 154 Bhokkhaṃ 406 Mahāvahe 428 Bhojjo 10 Mahodikaṃ 304 Mātaṅgo 288 M Mātālayaṃ 68 Makarehi 216 Mālāhāri 374 Makasaṃ 18 Māluto 08 Makkhī 242 Māsu 26 Maṅgaladosavītivatto 36 Migamātukā 38 Macchagumbaṃ 84 Migaviriyaseṭṭha 488 Maccharī 242, 376, 430 Migādhamā 202, 238 Macchī 14 Migādhibhū 76
Thư Mục Từ Đặc Biệt
M R Mitaṃ 188, 452 Rakkhasānaṃ 200 Mitacintī 46 Rakkhasīnaṃ 54 Mittako 18 Rajareṇūhi 526 Mittadubbho 380, 518 Rajojalladharo 502 Mithubhedaṃ 426 Raṭṭhavaḍḍhana 296, 450, 454 Milācā 486 Ratyā vivasane 462 Mīḷhena 108, 236 Rathikā 406 Mukhāyāmaṃ 326 Rathesabha 130, 180, 188, Muñja 378 198, 234, 240, 402, 450, 468 Mudiṅgā 430 Rahadaṃ 252 Mudhā 246 Rājāyatanaṃ 526 Murajāḷambarāni 430 Rājisi 520 Musaluttaraṃ 150 Rāhumukhā 506 Muhuttanakkhattapathesu 494 Rukkhāse 292 Meṇḍavaro 182 Rucāyaṃ 50 Meṇḍo 432 Ruppanaṃ 282 Medhāvī 02, 18, 332, Rummī 502 404, 438, 462 Ruhaṃghaso 322 Moracchāpo 156 Re 38, 216 Morarājā 508 Romaka 142 Morassa 194 Rohiṇīnaṃ 130, 182, 276 Morādhipatiṃ 512 Rohitaṃ 378 Morūpasevinā 124 Rohitā (macchā) 174
Y L Yakkho 274, 396, 400, 498 Lakkhī 244, 258, 308, 478 Yaññaṃ 130, 336 Laṅghipitāmahā 140, 232 Yaññatantraṃ 424 Laṭukike 214 Yañño 20, 376 Laṭṭhiyā 124 Yathodhiṃ 256 Laṭṭhihato 496 Yavodanena 380 Lāpaṃ 74 Yācanajīvāno 276 Lāpūni 32 Yādisakīdisaṃ 44 Leṇaṃ 252, 416, 512 Yuvino 452 Lokāmisaṃ 112 Yūthapatiṃ 214 Loṇiyateliyaṃ 378 Yūpo/aṃ 132, 490 Lomasā 488 Yogakkhemassa 22, 64 Lolo 112, 128, 140 Yogakkhemo/ā 138, 448 Lohitape 246
Thư Mục Từ Đặc Biệt
V V Vakā 32 Vārija (kumbhīla) 196 Vakkaṅga 142, 328 Vārichanna 486 Vakkaṅgā 16, 334 Vārisayo 134, 254 Vaṅkadaṇḍaṃ 526 Vāruṇiṃ 20 Vaṅkātivaṅkinaṃ 06 Vāsava 194, 230, Vaṭumaṃ 296 288, 430, 460 Vaṭṭanaṃ 232 Vāsavaṃ 258, 498 Vaṇibbake 274, 368, 500 Vāsavo 276, 474, 520 Vaṇṇupathe 02 Vāḷodakaṃ 82 Vattāni 310 Vikaṇṇakena 112 Vaddhā 10, 384, 394 Vikatthamānā 496 Vaddhānaṃ 324 Vikkantacārinī 286 Vanathaṃ 190 Vighāṭitaṃ 98 Vanatimiramattakkhi 480 Vicchikā 96 Vanabhūtāni 166 Vijjāmayaṃ 128 Vanaspati 416 Vitihāraṃ 434 Vanaspatiṃ 30, 292 Vitunnaṃ 284 Vammikaṃ 182 Viddesanā 274 Vammino 518 Vipakkabrahmacariyo 04 Varaṇakaṭṭhabhañjo 30 Vipaccaṇīko 396 Varākiyā 480, 484 Viplāvitaṃ 30, 468 Valajaṃ 378 Vipariyāso 32 Valīmukho 128 Vibhiṃsakā 202 Vasā 56 Vibhedako 242 Vasūpanītā 368 Vibhedikā 26 Vassitaṃ 448, 454, 470 Viyāyataṃ 284 Vaḷavā 10 Viyūḷhe 134 Vaṃsakānane 372 Viriyabalūpapanno 02 Vākyaṃ 240, 324, 348 Vilīnaṃ 402 Vājapeyyaṃ 336 Viluttā 32 Vāṇijā 90, 126, Vilumpamānānaṃ 326 408, 418, 516 Vilūnaṃ 232 Vāṇijo 02 Vivattacchaddo 274, 472 Vātajāni 08 Vivanaṃ 104, 532 Vātasikhā 324 Vivanasmi 130, 474 Vāmūruṃ 158 Vivaradassino 30, 346 Vāyasassa 194 Vivasane 462 Vāyaso 60, 140, 156, 232 Visadagāminī 226 Vārattikaṃ 216 Vissaṭṭhadhanuno 282
Thư Mục Từ Đặc Biệt
V S Vihaṅgamo 126, 486 Saccanikkamo 166, 394 Vihaññaṃ 32 Saccupasaṃhitaṃ 314 Vītaṃ (mataṃ) 184 Saññamantassa 194 Vuddhānumataṃ 34 Saṭṭhihāyanaṃ 214 Vegasā 216, 270 Saṭho 242 Vetanaṃ 234 Saṇḍāsena 198 Vedaṃ 134 Saṇhavāco 244, 398 Vedagū 66, 278 Satapatto 96 Vedajāto 134 Satapadī 96 Vedabbhaṃ 20 Sataporisaṃ 182 Vedā 218, 236, 490 Satabheṇḍuṃ 132 Vedehaṃ 68, 74, 500, 520 Satti 402 Vedhaverā 426 Sattu 512 Veyyagghiyā 514 Sattubhastaṃ 274 Veyyañjanikavaco 458 Sattusambādhā 196, 246, 306, 372 Veyyañjanikā 458 Satto (isinā) 314 Verambānaṃ 324 Sadatthuto (sadā-thuto) 392 Velā 26, 414 Saddahāno 508 Vessapathesu 528 Saddhammassa niyāmataṃ 02 Vessā 218, 444, 492 Sanantano 228, 324, 392 Vyagghā 138, 238 Santarabāhiraṃ 04 Santaramāno 206 S Santisoraccasamādhisaṇṭhitā 308 Sakiyā 368 Sandanaṃ 394 Sakuṇikā 514 Sandānakhādinā 66 Sakkharadhotapāṇī 124 Sandhamaṃ 02 Sakyarūpaṃ 422 Sapariggahā 534 Sakhāro 328, 486 Sabbakāmadadaṃ 154 Sakhilo 244, 248, 398 Sabbaghaso 26 Sakhyaṃ 148 Sabbabhūtadharaṇiyā 456 Saghaccā 10 Sabbasaṃyojanakkhayaṃ 22, 64 Saṅkhavaṇṇā 318 Sabhā 26, 414 Saṅgatisanthavāni 392 Samaṇakolaññaṃ 456 Saṅgaratthā 398 Samatittikaṃ 40 Saṅgāhako 244, 398 Samanugīto 456 Saṅghapatto 514 Samādhiparo 186 Saṅghino 514 Samekkhaṃ 76 Saccaṃ 24, 72, Samparete 278 88, 106, 162, 178 Sammillabhāsiniṃ 184, 358
Thư Mục Từ Đặc Biệt
S S Sammukhaveṭhito 26 Sāvittiṃ 424 Saraṇaṃ 118, 406, 486 Sāḷikā 46 Saradosataṃ 64 Sāḷiyachāpo 224 Sarabū 96 Sikhiriva 412 Sarabhā 292, 294 Sikhī 26 Sarikkhe 244 Sigālā 238 Sarikkho 50, 256 Siṅgiṃ 516 Saritaṃ 156 Siṅgī 134, 254 Sarīradavyaṃ 92 Sippakaṃ 44 Sallakī 388 Sippikānaṃ sataṃ 46 Sallaṃ 06, 208, 228, Sippisambukaṃ 84 286, 288, 374, 386 Simbalī 184 Sallīkato 10 Sirī 88, 308, 380 Savaṭākaraṃ 320 Sīnapatto 98 Savaṇṇagutto 308 Sīmantinīnaṃ 496 Savāditena 112 Sīlamaddavaṃ 316 Saviṭṭhakaṃ 96 Sīliyaṃ 180, 378 Sassatāyaṃ 54 Sīhā 76. 238 Sassatīsamā 240 Sukiccharūpaṃ 426 Sassudevā 502 Sukuṇḍalaṃ 522 Sahassakaṇḍaṃ 132 Sukkacchavī 426 Sahassakkho 502 Sukkadhammasamāhitā 04 Sahassanetto 194, 302, 498 Sukhudrayāni 384 Sahassavedā 236, 490 Sucittapattacchadana 246 Sākhāmigaṃ 186 Sucimhite 396 Sāgarakuṇḍalaṃ 170, 336 Sujampati 202, 250 Sādāno 534 Suṇisā 302 Sāduphalo 22 Suddā 218, 444, 492 Sādhusīliyaṃ 92 Sudhammāyaṃ 502, 520 Sāni 62 Sunisitaṃ 188 Sānūni 212 Sunhāto 232 Sāpateyyaṃ 152 Supaṇṇo 84, 188, 270 Sāpadāni 90 Supāyiko 402 Sāmākanīvāraṃ 200, 532 Supāsiyaṃ 250 Sāmākabhojana 140 Suppaṭimuttakambu 354 Sārattā 26 Subbhū 354 Sārambhī 242 Subrahā 398 Sālikedāraṃ 476 Surāmerayamadhukā 400 Sāliyavakaṃ 420 Surodakaṃ 408
Thư Mục Từ Đặc Biệt
S S Suvaṇṇakāyūraṃ 306 Sotthānaṃ 382 Suvaṇṇakāyūrā 388 Sotthānena 382 Suvaṇṇanikkhe 390 Sotthiyā 490 Suvaṇṇā 32, 56 Sodariyaṃ 28 Suvāminī 252 Sobbhe 366, 464 Suvāmino 500 Saṅghāriyaṃ 532 Suvilākamajjhe 356 Saṃniraṃkatvā 294 Suvositaṃ 498 Saṃyamo 72, 294, 346 Susu 230 Saṃvibhāgī 382, 398 Suhaddayaṃ 488 Saṃvissatthā 382 Suhannena 44 Sūriyaṃ 24 H Suriyo 206, 336, Hatthāruhā 406 408, 430, 510 Hatthibondiṃ 60 Seṇimokkho palābhena 220 Haritāmayo 132 Seno 74, 514 Harissavaṇṇo 66 Seyyaso 146, 242, 462 Harīṭakaṃ 526 Seyyaṃso 146 Harīpada 216 Serumaṃ 216 Halāhalaṃ 188, 402 Selaṃ 124, 284 Haḷiddarāgaṃ 202 Sevālapaṇakā 378 Hiri-ottappasampannā 04 Sojaccaṃ 92 Hemajālābhichannaṃ 142
--ooOoo--
CÔNG TRÌNH ẤN TỐNG TAM TẠNG SONG NGỮ PĀḶI - VIỆT
PHƯƠNG DANH THÍ CHỦ
Công Đức Thành Lập
1. Ven. Khánh Hỷ và Phật tử chùa Bát Nhã
2. Quỹ Hùn Phước Visākhā
3. Gia đình Phật tử Visākhā An Trương
4. Gia đình Phật tử Trương Đình Nguyên & Huỳnh Ngọc Hạnh
5. Bà Quả Phụ Phạm Vũ Điềm - Pháp danh Diệu Đài
6. Bà Phật tử Diệu Giới và các con cháu
7. Gia đình Phật tử Lương Xuân Lộc & Lê Thị Thu Hà
8. Gia đình Phật tử Phạm Trọng Độ & Ngô Thị Liên
9. Gia đình Phật tử Lý Hoàng Anh
10. Gia đình Phật tử Nguyễn Văn Hòa & Minh Hạnh
11. Gia đình Phật tử Hồ Hoàng Anh
12. Phật tử Diệu Bình và Gia đình Phạm Thiện Bảo
13. Gia đình Phật tử Phạm Thị Thi & Châu Thiên Hưng
14. Gia đình Phật tử Phạm Xuân Lan & Trần Thành Nhơn
15. Cư sĩ Liên Tâm (Phan đình Quế)
16. Ái nữ Chú Nguyễn Hữu Danh
17. Gia đình Phật tử Khánh Huy
18. Ái nữ Cô Lê thị Tích
19. Cô Võ Trân Châu
20. Cô Hồng (IL)
Công Đức Hộ Trì 1. Ven. Dr. Bodagama Chandima (Một bộ Tam Tạng Sri Lanka in tại Taiwan)
2. Phật tử Tống Thị Phương Lan (Một bộ Đại Tạng Kinh Việt Nam)
CÔNG TRÌNH ẤN TỐNG TAM TẠNG SONG NGỮ PĀḶI - VIỆT
PHƯƠNG DANH THÍ CHỦ Ấn Tống Tam Tạng Song Ngữ tập 32 JĀTAKAPĀḶI I– BỔN SANH I
Công Đức Bảo Trợ
Tập thể Phật tử Việt Nam ở Hong Kong
Nhóm Phật tử Philadelphia
Phật tử Texas
Phật tử Lê Quí Hùng
Gia đình Phật tử Lý Hoàng Anh
Gia đình Bà Nguyễn Xuân Tuyết Nga
Gia đình một hành giả chùa Bửu Quang
Gia đình Phật tử Phạm Trọng Độ & Ngô thị Liên
Gia đình Phật tử Phạm Hùng & Nguyễn Thanh Mai
Công Đức Hỗ Trợ
Tập thể đoàn Phật tử Asoka
Phật tử Tuệ Chơn Minh
Phật tử Văn Thị Yến Dung
Gia đình Phật tử Tường Vân
Phật tử Chánh Lý Đức Hùng
Phật tử Thiện Thanh - Chùa Phổ Minh
Phật tử Nguyễn Thị Xuân, Pháp danh Huệ Thu
Phật tử Nguyễn Thị Đạm và Gia đình Phật tử Lê Trung Đức
CÔNG TRÌNH ẤN TỐNG TAM TẠNG SONG NGỮ PĀḶI - VIỆT
PHƯƠNG DANH THÍ CHỦ Ấn Tống Tam Tạng Song Ngữ tập 32 JĀTAKAPĀḶI I– BỔN SANH I
Công Đức Bảo Trợ
Phật tử Phạm Thu Hương
Phật tử Trịnh Kim Thanh
Phật tử Phạm Khắc Thiệu
Phật tử Lê Thanh Hồng
Phật tử Thành Nghĩa
Phật tử Bùi Anh Tú
Gia đình Phật tử Diệu Lý
Gia đình Đào Kỳ & Thu Hà
Gia đình Phật tử Trần Minh Trí
Công Đức Hỗ Trợ
Thượng Tọa Chánh Thọ
Sư Cô Hộ Duyên
Phật tử Nga
Phật tử Yến
Phật tử Lê Thị Phúc
Phật tử Nguyễn Thị Minh
Phật tử Trần Thị Thu Huyền
Phật tử Trần Văn Đức & Mai
PHẬT TỬ VIỆT NAM Ở TRONG NƯỚC --( Do Phật tử Trịnh Đức Vinh chuyển)--
Phật tử Đặng Thị Hạnh
Phật tử Trần Lê Trang
Phật tử Dương Thanh Vân, Từ Thức Hạnh
Phật tử Trần Lê Hương
Phật tử Tạ Thị Dậu
Phật tử Trịnh Thanh Huy
Tu Nữ Tâm An (Lê Thị Tích)
Phật tử Nguyễn Thị Hồng Thảo
Cháu Bà Sáu Dép
Bạn của Cháu Bà Sáu Dép
PHẬT TỬ VIỆT NAM Ở TRONG NƯỚC
Đại Đức Định Phúc
Đại Đức Thích Pháp Trí
Đại Đức Thích Thanh An
Phật tử Tịnh An
Phật tử Nguyễn Thị Dậu
Gia đình Phật tử Tường Vân
Tập thể đoàn Phật tử Asoka
Em dâu Phật tử Lang Trần
Phật tử Lưu Phát Lai, Mỹ Hạnh, Thanh Hiệp
Phật tử Kiến Thức
Gia đình Phật tử Thiện Phước & Diệu An
Phật tử Diệu Tính, Diệu Tuệ
Phật tử Hoài Nam
Phật tử Phong & Thảo và con trai
Gia đình Phật tử Diệu Hỷ
& Gia đình Phật tử Thanh Đàm
Phật tử Chánh Lý Đức Hùng
Phật tử Kiều Thị Thanh Huyền
Phật tử Nguyễn Thanh Hải
Phật tử Vũ Đình Quân
Phật tử Vũ Đình Quang Vinh
Phật tử Nguyễn Thị Đạm
& Gia đình Phật tử Lê Trung Đức
Phật tử Đỗ Thị Việt Hà
Một Phật tử ẩn danh
PHẬT TỬ HOA KỲ CÚNG DƯỜNG ẤN TỐNG --(Do Phật tử Lê Thanh Hồng đại diện)--
Gđ. Đào Kỳ & Thu Hà Gđ. Kiều Ngân Gđ. Nguyên Không Gđ. Kiều Nga Gđ. Cô Tịnh Vạn Gđ. Nguyên Phạm Gđ. Cô Đồng Hoa Gđ. Thanh Vân Gđ. Cô Nhuận Lành Gđ. Thu & Bảo Gđ. Trương Văn Của Gđ. Châu & Dũng Gđ. Khánh Huệ Phương & Mẹ Gđ. Ngân Nguyễn Gđ. Nói Xuân Oan Gđ. Thanh & Sự Gđ. Thái Tú Hạp & Ái Cầm Gđ. Cường & Liên Gđ. Tịnh Đạt & Bé Ánh Minh Gđ. Trọng & Huệ Gđ. Trương Túc Hoa Gđ. Diệu Hạnh Gđ. Lê Mỹ Gđ. Lộc & Mai Gđ. Hoa Đàm Gđ. Minh & Xuân Vũ Gđ. Huỳnh Trang - Rochester Gđ. Lê Tấn Lực Gđ. Chú Phó Gđ. Lan Hương & Lương Gđ. Thảo & Thùy Gđ. Đào Tôn Gđ. Tuyết Mai Gđ. Lê Trác & Kim Gđ. Tịnh Bạch Gđ. Lan Nguyễn Gđ. Diệu Bảo Gđ. Kim Loan Gđ. Võ Anh Đào Gđ. Bác Bá Gđ. Đức & Phương - Rochester Gđ. Đặng Đài Trang Gđ. Kim Ly Nguyễn Gđ. Nguyễn Thị Bạch Tuyết Cao Thị Lang, hồi hướng đến Cao & Nguyễn Văn Nữ Hải Đường Phạm Khắc Thiệu - Minnesota Huệ Đức & Pháp Quang Huệ Thiện - Rochester
Thanh Hồng Thinh Le Tuyết Hồng Diệu Lý Duy Le Elizabeth Moran Sơn Huỳnh Nhật Nhân Kỳ Phương & Mẹ Diệu Ý Ẩn Danh Nguyễn thị Thân Phạm Thị Thi Thanh Vinh Trần thị Nhung Hoàng Thị Tình Hòa Cúc Tuệ Chơn Minh Hồ Tiên Võ Thanh Lưu thị Hoa Phạm Xuân Lan Võ Thị Hồng Lê Thị Gia Ninh Trâm Anh Dì Sáu Cô Khánh An Trần Minh Thu Phương Nguyễn Hậu Hồ - Texas Nguyễn Văn Phú Nguyễn Bá Lâm Amy Nguyễn Trang Lang Nguyễn Thị Triều Nguyễn Chọn Thaddues Le Bé Nhã Châu Hồng Quyền
PHẬT TỬ HONG KONG CÚNG DƯỜNG ẤN TỐNG
Tập thể Phật tử Việt Nam ở Hong Kong
Phật tử Nguyễn Thị Minh
Phật tử Nga
Phật tử Yến
Phật tử Trần Thị Thu Huyền
Phật tử chùa Tín Quang
Phật tử Đỗ thị Thanh Thủy
Phật tử Phạm Thu Hương
PHẬT TỬ ÚC ĐẠI LỢI CÚNG DƯỜNG ẤN TỐNG
Phật tử Phan Văn Giỏi
Phật tử Trần Văn Đức & Mai
Phật tử Nguyễn Gia Hiếu
Gđ. Phật tử Bình Anson
PHẬT TỬ CHÂU ÂU CÚNG DƯỜNG ẤN TỐNG -- (Do Phật tử Trần Lang chuyển)--
Phật tử Lê Thị Huệ
& Phật tử Lê Trung Thành (Thụy Sĩ)
Gđ. Lâm Thanh Thảo (Pháp)
Phật tử Nguyễn Thị Bích Thu (Pháp)
Gđ. Hồng & Tuấn (Pháp)
Gđ. Phạm Ngọc Francois (Pháp)
Gđ. Hồng Thị Nhơn
-----
Gia đình Bà Nguyễn Xuân Tuyết Nga
Phật tử Lê Quí Hùng
PHẬT TỬ GIA NÃ ĐẠI CÚNG DƯỜNG ẤN TỐNG
Gđ. Phật tử Phạm Hùng & Nguyễn Thanh Mai Phật tử Thiện Thanh (Chùa Phổ Minh, Canada) Phật tử Trịnh Kim Thanh
PHẬT TỬ HOA KỲ CÚNG DƯỜNG ẤN TỐNG
Thượng Tọa Chánh Thọ
Đại Đức Upali
Đại Đức Paññindriya
Đại Đức Thánh Tâm (chùa Kỳ Viên)
Sư Cô Hộ Duyên
Phật tử Texas
Phật tử chùa Thiên Ân
Phật tử Bùi Anh Tú
Phật tử Lê Thị Phúc (thân mẫu Sc. Hộ Duyên)
Phật tử Lý Hoàng Anh
Phật tử Bùi Thị Mỹ, Pd. Nguyên Tịnh
Phật tử Alexander Phan
Phật tử Nguyễn Thị Xuân, Pd. Huệ Thu
Phật tử Thành Nghĩa (hồi hướng đến hương linh
Thành Trung và hương linh Nguyễn thị Thiệp)
Một nữ Phật tử ẩn danh
PHẬT TỬ HOA KỲ CÚNG DƯỜNG ẤN TỐNG -- (Do Phật tử Lý Đức chuyển)--
Phật tử Vượng Phạm
Phật tử Diệu Thanh
Phật tử Tâm Nguyên
Phật tử Liên Nguyễn
Phật tử Andy
Phật tử Cao Hoàng Tân
Phật tử Lộc Phạm
Phật tử Lan Lưu
Phật tử Hải Lý
Phật tử Lý Thị Ngọc Hằng
Phật tử Lý Minh Hiển
Phật tử Lý Đức
PHẬT TỬ SINGAPORE CÚNG DƯỜNG ẤN TỐNG
Phật tử Rajan Chellian
DANH SÁCH PHẬT TỬ PHILADELPHIA --(do Phật tử Thanh Đức đại diện)--
Đạo Tràng Bát Quan Trai Chùa Giác Lâm (Lansdown, PA)
Ô. Bà Nguyễn Hữu Phước
Phật tử Nguỵ Hinh Pd. Nguyên Huy
Phật tử La Song Hỹ Pd. Nguyên Tịnh
Phật tử Nguỵ Trí An Pd. Nguyên Bình
Phật tử Phạm Xuân Điệp
Phật tử Đặng Phước Châu Pd. Tâm Nghĩa
Phật tử Nguyễn Thị Rắt Pd. Tâm Thạnh
Phật tử Đặng Thế Luân Pd. Tâm Pháp
Phật tử Nguyễn văn Huỳnh Pd. Tâm Thiện
Phật tử Hứa Thị Liên Pd. Diệu Bạch
Phật tử Nguyễn Ngọc Hạnh
Phật tử Nguyễn Tường Vân
Phật tử Nguyễn Quang Huy
Phật tử Nguyễn Trâm Anh
Phật tử Ngụy Anh Thư
Phật tử Ngụy Khãi Tấn
Phật tử La Minh Châu
Phật tử La Derek
Phật tử Lưu Hội Tân Pd. Ngọc Châu
Phật tử La Mỹ Hương Pd. Diệu Huệ
Phật tử La Quốc Tâm Pd. Huệ Đạt
Phật tử Huỳnh Bích Chi Pd. Ngọc Phúc
Phật tử Trương Đông Mỹ Pd. Nguyên Thoại
Phật tử Châu Ngô
Phật tử Nguyễn Thị Thanh Hương Pd. Diệu Thanh
Phật tử Nguyễn Bạch Cúc Pd. Thanh Đức (hồi hướng đến Diệu Nhã)
Phật tử Đặng Thúy Nga Pd. Đồng Nguyệt
Phật tử Đặng Thị Hà Pd. Diệu Hương
Phật tử Nguyễn Kim Loan
Phật tử Chánh Lệ
Phật tử Quảng Duyên
Phật tử Diệu Ngộ
Phật tử Thiện Hoà
Phật tử Diệu Thường
Phật tử Diệu Nhẫn
Phật tử Diệu Phúc
Phật tử Phước Nghiêm
Phật tử Loan (bạn Phước Nghiêm)
Phật tử Tuyết Ngọc
DANH SÁCH PHẬT TỬ PHILADELPHIA (do Phật tử Thanh Đức đại diện)
Gđ. Nguỵ Khai Trí Pd. Nguyên Tuệ
Gđ. Nguỵ Phụng Mỹ Pd. Nguyên Quang
Gđ. Nguỵ Mộng Đức Pd. Nguyên Tường
Gđ. Nguỵ Mỹ Anh Pd. Nguyên Văn
Gđ. Đặng Kim Phụng Pd. Tâm Trí
Gđ. Đặng Văn Minh Pd. Quảng Phước
Gđ. Đặng Thế Hùng
Gđ. Đặng Kim Nga Pd.Tâm Mỹ
Gđ. Đặng Kim Mai Pd. Tâm Đồng
Gđ. Đặng Kim Thi Pd. Tâm Thọ
Gđ. Đặng Thế Hoà Pd. Tâm Hiền
Gđ. Nguyễn Trọng Nhân
Gđ. Nguyễn Trọng Luật
Gđ. Nguyễn Thị Xuân Thảo
Gđ. Nguyễn thị Xuân Trinh
Gđ. La Quốc Dũng Pd. Đức Trí
Gđ. La Ái Hương Pd. Diệu Mãn
Gđ. La Mỹ Anh Pd. Diệu Phú
Gđ. La Mỹ Hạnh Pd. Diêu Quí
Thành tâm hồi hướng phần công đức này đến thân bằng quyến thuộc: Những người đã qúa vãng được sanh về nhàn cảnh, những người còn tại tiền được sống lâu, sức khỏe, an vui, và luôn luôn tinh tấn tu hành.