9. TƯƠNG ƯNG RỪNG (VANASAMYUTTA)
I. KINH VIỄN LY (Vỉvekasutta) (5.1. 197) 221. Như vầy tôi nghe. Một thời, một Tỷ-kheo trú giữa dân chúng Kosala, tại một khu rừng. Lúc bấy giờ? Tỷ-kheo ấy, trong lúc đi nghỉ ban ngày, khởi lên những tư tưởng ác, bất thiện, liên hệ đến gia đình. Rồi một vị thiên trú ở khu rừng ấy? thương xót Tỷ-kheo ấy, muốn hạnh phúc, muôn cảnh giác, liên đi đên Tỷ-kheo ây. Sau khi đến9 vị thiên ấy nói lên những bài kệ với vị Tỷ-kheo này: Ông ước muốn viễn ly, Đã sống trong rừng núi5 Nay tâm ông vọng động, Rong ruổi theo ngoại giới. Ông đối mặt với ông, r
Hãy chê ngự lòng dục.
Nhờ vậy? ông hạnh phúc,
Thoát ly được tham ái.
Hãy từ bỏ bất mãn?
Sống an trú chánh niệm?
Ông thành người hiền thiện,
Được chúng tôi tán thán.1
Trừ bụi trần2 địa ngục,
Thật rất khó vượt qua,
Ông chớ vận chuyển theo,
Các bụi trần dục vọng.
Như chim, thân dính bụi,
Rung thân khiến bụi roi,
Cũng vậy vị Tỷ-kheo,
1 Chủ giải viết sãrayãmase, được hiểu theo nghĩa 4tđối với vị có chánh niệm và người có trí, chúng ta tùy hy”; hoặc nghĩa ÍCgiới luật của người hiên thiện, thời chúng ta tán thanh”. 2 Pãtãla. Xem s. I. 32 (kinh 44 ở trước); s. I. 124 (kinh 161 ở trước). Raja\ Bụi, sự nhơ bẩn.
232 ❖ KINH TƯƠNG ƯNG Bộ I. THIÊN CÓ KỆ
Tinh cần, trú chánh niệm,
Vùng vẫy khiến rơi rớt,
Những bụi đời dính thân.
Tỷ-kheo ấy được vị thiên cảnh giác, tâm hết sức xúc động.
II. KINH SĂN SÓC (UpaỊỊhãnasuttd) (5.1. 197)
222. Một thòi, một Tỷ-kheo trú giữa dân chúng Kosala, tại một khu rừng.
Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo ấy đang ngủ ban ngày.
Rồi một vị thiên trú ở khu rừng ấy, thương xót Tỷ-kheo ấy, muốn hạnh phúc, muốn cảnh giác, liền đi đến Tỷ-kheo ấy.
Sau khi dến, vị ấy nói lên những bài kệ cho Tỷ-kheo ấy:
Tỷ-kheo, hãy thức dậy,
Sao ông hãy còn năm?
Ông được lọd 紀h gì,
Trong giấc ngủ của ông?
Kẻ bệnh? kẻ trúng tên,
Bị đánh3 sao ngủ được?
Vì lòng tin, xuất gia,
Bỏ nhà, sống không nhà,
Tín ấy cần phát triển5
Chớ để ngủ chinh phục.
[Vị Tỷ-kheo:]
Các dục là vô thường,
Chỉ kẻ ngu say đắm.
Đã giải thoát triền phược,
Không còn bị ái trước,
Hạnh xuất gia như vậy?
Sao để dục nhiệt não?
Đã nhiếp phục dục ái,
Vượt thoát lưới vô minh,
Với Chánh trí thanh tịnh,
Hạnh xuất gia như vậy?
Sao để dục nhiệt não?
Với minh phá vô minh5
Đoạn diệt các lậu hoặc,
Không sầu, không ưu não,
Hạnh xuất gia như vậy,
Sao để dục nhiệt não?
3 Ruppati: Bị chọc tức, bị phá phách, đánh phá đồ vật.
9. TƯƠNG ƯNG RÙNG ❖ 233
Tinh tấn và nhiệt tâm,
Thường dõng mãnh cầu tiến,
Hướng vọng đến Niết-bàn,
Hạnh xuất gia như vậy,
Sao để dục nhiệt não?
III. KINH KASSAPAGOTTA (Kassapagoitasutta)4 (S. I. 198)
223. Một thời, Tôn giả Kassapagotta trú giữa dân chúng Kosala, tại một khu rừng.
Lúc bấy giờ5 Tôn giả Kassapagotta, trong khi nghỉ ban ngày, khuyên dạy một người thợ săn.5
Một vị thiên trú ở khu rừng ây, thương xót Tỷ-kheo ây, muôn hạnh phúc, muốn cảnh giác, liền đi đến Tỷ-kheo ấy.
Sau khi đến, vị ấy nói lên những bài kệ với Tôn giả Kassapagotta:
Trên sườn núi cheo leo,
Người thợ săn đang trèo,
Là hạng người thiếu trí,
Không sáng suốt, ngu si.
Tỷ-kheo có khuyên dạy,
Thật uổng phí thời gian,
Ta nghĩ làm như vậy?
Tự tỏ thiếu trí tuệ.
Có nghe cũng không hiêu9
Có nhìn cũng không thấy,
Dâu cho có thuyêt pháp,
Kẻ ngu không thấy đích.
Tôn giả Kassapa,
Nếu ông có cầm tay
Cho đến mười bó đuốc,
Người ấy không thấy được5
Các sắc pháp đối diện,
Vì người ấy không mắt.
Tôn giả Kassapagotta được vị thiên ấy cảnh giác? tâm hết sức xúc động.
IV. KINH ĐA SỐ (Sambahulasuttà)6 (S・ I. 199)
224. Một thời, nhiều Tỷ-kheo trú giữa dân chúng Kosala, tại một khu rừng.
4 Bản tiếng Anh của PTS: Kassapa of the Kassapas (or The Trapper), nghĩa là Kassapa thuộc dòng họ Kassapa (hay Thợ sãrỉ). 5 Cheta: Người thợ săn đặt bẫy. Người thợ săn đang đuổi con nai thời Kassapa can thiệp, phản đối lối sống độc ác này. 6 Bản tiếng Anh của PTS: Many of Them (or On Tour), nghĩa là Đa sổ (hay Du hành).
234 盛 KINH TƯƠNG ƯNG Bộ I. THIÊN CÓ KỆ
r r \ ■
Các Tỷ-kheo ây an cư mùa mưa xong, sau ba tháng, băt đâu đi du hành.
Một vị thiên trú ở khu rừng ây, không thây các Tỷ-kheo ây, liên than van, ưu buôn, ngay lúc ây nói lên bài kệ này:
Hôm nay tâm của ta,
Cảm thay không vui vẻ5
Khi thấy nhiều chỗ ngồi,
Trống không, khônệ có người.
Những bậc Đa văn ây,
Thuyet pháp thật mỹ diệu,
Đệ tử Gotama,
Hiện nay đang ở đâu?
Khi nghe nói vậy? một vị thiên khác đáp lại bằng bài kệ cho vị thiên ấy:
Họ đi Magadha,
Họ đi Kosala,
Và một số vị ấy,
Đi đến đất Vajjĩ.
Như nai thoát bẫy sập9
Chạy nhảy khắp bốn phương,
Tỷ-kheo không nhà cửa,
Sống giải thoát như vậy.
V. KINH ÃNANDA (Ẵnandasutta) (S. I. 199)
225. Một thời, Tôn giả Ãnanda trú giữa dân chúng Kosala, tại một khu rừng.
Lúc bấy giờ, Tôn giả Ãnanda sống quá bận rộn bởi nhiều liên hệ với cư sĩ.7
Rồi một vị thiên trú ở khu rừng ấy thương xót Tôn giả Ãnanda, muốn hạnh phúc, muốn cảnh giác? liền đi đến Tôn giả Ãnanda. Sau khi đến5 vị ấy nói lên bài kệ với Tôn giả Ãnanda:
Ông đã quyết lựa chọn5
Đời sống dưới gốc cây,
Tâm ông quyết nhập một
Với mục đích Niết-bàn.
Cù-đàm9 hãy thiền tư,
Và sống chớ phóng dật!
Đối với ông, ích gì5
Tạp thoại vô vị ấy?
Tôn giả Ãnanda được vị thiên ấy cảnh giác, tâm hết sức xúc động.
VI. KINHANURUDDHA (Anuruddhasuttà) (S・ I. 200)
226. Một thời, Tôn giả Anuruddha trú ở giữa dân chúng Kosala, tại một khu rừng.
7 Sự việc xảy ra sau khi đức Phật nhập Niết-bàn và trước khi Tôn giả Ãnanda chứng đắc quả vị A-la- hári. Các cư sĩ đến hỏi Tôn giả về việc đức Phật nhập Niết-bàn khien Tôn giả trở nên quá bặn rộn.
9. TƯƠNG ƯNG RỪNG 微 235
Rồi một thiên nữ ở chúng Tãvatimsa tên là Jãlinĩ? đời trước là vợ của Tôn giả Anuruddha, đi đến Tôn giả Anuruddha.
Sau khi đến5 vị ấy nói lên bài kệ với Tôn giả Anuruddha:
Hãy hướng tâm tư ông?
Vào đời trước của ông,
Giữa Tam Thập Tam thiên,
Mọi ái dục thành tựu,
Và ông được chói sáng,
Giữa thiên nữ đoanh vây.
[Anuruddha:]
Bất hạnh thay thiên nữ,
Họ kiên trú thân kiến.
Cũng bất hạnh, họ sanh,
Bị thiên nữ chinh phục.
[Jãlinĩ:]
Họ chưa biết hạnh phúc,
Chưa thấy Nandana,
Trú xứ các thiên nam,
Danh xưng giới Tam Thập.
[Anuruddha:]
Kẻ ngu, bà không biết,
Lời nói bậc La-hán,
Mọi hành là vô thường,
Phải chịu luật sanh diệt,
Chúng sanh rồi chúng diệt,
Nhiếp chúng là an lạc.
Hiện nay đối với ta,
Không còn chỗ trú xứ,
Trên cảnh giới chư thiên.
Ôi này Jălinĩ!
Đường sanh tử đứt đoạn,
Nay tái sanh không còn.
VII. KINH NÃGADATTA (Nãgadattasutta) (S・I. 200)
227. Một thời, Tôn giả Nãgadatta trú giữa dân chúng Kosala, tại một khu rừng.
Lúc bấy giờ, Tôn giả Nãgadatta đi vào làng quá sớm và trở về quá chiều.
Rồi một vị thiên trú ở khu rừng ấy, thương xót Tôn giả Nãgadatta, muốn lợi ích, muốn cảnh giác, liền đi đến Tôn giả Nãgadatta.
Sau khi đến, vị ấy nói lên những bài kệ với Tôn giả Nãgadatta:
236 ❖ KINH TƯƠNG ƯNG Bộ I. THIÊN CÓ KỆ
Nãgadatta này,
Đi vào làng quá sớm,
Và khi từ làng về,
Thường đi về quá muộn.
Ông sống quá liên he,
Với các hàng cư si,
Bị vấn vương quá nhiều,
Những cảm thọ khổ lạc.
Ta sợ kẻ bạt mạng,
Nãgadatta này,
Lại bị trói, bi bug
Trong gia đình thế sự.
Chớ để mình rơi vào5
Cường lực của tử thần5
Làm sao tránh né được5
Khỏi Ác ma chi phối!
Tôn giả Nãgadatta được vị thiên ấy cảnh giác? tâm hết sức xúc động.
VIII. KINH GIA PHỤ (Kulagharanĩsuttdỷ (S. I. 201)
228. Một thời? một Tỷ-kheo trú ở giữa dân chúng Kosala, tại một khu rừng.
Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo ấy sống thân mật quá đáng8 9 đối với một gia đình.
Rồi một vị thiên trú ở khu ròng ấy, vì thương xót Tỷ-kheo ấy? muốn hạnh phúc, muốn cảnh giác vị ấy, biến hình thành gia phụ của gia đình ấy và đi đến
Tỷ-kheo ấy.
Sau khi đến, vị ấy nói lên bài kệ với Tỷ-kheo ấy:
Trên bờ sông, cửa chợ,10
Tại trạm nghỉ lộ trình,
Dân chúng thường tập hợp,
Tranh luận liền khởi lên.
Giữa ta và giữa ông,
Có gì là sai khác?
[Vị Tỷ-kheo:]
Nhiêu tiêng qua tiêng lại,
Bậc khổ hạnh kham nhẫn.
Chớ cảm thây bực phiên,
Chớ phát sinh nhiễm trước!
8 Bản tiếng Anh của PTS: The Housewife (or Engrossed), nghĩa là Gia phụ (hay Say đắm). 9 SA. I. 294: AjjhogãỊhappattotì ogãhappatto (gia đình này quá hoan hỷ với cử chỉ uy nghi của vị Tỷ- kheo nên quan tâm và mơi vị này đến nhà). 10 Santhãne, chỉ cho chỗ nghỉ ngơi (yỉssamãnatịhanè) gần cổng thành, chỗ các hàng quán được bày biện.
9. TƯƠNG ƯNG RÙNG ❖ 237
Ai bị tiếng rối loạn,
Như nai trong rừng rú,
Được gọi là khinh tâm,
Khó tu hành thành tựu.
IX. KINH VAJJIPUTTA (Vajjiputtasutta) (5.1. 201)
229. Một thời, một Tỷ-kheo Vajjiputtaka trú ở Vesãli, tại một khu rừng.
Lúc bấy giờ, một cuộc lễ được tổ chức suốt đêm ở Vesãli.
Tỷ-kheo ấy được nghe tiếng nhạc khí, tiếng cồng,... đánh lên, tiếng ồn ào khởi lên, liền than thở? nói lên ngay lúc ấy bài kệ này:
Chúng ta sống một mình,
Trong khu rừng cô độc?
Như khúc gỗ lột v6,ii
Lăn lóc trong rừng sâu.
Trong đêm tối hân hoan,
Như hiện tại đêm nay,
Ai sống đời bất hạnh,
Như chúng ta hiện sống?
Rồi một vị thiên trú ở khu rừng ấy, có lòng thương xót Tỷ-kheo ấy, muốn hạnh phúc, muốn cảnh giác liền đi đến Tỷ-kheo ấy.
Sau khi đến9 vị ấy nói lên bài kệ:
Ông sống chỉ một mình,
Trong khu rừng cô độc,
Như khúc gỗ lột vỏ,
Lăn lóc trong rừng sâu.
Rât nhiêu người thèm muôn,
Đời sống như ông vậy5
Như kẻ đọa địa ngục,
Thèm muốn sanh thiên giới.
Rồi Tỷ-kheo ấy được vị thiên ấy cảnh giác, tâm hết sức xúc động.
X. KINH TỤNG ĐỌC (Sạịjhãyasutta)n (S・ I. 202) 230. Một thời, một Tỷ-kheo sống giữa dân chúng Kosala, tại một khu rừng. Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo ấy trước kia siêng năng tụng kinh rất nhiều, sau một thời gian, trở thành thụ động, im lặng, an phận. Rồi một vị thiên trú ở khu rừng ấy, không được nghe pháp từ Tỷ-kheo ấy, liền đi đến vị ấy.
11 Chủ giải: Không có áo quần trang sức nên như một khúc gỗ bị quăng bỏ. 12 Bản tiếng Anh của PTS: Diligence (or Doctrine), nghĩa là Tỉnh cần (hay Pháp).
238 ❖ KINH TƯƠNG ƯNG Bộ I. THIÊN CÓ KỆ
Sau khi đến, vị thiên ấy nói lên bài kệ cho Tỷ-kheo ấy:
Này Tỷ-kheo, sao ông
Sống chung các Tỷ-kheo,
Lại không chịu tụng đọc
Các kinh điển5 pháp cú?
Ai nghe thuyết Chánh pháp,
Tâm sanh được tịnh tín,
Và ngay đời hiện tại5
Được mọi người tán thán.
[Vị Tỷ-kheo:]
Trước kia đối pháp cú,
Ta tha thiết tìm hiểu,
Cho đến khi chứng được,
Quả vị bậc Ly dục.
Từ khi chứng ly dục,
Mọi thấy, nghe, xúc cảm,
Nhờ trí tuệ hiểu biết,
Đều được bỏ một bên.
Chính các bậc Hiền thiện,
Giảng dạy là như vậy.
XI. KINH TƯ DUY BẤT CHÁNH (Akusaỉavitakkasutta) (S・ I. 203)
231. Một thời, một Tỷ-kheo trú ở giữa dân chúng Kosala, tại một khu rừng.
Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo ấy khi đang nghỉ ban ngày, khởi lên những tư duy ác, bất thiện như dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy.
Rôi vị thiên trú ở khu rừng ây9 vì lòng thương xót Tỷ-kheo ây5 muôn lợi ích, muốn cảnh giác, liền đi đến T'-kheo ấy.
Sau khi đến, vị thiên ấy nói lên những bài kệ cho Tỷ-kheo:
Ông tác ý bất chánh,
Nên say đắm tư duy,
Hãy từ bỏ bất chánh,
Hãy tư duy chơn chánh.
Nương tựa Phật, Pháp, Tăng,
Giữ giới, không thối chuyển,
A ĩ r
Ong chăc chăn chứng đạt,
Hân hoan và hỷ lạc.
Với hân hoan sung mãn?
Ông chấm dứt khổ đau.
Rôi Tỷ-kheo ây được vị thiên ây cảnh giác, tâm hêt sức xúc động.
9. TƯƠNG ƯNG RỪNG ❖ 239
XII. KINH GIỮA TRƯA (Majjhanhikasuttd)^ (S・ I. 203)
232. Một thời, một Tỷ-kheo trú ở giữa dân chúng Kosala, tại một khu rừng.
Rồi một vị thiên trú ở khu rừng ấy đi đến Tỷ-kheo ấy.
Sau khi đến5 nói lên bài kệ này trước mặt Tỷ-kheo ấy:13
14
Nay chính giờ giữa trưa,
Chim chóc đậu im lặng9
Rừng lớn vang tiếng động,
Khiến ta run, hoảng sợ.
[Vị Tỷ-kheo:]
Nay chính giờ giữa trưa,
Chim chóc đậu im lặng,
Rừng lớn vang tiếng động,
Hoan hỷ đên với ta.
XIII. KINH KHÔNG CHẾ NGự CÁC CĂN (Pãkatindrìyasuttă)15 (S・ I. 203)
233. Một thòi, rất nhiều Tỷ-kheo trú ở giữa dân chúng Kosala, tại một khu rừng nọ? công cao, ngạo mạn9 ôn ào? lăm miệng, phát ngôn bừa bãi, that niệm?
không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm tán loạn, các căn không chế ngự.
Rồi một vị thiên trú ở khu rừng ấy, vì lòng thương xót các Tỷ-kheo? muốn hạnh phiic, muốn cảnh giác, liền đi đến các Tỷ-kheo.
Sau khi đến, vị thiên ấy nói lên những bài kệ với các Tỷ-kheo:
Xưa sống thật an lạc,
Chúng đệ tử Cù-đàm?
Không tham tìm món ăn,
Không tham tìm chỗ trú,
Biết đời là vô thường,
Họ châm dứt khô đau.
Nay tự làm ác hạnh,
Như thôn trưởng trong làng5
Họ ăn, ăn rồi nằm,
Thèm khát vật nhà người.
Con vái chào chúng Tăng,
Đảnh lễ một vài vị,
Vất vưởng, không hướng dẫn,
Họ sống như ngạ quỷ.
13 Bản tiếng Anh của PTS: Noontide (or Resounding), nghĩa là Giữa trưa (hay tiếng động). 14 Xem s. I. 7 (kinh 15 ở trước). , 15 Bản tiếng Anh của PTS: Uncontrolled (or Very Many Brethren), nghĩa là Không chế ngự (hay Nhiều Tỷ-kheo).
240 ❖ KINH TƯƠNG ƯNG Bộ I. THIÊN CÓ KỆ
Những ai sống phóng dật9
Vì họ, con nói lên;
Những ai không phóng dật,
Chân thành con đảnh lễ.
Các Tỷ-kheo ấy được vị thiên ấy cảnh giác, tâm hết sức xúc động.
XIV KINH KẺ TRỘM HƯƠNG (Gandhatthenasutta)i6 (5. L 204)
234. Một thời, một Tỷ-kheo trú giữa dân chúng Kosala, tại một khu rừng.
Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo ấy sau khi khất thực, ăn xong, trên con đường trở về, đi xuống hồ nước và ngửi bông sen hồng.
Rồi một vị thiên trú ở khu rừng ấy, thương xót Tỷ-kheo, muốn hạnh phúc, muốn cảnh giác, liền đi đến Tỷ-kheo.
Sau khi đến, vị thiên ấy liền nói lên những bài kệ với Tỷ-kheo:
Hoa này từ nước sanh,
Không cho ông ngửi trộm,
Như vậy một loại trộm,
Ta gọi ông trộm hương,
Này thân hữu của ta.
[Vị Tỷ-kheo:]
Không lấy đi, không bẻ,
Đứng xa ta ngửi hoa,
Vậy do hình tướng gì?
Được gọi là utrộm hương?,,
Ai đào rễ củ sen,
Ăn dùng các loại sen,
Do các hành động ấy,
Sao không gọi trộm hương?
[Vị thiên:]
Người ti tiện độc ác,17
Như vải nhớp vú em,
Với hạng người như vậy,
Lời ta không liên hệ.
Nhưng chính thật cho ông?
Chính lời ta tương ưng.
Với người không cấu uế,
Thường hướng cầu thanh tịnh.
Với kẻ ác nhìn thấy,
16 Bản tiếng Anh của PTS: The Red Lotus Blossom or White Lotus, nghĩa là Sen hồng hay sen trắng. 17 Ẫkỉnnaludda: Theo Phụ chú giải, đây có nghĩa là thô cứng (ãkinna) và độc ác (ỉuddà).
9. TƯƠNG ƯNG RÙNG ❖ 241
Nhỏ như đầu sợi lông,
Vị ấy xem thật lớn,
Như đầu mây18 trên trời.
[Vị Tỷ-kheo:]
Thật sự này dạ・xoa,
Ông biết ta, thương ta,
Hãy nói lại với ta,
Khi thấy ta như vậy!
[Vị thiên:]
Ta không tùy thuộc ông,
Ông cũng không làm bậy,
Này Tỷ-kheo nên biết,
Ông có thể sanh thiên.
Vị Tỷ-kheo ấy được vị thiên ấy cảnh giác, tâm hết sức xúc động.
18 Theo Chủ giải, abbhãmattamva có nghĩa là như đầu ngọn mây ịỵalãhakakũtamattam vỉyà).