Thau Nƣớc Sạch Và Cái Vòi Voi
Hôm ấy, đức Phật thƣ thả dẫn Rāhula đi trì bình khất thực, ngài cẩn thận dặn dò chú sa-di cách đi, cách đứng, cách ôm bát đứng bên ngoài cửa nhà ngƣời; và nên nói lời phúc chúc nhƣ thế nào đối với thí chủ. Chỉ một đỗi đƣờng, thấy Rāhula có vẻ rất thuần thục; lúc dừng chân nơi một cội cây để nghỉ nắng, đức Phật hỏi: - Khi đi bát nhƣ thế, tâm con đặt ở đâu? Rāhula nói nhƣ trả bài: - Đặt chánh niệm trƣớc mặt, bạch đức Thế Tôn! - Vậy là cứ nhìn trƣớc mặt mà đi? - Dạ thƣa vâng! Đức Phật dừng lại một chút rồi cùng bƣớc song song với Rāhula: - Thế lỡ có viên đá dƣới chân thì sao, có thấy viên đá ấy không? - Dạ thấy chứ! - Vậy khi thấy viên đá dƣới chân - thì không còn chánh niệm trƣớc mặt nữa hay sao? Thấy Rāhula có vẻ lúng túng, đức Phật mỉm cƣời nói:
Minh Đức Triều Tâm Ảnh 261
- Con hãy chú tâm nghe cho kỹ đây: Khi định thì chánh niệm, an trú tâm một chỗ, một nơi, một đề mục; ví dụ hơi thở, ví dụ các kasiṇa. Khi tuệ thì hằng tỉnh thức, sáng suốt trong ngoài. Khi trong định có tuệ - thì không những tâm đƣợc an trú mà còn quan sát đƣợc cả mọi duyên khởi. Khi trong tuệ có định - thì luôn tỉnh thức, sáng suốt - và không có một pháp trần nào lay động tâm vị ấy! Con có nắm đƣợc bốn trƣờng hợp ấy không, Rāhula? - Dạ, tuy hơi rắc rối nhƣng đệ tử thuộc rồi! - Ừ, nó rắc rối thật, lại khó hiểu nữa! Chỉ cần thuộc thôi! Nhƣng câu hỏi này thì cũng không dễ dàng: Vậy khi đi bát nhƣ thế này, chúng ta nên sử dụng trƣờng hợp nào trong bốn trƣờng hợp ấy? Rāhula suy nghĩ một chút: - Dạ thƣa, dùng cái “trong Tuệ có Định”! - Ừ, đúng! Đức Phật cƣời vui, rồi nói - tuy nhiên, giả dụ Nhƣ Lai vẫn chú tâm trong từng bƣớc đi, nhƣng Nhƣ Lai vẫn quan sát đƣợc mọi sự xảy ra xung quanh thì sao? - Thƣa, trong trƣờng hợp này thì có phải dùng cái “trong Định có Tuệ”? - Khá lắm, này Rāhula! Tuy nhiên, con phải học hỏi thêm điều này nữa: Khi đi trì bình khất thực nhƣ thế này, nếu trong giai đoạn ta đang tu tập thiền quán thì phải nên sử dụng trƣờng hợp Tuệ có Định để cho tuệ quán chiếu đƣợc tiếp diễn liên tục; nếu trong giai đoạn ta đang tu tập thiền định thì nên sử dụng Định có Tuệ để cho tâm an trú đƣợc dính khít liên tục, con có hiểu không? Nội dung giáo pháp trong cuộc đối thoại này rất cao siêu - chỉ dành cho những sa môn lâu năm trong tu tập; nhƣng với cách giảng giải cụ thể và cô đọng nhƣ thế, giảng đi giảng lại nhiều lần - đức Phật đã trang bị cho Rāhula một sở học căn bản nhất, những tinh yếu cốt lõi nhất. Buổi trƣa, đức Phật ghé khu vƣờn Ambalatthika - có khá 262 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt
nhiều tỳ-khƣu tá túc ở đây - để độ thực và nghỉ trƣa. Chƣ tăng tìm đến đảnh lễ, thăm hỏi, ngồi xuống một bên... Đức Phật giáo giới sách tấn vài lời rồi ngài bảo là cần có thời gian với Rāhula. Khi mọi ngƣời ra về hết, sa-di Rāhula nhanh nhẹn bƣng vào một chậu nƣớc cho ngài rửa chân, rồi đứng hầu một bên. Xong, nhìn chậu nƣớc bẩn, đức Phật nói: - Nƣớc bẩn này có còn dùng đƣợc không, Rāhula? - Thƣa, chẳng dùng đƣợc nữa! - Cũng vậy, đây là một bài học để chiêm nghiệm, để giác ngộ: Con ngƣời mà có tâm bẩn cũng y nhƣ thế, chẳng dùng đƣợc nữa! Đổ đi thôi! Nói xong, đức Phật đổ nƣớc trong chậu, còn chừa một ít: - Còn một chút ít nƣớc bẩn, thế nào, Rāhula - có dùng đƣợc không? - Cũng không đƣợc, dù một ít. - Cũng vậy, này Rāhula - đây cũng là bài học để chiêm nghiệm, để giác ngộ: Cái tâm của con ngƣời, dẫu chỉ bẩn một ít cũng không dùng đƣợc. Đức Phật nhìn chú bé, dịu dàng nói tiếp: - Cái gì làm cho tâm chúng sanh trở nên dơ bẩn, Rāhula có biết không? - Thƣa, kẻ ác hạnh, ác giới, kẻ không có 5 giới - bạch đức Thế Tôn. - Đúng vậy - Đức Phật gật đầu - vậy trong 5 giới ấy, con thấy khó nhất là giới nào, giới nào là khó giữ nhất? - Thƣa, giới nào con cũng giữ đƣợc, riêng giới nói dối, vọng ngữ thì... Đức Phật mỉm cƣời: - Thỉnh thoảng con bị lủng, bị rách giới ấy phải không, Rāhula? Chú sa-di đỏ mặt, lúng túng một hồi rồi bẽn lẽn gật đầu. Đức Phật lấy ngón tay trỏ gõ nhè nhẹ vào đầu chú chú Minh Đức Triều Tâm Ảnh 263
bé: - Vậy là tâm con bẩn rồi. Dẫu nói dối một ít cũng bẩn rồi; cái đầu này có thấy ra điều đó không, Rāhula? - Dạ, cái đầu của đệ tử hiểu rõ rồi ạ! Đức Phật đổ hết nƣớc trong chậu. Nhìn cái chậu không, đức Phật nói, có vẻ hỏi bâng quơ: - Nhìn cái chậu không này, chẳng biết nó có dạy cho ta bài học nào nữa không đây? - Dạ, có chứ! Rāhula mau mắn đáp - Nƣớc bẩn không dùng đƣợc - thì cái chậu đựng nƣớc bẩn ấy cũng phải cọ rửa cho sạch... - Ừ, con lại nói đúng nữa! Vậy, đây là bài học tiếp theo: Không những chỉ nói dối, mà cái tâm đựng cái bẩn ấy nhƣ biếng nhác, ngủ ngày, ham chơi, ăn nhiều...cũng phải đƣợc cọ rửa kỹ càng cho sạch sẽ mới dùng đƣợc, mới trở thành ngƣời tốt đƣợc. - Dạ, đệ tử hiểu. - Còn có bài học nào nữa nơi cái chậu không ấy không, Rāhula? Thấy Rāhula nhăn trán, đức Phật gợi ý: - Khi chỉ một ngƣời ngu, một ngƣời vô tích sự, một ngƣời mà trong óc không có gì - chỉ biết ăn cho đầy bụng, ngủ li bì xác thân, thích khoái kiếm tìm ngũ dục - ngôn ngữ bình dân xứ này chế nhạo họ là “kẻ rỗng không, ngƣời rỗng không” - này Rāhula! - Đệ tử hiểu rồi! Một ngƣời mà không biết kiếm tìm, tích lũy một thiện pháp nào, không chịu khó học hỏi những điều hay, tốt - thì sẽ bị ngƣời đời cƣời chê là “kẻ rỗng không” nhƣ thế. Đức Phật khen giỏi, giỏi - rồi ngài lật úp cái chậu lại: - Nếu cái chậu úp lại - thì ta sẽ học đƣợc bài học gì? - Thƣa, cái chậu lật úp thì không dùng nữa, bên trong tối tăm - đấy là bài học! 264 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt
- Chính xác! Đức Phật tiếp lời - khi con ngƣời mà quá xấu xa, quá dơ bẩn, quá nhiều ác giới, ác hạnh, cứng đầu, ngu si, tà kiến... thì cái tâm ấy cũng bị lật úp rồi, không dùng đƣợc nữa; không có ánh sáng trí tuệ nào có thể lọt vào đấy đƣợc; chúng sẽ sống mãi trong cõi tối tăm ấy! Vậy, con đừng làm cái chậu lật úp nhé, Rāhula? Rāhula lạnh toát cả ngƣời, chú lắp bắp: - Dạ... đệ tử sẽ cố gắng... cố gắng... nhiều hơn nữa... Sau khi tịnh chỉ, vừa mở mắt, đức Phật thấy bên cạnh đã có một thau nƣớc trong vắt và một chiếc khăn trắng. Chú bé sa-di còn đang ngồi thiền bên cạnh. Hình ảnh ấy đẹp quá, đức Phật hoan hỷ ngắm nhìn mãi. Đúng là một tiểu thiên thần. Đợi Rāhula xả thiền, đức Phật chỉ vào thau đựng nƣớc: - Cái thau đồng ở đâu mà trông cao sang và quý trọng quá vậy? - Của hoàng gia dâng cúng cho chƣ tăng, bạch đức Thế Tôn! Đức Phật gật đầu rồi tấm tắc: - Nƣớc cũng trong quá nhỉ? Chắc có giếng nƣớc tốt? - Dạ, giếng có mạch đá nên trong, ngọt và mát lạnh. Thánh y Jīvaka dâng cúng và khuyên chƣ tăng nên lƣu tâm đến chuyện nƣớc uống... Đức Phật chuyển mạch câu chuyện: - Cái thau sạch, quý - lại đựng nƣớc trong, ngọt, mát lạnh - ai trông cũng thích mắt, cũng muốn uống, phải vậy không Rāhula? - Dạ phải! - Cũng vậy, khi tâm ta sạch và quý, rồi đựng bên trong những đức tính, những phẩm hạnh trong, lành, mát - thì ai cũng mến, cũng trọng; ai cũng hoan hỷ, ai cũng muốn thân cận, kể cả chƣ thiên và loài ngƣời. Rāhula chăm chú lắng nghe bài học quý giá. Minh Đức Triều Tâm Ảnh 265
Đức Phật chỉ tay vào thau nƣớc: - Hãy quan sát thau nƣớc, này Rāhula! - Dạ! - Thau nƣớc ấy không những “trong” mà còn “lặng” nữa, có phải thế không? Tâm trí ta cũng vậy, trí trong nên ta mới sáng suốt, tâm lặng nên cáu bợn mới lặn chìm tận đáy. Trí trong là tuệ, tâm lặng là định. Từ cái thau nƣớc mà ta cũng rút ra đƣợc bài học về định tuệ đấy, Rāhula! - Dạ, thật hay quá là hay! - Còn nữa, Rāhula! Cũng nhờ trong và lặng ấy, ta còn soi mặt đƣợc đấy! Con hãy soi mặt thử xem! Khi Rāhula soi mặt, đức Phật nói thoảng bên tai: - Thấy rõ cả từng sợi tóc, lông mi, có phải thế không? - Dạ! - Cũng vậy, khi có định và tuệ rồi, ta có thể thƣờng trực soi chiếu nội tâm; và có thể thấy rõ cả những lăn tăn, li ti, cáu bợn phiền não. Vậy, cái xấu, cái bẩn nào trong tâm cũng thấy rõ đƣợc cả, phải vậy không, Rāhula? - Quả là thế, bạch đức Thế Tôn! Buổi chiều, lúc mát trời, đức Phật và Rāhula trở về Trúc Lâm. Trên đƣờng đi, họ gặp một đoàn voi. Con nào con nấy to lớn, hùng dũng, với những bƣớc đi đĩnh đạc, oai nghiêm. Chúng đi trật tự, giữ khoảng cách đều đặn, thẳng hàng, thẳng lớp, không nhìn ngƣợc, không nhìn xiên... Trên đầu voi, từng viên nài trang bị quân phục chiến sĩ, tay cầm búa khiển voi lấp lánh sáng. Thoáng nhìn, đức Phật biết đấy là đoàn binh chiến tƣợng đã đƣợc huấn luyện kỹ càng, có nhiệm vụ bảo vệ hoàng thành, đôi khi còn để làm chiến sĩ tiên phong xung trận. Bƣớc tránh vào một công viên, đức Phật hỏi Rāhula: - Khi ra chiến trận, những chú voi chiến sĩ này - sử dụng cái gì mà chiến đấu, con có biết không? - Thƣa, có lẽ là cái vòi - vì đệ tử thấy chúng ăn mía bằng 266 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt
vòi, hút nƣớc, giỡn nƣớc bằng vòi - mà nhổ cây, quật gốc, bẻ cành cũng bằng vòi... - Đúng vậy! Thế nhỡ cái vòi bị thƣơng tích thì sao? - Thƣa, bị thƣơng là hỏng, là phải vào bệnh viện thú của hoàng gia để chữa trị. - Vậy nó phải biết bảo vệ cái vòi của mình, chính là bảo vệ mạng sống của mình, phải vậy không? - Dạ đúng vậy! - Này Rāhula! Khi lâm trận, những chú voi chiến sĩ của chúng ta sử dụng tất cả mọi vũ khí tự thân có đƣợc. Nó dùng vòi, dùng hai chân trƣớc, dùng hai chân sau, dùng phần thân trƣớc, dùng phần thân sau, dùng ngà, dùng đầu và dùng cả đuôi. Tất cả vũ khí tự thân ấy, cái nào bị thƣơng, bị tật cũng đƣợc - nhƣng cái vòi thì đừng để bị thƣơng. Tại sao vậy? Vì ăn, vì uống, vì thở đều ở nơi cái vòi cả. Cái vòi mà “tử thƣơng” - thì coi nhƣ con voi bị tƣớc đoạt mạng sống. Vậy, với giá nào, con voi cũng phải bảo vệ cẩn mật cái vòi của mình. - Vậy, hỏng vòi là hỏng tất cả! - Đúng vậy! Khi lâm trận, con voi sẵn sàng hứng chịu hằng trăm, hằng ngàn lằn tên, ngọn giáo - cho dẫu cái đầu, cái đuôi, cái tai, cái lƣng, cái bụng... có bị thƣơng mà cái vòi chƣa bị thƣơng - thì con voi kia vẫn còn là một chiến sĩ còn có khả năng kiên cƣờng và dũng mãnh đƣợc. Nhƣng nếu cái vòi mà bị thƣơng là coi nhƣ bỏ. Cũng vậy, một tỳ-khƣu trong giáo pháp của Nhƣ Lai, sống giữa cuộc đời khi còn hệ lụy bởi cái ăn, cái mặc, cái ở, cái ngủ nghỉ... thì cũng phải hứng chịu hằng trăm, hằng ngàn lời chê bai, sỉ nhục, vu khống, mạ lỵ, đàm tiếu, cạnh khóe, xoi móc... lẫn ác tâm, ác ý, nhiều cạm bẫy, gai chông không lƣờng đƣợc của thế gian. Tuy nhiên, tỳ-khƣu ấy, cho dẫu cái bụng có bị thƣơng vì thiếu vật thực; cái da có bị thƣơng vì y áo không đủ ấm; cái lƣng có bị thƣơng vì nằm đất, nằm cây; cái tai có bị thƣơng Minh Đức Triều Tâm Ảnh 267
vì ác ngôn, sàm ngôn của kẻ thế; cái chân cái tay có bị thƣơng vì ốm o gầy mòn; cái mặt có bị thƣơng vì nắng mƣa sƣơng gió... nhƣng mà cái tâm chƣa bị thƣơng là chƣa sao cả. Cái gì cũng bị thƣơng, nhƣng cái tâm mà chƣa bị thƣơng thì tỳ-khƣu ấy vẫn tồn tại - tồn tại dõng mãnh - trong giáo pháp của Nhƣ Lai. Còn cái tâm mà bị thƣơng rồi - thì coi chừng, cái mạng sống phạm hạnh của vị ấy sẽ không còn nữa! Vậy, nếu con voi biết bảo trọng cái vòi của nó nhƣ thế nào, thì con cũng phải biết bảo trọng cái tâm của mình nhƣ thế ấy, này Rāhula! Bài học này, quả thật là thấm thía tận ruột gan. Sa-di Rāhula nghĩ rằng, ai mà đã nghe rồi, một lần, thì suốt đời cũng không thể quên đƣợc câu chuyện về cái chậu nƣớc bẩn, cái thau nƣớc trong và cái vòi voi này! - Ôi! Cái tâm! Rāhula lẩm bẩm - không thấy mày ở đâu mà cái gì, ở đâu, vui khổ gì cũng bởi mày mà ra cả!
268 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt
Máu Quý Hơn Nƣớc
Ra xuân, trời nắng dịu, đức Phật cùng với hội chúng, mấy chục vị trƣởng lão và chừng trên dƣới năm trăm vị tỳ- khƣu - đặc biệt có cả Ānanda, Nanda, Rāhula, các tỳ-khƣu gốc hoàng tộc và chiến sĩ Sākya - lại du hành lên phƣơng Bắc, vƣợt sông Gaṅgā, đến Vesāli, tạm cƣ tại Kuṭagārasālā (Trùng các giảng đƣờng, Nhà nhiều tầng có nóc nhọn hoặc Sảnh đƣờng nóc nhọn), rừng Mahāvana. Ở tại đây, ngoài việc đi hóa duyên các nơi, đức Phật biết mình còn có nhiều việc phải làm. Năm nay, khí hậu, thời tiết nƣớc cộng hòa Licchavī rất thuận hòa, đất nƣớc phồn thịnh, nhân dân no ấm nên việc trì bình khất thực khá dễ dàng. Các vị trƣởng lão nhận đƣợc lời mời của khá nhiều ngƣời trong giới quý tộc, các gia chủ trong vùng, đặt bát tại các tƣ gia; và các ngài thƣờng thuyết những bài pháp thuận thứ cũng nhƣ cho quy y khá nhiều ngƣời. Trƣởng lão Mahā Kassapa cùng năm trăm môn đệ đến đảnh lễ Phật và nghe lời giáo giới. Cuối buổi pháp thoại, đức Phật ái ngại nói: - Trông ông có vẻ phong sƣơng quá, lại gầy ốm nữa! Việc khất thực khó khăn lắm phải không, Mahā Kassapa?
Minh Đức Triều Tâm Ảnh 269
- Đệ tử sức khỏe vẫn bình thƣờng, bạch đức Thế Tôn! - Nghe nói ông chỉ khất thực những gia đình nghèo khổ việc ấy có đúng không? Có thiên vị, có đánh mất tính bình đẳng không? - Đệ tử hiểu! Nhƣng vì tâm bi mẫn, đệ tử muốn giúp cho ngƣời nghèo, cho họ kiếm chút phƣớc để nƣơng tựa cho nhiều đời sau! Đức Phật lại hỏi: - Có ngƣời khổ quá, hoàn cảnh bất hạnh quá - Nhƣ Lai nghe nói ông lại nhập Diệt thọ tƣởng định bảy ngày, sau đó mới đi hóa duyên? - Cũng có một số lần nhƣ thế, nhƣng đôi khi cũng rải tâm từ, bạch đức Thế Tôn! Đức Phật mỉm nụ hoa sen: - Một vị thƣợng thủ A-la-hán, nhập định bảy ngày hoặc rải năng lƣợng tâm từ - ai đặt bát cho vị ấy, phƣớc báu rất thù thắng - không chỉ là chút phƣớc đâu, này Mahā Kassapa! Trƣởng lão Mahā Kassapa chỉ biết cúi đầu, nhẹ mỉm cƣời rất khiêm tốn. Đại đức Ānanda từ đâu đó xuất hiện, trên tay cầm một tấm y mới đã nhuộm màu vàng đất, nhìn trƣởng lão Mahā Kassapa, nói rằng: - Chiếc y của pháp huynh cũ nát quá rồi, hãy cho đệ xin dâng tấm y này, vải tuy xấu nhƣng lành lặn. - Cảm ơn pháp đệ - Tôn giả từ tốn nói – nhƣng tôi đã quen với vải rách, vải lƣợm rồi vá lại mà thôi; tấm kia nguyên vẹn quá, xin dành cho các sa-môn trẻ hoặc các vị khác cần dùng hơn. Và dầu Ānanda năn nỉ thế nào, tôn giả cũng không nhận. Đức Phật phải góp lời: - Thọ trì mƣời ba pháp đầu-đà bậc thƣợng, Mahā Kassapa không thọ dụng y mới đâu, Ānanda! Hôm kia, từ nƣớc Mallā, trƣởng lão Kāḷudāyi đến 270 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt
Mahāvana báo tin với đức Phật là đức vua Suddhodana lâm bệnh nặng, có lẽ không qua khỏi vì ngƣời tuổi đã gần trăm, muốn gặp ngài lần cuối cùng. Thế là tức khắc ngày hôm sau, đức Phật và đại chúng lên đƣờng. Và cứ hễ chừng hai, ba do-tuần là phái đoàn đƣợc bổ sung thêm các vị trƣởng lão và một số tỳ-khƣu ở nơi xa đến. Họ đều là những vị A-la-hán lậu hoặc đã tận, có thần thông - biết chuyến đi này là chuyến đi báo hiếu của đức Phật – nên họ tự động tìm tới. Vậy là khi đến Mallā, hội chúng đã có trên ngàn vị. Trƣa hôm ấy, khi dừng chân tại một ngôi rừng ven đƣờng, sử dụng thần thông, đức Phật biết có chuyện trọng đại xảy ra tại biên địa hai nƣớc Sākya và Koliya. Số là dòng sông Rohini, vào khoảng tháng ba, tháng tƣ mực nƣớc bắt đầu khô cạn; năm nay trời lại hạn hán hơn nên tình trạng ruộng đồng, hoa màu hai bên bờ sông nguy cơ không cứu vãn nổi. Trƣớc đây, nhân dân vùng này đã cho ngăn một con đập, từ đó, họ kéo nƣớc đổ vào ruộng đồng hai bên. Tuy nhiên, vì muốn cứu lúa, cứu hoa màu mà nhân dân hai bên xảy ra tranh chấp nguồn nƣớc. Ban đầu là lời qua tiếng lại, mạ lỵ, phỉ báng nhau, sau đó, với giáo mác – hai bên quyết liệt sẵn sàng đổ máu để chiếm nguồn nƣớc. Nguy hiểm hơn, quân đội hai bên bắt đầu dàn quân, chuẩn bị vào trận để bênh vực cho nông dân nƣớc mình... Đúng vào lúc đó, với thời gian nhƣ viên lực sĩ co duỗi cánh tay, đức Phật xuất hiện; ngài đứng giữa hƣ không, ngay phía trên con đập phân ranh hai nƣớc. Rõ ràng, ngài đang đứng giữa trận tuyến - bên nội, bên ngoại - để làm ngƣời trung gian hòa giải. Thấy đức Phật oai nghiêm nhƣ một vị phạm thiên, hào quang sáng rực – đang đứng lừng lững giữa hƣ không biên địa hai nƣớc; nông dân quăng giáo mác, quân đội quăng vũ khí, cung tên, giáp bào đồng quỳ xuống, sụp lạy: Họ biết uy Minh Đức Triều Tâm Ảnh 271
đức Phật lâu rồi... Đức Phật nói: - Nhƣ Lai chỉ muốn hỏi chƣ vị một câu thôi: Nƣớc quý hơn máu hay máu quý hơn nƣớc? Mọi ngƣời cúi đầu, câu hỏi ấy không cần phải trả lời vì ai cũng hiểu cả. - Vậy có đáng không, chƣ vị là hai nƣớc anh em, cùng liên minh, đoàn kết thƣơng yêu nhau; bây giờ vì tranh giành nguồn nƣớc mà sinh ra đổ máu. Vậy đối với chƣ vị, nƣớc quý hơn máu hay sao – những giọt máu đồng bào huynh đệ? Hãy trả lời cho Nhƣ Lai xem nào? Uy lực của đức Phật cùng với cách nói có trọng lƣợng ngàn cân – đã tạo nên phép thần kỳ hy hữu: Cả hai bên thấy mình lầm lỗi, xin sám hối với đức Phật rồi đồng thuận giải hòa! - Này chƣ vị - đức Phật tiếp - hoạn nạn giúp đỡ nhau mới quý; lúc khó khăn tìm cách san sẻ, chia đắng, sớt cay mới là tâm đức của bậc đại trƣợng phu! Hãy nghe lời Nhƣ Lai mà tận dụng nguồn nƣớc cả hai bên cho đồng đều; đừng dại dột tranh chấp đổ máu, sau này có hối cũng không kịp nữa đâu! Nói thế xong, đức Phật biến mất giữa hƣ không, cả hai bên quỳ lạy nhƣ tế sao! Về lại khu rừng, đức Phật lại bộ hành cùng với đại chúng nhƣ không có chuyện gì xảy ra. Tôn giả Mahā Moggallāna nói nho nhỏ, kể chuyện đức Phật vừa giải hòa việc tranh chấp nguồn nƣớc sắp đi đến đổ máu của nhân dân biên địa hai nƣớc Sākya và Koliya, tại sông Rohini - cho đại đức Ānanda nghe! Đại đức Ānanda rất thú vị, tự nghĩ:“Đức Thế Tôn luôn luôn bảo vệ sự sống, thuở xƣa là con chim hạc, bây giờ là nguồn nƣớc; và suốt trên lộ trình du hành, ngài bao giờ cũng nhắc nhở giữ gìn cây cối thảo mộc, nguồn nƣớc, cả những bãi cỏ xanh!”