📜 Giảng Sư
Kho kinh › Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)

Tập 2 — Viếng Thăm Kỳ Viên Đại Tịnh Xá

Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh) · 21,118 ký tự · ~19 phút đọc
🏠 📜

Kỳ Viên Đại Tịnh Xá

Do tôn giả Sāriputta báo tin trƣớc nên đức Phật và tăng đoàn mới đến địa đầu kinh thành Sāvatthi thì trƣởng giả Sudatta và hoàng tử Jeta đã đến nơi nghinh đón! Nhìn tƣớng hảo quang minh, quý phái của đức Phật và đoàn sa-môn trang nghiêm, thanh sáng, thong dong, tự tại từng bƣớc một, kéo dài xa hút; trƣởng giả Sudatta xúc động, bồi hồi, hoan hỷ đến chảy nƣớc mắt! Hoàng tử Jeta thì đứng lặng ngƣời, một niềm tôn kính thiêng liêng đã đến với ông! - Này ông trƣởng giả lấy vàng đổi đất! Này vị hoàng tử hào phóng cúng dƣờng vƣờn cây xinh đẹp! Nhƣ Lai biết công đức của hai vị rồi! Đức Phật dừng lại, mỉm nụ hoa sen nói chuyện với hai ngƣời – Bây giờ thì các vị về trƣớc đi! Nhƣ Lai và tăng đoàn muốn gieo duyên trì bình khất thực đầu tiên tại thủ đô danh tiếng này! Thế rồi, các vị trƣởng lão nhanh chóng hội ý, phân chia các ngả đƣờng. Con rồng vàng chợt bị ngắt từng khoảng, từng khoảng rất đẹp mắt, tuần tự rẽ sang các lối khác nhau. Đức Phật, tôn giả Sāriputta, Ānanda với chừng một trăm vị tỳ-khƣu đi vào con lộ chính dẫn vào trung tâm thành phố. Nhƣ thƣờng lệ, bất kể giàu nghèo, sang hèn không phân biệt;

188 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

củ khoai, củ sắn, muỗng cơm, muỗng cháo, chút cari, lát bánh, bột hấp gì gì... đức Phật và tăng đoàn đều trân trọng thọ nhận nhƣ nhau, đến trƣa mới về đến Kỳ Viên đại tịnh xá! Những đoàn khác cũng tuần tự trở về nhƣ những cánh chim vàng khuất dần trong vƣờn cây xanh! Hình ảnh đức Phật và năm trăm vị tỳ-khƣu y bát trang nghiêm, râu tóc sạch sẽ rải đều khắp kinh thành là một biến cố trọng đại xảy ra tại đất nƣớc Kosala, hùng cƣờng nhất vùng tây bắc này! Thọ thực rồi nghỉ ngơi tại hƣơng thất một lát, đức Phật, tôn giả Sāriputta, Ānanda, trƣởng giả Sudatta, hoàng tử Jeta đi tản bộ nhìn ngắm các nơi. Công trình tuy chƣa hoàn thành nhƣng đức Phật cũng hình dung ra đƣợc cái tầm vóc kỳ vĩ của nó. Khuôn viên vƣờn rừng rất rộng, đi đến mấy khắc mới hết đất. Đâu đâu thầy thợ cũng đông đúc và họ làm việc khá yên lặng. Các công trình chính và phụ có lẽ nhiều gấp ba lần Trúc Lâm. Các chi tiết cảnh: Lối đi, ghế đá, vƣờn cỏ, ven hồ, ven suối đƣợc thực hiện rất thanh giản, tự nhiên nhƣng không kém phần công phu và nghệ thuật đang đƣợc hình thành đây đó. Nội thất, tiện nghi sinh hoạt các nơi đều đƣợc sử dụng vật liệu chắc bền, đƣợc tính toán rất kỹ lƣỡng! Nhà hội, nhà giảng rất rộng, cao, thoáng mát có cả hằng trăm cánh cửa vuông, tròn phối hợp hài hòa; hoa văn, họa tiết đặc trƣng nghệ thuật kiến trúc của thời đại! Một số phòng tắm lại có cả lò sƣởi, có ống khói cao, sẽ đƣợc đốt bằng củi thơm! Bệnh viện, nghe nói, sức chứa khoảng trăm giƣờng rất tiện nghi, sạch sẽ; và sẽ tuyển dụng thầy thuốc chuyên môn chăm sóc, quản lý, điều hành! Nói tóm lại, không những ông triệu phú tiêu pha tiền rừng, bạc bể; mà còn cả chất xám, trí não của ông, của thầy thợ, của hoàng tử Jeta; và nhiều nhất, có lẽ là tôn giả Sāriputta nữa! Trở lại hƣơng phòng, đức Phật nhận xét: - Công trình dẫu chƣa xong nhƣng có vẻ rất hoàn mỹ, Minh Đức Triều Tâm Ảnh 189

này Sudatta! Giáo pháp của Nhƣ Lai phát triển đƣợc ở đất nƣớc này thì công đức của ông là đệ nhất! Hoàng tử Jeta sau khi hùn góp rừng cây thì cũng nên tìm hiểu về giáo pháp để mang đến an lạc và hạnh phúc cho mình. Cuối cùng, Nhƣ Lai tán thán cả ông Sāriputta nữa, đã cố vấn và tham mƣu cho công trình kỳ đặc nhƣ thế, với hằng ngàn chi tiết kiến trúc phức tạp - mà đâu đó hài hòa, sít sao, bắt mắt... cũng không dễ dàng gì; ngoài công sức của các kiến trúc sƣ chuyên môn, chắc ông cũng đã phải lao tâm khổ tứ nhiều lắm đấy! Tỳ-khƣu Ānanda rất tinh tế, phát biểu: - Nhà hội và hƣơng phòng của đức Thế Tôn phảng phất đƣờng nét cung đình... Tôn giả Sāriputta cƣời vui: - Đúng vậy! Ở đây còn có sự góp ý của hoàng tử Jeta nữa đấy! Ngoài ra, nhóm thầy kiến trúc phụ trách chính lại đƣợc mời từ Gandhāra xuống, đa phần đã tốt nghiệp nhiều năm từ trƣờng đại học kiến trúc Takkasilā nên họ biết rõ công việc của mình! Mọi ngƣời, ai nấy đều hoan hỷ. Hôm sau, trƣởng giả Sudatta và có cả hoàng tử Jeta hùn góp tổ chức một buổi cúng dƣờng lớn lên đức Phật và tăng đoàn giữa rừng cây. Trƣởng giả Sudatta cung kính mở lời: - Bạch đức Thế Tôn! Chúng đệ tử phải sắp đặt, thiết lễ cúng dƣờng Kỳ Viên đại tịnh xá nhƣ thế nào để cho đúng với pháp và luật? - Nầy Sudatta! Ông hãy khởi tâm cúng dƣờng Kỳ Viên đến cho Tăng chúng mƣời phƣơng, cả hiện tại và tƣơng lai! Câu nói của đức Phật thế là nhƣ bản giao kèo để ông trƣởng giả trao quyền sử dụng cơ sở mà không chuyển nhƣợng quyền sở-hữu-chủ làm lễ rót nƣớc lên tay ngài nhƣ ở Trúc Lâm. Cũng từ câu nói khôn khéo ấy, quyền sử dụng Kỳ Viên đại tịnh xá không giới hạn ở đức Phật và tăng đoàn 190 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

ở đây mà cho tăng chúng mƣời phƣơng! Nhƣ vậy, trƣởng giả Sudatta vẫn là sở-hữu-chủ, và Kỳ Viên đại tịnh xá ông chỉ cho giáo đoàn mƣợn dùng - cho mƣợn vĩnh viễn! Ngày hôm sau, trƣởng giả Sudatta cúng dƣờng đặt bát đức Phật và tăng đoàn tại tƣ gia, ông đã cho mời hàng trăm nhân sĩ, trí thức, bạn bè thân hữu đến cùng nghe pháp. Thọ thực xong, chƣ tăng trở lại Kỳ Viên. Giữa đại sảnh lớn rộng chỉ còn tôn giả Sāriputta và Ānanda đứng hầu, đức Phật thuyết một thời pháp giản dị, nói về hạnh phúc của đời ngƣời, đặc biệt nhấn mạnh về ngƣời cƣ sĩ tại gia. - Nầy chƣ vị! Đức Phật nói - một ngƣời cƣ sĩ tại gia có chánh tín, có đạo tâm, có một đời sống trong lành và hiền thiện, họ đƣợc thọ hƣởng bốn loại hạnh phúc thuộc về vật chất ở trên thế gian này! Đó là hạnh phúc sở hữu của cải, tài sản chơn chánh (atthisukha), hạnh phúc đƣợc sử dụng, thọ dụng của cải, tài sản chơn chánh (bhogasukha), hạnh phúc không có mang công, mắc nợ ai (ananasukha); và cuối cùng là hạnh phúc không bị ngƣời đời cƣời chê, khiển trách (anavajjasukha). Thế nào là hạnh phúc sở hữu của cải, tài sản chơn chánh? Ở đây, ngƣời cƣ sĩ tại gia tạo nên của cải, tài sản bằng chính mồ hôi sức lực của mình, bằng nỗ lực cần chuyên thức khuya, dậy sớm, bằng chính nghề nghiệp chơn chánh của mình chứ không phải do trộm cắp, do làm ăn phi pháp, do mƣu kế, do thủ đoạn man trá, lọc lừa! Nhờ nghĩ vậy, nên ngƣời cƣ sĩ cảm thấy hân hoan, thỏa thích. Đấy là hạnh phúc thứ nhất trong cuôc đời nầy! Thế nào là hạnh phúc đƣơc sử dụng, thọ dụng của cải, tài sản chơn chánh? Nhờ sở hữu của cải, tài sản chơn chánh nên chi phí ăn ở, tiêu dùng mọi việc cho gia đình, mua sắm các tiện nghi sinh hoạt, xây nhà, dựng cửa, cƣới vợ, gả chồng cho con cái, lễ hội, kỵ giỗ, tiệc vui... ngƣời cƣ sĩ cảm thấy tâm hồn mình nhẹ nhàng, thanh thản! Thỉnh thoảng lại Minh Đức Triều Tâm Ảnh 191

còn biết giúp đỡ những ngƣời nghèo khổ, tâm vị tha lại lại có cơ hội nẩy sinh. Ngoài ra, ngƣời cƣ sĩ còn biết dành dụm một khoản nhỏ để cúng dƣờng sa-môn, đạo sĩ hầu tích lũy phƣớc báu cho mai sau với tâm thỏa thích, mãn nguyện. Đấy là hạnh phúc thứ hai trên thế gian này! Thế nào là hạnh phúc vì không mang công, mắc nợ? Ngƣời tốt, ngƣời hiền, ngƣời có đời sống đạo đức hễ mang công, mắc nợ ai thì đêm ngày trăn trở, ăn không ngon, ngủ không yên, canh cánh bên lòng; và ngọn lửa hổ thẹn, khó chịu cứ âm ỉ thiêu đốt từng khắc, từng canh. Do vậy, không mang một món nợ lớn, nhỏ nào thì tâm hồn yên ổn, mát mẻ, tháng ngày thanh bình và an lạc. Đây đƣợc gọi là hạnh phúc thứ ba trong cõi nhân sinh! Thế nào là hạnh phúc không bị ngƣời đời cƣời chê, khiển trách? Đây là do đời sống của ngƣời cƣ sĩ tại gia có tàm, quý, biết giữ gìn thân, khẩu, ý. Trong cƣ xử với gia đình, thân quyến; lúc giao tiếp, ứng xử với bạn bè, xã hội họ luôn hòa nhã, nhu thuận, chân tình nên không có gì phải ăn năn, hối hận, bất an hoặc sợ hãi. Nghĩa là từ cử chỉ, hành động, lời ăn, tiếng nói đến tâm niệm, tƣ duy họ đều không có lầm lỗi, không ai có thể cƣời chê hoặc khiển trách đƣợc! Đây đƣợc gọi là hạnh phúc thứ tƣ! Nầy chƣ vị! Trong bốn loại hạnh phúc ấy, hạnh phúc thứ tƣ là cao quý, cao thƣợng nhất vì nó là cánh cửa mở để bƣớc vào kho tàng giáo pháp của Nhƣ Lai! Ngƣời không có lầm lỗi về thân, không có lầm lỗi về khẩu, không có lầm lỗi về ý là đã sống một đời sống có quy giới lành mạnh (ngũ giới), đã có mƣời hạnh lành tốt đẹp (thập thiện)! Nhờ vậy, tâm vị ấy trong sạch, thanh khiết. Ví nhƣ mảnh đất tâm đã đƣợc phát quang lùm bụi, đã đƣợc dọn dẹp sạch sẽ cỏ rác; từ đây, vị ấy có thể gieo lên đấy những hạt giống lành, đƣợc tƣới nƣớc, thêm phân, chăm bón công phu thì đời này, đời sau, hoa trái sẽ sum suê, tha hồ thu hoạch mùa màng bội thu, 192 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

thịnh mãn! Trƣởng giả Sudatta chợt nói: - Bạch đức Thế Tôn! Từ lâu, sống giữa bụi đời, làm ăn buôn bán, đệ tử cảm thấy mình có nhiều lầm lỗi về thân, về khẩu, về ý! Nay nhờ thời pháp này, đệ tử nguyện sẽ cố gắng sống cho tốt hơn! Tuy nhiên, đệ tử chƣa rõ, sự giống nhau, khác nhau, cao thấp giữa trì giới và bố thí? Còn nữa, bố thí đến ngƣời nghèo khổ, cúng dƣờng đến đức Phật và chƣ tăng phƣớc quả sẽ nhƣ thế nào? - Này Sudatta! Đức Phật giảng giải – Ông là ngƣời quảng đại, giàu lòng nhân ái; lúc chƣa gặp Nhƣ Lai, ông đã biết thƣơng tƣởng, đùm bọc những ngƣời nghèo khổ, bất hạnh; đã biết trợ cấp đến những ngƣời cô độc, cô quả, phƣớc báu của sự tế độ ấy sẽ giúp ông hƣởng đƣợc sung mãn vật chất nhiều đời. Ông cũng đã cúng dƣờng vật thực đến Nhƣ Lai và đệ tử của Nhƣ Lai là hội chúng thanh tịnh thì phƣớc báu của sự cúng dƣờng ấy lại càng lớn hơn nữa. Vì sao vậy? Vì không những đƣợc thọ hƣởng sung mãn vật chất mà còn gieo duyên với đạo quả giải thoát! Hôm qua, Nhƣ Lai lại gợi ý ông cúng dƣờng toàn bộ công trình xây dựng Kỳ Viên đại tịnh xá cho mƣời phƣơng tăng là Nhƣ Lai muốn cho phƣớc báu của ông càng vĩ đại hơn nữa! Vì sao vậy? Vì thiết kế tu viện, xây dựng tịnh xá, cốc liêu cho chƣ tăng có nơi sinh hoạt, ăn ở đàng hoàng, phƣớc báu ấy còn lớn hơn cả cúng dƣờng cho Nhƣ Lai! Này Sudatta! Đức Phật giảng tiếp – Giáo pháp của Nhƣ Lai cần ngƣời kế thừa để phát triển xa rộng; và chính mƣời phƣơng tăng sẽ làm việc ấy! Còn nữa, những hạt giống do mƣời phƣơng Tăng gieo trồng nơi này, nơi khác sẽ kế tục tồn tại nhiều ngàn năm trên châu Diêm-phù-đề nầy cùng những châu lục khác nữa! Ông phải tự hiểu nhân quả kỳ diệu ấy để hoan hỷ rằng mình đã làm đƣợc một việc lành hy hữu! Minh Đức Triều Tâm Ảnh 193

Tuy nhiên, dù có lớn lao cách mấy, dù có hy hữu cách mấy thì tất cả sự bố thí nhƣ tế độ, bố thí nhƣ cúng dƣờng tu viện, Nhƣ Lai, tăng chúng mƣời phƣơng vẫn không bằng quy y Tam Bảo. Tại sao vậy? Vì khi quá sung mãn vật chất, do thọ hƣởng phƣớc quả con ngƣời sẽ sinh ra giải đãi về thiện pháp, thích đời sống hƣởng thụ, tham đắm ngũ trần dễ bị lƣu lạc đƣờng về! Quy y Tam Bảo chính là sự quy hƣớng chơn chánh cho chiếc thuyền đời vậy! Thọ trì ngũ giới sau khi quy y Tam Bảo lại còn thù thắng hơn nữa, vì lúc ấy là đang bƣớc đi trên lộ trình chơn chánh, hoàn thiện bản thân! Tu tập định tâm từ thì còn hơn cả ngũ giới, vì có giới mới có định mà định tâm từ thì đem lại mát mẻ, an vui cho mình, cho ngƣời, cho phi nhơn, cho chƣ thiên ở xung quanh nữa! Và cuối cùng, tối thƣợng hơn tất cả phƣớc báu là tu tập tuệ quán, thấy rõ bản chất vô thƣờng, vô ngã của chƣ pháp để giải thoát tất thảy khổ đau trong ba cõi, sáu đƣờng! Sau thời pháp sách tấn, khích lệ ấy, gia đình trƣởng giả Sudatta, hằng chục gia nhân và hơn trăm vị khách đồng xin đƣợc thọ trì quy giới. Mới hai ngày ở Kỳ Viên mà luồng gió trong lành của giáo pháp đức Thế Tôn đã thổi khắp kinh thành Sāvatthi và cả miền ngoại ô. Nhiều thành phần giai cấp khác nhau tìm đến nghe pháp. Tuy nhiên, đức Phật chỉ thuyết ba thời vào ba buổi chiều, còn hai buổi chiều khác, ngài giao cho tôn giả Sāriputta. Và cũng nhƣ thƣờng lệ, buổi tối đức Phật giáo giới chƣ tăng - đặc biệt, ngài nói đến đặc điểm văn hóa, tín ngƣỡng của từng vùng, miền; có những phong tục, tập quán giống nhau, khác nhau ra sao. Có cái còn tốt đẹp, còn ích dụng cho đạo đức nhân gian thì chƣa nên đụng chạm đến; nếu nó liên hệ đến giáo pháp thì phải linh động, uyển chuyển khai triển ra, mở rộng thêm. Có cái quá tối tăm, ngu muội thì nên nhẫn nại, nhẫn nại nhiều ngày, nhiều tháng để giáo giới họ. Giá trị nào mà đã trở thành phổ thông, đã trở thành 194 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

thƣớc đo đạo đức xã hội thì đệ tử của Nhƣ Lai phải biết tôn trọng. Điều nào mà mọi ngƣời cƣời chê thì đấy cũng đƣợc xem nhƣ cấm giới, điều luật phải thọ trì lúc ứng xử, giao tiếp... Khuya, đức Phật thuyết pháp cho chƣ thiên, dạ-xoa, phi nhân, thọ thần ở trong vùng. Trời Sakka xuống đảnh lễ, vấn an sức khỏe ngài rồi chỉ thị Tứ thiên vƣơng hộ trì tăng chúng. Phạm thiên Sahampati hào quang sáng rực cả một vùng, xuống đảnh lễ, thăm viếng ngƣời bạn cũ, chào mừng và cùng hoan hỷ khi thấy giáo pháp đƣợc phát triển đến quốc độ Kosala nầy. Suốt một tuần lễ, rất nhiều ngƣời hoan hỷ, xin quy y. Thỉnh thoảng có vài cuộc chất vấn gay gắt vì bất đồng quan điểm tƣ tƣởng. Đức Phật cũng chỉ mỉm cƣời, không đáp; và rồi tôn giả Sāriputta giải quyết êm xuôi việc ấy! Đại đức Ānanda rất ngƣỡng mộ vị pháp huynh của mình, nhƣ chiếc bóng không rời, cứ hỏi han giáo pháp luôn! Hôm kia, một số trong nhóm ba mƣơi vị tỳ-khƣu Pāvāya từ miền tây bắc và cực bắc Kosala, dẫn theo hơn một trăm tân tỳ-khƣu tìm về đảnh lễ đức Phật và vấn an sức khỏe của ngài. Họ rất vui mừng thấy chƣ tăng đông đảo và công trình vĩ đại của Kỳ Viên. Đức Phật cặn kẽ hỏi han việc hoằng hóa. Họ cho biết là chỉ phát triển ở một số thị trấn dân cƣ đông đúc, càng đi xa thì đất rộng, ngƣời thƣa, đa phần họ quá nghèo khổ, sự khất thực rất khó khăn. Đôi khi đi cả ngày chỉ gặp mấy chòi lá ở sƣờn đồi, chân núi. Lại nữa, những loại tín ngƣỡng nhân gian nhƣ thờ thần, thờ ma quỷ, thờ rắn, thờ bò, thờ dâm tƣợng sinh thực khí... và cả những hình thức khổ hạnh cực đoan đã ăn sâu, mọc rễ trong quan niệm, tập quán, trong sinh hoạt; nên họ rất khó tiếp cận giáo pháp trong sáng, lành mạnh, cần sự nỗ lực tự thân hơn là khẩn cầu tha lực nhƣ của chúng ta. Đức Phật sách tấn họ, bảo đấy là tình hình khó khăn Minh Đức Triều Tâm Ảnh 195

chung, đoàn tuyên giáo nào cũng có những trở ngại tƣơng tự. Đức Phật cũng lƣu ý là những tỳ-khƣu còn yếu về pháp học, pháp hành thì chƣa nên cho đi hoằng hóa, họ cần thời gian dài ngày để tu học. Thế rồi, đức Phật bảo tôn giả Sāriputta giáo giới cho một trăm tân tỳ-khƣu. Thấy công việc ở đây cũng tạm yên, đức Phật chuẩn bị lên đƣờng thì trƣởng giả Sudatta dẫn đến một ngƣời - phục sức sang trọng, tƣớng mạo đẹp đẽ, ông quỳ thƣa: - Bạch đức Thế Tôn! Đây là thanh niên Subhūti (Tu-bồ- đề), em trai của đệ tử; suốt một tuần nay, y chăm chú lắng nghe giáo pháp, trí không rời giáo pháp, tâm không rời giáo pháp nên cảm thấy hân hoan, thỏa thích. Bây giờ, em trai của đệ tử muốn xin xuất gia, sống đời phạm hạnh, ngƣỡng mong đức Thế Tôn thế độ cho y! Quán căn duyên, đức Phật thấy rõ, biết rõ thanh niên này đã tu hành cách đây đã mƣời lăm đời đức Chánh Đẳng Giác; từ thuở đức Phật Padumuttara, ông ta đã là đạo sĩ Nanda nổi danh nhiều phƣơng. Sau này, thanh niên này sẽ là vị tỳ-khƣu thích sống ở núi rừng, đƣợc coi là bậc ly dục đệ nhất! Đức Phật mỉm nụ hoa sen, gật đầu, nói vài lời giáo giới rồi bảo hai vị đại đệ tử chuẩn bị cho Subhūti thọ giới ngay, có ngài chứng minh... Nhìn vị tân tỳ-khƣu y bát, tƣớng mạo trang nghiêm nhƣ đã từng xuất gia lâu năm, đức Phật sách tấn: - Này Subhūti! Ông đã có căn cơ sâu dày, vậy hãy sống đời phạm hạnh thiêng liêng, trong sạch... Bây giờ hãy cùng đi với Nhƣ Lai về Trúc Lâm tịnh xá... Rồi ngài cắt đặt tiếp: - Nhƣ Lai còn rất nhiều công việc ở Rājagaha và Vesāli; nên Sāriputta thay mặt Nhƣ Lai cùng với Devadatta, Mahānāma, Kimbila, Bhagu phải ở lại đây để trông coi hội chúng này. Cùng về Trúc Lâm với Nhƣ Lai chỉ có Ānanda, 196 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

Anuruddha, tân tỳ-khƣu Subhūti và thị giả Upavāna mà thôi. Lúc nào đến đƣợc Vesāli, Nhƣ Lai sẽ hội ý với các vị trƣởng lão vùng ấy, sẽ bổ túc thêm các vị A-la-hán có nhiều năng lực để duy trì và phát triển Kỳ Viên!

Minh Đức Triều Tâm Ảnh 197

Tại Rừng Mahāvana

Trên đƣờng trở về, do ít ngƣời, ít việc, đại đức Ānanda rất sung sƣớng theo hầu cận đức Phật và tha hồ học hỏi về giáo pháp. Đại đức hãnh diện nói: - Đệ tử học thuộc hết, bạch đức Thế Tôn! Tất cả mọi thời pháp đệ tử nghe đƣợc từ đức Thế Tôn hoặc qua sƣ huynh Sāriputta, đệ tử đều thuộc nằm lòng! Còn có một số thời pháp liên hệ đến sáu năm khổ hạnh, sự chứng ngộ tại cội Bodhirukkha, bốn mƣơi chín ngày đức Thế Tôn chứng nghiệm hạnh phúc giải thoát... thì đệ tử chỉ nghe đƣợc từng khúc, từng đoạn qua trƣởng lão Koṇḍañña, Assaji... Đức Phật biết rõ chuyện ấy. Nên ngoài những khi dừng chân tại Mallā, gặp trƣởng lão Kāḷudāyi, lắng nghe công việc hoằng hóa ở đây; giáo giới một số tân tỳ-khƣu ở Vajjī; lúc rảnh rỗi, ngài đều kể lại tận tƣờng cho đại đức Ānanda nghe. Các thời pháp ở Lộc Uyển, rừng Kappāsiya, chuyến về lại cội bồ-đề thăm gia đình Sujāta, triệu phú Senānī, cô bé Punna, chú bé Sotthiya tặng tám bó cỏ nhƣ thế nào, đức Phật cũng kể lại từng chi tiết. Việc hóa độ ba anh em đạo sĩ tóc bện Kassapa và một ngàn đồ chúng của họ tại tụ lạc Uruvelā, dãy núi Gayā, bờ bắc sông Nerañjarā thì phải đối thoại nhiều lần, phải nhẫn nại nhiều ngày, phải thuyết giáo

198 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

nhiều cách, phải sử dụng thần thông nhiều lƣợt; lại còn cần sự hỗ trợ của Tứ đại thiên vƣơng, trời Sakka, phạm thiên Sahampati nhƣ thế nào mới đƣa họ vào chánh giáo đƣợc. Thời pháp “tất cả các pháp đều bị bốc cháy” tại sƣờn núi Gayāsīsa, đức Phật thuyết lại làm cho đại đức Ānanda rợn tóc gáy, xúc động cả toàn thân, thấy rõ sự nguy hiểm của thế gian lục dục ngũ trần! Đại đức Anuruddha và thị giả Upavāna cũng hƣởng đƣợc lợi lạc không ít. Đức Phật mỉm cƣời, nói với Anuruddha: - Hãy tinh cần và nhiệt tâm tu tập thêm nữa, này Anuruddha! Thấy đƣợc một trăm, hai trăm ngàn thế giới thì không thể chấm dứt khổ đau, phiền não đƣợc đâu! Thỉnh thoảng, sau khi thiền định, trở lại cận hành, quán sát xem thử các dòng cảm giác, dòng tri giác, dòng tâm hành, dòng thức tri chúng trôi chảy ra sao, rồi chúng sẽ duyên khởi nhƣ thế nào! - Đệ tử sẽ cố gắng! - Lúc nào thấy có trở ngại gì, thắc mắc về điều gì thì cứ thƣa hỏi! - Dạ thƣa vâng! Đến Vesāli, rừng Mahāvana, đức Phật ngạc nhiên là ở đây dƣờng nhƣ đã đổi khác: Có cả giảng đƣờng, hƣơng phòng dành riêng cho ngài và rải rác đây đó cả hằng trăm cốc liêu nữa. Vật liệu xây dựng tuy chỉ là tranh, tre, nứa, lá nhƣng trông khá xinh xắn, thanh nhã rất thích hợp với đời sống giản dị của sa-môn. Tôn giả Vappa, Bhaddiya, Nadīkassapa và rất đông tỳ-khƣu ra đón ngài từ đầu bìa rừng, trông ai cũng rạng rỡ. Họ chào hỏi, giới thiệu lẫn nhau. Tỳ-khƣu Subhūti có cơ hội biết thêm nhiều vị trƣởng lão nổi danh. Vào chỗ ngồi đã đƣợc sắp đặt sẵn tại giảng đƣờng, đức Phật tỏ lời khen ngợi các vị trƣởng lão và chƣ tỳ-khƣu đã tự mình thiết lập đƣợc cơ sở truyền giáo ở đất nƣớc này. Minh Đức Triều Tâm Ảnh 199

Trƣởng lão Vappa, lớn tuổi nhất, tƣờng trình mọi việc: - Bạch đức Thế Tôn! Trƣởng lão Mahā Kassapa nhờ sống đời đầu-đà khổ hạnh nên đã hóa độ đƣợc rất nhiều ngƣời nghèo khổ; mƣời ba pháp đầu-đà của vị ấy quả thật là xứng đáng làm gƣơng cho mọi ngƣời – chƣ vị tỳ-khƣu theo học rất đông. Trƣởng lão Assaji đang xây dựng cơ sở tại Videha. Trƣởng lão Gayākassapa ở tại Moriya cũng rất thành công. Trƣởng lão Kāḷudāyi tại Mallā thì đức Thế Tôn đã gặp rồi. Hiện tại, chúng đệ tử rút bớt về đây một trăm tỳ- khƣu để tạo dựng cơ sở, vì địa điểm này có lẽ khá quan trọng trong tƣơng lai. Việc khởi tâm cúng dƣờng để xây dựng Đại Lâm nầy là do mấy vị phú hộ và các gia chủ ở trong vùng, do họ có nhu cầu nghe pháp, học hỏi pháp. Có lẽ đức Thế Tôn sẽ giáo giới thêm cho họ vào các buổi chiều! Đức Phật rất hài lòng về các vị trƣởng lão ƣu tú, ngài nói: - Kỳ Viên đại tịnh xá rất lớn, có thể chứa vài ba ngàn tỳ- khƣu mà không sợ khó khăn về vật thực. Có lẽ chƣ vị nên cho rút bớt các nơi về an cƣ tại đấy, nếu còn kịp thời gian. Sau mùa mƣa, lƣu ý là tại các thị trấn miền Nam Kosala, chúng ta vẫn chƣa có ngƣời. Các xứ Kālāma, Kāsi, Vaṃsā, Avantī rộng lớn mênh mông mà chỉ có trƣởng lão Yasa và chừng trăm vị tỳ-khƣu! Thành phố Bārāṇasī, Kosambī và các vùng đối diện bờ Nam sông Gaṅgā chúng ta chƣa đủ duyên. Riêng tại Vesāli này Nhƣ Lai sẽ lƣu tâm. Chiều hôm ấy, đức Phật thuyết một thời pháp nói về bố thí, trì giới, các cảnh trời rồi đặt hội chúng trên quy giới, thành ngƣời cƣ sĩ áo trắng. Buổi tối, đức Phật giáo giới chƣ vị tỳ-khƣu, sau đó cho đề mục thiền định hợp với căn cơ một số các vị sơ tu! Sáng hôm sau, đức Phật lên đƣờng; trƣởng lão Vappa, Bhaddiya và Nadīkassapa đến đảnh lễ. Đức Phật nói với ba vị: 200 Một Cuộc Đời Một Vầng Nhật Nguyệt

- Hiện nay, nội bộ các tiểu bang Vajjī, Licchavī không đƣợc yên ổn, nhất là tại Vesāli. Các vị vua đƣợc bầu lên và nhóm tƣớng quân đang xung đột, tranh giành quyền lực nên nhiều pháp bất thiện đã phát sanh. Rất nhiều thiên, thần, thiện dạ-xoa ở nơi này họ không hoan hỷ nên đã lần lƣợt bỏ đi; trong nay mai những tai ƣơng, dịch họa sẽ đổ xuống đất này. Các ông và tất cả tỳ-khƣu ở đây nên tạm thời về an cƣ mùa mƣa ở Trúc Lâm. Chỉ giữ lại năm bảy ngƣời để chăm sóc cơ sở. Tƣơng lai ở đây nhƣ thế nào, Nhƣ Lai đã tiên liệu. Các trƣởng lão đều có thiên nhĩ, thiên nhãn, họ biết điều đó nên vâng mệnh, y lời.

← Văn bản trướcTập 2 — Ngũ Minh Cũng Chƣa ĐủVăn bản tiếp →Tập 2 — Dạy Dỗ Bậc Đại Trí Thức
☰ Mục lục Một Cuộc Đời, Một Vầng Nhật Nguyệt (Minh Đức Triều Tâm Ảnh)
⬇ Tải .txt⬇ Tải PDF