📜 Giảng Sư
Kho kinh › Từ điển — tra cứu lẻ

Từ Điển Pāli-Việt (TK Tịnh Sự)

Từ điển — tra cứu lẻ · 139,351 ký tự · ~127 phút đọc
🏠 📜

Từ Điển Pāli – Việt (Tỳ-kheo Tịnh Sự)

(appītika) apharusavācatā: Thái độ lời nói không thô bạo

abbhatthaṅgata: Biến diệt

abbhañjitvā: Thoa phết, trây trét

abbhokāsa: Sự phòng khoáng; chỗ hoang sơ

abbhokāsika: Hạng ngự ngoài trống

abbhuggacchati: Đồn đãi Lan truyền

abbhā: Mây

abbhūtadhamma: Phần vị – tằng – hữu trong chín phần giáo lý

abhabba: Không khả năng

abhabbāgamama: Hạng vô khả đắc, hạng không có khả năng chứng ngộ

abhayūparata: Người vô úy kiêng, người tránh lỗi không do sợ

abhejja: Không bị bể

abhibhāyatana: Thắng xứ

abhihata: Đồ ăn mang lại

abhijappā: Sự tham cầu

abhijjhā: Ái tham, sự tham lam, kāyagantha Tham ác thân phược

abhijjhācu: Tham lam

abhijjhādomanassa: Tham – ưu

abhikkanta: Bước tới

abhikkhaṇaṃ: Thường xuyên

abhilāpa: Sự nói, gọi tên

abhinibbatta: Đã sanh khởi

abhinibhatti: Sanh ra, sinh thành

abhininnāmeti: Hướng đến

abhinipajjati: Nằm kề

abhinipajjiyamāna: Khi được nằm kề

abhiniropanā: Sự khắng khít cảnh

abhinisīdati: Ngồi kề

abhinisīdiyamāna: Khi được ngồi kề

abhinita: Bị ép buộc, bị áp bức

abhinivesa: Khuynh hướng, sự thiên chấp, Sự thiên chấp

abhippasāda: Tịnh tín

abhirūpa: Xinh đẹp

abhisajjati: Tức tối, bực tức

abhisamaya: Sự không lãnh hội

abhisambujjati: Giác ngộ, chứng tri

abhisamparāya: Đời tương lai, đời sau

abhivijinitvā: Sau khi chiến thắng

abhiññā: Thông, diệu trí, thắng trí

abhiṇham: Thường xuyên, luôn luôn

abrahmacariya: Phi phạm hạnh

abrahmacārī: Hạng phi phạm hạnh

abyatta: Dốt nát, không thông thạo

abyākata: Pháp vô ký, Vô ký

abyākatamūla: Căn vô ký

abyākesasukha: Lạc vô tạp nhiễm

abyāpajja: Vô sân độc

abyāpannacitta: Tâm vô sân độc, không sân độc tâm

abyāpāda: Vô sân độc, vô sân ác, Vô sân, kghông sân độc

acapala: Không dao động

acari: Đã gây ra, đã làm nên, đã hành động

acarima: Không sau cùng, không ở sau, không có sau, Không sau, không có ở sau

acaṇḍikka: Sự không hung tợn, không dữ dằn

acchandika: Không có hoài bảo, không có sự ước mơ, Không hoài bảo, không nguyện vọng, không ước vọng

acchādetvā: Đắp mặc, vận mặc

accāsarā: Sự trá hình, Sự trá hình

acelaka: Lõa thể

acetanaka: Vô tư, hạng người không có tư tưởng

acetasika: nakevalam (nhiều đoạn) phi sở hữu tâm, phi tâm sở, Phi sở hữu tâm, Phi sở hữu tâm, phi tâm sở

aciravutthita: Khỏi (bệnh) không bao lâu

acitikāra: Không quí kính, không đặt nặng, không quan trọng hóa

acittaka: Vô tâm, người không có tâm

acitīkata: Không ái mộ

adandhanatā: Sự không chậm chạp

adassana: Không thấy, vô kiến, bất kiến, Sự không nhận thấy

adassanakamyatā: Không muốn thấy, không muốn nhìn thấy

adassāvī: Người không thấy, Người không thấy, không gặp

adaṭṭhukamyatā: Không muốn diện kiến, không muốn gặp

addhā: Thời gian, thời giờ, thì lúc

adhammacariyā: Sự thực hành phi pháp, hạnh phi pháp, phi pháp hạnh

adhammarāga: Tham phi pháp, Tham phi pháp, luyến phi pháp

adhiccasamuppanna: Tự nhiên phát sanh

adhiccasamuppannika: Vô nhân luận, luận thuyết cho rằng “tự nhiên sanh” adhicitte paññā: Tuệ tăng thượng tâm

adhigaccheyya: Có thể đạt đến, có thể thành đạt

adhigama: Sự đắc thành

adhigata: Đã đạt được

adhigatasaññitā: Sự ngộ nhận đã đắc, tưởng lầm đã đắc

adhika: Thắng vượt, trội hơn

adhikarana: Sự đấu tranh, tranh tụng

adhikusala: Tối thiện

adhimatta: Khuynh hướng adhimatta vāta: Gió mạnh, gió lớn

adhimokkha: Thắng giải, Thắng giải, chủ đích adhimokkhapaccaya: Duyên thắng giải adhimuccanā: Cách quyết đoán, cách xác quyết adhimuccara: Pháp thắng giải adhimuccitvā: Hướng đến, hướng về adhimutta: Khuynh hướng, thiên hướng adhimutti: Khuynh hướng adhimāna: Tăng thượng mạn, sự ngộ nhận adhipati: Trưởng, pháp lớn trội, pháp trọng yếu adhipaññādhammavipassanā: Tuệ minh-sát-pháp adhipaññāya paññā: Tuệ tăng thượng trí adhisīla paññā: Tuệ tăng thượng giới adhivacana: Đặt tên, gọi tên, chỉ cho, Định danh, pháp chỉ tên, đặt tên, kêu tên adhivacanapatha: Phương pháp, định danh, cách thức định danh adhivāsanatā: Ṣự nhận chịu, sự chịu đựng adho: Ở dưới, phía dưới adhobhāga: Hạ phần, phần dưới adhogama vāta: Gió thổi xuống, gió phía dưới, hạ phong adhāranatā: Sự không nắm giữ, không ghi nhận adhāraṇatā: Sự không nắm giữ, không ghi nhận, Tình trạng không ghi nhận adhāretukamyatā: Không muốn thọ trì adinnādāna: Sự trộm cắp, sự lấy vật chưa cho, Sự trộm cắp, sự lấy vật chưa cho, lấy vật chưa cho adinnādāyī: Người trộm cắp adiṭṭha: Chưa từng thấy, không được thấy adosa: Vô sân, không sân hận, Vô sân, sự không phiền giận adukkhamasukha: Phi khổ phi lạc, Phi khổ phi lạc, Phi khổ phi lạc, Phi khổ phi lạc, sự không khổ không lạc adukkhamasukhasahagata: Câu hành phi khổ phi lạc

adūsanā: Không sân, không hờn giận, Không sân, không hờn giận adūsitatta: Thái độ không hờn giận, Thái độ không hờn giận, không tức tối aganthaniya: Không đáng bị phược biết, phi cảnh phược, nakevalam Phi cảnh phược, Phi cảnh phược, không bị pháp phược biết đặng agati: Thiên vị, tây vị agatigamana: Sự thiên vị, sự tây vị agga: Tối cao, Tối thắng, Trống không, trống rỗng aggahitatta: Thái độ không chiếu cố, không nhiếp, không tế độ, Thái độ không chiếu cố, không thu nhiếp tâm, Thái độ không thu nhiếp, không tiếp độ aggi: Lửa, Lửa aggibhaya: Sự sợ hãi về lửa, hiểm nạn về lửa aggisantāpa: Sức nóng của lửa agha: Trống rỗng, trống không aghagata: Hiện tượng trống không, trống rỗng, Hiện tượng trống không, trống rỗng agocara: Phi hành xứ agopanā: Sự không bảo hộ, không gìn giữ, không trông coi, Sự không bảo hộ, không gìn giữ, không trông coi, Sự không chặn giữ aguttadvāra: Người bất phòng hộ môn aguttadvāratā: Sự bất phòng hộ môn, sự không ngăn giữ cửa, Sự không phòng hộ căn môn, Sự không phòng hộ căn môn, sự mà căn môn không agutti: Sự không gìn giữ, Sự không phòng hộ, không gìn giữ, Sự không phòng hộ, không giữ agālha: Sự gắt gao agāra: Tại gia agārava: Không kính trọng, không tôn kính, bất kính agāravatā: Sự không tôn trọng, không cung kính, thái độ không tôn trọng, không cung kính, Thái độ bất kính, Thái độ không tôn trọng, không cung kính, thái độ bất kính ahetuka: Vô nhân, Vô nhân ahi: Con rắn, loài xà

ahirika: Người vô tàm Người không hổ thẹn; sự vô tàm, sự không thẹn, Vô tàm

ahirikabala: Vô tàm lực

ahita: Sự bất hạnh, sự không lợi ích

aja: Con dê

ajelakapṭiggahhhhana: Sự thọ nhận dê cừu

ajimhatā: Sự không cong vạy, sự không cong queo

ajina: Áo da con sơn dương

ajinakkhipa: Áo da con hắc báo

ajjhatta: nakevalam, nội phần, phần bên trong, nội triền, Nội phần, phần bên trong, Nội phần, phần bên trong

ajjhattabahiddha: Nội ngoại phần, phần bên trong và bên ngoài

ajjhattabahiddhā: Nội ngoại phần

ajjhattabahiddhārammana: nakevalam, có cảnh nội ngoại phần

ajjhattabahiddhārammaṇa: Có cảnh nội ngoại phần

ajjhattabahiddhārammaṇa: Pháp biết cảnh nội ngoại phần, có cảnh nội ngoại phần

ajjhattasaññojana: Nội triền

ajjhattika: nakevalam thuộc nội phần, nội uẩn

ajjhattika: Thuộc về bên trong, thuộc nội phần

ajjhattikavatthukā: Vật nội phần, vật thuộc trong thân

ajjhattikā: Thuộc nội phần

ajjhattārammana: Pháp biết cảnh nội phần

ajjhattārammaṇa: Có cảnh nội phần

ajjhena: nakevalam sự học thức, tri thức

ajjhosāna: Sự mê đắm, sự quyến luyến, Sự mê đắm, sự quyến luyến

ajjhottharati: Vuốt ve

ajjhotthariyamāna: Khi được vuốt ve

ajjhupagata: Sự thọ trì, sự chấp hành

ajjhupekkhanā: Sự ngó lơ, sự lơ là, sự thờ ơ

ajjhupekkhitabba: cần được lãnh đạm, cần làm ngơ

ajjhupekkhitā: Thái độ lơ là, sự dững dưng, sự bình thản ajjhāvasanta: Đời sống ajjhāvasati: Sống ở, ở vào, dự vào ajjkattabahiddha: nakevalam, nội ngoại phần ajjkattārammana: nakevalam có cảnh nội phần ajānaṃ: Không biết, khi không biết ajāta: Chưa sanh, Chưa sanh, chưa được sanh ra akakiriyā: Sự không làm, không hành vi akakkhaḷatā: Sự không cứng rắn, trạng thái không thô cứng akalyatā: Sự không khéo léo, không bén nhạy, Sự không khéo léo, không bén nhạy, sự không mạnh dạn akammañña: Không thích nghi akammaññattā: Sự không thích hợp việc làm, không thích sự, không thích nghiệp akammaññatā: Sự không thích hợp việc làm, không thích nghiệp, không thích nghi akanittha: deva Sắc Cứu Cánh thiên, một trong năm cõi Tịnh Cư thiên akaniṭṭha: Cỏi sắc-cứu-cánh thiên akaniṭṭhadeva: Sắc cứu cánh thiên, cõi Phạm thiên sắc cứu cánh cao tột sắc giới akaniṭṭhagāmī: Sắc-cứu-cánh-thiên thú akanta: Không đáng ham thích, không khả hỷ akappiya: Sự không thích đáng, việc không đáng, không thích hợp, không hợp lẽ, Sự không thích thích đáng, không đáng, không thích hợp, không hợp akappiyasaññitā: Nghĩ là không đáng akaraṇa: Không hành động, không hợp tác, Sự không hợp tác, không hành động akarisa: Không nhọc nhằn, không khó akasiralābhī: Đắc không khổ cực, có được không khổ cưc akata: không làm, chưa làm, chưa tạo, chưa hành, chưa thực hiện akathaṅkathī: Không nghi ngờ, không ngờ vực, không nghi ngờ, không còn nghi nan, người chẳng nghi hoặc akathinatā: Sự không thô thiển, trạng thái không cương ngạnh

akhīnāsava: Chưa đoạn tận lậu hoặc, chưa đoạn lậu

akicca: Không khó khăn, dễ làm

akicchalābhī: Đắc không khó khăn, có được không khó khăn

akiriyā: Không làm, không hợp tác

akkhamanatā: Thái độ không chịu đựng

akkhanti: Không nhẫn nại, không kham nhẫn

akkhāta: Không nói ra, không thuật lại

akkhāyati: Biểu hiện, hiện bày, được xem là

akkodhana: Vô sân; người vô sân

akkosaka: Mạ lỵ, phỉ báng, mắng nhiếc

akkosanā: Sự mạ lỵ, sự phỉ báng, sự mắng nhiếc

akkoseyya: Chửi mắng

akovida: Không thông suốt, không hiểu rành, Không thông suốt, không hiểu rành

akuppa: Không rung động, không chuyển đổi, sự nhất định, nhất thiết

akuppadhamma: Bất động pháp

akusala: Bất thiện, không lành, chẳng lành, Bất thiện, pháp chẳng lành, Bất thiện; không khéo léo, không thiện xảo, citta Tâm bất thiện, mūla Bất thiện căn, căn bất thiện, nakevalam Bất thiện, không lành, chẳng lành

akusalahetu: Nhân bất thiện

akusalamūla: Bất thiện căn

akusalamūlapaccaya: Duyên căn bất thiện, do căn bất thiện trợ

akusalasaññā: Bất thiện tưởng, tưởng bất thiện

akutilatā: không quỷ quyệt, không quanh co

akāpurisasevita: Được thực hành bởi bậc phi thiện nhân

alabhanta: Không được, không nhận được

alobha: Không tham muốn, vô tham

alubbhanā: Không nhiễm đắm

alubbhitatta: Không tham đắm

amaccharī: Người vô lậu, người không bỏn xẻn

amakkhī: Người bất quỉ quyệt

amanasikāra: Không tác ý

amanussasadda: Tiếng phi nhân, tiếng của loài không phải người

amanāpa: Sự bất nhã, không vừa lòng

amanāpiya: Không đáng ưa

amattaññutā: Sự bất tri độ, sự không tiết độ, Tư cách không tiết độ trong vật thực

amattaññū: Người không tiết độ, bất tri độ

amba: Trái xoài, cây xoài

ambaṅkuravaṇṇa: Màu xoài song

ambila: Vị chua, chất chua

ambūpama: Ví dụ như trái xoài

amoghaniya: Phi cảnh bộc, không đáng cho bộc biết

amoha: Vô si, Vô si, không mê muội

amukhara: Không lắm mồm

amutra: Chỗ kia, đằng kia

amāyāvī: Người không xảo trá

anabhijjhā: Vô tham, Vô tham ác, Vô tham ác

anabhijjhālu: Không tham lam

anabhinibbatta: Chưa phát khởi, chưa sanh lên, Chưa sanh khởi, chưa sanh thành

anabhiramanā: Sự không hoan hỷ

anabhirati: Không hân hoan

anabhisamaya: Không chứng đắc, không đạt đến, không suốt thông

anabhisambujjhati: Không giác ngộ

anadhigata: Chưa đạt được, Sự chưa đắc chứng

anadhiṭṭhāna: Không thiết tha

anagāgiya: Vô gia cư, hạnh không nhà

anajjhāpatti: Không phạm đến, không vi phạm, Không vi phạm, không phạm đến

ananta: Không cùng, vô biên, không giới hạn

anantarahita: Trống trơn, không có vật ngăn

anantavā: Vô biên, Vô biên, không có cùng tột, không giới hạn anantavāditthi: Vô biên kiến, nhận thấy thế gian không giới hạn anantavādiṭṭhi: Vô biên kiến, nhận thấy không có sự cùng tận ananubodha: Sự không hiểu ngộ, sự không giác ngộ, Sự không liễu ngộ ananulomika: Không thuận lý, không thích hợp ananussati: Không nhớ theo, không tùy niệm, Không tùy niệm, Sự không nhớ theo ananussuta: Chưa được nghe, đã không được nghe ananuvicca: Chưa nghĩ xét ananuyoga: Không nổ lực, không năng nổ anariya: phi thành nhân anasuropa: Không thô lỗ, không, không lỗ mãn anatta: Vô ngã; phi ngã anattamana: Bất bình, Sự bất bình, không hài lòng, không vừa ý anattamanatā: Không hài lòng, Sự bất bình, thái độ bất bình, Sự không hoan hỷ, sự bất bình anattantapa: Người không làm khổ mình anattha: Bất lợi vô ích, Sự bất lợi, Vô ích, bất lợi, tai hại anatthakāma: Muốn gây bất lợi anavajja: vô tội, không lỗi lầm anavajjasukha: An lạc vô tội anavajjatā: Sự vô tội, sự không lỗi lầm, Vô tội vạ, không lỗi lầm anavakārī: Không phân định anavakāsa: Phi duyên cớ, vô cớ, không duyên cớ, không cơ hội, vô cớ, không duyên cớ, không cơ hội anavasesappahāna: Đoạn trừ không dư sót, trừ tuyệt, hoàn toàn đoạn trừ, đoạn trừ trọn vẹn anavassesa: Sự không dư sót, hoàn toàn, trọn vẹn anavaññatti: Không khinh khi, danh dự anavaññattimada: Kiêu hãnh về danh dự

anavaññattipatisaṃyutta: Liên hệ về danh dự anavaññāta: Không bị khinh khi anaññatanassāmītindriyo: Tri vị tri quyền (hiểu cái chưa từng hiểu) anaññataññassāmītindriya: nakevalaṃ Tri vị tri quyền, Tri vị tri quyền, Tri vị tri quyền, trí biết điều chưa từng biết anaṅgana: Vô uế anaṭṭhitakiriyatā: Không ưa thích làm andakā: Cục, hòn, lời nói gai góc andha: Mù mắt, tối đui andhakāra: Sự tối, tối tăm anekavihita: Đa dạng, nhiều hình thức anekaṃsagāha: Không quyết một, không giữ lấy một chiều anela: Khôn ngoan anibbatta: Chưa xuất hiện anibbattā: Không sanh ra, chưa sanh ra anica: Sự vô thường, không thường có, không vĩnh hằng aniccatā: Tình trạng vô thường, đặc tính vô thường, trạng thái vô thường, Trạng thái vô thường, không thường còn anidassana: Bất kiến, vô kiến, nakevalam, vô kiến, Pháp vô kiến, bất kiến, pháp không thấy đặng anidassanappaṭigha: Vô kiến vô đối chiếu anidassanasappaṭigha: Vô kiến hữu đối xúc, vô kiến hữu đối chiếu anigata: Pháp phi cố định anikkhittacchandatā: Sự để qua nguyện vọng, gát qua ước vọng, đặt xuống ước vọng, Thái độ không bỏ qua nguyện vọng, thái độ không bỏ rơi ước vọng anikkhittadhuratā: Sự để qua phận sự, đặt xuống bổn phận, Thái độ không bỏ qua phận sự, thái độ không bỏ qua nhiệm vụ, thái độ không bỏ rơi việc làm animitta: Vô tướng, vô chứng anindriyabaddharūpa: Sắc không liên hệ quyền

anissukī: người vô tật, người không bỏn xẻn

aniyata: Bất định phần, vô định phần, Bất định, pháp không nhất định, nekavalam Phi

aniyyānika: Pháp phi dẫn xuất, Phi dẫn xuất

aniṭṭha: Không đáng ưa chuộng

anna: Cơm ăn

anoghaniya: Phi cảnh bộc

anolīnavuttitā: Tư cách không biếng trễ

anottappa: Sự vô úy, Vô quý, không ghê sợ (tội)

anottappabala: Vô quý lực

anottappī: Người vô úy, người không ghê sợ

antara: Đề đại đỉnh (trong pháp đầu đề nhị – Dukamātikā)

antaradhāna: Sự biến mất

antarāparinibbāyī: Trung bang bất-hoàn

antavā: Hữu biên, có sự cùng tận

antavādiṭṭhi: Hữu biên kiến, nhận thấy có sự cùng tận

anthambhitatta: Tình trạng cử động

antopūti: nội tâm hôi hám bẩn thỉu bên trong

antosamorodha: Bít ngăn bên trong

anu: tế, vi tế, nhỏ

anubyañjanāggāhī: Chấp tướng riêng, chấp nét chi tiết

anuddaya: Sự xót thương, lòng từ ái

anuddhata: Vô phóng dật, không tháo động

anuddā: Cách thân mật, cách tử tế, cách ân cần

anuddāyanā: Sự thân mật, sự tử tế, sự ân cần

anuddāyitatta: Thái độ thân mật, thái độ tử tế, thái độ ân cần

anuggahissāmi: Ta sẽ học, ta sẽ thu thập

anukampa: Sự bi mẩn, trắc ẩn, tâm tiếp độ

anukampā: Sự trắc ẩn, sự thương xót

anumatta: Sự nhỏ nhặt, tiểu tiết

anunaya: Sự xu hướng, sự hướng theo

anunaḷa: Không kiêu căng

anupannāhī: Người vô hậu

anupapanna: Không hành theo

anuparivatti: Pháp tùng tâm, tùy chuyển với tâm

anupavādaka: Người không phỉ báng

anupekkhanatā: Thái độ quan tâm, thái độ theo dõi

anuppabandhanā: Sự cột chặt

anuppadātā: Sự cổ vỏ, sự động viên

anuppanna: Chưa sanh, vị sanh tồn, Vị sanh tồn, phi sanh tồn

anuppāda: Vô sanh trí

anupubba: Tuần tự, thứ lớp

anupādaniya: Phi phi cảnh thủ

anupādinna: Phi bị thủ, phi thành do thủ, Phi thành do thủ, không bị thủ, không do thủ tạo

anupādinnupādāniya: Phi bị thủ cảnh thủ

anupādinnānupādāniya: Phi bị thủ phi cảnh thủ

anupādāniyo: Phi cảnh thủ, không đáng bị thủ biết

anurakkhanābhabba: Khả bảo trì, có khả năng do phòng hộ

anurodha: Sự vui thích

anusamandanā: Sự tích tụ

anusandhanatā: Tình trạng khắng khít

anusañceteti: Chú tâm, chăm chú vào

anuseti: ngấm ngầm, tiềm tàng

anusotagāmī: Người đi thuận dòng

anussati: Sự tùy niệm, Tùy niệm, phụ niệm

anusāsiyamana: Khi được chỉ bảo

anuttara: Pháp vô thượng, Vô thượng, Vô thượng sĩ

anuttānīkamma: Hành động tinh vi

anuvicca: Đã suy xét kỹ

anuvicāra: Sự bám sát anuyoga: Sự cố tình, sự thực hiện, sự thi hành anuññāta: Sự cho phép, chuẩn y anvijjānīvaraṇa: Vô minh cái anvāssaveyyum: Có thể xâm nhiễm anā dariya: Tính cách bất cần anābhoga: Không phải sự suy nghĩ anācāra: Phi hạnh kiểm, phi phẩm hạnh anādaratā: Thái độ bất cần, Thái độ không quan tâm, thái độ bất kể, Thái độ không quan tâm, thái độ không lãnh hội, thái độ bất cần anādariya: Sự bất cần, sự không quan tâm, tính cách bất cần, Sự không quan tâm, sự không tiếp nhận, sự bất cần anādā: Sự không thụ nhận, không tiếp thu anādāvitatta: Thái độ không thọ trì, không lãnh hội anādāyanā: Sự không thọ trì, không chấp nhận anāgata: Vị lai, cái chưa đến, Vị lai, chưa đến, chưa xẩy đến anāgatā: Chưa đến, vị lai anāgatārammaṅa: Có cảnh vị lai, biết cảnh vị lai anāgatārammaṇa: Có cảnh vị lai, biết cảnh vị lai, Pháp biết cảnh vị lai anāgām: Bậc bất lai, bậc A-na-Hàm anāgāmimagga: Bất lai Đạo, A-na-hàm Đạo anāgāmiphala: Bất lai Quả, A-na-hàm Quả anāgāmiphalasacchikiriyā: sự tác chứng quả bất lai, chứng quả A na Hàm anāhāra: Vô thực, không có sắc vật thực anājjava: Sự không ngay thẳng, không chánh trực anājjavatā: Thái độ không ngay thẳng anākiṅṅa: Không lẩn lộn, không náo nhiệt, không quấy rầy anālaya: Sự bất luyến, không ưa thích anārakkha: Không hộ trì, không bảo vệ, không bảo hộ, Không hộ trì, không gìn giữ, Sự

không bảo vệ

anārammaṅa: nakevalam Vô cảnh, bất tri cảnh, không biết cảnh

anārammaṅārammaṅa: Hữu cảnh, bất tri cảnh, có đối tượng bất tri cảnh

anārammaṇa: Bất tri cảnh pháp, không biết cảnh

anārammaṇa: Vô cảnh, bất tri cảnh

anāsanna: Phi cận, chẳng gần, không cận kề, không gần kề

anāsava: nakevalam Vô lậu, phi cảnh lậu, không bị pháp lậu biết, Pháp phi cảnh lậu, Phi cảnh lậu, không thành cảnh lậu, Vô lậu

anāsevanā: Không năng hành

anāsevita: Không được cấu kết

anāvajjanā: Sự suy xét

anāvattidhamma: Không còn trở lui lại không còn quay lại

anāvikamma: Hành động mờ ám, Hành động mờ ám, sự mờ ám, sự làm không rõ ràng

anīvaraniya: Pháp phi cảnh cái

anīvaraṇiya: Phi cảnh cái, không đáng bị pháp cái biết

apacayagāmi: Nhân đến tịch diệt, nhân đến Níp Bàn

apacayagāmī: Phi nhân tịch diệt

apaccakkhakamma: Sự không phản tỉnh, Sự không phản tỉnh, sự không soi sáng

apaccakkhāya: Khi chưa xả bỏ

apaccavekkhaṇnā: Sự không phản kháng

apalāsī: Người vô hiểm độc

apara: Khác, kẻ khác, tha nhân

aparakāla: Lúc sau, giai đoạn sau, thời điểm sau

aparanta: Đề đỉnh phần sau tức là đề đại đỉnh (Mahantaraduka)

aparantapa: Không làm khổ người khác

aparantānudiṭṭhi: Hữu hậu kiến, nhận thấy đời sau có chỗ cùng tận

aparihānadhamma: Sự bất suy pháp, có pháp tánh không thối hóa

aparipūra: Chưa được đầy đủ

aparisesa: Hết sạch, không còn dư sót

apariyogāhanā: Không thắm nhuần, không thể nhập, Sự không thấm nhuần

apariyogāhetvā: Chưa suy luận, chưa nghĩ suy

apariyāpanna: Phi hệ thuộc, bất liên quan, Phi hệ thuộc, bất liên quan

aparāmattha: Phi cảnh khinh thị

aparāmaṭṭha: Phi cảnh khinh thị, phi cảnh thủ trước

apassaṃ: Không thấy, khi không thấy

apekkhā: Sự lưu luyến, sự khao khát

apilāpannatā: Thái độ không lơ đảng

appa: Ít, một chút

appaccavekkhaṇā: Sự không phản kháng, sự không xét lại

appaccaya: Sự bực tức, Vô duyên, Vô duyên

appaggahatā: Tình trạng ít giá trị, sự kiện ít giá trị

appaggha: Ít giá trị

appahīna: Sự chưa đoạn tận

appaka: Ít, số ít

appamannā: Vô lượng tâm

appameyya: Không thể ước lượng, vô lượng

appamāna: Pháp vô lượng

appamānārammanā: Pháp biết cảnh vô lượng

appamāṇa: Vô lượng, không đo lường được

appamāṇārammaṇa: Có cảnh vô lượng, pháp biết cảnh vô lượng

appannapānabhojana: Sự thiếu thốn về cơm nước

appanā: Sự an chỉ, sự chăm chú, chuyên chú vào

appasadda: Ít tiếng ồn, im lặng, lặng thinh

appassuta: Thiếu học, sự ít nghe, Thiểu học, thiểu văn

appasāda: Không có niềm tin, không tín ngưỡng

appasādanīya: điều không đáng tín ngưỡng

appasāvajja: Ít tội lỗi

appatigha: Vô đối xúc, vô đối chiếu, Vô đối xúc, vô đối chiếu

appatikūlagāhitā: Lập trường không chống đối

appatisaṅkhā: Không quán tưởng

appatissati: Không nhớ lại

appatissavatā: Không vang thuận

appativāṇitā: Không thối thất, không lui sụt

appatta: Chưa đến, chưa tới

appaṇihita: Vô nguyện, phi nội

appaṭikūlaggāhitā: Lập trường không chống đối

appaṭinissagga: Sự không cởi mở

appaṭisankhā: Sự không quán tưởng, không suy quán

appaṭissati: Sự không nhớ ra

appaṭissavatā: Thái độ bất tuân

appaṭivedha: Sự không thông suốt, Sự không thông suốt, không thấu đáo

appiccha: Thiếu dục ít muốn

appītika: Pháp vô hỷ, Pháp vô hỷ

apubba: Không trước, không có trước

apātubhūta: Không hiện rõ, chưa hiển lộ,

apāya: Khổ cảnh

apīlāpanatā: Không lơ đãng

arahanta: A-la-hán, ưng cúng

arahatta: Bậc A-La_hán, bậc ưng cúng

arahattaphala: Quả A La Hán

arahattaphalasacchikiriyā: Sự tác chúng của A-la-hán

arana: Pháp vô tranh

arañña: Khu rừng

araññagata: Đi đến khu rừng

araṇa: Vô chiến, không nhiễu loại, không quấy nhiễu

ariya: Bậc thánh, bậc cao thượng, Thánh thù diệu, thánh (đạo), Thánh, bậc Thánh nhân, bậc cao quí

ariyadhamma: Pháp của bậc Thánh, tánh pháp thánh, pháp của bậc thánh

ariyamagga: Thánh đạo, con đường cao thượng

ariyamaggasamaṅgī: Bậc thành tựu Thánh Đạo

ariyapuggala: Thánh nhơn, người thánh

arukūpamacitta: Có tâm như ung nhọt

arūpabhava: Vô sắc hữu

arūpajjhāna: Thiện vô sắc

arūparāga: Ái vô sắc

arūpasahagata: Câu hữu thiền vô sắc

arūpasaññī: Bậc không tưởng sắc

arūpavacara: Vô sắc giới

arūpāvacara: Vô sắc giới

arūpāvacarasamāpatti: Thiền vô sắc giới

arūpī: Phi sắc, Phi sắc, chẳng phải sắc

arūpūpapatti: Đạt đến vô sắc

asaddha: Không có đức tin

asahita: Không hữu lý

asamakkhanā: Không xét đoán

asamapekkhanā: Sự không xét đoán

asamayavimutta: Phi thời giải thoát

asambodha: Không thực chứng, Sự không thực chứng

asammosa: Không giảm thiểu

asammusanatā: Thái độ không lãng quên

asampajañña: Không tỉnh giác, Sự bất tỉnh giác, sự vô giác tỉnh, không lương tri

asampajāna: Người bất tỉnh giác, người vô tỉnh giác

asamphuṭṭha: Không chạm được, không xúc chạm nhau

asamuppanna: Chưa tương sanh

asamādhisamvattanika: Dẫn đến sự không yên tâm

asamāhita: Không định tỉnh

asankikitthāsankilesika: Phi phiền toái cảnh phiền não

asankilesika: Phi cảnh phiền não

asankilittha: Phi phiền toái

asankilitthāsankilesika: Phi phiền Phi phiền toái phi cảnh phiền não

asannojaniya: Phi cảnh triền

asannābhava: Vô tưởng hữu

asantuṭṭhitā: Sự không tri túc, Thái độ không tri túc

asappurisa: Phi chân nhân, phi hiền sĩ

asappurisatara: Quá phi chân nhân, hạng quá phi hiền trí, quá phi hiền sĩ

asarana: Phi hữu tranh, vô tranh

asaraṇatā: Sự không nhớ dược, Trạng thái không nhớ được

asassata: Không trường tồn

asatha: Người không lường gạt

asaññojanīya: Phi cảnh triền

asaṃvara: Không thu thúc, Không thu thúc

asaṃvuta: Không thu thúc, Sự không thúc liêm

asaṅgaha: Bất yếu hiệp

asaṅgahita: (idam yebhuyyikaṃ) Bất yếu hiệp

asaṅgāhanā: Không nhiếp thu, không thu nhận, Sự không nhiếp thu

asaṅkhata: (idam yebhuyyikaṃ) Vô vi, Vô vi

asaṅkhāra: Không cần trợ dẫn

asaṅkhāraparinibbāvī: Vô hành bang bất hoàn

asaṅkilesika: Phi cảnh phiền não

asaṅkiliṭṭhasankilesika: Phi phiền toái cảnh phiền não

asekha: vô học

asekkha: Vô bọc, Vô học

asita: Sự ăn

asithilaparakkamatā: Không nhụt chí, không nhủn chí

assa: Con ngựa

assaddha: Người vô tín ngưỡng

assati: Sự không ức niệm, sự không nhớ lấy

assmaṇa: Phi sa môn

assumukha: Mặt đầy nước mắt

assutavā: Vô văn, không nghe

asucisankassarasamācāra: Sở hành bất tịnh đáng nghi ngờ

asuropa: Lỗ mảng, không lịch sự, Sự lỗ mãng

asādu: Vị dở, vị không ngon

asārajjanā: Sự không quyến luyến

asārajjitatta: Thái độ không quyến luyến

asārāga: Sự không tham luyến

asāta: Sự không vui, sự bất an

atapaniya: Phi viêm, pháp không đốt nóng

atappa: Cõi Vô Nhiệt Thiên, deva Vô nhiệt thiên, một trong năm cõi Tịnh cư thiên

atha: Rồi đến, cùng là, và, với

athena: Không chiếm đoạt

atibāḷha: Quá chừng, quá đổi, nhiều quá

aticchatā: Thái độ ham muốn, thái quá, quá dục, sự ham muốn thái quá

atikkanta: Vượt qua, vượt khỏi

atikkantamānusaka: Siêu nhân vượt khỏi khả năng người, Siêu nhân, vượt khỏi loài người

atimāna: Ý hơn, so sánh phần hơn, quá mạn

atta: Tự ngã, bản ngã, Tự ngã, tự mình

attabhāvapariyāpanna: Liên hệ tự thế, liên hệ thân

attahetu: Vì nhân mình, nhân vì ta

attahita: Tự lợi, tự làm lợi ích

attamana: Vừa lòng, thỏa thích, thích ý, sự hoan hỷ

attamanatā: Sự hoan hỷ, thái độ hoan hỷ, Thái độ vừa ý, vui lòng

attantapa: Tự hành khổ, tự đốt nóng

attaparibhava: Tự miệt thị attaparitāpan āmuyogamanugutta: Cố tình tự đốt nóng

attavādupādāna: Ngã chấp thủ, Ngã chấp thủ

attha: ṅgama Tiêu diệt, diệt trừ, Nghĩa lý ý nghĩ điều lợi ích, Nghĩa, ý nghĩa, lợi ích, ích lợi

atthacintaka: Sự tư lợi ích, nghĩ đến điều lợi ích; suy xét nghĩa lý

atthajokata: Giải lý, làm sáng tỏ ý nghĩa atthajāpikā paññà: Tuệ sanh lợi ích, tuệ sanh lợi

atthakāma: Mong lợi ích, muốn lợi lạc, muốn đem lợi lạc

atthangama: Sự dập tắt, sự biến mất

atthapatisambhidā: Nghĩa đạt thông, nghĩa vô ngại giải

atthasañhita: Hữu ích, liên hệ

atthavidha: Không phải cho, trái ý, sự nghịch lòng

atthavādī: Nói lợi ích

atthaṅgama: Sự dập tắt, sự biến mất

atthaṅgata: Biết mất, đã biến đổi, đã dập tắt, Dập tắt, biến mất, biến diệt

attuññā: Tính tự hạ mình

attānudiṭṭhi: Ngã kiến, ngã chấp kiến

attānuvādabhaya: Sợ tự khiển trách, hiểm nạn, tự khiển trách

attāvaññā: Tính tự khinh thường, tự khinh khi

atīta: nakevalam quá khứ, đã qua

atīta: Quá khứ, cái đã qua rồi

atītā: Quá khứ, cái đã qua

atītārammana: nakevalam có cảnh quá khứ

atītārammaṇa: Có cảnh quá khứ

atītārammaṇa: Pháp biết cảnh quá khứ

avajja: Không lội lầm, vô tội

avajjasaññitā: Thái độ tưởng không có tội

avajānāti: Khinh khi, khi dễ

avakkanti: sự bước vào, nhập vào

avakujjapañña: Có trí tuệ lật úp

avasesa: Ngoài ra, còn sót lại

avassuta: Dục nhiễm

avaṅkatā: Thái độ không vặn vẹo

avaṇṇa: Lời chê, sự chê bai

avaṇṇāraha: Đáng bị chê, đáng chê bai

avaṭṭhitā: Sự vững vàng

avicāra: Vô tứ, Vô tứ

avihā: Cỏi vô phiền

avijjogha: Vô minh bộc, Vô minh bộc

avijjā: Vô minh, Vô minh, Vô minh

avijjālaṅgī: Vô minh then chốt

avijjānusaya: Vô minh tiềm miên, Vô minh tùy miên

avijjāpaccaya: Do duyên vô minh, có vô minh làm duyên

avijjāpariyuṭṭhāna: Vô minh án ngữ, Vô minh đột khởi

avijjāsava: Vô minh lậu, Vô minh lậu

avijjāsaññojana: Vô minh triền

avijjāyoga: Vô minh phối, Vô minh phối

avikiṇṇavāca: Ngôn từ không bừa bãi

avikkhepa: Không lao chao, bất phóng dật

avimutta: Chưa được giải thoát

avinipātadhamma: Tự nhiên không rơi đọa xứ, không có thối đọa

avinīta: Không rèn luyện

avipaccanìkasàtatà: Không giữ đối lập

avisaṃvādaka: Không lừa gạt

avisāhatamānasatā: Tính cách tâm không xao xuyến

avisāhāra: Không tán loạn

avitakka: Không tầm, Vô tầm, Vô tâm Không có tầm

avitakkavicāramatta: Vô tầm vô tứ

avitthanatā: Không chần chờ, không chậm chạp

avīciniraya: A Tỳ địa ngục

avītarāga: Chưa ly tham

avītikkama: Không quá đáng

avūpasama: Không vắng lặng, Phi phiền toái

ayoganiya: Phi cảnh phối, phi cảnh phối

ayoniso: Không khéo léo, không như lý

aññamañña: Lẫn nhau, cùng nhau

aññathā: nakevalam thành cách khác, theo thế khác

aññatra: Trừ khi là, ngoại trừ

aññatā: Không từng biết, chưa từng biết

aññatāvindriya: Tri cụ tri quyền

aññatāvī: Bậc tri cụ, sự đã biết rõ, biết đầy đủ

aññindriya: Dĩ tri quyền, Dĩ tri quyền, sự biết điều đã biết, Tri dĩ tri quyền, Tri dĩ tri quyền

aññā: Khác nhau

aññāna: Bất tri, không hiểu, không biết rõ, không hiểu biết

aññātāvindriya: Cụ tri quyền

aññātāvindriya: Tri cụ tri quyền, Tri cụ tri quyền

aññātāvī: Người thấu rõ, thấu triệt, tri cụ

aññāya: Do không hiểu biết

aññāṇa: Sự không biết, Sự không hiểu, sự không biết, bất tri, vô cụ

aḍḍha: Sang trọng

aḍḍhamāsika: Ăn nữa tháng một lần

aḍḍhayoga: Căn chái, mái nhà

aṅgamaṅgānusārī: vāta Gió toàn thân, gió khắp chi thể

aṅgana: Sự cấu uế, sự nhơ bẩn

aṅḍaka: Cục, hòn, sự nói gai góc

aṭṭa: Nhà chòi

aṭṭhapanā: Cách trì oai nghi, giữ oai nghi, sự lưu lại, Sự lưu lại

aṭṭhaṃsa: Bát giác, tám góc

aṭṭhi: Xương, hài cốt

aṭṭhikasaññāsahagata: Câu hành hài cốt tưởng, liên hệ tưởng, hài cốt

aṭṭhimiñja: Tủy, cốt tủy

aṭṭhindriyā: Bát Quyền, tám (danh) quyền

aṭṭhitakiriyatā: Sự hành vi không đứng lại, không đình chỉ, không cố trụ

aṭṭhāna: Không có sự kiện, vô lý, Phi lý, phi vị trí, sự vô lý, sự phi nguyên lý, sự kiện không thích hợp, sự vô nguyên do

aṭṭhānakusalatā: Sự rành pháp phi lý, khéo hiểu pháp phi vị trí, rành phi vị trí

badara: Quả táo badhanāg ārika: Cai ngục, người giữ nhà tù

bahiddha: ngoại phần, phần bên ngoài

bahiddhaàrammanïa: Pháp biết cảnh ngoại phần

bahiddhā: Ngoại phần, Ngoại phần, ngoại phần, bên ngoài bahiddhā saññojana: người có ngoại triền; ngoại triền phược

bahiddhādhamma: Pháp ngoại phần

bahiddhārammana: nakevalam có cảnh ngoại phần, biết cảnh ngoại phần

bahiddhārammaṇa: Có cảnh ngoại phần

bahu: Nhiều

bahujana: phần đông, quần chúng, nhiều người

bahujanakanta: được quần chúng ưa thích

bahujanamanāpa: Được quần chúng vừa lòng

bahuka: Nhiều, dồi dào

bahula: Phần nhiều, phần đông, phần lớn

bahulīkamma: Làm cho sung mãn, sự phát tấn, sự làm sung mãn

bahulīkaroti: làm sung mãn, phát tấn

bahulīkata: được phát tấn

bahussuta: Đa văn, đa văn, học rộng, học nhiều, đa văn, nghe nhiều, bậc đa văn, bậc học nghe nhiều

bahvāb: ādha Sự đa bệnh; người có nhiều bệnh tật

bala: Lực, lực, sức mạnh, Lực, sức mạnh

bala: sức mạnh, lực; thế lực, quyền lực

balibaddha: Con bò mộng

balibaddhūpama: ví dụ như bò mộng

bandha: Sự giam cầm

bandhana: ngục tù, Ngục tù

bandhanatta: Trạng thái kết tụ, trạng thái khắn dính

bhabba: Có khả năng, hữu phần

bhabbāgamana: khả đắc, có thể đắc chứng

bhadra: hiền thiện

bhagavā: Đức Thế Tôn, Đức Thế Tôn, bậc thoại đức giả

bhaginī: người chị, người em gái, chị em gái

bhajanta: Đang giao thiệp

bhajanā: cộng sự, cộng sự, hợp tác

bhajati: cộng tác; thích nghe, sử dụng, cộng tác, thân cận

bhajitabba: nên giao thiệp, đáng giao thiệp

bhantatta: sự tán loạn

bhantattā: Tình trạng hỗn loạn

bhasmāsannicayasantāpa: chất nóng trong đống tro

bhassārāmatā: thích nói chuyện

bhattakilamatha: sự mệt mỏi do vật thực

bhattamucchā: sự bần thần do vật thực

bhattapariḷāha: sự nóng nảy do vật thực

bhattasammada: sự say thực, sự mệt vì vật thực, sự dã dượi vì vật thực

bhatti: Sự thân thiện, Sùng mộ, thân thiện, khắn khít

bhava: hữu, Hữu, Hữu, hữu, cõi

bhavacchanda: Dục hữu, sự ước muốn hữu

bhavadiṭṭhi: hữu kiến, Hữu kiến

bhavadiṭṭhisahagata: câu hành hữu kiến

bhavadiṭṭhisannissita: chấp theo hữu kiến

bhavagga: sanh hữu tột cùng, cao tột sanh hữu

bhavagāmikamma: nghiệp đưa đến hữu

bhavajjhosāna: Mê luyến cõi hữu, sự mê luyến hữu, sự đắm say trong hữu

bhavamucchā: mê mẫn trong hữu, Say mê hữu

bhavanadī: Hữu hỷ

bhavanandī: hoan hỷ trong hữu

bhavanetti: cầu sanh hữu, muốn có, Dẫn sanh hữu

bhavapaccaya: duyên hữu

bhavapariḷāha: Hữu nhiệt não, nôn nóng trong hữu

bhavarāga: Hữu thám, hữu tham, tham luyến trong hữu

bhavarāgapariyuṭṭhāna: hữu tham đột khởi

bhavarāgasaññojana: hữu tham triền, ái hữu triền

bhavarāgānusaya: hữu tham tiềm miên

bhavarāsaññojano: Hữu tham triền

bhavasiñcha: quyến luyến trong hửu

bhavataṇha: ái hữu, hữu ái, ái tham trong hữu

bhavataṇhā: Hữu ái

bhavesanā: hữu cầu

bhavissanti: cho rằng “ta sẽ thành”

bhavāsava: hữu lậu, hữu lậu

bhaya: sự sợ hãi, hiểm nạn

bhayadassāvī: thấy sợ hãi

bhayarajjita: Sợ nguy hiểm

bhayāgati: thiên vị vì sợ

bhayānaka: sự kinh hoàng

bhayūparata: úy kiêng, sự tránh né do sợ hãi

bhaṇanta: Nói, thuyết, tụng đọc

bhaṇati: nói chuyện, Nói, thảo luận, bàn luận

bhaṇita: Lời nói, sự đã nói, nói ra, phát ngôn, lời nói

bhaṇitabba: Cần phải nói, đáng được nói

bheda: sự phá vỡ, sự chia rẽ, sự hư hoại, sự tiêu tan, sự hư hoại, sự tan rã, Tiêu tán

bherisadda: Tiếng trống chầu

bhesajja: Dược phẩm

bhesajjaparikkhāra: dược phẩm, dược liệu

bhikkhata: người khất thực, người xin ăn

bhikkhati: khất thực, xin ăn

bhikkhu: vị tỳ kheo, vị tỳ khưu, tỷ kheo

bhikkhunigochara: Hành xứ tỳ khưu ni

bhikkhunī: vị tỳ khưu ni, tỷ kheo ni

bhikkhācāriya: hạnh khất thực, hạnh xin ăn

bhindati: cắt lìa

bhindeyya: chia rẽ, phá vỡ

bhinna: Bị chia rẽ, bị phá vỡ, chia rẽ, phá vỡ

bhinnapatadhara: mang vải cắt manh, mang y khiếu mảnh

bhinnaṭta: đã cắt đoạn, đã đoạn lìa

bhisi: nệm lót

bhiyyo: nhiều hơn

bhiyyobhāva: gia tăng, Tăng thịnh (tình trạng trội hơn)

bhiyyokamyatā: Muốn hơn, muốn nhiều hơn, thái độ tham muốn nhiều thêm

bhiyyoso: Nhiều hơn, càng thêm nữa

bhiṃsanaka: có sự kinh hoàng

bho: Gã kia!; Người kia!, nầy ông, hỡi bạn

bhoga: tài sản, Tài sản; của cải

bhogabyasana: sự suy vong tài sản, tài sản suy sụp

bhogakkhandha: Tài sản, khối của cải

bhogamada: kiêu hãnh tài sản

bhojana: vật thực, thức ăn, việc ẩm thực, vật thực; thực phẩm

bhonto: Sự trưởng thành lớn lên, trưởng thành

bhumma: udaka nước trong đất

bhuttāvī: người đã ăn, đã thọ thực

bhuñjamāna: Đang ăn

bhāga: một phần

bhākuṭikā: sự chau mày

bhākuṭiya: sự nhăn nhó

bhāsati: nói

bhāsita: nói, nói, ngạn ngữ, lời nói

bhāsiyamāna: khi được nói đến, khi được tỏ lời

bhātā: đàn anh, người anh, người em trai, anh em trai

bhāvanā: nakevalam sự tu tiến, sự tu tập, sự phát triển, nakevalaṃ Tiến đạo, ám chỉ cho ba đạo cao, Tu tiến, tiến triển

bhāvanābala: Tu tiến lực, sức mạnh của tu tiến

bhāvanāmaya: tu tiến thành

bhāvanānuyogamanuyutta: sự chuyên chú tu tập

bhāvanāpāripūri: bổ túc phát triển, tu bổ

bhāvetabba: cần phải tu tập, cần tu tiến

bhāveti: tu tập

bhāvita: được tu tập, được phát triển

bhūmi: Cõi, lãnh vực, vực, địa hạt, phạm vi, nakevalam địa vức, lãnh vực, cõi, đất, Nền đất

bhūrī: Minh mẫn, sự minh mẫn, Sự minh mẫn

bhūta: hiện có, đang có, Sanh thành, sự có thật

bhūtagāma: Thảo mộc

bhūtavādī: Nói điều thật

bijagāmabhūtagāmasamārambha: Sự làm hại, giống mầu và thảo mộc

bimbohana: gối kê

bodhipakkhika: Pháp Đảng giác

bojjhanga: giác chi, Giác chi

bojjhaṅga: Giác chi

brahmabhūta: phạm thể

brahmacakka: Phạm Luân

brahmacariya: Phạm hạnh, phạm hạnh

brahmacariyesanā: phạm hạnh cầu

brahmacariyānuggaha: hổ trợ phạm hạnh, Sự hỗ trợ phạm hạnh

brahmacāripatiñā: tự nhận là bậc phạm hạnh

brahmajāla: Kinh Phạm Võng

brahmaloka: Phạm thiên giới, cõi Phạm thiên

brahmana: vị bà la môn

brahmananahāsālakula: Gia đình Bà-La-môn hào phú

brahmapurohita: deva Phạm Phụ thiên, cõi trời Phạm thiên Phạm phụ thuộc cõi Sơ thiền

brahmapārisajja: deva Phạm chúng thiên, cõi Phạm thiên Sơ thiền Phạm chúng

brahmatta: vai trò Phạm thiên

brahmavihārajjhāna: Thiền phạm trú

brāhmana: Vị Bà la môn, hạng Bà la môn, Phạm Chí

brāhmanamahāsāla: Bà la môn phú hào

buddha: Đức Phật, bậc giác giả, Đức Phật, vị giác ngộ

buddhapaṭikuṭṭha: bị Đức Phật quở trách, bị chỉ trích bởi Đức Phật

buddhasāvaka: đệ tử Phật, vị thinh văn giác; đệ tử Phật

byantikata: sự tận diệt

byappanā: sự hướng tâm

byappatha: Lối nói, Sự hướng tâm

byappita: sự cấm chỉ

byasana: sự suy vong, suy sụp, suy thoái

byañjana: Tự vựng

byādhi: Bệnh tật

byādhibhaya: hiểm nạn bệnh tật

byādhidhamma: sự bệnh, hiện trạng bệnh

byādhiyaka: thân bệnh hoạn

byāpajjanā: cách sân độc, Sự sân hận, thái độ sân độc

byāpajjati: sân hận; khiếp sợ

byāpajjitatta: thái độ sân độc

byāpanacitta: sân độc tâm

byāpannacitta: sân dộc tâm

byāpatti: Ṣân độc, sự sân độc, sự sân độc

byāpāda: sân độc, sân ác, Sự sân độc

byāpādadhātu: sân giới

byāpādadosa: sân độc hại

byāpādanīvaraṇa: Sân độc cái

byāpādapadosa: sân độc

byāpādapatisaṃyutta: liên hệ sân độc

byāpādasaññā: sân tưởng

byāpādavitakka: sân tầm

byāvata: chú ý đến

bāhira: Bên ngoài, nakevalam bên ngoài, ngoại phần, ngoại uẩn

bāhirārammana: biết cảnh ngoại phần, biết cảnh bên ngoài

bāhāvikkhepa: khoa tay, múa tay, múa máy tay chân, múa tay quơ chân, khoa tay múa chân

bāla: Ngu nhân, Ngu sĩ kẻ, ngu, người ngu, sư ngu si, sự ngu xuẩn

bālya: Khờ khạo, Khờ khạo

cakkhu: Con mắt, nhãn

cakkhudhātu: Nhãn giới, Nhãn giới, Nhãn giới

cakkhundriya: Nhãn quyền, Nhãn quyền, Nhãn quyền

cakkhuviññaṇadhatu: Nhãn thức giới

cakkhuviññeyya: Nhãn ứng tri, đáng cho nhãn biết

cakkhuviññānïadhātu: Nhãn thức giới

cakkhuviññāṇa: Nhãn thức

cakkhuviññāṇadhātu: Nhãn thức giới

cakkhāvayatana: Nhãn xứ

cakkhāyatana: Nhãn xứ, Nhãn xứ

cakkumā: Có mắt

candamaṇḍala: Mặt trăng

capala: Giao động

carituṃ: Để thực hành

caturaṃsa: Tứ giác, bốn góc

caturaṅgika: Bổn phận

catuvokārabhava: Tứ uẩn hữu

cavamāna: Đang tử, đang chết

caṇḍika: Hung dữ

caṇḍikka: Sự hung dử

caṇḍālakula: Gia đình hạng nô lệ

ceta: Tâm, Tâm, tư tưởng

cetanā: nakevalaṃ Tư, Tính toán tư

cetanābhabba: Khả tư cố, có khả năng nhờ chủ tâm

cetasika: Sở hữu tâm, thuộc về tâm

cetasikā: nakevalaṃ Sở hữu tâm, tâm sở ceto vimutti: Tâm giải thoát

cetosamatha: Tâm tịnh chỉ, tịnh chỉ tâm

cetosamphassaja: sanh từ tâm xúc

chandika: hoài bảo, sự mơ ước

chandādhipateyya: Dục trưởng

channa: Số

chavadussa: Vải bó thây ma

chaḍḍenti: Ném bỏ, vất bỏ

chaḷabhiñña: Bậc lục thông

chedana: Sự chém, sự trảm

chijjantu: Hảy đốn chặt

chādana: Mái che

chādanā: Dấu diếm

chāyā: Bóng

ciccitāyati: Nổ lách tách

cintā: Sự suy xét, Sự suy xét

cira: Lậu

ciraṭṭhitika: Tồn tại lâu

citicitāyati: Nổ lách tách

citta: nakevalaṃ Tâm, Tâm, Tâm

cittacetasika: Tâm và sở hữu tâm

cittaja: Do tâm sanh, sanh lên bởi tâm

cittakammaññatā: Thích tâm, sự thích nghiệp của tâm

cittaketuka: Có nhân là tâm, có tâm là nhân

cittalahutā: Khinh tâm

cittamudutā: Nhu tâm

cittappassaddhi: Tịnh tâm

cittapāguññatā: Thuần tâm

cittasahabhū: Đồng hữu tâm

cittasampayutta: Tương ưng tâm

cittasamsattha: Hòa tâm

cittasamsatthasamuṭṭhāna: Hòa tâm tâm sở sanh cittasamsatthasamuṭṭhānasahabhū: nakevalaṃ Hòa tâm tâm sở sanh đồng hữu tâm cittasamsatthasamuṭṭhānānuparivatti: nakevalaṃ Hòa tâm tâm sở sanh tùng tâm

cittasamuṭṭhāna: Có tâm sở sanh, có tâm làm nhân sanh

cittasaṃsaṭṭha: Hòa với tâm

cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhāna: Hòa sở sanh y với tâm cittasaṃsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhū: Đồng hiện hữu sở sanh y hòa với tâm, hòa sở sanh y đồng hiện hữu với tâm

cittavikkhenpa: Sự tán tâm, có tâm phóng túng

cittavippayutta: Bất tương ưng tâm, Bất tương ưng tâm

cittavisamsattha: Bất hòa tâm

cittavisamuṭṭhāna: Có tâm sở sanh

cittavisaṃsattha: Bất hòa với tâm

cittujukatā: Chánh tâm

cittuppāda: Sự khởi tâm

cittādhipateyya: Tâm trưởng

cittānuparivatti: Tùng tâm, Tùy chuyển với tâm

cora: Đạo tặc, tên trộm cướp

coraghātaka: Đao phủ, người giết kẻ trộm

cut: ūpap ātañāṇa Sanh tử trí

cuta: Chết, tử

cāgavā: Xả thí, bố thí, sự dứt bỏ

cāra: Gìn giữ

cīvara: Y phục, y ca-sa của vị tu sĩ

cīvaralūkha: Vẻ bần thô của y phục, y phục thô bẩn

dabba: Cỏ tranh

daddulabhakkha: Sự ăn da vụn

dadhi: Lạc, sữa đăc

dakāseti: tuyên bố, tuyên thuyết

dalidda: Sự nghèo đói

dammi: Ta bố thí, ta cho

dassana: Kiến đạo (tức sơ đạo), Sự gặp, sự thấy, sự diện kiến

dassanīya: dễ coi, dễ nhìn, khả ái

datti: Cái chén nhỏ, cái chun

dava: Sự nô đùa

davacassatā: Sự nan giáo, sự khó dạy, thái độ khó dạy

dayāpanna: Nhân ái, có lòng thương xót

daḷhīkamma: Sự chấp cứng

daṃsati: Cán, nhai nghiến

daṇḍamantara: Giữa gậy gộc

daṇḍatajjita: Sợ hình phạt và đòn bọng, sợ đòn phạt

daṭṭhabba: Cần được nhận thấy, cần hiểu biết

desetabba: Cần được thuyết giãng

deseti: Thuyết, nói

deva: Vị trời, vị chư thiên

devacassāya: Sự khó dạy

devamanussa: Thiên nhơn Trời và người

dhaja: Công cao, kiêu kỳ

dhajagga: Cờ xí, ngọn cờ

dhamma: (idam yebhuyyikaṃ) Pháp, (idam yebhuyyikam) pháp, giáo lý

dhammadesanā: Sự thuyết pháp

dhammadhāpu: Pháp giới

dhammadhātu: Pháp giới, Pháp giới

dhammakathika: pháp sư, vị thuyết pháp

dhammamacchariya: bỏn xẻn pháp, Bỏn xẻn pháp

dhammapaṭisanthāra: Tiếp đãi bằng pháp

dhammappamāṇa: Lượng xét theo pháp

dhammappasanna: Tịnh tín theo pháp

dhammasaṅgani: Pháp tụ

dhammassavana: Sự thính pháp, sự nghe pháp

dhammavicaya: Trạch pháp, trạch pháp, sự cân nhắc pháp

dhammavicayasambojjhaṅga: Trạch pháp giác chi

dhammavinaya: Pháp luật

dhammavādī: Nói theo pháp, nói về pháp

dhammābhisamaya: Sự tỏ ngộ pháp, sự chứng ngộ pháp

dhammānudhammapaṭipanna: Sự tuần tự hành giáo pháp

dhammānusārī: tùy pháp hành

dhammārammaṇa: Cảnh pháp

dhammāyatana: Pháp xứ, Pháp xứ, Pháp xứ

dhanāsā: Ước muốn tài sản

dhiti: nghị lực

dhurasampaggāha: Sự hộ trì phận sự

dhārayanta: Đáng ghi nhận, đáng nhớ

dhāraṇatā: Cách nghi nhận

dhāraṇatā,: Thái độ ghi nhận

dhāreti: Mang lấy, mặc (y)

dhātu: (idam yebhuyyikaṃ) Giới, Giới, Giới, bản chất dhātu paññatti: giới chế định

dhātukathā: Bộ chất ngữ

dhātukusalatā: Thiện xảo về giới

dhātusaṅgaha: (idam yebhuyyikaṃ) Giới yếu hiệp

dhātuviññeyya: Giới ưng tri

dhūma: Khói

dibba: Thiên, thuộc về trời

dinna: Sự bố thí

dinnapātikankhī: Chỉ ước muốn vật được cho

diṭṭha: Hiện thấy, dược thấy, hiện tại

diṭṭhi: Kiến thức, Tri kiến, kiến thức

diṭṭhigahana: Kiến chấp, Kiến chấp

diṭṭhigata: Thiên kiến, Thiên kiến, tà kiến

diṭṭhikantāra: Kiến trù lâm, Kiến trù lâm

diṭṭhiparāmara: Kiến khinh thị

diṭṭhippatta: Kiến đắc

diṭṭhipphanadita: Kiến tranh chấp

diṭṭhisampadā: Kiến mãn túc, Sự thành tựu kiến

diṭṭhisampanna: Người kiến thành

diṭṭhisannejana: Kiến triền

diṭṭhisaññojana: Kiến triền

diṭṭhivipanna: người kiến lụy, kiến hoại

diṭṭhivipatti: Sự kiến lụy, kiến hoại

diṭṭhiviphandita: Kiến tranh chấp

diṭṭhivisuddhi: Kiến tịnh

diṭṭhivisūkāyika: Kiến hý luận, Kiến hý luận

diṭṭhupādāna: Kiến thủ

diṭṭhānugati: Sự xu hướng tri kiến, ảnh hưởng tri kiến

diṭṭhāsava: Kiến lậu

domanassa: Ưu, Ưu

domanassasahagata: Câu hành ưu

domanassindriya: nakevalaṃ Ưu quyền, Ưu quyền

dosa: Sân, sự sân, sự thù hằn, sự sân hận

dovacassata: Thái độ khó dạy

dovacassiya: Tính cách khó dạy

dubbaca: ngưòi nan giáo, người khó dạy

dubbalīkaraṇa: Nhân muội lược

dubbaṇṇa: Xấu sắc, người xấu xí dung mạo

dubbaṇṇatā: Tình trạng xấu sắc, sự kiện xấu sắc

duccarita: ác hạnh, hành động xấu

dudbalya: Sự yếu kém

duddasika: Ngưòi có dáng khó nhìn

duggandha: Mùi hôi, Mùi thối, mùi hôi

duggata: Khổ thú, cõi khổ

duggati: khổ, ác thú

dukkarakārika: khổ hạnh, sự tu hành khắc khổ

dukkha: Khổ, nakevalaṃ Khổ đế, sự khổ, sự khó chịu, sự đau đớn

dukkhabhūmi: Phạm vi khổ

dukkhamūla: Cội khổ

dukkhanidāna: Nhân khổ

dukkhanirodha: Khổ diệt, khổ diệt, sự đoạn diệt khổ

dukkhanirodhagāminī: Nakevalam khổ diệt hành lộ, con đường đưa đến khổ diệt

dukkhappabhāva: Nguồn khổ

dukkhasacca: Khổ đế, chân lý về khổ đế

dukkhasamphassa: Khổ xúc, thô xúc; vật mà xúc phạm, khó chịu

dukkhasamphassatā: Tình trạng thô xúc, sự kiện thô xúc

dukkhasamudaya: Khổ tập, nakevelam khổ tập, nhân sanh khổ

dukkhassanta: sự dứt khổ, sự tận diệt khổ

dukkhassantakara: chấm dứt khổ, sự làm đoạn tận khổ

dukkhindriya: Khổ quyền, Khổ quyền, nakevalaṃ Khổ quyền

dukkhāpatipadā: Hành nan, thực hành khó

dullasha: Sự khó có được

dummejjha: Thiếu trí, Thiểu trí

duppameyya: người khó ước lượng

duppanna: Người ác tuệ

duppatipadā: Ác hướng, hướng đi không tốt

duppatipanna: ác hướng, hướng đi không tốt, sự thực hành không tốt

duppaññā: thiếu trí, ác tuệ

dussīla: Ác giới, Ác giới, thiếu giới hạnh

dussīlya: Giới trì xấu xa, tà giới

duttappaya: người khó thỏa mãn

duvangika: Hai chi phần

duṭṭhāruka: mụn nhọt, u nhọt, mụt mũ

dvedhāpatha: Phân vân

dveḷhaka: Lưỡng lự

dvicakkhu: có hai mắt

dvāgārika: Ăn tại hai nhà

dvālopika: Ăn hai miếng

dvāra: Môn, cửa

dāsa: Tôi tứ

dāsīdāsapaṭiggahana: Sự lãnh nhận tôi trai, tớ gái

dīgha: Dài

dīgharatta: lâu dài

dūsanā: cách thù hằn, Hãm hại

dūsitatta: Thái độ hãm hại, thái độ thù hằn

dūteyyapahīnagaman: āuyoga Sự làm sứ giả và tay sai

ehibhadadantika: Sự mời đi đến ăn

ejā: Khát vọng

ekabhattika: Ăn một bữa

ekabiji: Bậc nhất chủng sanh

ekacakkhu: Có một mắt

ekacca: Một số, một phần nào, một vài

ekaggacitta: Nhất tâm, nhân hướng tâm

ekantakālika: Hoàn toàn đen, có màu đen hoàn toàn

ekantaparipuṇṇa: Hoàn toàn viên mãn

ekantaparisuddha: Hoàn toàn thanh tịnh

ekattha: Đồng nương, đồng trứ

ekavokārabhava: Nhất uẩn hữu

ekodibhāva: Nhất điểm, Nhất tâm, định một cảnh

ekāgārika: Ăn tại một nhà

ekāhita: Ăn một ngày một bữa

ekālopika: Ăn một miếng

ekāsanika: Hạnh ngồi ăn một chỗ

elakamantara: Ngưỡng cửa

ettāvatā: Bấy nhiêu đó, gồm bao nhiêu đó

evamāhāra: Có vật thực như vậy

evamāyupariyanta: Có giới hạn tuổi thọ như vậy

evannāma: Có tên như vậy

evaṃsukhadukkhapatisaṃvedī: Có cảm thọ lạc khổ như vậy

evaṅgotta: Có họ như vậy

gabbhinī: Phụ nữ mang thai

gahapati: Gia chủ

gahapatimahāsālakula: Gia tộc, gia chủ-hào phú

gahapatiputta: Con gia chủ

gajjita: Sấm, trời gầm

galajjhoharanīya: Vật đáng nuốt khỏi cổ

gambhīra: Sâu, chiều sâu, sâu thẳm

gambhīrobhāsa: Bóng sâu thẳm

gandha: Hương, khí, mùi, Khí giới, Mùi hơi, cảnh khí, hương thơm, Phược

gandhadhātu: Khí giới, Khí giới, Khí xứ

gandhakaraṇḍaka: Cái tủ đựng hương thơm

gandhārammaṇa: Cảnh khí

gandhāsā: Sự ước muốn hưởng

gandhāyatana: Khí xứ, Khí xứ

gantha: Phược, trói

ganthaniya: Cảnh phược

ganthasampayutta: tương ưng phược

ganthavippayutta: Bất tương ưng phược

garuka: nặng nề

garukatvā: Sau khi kính trọng; bằng cách kính trọng

garukāra: Sự tôn trọng, Sự trọng vọng

gata: Sự đi

gathā: Kệ ngôn một trong chín phần giáo lý

gavā: Còn bò cái

gedha: Ràng buộc

geyya: Phần phúng-tụng trong chín phần giáo lý

gharāvāsa: Nếp sống tại gia

ghaṭa: Sự cố gắng

ghaṭṭika: Bị đánh trúng, bị va chạm

ghoravisa: Nọc độc

ghosa: Phát âm

ghosakamma: Hành động phát âm

ghosappamāṇa: Sự lượng xét theo âm thinh

ghosappasanna: Sự tịnh tín do âm thinh

ghāna: Tỷ, lỗ mũi

ghānadhātu: Tỷ giới, Tỷ giới, Tỷ giới

ghānasamphassa: Tỷ xúc

ghānavinneya: Tỷ ứng tri, đáng bị mủi biết

ghānaviññānïadhātu: Tỷ thức giới

ghānaviññāṇa: Tỷ thức

ghānaviññāṇadhatu: Tỷ giới thức

ghānindriya: Tỷ quyền, Tỷ quyền

ghānāyatana: Tỷ xứ, Tỷ xứ, Tỷ xứ

ghāsacchāda: Sự ăn và sự mặc; cái ăn tấm mặc

ghāyitvā: Khi đã ngửi

gilāna: Bệnh nhân, người bệnh

gilānabhatta: Thực phẩm người bệnh

gilānabhesajja: Dược phẩm người bệnh gilānapaccayabhesajjaparikkhāra: Dược phẩm trị bệnh

gilānupaṭṭhāka: Người khám hộ bệnh nhân

gilānūpama: Sự ví dụ như bệnh nhân

giriguha: Sơn cốc, hang núi

girā: Phát biểu

gocchaka: Phần tụ

goghātaka: Đồ tể; người giết bò

gomayabhakkha: Sự ăn phẩn bò, thức ăn bằng phẩn bò

gopanā: Bảo hộ, gìn giữ, Sự chăn giữ

gotrabhū: Sự chuyển tộc, chuyển tánh

guhanā: Sự dối trá

guthakūpa: Đống phẩn, hố phẩn

guttadvāra: Phòng hộ môn

guttadvāratā: Có căn môn được phòng hộ, Sự phòng hộ môn

gutti: Phòng hộ, Sự gìn giữ

gādha: Cái hang sầu, cái ổ thú vật

gāha: Chấp trước, Sự chấp trước

gāma: Làng, làng mạc, Xóm làng

gāmadhamma: Pháp thấp hèn

gāvī: Con bò cái

gīta: Ca hát

gītasadda: Tiếng hát

gūthabhānī: Phẩn ngữ, người nói lời như phẩn

gūthagata: Đi trong đống phẩn, ở dưới đống phẩn

hadaya: tim, tâm tạng, tim, ý vật, tâm thất

hadayangamā: rót vào tim đi trong tim

hadayaṅgama: Thông cảm đến tâm

handa: thế nên

haritupalittā: có trải cỏ tươi

harivaṇṇa: Màu xanh mạ

hatavikkhittakasaññāsahagata: Câu hành tưởng tử thi bâm nát

hatthigavassavaḷavabaṭiggahaṇa: Sự lãnh nhận voi, bò, ngựa và lừa

hatthāvalekhana: Sự liếm tay phẩn

haññantu: Hãy giết!

haññati: bị làm hại, bị thương tổn

haṭabhakkha: Thức ăn mủ cây

hetu: nakevalam nhân, Nhân, Nhân, nhân; bởi do

hetuphala: nhân quả, quả của nhân

hetusampayutta: nakevalam tương ưng nhân, Tương ưng nhân

hetusapayutta: nakevalaṃ Tương ưng nhân

hetuso: do nhân, theo nhân, theo nguyên nhân

hetuvippayatta: Bất tương ưng nhân

hetuvippayutta: Bất tương ưng nhân, nakevalam bất tương ưng nhân

heṭhanā: sự nhiểu nhương

heṭṭhato: Phía dưới, từ dưới

heṭṭhima: Thấp dưới

himsanā: sự hãm hiếp

hiri: Tàm, sự hổ thẹn

hirimā: người hữu tàm, có lòng hổ thẹn

hiriya: Tàm, sự hổ thẹn

hiriyatabba: Đáng hổ thẹn

hiriyati: hổ thẹn, hổ ngươi

hiriyitabba: đáng hổ thẹn, Điều đáng hỗ thẹn

hirī: Tàm, hổ thẹn

hirībala: Tàm lực

hita: Sự lợi ích; sự tiến hóa

hitakāma: muốn đem may mắn

hitesitā: Tìm cầu lợi ích

huta: Lễ cúng tế, quả cúng dường, sự tế lễ

hānabhāginī: paññā tuệ thối phần, thối phần tuệ

hāsa: Hài lòng, sự hài lòng

hāyati: Thối giảm, giảm sút

hīna: hạ liệt, thấp kém, Ty hạ, thấp kém, Ty hạ, thấp kém, xấu, hạ liệt, ty hạ, thua, xấu xa, hèn hạ, đời thế tục

hīnamata: biết là xấu

hīnappaṇīta: hèn hạ và cao sang, hạ liệt và ưu thắng, hạ liệt cao thượng

hīnasammata: cho là xấu

hīnādhimutta: khuynh hướng xấu

hīnādhimuttika: có khuynh hướng hạ liệt

hīḷanā: sự tự cảm

hīḷita: bị khinh bỉ

icchā: Ham muốn, Sự ước muốn

icchāpakata: Sự ước muốn xấu xa, sự không tốt trong ưốc vọng

idappaccayatāpaticcasamuppanna: Duyên tánh y tương sinh

iddhipāda: Như ý túc, Như ý túc, thần túc

indriya: Căn, quyền, Quyền, Quyền

indriyapaññatti: Quyền chế-định

indriyasaṃvara: Thu thúc quyền

iriyanā: Sự tiếp diễn

issukī: Người ganh tỵ

issā: Sự ganh tỵ, sự tật đố, sự ganh gổ, Tật, ganh tỵ

issāsaññojanā: Tật do triền

issāyanā: Tính cách ganh gổ

issāyitatta: Thái độ ganh gổ, Thái độ ganh tỵ

itivuttaka: Như-thị-thuyết, một trong chín phần giáo lý

itthannāma: Có tên thế nầy

itthatta: Trạng thái nầy, tình trạng nầy, đời nầy

itthindriya: Nữ quyền, Nữ quyền, Nữ quyền

itthitta: Tánh hạnh nữ

itthākappa: Thái độ nữ

itthī: Người nữ, phụ nữ, Nữ, sắc pháp nữ

itthībhāva: Trạng thái nữ

itthīkumārīpatiggahana: Sự thâu nhận, đàn bà con gái

itthīkutta: Nết na nữ

itthīlinga: Nữ căn

itthīnimitta: Tướng nữ, tượng nữ

janapada: Xứ sở

janeti: Phát khởi, làm phát sanh

jappā: Mộng ước

jaratā: Lão

jarā: Lão, sự già, Sự cũ kỹ

jaḍa: Ngu đần

jhāna: Thiền, Thiền, Thiền-na, thiền định

jhānasampayutta: Tương ưng thiền

jhānavippayutta: Bất tương ưng thiền

jigucchitabba: Đáng ghê tởm Đáng nhờm gớm

jivhindriya: Thiệt quyền, Thiệt quyền, Thiệt quyền

jivhā: Cái lưởi, thiệt

jivhādhātu: Thiệt giới, Thiệt giới, Thiệt giới

jivhāsamphassa: Thiệt xúc

jivhāviññeyya: Thiệt ứng tri, đáng bị lưỡi biết

jivhāviññānïadhātu: Thiệt thức giới

jivhāviññāṇa: Thiệt thức

jivhāviññāṇadhātu: Thiệt thức giới

jivhāyatana: Thiệt xứ, Thiệt xứ, Thiệt xứ

jiṇṇa: Sự cũ kỷ, sự già nua

joti: Ánh sáng

jotiparāyana: Sự hướng đến ánh sáng

juhati: Tể lể, cúng tế

jāgarita: Thức giấc; tỉnh thức

jālinī: Ái võng

jānaṃ: Có biết; đang biết

jātaka: Phần bổn sanh trong chín phần giáo lý

jātarūparajata: Vàng và bạc

jātarūtarajatapaṭiggahana: Sự lãnh nhận vàng bạc

jāti: Kiếp sống; sanh chủng, Sanh

jātisahassa: Một ngàn kiếp sống

jātisata: Một trăm kiếp sống

jātisatasahassa: Một trăm ngàn kiếp sống

jīraṇatā: Sự già, sự già nua

jīva: Sanh mạng

jīvita: Sắc mạng quyền, Sự sống còn

jīvitindriya: Mạng quyền, Mạng quyền, Mạng quyền

jīvītapariyādāna: Mạng sống đoạn tận, sinh mạng kết thúc kabaliṅkāra āhāra: Thức ăn, đoàn thực

kadariya: Keo kiết, Sự keo kiết

kakkasa: Gút mắc

kakkhaliya: Tính cách nhám nhúa

kakkhaḷa: Cứng sượng, cứng

kakkhaḷatā: Thái độ nhám nhúa

kalyaṇamittatā: Có bạn lành

kalyāṇa: Sự tốt đẹp, sự hoàn hảo; thiện nhơn, người nhơn, người tốt

kalyāṇadhamma: Thiện tánh, pháp tánh tốt

kalyāṇadhammatara: Quá thiện tánh, có tánh tốt hơn

kalyāṇamitta: Thiện hữu, bạn lành có bạn tốt, người có bạn lành, hữu thiện hữu

kalyāṇamitytatā: Sự có bạn lành

kalyāṇasahāya: Có đồng minh tốt, có bạn thân tốt

kalyāṇasampabhaṅka: Có thân hữu tốt

kalyāṇatara: Quá thiện nhơn, người hơn người tốt

kamabhava: Nghiệp hữu

kamma: Nghiệp, sự hành

kammakara: Công nhân, người làm công

kammanīya: Ưùng dụng

kammaññabhāva: Trạng thái thích sự, trạng thái thích hợp việc làm, tình trạng thích nghi

kammaññatta: Cách thích hợp với việc làm, cách thích sự, cách thích nghi

kammaññatā: Thích nghiệp, thích sự, sự thích hợp, việc làm thích nghi

kammāvaraṇa: Nghiệp chướng, trở ngại do nghiệp

kammūpaga: Đi theo hạnh nghiệp

kamsakūta: Sự bạc lận, cờ bạc, gian lận

kandara: Thạch động

kappa: Kiếp, kiếp thời gian

kappeti: Sống theo, áp dụng, thực hiện

kappiya: Sự thích hợp, sự đúng

kareyya: Làm, gây ra

karuṇāsahagata: Câu sanh bi

kasambukajāta: Tánh tình bẩn thỉu

kasira: Sự khó khăn, sự vất vả

kasiravuttika: Sinh kế khổ sở

kasāva: Vị chát

katattā: Được tạo

katavedī: Người báo ân

kataññū: Người tri ân

kathā: Lời thuyết giảng, bài pháp thoại

kati: (idam yebhuyyikaṃ) Bao nhiêu

kattā: Làm thực hiện, hành động

katukancukatā: Hà tiện

kayavikkaya: Sự buôn bán

kaṅkhā: Cách lừng chừng

kaṇabhakkha: Thức ăn đọt lá

kaṇha: Pháp hắc

kaṇhasukkasappaṭibhāga: Tương tợ đen và trắng, pháp có phần đen và trắng

kaṇḍuvamāna: Đang gải ngứa

kaṇṇasukha: Êm tai, Êm tai, vui tai

kaṇṭakāpassaya: Hạnh nằm trên giường gai

kaṇṭakāpassayika: Hạnh đi đứng trên thảm gai

kaṭhala: Miếng sành

kaṭuka: Vị cay

kaṭukañcukatā: Sự hà tiện

kaṭṭha: Miếng cây, miếng gỗ

kesakambala: Áo dệt bằng tóc

kesamassu: Râu tóc

kesamassulocaka: Hạnh nhổ râu tóc

kesamassulocanānuyogamanuyutta: Hạnh chuyên cần nhổ râu tóc

ketukamyatā: Kỳ vọng

kevalaparipuṇṇa: Hoàn toàn đầy đủ, hoàn bị

khalupacchābhattika: Hạnh nghĩ ăn, sau bữa

khamanatā: Thái độ nhẫn nại

khandha: (idam yebhuyyikaṃ) Uẩn, Uẩn, Uẩn, phần, nhóm

khandhapaññatti: Uẩn chế định

khandharasa: Vị thân cây

khandhasaṅgaha: (idam yebhuyyikaṃ) Uẩn yếu hiệp

khankhāyitatta: Thái độ lừng chừng

khanti: Nhẫn nại

kharagata: Thô cứng, rắn

khattiya: Sát đế ly, hoàng tộc

khattiyamahāsālakila: Gia tộc vua chúa, hào phú

khaya: Đoạn trừ, Đoạn trừ

khayañāṇa: Đoạn tận trí

khaṇḍicca: Trạng thái lung lay, răng long

khetta: Ruộng

khettavatthupaṭiggahaṇa: Sự lãnh nhận ruộng đất

khippa: Mau chóng

khippābhiñña: Đắc, chứng đạt nhanh chóng, đắc cấp

khurājina: Áo da beo còn móng vuốt

khānja: Sự què quặt tay chân

khārika: Vị bùi

khāyita: Sự nhai

khīra: Sửa, Sữa, sữa tươi

khīṇa: Đã tận, đã tiêu tan

kilesa: Phiền não, Phiền não

kilesasampayutta: Tương ưng phiền não, Tương ưng phiền não

kilesavatthu: Điều phiền não, chuyện phiền não

kilesavippayutta: Bất tương ưng phiền não, Bất tương ưng phiền não

kilesāvaraṇa: Phiền não chướng

kiriyahetu: Nhân duy tác

kiriyā: Tố, duy tác, hạnh

kittisadda: Danh tiếng, thanh danh, tiếng tăm

kittāvatā: Chừng bao nhiêu?

kodha: Hiềm hận, Sự hiềm hận, sự phẫn nộ

kodhana: Sự sân giận, hạng người sân giận, phẫn nộ

kolaṅkola: Gia gia

kolopimukha: Miệng chảo

kopa: Sự giận, Sự phẫn nộ

kosalla: Khéo léo, rành mạch, Sự rành rẽ, sự thiện xảo

kucchiparihārika: Sự nuôi bụng

kucchivitthambhana: Vật no bụng

kujjhanā: Cách hiềm hận

kujjhati: Phẫn nộ

kujjhaṇā: Cách hiềm hận

kujjhitatta: Thái độ hiềm hận, Thái độ hiềm hận

kukkucca: Hối, hối hận

kukkuccāyanā: Sự hối hận

kukkuccāyati: Ray rứt, hối tiếc

kukkuccāyitabba: Sự đáng ray rứt

kukkuccāyitatta: Thái độ hối hận

kukkuṭasūkarapatiggahaṇa: Sự lãnh nhận gà và heo

kula: Gia tộc, gia đình; một giai cấp, gia chủng

kulamacchariya: Bỏn xẻn gia đình

kulamacchriya: Sự bỏn xẻn, gia tộc

kumbbīmukha: Miệng nồi

kumbha: Cái nồi; cái bình

kumbhūpama: Ví dụ như cái nồi

kummagga: Sái đường, con đường sai lầm, Sái đường, lạc đường

kummāsa: Bánh ướt, bánh tươi

kumārī: Thiếu nữ

kuppadhamma: Di động pháp, pháp tánh để biến động

kuppati: Phẫn nộ

kuppeyyum: Có thể biến hoại, có thể biến diệt

kuppita: Phẫn nộ

kurūrakammanta: Nghề nghiệp ác độc

kusacīra: Áo cả tranh

kusala: Thiện, Thiện điều lành, Thiện, lành

kusalamūla: Thiện căn

kusalavipāka: Quả thiện

kusalākusala: Điều thiện và bất thiện

kuṇi: Tật nguyền tay chân

kāla: Thời gian, thời điểm

kālakiriyā: Chết, qua đời

kālavādī: Nói hợp thời

kālaññū: Tri thời

kāma: Ḍục, Dục, dục lạc, vật dục,; sự muốn, sự mong mỏi

kāmabhava: Dục hữu

kāmacchanda: Dục dục

kāmacchandanīvaraṇa: Dục dục cái

kāmajjhosāna: Tham luyến dục, dục luyến

kāmamucchā: Say mê dục lạc

kāmanadī: Dục hỷ

kāmapariḷāha: Dục nhiệt não

kāmarāga-yāpāda: Dục ái,và ân hận

kāmarāgabyāpāda: Dục tham và sân độc

kāmarāgasaññojana: Ái dục triền

kāmasincha: Dục tình

kāmataṇhā: Dục ái

kāmavacara: Dục giới

kāmāsava: Dục lậu, Dục lậu

kāmāvacara: Dục giới

kāsikavattha: Vải lụa, xứ kàsi, lụa kàsi

kāsikavatthūpama: Ví dụ như lụa kàsi

kāsāya: Y-ca-sa

kāya: Thân, thân thể, xác thân

kāyadhātu: thân giới, Thân giới, Thân giới, Thân giới

kāyaduccarita: Thân ác hạnh, Thân ác hạnh

kāyagantha: Thân phược

kāyakamma: Thân nghiệp, Thân nghiệp

kāyakammaññatā: Thích thân vừa việc làm của thân danh

kāyalahutā: Khinh thân

kāyamudutā: Nhu thân

kāyaparihārika: Sự che thân

kāyapassaddhi: Tịnh thân

kāyapāguññatā: Thuần thân, sự thuần thục của thân danh

kāyasakkhī: Thân chứng

kāyasamphassa: Thân xúc

kāyasamphassaja: Thân xúc sở sanh, sanh từ thân xúc

kāyasucarita: Thân thiện hạnh, Thân thiện hạnh

kāyaviññatti: Thân biểu tri

kāyaviññeyya: Thân ứng tri

kāyaviññānïadhātu: Thân thức giới

kāyaviññāṇa: Thân thức

kāyaviññāṇadhātu: Thân giới thức, Thân thức giới

kāyika: Thuộc về thân; thân hành

kāyikavācasika: Thuộc về thân khẩu, thân khẩu hành

kāyindriya: Thân quyền, Thân quyền

kāyindriyā: Thân quyền

kāyujukatā: Chánh thân

kāyāyatana: Thân xứ, Thân xứ

kāyāyatanā: Thân xứ

kāḷaka: Màu đen

kāṇa: Mù, đui

labbhare: Có được, được là

labhanta: được, nhận được, có được

labhi: sự có được, đắc được, nhận được

laddha: được, được (của), được (lợi)

lahuka: Nhẹ

lahupari-ṇāmatā: Cách nhanh nhẹn

lahusa: nhẹ nhàng, nhẹ thể

lahusammata: được cho là nhẹ thể

lahutā: Trạng thái nhẹ nhàng

lajjī: Sự hỗ thẹn, sự liêm sĩ

lambila: Vị nhẩn

lasikā: nước nhớt, chất nhờn

latā: ái thừng

lekha: Chữ viết, nét kẻ gạch

lena: thạch động

leḍḍu: cục đất

liyanā: thái độ lui sụt, thái độ thụ động

liyitatta: tình trạng lui sụt, tình trạng thụ động

lobha: tham, Tham

loha: đồng

lohita: máu, huyết, màu đỏ

lohitaka: Màu đỏ tươi

lohitakanibhāsa: đỏ lấp lánh

lohitakanidassana: Màu đỏ trong

lohitakasaññāsahagata: Câu hành tưởng tử thi máu đọng

lohitakasiṇa: Đề mục màu đỏ

lohitakavaṇṇa: Sắc đỏ

lohitanga: ngọc Ru-bi

loka: đời, thế giới, thế gian, Nakevalaṃ Thế gian, đời, sự yếu mềm, người yếu mềm, Thế gian, đời

lokadhātu: thế giới, bản chất thế giới

lokavidū: Bậc thế gian giải

lokiya: Hiệp thế, Hiệp thế, hiệp thế, thuộc về đời

lokuttara: nakevalam Siêu thế, vượt khỏi đời, Siêu thế, Siêu thế

lokuttarajhāna: Thiền Siêu thế

lokuttaramagga: Đạo siêu thế

loluppa: sự tham muốn, sự tham lợi, Tham muốn

loluppapāyitatta: Thái độ tham muốn

loluppāyanā: Sự tham muốn, thái độ tham muốn, thái độ tham lợi

loluppāyitatta: tính cách tham muốn, tính cách tham lợi

loma: lông, mao

lomahamsa: tóc lông dựng ngược, rỡn lông ốc

loniya: Vị mặn

ludda: Thợ săn

lujjati: Bị tẩy xóa, bôi xóa

luyantu: Bãy cắt

lābha: lợi lộc, lợi đắc, sự đắc thành, lợi đắc, lợi lộc, sự được lợi

lābhamacchariya: bỏn xẻn lợi lộc, Bỏn xẻn, lợi lộc, sự bỏn xẻn lợi lộc

lābhamada: kiêu hãnh về lợi lộc

lābhāsā: muốn lợi lộc, Ước muốn lợi lộc

lālapa: sự thút thít

lālapanā: sự than van

lālapitatta: thái độ than van

lāpanā: sự nịnh hót, sự gọi mời

līna: sự lui sụt, sự thụ động, Sự lười

līnatta: sự biếng nhác

līyanā: Cách lườm

līyitatta: Trạng thái lườm

lūkha: thô xấu, dỡ tệ

lūkhappamāṇa: sự lượng xét theo bần hạnh

lūkkhappasanna: sự tịnh tín do bần hạnh

maccarī: người bỏn xẻn

maccha: Cá, Con cá

macchaghāṭaka: Ngư phủ, người đánh cá

macchariya: Sự bỏn xẻn, sự bỏn xẻn, bỏn xẻn

macchariyasannojana: Lận triền

maccharāyanā: Sự bỏn xẻn, tính cách bỏn xẻn, tính cách bỏn xẻn

maccharāyiratta: thái độ bỏn xẻn

maccharāyitatta: thái độ bỏn xẻn

maccharāyittatta: Thái độ bỏn xẻn

maccharī: bỏn xẻn

macchera: Cách bỏn xẻn, sự bỏn xẻn, sự bỏn xẻn

maccherī: Lận

maccu: sự chết, Tử, sự chết

mada: kiêu hãnh, tự kiêu, kiêu căng, hãnh diện, sự đam mê, Sự đam mê, Sự đam mê

maddava: Nhu thuận

maddavadā: Sự mềm mỏng

madhu: mật, mật ngọt, mật ong, mật đường

madhubhāṇī: mật ngữ, cam ngôn, người nói như mật ngọt

madhura: ngọt

magga: con đường đạo, Đạo, Đạo

maggahetuka: Có đạo thành nhân, Pháp có đạo thành nhân

maggamuttama: đạo tối thượng

maggapariyāpanna: liên quan đạo

maggaphala: đạo quả, Đạo quả

maggarammaṇa: có đạo thành cảnh

maggarariyāpanna: Liên quan đạo

maggasacca: đạo đế, Đạo đế, Đạo đế, chân lý về con đường

maggasamangī: người thành đạo, người đắc đạo

maggasamaṅgī: Hiệp với đạo

maggasamaṅgī: thành đạo, hội đạo

maggaàrammanïa: nakevalaṃ Pháp có đạo thành cảnh

maggaṅga: Chỉ đạo, chi đạo, đạo chi

maggādhipati: Có đạo thành trưởng, nakevalaṃ Pháp có đạo thành trưởng

maggārammaṇa: Có đạo thành cảnh

mahaddhana: Tài sản lớn

mahaggata: Đáo đại, Đáo đại, đáo đại, quảng đại

mahaggataàrammanïa: Pháp biết cảnh đáo đại

mahaggatārammaṇa: Có cảnh đáo đại, nakevalam có cảnh đáo đại, biết cảnh đáo đại

mahaggha: Đắc giá, giá trị lớn

mahagghatā: Sự kiện đắt giá

mahanta: Lớn, to

mahapphala: có quả báo lớn

mahesī: Bậc Đại sĩ, Hoàng hậu, vợ vua

mahicchatā: sự đa dục, sự ham muốn nhiều

mahikā: Sương

mahābhoga: Của cải nhiều

mahābhūta: Đại hiển, Đại hiển

mahābrahma: deva Đại phạm thiên, cõi trời Đại phạm (sơ thiền)

mahānisaṃsa: có lợi ích lớn

mahārajakkha: nhiều trần lao, có mắt nhiều bụi trần

mahāsāla: Bậc phú hào

majjanā: thái độ kiên căng

majjha: Đoạn giữa

majjhattatā: sự quân bình

majjhekalyāṇa: trung thiện, toàn hảo đoạn giữa

majjhima: Trung bình, Trung bình, trung bình, loại trung, trung bình, ở giữa

majjitatta: tính cách kiêu căng

makkha: phản phúc, gièm pha, sự quỷ quyệt, sự quỷ quyệt, sự gian xảo

makkhayanā: Cách gian xảo

makkheti: Dính, thoa, trây trét

makkhitā: Con ruồi

makkhiyanā: thái độ quỷ quyệt

makkhiyitatta: tính cách quỷ quyệt

makkhāyitatta: thái độ gian xảo

makkhī: người quỷ quyệt

mala: trần cấu

mamasikārakusalatā: Thiện xảo về tác ý

mana: Ý, ý, tâm thức, tư tưởng, ý, tâm tư

manasikāra: sự tác ý, Tác ý

manasikārapaṭibaddha: liên hệ tác ý

manda: sự ám độn, sự tinh khiết

mandanā: sự chưng dọn, sự bồi dưỡng

mandatta: tình trạng đần độn

mani: Ngọc Ma-ni, ngọc ước

manindriya: ý quyền, ý quyền, Ý quyền, ý quyền

mano: Ý

manodhātu: ý giới, Ý giới, ý giới, Ý giới

manodhātusamaṅgī: tâm thuộc ý giới

manodhātusamphassa: ý giới xúc

manodhātusamphassaja: sanh từ ý giới xúc

manoduccarita: ý ác hạnh, Ý ác hạnh

manoduccaritasamaṅgī: có ý ác hạnh, thành tựu ý ác hạnh

manokamma: ý nghiệp, Ý nghiệp, ý nghiệp

manokasāva: khuyết tật ý

manomaya: do ý tạo, làm bằng ý

manopadosa: ý ám hại, sự hãm hại trong ý tưởng

manosamphassa: ý xúc

manosamphassaja: sanh từ ý xúc

manosañcetanā: ý tư

manosañcetanāhāra: Tư ý thực, ý tư thực, tư niệm thực

manosucarita: ý thiện hạnh, Ý thiện hạnh, ý thiện hạnh

manosucaritasamaṅgī: ý thiện hạnh thành tựu, có ý thiện hạnh

manovilekha: Rối ý, sự rối ý

manovisama: ý bất bình

manoviññeyya: Ý, ứng tri, đáng bị ý biết

manoviññāna: do ý tạo, ý thức

manoviññānadhātu: ý thức giới

manoviññānadhātusamaṅgī: tâm thuộc ý thức giới

manoviññānadhātusamphassa: ý thức giới xúc

manoviññānaviññeyya: ý thức giới ứng tri

manoviññānïadhātu: nakevalaṃ Ý thức giới

manoviññāṇadhātu: Ý thức giới, Ý thức giới

manussa: con người

manussalokagāminī: dẫn đến cõi người

manussarahaseyyaka: chỗ vắng người

manussasadda: Tiếng nhân loại

manussupacāra: lân cận loài người

manāpa: đáng vừa lòng

manāpika: có sự vừa ý

manāpiya: Đáng vừa lòng

manāyatana: ý xứ, Ý xứ, Ý xứ, Ýxứ

marana: Sự chết, sự tử

maranabhaya: hiểm nạn do chết

maraṇa: Sự chết, sự chết, mạng chung

maraṇa: tử, sự chết, sự tán vong

maraṇadhamma: sự chết, hiện trạng chết

masāragalla: ngọc thạch

masāṇa: Vải bá nạp, vải lẩn lộn nhiều miếng

mata: Tử

matta: cỡ chùng, độ chừng

mattasokārī: hạn chế, làm cho vừa chừng

mattaññutā: người tri độ, sự biết độ lượng, sự tiết độ, Tiết độ, tri độ, biết tri độ

mattaññū: người tri độ, người biết độ lượng, tri độ, biết tiết độ

matthaka: Câu rút gọn, chủ đề

mattāsahagata: câu hành từ, câu hữu từ tâm

mattāyeyya: thiện cảm

mañca: giường

mañjetthaka: ṃàu đỏ sậm

maññanā: Cách so đo, tính cách ngã mạn

maññasi: Ngươi tưởng là, ông nghĩ rằng là

maññe: như thể là

maññita: hoang tưởng

maññitatta: Thái độ so đo, tính cách ngã mạn

maṃsa: thịt, Thịt

maṃsalohita: máu thịt

maṃsaṃ: Thịt

maṇi: ngọc ước, ngọc manì

maṇisaṅkhamuttaveḷuriya: Ngọc ước, ngọc xà cừ, ngọc trai, ngọc bích

maṇḍana: sự bồi dưỡng, chưng diện

maṇḍana: Sự trang điểm

meda: mở động vật

medha: Mẫn tiệp

medhuna: sự dâm dục

medhā: sự mẫn tiệp, Sự mẫn tiệp

meraya: Rượu men

metti: sự thân thiện, sự từ hòa

mettā: tâm từ

mettāsahagata: Câu hành từ tâm

mettāyanā: sự hài hòa, mát mẻ

mettāyitatta: thái độ hài hòa, mát mẻ

micchatta: tà tánh, Tà tánh, Tà tánh

micchattaniyata: nakevalam pháp cố định phận tà, Pháp cố định phần tà, Pháp cố định phần tà

micchā: cāra tà hạnh

micchā-ajīva: Tà mạng

micchā-ājivā: tà mạng

micchācāra: sự tà hạnh, tà dâm

micchācārī: Tà hạnh, tà dâm

micchādiṭṭhi: tà kiến, Tà kiến, tà kiến

micchādiṭṭhika: có tà kiến, Người tà kiến

micchādiṭṭhikammasamādāna: Chấp trì nghiệp tà kiến

micchādiṭṭhikammassmādāna: chấp hành nghiệp kiến

micchākammanta: tà nghiệp

micchāmāna: tà chấp mạn

micchānāna: tà trí

micchāpatha: tà đạo, Tà đạo, Tà đạo

micchāpaṭipadā: Tà hướng, đường lối tà

micchāpaṭipanna: Tà hướng, hướng đi tà vạy

micchāsamādhi: tà định, Tà định

micchāsati: tà niệm

micchāsaṅkappa: tà tư duy, Tà tư duy

micchāvimutti: tà giải thoát

micchāvācā: tà ngữ

micchāvāyāma: Tà cần, tà tinh tấn

middha: Cách dã dượi, sự hôn mê

middha-sukha: khoái lạc ngủ say

migavisāṇa: Sừng nai

missībhāva: sự chung sống

mitta: người bạn, bạn bè

moceti: giải tỏa

modaka: Viên kẹo

mogha: Rỗng không, rỗng không, giả tạo, hư ngụy

moghapucchaka: Phủ nhận, vấn đề bát bỏ

moha: si, Si, Si muội

mohaggi: lửa si

mohakasāva: khuyết tật si

mohakkhaya: sự đoạn tận si

mohasalla: mũi tên si

mohasanga: si hệ lụy

mohāgati: thiên vị vì ngu si

momūha: Sự ngu si, người ngu si

momūhatta: tình trạng si mê

mucchā: Say mê, sự say mê

muddhābhisitta: Đã đăng quang tức vị, đã quáng đảnh

mudindriya: trì căn, độn căn

mudita: hỷ, tùy hỷ, sự hoan hỷ

muditàsahagata: câu hành tùy hỷ

muditā: tùy hỷ, sự hoan hỷ, sự vui vẻ

muditāsahagata: Câu hành hỷ tâm

muditāyanā: sự tùy hỷ

muditāyitatta: thái độ tùy hỷ

mudiṅgasadda: Tiếng trống con

mudubhūta: Nhu nhuyễn

muduka: Mềm

muggasūpatā: nói ngọt bùi, lời nói như “chè đậu”

mukhadvāra: cửa miệng

mukhanimitta: môi, hiện tượng cái miệng

mukhara: Lắm mồm, nói nhiều

mukhāsiya: Vật đáng miệng ăn

musalamantara: Giữa cối giã

musāvāda: sự nói dối, sự nói dối, vọng ngôn, nói dối

musāvādī: người nói dối

muta: Cảm nhận (của tỷ, thiệt, thân), sự biết, sự cảm nhận (của tỷ, thiệt, thân)

muti: sự cảm nhận, tri giác

mutta: nước tiểu, nước đái

muttapaṭibhāṇa: tư tại biện, ứng đối nhanh, ứng đáp dễ dàng

muttatta: đã giải thoát

mutti: sự giải thoát

muttā: ngọc trai

muttācāra: Hành động phóng túng

muṭṭasacca: Thất niệm

muṭṭhasacca: Sự thất niệm, thất niệm, tình trạng thất niệm

muṭṭhasati: sự thất niệm

muṭṭhitassati: sự thất niệm, người thất niệm

māgavika: Người săn nai

māla: phòng ốc

mālāgandhavilepana: sự trang điểm bằng hương hoa; vòng hoa hương liệu phấn sáp

māna: Mạn, mạn, sự ngã mạn, sự ỷ mình, sự sánh mình, kiêu mạn, Ngã mạn, kiêu mạn

mānakūṭa: Đo xảo, đo lường xảo trá

mānana: sự tôn vinh, sự tôn vinh, Tôn vinh

mānapariyuṭṭhāna: kiêu mạn đột khởi

mānasa: tâm địa, Tâm địa

mānasalla: mũi tên kiêu mạn, mạn tiển

mānasaññojana: mạn triền, mạn triền, ngã mạn triền

mānasaṅga: mạn hệ lụy

mānusa: cõi người; thuôc nhân loại

mānusaka: cõi người, Thuôc nhân loại, thuôc loài người

mānānusaya: mạn tùy miên, mạn tiềm miên

mānātimāna: mạn quá mạn

mārabalisa: lưỡi câu ma, Lưỡi câu ma

mārapāsa: bẩy ma, Bẩy ma

māratta: vai trò Thiên ma, vai trò Ma vương

māravisaya: ma cảnh, Ma cảnh

māsa: nguyệt, một tháng

māsaàcita: đậu ngâm nước

mātu: gāma Nữ nhân Phụ nữ

mātā: mẹ, mẫu thân, người mẹ

mātāpetikasambhava: do mẹ cha sanh ra

māyā: Ảo vọng, ảo vọng, gian lận, sự xảo trá, sự xảo trá, sự xảo quyệt

māyāvi: Người xảo trá

māyāvita: tính cách xảo quyệt

māyāvitā: tính cách xảo quyệt

mūlagandha: Mùi rễ cây, Vị rễ cây

mūlarasa: vị chất rễ cây

mūsika: con chuột

mūsikỳpama: ví dụ như chuột

naccagītavāditavisūkadassana: Sự tham dự khiêu vũ ca hát, tấn nhanh và diễn kịch

nagara: Thành phố

nala: Không lỗi lầm

nandī: Hí hởn

nandīrāga: Hỷ tham

nava: Mới, mới toanh

navanīta: Bơ tươi, sanh tô, bơ lỏng

naya: Cách thức, phương cách

nayana: Con mắt

nepuññ: Sự khôn ngoan

nepuñña: Khôn ngoan

nerayika: Loại địa ngục, chúng sanh ở địa ngục

nesajjika: hạnh thường tọa

nesādakula: Gia đình thợ săn

netta: con người

nevasaññānāsaññāyatana: Phi tưởng phi phi tưởng

nevavipākanavipākadhammadhamma: Pháp phi dị thục phi dị thục nhân

neyya: ứng dẫn, cần được dẫn dắt từ từ

neḷā: không thô lỗ, êm ái

nibbatta: Đã sanh ra

nibbuta: tịch tịnh

nibbāna: Níp Bàn

nicchāreti: Thốt ra, phát ra

nicchāta: Vô dục

nidhānavatīvācā: Lời đáng cất giữ

nigama: Thị trấn, thị xã

nigghosasadda: Tiếng kêu la

nihitadaṇḍa: Gạt trượng, bỏ gậy

nihitasattha: Gạt kiếm, bỏ đao

nikanti: Tham vọng

nikati: Sự phỉnh gạt, sự lừa đảo

nikkama: Cố gắng

nikkipanti: Cất chứa, dự trữ, đặt xuống, giữ lại

nikujja: Bị úp xuống, lật úp

nikāmalābhī: chứng đắc không vất vả

nikāmanā: Ước vọng

nimantana: Sự mời thỉnh

nimittaggāhī: Chấp tướng, Sự chấp tướng chung

nimugga: sự lặn xuống, sự chìm xuống

nimujjati: Chìm xuống, lặn xuống

ninna: Lõm, trũng

niraya: Địa ngục

nirodhasacca: Diệt đế, Diệt đế, sự thật về diệt khổ

nirujjhanti: Bị diệt trừ, bị đoạn trừ

nirutti: Ngôn ngữ

niruttipatha: Đường lối ngôn ngữ, Cách thức ngôn ngữ

nirāsa: không hy vọng, người không có hy vọng

nisinṅa: ngồi

nivesanā: sự giao hiểu

nivāsetvā: Mặc vào, khoác lên

niyata: Cố định, Cố định, nhất định, định phần, phần nhất định

niyoga: Không định chắc

niyyānika: Dẫn xuất, nakevalaṃ Dẫn xuất

niyāma: cố định

niṭṭhita: Đã chấm dứt, đã kết thúc

niṭṭhuriya: tính cách dộc kế, mưu thâm

niṭṭhuriyakamma: hành động độc kế, hành động mưu thâm

niṭṭhā: Tịch diệt, chấm dứt

nāma: Danh, tên, Được là, gọi là

nāmadheyya: Sự nêu tên

nāmakamma: Sự đặt tên

nāmarūpa: Danh sắc

nāmarūpapaccaya: Duyên danh sắc, có danh sắc làm duyên

nānākhajjaka: Có thức ăn sai khác

nīca: Thấp kém

nīcacittatā: Thái độ khiêm nhường

nīla: Màu xanh dương

nīlakasiṇa: mục xanh

nīlanibhāsa: xanh lấp lánh

nīlanidassana: Xanh trong

nīlavaṇṇa: Sắc xanh

nīvaranïa: Cái, triền cái

nīvaraṇa: Cái, ngăn che, pháp cái, pháp ngăn che

nīvaraṇasampayutta: Tương ưng cái

nīvaraṇavippayutta: Bất tương ưng cái

nīvaraṇiya: Cảnh cái

odagya: Cơm

odāta: Màu trắng

odātakasiṇa: Đề mục trắng

odātanibhāsa: Trắng lấp lánh

odātanidassana: Trắng trong suốt

ogha: Bộc bạo lưu, Bộc lưu

oghaniya: Cảnh bộc lưu

oghasampayutta: tương ưng bộc

oghavippayutta: Bất tương ưng bộc

ohāretvā: Sau khi cạo bỏ

ojā: Dưỡng tố

okappanā: Tín nhiệm

okotimaka: Người thấp lùn

olīyanā: Sự chần chờ

opapātika: Hóa sanh, hạng sanh tự hóa thiện

orabbhika: Người giết con cừu

orambhāgiya: Hạ phần, thuộc phần dưới thấp

orima: Bên này

ottappa: Quý, Úy, sự sợ hải

ottappabala: Quý lực

ottappī: Người hữu úy, có lòng úy, có sự ghê sợ

ottappītabba: Đáng sợ hãi

ovadiyamāna: Khi được giáo huấn

oḷārika: Thô thiển

oṇatonata: Người từ thấp xuống thấp

oṇatuṇṇata: Người từ thấp lên cao

pabbajeyya: Ra khỏi, xuất gia

pabbajita: tu sĩ, vị xuất gia

pabbajā: Hạnh xuất gia

pabbata: triền núi, triền núi, núi non

pabbjita: Đã xuất gia, đã tu rồi

pacaṭig: ādhappatta lội tới bải đứng, đạt đến chỗ đứng

paccakkhāya: xả bỏ

paccatta: Tự mình, thuộc phần ta

paccayika: Sự tín nhiệm

paccekasambuddha: Độc giác, Bích chi phật

pacchābhatta: Sau bữa ăn

paccupalakkhaṇā: Khảo sát

paccuppanna: Hiện tại, Hiện tại

paccuppannārammanïa: Pháp biết cảnh hiện tại

paccuppannārammaṇa: Có cảnh hiện tại

paccājāta: Sanh vào, hiện sanh

paccūpalakkhaṇā: Sự khảo sát

padahati: phấn đấu

padaparama: văn cú tối vi, người chỉ giỏi về văn tự là cùng

padhāna: sự phấn đấu, Tinh cần

padhānasaṅkhāra: cần hành, hành vi nổ lực

padosa: Ám hại, sự ám hại

paggāha: Chiếu cố

paggāhanimitta: Chiếu cố ấm chứng

pagunabhāva: Trạng thái thuần thục

pagunatta: Cách thuần thục

paguṇatā: Sự thuần thục

pahāna: Đoạn trừ, sự đoạn trừ, Sự đoạn trừ, sự đoạn tận

pahāsa: Hài lòng, sự vui vẻ

pahātabba: cần đoạn trừ, ưng trừ, Cần phải đoạn trừ, ưng trừ, Ưng trừ, đáng bị đoạn trừ

pahātabbahetuka: Hữu nhân ưng trừ, Hữu nhân ưng trừ, nakevalam hữu nhân ưng trừ

pahāya: sau khi đoạn trừ, Từ bỏ

pahīna: Đã đoạn trừ, đã đoạn tận

pahīnagamana: Sự đi sứ, biệt phái, sự làm tay sai

pahīnapaṭinissaṭṭhatta: đã xả trừ

pahīnatta: đã đoạn trừ

pahūtadhanadhañña: Sung túc lúa gạo mễ cốc

pahūtajātarūparajata: Sung túc vàng bạc

pahūtavittūpakarana: Sung túc tư trang vật dụng

pajappā: Mơ mộng

pajā: Hội chúng, quần sanh

pajānanā: sự biết rõ, Sự hiểu rõ

pajānāti: hiểu biết, liễu tri

pakka: chín, chín muồi

pakkamati: Đi đến

pakkavaṇṇī: có màu chín muồi

pakkhahata: Bị bại liệt

pakkhī: Loài chim

pakopa: Sự giận hờn

paligedha: sự trói buộc, Trói buộc

pallanka: Sự kiết già

pallaṅka: ngồi kiết già, thế ngồi kiết già hoặc bán già

palālapuñja: chổ đống rơm, Chỗ đống rơm

palāpa: sự kể lễ

palāsa: Sự ác hiểm, sự hiểm độc

palāsā: hiểm độc, ác hiểm

palāsāhāra: Dẫn đến hiềm thù, dẫn đến thù hiềm

palāsāyanā: Cách ác hiểm, thái độ ác hiểm

palāsāyitatta: Thái độ ác hiểm, tính cách ác hiểm

palāsī: Người hiểm độc

pamajjanā: thái độ hưởn đải

pamajjitatta: tính cách hưởn đải

pamodana: Hỷ duyệt

pamodanā: sự hỷ diệt

pamoha: Si mê, Simê

pamsukūla: Vải phần tảo, vải nhặt bẩn thỉu

pamsukūlika: Hạnh phấn tảo y

pamāda: sự dẻ duổi, sự cẩu thả, sự dễ duôi, sự khinh suất, sự buông lung, sự giải đải, sự hưởn đải

pamāna: Sự ước lượng, sự lượng, sự lượng xét

panavasadda: Tiếng trống

panidhāya: giữ thế

panta: vắng vẻ

panīta: Cao sang, Pháp tinh lương

papañcita: hý tưởng, chướng ngại

papañcārāmatā: thích hưởn đải

papphāsa: phế, phổi

para: người khác, cái khác; đời khác, đời sau

paracitta: tha tâm, tâm của người khác

paragavacanda: Hung dữ với đàn khác

parahetu: Vì nhân người khác

parahita: Lợi tha, sự lợi ích cho người khác

parakata: do người khác tạo

parakaṭuka: Châm chích kẻ khác, sự châm chích kẻ khác

parakkama: sự ráng sức

parakkamati: hành động

paralābha: lợi lộc của kẻ khác

parama: cao siêu, tột cùng, tối thắng, ưu tú

paramadiṭṭhadhammanibbāna: tối thượng hiện tại Níp Bàn paranimmitavasavattidevattideva: Chư thiên cõi tha hóa tự tại paranimmitavasavattī deva: cõi Tha Hóa Tự Tại

parantapa: sự hành khổ tha nhân

paraparisa: Hội chứng khác

paraparitāpanānuyoga: sự cố tình đốt nóng, tha nhân

parapasaṃsanā: Sự tán thán của người khác, sự người khác tán thán

parapuggala: nhân vật khác, người khác, tha nhân

parasatta: chúng sanh khác, loài hữu tình khác

parathomanā: Sự người khác ca tụng, sự ca tụng của người khác

paravaṇṇahārikā: Sự người khác truyền tụng, sự truyền tụng của người khác

paravaṇṇanā: Lời khen của người khác, sự người khác khen ngợi

paraṃ: sau đó, sau khi

paribheda: sự phân tán, Tròn

paribhāsaka: sự chưởi rủa

paribhāseyya: Thóa mạ

paribhūta: bị khinh miệt

paribānadhamma: Sự suy thối pháp, có tánh pháp thối hóa

paricca: chú ý

paricchādanā: che đậy, sự che đậy

paricāreti: tận hưởng

parideva: Bi lụy, sự khóc kể, bi lụy

paridevanā: sự la khóc

paridevitatta: thái độ khóc than

pariggaha: cố chấp, chấp trước

pariguhanā: sự dối gạt, sự dối gạt

pariharanā: sự dối quanh

pariharaṇā: Sự dối quanh

parihimsattha: Để lợp mái

parihāniya: sự suy thối, thoái thất

parihāyeyya: Thối hóa

parijjhāyanā: sự nóng, sự đốt nóng

parikamma: Công việc chuẩn bị

parikathā: nói khóe cạnh, nói mánh khóe

parikelanā: sự nô đùa

parikkhatatā: sự quỷ quyệt, tính cách quỷ quyệt, thái độ quỷ quyệt

parikkhatiya: Tích cách khôn lanh

parikkhaya: sự đoạn tận

parikkhāra: vật phụ thuộc

parikkhīna: được đoạn tận, được tận diệt

parimoceti: giải thoát

parimukha: trước mặt, trước mặt

parinibbanti: viên tịch parinimmitavasavattī deva: Chư Thiên cõi Tha hóa tự tại, Tha hoá tự tại thiên

parināyika: Hồi quang

paripiṭṭhimaṃsikatā: sự chê sau lưng

paripucchā: Sự hỏi, sự cật vấn, sự phỏng vấn

paripuṇṇa: Sự hoàn bị, sự đầy đủ

paripuṇṇāyatana: đầy đủ xứ

paripāka: Chín mùi, chín muồi, hư hao

paripūra: Được hoàn bị, sự đầy đủ rồi

paripūrīkārī: Bổ túc, làm cho đầy đủ

parisa: hội chúng, Hội chúng, đồ chúng

parisaggata: Đến chỗ hội chúng, tai hội chúng

parisantaragata: Sự đến với người nam, người nữ đang giao hợp

parisappanā: sự lẩn quẩn, Sự lẩn quẩn

parisasārajjabhaya: hiểm nạn do dính líu hội chúng

parisatha: mưu mẹo, Mưu mẹo, mưu mô

parisodheti: Gội rửa, thanh lọc, gội rửa, gội sạch

parisuddha: sự thanh tịnh, Thanh tịnh

paritasitā: buồn chán

paritta: Hy thiểu, hy thiểu, chấp kém, nhỏ

parittabhūmaka: thuộc cõi hy thiểu parittasabha deva: Thiểu tịnh thiên parittābha deva: Thiểu quang thiên

parittārammanïa: Pháp biết cảnh hy thiểu

parittārammaṇa: Có cảnh hy thiểu, có cảnh hy thiểu, biết cảnh hy thiểu

parivāra: tùy tùng, người đi theo

parivāramada: kiêu hãnh tùy tùng

parivīmamsa: thẩm sát

pariyanta: giới hạn, tận cùng

pariyantavatī: vācā Lời có hệ thống

pariyesanā: sự tầm cầu, tưởng vọng

pariyeṭṭhi: tầm cầu

pariyodāta: sự tinh khiết, Sự trong sáng

pariyogāhetvā: Đã gạn nghỉ, đã suy nghĩ kỹ

pariyogāḷha: sự thâm nhập

pariyonāha: đậy khuất, Sự đậy khuất

pariyosāna: Đoạn cuối, phần cuối

pariyosānakalyāna: Hậu thiện, toàn hảo, đoạn cuối

pariyuṭṭhāna: đột khởi, ái xâm nhập, Xâm nhập

pariyādāya: gồm cả

pariyāpanna: Hệ thuộc, liên quan, Liên hệ, liên quan, hệ thuộc, liên quan, quan hệ, hệ thuộc

pariyāpuṇāti: học được, học tập pariyāyabhattabhojanānuyogmanuyutta: Sự hạn chế ăn dần dần

pariññeyya: cần biến tri

pariññā: Sự đoạn trừ, sự liểu tri, sự rõ biết

pariṇibbāyī: bát níp bàn, sự viên tịch, sự tịch diệt

pariṇāha: sự khoáng đạt, sự phóng khóang, sự hào phóng, Sự tròn chỉnh; tướng phốp pháp

pariṇāma: sự biến chuyển, sự tiêu hóa

pariṇāyika: Sự hồi quang

pariṇāyikā: sự hồi quang

parrbhava: sự khinh miệt

parābhisajjanī: Gay gắt người khác, sự gay gắt kẻ khác

parāmattha: nakevalaṃ Cảnh khinh thị

parāmaṭṭha: Cảnh khinh thị, nakevalam cảnh khinh thị

parāmāsa: Khinh thị, sự bám chấp, nakevalam khinh thị, Pháp khinh thị, Sự khinh thị

parāmāsasampayutta: nakevalam tương ưng khinh thị, Tương ưng khinh thị

parāmāsavippayutta: Bất tương ưng khinh thị, nakevalam bất tương ưng khinh thị

parānudayatāpaṭisaṃyutta: liên hệ ái tha nhân

parānuvādabhaya: hiểm nạn do người khác chê trách

parūpaghāta: đã thương người khác

pasanna: có tín ngưỡng

pasaṃsā: sự khen ngợi, sự ca tụng

passa: nghiêng qua

passaddhakāya: thân an tịnh

passaddhi: sự yên lặng, Tịnh

passaddhisambojjhaṅga: Tịnh giác chi

passambhanā: Lắng dịu, sự lắng dịu

passambhati: an tịnh

passasukha: khoái lạc nằm lăn trở

passati: thấy, trông thấy, quán thấy, nhận thấy

passatvā: Sau khi thấy, sau khi tỏ ngộ

passaṃ: Khi thấy, có thấy

passāmi: Tôi thấy

passāsa: hơi thở vào

pasāda: Niềm tin, sự tín ngưỡng, sự trong sạch, sự tịnh tín

pasādanīya: Đáng tín ngưỡng, đáng tin tưởng

pasādapaccaya: duyên tịnh tín

pasāde: Thanh triệt, thần kinh

pasārita: duổi ra, Sự duỗi ra

patarati: Lội qua, vượt qua

pathamantara: Phần đề đỉnh đầu tiên, tức là nhị đề tiểu đỉnh (cūlantaraduka)

patibandhu: Kết buộc

patippassaddhi: Tỉnh lặng

patippassambhitatta: Ṭrạng thái an tỉnh

patippassambhāna: Sự an tịnh

patisankhā: Sự quán tưởng

patisanthāra: Sự tiếp đãi

patisaṃvedeti: Cảm giác

patisaṅkhanabala: Giác sát lực, sức mạnh quán tưởng

patissati: Tưởng niệm

pativirodha: Chống đối

patiṭṭhīyati: sừng sộ, gắt gỏng

patoda: Sắc sảo, sự sắc xảo

patota: Sự sắc sảo

patta: sự đạt đến

pattadāna: cho lá cây

pattagandha: Mùi lá cây

pattalūkha: Vẻ bần thô của bình bát, cái bát bần thô

pattamaṇḍanā: sự chưng dọn bình bát

pattarasa: vị chất lá cây

pattasaññitā: ngộ nhận đã đạt đến, tưởng lầm đã đạt đến

patthanā: hoài vọng, Hoài vọng

patti: Sự chứng đạt, sự chứng đạt, sự đạt đến

pavara: Cao quí

pavattaphalabhojū: Sự ăn trái cây rụng

pavatteti: vận chuyển, chuyển lăn

pavattinī: Sự tiến hóa, sự tiến bộ

pavedenti: tuyên bố

pavedeti: Tuyên bố, tuyên thuyết

pavicaya: cân nhắc, Cân nhắc, Sự cân nhắc

pavicinati: cân phân

pavisati: Đi vào

pavivitta: bậc viễn ly, sự viễn ly

pavāḷa: san hô

payirupāsanta: Đang thân cận

payirupāsati: thân cận

payirupāsitabba: nên thân cận, đáng được thân cận

payirūpāsati: liên hệ, quan hệ

payogasampatti: hành vi thuận lợi

payogavipatti: hành vi bất lợi

pañcakanaya: Năm bạc

pañcavokārabhava: Ngũ uẩn hữu

pañcaṅgika: Năm chi phần

pañcindriya: Ngũ quyền

pañha: vấn đề, câu hỏi

paññakkhandha: Tuệ uẩn

paññapāsāda: Tuệ như lâu đài

paññatti: Chế định, thi thiết

paññattipatha: Cách thức chế định

paññavā: có trí tuệ

paññindriya: Tuệ quyền, Tuệ quyền, tuệ quyền

paññā: (idam yebhuyyikam ) trí tuệ, sự hiểu rõ paññā kathā: Lời nói về tuệ, câu chuyện trí tuệ paññā ābhāsa: Ṭuệ như đèn paññā āloka: Tuệ như ánh sáng

paññā-obhāsa: Tuệ như hào quang

paññā-āloka: Tuệ như ánh sáng

paññābala: Tuệ lực, Tuệ như bảo vật

paññāpajjota: Tuệ như đèn

paññāpubbangama: có tuệ tiên phuông, tuệ dẫn đầu

paññāpāsāda: Tuệ như lâu dài

paññāratana: Tuệ như báu vật

paññāsampadā: Sự thành tựu tuệ

paññāsampanna: Đã thành tựu tuệ

paññāsattha: Tuệ như vũ khí, Tuệ như vũ khí

paññāsāmaññagata: Bậc có tuệ

paññāvimutta: tuệ giải thoát

paññāvimutti: tuệ giải thoát

paññāvāhī: tuệ hướng đạo

paṅka: Bùn lầy, nhiễm đắm

paṇamanā: sự văn minh

paṇidahati: nguyện cầu

paṇidhi: Nguyện cầu, sự cầu vọng, bổn nguyện

paṇidhāya: giữ lại, kiềm chế, với ước vọng, với nguyện vọng

paṇihita: kềm giữ

paṇita: tốt, tốt đẹp, ngon, tinh lương, cao thượng, cao sang

paṇitamata: biết là tốt đẹp

paṇitasammata: cho là tốt đẹp

paṇitādhimuttika: có khuynh hướng cao thượng

paṇīta: Tinh lương

paṇītadhimutta: khuynh hướng tốt

paṇḍakagocara: hành xứ người lại cái, hành xứ người bộ nấp

paṇḍara: bạch tịnh, Bạch tịnh

paṇḍicca: sự thông thái, Sự thông thái, Thông thái

paṇḍita: Hiền trí

paṭhama: Sơ, thứ nhất, thứ nhất, trước tiên

paṭhamajjhāna: Sơ thiền

paṭhamakappika: manussa loài người sơ kiếp, nhân loại sơ kiếp

paṭhamamaggavipāka: Quả sơ đạo

paṭhamasamannāhāra: thu cảnh sơ khởi

paṭhavī: Đất, mặt đất

paṭhavīdhātu: địa giới, Địa giới

paṭhavīkasina: Đề mục đất

paṭhavīkasiṇa: đề mục đất, biến xứ đất

paṭhavīlekhūmama: ví dụ như chữ viết trên đất

paṭibhāṇa: biện tài, trí kiến luận

paṭibhāṇamada: kiêu hãnh biện tài

paṭibhāṇapaṭisambhidā: biện tài đạt thông

paṭibujjhati: thức dậy, thức giấc, tỉnh thức

paṭibāḷha: bị trở ngại

paṭiccasamuppāda: Y tương sinh

paṭiccasamuppādakusalatā: Thiện xảo y tương sinh

paṭicchannakammanta: hành vi che đậy

paṭicchādanahetu: vì nhân che dấu

paṭiggaṇhāti: thọ nhận

paṭiggāha: Cố chấp, Sự cố chấp

paṭigha: Phẫn nộ

paṭighasampayutta: Tương ưng phẫn nộ

paṭighasannojana: Phẫn nộ triền

paṭighasaññā: Đối ngại tưởng

paṭighāta: Thái độ phẫn nộ

paṭikkhanta: sự bước lui

paṭiladdha: đắc được, có được, thành tựu

paṭilābha: viên đắc, sự thành tựu

paṭipadā: Đạo lộ, tiến trình, hành trình, sự thực hành, đạo lộ

paṭipajjati: Thực hành; ứng xử

paṭipanna: Nakevalam sự thực hành, sự áp dụng, sự tiến hành

paṭipannaka: người tiến hành

paṭipuggalika: Thuộc cá nhân

paṭirūpa: Thích hợp, thích đáng

paṭisallānasārūpa: chổ thích hợp thiền tịnh

paṭisamvedeti: cảm thọ

paṭisancikkhati: Suy xét

paṭisankhā: Sự quán tưởng

paṭisanthāra: sự tiếp đãi

paṭisaṃvedeti: Cảm thọ, hưởng cảm

paṭisaṅkhā: quán tưởng

paṭisevati: hành động, thông dâm

paṭisotagāmī: người đi ngược dòng

paṭissati: Sự tưởng niệm, tưởng niệm

paṭisārambha: sự tranh hơn

paṭisārambhanā: thái độ tranh hơn

paṭisārambhitatta: tính cách tranh hơn, tính cách tranh giành

paṭivedha: sự triệt ngộ

paṭivijjhati: thấu triệt

paṭivinodetvā: Sau khi thử trừ

paṭivinīta: bị tẩy trừ

paṭivirata: kiêng tránh, né tránh

paṭivirati: Ngăn trừ, sự ngăn trừ

paṭivirodha: sự phản đối, sự phản kháng, sự chống đối, sự phản đối, sự bực tức

paṭṭhapenti: xác minh, thực hiện tạo thành

pekkha: sự quan sát, cảm quan

pemaṇīya: Dễ thương, dễ mến

pessa: Người ta sai

pesuñña: ly gián ngữ, lời nói đâm thọc, sự thọc mạch, vu khống

peta: ngạ quỷ

phala: Quả, quả, trái cây

phaladāna: cho trái cây, bố thí quả

phalagandha: Mùi trái cây

phalakacīra: Áo tấm gỗ, áo mộc

phalarasa: vị chất trái, Vị trái cây

phalasamangī: Người thành quả, người đắc quả, thành quả, hội quả

phalasamaṅgī: Hội đủ với quả

phalavipāka: dị thục quả, Dị thục quả

phaleṭṭhita: Người trụ quả, trú trong bậc quả

phandita: loạn tưởng

pharati: biến mãn

pharusa: nói độc ác, Sự ác độc, Thô lỗ

pharusavāca: Người nói độc ác

pharusavācatā: ngôn ngữ độc ác

pharusāvāca: Lời nói độc ác

phassa: Đụng chạm, Xúc, xúc, sự đụng chạm

phassahetuka: có xúc làm nhân

phassapaccaya: duyên xúc, Duyên xúc, do xúc làm duyên

phassapañcama: Xúc đệ ngũ

phassasampayutta: tương ưng xúc

phassāhāra: xúc thực

pheggu: Cây xốp xộp, cây mềm

phegguparivāra: Giác cây xốp mềm, cây có chung quanh xốp,

photthabbāyatana: Xúc xứ

phoṭṭhabba: Cảnh xúc, vật đáng đụng chạm, Xúc, xúc, cảnh xúc

phoṭṭhabbadhātu: xúc giới, Xúc giới, Xúc giới, Xúc giới

phoṭṭhabbasancetanā: xúc tư

phoṭṭhabbasaññā: xúc tưởng

phoṭṭhabbataṇhā: xúc ái

phoṭṭhabbavicāra: xúc tứ

phoṭṭhabbavitakka: xúc tầm

phoṭṭhabbārammaṇa: cảnh xúc, Cảnh xúc

phoṭṭhabbāsā: muốn xúc, Sự mong mỏi xúc

phoṭṭhabbāyatana: xúc xứ

phoṭṭhabbāyatana: Xúc xứ, xúc xứ

phritvā: biến mãn, tỏa khắp

phusanā: đắc chứng, sự va chạm, Va chạm

phusitvā: chạm, đụng, Đắc được chạm đến, chứng đắc

phuṭṭha: đụng chạm, va chạm, gặp phải

phòng: hộ

phānita: Đường mía

phārusiya: tính cách thô bỉ, sự lố bịch

phāsu: an lạc, sự thoải mái, Sự an vui, sự an lạc

phāsukāma: muốn đem an vui

phāsuvihāra: Lạc trú, trú an vui

phāti: Sự gia tăng

phāṇita: đường mía

pihaka: dạ dày

pihanā: hoan lạc

pihita: Được đậy kín

pilapanatā: Tình trạng lơ đễnh

pilāpamatā: tình trạng lơ đểnh

pirā: Người cha

pisuṇā: nói đâm thọc, Sự đâm thọc

pitta: mật, túi mật

pittivisayagāminā: dẫn đến ngạ quỷ

pitā: cha

piya: sự thương yêu, người đáng thương yêu, khả ái, vật yêu thương

piyarūpa: sắc khả ái

piññākabhakkha: Thức ăn dùng bằng bột mè, ăn hạt vừng

piṇdapālāpatikkanta: Đã khất thực trở về

piṇḍa: khất thực

piṇḍapāta: Miếng ăn khất thực; vật thực, vật thực

piṇḍapātahetu: do nhân vật thực

piṇḍapātika: Người có hạnh khất thực

piṇḍapātikamada: kiêu hãnh hạnh khất thực

piṇḍapātikatta: hạnh khất thực

piṭha: cái ghế ngồi

piṭṭhi: Phần lưng, phía lưng

ponobbhavikā: tanhà ái thành điều kiện tái sanh

porī: Lịch sự, Nhã nhặn

potthaka: Vải bố (từ này có nghĩa khác là quyển sách)

potthakūpama: Ví dụ như vải bố

pubantānudiṭṭhi: Hữu tiên kiến

pubba: mủ, Trước, trước đây, từng rồi

pubbakāla: Lúc đầu, lúc trước, thời điểm trước, lúc trước, trước tiên

pubbakārī: Người thi ân

pubbanta: trước có giới hạn, quá khứ

pubbantaparanta: Quá khứ và vị lai đời trước và đời sau

pubbantānuditthi: tiền biên kiến, kiến chấp trước có giới hạn

pubbantāparanta: quá khứ và vị lai, trước và sau

pubbarattāpararatta: đầu hôm đến cuối hôm

pubbenivāsa: tiền kiếp, Tiền kiếp, kiếp sống trước

pubbenivāsānussati: Túc mạng ký ức

pubbenivāsānussatiñāna: Túc mạng trí

pubbenivāsānussatiñāṇa: Túc mạng ký ức trí

pubbenivāsānussatiñāṇa: Túc mạng trí

pudamāna: Đang than khóc

puggala: (idaṃ yebhuyyikaṃ) hạng người

puggalapaññatti: Nhơn chế định, như thi thiết

pukkusakula: Gia đình người đổ rác

puma: Sắc nam, nam tính

puncikatā: Mê mẩn

pupphabhāṇī: Hoa ngữ, người có lời nói như hoa

pupphadāna: cho bông hoa

pupphagandha: Mùi hoa, hương hoa

puppharasa: vị chất hoa, Vị của hoa

puratthima: hướng đông, Phía đông, hướng đông

purejātavatthuka: nương vật tiền sanh

purejātārammana: biết cảnh tiền sanh, có cảnh tiền sanh

purekkhāra: sự tôn vinh

purekkhāramada: kiêu hãnh sự tôn vinh

purisa: Gã đàn ông, người nam, đàn ông

purisabhāva: trạng thái nam, Trạng thái nam

purisadammasārathi: Bậc điều ngự trượng phu

purisadosa: lỗi bị cáo, lỗi lầm của người bị kiện

purisakutta: nam nết hạnh, Nết na nam

purisalinga: nam căn

purisamala: Trần cấu nhơn, bụi nhơ của người

purisanimitta: Nam căn, nam tướng

purisapuggala: con người, Gã đàn ông, một con người

purisatta: Cách của nam, tính cách nam

purisindriya: nam quyền, Nam quyền, Nam quyền, Nam quyền

purisākappa: thái độ nam, Thái độ nam

purohita: Vị quan tế tự, quan tư- tế

purāna: cũ, lâu rồi

purāṇa: Cũ kỹ, xưa rồi

puthujjana: Kẻ phàm phu, phàm phu, phàm nhân, Phàm phu, phàm nhân

puthupañña: có trí tuệ rộng Lớn

puttāsā: muốn con cái, Ước muốn con cái

puñcikatā: sự mê mẫn, sự hạ mình

puñña: Phước báu công đức

puññaphalūpajivī: Người sống bằng quả phúc

puññateja: oai lực phước báu

puññābhisaṅkhāra: phúc hành

puḷuvakasaññāsahagata: Câu hành tưởng tử thi dòi tửa

puṭṭha: Được hỏi đến

pàpasampavanka: Có thân hữu ác

pāda: cái chân, bàn chân

pādatala: bàn chân, gót chân

pākaṭindriya: Căn quyền thả lỏng

pālanā: sự gìn giữ, Sự gìn giữ

pāleti: trông nom

pālicca: Sự tóc bạc, tóc bạc

pāmojja: Sự no vui, sự no vui, sự hân hoan

pāmokkha: Cao siêu

pāna: Nước uống

pānāgāragocara: hành xứ quán nước

pānātipāti: Sự sát sanh

pānātipātī: Người sát sanh

pāpa: Ác nhơn người ác xấu

pāpacarita: sở hành xấu

pāpadhamma: Ác tánh tính tình xấu xa

pāpadhammatara: Quá ác tánh, tánh xấu hơn

pāpaka: ác, ác xấu, Ác, điều ác, Điều ác, điều tội lỗi; xấu xa

pāpakiriyā: hành vi xấu, hành động xấu, Sở hành xấu

pāpamitta: Người có bạn ác, hữu hữu ác

pāpamittatā: hữu ác hữu, có bạn ác, Sự có bạn ác

pāpanā: sự lăng mạ

pāpasahāya: Có đồng bọn xấu, có đồng bọn ác

pāpatara: Quá ác nhơn, người hơn kẻ khác

pāpiccha: ham muốn đê tiện, Sự ác dục, sự mong mỏi xấu

pāpicchatā: ác dục

pāpicchā: ác dục

pāpikā: sự xấu xa pāpikā icchā: Nguyện vọng xấu xa

pāpuṇati: Đắc được, chứng đắc

pāpādhimuttika: khuynh hướng xấu

pāpānusaya: ác tùy miên, tùy miên xấu

pāpāsaya: sở chấp xấu

pāragata: Đã đạt được đến bờ kia, đi đến bờ kia, đáo bỉ ngạn

pāramanuppatta: đạt đến bờ kia, đắc bỉ ngạn

pāribhatyatā: cách lãnh nuôi trẻ

pārikkhatiya: sự khôn lanh, tính cách khôn lanh

pāripūri: Sự đầy đủ, Sự hoàn hảo, sự hoàn toàn, sự đầy đặn, đầy đủ, sự sung túc, sự trù mật, sự trù phú, sự đầy đủ, sự bổ túc

pāripūrimada: kiêu hãnh sự sung túc

pārāmāsavippayutta: Tương ưng khinh thị

pāsāda: lâu đài

pāsādika: Thanh tú, lịch sự, dễ thương

pāsāna: đá, Tảng đá, hòn đá

pāsānalekhūpama: Dụ như chữ viết trên đá

pātabyatā: sự sa ngã

pātimokkha: Giới bổn Ba la đề mộc xoa, Biệt biệt giải thoát giới

pātimokkhasaṃvarasaṃvuta: sự thúc liểm trong Biệt biệt giải thoát thu thúc giới

pātubhavanti: hiện khởi

pātubhāva: nakevalam sự xuất hiện, sự hiện khởi, sự hiển lộ

pātubhūta: Hiện khởi

pātukamyatā: nói gợi cảm

pātukana: Biểu lộ

pātukarotti: bộc lộ, tỏ lộ, bày tỏ

pāvacana: kinh điển

pāṇi: bàn tay

pāṇisadda: Tiếng vỗ tay

pāṇātipāta: sát sinh

pāṭipuggalika: thuộc cá nhân

pīta: Màu vàng, màu vàng, uống, Sự uống

pītakasiṇa: Đề mục vàng

pītanibhāsa: Vàng lấp lánh

pītanidassana: Vàng trong

pītavaṇṇa: Ṣắc vàng

pīti: Hỷ, phỉ lạc, sự no vui, hỷ, sự mừng vui, Hỷ, sự mừng vui

pītigata: hoan hỷ

pītimana: ý hỷ

pītipharaṇatā: hỷ biến mãn

pītisahagata: câu hành hỷ, Câu hành hỷ, Câu hành hỷ

pītisambojjhaṅga: hỷ giác chi

pītisampayutta: tương ưng hỷ

pītisukha: hỷ lạc, Hỷ lạc, Hỷ và lạc

pītivippayutta: bất tương ưng hỷ

pūgamajjhagata: đến giữa quan quyền

pūjanā: sự cúng dường, Sự cúng dường, Sự cúng dường

pūra: đầy đủ, Đầy tràn

pūtikāya: thân trược

raja: Bụi

rajagga: bụi mù, sự tung bụi

rajatta: bạc

rajju: dây trói

rajāpatha: Đường lắm bụi trần, vải gói báu vật, bao gói châu báu

rakkhati: hộ trì, Hộ trì, bảo vệ

randhagavesitā: sự tìm lỗi

rasa: Vị, vị, cảnh vị, vị chất, vị, vị chất, phận sự

rasadhātu: vị giới, Vị giới, Vị giới, Vị giới

rasasañcetanā: vị tư

rasasaññā: vị tưởng

rasataṇhā: vị ái

rasavicāra: vị tứ

rasavitakka: vị tầm

rassa: Ngắn

rasārammaṇa: cảnh vị, Cảnh vị

rasāsā: sự muốn vị, Ước muốn vị

rasāyatana: vị xứ, Vị xứ, Vị xứ, Vị xứ

rathakārakula: Gia đình thợ đóng xe hay thợ làm xe

rattandhakāratimisā: Đêm tối mù mịt

rattaññumada: kiêu hãnh bậc lão thành

rattaññuta: bậc lão thành

ratti: đêm, ban đêm, đêm hôm

rattindiva: đêm ngày, ngày đêm

rattūparata: Tránh dùng ban đêm

rogabyasana: suy sụp do bệnh hoạn, suy vong bệnh tật, suy thoái về bệnh tật

rosanā: sự kích nộ

ruci: khuynh hướng, lập trường

rukkha: cây, thân cây

rukkhamūla: gốc cây, gốc cây

rukkhamūlagata: Đến tại gốc cây, đi đến gốc cây

rukkhamūlika: hạnh ngụ gốc cậy

rukkhūpama: ví dụ như cây

rùpa: Sắc

rāga: ái, tham, tham luyến

rāgadosamoha: tham sân và si

rāgaggi: lửa tham

rāgakasāva: khuyết tật tham

rāgakkhaya: sự đoạn tận tham

rāgasalla: mũi tên tham ái

rāgasanga: tham hệ lụy

rāja: Đức vua, Nhà vua, ông hoàng

rājabhaya: hiểm nạn do vua

rājakulamajjhagata: Đến giữa hoàng gia

rājamahāmatta: Quan đại thần, đại thần của vua

rūpa: Sắc, sắc, sắc tướng, hình sắc, cảnh sắc, sắc; cảnh sắc, sắc pháp

rūpabhava: sắc hữu, Sắc hữu

rūpadhātu: sắc giới, Sắc giới, Sắc giới, Sắc giới rūpadhātu-arūpadhātupatisamyutta: liên hệ sắc giới và vô sắc giới

rūpadhātupariyāpanna: liên hệ sắc giới, liên quan sắc giới

rūpakkhandha: sắc uẩn, Sắc uẩn, Sắc uẩn

rūpappamāṇa: sự lượng xét theo hình sắc, sự ước lượng sắc tướng

rūpappasanna: sự tịnh tín theo hình sắc, tịnh tín với sắc tướng

rūparammaṇa: Cảnh sắc

rūparāga: arūparāga māna uddhacca avijjā Ái sắc, ái vô sắc, ngã mạn, phóng dật và vô minh, tham sắc, sắc tham rūparāga-arūparāgamāna-uddhacca-avijjā: Sắc ái, vô sắc ái, mạn, phóng dật và vô minh

rūpasahagata: câu hữu sắc; thiền sắc

rūpasañcetanā: sắc tư

rūpasaññā: Sắc xứ

rūpasaṅgaha: Yếu hiệp sắc

rūpatanhā: sắc ái

rūpavanta: có sắc

rūpavicāra: sắc tứ

rūpavitakka: sắc tầm

rūpavā: Có sắc

rūpāasaññā: sắc tưởng

rūpārammaṇa: cảnh sắc

rūpārammaṇa: Cảnh sắc

rūpāsā: Dây leo, ái thằng, sự muốn sắc, Ước muốn sắc

rūpāvacara: sắc giới, Sắc giới, Sắc giới

rūpāvacarasamāpatti: thiền nhập sắc giới, Thiền sắc giới

rūpāyatana: sắc xứ, Sắc xứ, Sắc xứ, Sắc xứ

rūpī: Hữu sắc, nakevalam hữu sắc, có sắc, người hữu sắc, Pháp sắc

rūpūpapatti: đạt đến Sắc giới, Đạt đến sắc giới

sa-uddesa: nét chi tiết

sa-uttara: Hữu thượng, Hữu thượng, nakevalam hữu thượng

sabba: tất cả, mọi loài

sabbadhi: mọi phương xứ

sabbakāmasamiddhī: sung mãn mọi dục lạc

sabbapānabhūtahitānukampī: thương tưởng vì lợi ích mọi loài

sabbapāṇabhūtahitānukampī: thương tưởng đến lợi ích mọi loài

sabbathā: mọi nơi

sabbattatā: cùng khắp

sabbatthagāminī: dẫn đến mọi sanh thú

sabbaññutā: toàn tri, nhứt thiết chủng trí

sabbaṅgapaccaṅgī: đủ mọi chi thể chính phụ

sabbāsava: nhất thiết lậu hoặc, mọi lậu hoặc sabbāvanta loka: hết thảy thế giới

sabhaggata: Đi đến chỗ nhóm họp, tại chỗ nhóm họp

sabhajanā: Cộng tác

sabhatti: Tôn sùng

sabhāga: Đồng đẳng

sabrāhmaka: Gồm phạm thiên giới

sabyanjana: có văn cú

sacca: Đế, Đế, sự chân thật, sự chắc thật, Để, sự thật, Đế, sự thật, chân lý; chơn hằng

saccakkaṇā: Sự tham khảo

saccapaññatti: Đế chế định

saccasandha: Liên hệ thân mật, liên hệ sự thật

saccavipaṭikūla: sai với sự thật

saccavādī: Lời nói chân thật

saccekha: sự thúc liểm

sacchikata: đã chứng ngộ, đã xác chứng

sacchikatasaññitā: ngộ nhận đã chứng ngộ, tưởng lầm

sacchikatvā: Sau khi chứng đạt, chứng ngộ, sau khi chứng ngộ, sau khi tác chứng, sau khi giác ngộ

sacchikiriyā: Tác chứng, tác chứng, chứng ngộ

sacchikātabba: cần phải tác chứng

saccābhinivesa: Thử thực chấp

saccānulomika: lý luận theo Thánh Đế

saccānulomikañāṇa: Để thuận thứ trí

sadda: thinh, tiếng, Tiếng âm thinh

saddadhātu: thinh giới, Thinh giới, Thinh giới, Thinh giới

saddahanā: sự tin cậy, Sự tin cậy

saddahati: tin tưởng

saddasañcetanā: thinh tư

saddasaññā: thinh tưởng

saddataṇhā: thinh ái

saddavicāra: thinh tứ

saddavitakka: thinh tầm

saddha: có đức tin

saddhamma: chánh pháp diệu pháp

saddhindriya: tín quyền, Tín quyền, Tín quyền, tín quyền

saddhiṃ: Cùng với

saddhā: Đức tin, sự tin tưởng, có đức tin, Sự tin tưởng, tín, đức tin, niềm tin, sự tin tưởng

saddhābala: tín lực, Tín lực

saddhānusārī: Tùy tín hành,

saddhāpatilāpha: Sự có được lòng tin

saddhāpubbaṅgama: Tính tiên phuông, tính dẫn đầu

saddhāvimutta: tính giải thoát

saddhāvāhī: Tính hướng đạo

saddārammaṇa: cảnh thinh, Cảnh thinh

saddāsā: muốn thinh, muốn nghe tiếng, Ước muốn tiếng tốt

saddāyatana: thinh xứ, Thinh xứ, Thinh xứ, Thinh xứ

sadevaka: Gồm thiên giới

sadevamanussa: Gồm trời và người

sadisa: bằng, ngang bằng, bằng nhau, Ngang bằng, Sự đồng đẳng, sự ngang bằng

sadosa: hữu sân, có sân, Hữu sân, có sân hận

sagaravatā: Sự tôn trọng

sagga: Thiên giới cõi trời sagga loka: Cõi Trời, Thiên giới

sahabhū: Đồng hữu, cùng hiện hữu, cũng sanh tồn

sahabyatā: kết hợp với, đồng loại với

sahadhammika: Bạn đồng đạo, đúng pháp, đúng pháp, hợp theo pháp

sahagata: câu hành, đi chung

sahajāta: câu sanh, đồng sanh

sahanandi: đồng vui

sahasokī: đồng buồn

sahasākāra: Sự chấn lột

sahati: Chịu được, kháng được

sahetuka: Hữu nhân, Hữu nhân, nakevalam hữu nhân

sahita: Sự hữu lý, có nghĩa lý

sahitāsahita: Sự hữu và vô lý

sajjhu: bạch kim

sakadāgāmimagga: Tư Đà Hàm đạo, đạo Nhất Lai

sakadāgāmiphala: Tư đà Hàm quả, quả Nhất Lai

sakadāgāmiphalasacchikiriyā: Sự tác chứng quả nhất-lai

sakadāgāmī: Bậc nhất lai, bậc tư-đà-hàm

sakagavacaṇḍa: Hung dữ trong đàn của mình

sakalikaggi: lửa đá

sakaparisa: Hội chúng của mình

sakhilavācatā: Lời nói thân mật

sakim: Một lần

sakkaccakirayatā: Hành vi thận trọng

sakkarā: sỏi, đá cuội

sakkatta: vai trò Đức Trời Đế Thích

sakkatvā: Sau khi cúng dường, bằng cách trân trọng

sakkhiputtha: Bị hỏi cung, bị thẩm vấn

sakkāra: Cung kỉnh

sakkāra: Sự lễ kính, sự lễ kính, vật lễ

sakkāyadiṭṭhi: thân kiến, Thân kiến

sakunika: Người săn chim

sakuṇa: Con chim, loài chim

salakkhanā: sự tham khảo

sallakkhaṇā: Tham khảo

sallapanā: ton hót

sallīyanā: sự trầm lặng, Sự trầm lặng

salomahaṃsa: có sự rỡn lông ốc, mọc lông ốc

samagga: sự hòa hợp

samaggakaraṇī: Yếu tố hòa hợp, yếu tố đòan kết

samagganandī: Hoan hỷ, hòa hợp, hoan hỷ đoàn kết

samaggarata: Thích hợp, thích đoàn kết

samaggārāma: Vui trong sự hòa hợp, vui đoàn kết

samanantāra: sự tiếp theo, sự liên tục

samannāgata: Bậc hội đủ, bậc thành đạt, sự có được, hay bị, Nakevalaṃ, sự có, sự hội đủ, sự thành tựu với

samannāhāra: sự thu nhiếp, sự chuyên niệm

samanupassati: nhận thấy

samappita: sung túc

samasadda: Tiếng chiêng

samasama: Sự đồng đẳng, sự ngang bằng

samasīsī: người đồng thời tận

samatha: chỉ tịnh, Chỉ tịnh

samathanimitta: Chỉ tịnh, ấn chứng

samatikkama: vượt khỏi, vượt qua

samatikkanta: thoát khỏi

samattaniya: Pháp cố định phần chánh

samayavimutta: thời giải thoát

samaññā: sự ấn định, sự chỉ định

samaṅgībhūta: thỏa mãn

samaṇa: bậc Sa-Môn, Bậc tịnh giả

samaṇa: vị Sa môn, tịnh giả

samaṇabrāhmanā: Hạng Sa-môn và Bà la-môn

samaṇamacala: bật động Sa-môn

samaṇantarā: Chuyển tiếp, sự tiếp nối; khỏang giữa

samaṇapaduma: Hồng liên sa môn, vị sa môn như sen hồng

samaṇapaṭiñña: tự nhận sa môn

samaṇapuṇḍarīka: bạch liên Sa-Môn, vị sa-môn như sen trắng

samaṇasukhumāla: tế nhị Sa môn

sambhajanā: sự cộng tác, sự cộng tác

sambhajati: thọ dụng

sambhati: Sự tương thân

sambhatti: sự tương thân, sự miệt mài, sự tôn sùng

sambhavanti: hiện hữu, hiện diện, có mặt, xuất hiện

sambodha: giác ngộ, đẳng giác

sambodhiparāyana: sự thành tựu giác ngộ, hướng đến giác ngộ

sambādha: Đầy ràng buộc

samicchinna: bị đoạn diệt

samiddhi: sự hoàn thành

samijjhanā: sự thành mãn

samita: sự vắng lặng

sammaggata: Chánh hướng, đi đến chân chánh, chánh hướng

sammappadhāna: Chánh tinh cần, chánh tinh cần, chánh cần, nakevalaṃ Chánh cần

sammatideva: Chế định thiên, qui ước thiên, Giả định thiên

sammatiñāna: tịnh trí, chế định trí

sammatta: phần tránh, Sự chính xác, chánh tánh, phần chánh

sammattaniyata: Cố định phân chánh, nakevalam cố định phần chánh

sammiñjita: co vào, sự co vào

sammodati: Vui vẻ

sammoha: Si ám

sammusanatā: Tình trạng quên lảng, tình trạng quên lãng, sự quên lãng

sammā: chánh, đúng, hoàn toàn, toàn thiện, trọn cả sammā ājīva: chánh mạng

sammādiṭṭhi: chánh kiến, Chánh kiến, chánh kiến

sammādiṭṭhika: người có chánh kiến

sammādiṭṭhikammasamādāna: Chấp trì nghiệp tránh kiến, thọ trì theo nghiệp chánh kiến

sammākammanta: chánh nghiệp

sammākammantā: Chánh nghiệp

sammāpatipadā: Chánh hành; chánh hướng, chánh hạnh

sammāpaṭipanna: chánh hành sự thực hành chân chánh, chánh hướng, chánh hạnh, chánh hành

sammāsambuddha: chánh đẳng giác, chánh biến tri, chánh giác, chánh đẳng giác

sammāsamādhi: chánh định, Chánh định

sammāsati: chánh niệm, Chánh niệm, Chánh niệm

sammāsaṅkappa: chánh tư duy, Chánh tư duy

sammāvācā: chánh ngữ, Chánh ngữ

sammāvāyāma: chánh cần, chánh tinh tấn

sammāvāyāmo: Chánh tinh tấn

sammūlha: bị hôn mê

samodhāna: tao ngộ

samoha: hữu si, có si, hữu vi, có si mê, Si ám

sampadosa: sự quyết ám hại

sampaggaṇhāti: bảo trì

sampaggāha: sự đề cao, sự nâng cao, sự đưa lên, Tự cao

sampahāra: Cuộc giao tranh

sampajañña: sự lương tri, Sự tỉnh giác, sự lương tri

sampajaññā: Thái độ tỉnh giác, tỉnh giác

sampajāna: người tỉnh giác, sự tỉnh giác, Sự tỉnh giác, tỉnh giác

sampajānakārī: bậc tỉnh giấc, Sự tập tỉnh giác

sampajānamusā: Dối cố tình, nói dối có, ý thức

sampakopa: sự tức giận

sampasapakopa: Tức giận

sampasāda: đặng tịnh, yên tịnh

sampasādana: (Nội) tỉnh, Sự tỉnh lặng, tỉnh, tỉnh lặng, thanh tịnh

sampasīdati: tịnh tín, tín ngưỡng, tin tưởng

sampatta: thành tựu, đạt đến

sampatthanā: vọng cầu

sampatti: palibālha bị trờ ngại bởi điều thuận lợi, thành đạt, sự đắc thành, sự thành tựu, sự

thuận lợi

sampavankatā: sự xu hướng

sampavaṅkatā: sự xu hướng

sampavaṅkatā: Xu hướng theo

sampayoga: hội họp – kết hợp, Tương ưng, phối hợp

sampayutta: (idam yebhuyyikaṃ) Tương ưng, tương ưng

samphappalāpa: câu chuyện, nhảm, ỷ ngữ, tạp uế ngữ, nói nhảm nhí, nói vô ích

samphappalāpī: Người nói chuyện nhảm

samphassaja: Sanh từ xúc

samphusanā: sự đối xúc

samphusitatta: Tình trạng đối xúc, trạng thái đối xúc

sampāpanā: sự xuyên tạc

samuccheda: Sự bỏ bớt, sự xén bớt

samudaya: tập khởi

samudayasacca: Tập đế, Tập đế, Tập đế, chân lý nhân sanh khổ

samudda: Biển, biển cả

samudācaranti: chi phối

samukkhepanā: sự kết tội

samukkāpanā: tán thán

samullapanā: tâng bốc

samunnahanā: siểm nịnh

samupapanna: hoàn đắc, thành đạt hoàn toàn

samupeta: nakevalam biến nhập, đạt đến hoàn toàn

samuppanna: đang tương sanh, Tương sinh

samupāgata: mãn đáo, đi đến trọn vẹn

samutthita: Ứng khởi

samutthāna: Sở sanh, sanh từ nơi

samuṭṭhita: đang ứng khởi

samuṭṭhāna: Sở sanh, nhân sanh

samuṭṭhāna: Sở sanh, sanh từ nơi

samuṭṭhāpeti: ứng khởi

samvattavivattakappa: thành hoại kiếp

samādapeti: xúi giục, khuyến khích, động viên,

samādhi: định, thiền định, sự định tâm

samādhibala: định lực

samādhija: do định sanh, Sanh từ định

samādhikathā: Lời nói về định, câu chuyện thiền định

samādhikkhandha: Định uẩn

samādhikusala: thiện xảo tâm định

samādhindriya: định quyền, Định quyền, Định quyền, Định quyền

samādhisambojjhaṅga: định giác chi

samādhisampadā: Sự thành tựu định

samādhisampanna: Sự thành tựu định

samādhisāmaññagata: Bậc có định

samādhiyati: định tỉnh, định vững vàng

samādiyati: chấp trì, chấp hành

samādāya: Mang theo, thọ trì

samāgrama: trùng phùng

samāhita: sự định tỉnh, người định tỉnh, sự hòa thuận, hòa hợp, sự định tỉnh

samāna: có, thường, có, hiện có, khi đang có, đang là

samāpajjati: nhập thiền

samāpanna: nhập thiền

samāpatti: thiền chứng, sự nhập thiền điều phạm vào, diều, vi phạm

samāpattikusala: thiện xảo nhập thiền

samāpattikusalatā: thiện xảo nhập định

samāpattivutthānakusalatā: Thiện xảo xuất định

samārabhati: khởi xướng

samāraka: Gồm ma giới

sandhātā: Hàn gắn nối liền

sandhīyati: Hài hòa

sandithiparāmāsitā: cố chấp tư kiến

sangaha: Yếu hiệp, tóm lược

sangahita: (idam yebhuyyikaṃ) Yếu hiệp

sanidassana: Hữu kiến, Hữu kiến, thấy được, nakevalam hữu kiến

sanidassanasappatigha: Hữu kiến, hữu đối chiếu

sanidassanasappaṭigha: Hữu kiến hữu đối chiếu

sanitike: gân, cận, với nơi

sankhalikkhita: Vỏ xà cừ được mài giũa

sankhata: Hữu vi

sankhāra: Hành

sankhārakkhandha: hành uẩn, Hành uẩn

sankhārapaccaya: Duyên hành, có hành làm duyên

sankilesika: nakevalaṃ Cảnh phiền não

sankilittha: Phiền toái

sankilitthasankilesika: Pháp phiền toái cảnh phiền não

sannamanā: sự uốn mình

sannaya: dịp, lúc

sannighātasadda: Tiếng va chạm

sannissita: nương theo, bám theo, bám vào, hám mùi

sannojana: Triền

santa: Nakevalaṃ có, hiện có, sự yên lặng, đang có

santati: Thừa kế

santhambhanā: Cách cử động

santhambhati: can đảm

santhava: Aùi thân, thân ái

santhāgāra: Tế đường, ngôi đền tế lễ

santi: có, hiện có, đang có

santika: Gần gũi, kề cận, gần, cận

santiṭṭhati: an lập, thiết lập, chứa đựng

santutthi: Sự tri túc

santutthitā: Sự tri túc

santuṭṭha: Sự tri túc

santānetuṃ: Để tiếp tục

sapadosa: Quyết ám hại

sapattabhāra: Mang nặng đôi cánh

sapatthānā: Vọng cầu

saphussanā: Tư cách đối xúc

sappaccaya: Hữu duyên, Hữu duyên, nakevalam hữu duyên

sappatigha: Hữu đối chiếu

sappatigha: nakevalam hữu đối chiếu, hữu đối kháng

sappaṭigha: Hữu đốùi chiếu

sappaṭissavatā: Sự vâng thuận

sappi: bơ sữa, bơ trong, thục tô, bơ đặc

sappimaṇḍa: Đề-hồ, một thứ bơ sữa tinh chất

sappitela: Bơ và dầu

sappurisa: Bậc Chân Nhân, Chân nhân, thiền chí, chân nhân, hiền sĩ

sappurisadhamma: pháp Bậc Chân nhân

sappurisatara: quá hiền sĩ, vượt hơn hiền sĩ

sappāya: Thích hợp

sappī: Bơ lỏng

sappītika: Hữu hỷ

sappītika: nakevalam hữu hỷ

sappītikā: hữu hỷ, có hỷ

sarajavāta: gió cuốn bụi, gió trốt

sarana: Hữu chiến, hữu tranh

saranatā: Tình trạng ký ức

saranïa: Hữu tranh

saraparivāra: Giác cây cứng, cây chung quanh cứng chắc

saraṇa: nakevalam hữu y, hữu tranh

saraṇatā: thái độ nhớ lại, Thái độ nhớ lại

saritā: ái hà nhớ được

sarāga: có tham, hữu tham, hữu tham, hữu ái tham

sarīra: thân thể

sarīta: Thân thế

sarūpavacchāgāvi: con bò cái có bê con cùng màu sắc

sasamaññāma: Sự chỉ định

sasaṅkhāra: Hữu dẫn, hữu trợ

sasaṅkhāranigāyhavaritavata: hữu tâm trợ thế ngăn phiền não

sasaṅkhārapariṇibbāyī: Hạng hữu hành bang bất hoàn

sasesanā: Kết giao

sassamaṇabrāhmaṇī: pajā Quần sanh, có chúng Sa- Môn Bà-la Môn

sassata: thường còn, Thường còn, trường tồn

sassatadiṭṭhi: thường kiến, Thường kiến

sassatavāda: Thường kiến luận, thường luận

sata: Chánh niệm, ức niệm, Niệm

sata: ức niệm, có chánh niệm

satha: Người lường gạt; sự gian trá, cách gian trá, xảo trá

sathatā: Thái độ gian trá, thái độ xảo trá

sati: Niệm, sự nhớ, Niệm, sự nhớ lại, niệm, ức niệm, chánh niệm, nhớ lại

satibala: niệm lực, Niệm lực, Niệm lực

satimā: có chánh niệm, Có chánh niệm, Có niệm

satindriya: niệm quyền, Niệm quyền, Niệm quyền, Niệm quyền

satinepakka: tuệ niệm

satipaṭṭhāna: Niệm xứ, Niệm xứ, Niệm xứ

satipaṭṭhānasampayutta: tương ưng niệm xứ

satisambojjhaṅga: niệm giác chi, niệm giác chi

satisammosa: Sơ ý, mất chánh niệm

satisampajañña: Chánh niệm tĩnh giác

satta: Chúng sanh, loài hữu tình, Chúnh sanh

sattakkhattuṃparama: Hạng cực thất-lai, bậc thánh sanh lại tối đa bảy lần

sattanikāya: thân hữu tình

sattha: có nghĩa lý

satthusāsana: Giáo lý Bậc Đạo Sư

satthā: Bậc Đạo Sư, Bậc đạo sư, Bậc đạo sư

satthādāna: cầm đao kiếm, chấp kiếm

sattu: Bánh khô

sattāgārika: Ăn tại bảy nhà

sattāhika: Ăn bảy ngày một bữa

sattālopika: Ăn bảy miếng

satuṭṭhitā: tư cách tri túc

sauddesa: Nét chi tiết

savana: Sự nghe

savega: Bị động

savicāra: Hữu tâm, hữu tứ, Hữu tứ, nakevalam hữu tứ

savitakka: hữu tầm, Hữu tầm, nakevalam hữu tầm

savitakkasavicāra: hữu tầm hữu tứ, Hữu tầm hữu tứ

sayaṃkata: do tự mình tạo

sañcetanā: Cố quyết, sự cố quyết

sañcetayitatta: thái độ cố quyết, Thái độ cố quyết

sañjananī: sự xuất sanh, Xuất sanh

sañjaneti: sinh thành

sañjatā: Sanh trưởng

sañjānanā: Sự nhận biết, tưởng tri

sañjānitatta: Thái độ nhận biết, trạng thái tướng tri

sañjāta: đang thành, đang sanh thành

sañjāti: sự sanh khởi

saññakkhandha: Tưởng uẩn, Tưởng uẩn

saññamakaranīya: nên chế ngự, cần phải chế ngự

saññivāda: tưởng luận

saññojana: nakevalam triền, sự ràng buộc, triền phược

saññojana: Triền, sự ràng buộc, kiết sử, thăng thúc

saññojanasampayutta: nakevalam tương ưng triền, Tương ưng triền

saññojanavippayutta: Bất tương ưng triền, nakevalam bất tương ưng triền

saññojaniya: Cảnh triền, nakevalam cảnh triền

saññojanā: Triền

saññā: sự tưởng nhận, tưởng nhớ, Tưởng, Tưởng, nhận ra

saññābhava: tưởng hữu, Tưởng hữu

saññākkhandha: nakevalam Tưởng uẩn

saññākkhandha: Tưởng uẩn

saññāmanasikāra: tác ý tưởng

saññāvedayitanirodha: sự diệt thọ tưởng, thiền diệt thọ tưởng

saññāvipariyesa: tưởng điên đảo, sự điên đảo trong tưởng

saññāvā: Có tưởng

saññī: nakevalam có tưởng, hữu tưởng, người hữu tưởng

saḷāyatana: Duyên lục nhập, có lục nhập (sáu xứ) làm duyên, lục nhập, sáu xứ, Lục nhập, sáu xứ, Lục xứ, sáu xứ

saḷāyatanahetuka: có lục nhập làm nhân

saḷāyatanapaccaya: duyên lục nhập

saḷāyatanasampayutta: tương ưng lục nhập

saṃhāni: Rút ngắn, sự giảm thiểu, sự tổn giảm

saṃmaṭṭha: lẫn lộn, hòa lẫn, hòa hợp

saṃsaggārāmatā: thích chung chạ

saṃsandati: Dễ dải

saṃsaya: sự ngờ vực, Sự ngờ vực

saṃsevanā: sự kết giao, ṣự kết giao

saṃsevati: sự tiếp nhận

saṃsīdati: chùn chân, chìm xuống

saṃvacchara: niên, một năm

saṃvara: sự phòng ngừa, sự ngăn ngừa, sự thu thúc, sự thu thúc, điều giới thu thúc

saṃvarakaranīya: nên thu thúc, cần thu thúc

saṃvattakappa: hoại kiếp

saṃvattati: dẫn đến, tiến đến

saṃvaṭṭakappa: hoại kiếp

saṃvijjamāna: Nakevalam xuất hiện

saṃvuta: thu thúc, phòng hộ

saṃvutindriya: Căn quyền thu thúc

saṃvāsa: cộng trú, sống chung, ở chung

saṅga: Dính líu, sự dính líu

saṅgahita: gom lại, gom thành

saṅganikārāma: sự thích tích tụ

saṅganikārāmatā: thích hội chúng

saṅgati: hiệp hội

saṅgha: Tăng chúng, Tăng chúng, hội chúng, tu sĩ, Tăng già, Tăng chúng, Tăng lữ

saṅghamajjha: giữa Tăng chúng, Giữa tăng chúng

saṅghātipattacīvaradhārana: mang y bát và Tăng già lê, Sự mang y bát và tăng-già-lê

saṅgāma: Chiền trận

saṅgāmasīsa: Dẫn đầu chiến trường

saṅgāmavijaya: Sự thắng trận

saṅkappa: sự suy xét, tư duy, Tư duy

saṅkapparāga: tham tư duy

saṅkappati: suy nghĩ

saṅkha: xa cừ

saṅkhasadda: Tiếng tù và

saṅkhata: nakevalam hành tướng, hữu vi

saṅkhatā: Hữu vi

saṅkhipanā: sự chế giểu, chế rễu

saṅkhitta: tóm lược, hôn trầm, sự muội lược, Tóm lược, tóm tắt

saṅkhyā: định danh, sự đặt tên, sự gọi tên

saṅkhā: Sự kể là, sự gọi là, Sự ước định

saṅkhāra: Hành, hành, hữu vi

saṅkhārahetuka: có hành làm nhân

saṅkhārakkandha: Hành uẩn

saṅkhārakkhandha: Hành uẩn

saṅkhāranirodha: hành diệt

saṅkhāranirodhagaminī: hành diệt lộ

saṅkhārapaccaya: duyên hành

saṅkhārasampayutta: tương ưng hành

saṅkhārasamudaya: hành tập khởi, tập khởi của hành

saṅkhāravasesasamāpatti: thiền nhập hữu dư hành

saṅkhāravā: Có hành

saṅkilesa: sự ô nhiểm, sự phiền não

saṅkilesika: Cảnh phiền não, nakevalam cảnh phiền não

saṅkilittha: nakevalam phiền toái

saṅkilittha: Phiền toái

saṅkitti: Đồ quyên góp

saṅkāraggi: lửa rác rưởi

saṅkārakūṭa: Đồng rác

saṇha: Sự nhuyễn

saṇhavācatā: Lời nói tế nhị

saṇḍasandacārinī: Tụ lại, bu lại

saṇṭapanā: sự duy trì, chú trọng oai nghi

saṇṭhapanā: Sự duy trì

saṇṭhapeti: an lập

saṇṭhiti: sự vững trú, Sự vững trú

saṇṭhāna: Cung cấp, cử chỉ

saṇṭhāti: Giữ lại, chứa đọng lại

saṇṭāma: địa vị, vị trí, vị thế, chỗ đứng

saṇṭānanada: kiêu hãnh địa vị

seda: mồ hôi

sekha: bậc hữu học

sekkha: Hữu học

sekkha: nakevalam Bậc Hữu Học

sekkhā: Hữu học

semha: đàm, đàm nhớt

senāsana: sàng tọa, trú xứ, trú xứ, sàng tọa

senāsanalūkha: Vẻ bần thô của sàng tọa, sàng tọa bần thô

senāsanamaṇḍanā: sự chưng dọn trú xứ

setughāta: sự trừ khử, Trừ khử, (hạ cây cầu)

sevanta: Đang giao du

sevanti: giao du

sevanā: Giao du, sự giao du, sự giao du, sự thực hiện

sevatti: giao du, hưởng thụ

sevitabba: nên giao du, đáng giao du

seyya: Hơn, Sự nằm nghỉ, sự nằm, sự hơn, sự trội hơn, sự tốt hơn

seyyasukha: khoái lạc nằm ngủ

seyyāvasathapadīpeyya: Chỗ nằm, chỗ ở, đèn đuốc

seṭṭha: cao cả

sibbinī: ái diệt, Ái diệt

sikkhati: học tập

sikkhā: học giới, Học pháp

sikkhādubbalya: Yếu kém trong học tập

sikkhāpada: điều học, học giới

sikkhāsājīvasamāpanna: Sự hành trí học giới và hạnh sống

siloka: tai tiếng, tiếng đồn đại, danh tiếng, tiếng tăm, danh vọng

silā: đá, cẩm thạch

sineha: Sự dính, Tình thương

sinehagata: Sự dính khắn

singhānikā: nước mũi

sinānadāna: cho phấn tắm

sippa: nghề nghiệp, tài nghề

sippamada: kiêu hãnh nghề nghiệp

sippāyatana: nghề nghiệp, lãnh vực nghề nghiệp, tài nghệ

siyanti: (siyam iti) rằng “ta có thể là”

siyā: (idam yebhuyyikam) có thể là

siñcha: tình thương

siṅga: sự nham hiểm, sự mánh lới

siṅgāratā: sự mánh khóe

sneha: sự quến dẻo

snehagata: cách quến dẻo

socanā: sự buồn rầu

socitatta: thái độ buồn rầu

sodheti: rửa sạch

soka: nakevalaṃ Sầu, sự lo buồn, sầu, sự lo buồn, sự sầu muộn sokaparidevadukkhadomanassupāyāsa: Sầu, bi, khô, ưu, não sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhamma: sự sầu bi khổ ưu ai

sokasalla: mũi tên sầu

somanassa: hỷ, sự vui, thọ vui somanassa domanassa: Hỷ và ưu

somanassadhātu: hỷ giới

somanassadomanassa: Hỷ hà ưu

somanassasahagata: câu hành hỷ, Câu hành hỷ

somanassaṭṭhāniya: đáng chổ vui

somanassindriya: hỷ quyền, Hỷ quyền, Hỷ quyền, nakevalaṃ Ưu quyền

soppa: sự bần thần, sự say ngủ, Sự buồn ngủ

soracca: Nghiêm tịnh

sosita: nakevalam sự kiệt quệ

sosānika: hạnh ngụ mộ địa

sota: Lỗ tai, nhĩ, lỗ tai, nhĩ, lỗ tai

sotadhātu: Nhĩ giới, Nhĩ giới, Nhĩ giới

sotadhātuvisuddhi: nhĩ giới tịnh

sotasamphassa: nhĩ xúc

sotasamphassaja: sanh từ nhĩ xúc

sotaviññeyya: Nhĩ ứng tri, đáng bị tai

sotaviññāna: nhĩ thức

sotaviññānadhātu: nhĩ thức giới

sotaviññāṇa: Nhĩ thức

sotaviññāṇadhātu: Nhĩ thức giới

sotindriya: Nhĩ quyềân, nhĩ quyền, Nhĩ quyền, Nhĩ quyền

sotāpanna: dự lưu, nhập lưu

sotāpannasacchikiriyā: Sự tác chứng

sotāpannasakadāgāmi: bậc dự lưu và nhất lai

sotāpattimagga: Dự lưu đạo, đạo Tu Đà Hườn

sotāpattiphala: Dự lưu quả, quả Tu Đà Hườn, Quả dự lưu, quả Tu-đà-hườn

sotāpattiphalasacchikiriyā: chứng quả đắc quả dự lưu

sotāyatana: nhĩ xứ, Nhĩ xứ, Nhĩ xứ, Nhĩ xứ

sovacassatā: Dễ bảo, Sự dễ dạy, thái độ để dạy

sovacassiya: Sự dễ bảo khuyên

sovacassāya: Sự dễ nói, dễ nhắc nhở

soviññānïadhātu: Nhĩ thức giới

subha: thanh tịnh, tốt đẹp, Tốt subhakiṇha deva: Biến Tịnh thiên

subuddha: Được dễ hiểu

sucarita: Thiện hạnh

suci: trong sạch, vật tịnh, thanh tịnh

sucibhūta: Thái độ trong sạch sudassa deva: thiện kiến thiên

sudassā: Cõi thiện hiện thiên

sudassī: Cõi thiện kiến thiên sudassī deva: Thiện hiện thiên

sudda: giai cấp nô lệ, hạng tiện dân

suddhi: thanh tịnh, Thanh tịnh

sugandha: Mùi thơm

sugata: Thiện thệ; thiện thú, cõi vui, thiện thú

sugati: thiện thú, thiện thú nhàn cảnh

sukara: Dễ dàng

sukatadukkata: thiện hành ác hành

sukaṭadukkaṭa: tác thiện và tác ác, tốt và xấu

sukha: Lạc, dễ chịu, lạc, sự dễ chịu, Lạc, sự thọ lạc, sự an vui lạc

sukhabhūmi: Lãnh vực lạc

sukhadhātu: lạc giới

sukhadukka: lạc khổ

sukhapharanatā: lạc biến mãn

sukhasahagata: câu hành lạc, Câu hành lạc, nakevalaṃ Câu hành lạc

sukhasampayutta: tương ưng lạc

sukhasamphassa: lạc xúc, nhuyển xúc, có sự xúc phạm êm dịu

sukhavihārī: lạc trú, Lạc trú, Lạc trú

sukhavippayutta: bất tương ưng lạc

sukhavipāka: quả lạc

sukhindriya: lạc quyền, Lạc quyền, Lạc quyền, nakevalaṃ Lạc quyền

sukhita: được an lạc

sukhuma: Ṭê

sukhumā: tế, sự tinh tế, sự tinh vi, tế nhị

sukhāpatipadā: hành dị, sự thực hành dễ, Thực hành khó, hành nan

sukhī: thường lạc

sukka: Trắng, (pháp) bạch

sukkapaṭisaṃvedī: cảm thọ lạc, hưởng lạc, lạc cảm

supanā: cánh say ngủ

supati: ngủ, ngủ nghỉ

supaṇṇavāta: gió do Đại Bàng

supaṭipadā: Thiện hướng, hướng thực hành tốt

supaṭṭhita: được đặt lại

supina: sự chiêm bao, sự mộng mị

supitatta: thái độ say ngủ

suppameyya: dễ ước lượng

suriyamaṇḍala: Mặt trời

suriyasantāpa: sức nóng mặt trời

surā: Rượu nấu

surāmerayamajjapamādaṭṭhāna: dễ duôi uống rượu ngâm rượu cất, Sự dễ duôi say sưa rượu chè

surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī: Người dễ nuôi say rượu ngâm, rượu cất

susukābhaya: hiểm họa cá mập

susāna: Mộ địa, nghĩa địa, nghĩa địa

suta: Đã được nghe, được học, đã học, được nghe, văn, học vấn

sutamada: kiêu hãnh học vấn sutamayā paññā: trí văn, tuệ do nghe

sutappaya: người dễ thỏa mãn

sutta: Ái thằng, ái thằng, nằm ngủ, Khế Kinh, phần khế kinh trong chín phần giáo lý; nằm ngủ

suvaca: người dị giáo, dễ dạy

suvaṇṇa: đẹp sắc, Vàng (kim) đẹp sắc

suvaṇṇadubbaṇṇa: Tốt hoặc xấu

suvaṇṇatā: Tình trạng màu sắc tốt

suviññāpaya: dị giáo hóa, dễ cảm hóa

suñña: Trong không

suññata: không tánh

suññatā: Không tánh

suññāgāragata: đi đến ngôi nhà trống, Tại ngôi nhà trống

suṇanta: Đang nghe

svavatthita: sự chuẩn xác, sự chuẩn xác, sự chính xác

svākāra: thiện hành tướng, thiện thành tướng

sā: Con chó

sādaratā: Sự quan tâm đến

sādariya: Sự lưu ý đến

sādhu: Lành thay, thiện thay

sādhuka: khéo

sādhukamyāta: mong tốt, sự mong muốn được vật tốt

sādiyati: Thích ưa, ưa thích

sādu: Vị ngon

sādukamyatā: Muốn điều tốt

sāhu-ottappakusala: Pháp thiện là lòng qúy tốt

sāhuhirikusala: Pháp thiện là lòng tàm tốt

sāhupaññākusala: Pháp thiện là trí tuệ tốt

sāhusaddhākusala: Pháp thiện là đức tin tốt

sāhuviriyakusala: Pháp thiện là tinh tấn tốt

sākabhakkha: Sự ăn rau

sākāra: Đại loại, tổng thể, nét đại cương, nét đại cương

sāmantajappita: nói quanh co

sāmantajappā: nói quanh quẩn

sāmapatti: sư phạm, sự vi phạm, sự nhập định

sāmaññaphala: Quả báo Sa Môn

sāmaṃ: tự mình, chính mình

sāmisa: thuộc vật chất

sāmākabhakkha: Sự ăn lúa tắc

sāpadesa: Hợp lý

sāpattika: người có tội

sāra: cốt lỏi, người có cốt lỏi, hạng pháp lỏi, lõi cây, cây thịt cứng chắc

sārambha: sự đấu tranh, sự tranh đua

sārambhanā: thái độ tranh đua

sārammana: nakevalam hữu tri cảnh, có biết cảnh

sārammanïa: Hữu tri cảnh

sārammanārammana: có đối tượng hữu tri cảnh

sārammaṇa: Có cảnh, năng tri cảnh

sāriputtamoggallānā: Đức Xá Lợi- Phật và Đức Mục- Kiều – liên

sārāga: sự luyến tham, sự tham đắm, sự vui mừng, thỏa thích, Tham đắm

sāsava: cảnh lậu, hữu lậu, cảnh lậu, Hữu lậu, có cảnh lậu

sāta: Sảng khoái, sự sảng khoái, sự vui, sư vừa ý

sātacca: kiên trì

sātaccakiriyatā: Hành động liên tục

sātarūpa: sắc mãn ý, sắc vừa lòng

sātheyya: sự lường gạt, tình trạng gian trá, xảo quyệt, dối trá, sự lừa gạt, tình trạng xảo trá

sāvajj: ānavajja điều tội lỗi và không tội lỗi

sāvajja: có tội lỗi

sāvaka: thinh văn, hàng đệ tử, Vị thánh văn, vị đệ tử

sāvakapāramī: thinh văn độ, thinh văn ba-la-mật

sāviyoga: Sự sai trái, sự không phải đạo

sāyaṃtatiyaka: Lần thứ ba vào buổi chiều; một ngày ba lần

sāyita: Đã nếm, sự nếm, nếm vị

sāyitvā: nếm vị, Sau khi nếm

sāṇa: vải bố

sīghaṃ: Một cách nhanh chóng mau lẹ

sīhanāda: tiếng rống sư tử

sīhaseyya: dáng sư tử ngọa, dáng nằm con sư tử

sīla: Giới, giới hạnh, giới hạnh, luật cấm chế, giới đức

sīlabbata: giới cấm, Giới cấm

sīlabbataparāmāsa: Giới cấm khinh thị

sīlabbataparāsama: giới cấm trì, sự có chấp theo giới cấm

sīlabbatupādāna: giới cấm thủ, Giới cấm thủ

sīlabyasana: sự suy thoái giới hạnh, sự suy vong giới hạnh

sīlakathā: Lời nói về giới, câu chuyện giới luật

sīlakkhandha: giới uẩn

sīlamada: kiêu hãnh giới hạnh

sīlamaya: trì giới thành, do trì giới tạo ra

sīlasampadā: Giới mãn túc, sự thành tựu giới

sīlasamvara: thu thúc giới

sīlasaṃvara: Giới thu thúc

sīlassaṃvara: Sự thu thúc giới

sīlasāmaññagata: Bậc có giới hạnh sīlavatī parisā: Hội chứng giới hạnh

sīlavipanna: hư hoại giới hạnh

sīlavipatti: giới hoại, Giới hoại, giới lụy, Giới lụy

sīlavisuddhi: Giới tịnh

sīlavā: có giới hạnh, Có giới hạnh

sīsa: chì đen

sīta: vāta gió lạnh

sītībhūta: thanh lương, trạng thái mát lạnh

sōtadhātu: nhỉ giới

sūkarika: Người giết heo

tacagandha: Mùi vỏ cây

tacarasa: Vị vỏ cây

taccha: Sự thật

tajja: Sanh từ đó

takka: Sự tìm cảnh

tama: Bóng tối

tamaparāyana: hướng đến bóng tối

tanubhāva: Làm giảm nhẹ, giảm thiểu

tanubhūta: Đã giảm nhẹ, đã giảm thiểu

tanudhāva: Giảm nhẹ

tanutta: Sự giảm thiểu, sự nhẹ bớt

tanïhā: Ái

tanïhāpaccaya: Duyên ái, có ái làm duyên

tapaniya: Pháp viêm

tappetā: Giúp toại chí; làm cho no đủ

tathāgata: Đức Như Lai – “Bậc đến như vậy -” chúng sanh, Như-Lai, Đức Như-Lai

tathāgatappavedita: Được thuyết do Đức Như-Lai, do Như Lai tuyên thuyết

tathārūpa: Như thế ấy, như vậy đó

tathārūpī: Như thế, như vậy đó

tathūp: ama Thí dụ như thế

tatiya: Thứ ba

taṇhāgaddula: Ái như dây xích

taṇhājāla: Ái như lưới, Ái như sống

taṇhāsamudda: Ái như biển

taṇḍula: Hạt thóc, hạt gạo

tecīvarika: Trì hạnh tam y

tejodhātu: Hỏa giới

tejokasiṇa: Đề mục lửa

tela: Sự lay động

tevijja: Tam minh

thala: Lồi, gò, Mặt đất, chỗ cạn, bờ sông

thambhitatta: Tình trạng lay động

thana: Nhủ hoa, cái vú

thera: Vị trưởng lão

theta: Vĩnh hằng, thường còn; chắc chắn

thusodaka: Rượu ngâm

thāmo: Dốc lòng

thīnamiddha: Hôn trầm và thụy miên, hôn thụy

thīnamidhanīvarana: Hôn thụy cái

thīra: Hôn trầm, cách dã dượi

thīyanā: Thái độ dã dượi

thūla: Mập

tila: Hạt mè

tindukālāta: Que củi than

tinnavicikiccha: Hoài nghi vượt qua, vượt qua ngờ vực

tirīṭa: Áo vỏ cây

titta: Được toại chí; được no đủ

tittaka: Vị đắng

titthiyasāvaka: Đệ tử ngoại giáo, đệ tự ngoại đạo

titthiyā: Ngoại đạo sư

titthāyatana: Căn nguyên tà giáo, Ngoại đạo xứ

tivaṅgika: Ba chi

tiṇabhakkha: Thức ăn bằng cỏ, ăn cỏ

tiṇṇa: Đã vượt qua

tiṭṭhabhadantika: Mời dừng lại, sự gọi đứng lại

tuccha: Chống rổng, trống không

tulākūṭa: Sự cân gian

tuṇhībhāva: im lặng

tārakarūpa: Tinh tú

tīra: Bờ, mé sông

ubbejitā: Thị uy, dọa nạt, làm sợ

ubbhaṭṭhaka: Hạnh đứng thẳng

ubhatobhāgavimutta: Người câu phần giải thoát

ucca: Cao cấp, thượng lưu

uccaṅga: Bắp vế; bắp chân

uccaṅgapañña: Có trí tuệ như bắp vế

ucchedadiṭṭhi: Đoạn kiến

ucchedavāda: Đoạn kiến luận

uccārapassāvakamma: Việc tiểu tiện và đại tiện

uccāsayanamahāsayana: Giường cao sàng rộng

udaka: Nước

udakalekhūpama: Dụ như chữ viết trên nước

udakarahada: Hồ nước

udakarahādūpama: Ví dụ như hồ nước

udakasadda: Tiếng nước chảy

udakorohanānuyogamanuyutta: Hạnh chuyên ngâm mình trong nước

uddayhanavelā: Lúc tiêu hủy, thời điểm tiêu hủy

uddesa: Sự thuyết giáo, sự giảng giải

uddhacca: Lao chao, tán loạn, trạo cử, Phóng dật, trạo cử

uddhaccakucca: Trạo cử, hối tiếc, trạo hối

uddhaccakukuccanīvaraṇa: Trạo hối cái

uddhaccasahagata: Câu sanh phóng dật

uddhambhāgiya: Thượng phần

uddhata: Tháo động, phóng túng

uddhaṃsota: Thượng lưu

uddhumātakasaññāsahagata: Câu hành tưởng tử thi sình

udāhatavelā: Thời điểm mở đề, khi mời mở đề, mới nêu ra

udākūpama: Ví dụ như nước

udāna: Cảm-ngữ, một trong chín chi phần giáo lý

udīrana: Thuật sự

ugghatitaññū: Khai thị tri, người tỏ ngộ khi mới được mở đề

uhasati: Cười cợt

uhāsiyamāna: Khi được cười chào

ujjagghati: Giỡn hớt

ujjagghayamāna: Khi được giỡn hớt

uju: Ngay thẳng

ujukatā: Cách ngay thẳng

ukkhaliparimajjana: Tấm giẻ chùi nồi

ukkhipati: Đuổi ra, tống khứ

ukkotana: Sự hối lộ

ukkujja: Sự lật ngửa, ngửa lên

ukkuṭika: Hạnh ngồi chồm hổm

ukkuṭkappadhānamanuyutta: Chuyên cần ngồi chồm hổm

ullapati: Nói chuyện

ullapīyamāna: Khi được nói chuyện

ulukapakkha: Áo dệt bằng lông cánh chim

ummujjati: Nổi lên, trồi lên

ummujjitvā: Sau khi nối lên

ummāda: Sự điên loạn

unnati: Kiêu căng

unnaḷa: Kiêu căng

unnāma: Kiêu căng

upacaya: Thừa kế

upacitatta: Sự được tích trữ

upadamsitā: Tỏ ra, phát ra

upahaccaparinibbāyī: Hạng sanh bang bất hoàn

upakkilesa: Tùy phiền não, Tùy phiền não

upalakkhamā: Sự phân định

upalakkhaṇā: Phán định

upanahanā: Thái độ, kết oán

upanāha: Sự oán hận, sự kết oán, Thái độ kết oán

upanāhitatta: Tính cách kết oán

upanāhī: Người oán hận

upapajjamāna: Đang sanh

upapajjati: Sanh vào, sanh lên

upapanna: Sanh vào, sanh ở; sự hành theo

upaparikkhā: Nghiên cứu, Sự nghiên cứu

upapattibhava: Sanh hữu

upari: Thượng tầng, phía trên

uparima: Cao tột

uparitthima: Cao tột, Thượng phần, phần trên

upasampajja: Chứng đạt

upavicāra: Chăm nom,chăm sóc

upavādakā: Kẻ phỉ báng

upaṭṭhapetvā: An Lập

upaṭṭhita: Đứng lại

upaṭṭhitassati: Sự trú niệm, người trú niệm

upaṭṭhāka: Người khám hộ, người chăm sóc

upaṭṭhātabba: Cần được chăm sóc

upekkhaka: Xả, xả cảm giác

upekkhindriya: Xã quyền, Xả quyền

upekkhā: Xả, Xả (thọ)

upekkhāsahagata: nakevalaṃ câu hành Xả

upekkhāsahagatā: Câu hành xả

upekkhāsatiparisuddhi: Xả niệm thanh tịnh

upekkhāsatipārisuddhi: Xã niệm thanh tịnh

uppanna: Đã sanh, vi đáo, Hiện đang, đang còn, Sinh tồn

uppannaṃsa: Thành phần đã sanh khởi

upphaṇḍeti: Trêu ghẹo, chòng ghẹo

upphaṇḍiyamāna: Khi bị trêu ghẹo

uppādī: Chuẩn sanh, Chuẩn sanh

upādinna: Bị thủ, thành do thủ, Bị thủ, thành do thủ

upādinnupādāniya: Bị thủ cảnh thủ

upādā: Kể vào, ảnh hưởng đến, dựa vào, Y sinh, Y sinh

upādādhamma: Pháp y sinh

upādāna: Thủ, Thủ

upādānapaccaya: Duyên thủ, có thủ làm duyên

upādānasampayutta: tương ưng thủ, Tương ưng thủ

upādānavippayutta: Bất tương ưng thủ, Bất tương ưng thủ

upādāniya: Cảnh thủ

upāyāsa: Ai oán

upāyāsabahula: Nhiều hiềm hận

urabbha: Con cừu

usabha: Con bò đực

usmagatā: Làm cho ấm

usmā: Sự ấm áp

ussoḷhī: sự nỗ lực

ussādana: Tiếng hò hét, tiếng la to

ussāha: Sự siêng năng

usuma: Cách nực

usūya: Ganh ghét

usūyanā: Sự ganh ghét, Tính cách ganh ghét

usūyitatta: Thái độ ganh ghét, Thái độ ganh ghét

usūyā: Sự ganh ghét

uttama: Cao thượng

uttāna: Cạn, nông

uttānobhāsa: Bóng dạng nông cạn, bóng cạn

uyyāma: Sự cố gắng

uṇṇatuṇṇa: Sự cao lên cao

uṇṇatuṇṇata: Hạng người từ cao lên cao

uṭṭhahata: Do sự nỗ lực

uṭṭhita: Khởi dậy

uṭṭhānaphalūpajīvī: Người sống bằng quả cần lao

vacana: Lời nói, sự nói chuyện

vacanīya: Cần được nhắc nhở, cần khuyên nhắc

vaccatarī: Con bê cái

vacchaka: Con bê, con bò con

vacchatara: Con bê đực

vacikamma: Khẩu nghiệp

vacīduccarita: khẩu ác hạnh, Khẩu ác hành, Khẩu ác hạnh

vacīduccaritasamaṅgī: có khẩu ác hạnh

vacīkamma: khẩu nghiệp

vacīkamma: Khẩu nghiệp

vacīkasāva: khuyết tật khẩu

vacīsañcetanā: khẩu tư, khẩu cố tư, khẩu tư niệm

vacīsaṅkhāra: khẩu hành

vacīsucarita: khẩu thiện hạnh, Khẩu thiện hành, Khẩu thiện hạnh, samaígì có khẩu Thiện hạnh

vacīvisama: khẩu bất bình

vacīviññatti: Khẩu biểu tri

vada: nói được

vadati: Nói, đáp lời, trả lời

vadha: Sự giết chết

vagatathīnamiddha: ly hôn thụy, ly hôn trầm thụy miên

vaggagamana: hành theo phe phái

vajira: Sét đánh

vajirūpama: Dụ như sấm sét

vajirūpamacitta: có tâm như lôi sấm

vajja: Lỗi lầm, lổi lầm, tội lỗi

vajjabahula: nhiều tội lỗi

vajjadassāvī: người thấy lỗi lầm, có nhiều tội lỗi

vajjasaññitā: nghĩ là lỗi lầm, tưởng là lỗi lầm, Thái độ cho là lỗi lầm

vakka: thận, cật

valittacatā: da nhăn, Da nhăn

valāhakūpama: ví dụ như chuyển mưa

valāhāka: chuyển mưa

vambhanā: sự sỉ vã

vana: ái sâm lâm, Ái sâm lâm

vanamūlaphalāhāra: Sự lấy rễ, trái cây rừng

vanapattha: Chỗ heo hút, rừng rậm, chổ ở nơi rừng

vanasanda: (trú xứ) trong rừng rậm, thuộc rừng rậm

vanatha: ái mật lâm

vanattha: Ái mật lâm

vancanā: sự lừa phỉnh, sự gạt gẫm

vandana: sự đãnh lễ, Sự đãnh lễ, sự đảnh lễ

vankatā: thái độ co gấp

vannapokkharatā: có màu da như hoa sen

vantatta: đã đào thải

vasita: ở sống, cư ngụ

vassa: Năm, niên lạp

vassagga: niên kỷ, tuổi

vassita: mưa rơi

vasā: dầu da

vasībhāra: khả năng, sở trường

vata: hạnh tu, một giới cấm, Sự tu hành

vatta: Méo

vattabba: Nên nói, đáng được nói

vattanaø: Sự tồn tại

vattanā: sự tồn tại

vattati: xử sự

vattha: vải; y phục; áo mặc

vatthu: sự, tông, điều kiện, sự kiện, sự việc, câu chuyện, Vật, (sắc) hữu vật

vaya: sự biến hoại

vayadhamma: hiển nhiên biến

vayo: Sự biến hoại

vañcanā: sự lừa phỉnh

vaḍḍhati: Tăng trưởng

vaṇṇa: dung sắc, sắc đẹp, lời khen

vaṇṇamacchariya: Bỏn xẻn danh thơm, “bỏn xẻn sắc tốt”, bỏn xẻn thanh danh, sự bỏn xẻn thanh danh

vaṇṇamada: kiêu hãnh danh tiếng

vaṇṇanibhā: Ánh sắc (của vật)

vaṇṇapokkharatā: danh vọng thiên hạ

vaṇṇavantaṃ: có màu tốt

vaṇṇita: được ngợi khen

vaṇṇāraha: người đáng khen

vebhabyā: Sáng suốt, sự sáng suốt, Sự sáng suốt

vedalla: Phương Quảng kinh, Phương quảng, một trong chín chi phần giáo lý

vedanakkhandha: Thọ uẩn

vedanā: Cảm thọ, nakevalam thọ, cảm giác, sakevalaṃ Thọ, Sự cảm thọ

vedanāhetuka: có thọ làm nhân

vedanākkhandha: nakevalam thọ uẩn

vedanākkhandha: Thọ uẩn, Thọ uẩn

vedanānupassānā: thọ quán, năng quán thọ

vedanāpaccaya: duyên thọ, Duyên thọ, có thọ làm duyên

vedanāsampayutta: tương ưng thọ

vedanāvā: Có thọ

vedayita: Đã cảm thọ, sự cảm thọ, tình trạng cảm thọ

vedeyya: cảm thọ được vehapphala deva: Quảng quả thiên, cõi Quảng quả thuộc tứ thiền

velā-anatikkama: không quá hạn, Vượt quá giới hạn

vemajjha: Trung thời, nửa đời

vepulla: Tăng thịnh, tiến triển

verabahula: có nhiều kẻ thù, có lắm thù nghịch

veramaṇī: Sự chừa cải, sự kiêng tránh, Sự kiêng tránh, sự cữ kiêng

verambhavāta: gió độ cao vesesabhāginī paññā: Thắng phần tuệ

vesiyāgocara: hành xứ kỹ nữ, chổ gái điếm, hành xứ gái điếm

vessa: thương nhân, thương gia

veviccha: ích kỷ, Sự bón rít

vevicchā: Sự mong mõi vật chất

veyyākaraṇa: ký thuyết, ký thuyết, một trong chín chi phần giáo lý

veḷudāna: cho tre, cho cây tre

veḷugumba: bụi tre

veḷuriya: ngọc lưu ly

veṇakula: Gia đình người đan sọt, gia đình nghề đan tre

vibbhantacitta: Tâm lệch lạc

vibhajanti: phân tích

vibhajiyamāna: Khi được phân tích

vibhava: phi hữu, sự mất hết, sự tiêu mất

vibhavaditthisannissita: chấp theo phi hữu kiến

vibhavadiṭṭhi: Phi hữu kiến, vô hữu kiến, phi hữu kiến

vibhavataṇhā: ái phi hữu, phi hữu ái

vibhāveti: không hiện hữu

vibhūsana: sự tô điểm, trang điểm

vibhūsana: Trang sức

vibhūsanā: sự trang sức, sự tô điểm

vicaya: lựa chọn, sự lựa chọn, Sự lựa chọn

vicchiddakasaññāsahagata: Câu hành tưởng tử thi cắt đoạn

vicikicchati: hoài nghi, do dự

vicikicchā: Hoài nghi, hoài nghi, sự không xác quyết, sự hoài nghi

vicikicchānusaya: hoài nghi tiềm miên

vicikicchānīvaraṇa: Hoài nghi cái

vicikicchānīyaraṇa: hoài nghi cái

vicikicchāpariyuṭṭhāna: hoài nghi đột khởi

vicikicchāsahagata: Câu hành hoài nghi

vicikicchāsampayutta: tương ưng hoài nghi

vicikicchāsaññojana: hoài nghi triền, Hoài nghi triền

vicinati: chọn lựa

vicāra: Tứ, sự giám sát, Tứ, sự quan sát cảnh

vicāramatta: nakevalam hữu tứ, còn tứ

vicārasampayutta: tương ưng tứ

vicāravippayutta: bất tương ưng tứ

vicārita: còn tứ

vidhavāgacara: nơi ở đàn bà góa, hành xứ gái góa

vidhā: Tỷ giảo cách

vidhūpanavāta: gió do thổi

vidisa: hướng phụ, phương hướng phụ cận

vidita: sự hiểu biết

vigata: đã lìa mất, Đã lìa mất, xa

vigatakathankatha: lìa bỏ hoài nghi

vigatathīnamiddhi: Ly hôn thụy

vigatābhijjha: ceta Tâm ly tham ác, ly tham ái

vigatāsa: sự hết hy vọng, người lìa hy vọng

vigatūpakkilesa: lìa phiền não

viggaha: phân tranh

viharanta: Khi đang an trú; sống

viharati: An trú, trú ngụ, trú ở, sống theo, sinh hoạt, trú ngụ, an trú

viheseti: làm phiền

vihesā: sự não hại

viheṭheti: nhiểu hại

viheṭṭhanā: sự nhiểu hại

vihimsuparati: Ngăn ngừa sự tổn thương, Sự ngăn ngừa tổn hại

vihiṃsanā: sự hãm hại

vihiṃsuparati: tránh khỏi thương tổn

vihiṃsādhātu: hại giới, tính chất não hại

vihiṃsāsaññā: hại tưởng

vihiṃsāvitakka: hại tầm

vihāra: tịnh thất

vihāya: Sau khi rời bỏ

vijambhanā: dự bực bội

vijambhikā: sự bực mình

vijanavāta: chổ hiu quạnh

vijjantarikā: Có ánh chớp sáng

vijjati: xẩy ra, xuất hiện, hiện hữu

vijjatthāna: tài học, nghệ thuật

vijjā: Minh, Minh, sự sáng suốt

vijjābhāgī: Dụ như điên chớp

vijjācaraṇasampanna: Minh-hạnh túc

vijjūpamacitta: có tâm như điển chớp

vikiraṇa: sự giả vờ

vikiṇṇavāca: Ngôn từ bừa bãi

vikkhepa: Sự lao chao, tán loạn, sự lao chao

vikkhitta: phóng dật

vikkhittakasaññāsahagata: Câu hành tưởng tử thi rã rời

vikkhāyitakasaññāsahagata: Câu hành tưởng tử thi bị thú ăn

vikālabhojana: Sự ăn phi thời

vikīranā: sự giả vờ

viloketi: Quan sát, xem xét

vilokita: nhìn lui, sự nhìn lui, nhìn lại

vimati: Dị nghị, sự dị nghị

vimoceti: giải phóng

vimokkha: sự giải thoát, Sự giải thoát, ṣự giải thoát

vimutisampanna: Đã thành tựu giải thoát

vimutta: được giải thoát, sự giải thoát

vimutti: Giải thoát

vimuttisampadā: Sự thành tựu giải thoát

vimuttiñāṇadassanasampadā: Sự thành tựu tri kiến giải thoát

vimuttiñāṇadassanasampanna: Đã thành tựu tri kiến giải thoát

vimuttāsā: Sự hy vọng giải thoát

vinamanā: sự ngã mình

vinassati: bị tiêu diệt

vinaya: Luật, luật, luật pháp

vineyya: trừ khử, diệt trừ

vinibandha: sự nhiểm trước

vinicchaya: sự phân biệt

vinimocetvā: Sau khi vùng thoát ra

vinipāta: Đọa xứ, đọa xứ

vinivetthetvā: Sau khi gỡ bỏ ra

vinānāhāra: thức thực

vināsa: sự tiêu diệt, sự hủy hoại

vināyavadī: Nói về luật

vinīlakasaññāsahagata: Câu hành tưởng tử thi sìng tái sinh

vinīta: bị hạn chế

vipacanti: chín mùi, trổ quả

vipaccanīkasātatā: Tánh thích đối lập, thái độ phản đối, Thái độ phản đối

vipancitannū: quảng diễn tri, người hiểu khi được giảng rộng

vipariyesa: sự điên đảo

vipariyesaggāha: nghịch chấp, Nghịch chấp, Nghịch chấp, sự chấp điên đảo

vipariṇata: đã chuyển biến chuyển

vipariṇatā: Biến chuyển

vipariṇāmadhamma: biến hoại

vipariṇāmaññathābhāva: tình trạng biến hoại chuyển hóa

viparāmosa: Sự bức đoạt

vipassanā: Minh, minh kiến, chiếu kiến, Sự chiếu kiến, sự chiếu kiến, minh sát

vipassati: Nhìn xem

vipatti: bất lợi, sự không đắc thành, sự bất đắc

vipattipatibāḷha: bị trờ ngại bởi điều bất lợi

vipaṭikūlaggāhitā: Lập trường chống đối

vippalāpa: sự kêu gào

vippatisāra: Sự bứt rứt

vippayoga: sự ly biệt, sự xa lìa

vippayogo: Bất tương ưng, bất phối hợp

vippayutta: Bất tương ưng

vippaṭikūlagāhitā: lập trường chấp đối, Lập trường chống đối

vippaṭisarī: sự ray rứt, sự ân hận

vippaṭisāra: sự ăn năn

vippaṭisāraja: Do ray rứt sanh, sanh do tâm ray rứt

vipubbakasaññāsanāsahagata: Câu hành tưởng tử thi nước vàng

vipula: rộng lớn

vipāka: Dị thục quả, quả, dị thục, Quả, dị thục

vipākadhammadhamma: nakevalam dị thục nhân, nhân của quả, Pháp dị thục nhân

vipākadhammadhammā: Pháp dị thục nhân

vipākahetu: nhân quả, nhân của quả dị thục, Nhân tâm qủa

vipākāvarana: quả chướng, trở ngại bởi quả của nghiệp

vipākāvaraṇa: quả báo chướng

virata: Kiêng cữ

virati: sự cử kiêng, Sự kiên tránh

viriya: Cần, tinh tấn, nakevalam cần, tinh tấn, cố gắng, Tinh cần viriya bala: Cần lực

viriyabala: tấn lực, cần lực

viriyasambojjhaṅga: Cần giác chi, Cần giác chi

viriyasamādhi: tấn định, định do tinh tấn

viriyasamādhipadhānasaṅkhāra: tấn định cần hành

viriyiddhipāda: Cần như ý túc, cần thần túc

viriyindriya: Cần quyền, Cần quyền, tấn quyền, Cần quyền, tấn quyền, tấn quyền, cần quyền

viriyādhipateyya: cần trưởng, Cần trưởng

viriyārambha: Cần cố, cần cố, sự cố gắng

virodha: Đối lập, sự đối lập, sự đối lập, vi nghịch

virosanā: sự khiêu khích

virāga: Lìa tham, ly tham, lìa xa, ly, tách rời, Ly tham

virāgadhamma: hiển nhiên lìa

virāganissita: y cứ ly tham

virāgūpasañhitā: hợp trợ ly tham

visabhāga: Bất đồng

visagandha: Hơi độc

visajjeti: Xài phí, phung phí

visama: bất bình

visamacariyā: sự thực hành bồng bột

visamalobha: Tham bồng bột, tham bồng bột, sự đèo bồng

visamsattha: Bất hòa

visattikā: khát ái

visatā: ái tỏa lan, Ái tỏa lan

visosita: sự tàn rụi

vissatikā: Khác ái

visuddha: Thanh tịnh, thanh tịnh, sự trong sạch, sự tinh khiết

visuddhideva: thanh tịnh thiên

visīdati: Rủn chí

visūka: Diễn kịch

vitakka: Nghĩ ngợi, tầm, sự nghĩ tưởng, sự nghĩ ngợi, sự suy tư

vitakkasahagata: câu hành với tầm

vitakkasampayutta: tương ưng tầm

vitakkavicāra: tầm tứ, Tâm tứ, tầm tứ

vitakkavicāranā: Tầm tứ

vitakkavippayutta: bất tương ưng tầm

vitakkita: còn tầm

vitarāga: Ly tham

vitthāra: Rộng rãi

vitti: Phấn khởi, sự phấn khởi

vivara: Hiện tượng kẻ hở, kẻ hở

vivaragata: hiện tượng kẻ hở

vivaranti: khai thị

vivata: Mở toang, mở ra

vivaṇa: sự mở mang

vivaṭṭakappa: thành kiếp, Thành kiếp

vivaṭṭtati: Chảy tràn ra, trào ra

viveka: sự viễn ly

vivekaja: Do viễn ly sanh, do viễn ly sanh

vivekanissita: y cứ viễn ly

vivicca: Ly khai, Ly, lìa, ly, lìa bỏ

vividha: Nhiều cách, nhiều loại, đa dạng

vivitta: Sự vắng vẻ, xa vắng, vắng vẻ, thanh vắng

vivāda: luận tranh, tranh luận, đấu tranh

vivādaṭṭhāna: Nhân đấu tranh, nhuyên nhân đấu tranh

viññakkhandha: Thức uẩn

viññatti: Sự biểu tri

viññeyya: nakevalam thức tri, ứng tri, Ứng tri, đáng bị biết

viññāna: thức

viññānakkhandha: nakevalam thức uẩn

viññānïa: Thức

viññānïakkhandha: Thức uẩn

viññānïapaccaya: Duyên thức, có thức làm duyên

viññāpanaø: Cách biểu tri

viññāpitatta: Trạng thái biểu tri

viññāta: hiểu được

viññāya: Sau khi suy nghĩ, suy nghĩ

viññāṇa: Thức

viññāṇadhātu: thức giới

viññāṇahetuka: có thức làm nhân

viññāṇakkhandha: Thức uẩn

viññāṇancāyatana: Thức vô biên xứ

viññāṇapaccaya: duyên thức

viññāṇasampayutta: tương ưng thức

viññāṇavanta: có thức

viññāṇavā: Có thức

viññāṇañcāyatana: Thức vô biên xứ

viññāṇañcāyatanūpaga: đạt đến Thức Vô biên xứ thiên

viññāṇāhāra: Thức thực

vocarita: Đã được thẩm sát

vocchādanā: Sự khỏa lấp, sự khỏa lấp

vodiṭṭha: Được nhận định, đã nhận định

vodāna: sự trong sạch, sự thanh tịnh

voropeyya: đoạt hại, giết, đoạt, đoạn lìa, đánh mất

voropita: đoạt, đoạn lìa, đánh mất

vossagga: hết sự buôn thả, sự phóng xả tâm

vossaggaparināmī: hướng đến xả ly

vuccamāna: Khi được nhắc nhở, khi được nhắc nhở, được nhắc bảo

vuccati: Được gọi là

vutta: Bị nói đến

vuṭṭhahanta: Khi đứng dậy

vuṭṭhita: Khi đứng dậy; đã đứng dậy

vuṭṭhāna: sự xuất ly, sự xuất khỏi, sự ra khỏi

vuṭṭhānakusalatā: Thiện xảo xuất khởi thiện

vuṭṭhāti: Xuất khỏi, ra khỏi, khỏi bệnh, dứt khỏi, xuất khỏi, xuất thiền

vācasika: thuộc về khẩu, Thuộc về khẩu; khẩu hành

vācayanta: Đang giảng dạy, đang thuyết trình

vācā: khẩu thiệt, lời nói, Lời nói, lời nói, sự phát ngôn

vācībheda: Phát ngôn

vādita: Tấu nhạc

vāditasadda: Tiếng nhạc

vāditā: nói là

vākacīra: Áo sơ cây, thớ cây

vālakambala: Áo dệt bằng lông thú

vārigamana: lưu chuyển như nước

vāta: Gió

vātasadda: Tiếng gió

vāya: gió, sự thổi phồng

vāyamati: tinh tấn

vāyo: Gió, sự thổi phồng

vāyodhātu: Phong giới, phong giới, nguyên tố gió

vāyogata: sự căng phồng, Thổi phát, phảng phất

vāyokasiṇa: Đề mục gió

vāyāma: sự tinh cần, Sự tinh tấn, sự chuyên cần, Tinh tấn

vīmamsādhipateyya: thẩm trưởng, Thẩm trưởng

vīmaṃsiddhipāda: thẩm như ý túc

vīmaṃsā: thẩm, sự thẩm sát

vīmaṃsāsamādhi: thẩm định

vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhāra: Thẩm định cần hành

vītadosa: ly sân

vītarāga: ly tham

vītikkama: Sự quá đáng, sự thái quá, sự quá đáng

vītikkanta: sự vượt khỏi

vūpasama: Sự vắng lặng, vắng lặng, Vắng lặng

vūpasanta: sự tịnh chỉ

vūpasantacitta: Tâm tĩnh lặng

yakana: gan

yapanā: Sự nuôi dưỡng, sự nuôi sống

yapeti: duy trì

yasa: danh tiếng, tiếng tăm, có danh

yasamada: kiêu hãnh danh tiếng

yathābhūta: như thật, như thật, đúng sự thật

yathākammupaga: tùy theo hạnh nghiệp

yathārūpa: Như thế nào mà

yathāsanthatika: hạnh cư ngụ theo chỉ định

yato: kho khi nào mà

yatvādhikarana: nguyên nhân chi, nguyên nhân nào mà

yatvādhikaraṇa: Bởi nguyên nhân, do nguyên nhân nào, do nhân gì

yaññattha: Mục đích cúng tế

yittha: Lễ hy sinh

yiṭṭha: quả hiến tế, sự cúng đường

yobbana: thanh niên, tuổi trẻ

yobbanamada: kiêu hãnh thanh niên

yodhājīva: Chiến sĩ

yodhājīvūpama: dụ như chiến sĩ

yoga: nakevalam phối, kết, pháp kết buộc, ách phược, Phối, Phối, pháp kết hợp

yogakkhemakāma: muốn cho thoát khỏi khổ ách, muốn cho an ổn khổ ách

yoganiya: cảnh phối, Cảnh phối

yogasampayutta: tương ưng phối

yogavibrita: sự sắp xếp

yogavippayutta: bất tương ưng phối

yomayabbhakkho: Thứ ăn bằng phân bò

yoniso: khéo léo, như lý, khéo léo, như lý

yugaggāha: tranh chấp

yugagāha: Sự tranh chấp

yutta: Đúng, nhằm mục đích, liên hệ ý nghĩa

yuttapaṭibhāṇa: tương ứng biện, ứng đáp liên hệ ý nghĩa

yāma: canh giờ, deva Dạ ma thiên, cõi Dạ ma

yāna: Xe cộ

yāpana: sự nuôi sống

yāpanā: sự nuôi dưỡng

yāpanā: Sự nuôi sống

yāpeti: Nuôi sống, sinh sống

yāthāvakavatthuvibhāvanā: sự giải lý theo chuẩn xác

yātra: Nhờ sự kiện này

yātrā: Do cách nầy, do phương tiện nầy

yātrā: như thế nào để

yāvadattha: thỏa mãn, đến tùy thích

yūpattha: Mục đích dựng lễ đài

ñātimajjhagata: Đến giữa quyến thuộc, tại giữa quyến thuộc

ñātiparivaṭṭa: Thân thuộc, thân tộc

ñāṇa: Trí

āaṃsa: Sự có hy vọng; người có hy vọng

ābhujitvā: Xếp chân

ābādha: Bệnh trạng, chứng bệnh

ācaya: Sự tích trữ

ācayagāmi: Nhân đến tích tập, nhân đến luân hồi

ācayagāmī: Pháp nhân tích tập

ācikkhanti: Gọi là

ācāmabhakkha: Thức ăn bằng váng nước cơm

ādheyya: sự trân trọng, sự quan trọng, sự nổi bậc

ādheyyamukha: Dễ nuốt, dễ nghe, miệng lưỡi

ādi: Đoạn đầu

ādikalyāna: Sơ thiện, toàn hão đoạn đầu

ādāsamaṇḍala: Mặt kính, mặt gương

āgatavisa: Nọc rắn dẫn chạy, truyền nọc

āghāta: Sự hiềm khích

āharā: Vật thực

āhāra: Thức ăn, vật thực

āhāreti: Ăn, thọ thực

āivisūpama: Ví như nọc rắn

ājjava: Chánh trực

ājjavatā: Sự chánh trực, cách ngay thẳng

ājīva: Sự sống

ākincannāyatana: Vô sở hữu xứ

ākiṇṇa: Được chất đầy

ākāsadhātu: Hư không giới

ākāsānancāyatana: Không vô biên xứ

āloka: Ánh sáng

ālokasaññī: Quang tưởng

ālokita: Sự nhìn tới

ālopa: Sự cướp giựt

āma: Sống sít, còn sống, sống tươi(chưa chín)

āmagandha: Mùi tanh

āmakadhaññapatiggahana: Sự thọ nhận mễ cốc tươi sống

āmakamaṃsapatiggahana: Thọ nhận thịt tươi sống

āmavaṇṇī: Màu tươi sống, có sắc còn sống

āmisakiñcikkhahetu: Vĩ nhân chút lợi lộc

āmisapatisanthāra: Sự tiếp đãi vật chất

āmodanā: Sự hân hoan

ānantarika: Vô gián, Vô gián nghiệp

āneñjappatta: Đạt tới bất đồng

āpajjati: Mắc vào, bị; tham dự

āpattikhandha: Nhóm tội

āpattikusalatā: Cách thiện xảo về tội

āpattivuṭṭhānakusalatā: Cách thiện xảo về sự xuất tội

āpo: Nước

āpodhātu: Thủy giới, nguyên chất nước

āpokasiṇa: Đề mục nước

ārakkha: Sự bảo vệ

ārambhaja: Do phạm tội sanh, sanh do phạm tội

ārambhati: Vi phạm, phạm lỗi

ārammaṇa: Cảnh

ārati: Sự chừa bỏ

āraññika: Hạnh ẩn lâm, hạnh trú trong rừng

āroha: Sự tầm cỡ, có tầm thước

āruppa: Thuộc vô sắc

ārācārī: Viễn-ly hạnh

ārāma: ngôi chùa; khu công viên

āsana: Chỗ ngồi

āsanapatikkhitta: Từ bỏ cách ngồi

āsappanā: Tính vớ vẩn

āsava: Lậu hoặc, Lậu, lậu hoặc, mũ máu, Lậu, pháp lậu hoặc

āsavanirodha: lậu đoạn diệt, sự đoạn diệt lậu hoặc

āsavanirodhagāminī: Lậu diệt hành lộ, pháp dẫn đến diệt lậu

āsavapariyād: āna Lậu hoặc đoạn tận, sự kết thúc lậu hoặc

āsavasampayutta: tương ưng lậu, Tương ưng lậu

āsavasamudaya: Lậu tập khởi, sự tập khởi của lậu hoặc

āsavavippayutta: Bất tương ưng lậu, Bất tương ưng lậu

āsevanā: Sự thực hành

āsitta: Đổ lên, rưới lên

āsivisa: Nọc rắn

āsā: Sự mong mỏi

ātapa: Nắng ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutta: Cố tình, đốt nóng, bức xúc

āvaraṇa: Chướng ngại

āvāsamacchariya: Bỏn xẻn chỗ ở, Sự bỏn xẻn chỗ ở

āyasmā: Tôn giả, vị có tuổi đáng kính

āyatana: (idam yebhuyyikaṃ) Xứ, nhập, xứ, nhập

āyatanakusalata: Cách thiện xảo về xứ

āyatanapaññatti: Xứ chế định

āyatanasangaha: (idam yebhuyyikaṃ) Xứ yếu hiệp

āyu: Thọ mạng, tuổi thọ

āyuppamāna: Lượng tuổi thọ

āyūhanī: Trữ tình

īttarabhatti: Sự ngưỡng mộ nhất thời

īttarappasāda: Sự thương kính nhất thời

īttarasaddha: Có niềm tin nhất thời

īttaratema: Tình cảm nhất thời

ḍeti: Bay đi

ṇvarabhakkha: Ăn bông cỏ

ṭhapanā: Sự giữ lại

ṭhita: Sự đứng, thân trụ; vững trú

ṭhitakappī: Hạng người trụ kiếp

ṭhitatta: Người trụ lai, dừng lại

ṭhiti: Sự duy trì, Sự duy trì

ṭhāna: Sự kiện, một trường hợp; điều kiện

ṭhānakusalatā: Thiện xảo về vị trí

← Văn bản trướcTừ Điển Pāli-Việt (TK Bửu Chơn)Văn bản tiếp →Từ Điển Thiền Tông Hán Việt (Hân Mẫn và Thông Thiền
☰ Mục lục Từ điển — tra cứu lẻ
⬇ Tải .txt⬇ Tải PDF