📜 Giảng Sư
Kho kinh › Tôn Giả A-nan-đà (Ānanda)

Ananda - 06

Tôn Giả A-nan-đà (Ānanda) · 8,117 ký tự · ~7 phút đọc
🏠 📜

Ananda - 06

Times font

Cuộc đời Thánh tăng Ananda

Hellmuth Hecker - Nguyễn Điều soạn dịch (1991)

Chương VI

A Nan Đa đối với các hàng huynh đệ. -ooOoo-

T rong cộng đồng Tăng lữ chỉ có Xá Lợi Phất (Sàrìputta) là người bạn thân nhất của A Nan Đa. Còn Anuruddha (A Nậu Lâu Đà) tuy là anh em ruột của ông, nhưng mối liên hệ giữa hai người đã tỏ ra không khắng khít cho lắm. Lý do chỉ vì Anuruddha thích sự cô độc yên tĩnh, còn A Nan Đa thường xuyên tiếp xúc với mọi người. Mặt khác, Xá Lợi Phất (Sàrìputta) là một đại đệ tử có cách thuyết pháp giống đức Phật nhất, nên khi đàm đạo với Xá Lợi Phất, A Nan Đa có cảm tưởng như mình đang nói chuyện với đức Bổn Sư.

Trong kinh còn ghi rõ

ràng: Chỉ có Xá Lợi Phất và A Nan Đa là hai người đã được

Phật ban cho hai "chức vụ": Xá Lợi Phất, vị "đại

Như Lai Sứ giả", và A Nan Đa, vị "đại Như Lai Thinh

Văn". (Tức là một người xứng đáng để diễn tả về

"Ý Phật": Như Lai Sứ Giả. Và người kia xứng đáng

để nhắc lại đúng như lời Phật dạy: Như Lai Thinh Văn).

Một đoạn khác trong Tam

Tạng kinh điển cũng nêu rõ Xá Lợi Phất (Sàrìputta) là một

biện thuyết gia rất hùng hồn, nhất là khi ông thốt lời như

một con sư tử gầm (Kinh Sư Tử Hống: Sihasutta).

Còn A Nan Đa là một

"Tàng kinh các", tức là"chỗ chứa đựng Phật ngôn"

vững chắc nhất và nguyên vẹn nhất. (Ý nói A Nan Đa nghe Phật

dạy sao thì có khả năng thuật lại y hệt, không thêm, không

bớt, dù cho chỉ một chữ hay một vần).

Về điểm này, chúng ta có thể đem A Nan Đa so sánh với Mục Kiền Liên (Moggallàna). Vị đại đệ tử nổi tiếng thần thông của đức Phật này (Mục Kiền Liên) cũng có một cách thuyết pháp rất giản dị, thực thà, bình dân và dễ hiểu. Mục Kiền Liên là vị đại tông đồ thứ hai (sau A Nan Đa) nổi tiếng về đức tánh lập lại Phật ngôn một cách nguyên văn không dư sót.

Mặt khác, A Nan Đa và Xá Lợi Phất thường được đức Phật giao cho thi hành một số công tác chung. Chẳng hạn như khi ông bá hộ Cấp Cô Độc (Anàthapindika) đau nặng, họ đã cùng nhau đến thăm nhiều lần (Theo Majjhima Nikàyaa số 153, và Samyutta NiKàya, 55-56). Hoặc cả hai đã hợp lực trong việc giải quyết những mối bất hòa trong các hàng Tăng lữ ở Kasambi (Theo Anguttara Nikàya 221).

Còn mặt luận đạo thì

A Nan Đa và Xá Lợi Phất đã trao đổi khắng khít với nhau

không biết bao nhiêu lần. Bởi vậy, khi A Nan Đa hay tin Xá lợi

Phất viên tịch, ông đã lập tức rụng rời, tỏ lời thương

tiếc như sau:

"Bỗng dưng khung cảnh đổi buồn,

Huynh đi "tâm" đệ không còn tinh thông.

Mất huynh dòng lệ sầu tuôn,

Mất huynh như ánh đèn linh tắt rồi".

(Nguyễn Điều thoát dịch theo bài kệ số 1034 trong Theragatha: Tôn Túc Kinh) .

Thật vậy, khi Xá Lợi Phất viên tịch thì A Nan Đa chưa đắc Thánh quả A La Hán, thành thử nỗi buồn thương tiếc trong lòng ông, u trầm như một cơn bão lớn thổi tắt mọi ánh sáng trí tuệ trong tâm tư vị Tôn giả khả kính này. Đó cũng là một bài học để A Nan Đa về sau hiểu được nỗi khổ não gây ra do tử biệt, thương ly (Hai trong tám pháp thế gian).

Đức Phật thấy A Nan Đa vô cùng khổ não, bèn cứu độ ông bằng cách vấn đạo như sau:

- Này A Nan Đa! Xá Lợi

Phất viên tịch có mang theo của ông một phần giới hạnh, một

phần thanh tịnh, một phần trí tuệ, một phần thánh thiện

hay một phần giải thoát nào không?

- Bạch đức Thế Tôn! Không!

Rồi A Nan Đa tiếp:

- Nhưng đạo huynh Xá Lợi Phất là một bậc đàn anh hằng che chở, dẫn dắt những đàn em mới chập chững bước vào Thánh đạo.

Đức Phật sau đó liền ban bố những lời an ủi khác, hướng dẫn A Nan Đa đến một phẩm cách cao hơn. Ngài hỏi:

- Này A Nan Đa! ống nhớ chăng một chân lý mà Như Lai đã dạy rằng: Không có cái gì sinh ra rồi sẽ còn mãi mãi. Tuy sự viên tịch của Xá Lợi Phất đối với hàng ngũ Phật giáo có thể xem như một cành cây lớn đã lìa khỏi thân cây. Không có mặt của Xá Lợi Phất, cộng đồng Tăng chúng dù bị thiệt thòi rất nhiều. Nhưng không phải vì vậy mà chu đệ mắc dính vào sự hướng dẫn, che chở của người khác, dù cho người ấy là Như Lai, chứ đừng nói là Xá Lợi Phất! Vậy A Nan Đa hãy tự mình khêu sáng ngọn đuốc trí huệ cho chính mình, không nên tùy thuộc vào một tha lực (Theo Samyutta Nikàya 7, 13: Tạp A Hàm 7, 13). Nghe Phật dạy như vậy A Nan Đa mới khoan tâm, rồi tinh tấn thi hành phận sự.

Ngoài Xá Lợi Phất ra, A

Nan Đa cũng thường luận đạo, gần gũi và sinh hoạt chung với

một số rất nhiều Tăng chúng khác (Soạn giả chỉ xin phép

nhắc lại một hai trường hợp tượng trưng):

Chẳng hạn như một hôm, Tỳ khưu Vangisa cùng đi khất thực với A Nan Đa. Trên đường đi, Vangisa bỗng cảm thấy chán nản cảnh độc thân, một tâm bệnh nguy hiểm vào bậc nhất của các hàng tu sĩ. Tâm tư ông tự nhiên nổi đầy buồn phiền, rồi đòi hỏi nhục dục. Tức khắc ông nhận thấy đời sống của một tu sĩ thật là vô nghĩa, còn hoàn tục lấy vợ và tạo một mái ấm gia đình thì hấp dẫn và hạnh phúc hơn nhiều.

Tỳ khưu Vangisa vốn là

một người làm thơ có tài. óng chợt dùng lời thơ (trong

kinh điển Phật giáo gọi là Kệ ngôn) yêu cầu A Nan Đa giúp

ông thực hiện ý muốn ra đời.

A Nan Đa thì hiểu được những gì đang nung nấu trong tâm tư của người bạn đồng hành, bèn khuyên nhủ ông bằng những lời thanh thoát như sau đây:

"Đời chỉ đẹp khi tình yêu nung nấu,

Kẻ mê đời không biết sẽ sầu đau.

Yêu trong đời là tình yêu sân khấu!

Màn buông xong...son phấn có gì đâu?

Này sư đệ đừng để lòng phóng túng,

Hãy gom tâm niệm tưởng biết mình thôi!

Khi mê sắc tưởng đời tu vô dụng,

Tịnh tâm rồi hạnh phúc thấy mọi nơi!".

(Nguyễn Điều thoát dịch theo Tôn Túc Kệ Ngôn số 1224 - 1225: Theragàthà 1224-1225) .

Trong bài kệ môn trên đây, A Nan Đa đã chỉ cho Vangisa thấy rằng: "Vì ông đang bị ái dục nung nấu trong tâm tư, nên Vangisa không thể nào nhận ra chân lý đau khổ (Khổ đế), nhất là đau khổ trong tình trạng bị sắc đẹp của phái nữ quyến rũ. Khi sự thèm khát tình yêu chiếm trọn tâm tư rồi thì con người dễ trở thành nhục chí và thất vọng. Trường hợp nếu nạn nhân là một đạo sĩ thì nó làm cho họ chán ghét đời sống phạm hạnh. Vì vậy A Nan Đa khuyên Vangisa phải bình tĩnh nhớ lại mọi hình dung trên đời, như vẻ đẹp trên sân khấu, tuy bề ngoài có vẻ đẹp đẽ, đáng ôm ấp, nhưng thực tế bề trong rất xấu xa, đáng nhờm gớm... để ông hiểu rằng "xác thân này, dù đẹp hay xấu, bệnh hoạn hay khỏe mạnh, tàn tật hay nguyên vẹn, vốn là nguồn gốc của những đau khổ trên đời". Sa môn nào quán xét thấy rõ được như vậy, sẽ hoan hỷ tiếp tục đời sống phạm hạnh".

Một trường hợp khác, sau khi Phật nhập Niết bàn: Tỳ khưu Channa có lần bị pháp hoài nghi (Vicikiccà) quấy nhiễu. Tuy ông biết rằng xác thân ngũ uẩn này vô thường, nhưng ông vẫn cứ thương mến, và lo sợ rằng: "Mình tin vào Niết bàn là rơi vào đoạn kiến!" hay: "Phải chăng Niết bàn là trạng thái tuyệt diệu?" hoặc: "Vô ngã tương đương với một con số không?".

Vì đời sống của mọi

sinh vật trên thế giới này chỉ có ý nghĩa khi chính trong sự

sống ấy có một cái gì thiêng liêng bất diệt. Nếu ta tu

hành để trở thành một trạng thái "biến mất" thì

sự tu hành ấy dựa trên cơ sở đoạn kiến.

Suy nghĩ như vậy, nên Channa vội tìm đến A Nan Đa để nhờ giải tỏa những thắc mắc trong tâm.

A Nan Đa liền nhắc cho

Channa nhớ rằng: Chính đức Thế Tôn đã từng dạy: Khi một

sự thắc mắc như thế nổi lên trong tâm tư một hành giả

là khi trình độ tu tập của người ấy đang tiến tới bậc

cao, chuẩn bị đột phá bức tường cuối cùng của cái vòng

sinh tử luân hồi. Bức tường ấy là sự Chấp Hữu (cho là

có) và Chấp Vô (cho là không)...

Rồi A Nan Đa thuyết lại trọn bài pháp nói về Hữu và Vô của đức Phật đã chỉ giáo, cho Channa nghe. Khi chỉ nghe lại đoạn mở đầu, Channa chợt cảm thấy giải tỏa trong lòng. ông chăm chú nghe trọn bài pháp một cách càng lúc càng hoan hỷ. Đoạn ông tán dương những lời Phật dạy do A Nan Đa nhắc lại, như sau:

- Thật là tuyệt diệu được nghe chánh pháp! Thật là may mắn cho tiểu đệ có một sư huynh thông thái như bậc thầy. Nếu sự hoài nghi trước đây đã làm cho tâm đệ bị mê mờ, bị cùng quẩn, suýt trở thành bất trị, thì bây giờ nghe lại chân lý, tâm hồn đệ đang được soi sáng, đắc rõ chính đạo. (Theo Samgutta Nikàya 12-15-22-90: Tạp A Hàm các đoạn 12-15-22-90).

-ooOoo-

Đầu

trang | I | II |

III | IV | V

| VI | VII | VIII | IX

| X | Mục lục

Chân thành cám ơn anh HDC đã giúp tổ chức đánh máy vi tính (Bình Anson, 05-2001)

[ Trở về trang Thư Mục ]

update: 19-05-2001

← Văn bản trướcAnanda - 04Văn bản tiếp →Ananda - 07
☰ Mục lục Tôn Giả A-nan-đà (Ānanda)
⬇ Tải .txt