Gioi Thieu Dao Phat - Binh Anson
Vietnamese, with Unicode Times font
Giới thiệu Đạo Phật
Bình Anson
NXB Tôn Giáo
TL. 2005 - PL. 2549
-07-
Nhân cách thăng bằng
Robert Bogoda
P hật Pháp không phải là sách tiểu thuyết
để đọc rồi qu ên
đi. Phật Pháp có li ên quan
đến đời sống - một đời sống thực, một đời
sống m à bạn và tôi trải qua hằng ngày. Giá trị của
đời sống nầy sẽ gia tăng đáng kể khi Phật
Pháp được diễn dịch ra h ành động, v à
thấm nhập vào tánh tình của chúng ta qua các nỗ lực thường xuyên, qua các
thực tập mỗi ngày.
Mục đích tối hậu của Phật Pháp l à
Niết Bàn - vượt thoát khỏi mọi hoạn khổ, phiền não. Mục
đích trước mắt l à giúp ta hiểu rõ và
giải quyết các vấn đề trực diện với ta trong
đời sống hằng ng ày, giúp ta trở thành những con người sống an lạc,
thảnh thơi và th ăng bằng, sống h òa hợp
với môi trường chung quanh và những người
đồng loại. Tuy thế, sự thăng bằng nầy cũng không dễ thực hiện, nhất l à
trong thế giới ngày nay với nhiều giá trị ảo tưởng và các thành kiến hư
ngụy.
Khác hẳn với các giá trị tương đối - v à có khi là giả tạo - trong thời đại của chúng ta, lời dạy của Đức Phật là một sự khải hiện các giá trị chân thật và tuyệt đối. Chân Pháp đó cần phải được mỗi người tự thể nghiệm. Phật giáo dạy về sự tư duy r õ ràng, sự tự chế, và nuôi dưỡng tâm ý như là các phương tiện để thấu đạt Chân Pháp. Người cư sĩ n ào biết xây dựng cuộc sống hằng ngày trên c ăn bản vững chắc của tri thức giải thoát với các lý tưởng r õ ràng thì người ấy được bảo đảm các tiến bộ v à thành công trong đời sống tại gia của m ình.
Do đó, Phật Pháp l à các hướng dẫn
trong đời sống hằng ng ày của ta, và
các nguyên tắc c ăn bản của đạo Phật có những
giá trị thực tiễn trong nghệ thuật sống tr ên
đời. Người cư sĩ tại gia, trong khi phải dấn
thân v ào xã hội vì cưu mang các trách nhiệm trong
đời sống, sẽ không bao giờ qu ên mục
đích tối hậu của họ l à Niết Bàn giải
thoát. Người ấy lúc nào cũng nên xem rằng đời
sống của m ình chỉ là một bãi tập, để
sửa soạn tiến đến thực chứng mục đích tối hậu ấy.
Kinh Đại Hạnh Phúc (Maha-Mangala Sutta) có nói rằng, các phước
hạnh thật sự của đời sống l à có
được "một tâm ý có
định hướng đúng" (atta-samma-panidhi) .
Có nghĩa là ta phải nhận thức đúng đắn vị trí
của m ình trong thế gian, có quyết định
đúng đắn về mục ti êu, và tìm một con
đường đúng đắn để tiến đến mục ti êu
đó.
Người an lạc và th ăng bằng l à người
có một mục đích cao thượng trong đời sống, có
một đường lối tốt để đi theo, v à có một triết lý sống giản
đơn nhưng đầy ý nghĩa để dẫn đường. "Triết
lý" ở đây l à một ước vọng hướng thiện
để thông hiểu bản tánh v à tương lai của con người trong vũ trụ.
Không có triết lý như vậy thì đời sống trở n ên
tẻ nhạt, buồn chán, vô ích, và vô nghĩa. Triết lý
đó giúp con người sống h ài hòa với thế
giới và đồng loại trong một tiến tr ình
th ăng hoa dựa theo các tri thức chân chánh.
Trong đạo Phật, tâm ý bao tr ùm vật
chất. Một nét đặc th ù của tâm ý là "ý
định" (hay "tác ý"). Để sử dụng tốt
cuộc đời v à nghiệp kế thừa của mình,
ta phải biết chọn một mục tiêu hướng thượng và thực tiễn trong
đời sống, v à tạo ra một kế hoạch
để đi đến đó. Chúng ta sẽ trở n ên
những gì mà ta mong muốn được như vậy.
Khi ta càng thông hiểu bản thân - qua hành trì tự quán sát và tự phân tích - ta sẽ càng có nhiều khả n ăng để tự cải tiến v à phát triển. Thêm vào đó, ta n ên tự hỏi rằng mình sẽ tiến và tiến đến cấp độ n ào trong việc tu tâm để m ình trở nên độ lượng, an b ình, tự tại, dịu dàng, thông cảm, chân thật, hiền lành, chất phác, cẩn thận, tinh tấn, cần mẫn, nhẫn nại, bao dung, và khôn khéo. Đó là các đức tính cao quý của một Phật tử biết sống hợp thời. Ta phải cố gắng tự cải thiện mỗi khi có cơ hội - mỗi ng ày một chút. Ta nên hiểu rằng mỗi khi mình thực hiện một hành động hướng thiện, dần dần nó được huân tập th ành một thói quen tốt. Từ các thói quen tốt đó, chúng sẽ thấm nhập tạo th ành các đặc tính cao thượng cho bản thân.
Chánh niệm (Sati) là một sự tỉnh giác quan trọng. Chánh niệm là cách nhìn sự vật một cách khách quan, lột bỏ mọi ưa ghét, thành kiến và thiên vị. Đây là cách nhìn mọi sự vật theo bản thể chân thật của chúng - các sự kiện lột trần. Khả n ăng l àm được điều nầy đánh dấu sự trưởng th ành trong Phật Pháp. Nguyên tắc quán sát vô tư phải được áp dụng rốt ráo trong các tư duy hằng ng ày. Từ đó, sự suy tư của ta sẽ được r õ ràng, trong sáng hơn và ta sẽ sống hướng thiện hơn, làm giảm thiểu các ảnh hưởng xấu xa tác động v ào mình, từ các phương tiện truyền thông quảng cáo tiêu thụ vật chất, và kết quả là ta có được các tăng trưởng về những quan hệ tốt giữa con người với con người.
Vì vậy, một Phật tử có nhân cách th ăng
bằng l à người phải biết tự chủ, tự quyết
định, tự tạo ra các ý kiến v à kết luận
khi phải đối phó với các khó khăn trong cuộc
sống, dựa v ào các nguyên tắc cơ bản của Phật Pháp. Người ấy có một
tri thức và luân lý dũng mãnh. Người ấy sẵn sàng
đứng một m ình, theo
đuổi một con đường sống của m ình, cho
dù người khác có thể hiểu lầm và dị nghị.
Dĩ nhiên là người Phật tử ấy phải biết đón nhận các ý kiến đóng góp v à cố vấn của người khác - bởi vì việc thu nhận các ý kiến xây dựng từ những người có kiến thức và kinh nghiệm thì không phương hại gì đến sự tự do chọn lựa của m ình - nhưng cuối cùng rồi thì phải tự mình có những quyết định cho đời m ình.
Thấy được quan hệ giữa l òng tham
dục và sự khổ đau, chúng ta phải luôn luôn g ìn
giữ một mức độ xả ly, thoát khỏi các r àng
buộc quá đáng của thế tục. Chúng ta phải biết
điều chỉnh đời sống của m ình trong kỷ cương của n ăm
giới luật cư sĩ ( ngũ giới) . Từ
đó, ta bảo vệ được sự an l ành của ta, trong hiện tại và tương lai,
qua cách sống thuận hòa với các quy luật phổ quát của Phật Pháp
được áp dụng v ào
đời sống tinh thần v à
đạo đức của m ình. Phát triển
đặc tính luân lý v à
đạo đức (Sila - trì giới) nầy
là một điều kiện ti ên quyết
để huân tập tâm ý v à từ
đó, l àm nền tảng tạo trí tuệ
(Panna) cần thiết để thực chứng Niết B àn.
Đời sống là vô thường, lúc nào cũng có nhiều thay
đổi. Các tai họa hoặc những việc bất ưng ý có
thể sẽ xẩy ra cho ta, v à khi đó, ta
phải biết trực diện chúng một cách b ình thản và th ăng
bằng. Nếu l àm được như thế th ì
chứng tỏ ta đ ã có sự hiểu biết chân
chính, biết nhìn rõ ràng sự kiện xẩy ra theo luật nhân quả, do nhân duyên
hợp thành, và biết rằng chính ta là người gieo nhân và chịu trách nhiệm
gặt quả - nếu không trong đời sống nầy th ì
cũng là từ nhiều kiếp trước. Ta sẽ vượt qua các nỗi sợ hãi và lo âu thái
quá, không có cơ sở và không có luận lý, bởi vì ta biết chế ngự các cảm
tính của mình. Từ đó, những ngộ nhận, những
bất công trong đời, những u sầu v ì tưởng rằng mình bị
đối xử t àn tệ sẽ
được ta thông hiểu r õ ràng và
đón nhận nhẹ nh àng hơn, vì ta
đ ã hiểu
được cặp nguy ên lý nghiệp quả và tái sinh.
Còn một lý do nữa để người Phật tử g ìn
giữ tác phong đạo đức của m ình. Người
ấy có uy lực bắt nguồn từ các nguồn lực vô hình khác -
đó l à kho tích trữ các hành
động to àn thiện, các
đức tính của tự thân, các hạnh phúc có được
trong lúc tập h ành thiền, tất cả các nguồn lực nầy hoàn toàn
độc lập với của cải vật chất. Như thế, người
ấy l à chủ nhân của một tâm ý tự lực và tự túc.
Người ấy biết sống đơn giản, không có nhiều nhu cầu. Của cải vật chất đối với người ấy chỉ l à những đầy tớ, không phải l à những chủ nhân ông. Người ấy hoàn toàn tự do, không bị lệ thuộc vào sự sai khiến của các sự vật bên ngoài. Người ấy nhận thức được rằng các sự vật thấy được th ì chỉ là tạm bợ và thay đổi luôn. Tóm lại, người ấy có được một tâm ý b ình thản, chừng mực, và tri túc. Tri túc, như lời Phật dạy, là một nguồn tài sản lớn nhất, là một trong bốn nguồn hạnh phúc:
Không bệnh là Lợi tối thượng
Tri túc là Của tối thượng
Thành tín là Bạn tối thượng
Niết Bàn là Lạc tối thượng. (Pháp Cú, 204)
Khi đ ã thông hiểu như thế, người
Phật tử đó sẽ học được cách thích nghi với
những ho àn cảnh đổi thay m à
không bao giờ sầu khổ than van hay cay đắng.
Nếu ta có Chánh Tín (Saddha) , nghĩa là có niềm tin nơi Phật Pháp dựa trên sự hiểu biết, ta phải cố gắng thực hành. Mỗi Phật tử chân chính phải thực hành liên tục bốn điều tinh tấn - Tứ Chánh Cần - vốn l à chi thứ sáu của Bát Chánh Đạo. Đó là: tinh tấn vượt qua và tinh tấn ng ăn chận các pháp bất thiện như l à các ý tưởng sân hận; tinh tấn phát triển và tinh tấn nuôi dưỡng các pháp thiện trong tâm ý như là các ý tưởng từ bi. Các tâm ý nầy chẳng những sẽ bảo vệ bản thân ta, mà từ đó cũng sẽ giúp được những người khác chung quanh ta.
Ta phải tập có thói quen suy xét về các tư tưởng và hành
động của chính m ình
để xem chúng có chân thật hay không, bởi v ì
chân thật với chính mình là một con đường
chắc chắn đưa đến tâm ý to àn thiện. Thêm vào
đó, chúng ta phải biết d ành thì giờ
mỗi ngày để tĩnh lặng tự quán soi hay l à
hành thiền, để ôn lại các việc l àm
trong ngày, và để suy xét xem ta có đi ngược
lại với các nguy ên tắc c ăn bản m à
Đấng Từ Phụ của chúng ta đ ã từng
khuyên dạy, để m à sám hối và tránh
phạm các lỗi lầm đó trong tương lai.
Mỗi ngày ta cũng nên đọc một đoạn kinh từ
các b ài giảng của Đức Phật. Thói quen hữu ích nầy giúp chúng ta
phát triển tâm ý thiện, làm giảm đi các u
sầu, phiền muộn, v à giúp đưa đời sống
của ta đi v ào con đường chân chính.
Q ua các cách thức nêu trên, là những cư sĩ đệ tử của Đức Phật, chúng ta sẽ luôn t ăng trưởng trong ánh sáng nhiệm mầu của Chánh Pháp, luôn luôn uốn nắn nhân cách của m ình, rèn luyện tâm thức, huân tập các cảm tính, và t ăng cường ý chí dũng m ãnh để tạo các lợi ích phước báo lâu d ài cho bản thân và cho người khác.
Bình Anson lược dịch,
tháng 1-1997
-ooOoo-
Đầu
trang
| 01
| 02
| 03
| 04
| 05
| 06
| 07
| 08
| 09
| 10
| 11
| 12
| 13
| 14
| 15
| 16
| 17
| 18
| 19
| 20
| 21
| Mục lục
[ Trở về trang Thư Mục ]
last updated: 16-02-2005