📜 Giảng Sư
Kho kinh › Hành Thiền (Thích Minh Châu)

Hanh Thien - TMC - 02

Hành Thiền (Thích Minh Châu) · 9,541 ký tự · ~9 phút đọc
🏠 📜

Hanh Thien - TMC - 02

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Hành Thiền

Một nếp sống lành mạnh trong sáng,

Một phương pháp giáo dục hướng thượng

Hòa thượng Thích Minh Châu

Tỉnh hội Phật giáo Thừa Thiên, 1993

Phần

II.

Phương

pháp Hành trì

A. Vài điều nên tránh

1. Trước khi hành Thiền, hãy tìm hiểu rõ ràng phương pháp hành trì để khỏi những hiểu lầm và sai lạc.

2. Đừng xen lẫn pháp môn

Thiền này với pháp môn Thiền khác, vì như

vậy là tối kỵ và khó thành tựu được kết

quả.

3. Đã hành Thiền thời

phải kiên trì, ngày nào cũng ngồi, và tốt hơn là

ngồi đúng thời điểm đã chọn. Dầu đau ốm

sơ sơ cũng phải ngồi Thiền. Chỉ có kiên trì

ngồi Thiền, ngày nào cũng vậy, đúng giờ đúng

giấc, ngày này qua ngày khác, cho đến trọn

đời, dầu ngồi chỉ nửa giờ hay một giờ, cần nhất

là kiên trì. Kiên trì ở đây là mẹ của thành

công.

4. Ngồi Thiền lâu có

thể khởi lên một số hiện tượng kỳ lạ,

nhưng đó chỉ là những hiện tượng do sức mạnh

của Thiền đưa đến, có đó rồi mất đó,

không phải là những hiện tượng giải thoát,

nhiều khi mất đi rồi không còn trở lại. Chúng ta

chỉ nên xem là những hiện tượng bình thường,

chỉ như vậy thôi rồi tiếp tục hành Thiền

như thường.

Đức Phật dạy pháp của Ngài

là thiết thực hiện tại, có hiệu quả tức

thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng

thượng. Hành Thiền cũng vậy, những kết quả

tốt đẹp của Thiền sẽ chờ đợi chúng ta, một khi

chúng ta hành trì đúng phương pháp và kiên trì

hành trì, không có thối thất.

B. Phương pháp Hành trì

Sau khi đã hiểu rõ mục

đích, ý nghĩa và các lợi ích của hành

Thiền nay xin giới thiệu phương pháp hành

trì, gồm có 3 giai đoạn: Điều hoà thân,

Điều hòa hơi thở và Điều hòa tâm.

(1) Điều hoà thân:

Đây thuộc về tọa

thiền, nên cách ngồi rất quan trọng, ngồi như

thế nào để có thể ngồi lâu, không tê,

không đau, không mỏi và không có giao động, giữ

lưng cho thẳng.

Cách ngồi: Ngồi gồm có năm động tác.

Ngồi kiết già: Cầm

đầu chân trái đặt trên vế chân mặt, rồi

cầm đầu chân mặt đặt trên vế chân trái,

kéo cả hai đầu chân sát vào bụng. Như vậy

gọi là ngồi kiết già. Có thể để

đầu chân mặt đặt trên vế chân trái, rồi

cầm đầu chân trái đặt trên vế chân mặt

cũng được. Đây là cách ngồi tốt nhất, giúp

lưng thẳng, ngồi lâu không mỏi không tê. Ban

đầu ngồi không quen có đau, nhưng tập dần ngồi

lâu thành quen, chỉ cần tập dần là được.

Nếu đau quá ngồi không được, thời ngồi bán

già, chỉ cần để một chân lên một bắp

vế là đủ.

Lưng thẳng: Luôn luôn giữ

lưng thẳng, đừng để lựng sụn xuống, ngồi

lâu có hại cho lưng. Ngồi lâu lưng có thể

sụn xuống, thời giữ lưng lại cho thẳng.

Giữ đầu sống mũi, cổ và

lỗ rún thẳng một đường, không nghiêng

về bên mặt hay trái, giữ sao cho được đầu

và lưng thẳng một đường.

Rồi để tay mặt trên

tay trái, hai đầu ngón tay cái đụng sát nhau,

rồi ép hai khuỷu tay vào bên hông, ép hơi

mạnh để giữ lưng cho thẳng.

Xong hơi cúi đầu xuống, không quá cao, không cúi quá thấp.

Cuối cùng, nhắm mắt lại,

nhằm vừa phải đừng quá mạnh sinh mỏi. Ngồi như

vậy không giao động trong 10, 15 phút cho đến

30 phút. Đừng ngồi quá 1 giờ nếu không có

sự hướng dẫn.

Nên ngồi trên một nệm

nhỏ, ngồi một nửa đệm, để hai đầu gối sát

với sàn nhà. Lựa chỗ ngồi thoáng mát, ít ruồi

muỗi và kiến, có thể ngồi trong mùng cũng

được. Thời điểm buổi sáng là tốt nhất hoặc

buổi tối trước khi đi ngủ, hay buổi chiều cũng

được, ngồi như thế nào thân thể không có

giao động. Khi ngồi giữ thân tâm sạch sẽ an tịnh,

không ăn no, không uống rượu, không làm động tác

mạnh trước khi ngồi.

(2) Điều hòa hơi thở:

Sau khi điều hòa thân xong,

tiếp đến điều hòa hơi thở. Để

niệm trước mặt, chánh niệm thở vô, chánh

niệm thở ra, không thở quá gấp, không thở khò

khè, thở đều đều, nhẹ nhàng và lấy

niệm theo dõi hơi thở, đừng để niệm rời

khỏi hơi thở. Thở vô xong, thở ra đếm 1, cũng

như vậy đếm 2, cũng như vậy đếm 3, cho

đến đếm 5. Đếm 5 xong, trở lại đếm

từ 1 cho đến 6. Đếm 6 xong, trở lại đếm

từ 1 cho đến 7. Đếm 7 xong, trở lại đếm

từ 1 cho đến 8. Đếm 8 xong, trở lại đếm

từ 1 cho đến 9. Đếm 9 xong, trở lại đếm

từ 1 cho đến 10. Đếm đến 10, thời như

vậy điều hòa hơi thở được hoàn thành.

Chú ý dùng niệm theo

dõi hơi thở, thở vô thở ra đều đặn, đếm

hơi thở tuần tự cho đúng, đừng đếm sai, đừng

nghỉ đếm. Trái lại, cần thở vô thở ra tiếp

tục, luôn luôn niệm theo dõi hơi thở; nếu

đếm sai, thời bắt đầu đếm lại cho đến

khi nào thật thông suốt. Điều hòa hơi thở,

đếm từ 1 cho đến 5 và tiếp tục từ 1 cho

đến 10 vào khoảng 5, 6 phút là vừa.

(3) Điều hòa tâm:

Khi điều hòa hơi thở,

đối tượng của niệm là hơi thở ra, hơi thở

vào, qua điều hòa tâm, thời đối tượng là 16

đề tài: bốn đề tài về thân, bốn

đề tài về cảm thọ, bốn đề tài

về tâm, bốn đề tài về pháp.

Bốn đề tài về Thân:

1. Thở vô dài, tôi rõ biết tôi thở vô dài. Thở ra dài, tôi rõ biết tôi thở ra dài.

2. Thở vô ngắn, tôi rõ biết tôi thở vô ngắn. Thở ra ngắn, tôi rõ biết tôi thở ra ngắn.

3. Cảm giác toàn thân tôi sẽ thở vô .Cảm giác toàn thân tôi sẽ thở ra.

4. An tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô. An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra.

Bốn đề tài về Thọ:

5. Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở vô. Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở ra.

6. Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở vô. Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở ra.

7. Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở vô. Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở ra.

8. An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở vô. An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở ra.

Bốn đề tài về Tâm:

9. Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở vô. Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở ra.

10. Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô. Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra.

11. Với tâm định tính, tôi sẽ thở vô. Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở ra.

12. Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở vô. Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở ra.

Bốn đề tài về Pháp:

13. Quán vô thường, tôi sẽ thở vô. Quán vô thường, tôi sẽ thở ra.

14. Quán ly tham, tôi sẽ thở vô. Quán ly tham, tôi sẽ thở ra.

15. Quán đoạn tuyệt, tôi sẽ thở vô. Quán đoạn tuyệt, tôi sẽ thở ra.

16. Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô. Quán từ bỏ, tôi sẽ thở ra.

Quán niệm:

1. Nay có hai đối tượng cần

phải hướng tâm, cột niệm: tức là hơi thở vô

hơi thở ra và 16 đề tài. Ví dụ, khi niệm

câu đầu tiên: thở vô dài, tôi rõ biết tôi thở

vô dài, khi ấy niệm vừa theo dõi hơi thở vô,

vừa theo dõi câu "thở vô dài, tôi rõ biết

tôi thở vô dài". Như vậy niệm hai công

việc, vừa niệm hơi thở dài, vừa niệm câu

"thở vô dài, tôi rõ biết tôi thở vô

dài". Chính niệm hay nói cho đúng hơn chính

tầm và tứ làm hai công việc này.

Cứ mỗi đề tài, chúng

ta thở vô thở ra một lần và chúng ta lập lại ba lần

cho mỗi đề tài. Như vậy nếu thành

thiền cho đủ cả 16 đề tài, chúng ta thở vô

48 lần, thở ra 48 lần, thở vừa phải, chúng ta tốn

khoảng 7, 8 phút. Nếu thở chậm thời khoảng 10

phút.

Hai đề tài đầu, chúng ta

cần phải rõ biết khi thở vô, khi thở ra. Nhưng 14

đề tài còn lại, chúng ta phải tu tập từng

đề tài một. Ví dụ với đề tài: "An

tịnh thân hành, tôi sẽ thở vô". Vị ấy vừa

dùng niệm theo dõi hơi thở vô vừa tập làm sao

khi đang thở vô, thân của mình thật sự an tịnh,

không có giao động. Các đề tài khác, đều

được tu tập tương tự. Như vậy, cứ mỗi hơi

thở vô, hơi thở ra chúng ta dùng niệm theo dõi

hơi thở vô, hơi thở ra, tức là chúng ta tu niệm.

Chúng ta gạn lọc các tâm tư không thích hợp,

chúng ta chú tâm vào sống mũi của chúng ta trong khi

thở ra thở vô, như vậy chúng ta tu tập về Định.

Và trong mỗi hơi thở vô thở ra, chúng ta suy tư

và quán tưởng đề tài đang được đề cập,

như vậy chúng ta tu tập về Tuệ. Diệu dụng

của pháp môn hơi thở vô hơi thở ra chính là nơi

đây.

2. Niệm đề tài cho

đến đề tài thứ 16, rồi chúng ta niệm

lại đề tài đầu cho đến đề tài thứ 16,

tiếp tục như vậy cho đến khi hết thời

giờ đã định. Niệm như thế nào đừng quên,

đừng niệm lộn xộn xộn, đừng xen vào các tà

niệm. Nếu có sai, thời niệm lại từ đầu.

3. Muốn cho dễ niệm, chúng

ta cứ lấy bốn đề tài làm chuẩn, xong bốn

đề tài nầy, chúng ta qua bốn đề tài khác,

nhờ vậy dễ nhớ và tránh tạp niệm.

4. Chúng ta có thể xem 8

niệm đầu thuộc về Giới, nhờ niệm 8

đề tài nầy (4 thuộc về thân, và 4 thuộc

về thọ) chúng ta được thân an tịnh, tâm an

tịnh, chúng ta cảm thọ tâm hoan hỷ, thân an

lạc, như vậy ảnh hưởng rất tốt cho thân và tâm

người hành thiền. Bốn đề tài về tâm

thuộc về thiền Định, khiến cho thân tâm

được hân hoan, thiền định và giải thoát. Bốn

đề tài về pháp thuộc về Tuệ, chú

trọng đặc biệt quán vô thường, quán ly tham,

quán đoạn diệt, quán từ bỏ, đưa đến giải

thoát khỏi các lậu hoặc (phiền não), được giác

ngộ giải thoát. Như vậy, niệm trọn 16 đề

tài là tu tập trọn vẹn Giới-Định-Tuệ.

5. Trong khi ngồi, từ 30 phút

đến 60 phút, khó nhất là cột niệm vào hơi

thở và vào 16 đề tài. Nhiều khi niệm

chạy loạn, làm chúng ta nghĩ đến chuyện gì

đâu đâu. Khi biết được, ta phải chận đứng

ngay, và trở lại từ đầu, không có chán nản thất

vọng.

6. Chúng ta phải ý thức sự

tuần tự của 5 thiền chi, đoạn trừ tuần tự 5

triền cái, trước hết tầm tứ hoạt động cột

niệm vào hơi thở và 16 đề tài; nhờ vậy,

đoạn trừ được hôn trầm thụy miên (buồn ngủ) và

nghi. Nhờ niệm được an trú vào hơi thở và 16

đề tài nên hỷ lạc khởi lên; và khi hỷ

lạc khởi lên, thời đoạn trừ được sân và trạo

hối. Khi an trú được hỷ lạc, đặc biệt là

lạc, thời nhứt tâm mới khởi lên và đoạn trừ

được tham dục. Tiến trình này rất quan

trọng, giúp chúng ta tìm hiểu được diễn

tiến của hành thiền và đánh giá được sự

hành thiền của chúng ta đúng đắn hay sai lạc.

Nếu hành thiền mà uể oải, thụ động,

biếng nhác, gắt gỏng khó tánh, sân hận, ốm đau

liên miên và lòng dục tăng trưởng, thời hành

thiền như vậy là sai lạc. Còn khi hành thiền

cảm thấy thân tâm nhẹ nhàng, phấn khởi, hoan hỷ,

vui vẻ, ít bệnh, ít phiền não, thời hành

thiền như vậy là có kết quả tốt đẹp.

[ Phần I ][ Phần III ][ Mục lục ]

[ Trở về trang Thư Mục ]

← Văn bản trướcHanh Thien - Thich Minh Chau
☰ Mục lục Hành Thiền (Thích Minh Châu)
⬇ Tải .txt⬇ Tải PDF