📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thức Biện (Thích Thiện Siêu)

Thuc Bien - HT Thien Sieu - 10

Thức Biện (Thích Thiện Siêu) · 9,707 ký tự · ~9 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

Thuc Bien - HT Thien Sieu - 10

Trang gốc

Trang web BuddhaSasana

Times (Unicode) font

Thức Biến

Hòa thượng Thích Thiện Siêu

Nxb TP. HCM, 2003

[10]

Y KINH GIẢI NGHĨA, TAM THẾ PHẬT OAN

K hi đức Thế Tôn sắp nhập Niết-b àn,

hàng đệ tử Thanh văn rất lo lắng, rằn g

sau khi đức Phật nhập diệt rồi th ì sẽ

không có bậc đạo sư để nương tựa. Đức Thế Tôn

biế t và Ngài đ ã an ủi họ:

"Này các Tỷ-kheo, thế gian vô thường, có sanh phải diệt, các ngươi hãy

tinh tấn để giải thoát m ình. Pháp và

Luật [*] Như lai đ ã dạy cho các ngươi

lâu nay, chính đó l à

đức Thầy cao cả của các ngươi, nếu Ta có ở

đời lâu hơn nữa cũng không khác."

[*] Pháp là những lời dạy về giáo lý, về chân lý của sự vật như Vô

thường, Vô ngã, Tứ đế, Thập nhị nhân duy ên,

lục c ăn lục trần, thập bát giới ...

Pháp sau này được kiết tập th ành

Kinh tạng. Luật là những điều răn cấm,

những điều giới, sau n ày kiết tập thành Luật tạng. Pháp và Luật

như vậy đ ã trở thành một nền giáo lý

mà đức Phật

đ ã truyền lại cho

đến nay.

Mặc dầu đức Phật đ ã c ăn

dặn như thế, nhưng khi Ng ài nhập diệt chưa bao lâu thì

đ ã có nhiều người không hiểu, thậm chí

còn hiểu sai lầm về Pháp mà Ngài đ ã

truyền dạy, ngay cả một vị sư già thời ấy cũng nằm trong số

đó.

Một sáng kia, Tôn giả A-nan- đa đắp y cầm b ình

bát đi khất thực, khi đi ngang qua một tịnh

xá th ì gặp chú tiểu đang ngâm nga câu

kệ: "Nhơn sanh bách tuế, bất kiến thủy lão hạc, bất như sanh

nhất nhật, đắc kiến thủy" , nghĩa

là: "Người sống tr ăm năm, không thấy con hạc

gi à, chẳng bằng sống một ngày, mà thấy

được con hạc gi à". Tôn giả A-nan- đa

lấy l àm thắc mắc, liền quay lại hỏi chú tiểu:

- Này Sa-di, ai dạy chú câu đó?

- Thưa trưởng lão, Thầy con dạy như thế. Thầy con còn nói

đó l à lời dạy của

đức Phật n ên bắt con phải học thuộc

lòng câu ấy.

Tôn gỉa A-nan- đa phân vân quá, lại nghĩ: M ình

là vị cao t ăng hầu cận b ên

đức Thế Tôn, Ng ài dạy

điều g ì mình

đều ghi nhớ rất kỹ nhưng chưa hề nghe câu n ày!

Tại sao Thầy kia lại dạy cho đệ tử câu đó ?

Ngài cố suy nghĩ và chợt nhớ ra trong kinh Pháp Cú,

đức P hật dạy như thế này: "Nhược

nhơn thọ bách tuế, bất kiến sanh diệt pháp, bất như sanh nhất nhật,

đắc kiến sanh diệt pháp" . Nghĩa

là: "Nếu người sống tr ăm tuổi m à không

thấy pháp vô thường sanh diệt [*]. Chẳng bằng sống chỉ một ngày mà thấy

đ ược pháp sanh diệt vô thường".

[*] N ăm uẩn sanh diệt tức l à các pháp do nhân duyên hòa hợp. không thường trú.

Nghiên cứu giáo lý của đức Phật, chúng ta

đều biết rằng Luật biến chuyển vô thường của vũ trụ l à một chân lý,

là một sự thật. Đạo Phật gọi đó l à

Chân như, là bản thể của sự vật. Nếu ai không hiểu

đúng sự vô th ường của vạn vật thì họ

sẽ chấp trước cái tướng, rồi sinh ra đắm đuối

say m ê cái ngã nên mới sinh triền phược gây khổ

đau. Ngược lại, nếu hiểu được luật vô thường

của sự vật th ì trí mới sáng, tâm mới trong, khi ấy mới mong trừ

được nhũng đ iều vô minh

để sống cuộc đời tự tại.

Lời đức Phật dạy có ý nghĩa sâu xa như

thế, nhưng vị sư g ià đ ã dạy cho

đệ tử như vậy. Tôn giả A-nan- đa

nhân nghe chú tiểu đọc đ ã hiểu rằng: Sự hiểu lầm nguy hại

đ ã tồn tại qua bao nhiêu n ăm

tháng như thế n ày thật đáng tiếc.

Đức Phật dạy:

"Yoca vassatam jive

Apassam udayavyayam

Ekaham jivitam seyya

Passato udayavyayam"

Nghĩa là:

"Ai sống một tr ăm năm

Không thấy pháp sanh diệt,

Tốt hơn sống một ngày

Thấy được pháp sanh diệt" -(PC 113)

Tôn giả A-nan- đa đ ã sửa lại và biểu

chú tiểu học thuộc lòng câu Pháp Cú này đúng

như lời đức Phật dạy: "Nhược nhơn thọ bạch tuế, bất kiến sanh

diệt pháp, bất như sanh nhất nhật, đắc kiến

sanh diệt pháp " [*]. Chú tiểu đ ã

học theo lời Tôn giả A-nan- đa chỉ.

[*] Pháp cú câu 113 do ngài Liễu Tham dịch từ Pàli ra Hán v ăn. H òa thượng Thiện Siêu chuyển dịch từ Hán v ăn sang Việt văn.

Đến khi về tinh xá, vị Bổn sư nghe chú tiểu đọc câu kinh m à Tôn giả A-nan- đa đ ã sửa lại cho, vị Bổn sư của chú nghe lạ tai quá bèn hỏi chú tiểu:

- Này con, ai chỉ cho con đọc như thế? Ta đ ã chỉ cho con đọc như thế n ày tại sao con đọc như thế kia?

Chú tiểu trả lời:

- Thưa Thầy, đó l à Trưởng lão A-nan- đa dạy con đọc như vậy.

Vị Bổn sư của chú tiểu thốt lên rằng:

- Ôi chao, Trưởng lão A-nan- đa bây giờ gi à quá và lú lẫn rồi, chớ biết chi nữa mà con nghe ổng, khổ chưa!

Chúng ta biết rằng Tôn giả A-nan- đa có

tiếng l à đa văn đệ nhất. Bao nhi êu

lời dạy của đức Thế Tôn, Tôn giả đều ghi nhớ

hế t. Tôn giả đ ược ví như là

biển cả chứa đựng tất cả lời dạy của đức Thế

Tôn, thế m à bây giờ vị sư già đó cho

rằng: Tôn giả gi à rồi lú lẫn! Than ôi, thật là

đại hoạ cho Phật pháp! Cách

đức Phật nhập diệt không bao lâu năm tháng m à

vị sư già kia đ ã diễn

đạt sai ý của Phật th ì chắc trên thế

gian này cho đến nay đ ã có không biết

bao nhiêu người hiểu sai lời dạy của đức Thế

Tôn. Tôi đoán chắc l à nhiều lắm.

Giáo lý của đức Phật trong 49 năm thuyết

pháp truyền lại cho chúng sinh thật vô cùng thậm thâm vi diệu. Ngày

nay các nhà khoa học và xã hội học khi nghiên cứu kinh Phật chừng nào họ

càng thán phục chừng ấy, thế mà thật đáng

tiếc, trong h àng ngũ chúng ta đ ã

có người không hiểu đúng lời Phật dạy! Khi đ ã

không hiểu đúng như sự vật l à vô

thường, vô ngã thì chính lòng họ đ ã

hướng dẫn đời sống họ trở n ên mê mờ

tối t ăm, không những không đem lại lợi ích

cho m ình mà còn không đem đến lợi ích

cho bao nhi êu chúng sinh khác.

*

Tóm lại, nếu chúng ta hiểu đúng giáo lý

của đức Phật th ì sẽ đem đến lợi ích,

không hiểu đúng giáo lý của đức Phật th ì sẽ không lợi ích mà lại

còn làm tổn thương hoài bão lớn lao của chư Phật, rằng chư Phật ra

đời l à vì lợi ích cho chúng sinh. Vì

vậy những ai, dù xuất gia hay tại gia, đ ã

là đệ tử của Phật th ì phải cố gắng học

và hiểu cho đúng giáo lý của đức Phật hầu lấy

đó l àm một phương thuốc hay, hầu đối

trị căn bịnh tham, sân, si, ng ã mạn và vô minh tối t ăm ,

để cuộc đời m ình

được thăng hoa, như hoa sen vượt l ên

khỏi bùn, toả hương thơm cho đời

Đức Phật dạy: "Giáo lý của Ta ví như chiếc bè qua sông, khi

qua thì không được vác b è

đi theo" . Qua sông ở

đây l à chỉ cho giải thoát và giác ngộ.

Giải thoát cho bản thân mình và giác ngộ cho mọi loài.

Đừng theo vết sai của vị sư già khiến cho hàng hậu học hiểu sai

lời Phật dạy, nên chư Tổ đ ã bằng

đủ mọi cách dạy dỗ kinh luật luận cho

lớp lớp T ăng Ni v à Phật tử từ

đời n ày qua

đời khác để khỏi bị thất truyền. Chính v ì

thế, mà đạo Phật khi truyền v ào Việt

Nam vào thế kỷ thứ I, bắt đầu từ đó, đời sống

của các nh à sư đ ã hòa nhập với

toàn dân nên có nhà viết sử đ ã nói:

"Những lúc bị Bắc thuộc đô hộ , có khi

chủ quyền quốc gia bị lung lay, nhưng các nhà sư biết

đo àn kết toàn dân lại nơi ngôi chùa.

Nhờ sự đo àn kết ấy mà sau này dân tộc

ta đ ã

đánh tan giặc phương Bắc v à giành lại

độc lập cho đất nước. Đó cũng nhờ một phần các vị Thiền sư yêu nước

đ ã đem sự

giác ngộ của mình góp sức xây dựng đấ t

nước để bảo vệ độc lập tự do".

Chúng ta cũng biết rằng người có công lập ra triều

đại nh à Lý là Lý Công Uẩn - mà Lý Công

Uẩn lại đ ược

đ ào tạo trong chốn Thiền môn. Cho nên,

triều đại Lý Công Uẩn

được Giáo sư Ho àng Xuân Hãn nói là một

triều đại thịnh trị nhất , kéo dài hơn

200 n ăm. Sau khi đánh đuổi được Bắc thuộc th ì

triều đại đó l à triều

đại độc lập dài nhất trong lịch sử

Việt Nam, mặc dầu có khoảng chúng ta bị đô hộ

nhưng sự độc lập của các triều đại Lý, Trần, L ê là một sự

độc lập vững v àng. Sau này, mặc dầu

dân tộc ta có lúc bị thực dân đô hộ nhưng

chúng ta vẫn giữ đ ược độc lập to àn

vẹn cho đến ng ày hôm nay,

để sánh vai c ùng n ăm

châu thế giới. Tr ước đây, người ngo ài

biết dân tộc ta là nước Đông Dương chứ không

biết t ên Việt Nam, thì ngày nay họ đ ã

biết dân tộc ta là Việt Nam, trong đó có công

lao của các vị Thiền sư v à cư sĩ theo

đạo Phật.

Vì vậy, để tiếp tục sự nghiệp của các vị

thiền sư xưa của chúng ta, các ng ài vừa truyền

đạo đồng thời c ùng chung với dân tộc

lo xây dựng đất nước, cho n ên

Đạo pháp v à Dân tộc gắn liền nhau là

vậy. Lịch sử đ ã chứng minh rằng hễ

Phật giáo thịnh thì dân tộc thịnh, Phật giáo suy thì dân tộc suy, nó luôn

luôn đi song song với nhau.

Để kết luận, tôi xin kể câu chuyện Thiền như sau:

Các Tổ ngày xưa dạy rằng: Học đạo như

người t ìm trâu. Trâu ví như tâm mình. Trâu ấy

đem l à chỉ cho phiền não. Người học

đạo l à người tìm lại cho tâm mình,

thấy lại tâm mình để khỏi bị tha hóa.

Nếu không nhìn lại mình tất nhiên sẽ bị tha hóa. Tha hóa vì danh lợi và

cảnh sắc bên ngoài. Hình ảnh trâu trắng là biểu thị tâm trong sáng, thanh

tịnh. Còn trâu đen l à tâm còn vẩn

đục, c òn vị tha hóa. Nếu bị tha hóa

chừng nào thì tâm bất an chừng đó. Đức Phật

dạy nguy ên nhân của khổ chính là bất an. Muốn có hạnh phúc thì

trước hết phải an tâm. Ai không an tâm thì người

đó không có hạnh phúc .

Đ ó là sự khác nhau giữa ngoại

đạo và giáo lý của

đức Phật.

Có một lần ngoại đạo Dona thấy đức Phật ngồi một m ình, bèn đến hỏi:

- Sa-môn Cồ- đ àm có gì sầu muộn không mà ngồi một mình như thế?

- Ta mất gì mà Ta sầu muộn? Đ ức Phật trả lời.

- Ngài không sầu muộn thì chắc Ngài đang hoan hỷ?

- Ta được g ì mà Ta hoan hỷ? Ngài trả lời.

Ngoại đạo Dona rất ngạc nhi ên. Ở

đời không hoan hỷ th ì sầu muộn, không

sầu muộn thì hoan hỷ. Ông ta phân vân quá. Ngài liền nói tiếp: "Sầu muộn

chỉ đến đối với người có tâm hoan hỷ, hoan hỷ

chỉ đến với người có tâm sầu muộn. Ta đ ã vượt ra khỏi sầu muộn và

hoan hỷ, nên Ta không còn vướng bận gì đến

sầu muộn hay hoan hỷ . Do đó, Ta

là Phật, Thế Tôn". Tâm Phật chính là an tâm tự tại vô ngại vậy. Người học

Phật phải biết như thế.

-ooOoo-

Đầu trang | Mục lục |

01 |

02 |

03 |

04 |

05 |

06 |

07 |

08 |

09 | 10 |

11 |

12 |

13 |

14 |

15 |

16 |

17 |

18 |

19 |

20 |

21 |

22 |

23 |

24.a |

24.b

Chân thành cám ơn Tỳ kheo Minh Tịnh đã giúp bố trí đánh máy vi tính (Bình Anson, 07-2003).

[ Trở về trang Thư Mục ]

last updated: 05-07-2003

← Văn bản trướcThuc Bien - HT Thien Sieu - 06Văn bản tiếp →Thuc Bien - HT Thien Sieu - 11
☰ Mục lục Thức Biện (Thích Thiện Siêu)