Thuc Bien - HT Thien Sieu - 10
Trang gốc
Trang web BuddhaSasana
Times (Unicode) font
Thức Biến
Hòa thượng Thích Thiện Siêu
Nxb TP. HCM, 2003
[10]
Y KINH GIẢI NGHĨA, TAM THẾ PHẬT OAN
K hi đức Thế Tôn sắp nhập Niết-b àn,
hàng đệ tử Thanh văn rất lo lắng, rằn g
sau khi đức Phật nhập diệt rồi th ì sẽ
không có bậc đạo sư để nương tựa. Đức Thế Tôn
biế t và Ngài đ ã an ủi họ:
"Này các Tỷ-kheo, thế gian vô thường, có sanh phải diệt, các ngươi hãy
tinh tấn để giải thoát m ình. Pháp và
Luật [*] Như lai đ ã dạy cho các ngươi
lâu nay, chính đó l à
đức Thầy cao cả của các ngươi, nếu Ta có ở
đời lâu hơn nữa cũng không khác."
[*] Pháp là những lời dạy về giáo lý, về chân lý của sự vật như Vô
thường, Vô ngã, Tứ đế, Thập nhị nhân duy ên,
lục c ăn lục trần, thập bát giới ...
Pháp sau này được kiết tập th ành
Kinh tạng. Luật là những điều răn cấm,
những điều giới, sau n ày kiết tập thành Luật tạng. Pháp và Luật
như vậy đ ã trở thành một nền giáo lý
mà đức Phật
đ ã truyền lại cho
đến nay.
Mặc dầu đức Phật đ ã c ăn
dặn như thế, nhưng khi Ng ài nhập diệt chưa bao lâu thì
đ ã có nhiều người không hiểu, thậm chí
còn hiểu sai lầm về Pháp mà Ngài đ ã
truyền dạy, ngay cả một vị sư già thời ấy cũng nằm trong số
đó.
Một sáng kia, Tôn giả A-nan- đa đắp y cầm b ình
bát đi khất thực, khi đi ngang qua một tịnh
xá th ì gặp chú tiểu đang ngâm nga câu
kệ: "Nhơn sanh bách tuế, bất kiến thủy lão hạc, bất như sanh
nhất nhật, đắc kiến thủy" , nghĩa
là: "Người sống tr ăm năm, không thấy con hạc
gi à, chẳng bằng sống một ngày, mà thấy
được con hạc gi à". Tôn giả A-nan- đa
lấy l àm thắc mắc, liền quay lại hỏi chú tiểu:
- Này Sa-di, ai dạy chú câu đó?
- Thưa trưởng lão, Thầy con dạy như thế. Thầy con còn nói
đó l à lời dạy của
đức Phật n ên bắt con phải học thuộc
lòng câu ấy.
Tôn gỉa A-nan- đa phân vân quá, lại nghĩ: M ình
là vị cao t ăng hầu cận b ên
đức Thế Tôn, Ng ài dạy
điều g ì mình
đều ghi nhớ rất kỹ nhưng chưa hề nghe câu n ày!
Tại sao Thầy kia lại dạy cho đệ tử câu đó ?
Ngài cố suy nghĩ và chợt nhớ ra trong kinh Pháp Cú,
đức P hật dạy như thế này: "Nhược
nhơn thọ bách tuế, bất kiến sanh diệt pháp, bất như sanh nhất nhật,
đắc kiến sanh diệt pháp" . Nghĩa
là: "Nếu người sống tr ăm tuổi m à không
thấy pháp vô thường sanh diệt [*]. Chẳng bằng sống chỉ một ngày mà thấy
đ ược pháp sanh diệt vô thường".
[*] N ăm uẩn sanh diệt tức l à các pháp do nhân duyên hòa hợp. không thường trú.
Nghiên cứu giáo lý của đức Phật, chúng ta
đều biết rằng Luật biến chuyển vô thường của vũ trụ l à một chân lý,
là một sự thật. Đạo Phật gọi đó l à
Chân như, là bản thể của sự vật. Nếu ai không hiểu
đúng sự vô th ường của vạn vật thì họ
sẽ chấp trước cái tướng, rồi sinh ra đắm đuối
say m ê cái ngã nên mới sinh triền phược gây khổ
đau. Ngược lại, nếu hiểu được luật vô thường
của sự vật th ì trí mới sáng, tâm mới trong, khi ấy mới mong trừ
được nhũng đ iều vô minh
để sống cuộc đời tự tại.
Lời đức Phật dạy có ý nghĩa sâu xa như
thế, nhưng vị sư g ià đ ã dạy cho
đệ tử như vậy. Tôn giả A-nan- đa
nhân nghe chú tiểu đọc đ ã hiểu rằng: Sự hiểu lầm nguy hại
đ ã tồn tại qua bao nhiêu n ăm
tháng như thế n ày thật đáng tiếc.
Đức Phật dạy:
"Yoca vassatam jive
Apassam udayavyayam
Ekaham jivitam seyya
Passato udayavyayam"
Nghĩa là:
"Ai sống một tr ăm năm
Không thấy pháp sanh diệt,
Tốt hơn sống một ngày
Thấy được pháp sanh diệt" -(PC 113)
Tôn giả A-nan- đa đ ã sửa lại và biểu
chú tiểu học thuộc lòng câu Pháp Cú này đúng
như lời đức Phật dạy: "Nhược nhơn thọ bạch tuế, bất kiến sanh
diệt pháp, bất như sanh nhất nhật, đắc kiến
sanh diệt pháp " [*]. Chú tiểu đ ã
học theo lời Tôn giả A-nan- đa chỉ.
[*] Pháp cú câu 113 do ngài Liễu Tham dịch từ Pàli ra Hán v ăn. H òa thượng Thiện Siêu chuyển dịch từ Hán v ăn sang Việt văn.
Đến khi về tinh xá, vị Bổn sư nghe chú tiểu đọc câu kinh m à Tôn giả A-nan- đa đ ã sửa lại cho, vị Bổn sư của chú nghe lạ tai quá bèn hỏi chú tiểu:
- Này con, ai chỉ cho con đọc như thế? Ta đ ã chỉ cho con đọc như thế n ày tại sao con đọc như thế kia?
Chú tiểu trả lời:
- Thưa Thầy, đó l à Trưởng lão A-nan- đa dạy con đọc như vậy.
Vị Bổn sư của chú tiểu thốt lên rằng:
- Ôi chao, Trưởng lão A-nan- đa bây giờ gi à quá và lú lẫn rồi, chớ biết chi nữa mà con nghe ổng, khổ chưa!
Chúng ta biết rằng Tôn giả A-nan- đa có
tiếng l à đa văn đệ nhất. Bao nhi êu
lời dạy của đức Thế Tôn, Tôn giả đều ghi nhớ
hế t. Tôn giả đ ược ví như là
biển cả chứa đựng tất cả lời dạy của đức Thế
Tôn, thế m à bây giờ vị sư già đó cho
rằng: Tôn giả gi à rồi lú lẫn! Than ôi, thật là
đại hoạ cho Phật pháp! Cách
đức Phật nhập diệt không bao lâu năm tháng m à
vị sư già kia đ ã diễn
đạt sai ý của Phật th ì chắc trên thế
gian này cho đến nay đ ã có không biết
bao nhiêu người hiểu sai lời dạy của đức Thế
Tôn. Tôi đoán chắc l à nhiều lắm.
Giáo lý của đức Phật trong 49 năm thuyết
pháp truyền lại cho chúng sinh thật vô cùng thậm thâm vi diệu. Ngày
nay các nhà khoa học và xã hội học khi nghiên cứu kinh Phật chừng nào họ
càng thán phục chừng ấy, thế mà thật đáng
tiếc, trong h àng ngũ chúng ta đ ã
có người không hiểu đúng lời Phật dạy! Khi đ ã
không hiểu đúng như sự vật l à vô
thường, vô ngã thì chính lòng họ đ ã
hướng dẫn đời sống họ trở n ên mê mờ
tối t ăm, không những không đem lại lợi ích
cho m ình mà còn không đem đến lợi ích
cho bao nhi êu chúng sinh khác.
*
Tóm lại, nếu chúng ta hiểu đúng giáo lý
của đức Phật th ì sẽ đem đến lợi ích,
không hiểu đúng giáo lý của đức Phật th ì sẽ không lợi ích mà lại
còn làm tổn thương hoài bão lớn lao của chư Phật, rằng chư Phật ra
đời l à vì lợi ích cho chúng sinh. Vì
vậy những ai, dù xuất gia hay tại gia, đ ã
là đệ tử của Phật th ì phải cố gắng học
và hiểu cho đúng giáo lý của đức Phật hầu lấy
đó l àm một phương thuốc hay, hầu đối
trị căn bịnh tham, sân, si, ng ã mạn và vô minh tối t ăm ,
để cuộc đời m ình
được thăng hoa, như hoa sen vượt l ên
khỏi bùn, toả hương thơm cho đời
Đức Phật dạy: "Giáo lý của Ta ví như chiếc bè qua sông, khi
qua thì không được vác b è
đi theo" . Qua sông ở
đây l à chỉ cho giải thoát và giác ngộ.
Giải thoát cho bản thân mình và giác ngộ cho mọi loài.
Đừng theo vết sai của vị sư già khiến cho hàng hậu học hiểu sai
lời Phật dạy, nên chư Tổ đ ã bằng
đủ mọi cách dạy dỗ kinh luật luận cho
lớp lớp T ăng Ni v à Phật tử từ
đời n ày qua
đời khác để khỏi bị thất truyền. Chính v ì
thế, mà đạo Phật khi truyền v ào Việt
Nam vào thế kỷ thứ I, bắt đầu từ đó, đời sống
của các nh à sư đ ã hòa nhập với
toàn dân nên có nhà viết sử đ ã nói:
"Những lúc bị Bắc thuộc đô hộ , có khi
chủ quyền quốc gia bị lung lay, nhưng các nhà sư biết
đo àn kết toàn dân lại nơi ngôi chùa.
Nhờ sự đo àn kết ấy mà sau này dân tộc
ta đ ã
đánh tan giặc phương Bắc v à giành lại
độc lập cho đất nước. Đó cũng nhờ một phần các vị Thiền sư yêu nước
đ ã đem sự
giác ngộ của mình góp sức xây dựng đấ t
nước để bảo vệ độc lập tự do".
Chúng ta cũng biết rằng người có công lập ra triều
đại nh à Lý là Lý Công Uẩn - mà Lý Công
Uẩn lại đ ược
đ ào tạo trong chốn Thiền môn. Cho nên,
triều đại Lý Công Uẩn
được Giáo sư Ho àng Xuân Hãn nói là một
triều đại thịnh trị nhất , kéo dài hơn
200 n ăm. Sau khi đánh đuổi được Bắc thuộc th ì
triều đại đó l à triều
đại độc lập dài nhất trong lịch sử
Việt Nam, mặc dầu có khoảng chúng ta bị đô hộ
nhưng sự độc lập của các triều đại Lý, Trần, L ê là một sự
độc lập vững v àng. Sau này, mặc dầu
dân tộc ta có lúc bị thực dân đô hộ nhưng
chúng ta vẫn giữ đ ược độc lập to àn
vẹn cho đến ng ày hôm nay,
để sánh vai c ùng n ăm
châu thế giới. Tr ước đây, người ngo ài
biết dân tộc ta là nước Đông Dương chứ không
biết t ên Việt Nam, thì ngày nay họ đ ã
biết dân tộc ta là Việt Nam, trong đó có công
lao của các vị Thiền sư v à cư sĩ theo
đạo Phật.
Vì vậy, để tiếp tục sự nghiệp của các vị
thiền sư xưa của chúng ta, các ng ài vừa truyền
đạo đồng thời c ùng chung với dân tộc
lo xây dựng đất nước, cho n ên
Đạo pháp v à Dân tộc gắn liền nhau là
vậy. Lịch sử đ ã chứng minh rằng hễ
Phật giáo thịnh thì dân tộc thịnh, Phật giáo suy thì dân tộc suy, nó luôn
luôn đi song song với nhau.
Để kết luận, tôi xin kể câu chuyện Thiền như sau:
Các Tổ ngày xưa dạy rằng: Học đạo như
người t ìm trâu. Trâu ví như tâm mình. Trâu ấy
đem l à chỉ cho phiền não. Người học
đạo l à người tìm lại cho tâm mình,
thấy lại tâm mình để khỏi bị tha hóa.
Nếu không nhìn lại mình tất nhiên sẽ bị tha hóa. Tha hóa vì danh lợi và
cảnh sắc bên ngoài. Hình ảnh trâu trắng là biểu thị tâm trong sáng, thanh
tịnh. Còn trâu đen l à tâm còn vẩn
đục, c òn vị tha hóa. Nếu bị tha hóa
chừng nào thì tâm bất an chừng đó. Đức Phật
dạy nguy ên nhân của khổ chính là bất an. Muốn có hạnh phúc thì
trước hết phải an tâm. Ai không an tâm thì người
đó không có hạnh phúc .
Đ ó là sự khác nhau giữa ngoại
đạo và giáo lý của
đức Phật.
Có một lần ngoại đạo Dona thấy đức Phật ngồi một m ình, bèn đến hỏi:
- Sa-môn Cồ- đ àm có gì sầu muộn không mà ngồi một mình như thế?
- Ta mất gì mà Ta sầu muộn? Đ ức Phật trả lời.
- Ngài không sầu muộn thì chắc Ngài đang hoan hỷ?
- Ta được g ì mà Ta hoan hỷ? Ngài trả lời.
Ngoại đạo Dona rất ngạc nhi ên. Ở
đời không hoan hỷ th ì sầu muộn, không
sầu muộn thì hoan hỷ. Ông ta phân vân quá. Ngài liền nói tiếp: "Sầu muộn
chỉ đến đối với người có tâm hoan hỷ, hoan hỷ
chỉ đến với người có tâm sầu muộn. Ta đ ã vượt ra khỏi sầu muộn và
hoan hỷ, nên Ta không còn vướng bận gì đến
sầu muộn hay hoan hỷ . Do đó, Ta
là Phật, Thế Tôn". Tâm Phật chính là an tâm tự tại vô ngại vậy. Người học
Phật phải biết như thế.
-ooOoo-
Đầu trang | Mục lục |
01 |
02 |
03 |
04 |
05 |
06 |
07 |
08 |
09 | 10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24.a |
24.b
Chân thành cám ơn Tỳ kheo Minh Tịnh đã giúp bố trí đánh máy vi tính (Bình Anson, 07-2003).
[ Trở về trang Thư Mục ]
last updated: 05-07-2003