Tuyen tap Thu Thay - Vien Minh - 26
Vietnamese, with Unicode Times font
Tuyển tập Thư
Thầy
Tỳ kheo Viên
Minh
[26]
Ngày ...... tháng ...... năm ......
T.U con,
Thầy trả lời thư con
hơi chậm, mấy lúc này Thầy không được rảnh lắm. Có một
số vấn đề còn tồn tại nơi con mà con cần phải có
thái độ dứt khoát, không phân vân nghi ngờ. Tính con có
hai đặc điểm rõ nét là lý trí và mặc cảm.
1) Về lý trí, nó là
con dao hai lưỡi, vừa có thể đi với tuệ để trở thành
trí tuệ, vừa có thể đi với vô minh để trở thành tà kiến,
vọng thức. Phân vân nghi ngờ là mặt trái của lý trí. Đức
Phật dạy: "Đức tin
nhiều hơn lý trí thì sinh tham, lý trí nhiều hơn đức tin
thành ra nghi".
Con có thói quen phân tích, suy diễn một số vấn đề rộng ra mà theo Thầy chỉ cần thấy vấn đề một cách tổng quát giản dị, hoặc thấy một số yếu tố có liên hệ đến tu tập là đủ. Khi đề cập một vấn đề Đức Phật chỉ nói những khía cạnh cần thiết cho con đường giác ngộ giải thoát mà thôi. Những điều cần phải nói như lá trong nắm tay còn những điều dù biết cũng không cần phải nói thì như lá trong rừng. Có như vậy mới lấy được lõi cây, không lấy vỏ cây.
Kinh Dịch nói: "Dị
giản nhi thiên hạ chi lý đắc hỷ", hoặc Lão Tử dạy:
"Cố tri chỉ kỳ sở bất tri chí hỷ". Dị giản
và dừng cái biết lại chỗ không biết chính là khai mở
con mắt tuệ, không phải con mắt lý trí vọng thức. Thánh
Kinh dạy: "Hãy trở nên như con trẻ", hoặc Đức
Phật khuyên thấy cái thấy như thực đều với
nghĩa dẹp bỏ lý trí vọng thức để trở về cái biết như
thực. Lão Tử nói "khí trí" hoặc "tỏa
kỳ nhuệ, giải kỳ phân" cũng đều với nghĩa ấy.
Krishnamurti thì nói là giải trừ kiến thức, dẹp bỏ
kinh nghiệm đều có mục đích khuyên con người bớt
phân biệt, bớt lý luận, bớt tưởng tượng để cho cái
thấy biết (tri kiến) trở nên sáng suốt trong lành. Nếu
không làm như vậy lý trí sẽ đồng nghĩa với khổ đau.
Để cân bằng lý trí
và đức tin cần phải tu tập chánh niệm. Chánh niệm sở dĩ
được hầu hết các tông phái vận dụng hàng đầu vì nó
là pháp dẫn đầu các thiện pháp. Chánh niệm tức không thất
niệm, còn một tên khác là không phóng dật (Appamàdo) .
Đức Phật dạy: "Một pháp có nhiều tác dụng trong
các thiện pháp là không phóng dật" (Appamàdo
kusalesu dhammesu ayam eko dhammo bahu-kàro).
Giới chính là chánh niệm trên hành động của thân và khẩu, vì vậy giới được gọi là điều học (sikkhàpadam) . Không sát sanh có nghĩa là chánh niệm để giữ thân không hành động sát hại sinh mạng. Không nói dối có nghĩa là chánh niệm để giữ khẩu không nói lời không thật v.v... Những người điên, những người đãng trí không thể giữ giới vì không có chánh niệm.
Những pháp khác như chánh
định cũng nhờ chánh niệm để tập trung sự chú tâm,
chánh tinh tấn cũng nhờ chánh niệm để thấy rõ pháp cần
phải làm, pháp cần phải bỏ, chánh tư duy không có chánh
niệm sẽ trở thành vọng tưởng v.v...
2) Về các mặc cảm,
Thầy thấy dường như con đang bị một mặc c?m nào đó chi
phối sâu xa. Chính những mặc cảm này biến dạng từ tự
ti đến tự tôn, từ tình cảm thành lý trí do đó phát sinh
những đắn đo, phê phán, suy luận, tưởng tượng, thành kiến...
Mặc dù con nói con chịu
được thiệt thòi khi sống theo đạo đức, nhưng cả trong
3 bức thư lời lẽ của con vẫn đầy tính chất bất mãn
đến nỗi Thầy có cảm giác như khi con viết "người
ngay mắc nạn: càng ngay thẳng thật thà bao nhiêu càng gặp
nhiều thiệt thòi, cay đắng bây nhiêu" v.v... con đang bị
bất mãn chi phối một cách vô thức.
Hãy cảnh giác, đừng
để những tư tưởng như thế gặm nhấm tâm hồn con nữa.
Những tư tưởng đến gần như thành kiến do mặc cảm tạo
ra ấy mới thật là nguy hiểm mà nếu không kịp thời chế
ngự hoặc đoạn trừ thì con không sao có thể tiến sâu hơn
vào nội tâm an ổn, trong lành.
Đức Phật dạy trong
Kinh Pháp Cú: "Nó lăng mạ tôi, chiến thắng tôi, cướp
giựt của tôi. Người nào còn ôm ấp những ý tưởng
tương tự thì lòng oán hận chẳng bao giờ nguôi".
Trước đây trên đường học đạo con có thể đã hiểu lầm
rằng tu hành sẽ được hưởng phước báu như mạnh khỏe,
giàu sang, danh vọng, địa vị, thiên sắc, thiên lạc v.v...
Điều đó không hẳn là sai nhưng cũng không hoàn toàn đúng
nếu như người tu hành xem đó là mục đích hay ít ra cũng
là phần thưởng cho sự tinh tấn của mình.
Con muốn an ổn giải
thoát, hay muốn đạt được tịnh lạc thì điều kiện tiên
quyết là phải loại trừ hỷ tham, ái luyến đối với các
phần thưởng ấy. Có thể vì một lý do nào đó một người
tu hành được hưởng những thuận lợi hữu lậu trên, nhưng
tuyệt đối phải cảnh giác đừng để đắm chìm, đừng
để đắm trước, đừng dừng lại ở mục đích ấy, trái
lại thà chịu thiệt thòi còn hơn.
Có thể rằng người
tu hành vì chưa thấy được lợi ích của phước báu vô lậu
nên vẫn còn luyến tiếc những phước báu hữu lậu, vẫn
chưa từ bỏ được sự hấp dẫn, khả hỷ, khả lạc, khả
ý của phước báu hữu lậu, vẫn còn tật đố đối với
những người có phước báu hữu lậu. Nếu con thực sự hiểu
đạo thì đừng tỏ ra bất mãn với những thiệt thòi, đừng
tỏ ra phân vân nghi hoặc khi phải "lựa chọn giữa ngay
thật và gian dối" nữa.
3) Người tu hành đừng
thấy hơn người khác. Thật ra thành quả của sự tu hành
chẳng có công lao gì cả. Chúng ta tự tập nhiễm những
thói hư tật xấu khiến rối loạn thân tâm nay ý thức được
phải tự tu sửa để tự ổn định mình như vậy đâu có
gì đáng hãnh diện mà trái lại đáng hổ thẹn là khác.
Tóm lại mặc cảm tự
ti hay tự tôn đều có nghĩa là thuộc vào giá trị bên
ngoài. Phải quên bên ngoài để tu tập bên trong thì tự
nhiên tất cả mặc cảm, tất cả lý trí vọng thức đều
dần dần lùi bước.
Chúc con đạt được sự an ổn chính mình trên hành trình tự tu, tự giác
Thầy.
Đầu
trang | Lời
đầu | 01 | 02 | 03
| 04 | 05 | 06
| 07 | 08 | 09
| 10 | 11 | 12
| 13 | 14 | 15
| 16 | 17 | 18
| 19 | 20 | 21
| 22 | 23 | 24
| 25 | 26 | 27 | 28
| 29 | 30 | 31
| 32 | 33 | 34
| 35 | 36 | 37
| 38 | 39 | 40
| 41 | 42
Chân thành cám ơn Tỳ kheo Viên Minh đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 06-2002)
[ Trở về trang Thư Mục ]
updated: 04-06-2002