Thuong yeu la Thong cam - Binh Anson
Vietnamese, with Unicode Times font
Thương yêu là thông cảm
Bình Anson
NXB Tôn Giáo
TL. 2005 - PL. 2549
-02-
Tr ăng tr òn tháng Giêng
C ó ba dịp lễ lớn trong truyền thống Phật giáo Nguyên thủy:
Magha Puja là ngày lễ Rằm tháng Giêng, kỷ niệm ngày
Đứ c Phật thuyết kệ Ov āda-pātimokkha
(Giải thoát giáo), là c ă n bản cho các
giới luật sau này; Vesakha Puja là ngày lễ Rằm tháng Tư, tức là
ngày lễ Tam Hợp Đả n Sinh - Thành
Đạ o - Đạ i
Niết Bàn; và Asalha Puja là ngày lễ Rằm tháng Sáu, kỷ niệm ngày
Đứ c Phật giảng kinh Chuyển Pháp Luân,
và sau đó , chư T ă ng
Nam tông bắt đầ u mùa An cư Kiết hạ.
Rằm tháng Giêng còn gọi là ngày Phật Di Chúc, kỷ niệm ngày
Đứ c Phật tuyên bố xác
đị nh nền tảng của giáo pháp và giới
luật đ ã thiết lập vững vàng, và Ngài
sẽ nhập diệt (bát niết bàn) 3 tháng sau ngày
đó .
*
1) Ov ādapātimokkha
Khi Đức Phật ngụ tại khu vườn trúc (Trúc
lâm) trong th ành Vương xá, có 1250 vị tỳ-khưu dù không hẹn trước
đến lễ bái Ng ài vào ngày tr ăng
tr òn tháng Magha theo lịch Ấn Độ,
tương ứng với tháng Gi êng âm lịch. Các vị ấy là những
đệ tử đầu ti ên
đ ã xuất gia với Ngài và
đều đắc quả A-la-hán. Có sách ghi rằng trong
số đó, 1000 vị l à thuộc nhóm Jatila tức nhóm
đạo sĩ tóc bính đ ã xin xuất gia theo
Đức Phật sau khi được nghe Ng ài giảng
bài kinh Lửa Cháy (Tương Ưng 35.28); và 250 vị kia là thuộc nhóm Aggas āvaka
trước kia l à đệ tử của ng ài
Xá-lợi-phất và Mục-kiền-liên.
Trong dịp nầy, Ngài giảng bài kinh Ov āda-pātimokkha
(Giải thoát giáo), tóm tắt c ăn bản của giáo
pháp giải thoát v à đời sống tu tập của
bậc xuất gia như sau:
Chư Phật thường giảng dạy,
Nhẫn, khổ hạnh tối thượng,
Niết-bàn, quả tối thượng,
Xuất gia không phá người,
Sa-môn không hại người.
Không làm mọi điều ác,
Th ành tựu các hạnh lành,
Giữ tâm ý trong sạch,
Chính lời chư Phật dạy.
Không phỉ báng, phá hoại,
Hộ trì giới c ăn bản,
Ăn uống có tiết độ,
S àng tọa chỗ nhàn tịnh,
Chuyên chú t ăng thượng tâm,
Chính lời chư Phật dạy .
Giới bổn c ăn bản n ày
được ghi lại trong kinh Đại Bổn (Trường Bộ
14). Trong kinh Pháp Cú, ba câu kệ tr ên cũng
được t ìm thấy trong Phẩm Phật- đ à,
với câu kệ thứ hai được chuyển th ành
câu kệ đầu (kệ số 183, 184, 185). Theo Chú
Giải kinh Pháp Cú, ba câu kệ n ày được
Đức Phật nhắc lại lúc Ng ài ngụ ở tinh xá Kỳ Viên,
để trả lời câu hỏi của Tôn giả A-nan.
Lúc đó, v ào ngày Bố-tát
đ êm rằm tháng Magha, Tôn giả A-nan
chợt nghĩ: "Đức Thế Tôn đ ã dạy rõ về
cha mẹ của bảy đời chư Phật, đ ã dạy về
thọ mạng, cội cây của chư Phật ngồi thành
đạo, đệ tử, vị thống l ãnh T ăng đo àn
và người ngoại hộ chính thức. Tất cả điều đó
đ ã được đức Thế Tôn nói r õ,
nhưng Ngài không nói về phương cách giáo giới của bảy
đời chư Phật trong ng ày Bố-tát. Không
biết phương cách có giống như hôm nay hay khác?".
Nghĩ thế, Tôn giả đến bạch Phật v à thưa hỏi những điều như tr ên. Đức Phật trả lời:
- Chư Phật tuy khác nhau về thời gian bố-tát, nhưng tương đồng về lời dạy khi giáo giới. Đó l à:
Không làm mọi điều ác,
Th ành tựu các hạnh lành,
Giữ tâm ý trong sạch,
Chính lời chư Phật dạy. (PC 183)
Chư Phật thường giảng dạy,
Nhẫn, khổ hạnh tối thượng,
Niết-bàn, quả tối thượng,
Xuất gia không phá người,
Sa-môn không hại người. (PC 184)
Không phỉ báng, phá hoại,
Hộ trì giới c ăn bản,
Ăn uống có tiết độ,
S àng tọa chỗ nhàn tịnh,
Chuyên chú t ăng thượng tâm,
Chính lời chư Phật dạy. (PC 185)
Lời giáo giới trên chỉ được mỗi vị Phật tuy ên bố lần đầu ti ên khi hội đủ 4 điều kiện (Caturansasan-nip āta) :
- Đúng vào ngày tr ăng tr òn tháng Magha,
- Có các vị tỳ-khưu tự động đến bái kiến Đức Phật, không hẹn trước,
- Các vị đó đều l à Thánh t ăng A-la-hán có lục thông, v à
- Các vị đó đều xuất gia với Đức Phật như l à Thiện Lai Tỳ-Khưu (Ehi-bhikkhu) .
Trong thời kỳ Đức Phật Thích Ca của chúng ta, số các vị tỳ-khưu đó l à 1250 vị.
Vì thế, ngày rằm tháng Giêng mỗi n ăm được
xem như l à ngày lễ kỷ niệm Đại hội Chư
Thánh Tăng. Ng ày nầy được cử h ành
bằng nhiều hình thức nghi lễ khác nhau, như lễ hội
đặt bát đến chư Tăng, lễ thọ giới, lễ quy y,
lễ thuyết pháp, lễ nhiễu Phật, lễ thọ đầu đ à, v.v. nhằm giúp người
Phật tử cư sĩ có cơ hội gieo duyên lành trong chánh pháp. Đặc biệt là lễ
thọ đầu đ à (dhutanga) , trong
đó, các cư sĩ đến ch ùa, thọ bát quan
trai giới, thức trọn đ êm
để tham thiền, nghe pháp, tham vấn, luận đạo.
*
2) Phật Di Chúc
Trong 45 n ăm hoằng pháp, Đức Phật truyền
dạy tất cả những điều cần thiết cho những ai quyết tâm cố gắng theo chân
Ng ài, cả bậc xuất gia lẫn hàng cư sĩ tại gia. Chẳng những các vị
này đ ã nắm vững Giáo Lý mà còn có
đủ khả năng để rộng truyền đến kẻ khác. Như đ ã
ghi lại trong kinh Đại Bát Niết B àn
(kinh số 16, Trường Bộ): "... Các vị đó đ ã
trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt,
có kỷ luật, sẵn s àng, đa văn, duy tr ì
Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo
Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý đ ã
có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác
định, khai minh, phân tách, v à giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi
nào có tà đạo khởi l ên,
đ ã có thể chất vấn và hàng phục một
cách khéo léo, có thể truyền bá Chánh pháp một cách thần diệu". Vào n ăm
tám mươi tuổi, Ng ài quyết định từ bỏ
từ bỏ thọ, h ành, không duy trì mạng sống lâu hơn nữa. Lúc ấy, Ngài
đang ngự tại th ành Vesali.
Vào ngày tr ăng tr òn tháng Magha,
sau khi đi khất thực v à thọ trai, Ngài
đến nghỉ trưa tại đền Capala. Sau đó, Ng ài
cùng Tôn giả A-nan đi đến giảng đường
Kutagara tại rừng Đại Lâm. Ngài bảo Tôn giả A-nan
đi mời tất cả Tỳ-khưu sống ở gần Vesali tụ
họp tại giảng đường n ày.
Đức Thế Tôn nói với các vị Tỳ-khưu:
- "Này các Tỳ-khưu, những pháp do Ta chứng ngộ và giảng dạy, quý vị phải khéo học hỏi, thực chứng, tu tập và truyền rộng để phạm hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, v ì hạnh phúc cho chúng sinh, vì an lạc cho chúng sinh, vì lòng thương tưởng cho đời, v ì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người.
Này các Tỳ-khưu, thế nào là các pháp do Ta chứng ngộ và giảng dạy, quý vị phải khéo học hỏi, thực chứng, tu tập và truyền rộng để phạm hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, v ì hạnh phúc cho chúng sinh, vì an lạc cho chúng sinh, vì lòng thương tưởng cho đời, v ì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người? Chính là Bốn Niệm xứ, Bốn Chánh cần, Bốn Thần túc, N ăm Căn, Năm Lực, Bảy Bồ-đề phần, Tám Thánh đạo phần. N ày các Tỳ-khưu, chính những pháp này do Ta chứng ngộ và giảng dạy, mà quý vị phải khéo học hỏi, thực chứng, tu tập và truyền rộng để phạm hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, v ì hạnh phúc cho chúng sinh, vì lòng thương tưởng cho đời, v ì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người".
Rồi Ngài nói với các Tỳ-khưu:
- "Này các Tỳ-khưu, đây l à lời Ta
nhắn nhủ quý vị. Các hành là vô thường. Hãy tinh tấn lên
để tự giải thoát, v ì không bao lâu Như
Lai sẽ diệt độ. Sau ba tháng bắt đầu từ hôm
nay, Như Lai sẽ diệt độ".
Đó là lời Đức Thế Tôn dạy. Sau khi nói vậy, Ng ài lại nói thêm:
Ta đ ã già, dư mạng chẳng còn bao,
Từ biệt quý vị, Ta đi một m ình.
Tự mình làm sở y cho chính mình,
Hãy tinh tấn, chánh niệm, giữ giới luật,
Nhiếp thúc ý chí, bảo hộ tự tâm.
Ai tinh tấn trong Pháp và Luật này
Sẽ diệt sanh tử, chấm dứt khổ đau.
Dựa vào sự kiện lịch sử đó, ng ày
rằm tháng Magha (tháng Giêng âm lịch) mỗi n ăm
được h àng Phật tử trong truyền thống Nguyên thủy tổ chức
để kỷ niệm ng ày Phật Di Chúc, 3 tháng
trước khi Ngài nhập diệt.
-ooOoo-
Đầu
trang
| 01
| 02
| 03
| 04
| 05
| 06
| 07
| 08
| 09
| 10
| Mục lục
[ Trở về trang Thư Mục ]
last updated: 01-05-2005