📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

But trong ta, Chua trong ta

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 28,878 ký tự · ~26 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

But trong ta, Chua trong ta

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Bụt

trong ta, Chúa trong ta

Thích

Nhất Hạnh

Giới thiệu: Bài nầy do

Chân Văn dịch từ Chương Bốn trong quyển

"Living Buddha, Living Christ", của Thích Nhất

Hạnh, Riverheads Book xuất bản, 1995. Quyển sách

gồm nhiều bài giảng bằng Anh ngữ của Thầy,

được ghi âm, chép lại và nhuận sắc. Đây là một

quyển sách đã bán được rất nhiều trong

loại sách về tôn giáo và tâm linh ở California,

Hoa Kỳ. Theo lối quen dùng trong các sách Việt ngữ

của Thầy, từ "Buddha" được dịch là

"Bụt", một từ trong tiếng Việt cổ

dùng để phiên âm "Buddha" khi đạo Phật

được truyền vào Việt Nam vào đầu kỷ

nguyên Tây lịch. Về sau, từ khi người Việt

dùng kinh sách chữ Hán, từ "Phật" hay

"Phật Đà" (tiếng Hán Việt) được

dùng thay từ "Bụt". Bài dịch nầy đã được

đăng trên tạp chí Thế Kỷ 21, California, Hoa

Kỳ, tháng 11-1995.

oOo

Cuộc đời Ngài là Giáo Lý

Có một khoa học gọi là

Phật học, đó là học về cuộc đời của

Bụt. Bụt là một nhân vật có thật trong lịch sử.

Bụt sinh ra ở thành Kapilavatsu (Ca Tì La Vệ), gần

biên giới Ấn Độ và Nepal. Ngài thành hôn, có

một con, xuất gia, giác ngộ, và chia sẻ giáo pháp

của Ngài cho đến năm tám mươi tuổi Ngài tịch.

Nhưng cũng có một vị Bụt ở trong mỗi người

chúng ta, không tùy thuộc vào thời gian và không

gian. Đó là Đức Bụt Sống, vị Bụt của sự thật sau

cùng, vượt trên các ý nghĩ và khái niệm,

và lúc nào chúng ta cũng gặp được. Vị Bụt Sống

đó không sinh ra ở Kapilavatsu và cũng không tạ

thế ở Kushinagar.

Ki Tô Học là môn học

về cuộc đời Chúa Ki Tô. Khi nói Chúa Ki Tô,

chúng ta cũng cần biết đang nói về Chúa

Giêsu trong lịch sử hay Đức Ki Tô Hằng Sống. Chúa Ki

Tô trong lịch sử sinh tại Bê Lem, con của một người

thợ mộc. Ngài rời quê hương xa, trở thành một đạo

sư, và bị đóng đinh trên thập tự vào năm ba mươi

ba tuổi. Đức Ki Tô Hằng Sống là Con của Thượng

Đế, đã phục sinh, và nay vẫn còn tiếp tục

sống. Trong Ki Tô Giáo, bạn phải tin vào sự Phục

Sinh, nếu không thì bạn không phải tín đồ. Tôi

e rằng điều kiện nầy làm nhiều người e

ngại, không chịu nhìn sâu vào cuộc đời Chúa Giêsu.

Thật đáng tiếc, vì chúng ta có thể học

hỏi cả nơi Chúa Giêsu trong lịch sử lẫn Chúa Giêsu

như một cánh cửa tuyệt đối.

Khi chúng ta theo dõi và

tiếp xúc một cách sâu sắc với cuộc đời và

giáo lý của Chúa Giêsu, chúng ta có thể thâm

nhập vào sự thật của Thượng Đế. Tình yêu, sự

hiểu biết, lòng can đảm, sự bao dung, là

những biểu hiện của cuộc đời Chúa Giêsu.

Thượng Đế xuất hiện với chúng ta qua Giêsu

Ki Tô. Với Thánh Linh và Nước Chúa ở trong Ngài,

Giêsu đã tiếp xúc với mọi người sống cùng

thời của Ngài. Ngài đã nói chuyện với những cô

gái điếm, những người thâu thuế, Ngài có

can đảm làm bất cứ việc gì cần thiết

để chữa các căn bệnh của thời đại Ngài.

Như là đứa con của mẹ Maria và thánh Giuse, Giêsu

là Con của Người, Người Nam và Người Nữ. Như một

người sống với Thánh Linh, Ngài là Con của Thượng

Đế. Nói rằng Chúa Giêsu vừa là Con của Người,

vừa là Con của Thượng Đế, các Phật tử có

thể chấp nhận không khó gì. Chúng ta có thể

thấy Đức Chúa Cha và Đức Chúa Con là một, bất

nhị, vì nếu không có Đức Chúa Cha ở trong Ngài

thì không có Đức Chúa Con. Tuy nhiên, trong Ki Tô

Giáo, Giêsu thường được gọi là Con Một của

Thượng Đế. Tôi thấy chúng ta phải quán

chiếu mọi hành động và mọi lời dạy của

Chúa Giêsu trong cuộc đời Ngài, như một mẫu mực

để chúng ta tu tập. Giêsu sống đúng như lời

dạy của Ngài, cho nên suy gẫm cuộc đời Chúa Giêsu

là điều tối cần thiết để hiểu giáo

lý của Ngài. Tôi nghĩ cuộc đời Chúa Giêsu là

bài học căn bản nhất của Ngài, quan trọng

hơn cả sự phục sinh và tính vĩnh cữu.

Sống tỉnh thức là Bụt

Bụt là người giác ngộ, nghĩa

là không còn bị ràng buộc vào thế tục. Nhưng

khi nhiều người nói rằng họ tin Bụt, họ

đang nói về niềm tin vào vị Bụt thần thông,

huyền diệu, không phải niềm tin vào giáo

lý hay cuộc đời của vị Bụt lịch sử. Họ tin

vào sự mầu nhiệm của Bụt, và thấy như vậy là

đủ. Nhưng các thí dụ trong cuộc đời thật của Bụt

và Chúa Giêsu quan trọng hơn, vì khi các Ngài

sống như những con người thật, chúng ta có thể

bắt chước, sống theo mẫu đời sống của các Ngài.

Khi chúng ta đọc, "Cửa

trời mở rộng và Thánh Linh giáng xuống Ngài như một

con chim bồ câu," chúng ta có thể thấy hình

ảnh Chúa Giêsu đã giác ngộ. Ngài đã tiếp xúc

được với sự thật của đời sống, nguồn suối của

tỉnh thức, của minh triết và trí tuệ ở trong

Ngài. Đó là điều phân biệt Ngài với người

phàm tục. Khi Ngài sinh ra trong một gia đình người

thợ mộc, Ngài là Con của Người. Khi Ngài mở rộng

trái tim, cánh cửa thiên đường đã mở ra cho Ngài.

Thánh Linh đã ngự xuống Ngài như một con chim bồ

câ, và Ngài biểu hiện như là Con của Thượng

Đế - rất thiêng liêng, sâu sắc, và vĩ đại.

Nhưng Thánh Linh không phải

chỉ ngự xuống Giêsu không thôi, mà cho tất cả chúng

ta. Trong nhãn quan Phật Giáo, ai không phải là con

của Thượng Đế? Ngồi dưới gốc cây bồ đề,

những hạt giống thiêng liêng và huyền diệu ở

trong Bụt bừng nở. Ngài là một người, nhưng đồng

thời Ngài cũng thị hiện tâm linh nhân loại

đến mức cao nhất. Khi chúng ta tiếp xúc

được với tâm linh tối thượng trong chúng ta, chúng

ta là Bụt. Chúng ta mang ơn Thánh Linh, và chúng ta

trở nên rất bao dung, rất cởi mở, sâu xa, và thông

cảm.

Những cánh cửa mở ra cho các thế hệ sau

Kinh Thánh Mathiơ tả Nước

Chúa giống như một hạt cải nhỏ xíu. Điều đó

có nghĩa là hạt giống của Nước Chúa ở sẵn trong

chúng ta. Nếu chúng ta biết vun trồng hạt

giống đó trong mảnh đất mầu của cuộc sống hằng

ngày, nó sẽ lớn lên và thành một cây cao cho chim

chóc đến trú ẩn. Chúng ta không cần phải

chết đi mới tới được cửa thiên đàng. Thật ra

chúng ta cần phải sống đích thực. Việc tu tập

là tiếp xúc sâu xa với sự sống để Nước

Chúa trở thành sự thật. Đây không phải là

chuyện sùng tín. Đây là chuyện thực tập. Có

thể vào Nước Chúa bây giờ và ở đây. Nhiều

đoạn trong Phúc Âm cũng có cách nhìn nầy. Chúng ta

đọc Kinh Lạy Cha, rằng chúng ta không đi tới

Nước Chúa, nhưng Nước Chúa sẽ đến với

chúng ta: "Nước Ngài sẽ tới ..." Giêsu nói,

"Ta là cánh cửa vào." Ngài tự mô tả là

cánh cửa của Nước Chúa. Vì Đức Chúa Con được

tạo nên bằng Đức Thánh Linh, Ngài là cánh cửa

để chúng ta vào Nước Chúa.

Bụt cũng được mô tả như là

một cánh cửa, là vị đạo sư chỉ đường cho ta sống

trong đời. Phật tử tu học con đường đó một

cách sâu xa để giúp ta sống trong chánh niệm,

từ bi, và an lạc. Kinh sách nói có 84 ngàn pháp môn,

cánh cửa của sự tu học. Nếu bạn may mắn tìm

thấy một cánh cửa, và cho rằng cánh cửa của bạn là

cánh cửa duy nhất, thì đó không phải là tinh thần

đạo Bụt. Thật ra, chúng ta phải mở ra thêm nhiều

cánh cửa mới cho các thế hệ tương lai. Chúng

ta đừng sợ có quá nhiều cánh cửa - đúng ra, ta

nên lo ngại không có thêm những cánh cửa mới. Thật

tội nghiệp cho con cháu chúng ta, và con cháu của

họ, nếu chúng ta hài lòng với 84 ngàn cánh

cửa hiện có. Mỗi người chúng ta, với sự tu

tập và tâm từ bi, có thể mở ra những Cánh Cửa

Pháp mới.

Xã hội đang biến đổi, con

người thay đổi, đời sống chính trị và kinh tế

ngày nay không còn giống như thời Bụt và Chúa nữa.

Bụt trông cậy nơi chúng ta để Giáo Pháp

tiếp tục phát triển như một thực thể

sống động - không phải một giáo pháp cứng

đọng, mà là một Pháp Thân (Dharmakaya) ,

một thực thể giáo lý thiêng liêng.

Bà mẹ sinh ra các vị Bụt

Bụt dạy Pháp thân của Ngài

quan trọng hơn nhục thân. Ngài muốn dạy chúng ta

phải thực hành Giáo Pháp để đạt tới Niết

Bàn ở đây và bây giờ. Giáo Pháp sinh động không

phải là những thư viện chứa kinh điển hay

các băng thâu những bài giảng hay. Pháp sinh động

là sống tỉnh thức trong chánh niệm, biểu

hiện trong cuộc sống hằng ngày của Bụt cũng như

của quý vị. Khi tôi nhìn thấy quý vị bước

đi với chánh niệm, tôi tiếp xúc được với

sự an lạc, với sự hiện diện của quý vị

một cách sâu xa. Khi quý vị săn sóc các anh chị

em của mình, tôi nhìn thấy Giáo Pháp sống động

trong quý vị. Nếu có chánh niệm, quý

vị có thể tiếp xúc với Pháp thân của Bụt.

Bụt mô tả những hạt giống

của tỉnh thức trong mỗi chúng ta là "Như Lai

Mẫu" (tathagatagarbha). Chúng ta đều là

"mẹ của Như Lai" vì trong lòng chúng ta

đều mang sẵn hạt giống của tỉnh thức. Nếu

chúng ta đều săn sóc vị Bụt sơ sinh trong mình

bằng sự thực tập tỉnh thức mỗi ngày, một ngày

nào đó Đấng Giác Ngộ sẽ đến với chúng ta.

Các Phật tử nhìn Bụt như một vị thầy và một

người anh, không phải là một thần linh. Chúng ta

đều là Pháp huynh Pháp đệ của Bụt. Chúng ta

cũng nói Trí Tuệ Bát Nhã (Prajnaparamita) là mẹ

của tất cả các vị Bụt. Trong lịch sử, các giáo

phái Tin Lành giảm bớt hình ảnh Mẹ trong Thượng

Đế và đề cao vai trò Cha của Ngài, nhưng

trong Giáo hội Công Giáo có sự sùng kính Maria, Đức

Mẹ Chúa Trời.

Thật ra Mẹ và Cha là hai

phương diện của cùng một thực thể. Hình ảnh

người cha hiện rõ hơn trong Trí Tuệ và

Hiểu Biết, người Mẹ trong Tình Thương và Từ

Bi. Trong đạo Bụt, hiểu biết (prajna) là căn

bản của thương yêu (maitri). Nếu không có

hiểu biết thì không có tình thương đích

thực, và không có tình thương thì không có

hiểu biết đích thực.

Người con gái của Thượng Đế

Người ta gọi Bụt bằng

mười danh hiệu, mỗi danh hiệu biểu lộ

một phẩm chất. Danh hiệu thứ nhất, Như Lai (Tagatatha),

tức là "vị đến với chúng ta trên đường

chánh", "vị đến từ sự thật mầu

nhiệm của sự sống và sẽ trở về sự thật mầu

nhiệm đó", hay "vị đến từ cõi như

vậy, ở trong cõi như vậy, và quay về cõi như

vậy". Như là danh từ Phật giáo nói

đến Chân Như, bản chất của sự vật, hay

sự thật tối hậu. Đó là bản thể hay nền

tảng của sự hiện hữu, ví như nước là bản

thể của sự sống. Cũng như Bụt, chúng ta cũng

tới từ Chân Như, ở tại Chân Như, và sẽ quay về

Chân Như. Chúng ta từ cõi Không mà đến và sẽ

trở về cõi Không.

Trong một bài kinh, Phật nói

rằng hình sắc chúng ta thây là do các nhân duyên

tạo thành, khi không đủ nhân duyên thì chúng ta

không thấy. Khi có đủ nhân duyên thì chúng ta nhận

ra một hiện tượng, chúng ta thấy hiện tượng

là có thật. Nhưng khi một trong các nhân duyên vắng

mặt, chúng ta không nhận ra hiện tượng đó nữa.

Ta không thấy nên nói là nó không hiện hữu.

Nhưng điều đó không đúng. Vào mỗi tháng

Tư ở Làng Hồng, chúng ta không nhìn thấy hoa hướng

dương nở, chúng ta có thể nói hoa hướng dương

không hiện hữu. Nhưng các nông dân ở ngôi làng

tại miền Nam nước Pháp này đã gieo hàng ngàn

hạt giống xuống đất. Khi nhìn ngọn đồi trơ

trọi, họ có thể thấy các hoa hướng

dương rồi. Hoa hướng dương đã có mặt ở đó.

Chúng chỉ còn thiếu các nhân duyên của mặt

trời, sức nóng, mưa, và thời gian. Không phải vì ta

không thấy mà hoa hướng dương không hiện hữu.

Cũng theo cách đó, chúng ta

nói Đức Như Lai không từ đâu tới mà cũng không

đi về đâu cả. Ngài tới từ cõi Chân Như và

trở về Chân Như, không phụ thuộc vào thời gian

và không gian. Nếu quý vị đi qua thửa ruộng

bên Làng Hồng vào tháng Tư, và xin cánh đồng cho

quý vị thấy Chân Như, thấy Nước Chúa, các thửa

ruộng bỗng nhiên sẽ phủ đầy hoa hướng dương

vàng chói rực rỡ. Khi Thánh Phan Xi Cô (St Francis)

nhìn quán chiếu sâu xa một cây hạnh nhân vào

giữa mùa đông và bảo cây hãy nói cho ngài nghe

về Thượng Đế, cây bỗng bừng nở đầy

hoa.

Danh hiệu thứ hai của Bụt

là A La Hán , vị xứng đáng được tôn kính.

Danh hiệu thứ ba là Thiện Thệ , vị

hoàn toàn tỉnh thức. Thứ tư là Minh Hạnh Túc ,

vị có trí tuệ và đức hạnh đầy đủ. Thứ năm

là Vô Thượng Sĩ , vị dẫn đường không ai

hơn. Thứ sáu là Thế Gian Giải , người

biết rõ thế giới nầy. Thứ bảy là Điều

Ngự Trượng Phu , người đi trên con đường tự

tại. Thứ tám là Thiên Nhân Sư , thầy của thần

linh và người. Danh hiệu thứ chín của Ngài là Bụt

(Buddha, Phật Đà), bậc giác ngộ. Danh hiệu thứ

mười là Đức Thế Tôn , bậc đầy phúc báu.

Mỗi khi chúng ta quy y, quay

về nương tựa Bụt, chúng ta tìm nương tựa vào

một vị có đủ mười đức tính trên, đó cũng là

hạt nhân có sẵn trong mỗi người. Thái tử Tất

Đạt Đa (Siddharta) không phải là vị Bụt duy nhất.

Mọi vật trong thế giới cây cỏ, muông thú và

khoáng chất đều là các vị Bụt tương lai. Tất

cả chúng ta đều chứa sẵn mười đức tính của

Bụt trong thâm căn của mình. Nếu chúng ta thể

hiện được mười đức tính đó thì sẽ được

tôn kính.

Tôi thấy trong Phép Rửa Tội

là sự công nhận của mỗi người, khi mở lòng ra

đón Thánh Linh, đều có khả năng thể

hiện mười đức tính trên, đó cũng là những

đức tính để trở thành các người con của Chúa.

Trong đạo Bụt, chúng ta không nói đến Tội Tổ

Tông, nhưng nói đến các Chủng Tử Bất Thiện,

là những hạt giống có sẵn trong mỗi người - hạt

giống của tham lam, hận thù, giận dữ, ngu si, cố

chấp, v.v... - và chúng ta nói đến các hạt giống

trên có thể được chuyển hóa khi chúng ta

tiếp xúc với các đức tính của Bụt. Các đức

tính đó cũng có sẵn hạt giống trong chúng ta. Tội

tổ tông cũng có thể được chuyển hóa khi

một người tiếp xúc với Thánh Linh. Giêsu là con

của Thượng Đế và con của Người. Chúng ta cũng

là con của Thượng Đế và của song thân chúng ta.

Nghĩa là chúng ta thuộc về cùng một thực tại

như Giêsu. Điều này có thể coi như là tà

thuyết đối với một số người Ki Tô Giáo. Nhưng

tôi tin những nhà thần học đã nói là không cần

phải nghĩ như vậy. Giêsu không phải chỉ là Chúa

của chúng ta. Ngài còn là Cha, là Thầy, là Anh, và

là Chính chúng ta. Nơi duy nhất chúng ta có thể

tiếp xúc với Giêsu và Nước Chúa là ở trong nột

tâm mình.

Chúng ta tiếp tục ra đời

Khi chúng ta làm lễ Chúa Giáng

Sinh hay lễ Phật Đản, chúng ta mừng sự ra đời của

những hài nhi đặc biệt. Sự giáng sinh của Chúa

và đản sinh của Bụt là các biến cố quan

trọng trong lịch sử loài người. Mấy ngày sau khi

Bụt ra đời, nhiều người ở Kapilavatsu đến

kính thăm, trong đó có một đạo sĩ già tên là

Asita. Sau khi nhìn ngắm Bụt sơ sinh, Asita bật khóc.

Vua cha kinh ngạc hỏi: "Thưa đạo sĩ, tại sao ông

lại khóc? Con tôi sẽ có số phận không may

chăng?" Đạo sĩ trả lời: "Thưa Đức Vua,

không phải vậy. Việc ra đời của Thái tử Tất

Đạt Đa thật là mầu nhiệm. Con trai hoàng thượng

sẽ thành một vị thầy quan trọng của thế

giới. Nhưng tôi bây giờ đã già quá rồi, chắc

không sống được đến ngày đó nữa. Đó là

lý do tại sao tôi khóc."

Trong Kinh Thánh cũng có một

câu chuyện tương tự. Tám ngày sau khi sinh ra,

Chúa Hài Đồng được đưa đến đền thờ

để làm lễ cắt bì. Khi một người tên Simeon

nhìn thấy Chúa, Ông ta thấy là Ngài sẽ thay đổi

cuộc sống nhân loại một cách lớn lao.

"Khi đến ngày làm lễ

thánh tẩy theo luật của Mai Sen (Moses), người ta

bế Ngài đến Giê Ru Sa Lem để trình Ngài

lên Thượng Đế ... và người ta theo luật của

Thượng Đế làm lễ hiến sinh hai bồ câu nhỏ.

Lúc đó có một người ở Giê Ru Sa Lem tên là Simeon.

Người đó là một người công chính và sùng tín,

đi tìm đường cứu rỗi dân Israel, đưa Thánh

Linh ở cùng người đó. Đức Thánh Linh đã báo cho

Simeon biết rằng ông ta sẽ được nhìn thấy

Messiah (Đấng Cứu Thế) trước khi chết. Theo

hướng dẫn của Thánh Linh, Simeon đi tới đền

thờ, và khi cha mẹ Chúa Hài Đồng bế Chúa tới

trao cho ông theo luật thánh, Simeon bế Chúa trong

hai tay, và ca ngợi Thiên Chúa rằng: 'Lạy Chúa, nay

Ngài có thể cho tôi tớ Ngài được yên nghỉ theo

lời Ngài đã phán, vì nay tôi đã thấy được sự

cứu rỗi mà Ngài đã chuẩn bị trước sự chứng

kiến của mọi người, ánh sáng mạc khải cho

dân ngoại và vinh quang cho dân Chúa, dân tộc Israel.'

Cha và mẹ của hài nhi kinh ngạc khi nghe Simeon nói

thế."

Mỗi khi tôi đọc

chuyệm Asita và Simeon, tôi lại ước chi khi

mỗi người chúng ta sinh ra lại có một vị

hiền giả đến thăm viếng. Mỗi trẻ sơ

sinh ra đời đều quan trọng, không kém gì

việc đản sinh của Bụt. Chúng ta cũng là Bụt,

một vị Bụt tương lai, và chúng ta tiếp tục ra

đời trong mỗi giây phút. Chúng ta cũng đều

là Con của Thiên Chúa và là con của cha mẹ ta. Chúng

ta phải chăm sóc mỗi đứa trẻ mới ra đời.

Tiếp xúc với tổ tiên

Tôi không biết tôi là

chính tôi hay tôi cũng là anh ruột tôi. Trước khi

tôi ra đời, một em bé trai khác đã định sinh ra,

nhưng mẹ tôi bị xẩy thai. Nếu người con trai đó

còn sống, chắc tôi đã có một người anh. Hay tôi

đã là anh tôi. Từ nhỏ tôi vẫn nghĩ ngợi về

điều này.

Những bậc cha mẹ sắp có con

nên cẩn trọng vì họ đang mang một hài nhi có

thể trở thành một Đức Bụt hay một Chúa Giêsu.

Họ phải tỉnh táo biết những thứ gì họ

đang ăn, uống, điều họ nghĩ, việc họ

làm. Cách thức họ chăm sóc thân thể và cảm

thọ của họ ảnh hưởng đến sự an lạc của

đứa trẻ trong bụng mẹ. Cha mẹ chúng ta cho chúng ta

được ra đời và hiện giờ vẫn tiếp tục ban

sự sống cho chúng ta. Mỗi khi gặp khó khăn, tôi

đều khấn cha mẹ tôi và lúc nào tôi cũng được

phù hộ.

Các tổ tiên về tâm linh

của chúng ta cũng ban cho chúng ta sự sống và cũng

vẫn còn tiếp tục mãi. Ở nước tôi, chúng

tôi thường nói một vị thầy đích thật có thể

cho môn đệ sự sống. Nếu quý vị có đủ

bản lãnh, quý vị sẽ tạo nên sự sống của những

đứa con tinh thần, và qua sự tu tập và cuộc sống,

quý vị sẽ tiếp tục ban sự sống cho nhiều

người, cả sau khi đã qua đời. Chúng ta có thể

nói các người con từ miệng Bụt ra đời vì Bụt

đã ban cho họ các lời dạy, tức là Pháp. Có

nhiều cách để mang Pháp tới cho cuộc sống

tinh thần của một đứa trẻ sắp ra đời. Cách thông

thường nhất là dùng lời nói. Mỗi ngày tôi vẫn

tu tập để tiếp xúc với các tổ tiên

huyết thống và các tổ tiên tâm linh của tôi.

Mỗi khi tôi thấy mình yếu đuối, tôi lại kêu

gọi họ phù trợ, và bao giờ các ngài cũng

tới giúp.

Khổ và con đường dứt khổ

Ngay từ khi còn nhỏ, Tất Đạt

Đa và Guêsu đều nhận thấy đời nhiều

nỗi khổ. Bụt đã thấy rất sớm nỗi khổ của

mọi loài. Chúa Giêsu cũng phải nhìn thấy như

vậy, vì các Ngài đều tìm đường giúp nhân

loại dứt khổ đau. Chúng ta cũng phải tìm một lối

sống giúp cho đời vơi khổ. Sự thật về khổ lúc

nào cũng có mặt, ở chung quanh và ở trong ta, và

chúng ta phải tìm đường giảm bớt nỗi khổ,

biến khổ đau thành an lạc, hòa bình.

Chư tăng ni tu tập theo

truyền thống của họ, đã tụng kinh, ngồi

thiền, đi thiền hành, thọ trai trong yên

lặng, và tu tập nhiều phương pháp khác để

diệt khổ. Sống cuộc đời của một vị tăng hay ni,

có thể ngồi im lặng quán chiếu về sự khổ

và đường diệt khổ, là một điều quý

báu hiếm có. Quý vị có thể ngồi quán

chiếu sâu xa về thân và tâm của mình, như

gà mẹ đang ấp trứng. Một ngày nào đó, trứng sẽ

nở ra một gà con. Nếu quý vị không tôn

quý những giờ thực tập, thì dù là tăng ni,

quý vị cũng không cống hiến gì được cuộc

đời.

Năm hai mươi chín tuổi Bụt

xuất gia, tuổi tương đối còn trẻ, đến năm ba

mươi lăm Ngài thành đạo. Chúc Giêsu cũng sống

nhiều ngày một mình trong sa mạc. Chúng ta

đều cần những giờ phút suy ngẫm và làm mới lại

mình. Những người không phải tăng ni sẽ thấy khó

kiếm được thì giờ thiền quán hay cầu

nguyện, nhưng đó là một việc quan trọng

phải làm. Trong những khóa tu, chúng ta tập sống

ý thức về mỗi việc mình làm, rồi

tiếp tục áp dụng điều đó trong cuộc sống

hằng ngày. Thực hành như thế, chúng ta có

thể quán chiếu sâu xa về bản chất của

khổ và tìm ra đường thoát khổ. Đó là bài giảng

thứ nhất của Bụt tại Vườn Nai ở Sanarth: "Hảy

quán chiếu sâu xa bản chất của khổ để tìm

nguyên nhân gây ra khổ và con đường diệt

khổ." Người đi tu hay người tại gia đều có

thể thực tập điều đó.

Ta là con đường

Đạo Bụt trong truyền thống

Theravada (Nam Tông) nhấn mạnh vào các bài giảng của

vị Bụt lịch sử, vị Bụt đã sống và đã qua đời.

Sau nầy ý niệm về Bụt sinh động phát

triển trong truyền thống Mahayana (Bắc Tông).

Khi Bụt sắp nhập diệt, nhiều vị đệ tử

buồn rầu vì sắp phải xa Ngài. Ngài đã trấn an

họ rằng: "Nhục thân của ta sẽ không còn

nữa, nhưng Pháp thân của ta vẫn luôn luôn ở bên

các con. Hãy quy y Pháp để làm hòn đảo cho các

con nương tựa." Lời Bụt dạy rất rõ ràng. Giáo

Pháp của Ngài là hải đảo cho chúng ta nương tựa,

là bó đuốc soi đường cho chúng ta. Khi Giáo Pháp

còn tồn tại, thì chúng ta không cần phải lo buồn.

Một vị sa môn lúc đó đang bệnh, ngỏ ý

tiếc không thể đến gặp Bụt, Bụt nhắn

với thầy đó rằng: "Nhục thân của Ta không quan

trọng. Nếu thầy có Pháp thân với thầy,

nếu thầy tin Pháp, thực tập Giáo Pháp, thì ta

luôn luôn ở bên thầy." Chúa Giêsu cũng từng

nói: "Khi có hai, hay ba người họp nhau trong

tên ta, ta ở đó cùng họ."

Ta luôn luôn ở đó cùng người

Sau khi Bụt nhập diệt,

người ta yêu và sùng kính Ngài quá nên ý

niệm Pháp thân vốn bắt đầu là các giáo lý

đã biến thành một vị Bụt huy hoàng, bất

diệt, lúc nào cũng giảng Giáo Pháp. Trong

truyền thống Bắc Tông, Bụt lúc nào cũng còn

sống, vẫn tiếp tục giảng Giáo Pháp. Nếu

quý vị chú ý lắng nghe, quý vị có

thể nghe tiếng nói của Pháp từ một hòn sỏi,

một lá cây, một đám mây bay. Đức Bụt thường tồn

đã trở thành Bụt sống, vị Bụt của niềm tin.

Cũng giống như Chúa Ki Tô của đức tin, Chúa Ki Tô

sống. Nhà thần học Paul Tillich mô tả Thiên Chúa

như là nền tảng của hiện hữu. Người ta cũng

có khi mô tả Bụt như vậy.

Thấy Đạo là thấy ta

Gặp một vị minh sư cũng có

giá trị như học ngài hàng thế kỷ, vì

trong ngài chúng ta thấy tấm gương sống của sự giác

ngộ. Làm sao chúng ta được gặp Bụt hay Chúa?

Điều đó tùy thuộc chính ta. Nhiều người

nhìn vào mắt Bụt hay Chúa mà không thấy. Có một

thầy kia hối hả đi tìm gặp Bụt, vội quá đến

nỗi dọc đường nhìn mà không thấy một

người đàn bà đang đau khổ cần giúp đỡ. Khi vị

đó tới tu viện gặp Bụt, ông ta cũng không nhìn

thấy Bụt. Quý vị thấy Bụt hay không là do

quý vị đang sống trong trạng thái nào.

Ta là trí tuệ, là từ bi

Bụt tỏa ra hào quang cũng như

các nhân vật siêu phàm khác. Khi chúng ta gặp các

nhân vật đó chúng ta cảm thấy bình yên, tình

thương, thấy sức mạnh nơi họ và trong chúng ta.

Có câu ngạn ngữ Trung Hoa rằng: "Thánh hiền

ở đâu thì nước suối ở đó trong hơn, cây cối ở

đó cũng xanh hơn." Câu đó mô tả không khí bao

quanh bậc thánh nhân. Khi quý vị đến bên một

hiền giả, quý vị cảm thấy bình an và sáng

láng. Khi quý vị đến gần Chúa Giêsu và nhìn

thẳng vào mắt Ngài - dù quý vị có thấy hay

không - quý vị có nhiều hy vọng được

cứu rỗi hơn là chỉ đọc lời nói của Ngài.

Nhưng khi quý vị không thể đích thân gặp

Chúa, thì còn những bài học của Chúa, đặc

biệt là những bài học về cuộc đời của

Ngài.

Thoát khỏi những khái niệm

Mỗi khi tôi đọc kinh

điển, dù là kinh đạo Chúa hay đạo Bụt, tôi

luôn luôn ghi nhớ rằng những điều các Ngài nói

là nói cho một người hay một thính chúng nào đó,

trong một hoàn cảnh nào đó. Tôi cố suy ngẫm sâu xa

về khung cảnh của lời dạy để hiểu cho

đúng hơn. Điều các Ngài nói có khi không quan

trọng bằng cách nói. Khi chúng ta biết như

vậy, chúng ta gần Chúa và Bụt hơn. Còn nếu như

chúng ta phân tích kỹ lưỡng lời dạy của các Ngài

mà không hiểu tương quan giừa người nói và

người nghe thì có thể chúng ta đã hiểu lầm.

Nhiều nhà thần học cũng có khi mắc lỗi

nầy.

Khi đọc Kinh Thánh, chúng

ta thấy sự can đảm vô cùng của Chúa Giêsu khi Ngài

cố thay đổi xã hội chung quanh. Khi đọc kinh

Phật, chúng ta cũng thấy Bụt có một nhân cách rất

mạnh. Xã hội Ấn Độ thời Bụt không nhiều

bạo lực bằng xã hội trong đó Chúa Giêsu sinh ra, cho

nên chúng ta có cảm tưởng các phản ứng của Bụt

không quyết liệt bằng, nhưng điều đó là

vì trong xã hội của Bụt khả dĩ có thể tìm ra

phương cách khác. Hãy xem phản ứng của Bụt đối

với sự sa đọa của các tu sĩ theo phái Vệ

Đà chẳng hạn, cũng rất quyết liệt. Thí dụ

khái niệm về Tự Ngã (Atman), một trọng

điểm của giáo lý Vệ Đà, là một nguyên

nhân của tình trạng bất công xã hội thời đó - như

hệ thống đẳng cấp, cách đối xử bất nhẫn với

những người vô đẳng cấp, và sự độc quyền

về giáo điều của những người không chắc có

giá trị tinh thần nhưng lại hưởng những cuộc sống

sung túc nhất. Phản ứng lại, Bụt đã nhấn mạnh

đến giáo lý Vô Ngã. Ngài nói: "Mọi

sự vật không có tự tánh riêng biệt, độc lập.

Nhìn vào tự tánh của một bông hoa, quý vị thấy

đó là sự trống rỗng." Đến khi các đồ

đệ bắt đầu sùng bái giáo lý Vô Ngã, Ngài

lại nói: "Thà rằng tin ở tự ngã của một bông

hoa còn hơn là vướng mắc vào tính vô ngã của bông

hoa."

Bụt không trình bày một

học thuyết có tính cách tuyệt đối. Ngài

dạy về vô ngã để đối trị với vấn đề

của thời đại đó. Đó là một đề tài thiền

quán. Nhưng nhiều Phật tử về sau bị vướng

mắc vào ý niệm vô ngã. Họ lầm phương

tiện với cứu cánh, lầm cái bè qua sông với bờ

sông bên kia, lầm ngón tay chỉ mặt trăng với mặt

trăng. Có điều quan trọng hơn cả thuyết

vô ngã. Đó là sự giải thoát khỏi khái niệm

về Ngã và về Vô Ngã. Một người theo đạo

Bụt mà để bị vướng mắc vào một lý

thuyết, dù là lý thuyết Phật giáo, là

làm ngược lời Bụt dạy. Lời nói và khái niệm

không quan trọng. Điều quan trọng là sự

khai ngộ của chính chúng ta về bản chất của sự

vật và cách thức chúngta đối trị với sự thật đó.

Nếu Bụt sinh ra ở xã hội mà chúa Giêsu đã sinh

ra, tôi nghĩ chắc Ngài cũng bị đóng đinh trên thập

tự.

Thấy Đạo, lên đường

Khi Chúa Giêsu nói: "Ta là

con đường" Ngài muốn bảo nếu muốn gần

Thiên Chúa chúng ta phải tu tập con đường của Ngài.

Trong Tân Ước, ta thấy các người theo Thiên Chúa

Giáo đầu tiên, như tả trong sách Tông Đồ Mục Vụ,

thường nói đến đức tin của họ như là

"Con Đường - Đạo." Tôi nghe câu nói

"Ta là Con Đường" hay hơn câu "Ta

biết Con Đường." Đây không phải là một con

đường trải nhựa. Nhưng chúng ta phải phân biệt

chữ "Ta" trong lời Chúa và chữ "Ta"

mà người nghe vẫn nghĩ. Chúa nói "Ta" là

nói về Đời Sống, đời sống của Ngài, đó là

Đạo. Nếu quý vị không nhìn vào đời sống

của Ngài, quý vị không thấy Đạo của Ngài.

Nếu quý vị chỉ ca ngợi một danh hiệu, dù

là danh hiệu Chúa, đó chưa phải là tu học

theo cuộc đời của Chúa. Nếu muốn sáng danh Chúa

Giêsu chúng ta phải tập sống sâu xa, thương yêu và

hành động bác ái. Đạo, Con Đường, chính là Chúa

chứ không phải là một vài ý Chúa nói ra. Giáo

lý đích thực có tính động. Đó không phải là

lời nói mà thôi nhưng là đời sống thật. Nhiều

người không có đạo lẫn đời sống mà vẫn bắt ép

mọi người theo cái mà họ tưởng là đạo.

Nhưng đó chỉ là lời nói mà không dính dấp gì

đến đời sống thật hay con đường thật.

Khi chúng ta hiểu và thực

hành sâu xa cuộc đời và giáo pháp của Bụt, cuộc

đời và tín lý của Chúa Giêsu, chúng ta bước

được vào trong cánh cửa của căn nhà Bụt sống và

Chúa sống, và đời sống hằng cửu sẽ đến với

ta.

Thân ta là mình Chúa

Khi một vị mục sư nói tôi là

người không biết ơn (vì không tạ ơn Chúa khi

ăn cơm), ông đang nói một ngôn ngữ khác với ngôn

ngữ người theo đạo Bụt. Ông nghĩ tình thương yêu

chỉ có thể biểu tượng vào một người. Vì

vậy, sự Phục Sinh là một tín lý rất quan

trọng trong Ki Tô Giáo. Nếu Giêsu chết đi

rồi không phục sinh, ai sẽ mang tình yêu thương vĩnh

cữu của Ngài tới cho chúng ta? Nhưng Thượng Đế

có cần phải biểu hiện thành một người

không? Do Thái Giáo và Thiên Chúa Giáo luôn luôn

dùng hình ảnh của một người.

Trong đạo Bụt, chúng ta cũng

hay diễn tả các điều thệ nguyện của mình

bằng hình ảnh của một người, như sự tỉnh thức

(Bụt Thích Ca), trí tuệ (Bồ tát Văn Thù Sư

Lợi), và tình yêu (Bụt Di Lặc), nhưng ngay cả khi

không có Thích Ca Mâu Ni, Văn Thù Sư Lợi, Di Lặc,

chúng ta vẫn tiếp xúc được với tỉnh thức, trí

tuệ và yêu thương. Đệ tử Bụt là sự

tiếp nối của Bụt. Chúng ta có thể biểu

hiện tỉnh thức, trí tuệ và thương yêu qua

các nhân vật thời đại của mình, ngay cả qua chính

mình. Chúng ta không cần tin Bụt hay Bồ tát sẽ sống

lại bằng sự thực hành tỉnh thức, trí tuệ và

thương yêu trong chúng ta.

Chúa Ki Tô sống là Đức Ki Tô

của Tình Yêu, mỗi lúc đều tạo dựng nên

tình yêu. Khi giáo hội biểu hiện sự hiểu

biết, bao dung, và từ bi, Chúa Giêsu đang ở đó.

Những tín đồ Thiên Chúa Giáo cần giúp thể

hiện Chúa Giêsu trong đời sống của họ, cho

những người chung quanh thấy rằng ta có thể đạt

tới tình thương, sự hiểu biết và bao dung.

Điều đó không thể làm đầy đủ qua sách vở

và bài giảng. Phải thể hiện trong đời sống.

Trong đạo Bụt cũng vậy, đức Bụt sống Ngài dạy

chúng ta từ bi chỉ có thể thể hiện bằng

cách chúng ta sống.

Nhờ công phu hành trì của

nhiều thế hệ người theo đạo Bụt và đạo

Chúa, sức mạnh từ Bụt và từ Chúa đã được

truyền tới đời chúng ta. Nhờ thế chúng ta có

thể tiếp xúc với Bụt sống và Chúa sống.

Chúng ta biết ta là biến thân của thân Bụt

và một phần của thân huyền nhiệm của Chúa.

Chúng ta có cơ hội tuyệt vời làm cho Bụt và

Chúa tiếp tục sống mãi. Nhờ thân thể và

đời sống của chúng ta mà ta có thể tu tập.

Nếu quý vị ghét thân thể của quý vị,

nghĩ rằng đó là nguồn gốc của buồn phiền, nó

chỉ chứa đựng các hạt giống của giận dữ, thù hận

và tham lam, quý vị không hiểu rằng thân

thể của quý vị cũng là thân Bụt, thân

thể quý vị cũng là một phần thân Chúa.

Hãy vui hưởng sự sống

Thở và biết rằng mình

sống thật là điều tuyệt vời. Vì ta còn

sống, nên ta còn bao nhiêu chuyện có thể làm.

Tăng thân, cộng đồng của những người tu tập có

thể tiếp tục. Giáo hội có thể tiếp

tục. Xin đừng phí một giây phút nào. Mỗi giây

phút đều là dịp để thở sự sống vào Bụt,

Pháp, và Tăng. Mỗi giây phút đều cho ta cơ

hội để thể hiện Cha, Con, và Thánh Thần.

"Có một người sinh ra

trên trái đất để mang lại bình an hạnh phúc cho

muôn loài. Vị đó là ai vậy?" kinh Anguttara

Nikaya hỏi câu đó. Đối với người Phật tử, vị đó

là Bụt. Đối với tín hữu Thiên Chúa Giáo, vị đó

là Chúa Giêsu. Bằng chính đời sống hằng ngày của

quý vị, quý vị có thể giúp các Ngài

tiếp tục sống. Quý vị chỉ cần đi trong tỉnh

thức, bước từng bước an hòa và hạnh phúc trên

hành tinh của chúng ta. Hãy thở thật sâu và vui

hưởng hơi thở của quý vị. Hãy ý thức

về bầu trời xanh và tiếng chim hót ngọt

ngào. Hãy vui hưởng sự sống, quý vị sẽ giúp

Đức Chúa Ki Tô Sống và Đức Bụt Sống tiếp tục

lâu dài, mãi mãi.

Thích Nhất Hạnh (1995)

[ Trở về trang Thư Mục ]

← Văn bản trướcQuan nierm hoi thoVăn bản tiếp →Duong Tam Tang
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)