📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Kinh 4 Niem Xu

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 29,604 ký tự · ~27 phút đọc
🏠 📜

Kinh 4 Niem Xu

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Trung Bộ Kinh, bài kinh số 10

Kinh

Bốn Lĩnh Vực Quán Niệm

(Satipatthana

Sutta - Kinh Tứ Niệm Xứ)

HT.

Thích Nhất Hạnh dịch

(I)

Sau đây là những lời mà tôi

đã được nghe đức Thế Tôn dạy, hồi người còn

đang cư trú ở Kammassadhamma, nơi một ấp phố của

giống dân Kuru.

Một hôm đức Thế Tôn

gọi các vị khất sĩ: "Này quý thầy!"

Các vị khất sĩ đáp: "Thưa đức Thế Tôn,

có chúng tôi đây." Bụt nói: "Này quý

vị, đây là con đường duy nhất để giúp chúng

sanh thực hiện thanh tịnh, vượt thắng phiền

não, tiêu diệt ưu khổ, đạt tới chánh đạo và

chứng nhập Niết Bàn: đó là con đường của bốn

phép an trú trong quán niệm.

Bốn phép an trú trong quán niệm ấy là những phép nào?

Này các vị khất sĩ! Vị

khất sĩ an trú trong phép quán niệm

thân thể nơi thân thể , tinh

cần, sáng suốt và tỉnh thức, bỏ ra ngoài

mọi tham dục và chán bỏ đối với cuộc

đời.

Này các vị khất sĩ! Vị

khất sĩ an trú trong phép quán niệm

cảm thọ nơi cảm thọ , tinh cần,

sáng suốt và tỉnh thức, bỏ ra ngoài mọi

tham dục và chán bỏ đối với cuộc đời.

Này các vị khất sĩ! Vị

khất sĩ an trú trong phép quán niệm

tâm thức nơi tâm thức , tinh cần, sáng

suốt và tỉnh thức, bỏ ro ngoài mọi tham

dục và chán bỏ đối với cuộc đời.

Này các vị khất sĩ! Vị

khất sĩ an trú trong phép quán niệm

đối tượng tâm thức nơi đối tượng tâm

thức , tinh cần, sáng suốt và tỉnh

thức, bỏ ra ngoài mọi tham dục và chán bỏ

đối với cuộc đời.

(II)

Này các vị khất sĩ! Vị khất sĩ an trú trong phép quán niệm thân thể nơi thân thể như thế nào?

Vị khất sĩ ấy tìm tới một

khu rừng, hoặc tới một gốc cây, hoặc một căn nhà

vắng, ngồi xuống trong tư thế kiết già, giữ

thân hình ngay thẳng và thiết lập chánh niệm

trước mặt mình. Người ấy thở vào với ý thức

minh mẫn là mình đang thở vào. Người ấy thở ra với

ý thức minh mẫn là mình đang thở ra. Thở vào

một hơi dài, người ấy ý thức rằng: ta đang thở

vào một hơi dài. Thở ra một hơi dài, người ấy

ý thức rằng: ta đang thở ra một hơi dài. Thở

vào một hơi ngắn, người ấy ý thức rằng: ta

đang thở vào một hơi ngắn. Thở ra một hơi ngắn,

người ấy ý thức rằng: ta đang thở ra một hơi

ngắn. Cũng như khi quay một vòng dài, người thợ

tiện khéo tay ý thức rằng mình đang xoay một

vòng dài, và khi xoay một vòng ngắn, ý thức rằng

mình đang xoay một vòng ngắn.

Vị khất sĩ mỗi khi thở

vào một hơi dài, ý thức rằng mình đang thở vào

một hơi dài, mỗi khi thở ra một hơi dài, ý

thức rằng mình đang thở ra một hơi dài; mỗi khi

thở vào một hơi ngắn, ý thức rằng mình đang

thở vào một hơi ngắn, mỗi khi thở ra một hơi

ngắn, ý thức rằng mình đang thở ra một hơi

ngắn.

Người ấy tự mình tập luyện như sau:

"Tôi đang thở vào và có

ý thức rõ rệt về trọn thân thể

tôi. Tôi đang thở ra và có ý thức rõ rệt

về trọn thân thể tôi."

"Tôi đang thở vào và làm

cho sự vận hành trong thân thể tôi trở nên an

tịnh. Tôi đang thở ra và làm cho sự vận hành trong

thân thể tôi trở nên an tịnh."

Cứ như thế, vị ấy an trú

trong sự quán niệm thân thể nơi thân thể,

hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán niệm bên

ngoài thân thể ấy, hoặc quán niệm cả bên

trong lẫn bên ngoài.

Vị ấy an trú trong sự quán

niệm quá trình sanh khởi nơi thân thể, hoặc

quán niệm quá trình hủy diệt nơi thân

thể, hoặc quán niệm cả quá trình sanh khởi

lẫn quá trình hủy diệt nơi thân thể. Hoặc

người ấy quán niệm: "Có thân thể

đây", đủ để quán chiếu và ý thức

được sự có mặt của thân thể đó, và như vậy,

người ấy an trú một cách tự do, không bị bất cứ

một thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận. Quán

niệm thân thể nơi thân thể là như vậy

đó, thưa quý vị.

Cứ như thế, vị khất sĩ an

trú trong sự quán niệm thân thể nơi thân

thể, hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán

niệm bên ngoài thân thể ấy, hoặc quán

niệm cả bên trong lẫn bên ngoài. Vị ấy an trú

trong sự quán niệm quá trình sanh khởi nơi thân

thể, hoặc quán niệm quá trình hủy diệt

nơi thân thể, hoặc quán niệm cả quá trình

sanh khởi lẫn quá trình hủy diêt nơi thân thể.

Hoặc người ấy quán niệm: "Có thân thể

đây", đủ để quán chiếu và ý thức

được sự có mặt của thân thể đó, và như vậy,

người ấy an trú một cách tự do, không bị bất cứ

một thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận. Vị khất

sĩ quán niệm thân thể nơi thân thể là

như thế đó, thưa quý vị.

Khi đi tới hoặc đi lui, vị

khất sĩ cũng chiếu dụng ý thức sáng tỏ của

mình về sự đi tới hay đi lui ấy; khi nhìn trước

nhìn sau, cúi xuống, duỗi lên, vị ấy cũng

chiếu dụng ý thức sáng tỏ ấy; khi mặc áo ca

sa, mang bình bát, vị ấy cũng chiếu dụng ý

thức sáng tỏ ấy; khi ăn cơm, uống nước, nhai thức

ăn, nếm thức ăn, vị ấy cũng chiếu dụng

ý thức sáng tỏ ấy; khi đi đại tiện,

tiểu tiện, vị ấy cũng chiếu dụng ý

thức sáng tỏ ấy; khi đi, đứng, nằm, ngồi, ngủ,

thức, nói năng, hoặc im lặng, vị ấy cũng chiếu

dụng ý thức sáng tỏ ấy vào tự thân.

Cứ như thế, vị khất sĩ an

trú trong sự quán niệm thân thể nơi thân

thể; hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán

niệm bên ngoài thân thể ấy, hoặc quán

niệm cả bên trong lẫn bên ngoài. Vị ấy an trú

trong sự quán niệm quá trình sanh khởi nơi thân

thể, hoặc quán niệm quá trình hủy diệt

nơi thân thể, hoặc quán niệm cả quá trình

sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt nơi thân

thể. Hoặc người ấy quán niệm: "Có thân

thể đây", đủ để quán chiếu và

ý thức được sự có mặt của thân thể đó,

và như vậy, vị ấy an trú một cách tự do, không bị

bất cứ một thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận.

Vị khất sĩ quán niệm thân thể nơi thân

thể là như thế đó, thưa quý vị.

"Vị khất sĩ lại quán

niệm chính thân thể này từ gót chân trở lên

và từ đỉnh tóc trở xuống, bao bọc bởi một lớp

da và chứa đầy nhiều loại bất tịnh: thuộc

về thân thể ta, này đây là tóc, này đây

là lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy,

thận, tim, gan, hoành cách mạc, lá lách, phổi, ruột,

màng ruột, phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ,

nước mật, mỡ da, nước bọt, nước mủ, nước ở

các khớp xương, nước tiểu.

"Này các vị khất sĩ! Ví

dụ có một cái bao tải đựng đủ các loại ngũ cốc,

như gạo lức, gạo hẻo rằng, đậu xanh, đậu ngự, mè,

gạo trắng và hai đầu bao tải có thể mở ra. Một

người có mắt tốt, khi mở bao ra, thấy rõ mọi

loại hạt chứa đựng trong bao. Này đây là gạo lức,

gạo hẻo rằng, này đây là hạt lúa, này đây là

đậu xanh, này đây là đậu ngự, này đây là hạt

mè, này đây là gạo trắng. Cũng như thế, khi

quán sát về chính thân thể của mình, vị

khất sĩ thấy được mọi thứ, từ gót chân

đến đỉnh đầu, và từ đỉnh đầu xuống đến

gót chân, bao bọc bởi một lớp da và chứa đầy

nhiều loại bất tịnh: thuộc về thân thể

ta, này đây là tóc, này đây là lông, móng, răng,

da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách

mạc, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, phân, mật,

đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mật, mỡ da, nước

bọt, nước mủ, nước ở các khớp xương, nước

tiểu.

Cứ như thế, vị khất sĩ an

trú trong sự quán niệm thân thể nơi thân

thể; hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán

niệm bên ngoài thân thể ấy, hoặc quán

niệm cả bên trong lẫn bên ngoài. Vị ấy an trú

trong sự quán niệm quá trình sanh khởi nơi thân

thể, hoặc quán niệm quá trình hủy diệt

nơi thân thể, hoặc quán niệm cả quá trình

sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt nơi thân

thể. Hoặc người ấy quán niệm: "Có thân

thể đây", đủ để quán chiếu và

ý thức được sự có mặt của thân thể đó,

và như vậy, vị ấy an trú một cách tự do, không bị

bất cứ một thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận.

Vị khất sĩ quán niệm thân thể nơi thân

thể là như thế đó, thưa quý vị.

Lại nữa, các vị khất sĩ!

Trong bất cứ tư thế nào của thân thể này,

vị khất sĩ cũng quán chiếu những yếu tố tạo

nên chính thân thể ấy: "Trong thân thể

này có yếu tố đất, có yếu tố nước, có

yếu tố lửa và có yếu tố gió."

Như một bác đồ tể rành

nghề hoặc một đồ tể tập sự, giết một

con bò và ngồi giữa ngã tư mà xẻ con bò ra thành

nhiều phần, vị khất sĩ cũng vậy, trong bất cứ

tư thế nào của thân thể mình, cũng quán

chiếu về những yếu tố tạo nên chính thân

thể ấy: "Trong thân thể này có yếu

tố đất, có yếu tố nước, có yếu tố lửa và

có yếu tố gió."

Cứ như thế, vị khất sĩ an

trú trong sự quán niệm thân thể nơi thân

thể; hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán

niệm bên ngoài thân thể ấy, hoặc quán

niệm cả bên trong lẫn bên ngoài. Vị ấy an trú

trong sự quán niệm quá trình sanh khởi nơi thân

thể, hoặc quán niệm quá trình hủy diệt

nơi thân thể, hoặc quán niệm cả quá trình

sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt nơi thân

thể. Hoặc người ấy quán niệm: "Có thân

thể đây", đủ để quán chiếu và

ý thức được sự có mặt của thân thể đó,

và như vậy, vị ấy an trú một cách tự do, không bị

bất cứ một thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận.

Vị khất sĩ quán niệm thân thể nơi thân

thể là như thế đó, thưa quý vị.

Lại ví như khi thấy một xác

chết bị liệng vào bãi tha ma đã được một

ngày, hai ngày hoặc ba ngày, sình lên, xanh lại, thối

nát ra, vị khất sĩ quán chiếu sự thật ấy vào

chính thân thể mình: "Chính thân thể ta

đây cũng vậy, cũng sẽ trở thành như thế, không

có lối nào tránh thoát."

Cứ như thế, vị khất sĩ an

trú trong sự quán niệm thân thể nơi thân

thể; hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán

niệm bên ngoài thân thể ấy, hoặc quán

niệm cả bên trong lẫn bên ngoài. Vị ấy an trú

trong sự quán niệm quá trình sanh khởi nơi thân

thể, hoặc quán niệm quá trình hủy diệt

nơi thân thể, hoặc quán niệm cả quá trình

sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt nơi thân

thể. Hoặc người ấy quán niệm: "Có thân

thể đây", đủ để quán chiếu và

ý thức được sự có mặt của thân thể đó,

và như vậy, vị ấy an trú một cách tự do, không bị

bất cứ một thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận.

Vị khất sĩ quán niệm thân thể nơi thân

thể là như thế đó, thưa quý vị.

Rồi như thấy một xác chết

liệng bỏ trong bãi tha ma, bị quạ rỉa, bị

diều hâu, kên kên và chó sói rừng ăn, và bị

các loài dòi bọ rúc rỉa, vị khât sĩ quán

chiếu sự thật ấy vào chính thân thể mình:

"Chính thân thể ta đây cũng vậy, cũng sẽ

trở thành như thế, không có lối nào tránh

thoát."

Cứ như thế, vị khất sĩ an

trú trong sự quán niệm thân thể nơi thân

thể; hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán

niệm bên ngoài thân thể ấy, hoặc quán

niệm cả bên trong lẫn bên ngoài. Vị ấy an trú

trong sự quán niệm quá trình sanh khởi nơi thân

thể, hoặc quán niệm quá trình hủy diệt

nơi thân thể, hoặc quán niệm cả quá trình

sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt nơi thân

thể. Hoặc người ấy quán niệm: "Có thân

thể đây", đủ để quán chiếu và

ý thức được sự có mặt của thân thể đó,

và như vậy, vị ấy an trú một cách tự do, không bị

bất cứ một thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận.

Vị khất sĩ quán niệm thân thể nơi thân

thể là như thế đó, thưa quý vị.

Rồi như thấy một xác chết

liệng bỏ trong bãi tha ma, chỉ còn là một bộ

xương dính ít thịt và máu, các khúc xương còn

được nối liền nhau nhờ có những sợi gân ...

Rồi như thấy một xác chết

liệng bỏ trong bãi tha ma, chỉ còn là một bộ

xương, không còn dính chút thịt nào nhưng vẫn còn

vướng máu, các khúc xương còn được nối liền

nhau nhờ có những sợi gân ...

Rồi như thấy một xác chết

liệng bỏ trong bãi tha ma, chỉ còn là một bộ

xương, không còn dính chút thịt nào và cũng không

còn vướng chút máu nào, các khúc xương còn được

nối liền nhau nhờ có những sợi gân ...

Rồi như thấy một xác chết

liệng bỏ trong bãi tha ma, chỉ còn lại một đống

xương rời rạc đó đây, chỗ này là xương tay,

chỗ nọ là xương ống chân, chỗ kia là

xương bắp vế, chỗ kia nữa là xương mông,

xương sống và đầu lâu ...

Rồi như thấy một xác chết bỏ trong bãi tha ma, chỉ còn lại một mớ xương trắng màu vỏ ốc ...

Rồi như thấy một xác chết liệng bỏ trong bãi tha ma, chỉ còn lại một đống xương khô, để hơn một năm trên bãi ...

Rồi như thấy một xác chết liệng bỏ trong bãi tha ma, chỉ còn lại một mớ xương mục tan thành bụi ...

Vị khất sĩ quán chiếu sự

thật ấy vào chính thân thể mình: "Chính

thân thể ta đây cũng vậy, cũng sẽ trở thành

như thế, không có lối nào tránh thoát."

Cứ như thế, vị khất sĩ an

trú trong sự quán niệm thân thể nơi thân

thể; hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán

niệm bên ngoài thân thể ấy, hoặc quán

niệm cả bên trong lẫn bên ngoài. Vị ấy an trú

trong sự quán niệm quá trình sanh khởi nơi thân

thể, hoặc quán niệm quá trình hủy diệt

nơi thân thể, hoặc quán niệm cả quá trình

sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt nơi thân

thể. Hoặc người ấy quán niệm: "Có thân

thể đây", đủ để quán chiếu và

ý thức được sự có mặt của thân thể đó,

và như vậy, vị ấy an trú một cách tự do, không bị

bất cứ một thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận.

Vị khất sĩ quán niệm thân thể nơi thân

thể là như thế đó, thưa quý vị.

(III)

Này các vị khất sĩ! Vị khất sĩ an trú trong phép quán niệm cảm thọ nơi cảm thọ như thế nào?

Mỗi khi có một cảm thọ khoái lạc, vị khất sĩ ấy ý thức rằng: "Ta đang có một cảm thọ khoái lạc."

Mỗi khi có một cảm thọ khổ đau, người ấy ý thức rằng: "Ta đang có một cảm thọ khổ đau."

Mỗi khi có một cảm thọ

không khoái lạc cũng không khổ đau, vị ấy ý

thức rằng: "Ta đang có một cảm thọ không

khoái lạc cũng không khổ đau."

Khi có một cảm thọ khoái lạc vật chất, vị ấy ý thức rằng mình đang có một cảm thọ khoái lạc vật chất.

Khi có một cảm thọ khoái lạc tinh thần, vị ấy ý thức rằng mình đang có một cảm thọ khoái lạc tinh thần.

Khi có một cảm thọ khổ đau vật chất, vị ấy ý thức rằng mình đang có một cảm thọ khổ đau vật chất.

Khi có một cảm thọ khổ đau tinh thần, vị ấy ý thức rằng: "Ta đang có một cảm thọ khổ đau tinh thần."

Khi có một cảm thọ vật

chất không khoái lạc cũng không khổ đau, vị ấy

ý thức rằng mình đang có một cảm thọ vật

chất không khoái lạc cũng không khổ đau.

Khi có một cảm thọ tinh

thần không khoái lạc cũng không khổ đau, vị ấy

ý thức rằng mình đang có một cảm thọ tinh

thần không khoái lạc cũng không khổ đau.

Cứ như thế, vị khất sĩ

sống trong sự thường trực quán niệm cảm thọ

nơi cảm thọ; hoặc quán niệm bên trong, hoặc

quán niệm bên ngoài cảm thọ ấy, hoặc quán

niệm cả bên trong lẫn bên ngoài. Vị ấy sống

trong sự thường trực quán niệm quá trình sanh

khởi của cảm thọ, hoặc quán niệm quá trình

hủy diệt của cảm thọ, hoặc quán niệm cả

quá trình sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt của

cảm thọ. Hoặc vị ấy quán niệm: "Có cảm

thọ đây," đủ để quán chiếu và

ý thức được sự có mặt của cảm thọ đó,

và như vậy, vị ấy an trú một cách tự do, không bị

bất cứ một thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận.

Vị khất sĩ quán niệm cảm thọ nơi cảm

thọ là như thế đó, thưa quý vị.

(IV)

Này các vị khât sĩ! Vị khât sĩ an trú trong phép quán niệm tâm thức nơi tâm thức như thế nào?

Mỗi khi nội tâm có tham

dục, vị khât sĩ ấy ý thức là nội tâm có tham

dục. Mỗi khi nội tâm không có tham dục, vị ấy

ý thức là nội tâm không có tham dục.

Mỗi khi trong tâm có sân

hận, vị khất sĩ ấy ý thức là trong tâm có sân

hận. Mỗi khi trong tâm không có sân hận, vị ấy

ý thức là trong tâm không có sân hận.

Mỗi khi tâm thức mình si

mê, vị ấy ý thức rằng tâm thức mình si mê.

Mỗi khi tâm thức mình không si mê, vị ấy ý

thức rằng tâm thức mình không si mê.

Mỗi khi tâm thức mình có

thu nhiếp, vị ấy ý thức rằng tâm thức mình

có thu nhiếp. Mỗi khi tâm thức mình tám loạn,

vị ấy ý thức rằng tâm thức mình tán loạn.

Mỗi khi tâm thức mình trở

thành khoáng đạt, vị ấy ý thức rằng tâm thức

mình trở thành khoáng đạt. Mỗi khi tâm thức

mình trở nên hạn hẹp, vị ấy ý thức rằng tâm

thức mình trở nên hạn hẹp.

Mỗi khi tâm thức mình đạt

đến trạng thái cao nhất, vị ấy ý thức rằng

tâm thức mình đạt đến trạng thái cao nhất.

Mỗi khi tâm thức mình không đạt đến trạng

thái cao nhất, vị ấy ý thức rằng tâm thức mình

không đạt đến trạng thái cao nhất.

Mỗi khi tâm thức mình có

định, vị ấy ý thức rằng tâm thức mình có

định. Mỗi khi tâm thức mình không có định, vị

ấy ý thức rằng tâm thức mình không có định.

Mỗi khi tâm thức mình giải

thoát, vị ấy ý thức rằng tâm thức mình giải

thoát. Mỗi khi tâm thức mình không giải thoát,

vị ấy ý thức rằng tâm thức mình không giải

thoát.

Cứ như thế, vị khất sĩ an

trú trong sự quán niệm tâm thức nơi tâm thức;

hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán niệm bên

ngoài tâm thức ây, hoặc quán niệm cả bên trong

lẫn bên ngoài. Vị ấy an trú trong sự quán niệm

quá trình sanh khởi nơi tâm thức, hoặc quán niệm

quá trình hủy diệt nơi tâm thức, hoặc quán

niệm quá trình hủy diệt nơi tâm thức, hoặc

quán niệm cả quá trình sanh khởi lẫn quá trình

hủy diệt nơi tâm thức. Hoặc vị ấy quán

niệm: "Có tâm thức đây, " đủ để

quán chiếu và ý thức được sự có mặt của

tâm thức đó, và như vậy, vị ấy sống một cách tự

do, không bị bất cứ một thứ gì trong cuộc đời làm

vướng bận. Vị khất sĩ quán niệm tâm thức nơi

tâm thức là như thế đo, thưa quý vị.

(V)

Này các vị khất sĩ! Vị khất

sĩ an trú trong phép quán niệm đối tượng

tâm thức nơi đối tượng tâm thức như

thế nào?

Trước hết vị ấy quán

niệm đối tượng tâm thức nơi đối tượng tâm

thức về năm hiện tượng ngăn che. Nhưng quán

niệm bằng cách nào?

Khi có ái dục ,

vị khất sĩ ý thức rằng mình có ái dục.

Khi không có ái dục, vị ấy ý thức rằng

mình không có ái dục. Khi một niệm ái

dục chưa sanh nay bắt đầu sanh khởi, vị ấy

ý thức được sự sanh khởi ấy. Khi một

niệm ái dục đã sanh đang được khử

diệt, vị ấy ý thức được sự khử

diệt ấy. Khi một niệm ái dục đã

được khử diệt và không còn tái sanh

nữa, vị ấy cũng ý thức được về

điều đó.

Khi có sân hận ,

vị khất sĩ ý thức rằng mình có sân hận.

Khi không có sân hận, vị ấy ý thức rằng

mình không có sân hận. Khi một niệm sân

hận chưa sanh nay bắt đầu sanh khởi, vị ấy

ý thức được sự sanh khởi ấy. Khi một

niệm sân hận đã sanh khởi đang được

khử diệt, vị ấy ý thức được sự khử

diệt ấy. Khi một niệm sân hận đã

được khử diệt và không còn có thể

tái sanh nữa, vị ấy cũng ý thức được

về điều đó.

Khi có mê muội và

buồn ngủ , vị khất sĩ ý thức rằng

mình có mê muội và buồn ngủ. Khi không có

mê muội và buồn ngủ, vị ấy ý thức rằng

mình không có mê muội và buồn ngủ. Khi sự

mê muội và buồn ngủ chưa phát sanh nay bắt

đầu sanh khởi, vị ấy ý thức được sự

sanh khởi ấy. Khi sự mê muội và buồn ngủ đã

sanh khởi đang được khử diệt, vị ấy

ý thức được sự khử diệt ấy. Khi sự

mê muội và buồn ngủ đã dược khử diệt

và không còn có thể tái sanh nữa, vị ấy

cũng ý thức được về điều đó.

Khi có giao động

bất an và hối hận , vị khất sĩ ý

thức rằng mình có giao động bất an và hối

hận. Khi không có giao động bất an và hối

hận, vị ấy ý thức rằng mình không có

giao động bất an và hối hận. Khi giao động

bất an và hối hận chưa phát sanh mà nay khởi

sanh, vị ấy ý thức được sự sanh khởi

ấy. Khi giao động bất an và hối hận đã sanh

đang được khử diệt, vị ấy ý thức

được sự khử diệt ấy. Khi giao động bất

an và hối hận đã được khử diệt và

không còn tái sanh nữa, vị ấy cũng ý

thức được điều đó.

Khi có nghi ngờ ,

vị khất sĩ ý thức rằng mình đang có nghi

ngờ. Khi không có nghi ngờ, vị ấy ý thức

rằng mình không có nghi ngờ. Khi nghi ngờ chưa

sanh khởi mà nay bắt đầu sanh khởi, vị ấy

ý thức được sự sanh khởi đó. Khi nghi

ngờ đã phát sanh và đang được khử

diệt, vị ấy ý thức được sự khử

diệt đó. Khi nghi ngờ đã được khử

diệt và không còn tái sanh, vị ấy cũng

ý thức được điều đó.

Cứ như thế, vị khất sĩ an

trú trong sự quán niệm đối tượng tâm thức nơi

đối tượng tâm thức; hoặc quán niệm bên trong,

hoặc quán niệm bên ngoài đối tượng tâm thức

ấy, hoặc quán niệm cả bên trong lẫn bên ngoài

đối tượng tâm thức ấy. Vị ấy sống trong sự

thường trực quán niệm quá trình sanh khởi nơi

đối tượng tâm thức, hoặc quán niệm quá trình

hủy diệt nơi đối tượng tâm thức, hoặc quán

niệm cả quá trình sanh khởi lẫn quá trình hủy

diệt nơi đối tượng tâm thức. Hoặc vị ấy quán

niệm: "Có đối tượng tâm thức đây",

đủ để quán chiếu và ý thức được sự

có mặt của đối tượng tâm thức đó, và như vậy,

vị ấy sống một cách tự do, không bị bất cứ một

thứ gì trong cuộc đời làm vướng bận. Vị khất sĩ

quán niệm đối tượng tâm thức nơi đối tượng

tâm thức là như thế đó, thưa quý vị.

Tiếp đó, vị khất sĩ quán

niệm về năm nhóm tụ hợp còn nằm dưới ảnh

hưởng của sự bám víu, như đối tượng tâm thức

nơi đối tượng tâm thức. Quán niệm bằng cách

nào?

Vị khất sĩ quán chiếu như sau:

"Đây là hình thể

vật chất; đây là sự phát sanh của hình thể

vật chất, và đây là sự hủy diệt của hình

thể vật chất.

Đây là cảm thọ; đây là sự phát sanh của cảm thọ, và đây là sự hủy diệt của cảm thọ.

Đây là tri giác; đây là sự phát sanh của tri giác, và đây là sự hủy diệt của tri giác.

Đây là tâm tư; đây là sự phát sanh của tâm tư và đây là sự hủy diệt của tâm tư.

Đây là nhận thức; đây là sự phát sanh của nhận thức, và đây là sự hủy diệt của nhận thức.

Cứ như thế, vị khất sĩ an

trú trong sự quán niệm đối tượng tâm thức nơi

đối tượng tâm thức; hoặc quán niệm bên trong,

hoặc quán niệm bên ngoài năm nhóm tụ hợp còn

nằm dưới ảnh hưởng của sự bám víu, như đối

tượng tâm thức nơi đối tượng tâm thức, hoặc quán

niệm cả bên trong lẫn bên ngoài. Vị ấy sống

trong sự quán niệm quá trình sanh khởi, hoặc quá

trình hủy diệt, hoặc quán niệm cả quả trình

sanh khởi lẫn quá trình hủy diệt của năm nhóm

tụ hợp còn nằm dưới ảnh hưởng của sự bám víu,

như đối tượng tâm thức nơi đối tượng tâm thức.

Hoặc vị ấy quán niệm: "Có năm nhóm tụ hợp

đây", đủ để quán chiếu và ý thức

được sự có mặt của năm nhóm tụ hợp còn nằm

dưới ảnh hưởng của sự bám víu, và như vậy, vị

ấy an trú một cách tự do, không bị bất cứ một thứ

gì trong cuộc đời làm vướng bận. Quán niệm

về năm nhóm tụ hợp cón nằm dưới ảnh hưởng

của sự bám víu như đối tượng tâm thức nơi đối

tượng tâm thức là như thế đó, thưa quý

vị.

Tiếp đến, vị khất sĩ

quán niệm về sáu giác quan và sáu loại đối

tượng, như đối tượng tâm thức nơi đối tượng

tâm thức.

Quán niệm như thế nào?

Vị khất sĩ ý thức về

mắt và đối tượng của mắt là hình sắc và về

những nội kết tạo nên do mắt và hình sắc. Vị

ấy ý thức về những nội kết chưa sanh nay

đang phát sanh. Vị ấy ý thức về những nội

kết đã phát sanh nay đang được khử diệt.

Vị ấy ý thức về những nội kết đã

được khử diệt và không còn tái sanh nữa.

Vị khất sĩ ý thức về

tai và đối tượng của tai là âm thanh và về

những nội kết tạo nên do tai và âm thanh. Vị ấy

ý thức về những nội kết chưa sanh nay

đang phát sanh. Vị ấy ý thức về những nội

kết đã phát sanh nay đang được khử diệt.

Vị ấy ý thức về những nội kết đã

được khử diệt và không còn tái sanh nữa.

Vị khất sĩ ý thức về

mũi và đối tượng của mũi là mùi hương và về

những nội kết tạo nên do mũi và mùi hương. Vị

ấy ý thức về những nội kết chưa sanh nay

đang phát sanh, về những nội kết đã phát

sanh nay đang được khử diệt và vể những nội

kết đã được khử diệt và không còn tái

sanh nữa.

Vị khất sĩ ý thức về

lưỡi và đối tượng của lưỡi là vị nếm và

về những nội kết tạo nên do lưỡi và vị

nếm. Vị ấy ý thức về những nội kết

chưa sanh nay đang phát sanh, về những nội kết

đã phát sanh nay đang đượng khử diệt và về

những nội kết đã được khử diệt và không

còn tái sanh nữa.

Vị khất sĩ ý thức về

thân và đối tượng của thân là xúc chạm và về

những nội kết tạo nên do thân và xúc chạm. Vị

ấy ý thức về những nội kết chưa sanh nay

đang phát sanh, về những nội kết đã phát

sanh nay đang được khử diệt và về những nội

kết đã được khử diệt và không còn tái

sanh nữa.

Vị khất sĩ ý thức về

ý và đối tượng của ý là pháp trần và

về những nội kết tạo nên do ý và pháp

trần. Vị ấy ý thức về những nội kết

chưa sanh nay đang phát sanh, về những nội kết

đã phát sanh nay đang được khử diệt và về

những nội kết đã được khử diệt và không

còn tái sanh nữa.

Cứ như thế, vị khất sĩ an

trú trong sự quán niệm về sáu giác quan và

sáu loại đối tượng của chúng như là đối tượng

tâm thức nơi đối tượng tâm thức; hoặc quán

niệm bên trong, hoặc quán niệm bên ngoài,

hoặc quán niệm cả bên trong lẫn bên ngoài đối

tượng tâm thức ấy. Vị ấy an trú trong sự quán

niệm quá trình sanh khởi nơi đối tượng tâm

thức, hoặc quá trình hủy diệt nơi đối tượng

tâm thức, hoặc cả quá trình sanh khởi lẫn quá trình

hủy diệt nơi đối tượng tâm thức. Hoặc vị ấy

quán niệm: "Có sáu loại đối tượng của tâm

thức đây", đủ để quán chiếu và ý

thức được sự có mặt của đối tượng tâm thức nơi

đối tượng tâm thức đó, và như vậy, vị ấy an trú

một cách tự do, không bị bất cứ một thứ gì trong

cuộc đời làm vướng bận. Quán niệm về sáu

giác quan và sáu loại đối tượng của chúng như là

đối tượng tâm thức nơi đối tượng tâm thức là

như thế đó, thưa quý vị.

Tiếp đó, vị khất sĩ quán niệm về bảy yếu tố của sự ngộ đạo như đối tượng tâm thức nơi đối tượng tâm thức.

Quán niệm như thế nào?

Khi có yếu tố chánh

niệm , vị khất sĩ ý thức là

mình có chánh niệm. Vị ấy quán chiếu

rằng: tâm mình có chánh niệm. Khi không

có chánh niệm, vị ấy ý thức là mình

không có chánh niệm. Vị ấy có ý thức

về chánh niệm chưa phát sanh nay đang

phát sanh, về chánh niệm đã phát sanh

nay đang thành tựu viên mãn.

Khi có yếu tố quán

chiếu , vị khất sĩ ý thức là

mình đang có sự quán chiếu. Vị ấy quán

chiếu rằng: tâm mình đang có sự quán

chiếu. Khi không có sự quán chiếu, vị

ấy ý thức là mình không có sự quán

chiếu. Vị ấy có ý thức về một

tác dụng quán chiếu chưa phát sanh nay

đang phát sanh, về một tác dụng quán

chiếu đã phát sanh nay đang thành tựu

viên mãn.

Khi có yếu tố tinh

chuyên , vị khất sĩ ý thức là

mình đang có sự tinh chuyên, quán chiếu

rằng: tâm mình đang tinh chuyên. Khi không có

sự tinh chuyên, vị ấy ý thức là tâm mình

không có tinh chuyên. Vị ấy có ý thức

về một sự tinh chuyên chưa phát sanh nay

đang phát sanh, về một sự tinh chuyên đã

phát sanh nay đang đi đến thành tựu viên

mãn.

Khi có yếu tố an

vui , vị khất sĩ ý thức là mình

đang có an vui, quán chiếu rằng: tâm mình

đang an vui. Khi không có an vui, vị ấy ý

thức là tâm mình không an vui. Vị ấy ý

thức về niềm an vui chưa phát sanh nay

đang phát sanh, về niềm an vui đã phát

sanh nay đang đi đến thành tựu viên mãn.

Khi có yếu tố nhẹ

nhõm , vị khất sĩ ý thức là mình

có nhẹ nhõm, quán chiếu rằng: tâm mình

đang nhẹ nhõm. Khi không có nhẹ nhõm, vị ấy

ý thức là mình không nhẹ nhõm. Vị ấy có

ý thức về sự nhẹ nhõm chưa phát sanh

nay đang phát sanh, về sự nhẹ nhõm đã

phát sanh nay đang đi đến thành tựu viên

mãn.

Khi có yếu tố định ,

vị khất sĩ ý thức là mình có định,

quán chiếu rằng: tâm mình đang có định.

Khi không có định, vị ấy ý thức là tâm

mình không định. Vị ấy ý thức về

định tâm chưa phát sanh nay đang phát sanh,

về định tâm đã phát sanh nay đang đi

đến thành tựu viên mãn.

Khi có yếu tố buông

thả , vị khất sĩ ý thức là mình

có buông thả, quán chiếu rằng: tâm mình

có buông thả. Khi không có buông thả, vị ấy

ý thức là mình không có buông thả. Vị

ấy ý thức về sự buông thả chưa phát

sanh nay đang phát sanh, về sự buông thả

đã phát sanh nay đang được thành tựu viên

mãn.

Cứ như thế, vị khất sĩ an

trú trong sự quán niệm về bảy yếu tố của

sự ngộ đạo như là đối tượng tâm thức nơi đối

tượng tâm thức; hoặc quán niệm bên trong, hoặc

quán niệm bên ngoài, hoặc quán niệm cả bên

trong lẫn bên ngoài đối tượng tâm thức ấy. Vị ấy

sống trong sự thường trực quán niệm quá trình

sanh khởi nơi đối tượng tâm thức ấy, hoặc quá

trình hủy diệt nơi đối tượng tâm thức ấy,

hoặc cả quá trình sanh khởi lẫn quá trình hủy

diệt nơi đối tượng tâm thức ấy. Hoặc vị ấy

quán niệm: "Có bảy yếu tố của sự ngộ

đạo đây", đủ để quán chiếu và ý

thức được sự có mặt của đối tượng tâm thức nơi

đối tượng tâm thức đó, và như vậy, vị ấy an trú

một cách tự do, không bị bất cứ một thứ gì trong

cuộc đời làm vướng bận. Quán niệm về bảy

yếu tố của sự ngộ đạo như là đối tượng tâm

thức nơi đối tượng tâm thức là như thế đó,

thưa quý vị.

Tiếp đó, vị khất sĩ quán niệm bốn sự thật cao quý như đối tượng tâm thức nơi đối tượng tâm thức.

Quán niệm như thế nào?

Khi sự kiện là khổ đau, vị khất sĩ quán niệm: "Đây là khổ đau."

Khi sự kiện là nguyên nhân tạo thành khổ đau, vị ấy quán niệm: "Đây là nguyên nhân tạo thành khổ đau."

Khi sự kiện là khổ đau có thể được chấm dứt, vị ấy quán chiếu: khổ đau có thể được chấm dứt.

Khi sự kiện là có con

đường dẫn đến sự chấm dứt khổ đau, vị ấy

quán niệm: có con đường dẫn đến sự chấm

dứt khổ đau.

Cứ như thế, vị khất sĩ an

trú trong sự quán niệm về bốn sự thật cao

quý như là đối tượng tâm thức nơi đối tượng

tâm thức; hoặc quán niệm bên trong, hoặc quán

niệm bên ngoài, hoặc quán niệm cả bên trong

lẫn bên ngoài đối tượng tâm thức ấy. Vị ấy an

trú trong sự quán niệm quá trình sanh khởi nơi

đối tượng tâm thức ấy, hoặc quá trình hủy

diệt nơi đối tượng tâm thức ấy, hoặc quán

niệm cả quá trình sanh khởi lẫn quá trình hủy

diệt nơi đối tượng tâm thức ấy. Hoặc vị ấy

quán niệm: "Có bốn sự thật cao quý

đây", đủ để quán chiếu và ý thức

được sự có mặt của đối tượng tâm thức nơi đối

tượng tâm thức đó, và như vậy, vị ấy an trú một

cách tự do, không bị bất cứ một thứ gì trong cuộc

đời làm vướng bận. Quán niệm về bốn sự

thật cao quý như đối tượng tâm thức nơi đối

tượng tâm thức là như thế đó, thưa quý

vị.

(VI)

Này quý vị khất sĩ! Vị

khất sĩ nào thực hành bốn phép quán niệm như

trên trong bảy năm, người ấy có thể có khả

năng đạt được quả vị chánh trí ngay ở đây và

trong kiếp này, hoặc nếu còn dư báo thì cũng

đạt được quả vị không còn trở lại.

Này quý vị khất sĩ! Đừng

nói gì tới bảy năm. Kẻ nào thực hành bốn phép

quán niệm này trong sáu năm, năm năm, bốn năm,

ba năm, hai năm, một năm, thì cũng có thể đạt

được quả vị chánh trí, ngay ở đây và trong

kiếp này, hoặc nếu còn dư báo thì cũng đạt

được quả vị không còn trở lại.

Này quý vị khất sĩ! Đừng

nói gì tới một năm. Kẻ nào thực hành bốn phép

quán niệm trong bảy tháng, hoặc sáu tháng, hoặc

năm tháng, hoặc bốn tháng, ba tháng, hai tháng, một

tháng hay nửa tháng, thì cũng có thể đạt được

quả vị chánh trí ngay ở đây và trong kiếp này,

hoặc nếu còn dư báo thì cũng đạt được quả

vị không còn trở lại.

Này các vị khất sĩ! Đừng

nói gì đến nửa tháng. Kẻ nào thực hành bốn

phép quán niệm như thế trong một tuần, kẻ ấy

cũng có thể đạt được quả vị chánh trí ngay ở

đây và trong đời này, hoặc nếu còn dư báo thì

cũng đạt được quả vị không còn trở lại.

Chính vì lý do đó mà tôi

đã nói rằng: đây là con đường duy nhất để

có thể giúp chúng sanh thực hiện thanh tịnh,

vượt thắng phiền não, tiêu diệt khổ ưu,

đạt tới chánh đạo và chứng nhập Niết Bàn, con

đường của bốn phép an trú trong quán niệm."

Đức Thế Tôn đã dạy như thế. Các vị khất sĩ hoan hỷ ghi nhận và làm theo lời người.

Trích: "Kinh Quán Bốn Lĩnh Vực Quán Niệm", Nhất Hạnh dịch và chú giải, NXB Lá Bối, California, Hoa Kỳ.

[ Trở về trang Thư Mục ]

← Văn bản trướcKinh Bat DoanVăn bản tiếp →Kinh Tu+` Bi
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)
⬇ Tải .txt