Gioi thieu Kinh Tap
This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font
Giới Thiệu Kinh Tập (Sutta Nipata)
H.T. Thích Minh Châu (1982)
Tập Sutta Nipatà là kinh thứ 5,
trong 15 kinh thuộc Bộ Khuddaka Nipàta tức là Tiểu
Bộ Kinh. Bộ Tiểu Bộ Kinh gồm có 15 kinh:
Khuddakapàtha (Tiểu Tụng Kinh), Dhammapada (Pháp
Cú), Udàna (Tự Thuyết Kinh, Itivuttaka (Như Thị
Ngữ Kinh), Vimànavatthu (Thiên Cung Sự Kinh), Petavatthu
(Ngã quỷ Sự Kinh), Theragàthà (Trưởng Lão Tăng
Kệ), Therigàthà (Trưởng Lão Ni Kệ), Jàtaka
(Bổn Sanh), Mahàniddesa (Đại Nghĩa Tích), Cùlaniddesa
(Tiểu Nghĩa Tích), Patisambhidàmagga (Vô Ngại giải
đạo), Apadàna (Thí dụ Kinh), Buddhavamsa (Phật sử) và
Cariyàpitaka (Tiểu Nghĩa Kinh).
Theo một phân loại khác, Luật
Tạng, Luận Tạng và tất cả kinh chưa được sưu tập
vào 4 Bộ Nikàyà chính, lập thành Tiểu Bộ Kinh.
Các vị thọ trì Trường Bộ Kinh không chấp nhận
các kinh Khuddakapàtha, Cariyàpitaka và Apadàna, và
phân loại các kinh khác vào Luận Tạng. Các vị
thọ trì Trung Bộ Kinh không chấp nhận tập
Khuddakapàtha, nhưng chấp nhận các kinh còn lại và
phân loại chúng vào Kinh Tạng. Theo truyền thống
Miến Điện, 4 tập khác được cộng thêm vào,
như Milindapanha, Suttasamgaha, Petakopadesa và
Nettipakarana.
Kinh Tập này gồm có 5 chương.
Chương I là Uragavagga, Phẩm Rắn gồm có 12 kinh;
Chương II, Tiểu Phẩm gồm có 14 kinh; Chương III,
Đại Phẩm gồm có 12 kinh; Chương IV, Phẩm Tâm gồm
có 16 kinh; và Chương V, Trên Con Đường Đến Bờ
Bên Kia, gồm có 17 kinh tất cả. Tổng cộng kinh này
có 5 Chương và 71 kinh.
Đặc biệt của tập này gồm
những kinh có thể được xem là những kinh xưa
nhất, cổ nhất, nghĩa là gần với thời đức Phật
nhất. Chúng tôi dựa trên một số yếu tố để
xác nhận tánh chất thật sự nguyên thủy của Bộ
Suttanipàta này, về cả mặt Văn cú và Nội dung.
Trước hết, Tập Suttanipàta
viết bằng một thể văn Pàli xưa nhất và cổ
kính nhất, so sánh với các thể văn chúng ta
thường được gặp trong các Bộ Dìgha Nikàya, Majjhima
Nikàya, Samyutta Nikàya, Anguttara Nikàya. Nhiều
thể văn gần với văn Vệ Đà được tìm thấy
rất nhiều trong tập này, nhưng không thấy trong
các tập khác, như các danh từ và động từ số
nhiều: sitàse, upatthitàse, caramàse. Các hình
thức chủ cách số nhiều và sử dụng cách số ít
của một số danh từ như: Vinicchayà thế cho
vinicchayàni, lakkhanà thế cho lakkhanàni, mantà
thế cho mantàya. Ngoài ra, chúng ta thường gặp
các nguyên mẫu Vệ đà như Vippahàtane,
Sampayàtave, unnametave rất ít khi được tìm thấy
trong các tập kinh khác. Nhiều khi chúng ta thấy
một số danh từ đặc biệt như chữ datthu thế
cho disvà, atisìvà thế cho atikhamitvà, maga
thế cho miga, tumo thế cho so v.v... Những danh
từ này rất gần với tiếng Vệ đà không tìm
thấy ở các bộ kinh khác. Như vậy, chứng tỏ Tập
Suttanipàta được viết trong thời kỳ xưa nhất
của ngôn ngữ Pàli, chưa được trau chuốt lưu loát,
nhiều âm điệu như ngôn ngữ Pàli sau này.
Giá trị cổ kính của ngôn ngữ Pàli trong tập này
đánh giá tánh chất nguyên thủy của tập Suttanipàta.
Một số yếu tố nữa giúp
chúng ta biết giá trị cổ kính của tập này là
một số kinh của tập này được tìm thấy trong các
bộ kinh khác, và chứng tỏ các kinh khác đã sưu tầm
một số kinh hiện có trong bộ Suttanipàta. Ví dụ
kinh Seta (Sn. 548-573) được tìm thấy trong Majjhima
Nikàya, M.i. 146; kinh Vàsettha (Sn. 594-656) được tìm
thấy trong Majjhima Nikàya, M.ii. 196.
Ngoài ra, tập Suttanipàta có
ghi chép lại một vài giai đoạn trong đời sống tìm
đạo và học đạo của Thái tử, những mẫu
chuyện này rất giản dị và mộc mạc, không có xen
lẫn thần thông phù phép, với những hình ảnh thật
đơn sơ và tươi đẹp.
Kinh Xuất gia (Sn. 405-424) diễn
tả cuộc gặp gỡ giữa Thái tử với Vua Bimbisàra, khi
Thái tử vừa mới xuất gia. Vua Bimbisàra đứng trên
lầu nhìn xuống thấy Thái tử đang đi khất thực.
"Bình Sa Vương thấy Ngài,
Đứng trên sân lầu thượng
Thấy đầy đủ tướng tốt,
Bèn nói lên lời này" (409)
Sau khi sai sứ giả đi theo để tìm chỗ Thái tử, Vua Bimbisàra liền đi gặp Thái tử và thưa:
"Ngài thanh niên tuổi trẻ,
Ngây thơ, bước vào đời,
Cao đẹp được viên mãn,
Thiện sanh giòng Sát lỵ...
Tài sản ta cho ngươi.
Hãy hưởng và trả lời" (420-421)
Và Thái tử dứt khoát trả lời:
"Giòng họ thuộc mặt trời
Sanh tộc là Thích Ca,
Từ bỏ gia tộc ấy,
Thưa vua Ta xuất gia
Ta không có thiết tha,
Đối với các loại dục,
Thấy nguy hiểm trong dục,
Bỏ chúng, là an ổn;
Ta sẽ đi, tinh tấn,
Ý Ta được hoan hỷ" (423-424)
Kinh Tinh Tấn tiếp theo nói
lên sự cám dỗ của Ác ma. Khi Thái tử ngồi dưới
cây Bồ đề tu hành, Ác ma đến gần, nói lên
giọng từ mẫn:
"Ngươi ốm, không dung sắc
Nhà người gần chết rồi,
Cả ngàn phần, ngươi chết;
Chỉ một phần còn sống.
Hãy sống, sống tốt hơn,
Sẽ làm các công đức" (426-427)
Thái tử trả lời từ tốn, nhưng không kém phần nghị lực:
"Bà con ác phóng dật,
Ngươi đến đây làm gì?
Với công đức nhỏ bé,
Ta đâu có cần đến!
Đây có tín, tinh tấn,
Và ta có trí tuệ,
Như vậy Ta tinh tấn
Sao ngươi hỏi Ta sống" (431-432)
Và Thái tử nói lên quyết tâm chiến đấu của mình:
"Ôi này Ma Nu Ci!
Đây là quân đội ngươi,
Đây quân đội chiến trận
Của giòng họ Kanhà,
Kẻ nhát, không thắng ngươi
Ai thắng ngươi, được lạc.
Ta mang cỏ Munja
Vững thay, đáng đời sống
Thà Ta chết chiến trận
Tốt hơn sống thất bại" (439-440)
Và cuối cùng, Ác ma thất bại trước dũng chí của Thái tử vừa bỏ đi vừa than:
"Bảy năm ta bước theo
Chân theo chân Thế Tôn,
Không tìm được lỗi lầm
Nói Thế Tôn chánh niệm,
Như quạ bay xung quanh,
Hòn đá như đống mỡ,
"Có thể có gì mềm?
Có thể có gì ngọt?
Không tìm được vị ngọt
Quạ từ đó bay đi!
Như quạ mổ hòn đá
Ta bỏ Gotama." (446-448)
Câu chuyện thứ ba nói
về ẩn sĩ Asita (A Tư Đà) đoán tướng cho Thái
tử. Asita thấy Chư thiên vui mừng liền hỏi duyên
cớ. Chư thiên đáp:
"Tại sứ Lâm tì ni,
Trong làng các Thích Ca,
Có sanh vị Bồ tát
Báu tối thắng, vô tỷ.
Ngài sanh, đem an lạc
Hạnh phúc cho loài người.
Do vậy chúng tôi mừng
Tâm vô cùng hoan hỷ
Ngài, chúng sanh tối thượng
Ngài, loài người tối thắng,
Bậc Ngưu Vương loài người
Thượng Thủ mọi sanh loại.
Ngài sẽ chuyển Pháp luân,
Trong khu rừng ẩn sĩ,
Rống tiếng rống sư tử,
Hùng mạnh, nhiếp loài thú." (683-684)
Đạo sư Asita liền vội vàng đi đến Kapilavatthu để được chiêm ngưỡng Thái tử.:
"Sau khi thấy Thái tử,
Chói sáng như lửa ngọn,
Thanh tịnh như Sao ngưu
Vận hành giữa hư không
Sáng chiếu như mặt trời
Giữa trời thu mây tịnh
Ẩn sĩ tâm hoan hỷ
Được hỷ lạc rộng lớn." (687)
Khi thấy Thái tử chói sáng
như mặt trời, khi nghĩ đến viễn ảnh chánh pháp
được tuyên thuyết, nghĩ đến phận mình già
yếu, A Tư Đà đã phát khóc:
"Khi vị ấy nghĩ đến
Số mệnh của tự mình,
Số mệnh không tốt đẹp,
Vị ấy rơi nước mắt"... (691)
Trước sự lo lắng của các vị Thích Ca, ẩn sĩ A Tư Đà giải tỏa mối lo lắng:
"Thấy họ Thích lo lắng
Vị ẩn sĩ trả lời:
"Ta không thấy bất hạnh
Xảy đến cho Thái tử
Đối với (Thái tử) ấy,
Chướng ngại sẽ không có.
Vị này không hạ liệt,
Chớ có lo lắng gì.
Thái tử này sẽ chứng
Tối thượng quả Bồ đề,
Sẽ chuyển bánh xe pháp
Thấy thanh tịnh tối thắng
Vì lòng từ thương xót,
Vì hạnh phúc nhiều người,
Và đời sống Phạm hạnh
Được truyền bá rộng rãi
Thọ mạng ta ở đời
Còn lại không bao nhiêu
Đến giữa đời sống Ngài,
Ta sẽ bị mệnh chung.
Ta sẽ không nghe pháp
Bậc tinh cần vô tỷ
Do vậy ta sầu não,
Bất hạnh và khổ đau." (692-694)
Yếu tố thứ tư xác nhận
sự cổ kính của Kinh Tập này là một số câu văn,
một số thí dụ, một số hình ảnh được diễn tả,
đã trở thành những câu cách ngôn dân gian.
Biển lớn thì im lặng. Khe
nước thời chảy ồn. Cái gì trống kêu to. Cái gì
đầy thì yên lặng. Những ví dụ này cho chúng ta
thấy những kẻ ít hiểu biết thì hay nói
nhiều, những kẻ hiểu biết thời thường im
lặng như 2 câu kệ sau đây:
"Hãy học các giòng nước,
Từ khe núi vực sâu
Nước khe núi chảy ồn
Biển lớn đầy im lặng"(720)
"Cái gì trống kêu to,
Cái gì đầy, im lặng,
Ngu như ghè với nước
Bậc Trí như ao đầy." (721)
Với những kẻ hay nói, họa sẽ tự miệng sanh, như câu kệ khéo diễn tả dưới đây:
"Phàm con người đã sanh,
Sanh với búa trong miệng,
Kẻ ngu khi nói bậy,
Tự chặt đứt lấy mình." (657)
Hình ảnh sau đây, có vẻ trào
phúng, nói đến đàn quạ thấy hòn đá lầm
tưởng là miếng thịt mỡ, đến mổ để tìm
cái gì ngọt, khi mổ xong biết mình lầm
liền bay đi. Câu kệ châm biếm Ác ma đi
theo đức Phật để tìm cơ hội hại Ngài, cuối
cùng hại Ngài không được nên bỏ đi.
"Như quạ bay xung quanh
Hòn đá như đống mỡ
"Có thể có gì mềm?"
"Có thể có gì ngọt?" (447)
"Không tìm được gì ngọt
Quạ từ đó bay đi
Như quạ mổ hòn đá
Ta bỏ Gotama." (448)
Một câu kệ nữa nói
đến sóng biển không sanh ở giữa biển
đại dương, cho chúng ta biết, kẻ đã giải thoát
bao giờ cũng trầm tĩnh yên lặng, như bài kệ sau
đây:
"Như chính giữa trung ương
Của biển cả đại dương,
Sóng biển không có sanh,
Biển hoàn toàn đứng lặng
Cũng vậy, vị tỷ kheo,
Đứng lặng không giao động
Không có sự bồng bột
Náo mức ở giữa đời." (920)
Đức Phật khuyên các người
xuất gia, nên sống riêng một mình tinh tấn tu hành,
như con tê giác chỉ có một sừng, sống một mình
trong rừng.
"Do thân cận giao thiệp
Thân ái từ đấy sanh,
Tùy thuận theo thân ái,
Khổ này có thể sanh.
Nhìn thấy những nguy hại,
Do thân ái sanh khởi,
Hãy sống riêng một mình
Như tê ngưu một sừng." (36)
"Như nai trong núi rừng
Không gì bị trói buộc,
Tự đi chỗ nó muốn
Để tìm kiếm thức ăn,
Như các bậc hiền trí
Thấy tự do giải thoát,
Hãy sống riêng một mình
Như tê ngưu một sừng." (37)
Khi đức Phật thuyết pháp,
giới thiệu đạo mới của Ngài. Ngài phải đương
đầu với hai hệ thống xã hội rất hùng mạnh đang
ngự trị trên xã hội Ấn độ bấy giờ, tức là tổ
chức Sa môn và tổ chức Bà la môn. Mỗi hệ
thống có một vị giáo chủ cầm đầu với hội chúng,
với chủ thuyết, với phương pháp tu hành sai
biệt và nhiều khi mâu thuẫn nhau. Đức Phật
đã mạnh dạn loại bỏ những gì Ngài xem là trở ngại
cho con đường giác ngộ và giải thoát, và tự mình
vạch ra một con đường mới mẻ đặc biệt của
Ngài.
Trước hết, đức Phật
không chấp nhận đời sống người tu hành mà còn
đoán số, đoán mộng, bói toán, ăn các đồ ăn do
kệ tụng đem lại:
"Ta không có thọ dụng
Đồ ăn từ kệ tụng,
Hỡi này Bà la môn
Đây không phải là pháp,
Của những người có trí.
Chư Phật đều từ bỏ
Ca hát các bài kệ." (480)
"Chớ có dùng bùa chú,
Anthava Vedà,
Chớ tổ chức đoán mộng,
Coi tướng và xem sao.
Mong rằng đệ tử Ta
Không đoán tiếng thú kêu
Không chữa bệnh không sanh
Không hành nghề lang băm." (927)
Đức Phật cũng không chấp
nhận cầu mong điềm lành. Các chư Thiên hỏi đức
Phật làm thế nào được điềm lành (Mangalam),
đức Phật trả lời bằng 48 hành động tốt, vì chỉ
có hành động lành là điềm lành tối thượng,
như kinh Manpalamtta (360) đã khéo diễn tả:
"Không thân cận kẻ ngu
Như gần gũi bậc trí,
Đảnh lễ người đáng lễ
Là điềm lành tối thượng." (259)
"Học nhiều nghề nghiệp giỏi,
Khéo huấn luyện, học tập
Nói những lời khéo nói.
Là điềm lành tối thượng." (261)
"Hiếu dưỡng mẹ và cha
Nuôi dưỡng vợ và con
Làm nghề không rắc rối,
Là điềm lành tối thượng." (262)
"Bố thí, hành đúng pháp
Săn sóc các bà con
Làm nghiệp, không lỗi lầm,
Là điềm lành tối thượng." (263)
"Chấm dứt, từ bỏ ác,
Chế ngự đam mê rượu
Trong pháp không phóng dật,
Là điềm lành tối thượng." (264)
"Kính lễ và hạ mình
Biết đủ và biết ơn
Đúng thời, nghe chánh pháp
Là điềm lành tối thượng." (265)
Như vậy, đức Phật bác bỏ sự
tin tưởng ở điềm lành và khuyến khích làm
các hạnh lành, vì các hạnh lành là điềm lành
tối thượng.
Thêm một bước nữa, đức Phật
không chấp nhận quan điểm của các Bà la môn, tin
tưởng ở thuyết thọ sanh tự cho mình là giai
cấp đáng tôn trọng nhất, chỉ vì sanh ra từ
miệng Phạm thiên và do vậy các giai cấp Sát
đế lỵ, Phệ xá và Thủ đà phải tôn
trọng phục vụ giai cấp Bà la môn. Đức Phật
chống lại quan điểm thọ sanh này và tuyên bố
rằng chỉ do hành động mới đánh giá giá trị con
người, xem con người có đáng tôn trọng hay
không.
"Bần tiện không vì sanh
Phạm chí không vì sanh,
Do hành, thành bần tiện,
Do hành thành Phạm chí." (136)
"Không phải do thọ sanh
Được gọi Bà la môn!
Không phải do thọ sanh,
Gọi phi Bà la môn
Chính do sự hành động
Được gọi Bà la môn
Chính do sự hành động
Gọi phi Bà la môn." (Trung Bộ Kinh II - trang 196H)
Bước thêm một bước nữa,
đức Phật bác bỏ các luận thuyết, các triết
lý suông, vì chúng không thể đưa con người
đến giải thoát, an tịnh. Có đến 63 luận
thuyết thịnh hành trong thời đức Phật và đức
Phật đều bác bỏ chúng, vì chúng chỉ gây thêm
tranh luận:
"Các Sa môn tranh luận,
Có đến 63 thuyết,
Các ngôn thuyết văn tự
Y đây, các tưởng khởi." (538)
"Ai thiên trú trong kiến,
Xem kiến ấy tối thắng
Ở đời đặt kiến ấy
Vào địa vị tối thượng.
Người ấy nói tất cả
Người khác là hạ liệt,
Do vậy không ai vượt khỏi
Sự tranh luận ở đời." (796)
"Những ai muốn tranh luận
Sau khi vào hội chúng
Chúng công kích lẫn nhau,
Chúng gọi nhau là ngu
Cái làm nó cống cao
Cũng là đất hại nó,
Tuy vậy nó vẫn nói
Lời cống cao kiêu mạn." (830)
"Không phải từ tri kiến
Từ truyền thống, từ trí
Không phải từ giới cấm,
Thanh tịnh được đem đến." (839)
"Người đã có cuồng tín,
Không đưa đến thanh tịnh
Vì đã có thiên vị,
Với tri kiến tác thành." (910)
Sau khi bác bỏ mê tín dị
đoan, tà kiến, truyền thống, điềm lanh,
các luận thuyết, tế thần, tế lửa, v.v...
Đức Phật tự mình xây dựng con đường giải thoát,
giác ngộ của mình. Và tập Suttanipàta sưu tầm cho
chúng ta thấy, những bài kệ diễn tả đức Phật,
sai khác với các ngoại đạo sư hiện tại như
thế nào.
Trước hết, Ngài là bậc có mắt, cakkhumantu, có pháp nhãn thấy rõ tất cả:
"Đức Phật thật có mắt
Đối với tất cả pháp." (161)
"Bậc có mắt xuất hiện
Đời này và thiên giới
Quét sạch mọi u ám,
Độc cư, chứng an lạc." (956)
"Vị ấy Chánh đẳng giác
Hỡi này Bà la môn,
Bậc có mắt thấy được
Trong tất cả các pháp." (992)
Đức Phật là vị có một cái
nhìn sáng suốt, một sự hiểu biết thấu
triệt, thấy đau khổ trong các chủ thuyết,
không chấp nhận chủ thuyết nào, tìm đến
chân lý, Ngài thấy được sụ an tịnh nội tâm.
"Với Ta không có nói!
Ta nói như thế này,
Sau khi quán sát kỹ
Sự chấp thủ trong pháp
Trong tất cả tri kiến.
Ta không có chấp trước,
Ta thấy sự cất chứa
Tịch tịnh trong nội tâm." (837)
"Ai đã chặt sanh hữu,
Không còn gieo giống thêm,
Sanh hữu đã đoạn tận,
Không còn muốn thọ sanh,
Được gọi là ẩn sĩ
Một mình đi im lặng,
Bậc ẩn sĩ đã thấy
Con đường tịch tịnh ấy." (208)
Nếp sống đức Phật giới
thiệu là một nếp sống của vị ẩn sĩ, Mâu ni,
một vị đã từ bỏ gia đình sống không gia đình,
không có trú xứ nào.
"Thân mật, sợ sinh hãi,
Trú xứ sanh bụi bậm
Không trú xứ, không thân
Hình ảnh bậc ẩn sĩ." (207)
Một vị đã nhiếp phục tham ái và ái dục, không để ái dục chi phối.
"Vị ấy sống viễn ly
Mọi sự việc ở đời...
Như hoa sen có gai,
Sinh ra ở trong nước,
Không bị nước và bùn
Mắc dính và thân ướt,
Như vậy bậc ẩn sĩ
Nói an tịnh, không tham,
Không bị dục và đời,
Mắc dính và thấm ướt." (845)
Một vị ẩn sĩ không có
thiếu thốn, không có tri kiến, không có tà
kiến, từ bỏ các chủ thuyết và không có tranh
luận với ai ở đời.
"Chính đối với vị ấy,
Ngã, phi ngã đều không
Vị ấy đã tẩy sạch,
Mọi tà kiến ở đời." (787)
"Một số người nói rằng
Đây mới là sự thật,
Chứng nói các người khác,
Là trống không giả dối.
Do chấp thủ như vậy,
Chúng tranh luận đấu tranh,
Vì sao bậc Sa môn.
Không cùng nói một lời." (88)
"Thường trú xả, chánh niệm,
Không nghĩ mình bằng người.
Hơn người thua kẻm người
Vị ấy không bồng bột." (855)
Sống đời sống viễn ly, không
tham đắm vật gì, vị ẩn sĩ sống đời sống vô sở
hữu, không có Ta; không có của Ta, thực hành hạnh
vô ngã một cách tốt đẹp.
"Vị ấy không con cái,
Thú vật, ruộng, tài sản,
Không có gì nắm lấy,
Là ta, là không ta." (858)
"Ai không có vật gì,
Không có, không sầu muộn,
Không đi đến các pháp
Vị ấy gọi an tịnh." (861)
"Không nghĩ: "đây của tôi"
Không nghĩ: "đây của người"
Người không có tự ngã.
Không sầu vì không ngã." (951)
Nhờ thực hành vô ngã, vị ẩn sĩ đi đến an tịnh trong nội tâm:
"Hãy giữ được an tịnh
Về phía từ nội tâm,
Đã không có tự ngã,
Từ đâu có vô ngã." (919)
Và đích cuối cùng của con đường tu hành, đối với vị ẩn sĩ là "Niết bàn tịch tịnh".
"Từ bỏ lòng tham dục,
Đây tỷ kheo có tuệ,
Chứng bất tử tịch tịnhm
Niết bàn giới, thường trú!" (204)
Một điểm son đáng chú
ý là tập này có một số kinh rất được phổ
thông, và được chư Tăng các nước Nam Tông tụng
đọc thường xuyên như kinh Ratanasutta (kinh châu
báu) kinh Mangalasutta (kinh điềm lành) và kinh
Mettasutta (kinh Từ Bi). Ngoài ra có nhiều bài kinh
ngắn gọn, ý tứ hàm xúc, tán thán hạnh ẩn
sĩ làm nổi bật đặc điểm của kinh này là tán
dương ở đời sống của vị xuất gia tầm đạo, như
kinh Rắn, kinh Vị Ẩn sĩ, kinh Ràhula, kinh Dhammika,
kinh Nàlaka, kinh Paràbhida, kinh Tuvataka, kinh Attadanda,
kinh Sàriputta. Những kinh này phần lớn đề cập
đến hạnh ẩn sĩ, và như vậy làm nổi bật bối
cảnh an tịnh tu hành mà Kinh Tập này đề cao một
cách đặc biệt.
Thích Minh Châu, 1982
Thiền Viện Vạn Hạnh
Phú Nhuận, Sài Gòn
Chân thành cám ơn anh Nguyễn Quang Trung đã có thiện tâm giúp đánh máy lại bài viết nầy
[ Trở về trang Thư Mục ]