📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Thien & Thang Tri

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 18,085 ký tự · ~16 phút đọc
🏠 📜

Thien & Thang Tri

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Thiền và Thắng Trí.

HT Thích Thanh Từ

Kinh Thiền và Thắng Trí

trong Tương Ưng Bộ thuộc hệ Pàli và kinh 1142

trong Tạp A Hàm thuộc hệ Sanskrit đều có chung

nội dung: "Phật xác nhận tâm hạnh của Tôn giả

Ma Ha Ca Diếp trước chúng tỳ kheo, là người có

công đức và trí tuệ thù thắng". Hôm nay,

chúng ta nghiên cứu qua hai kinh nầy xem Phật xác nhận

tâm hạnh tôn giả Ma Ha Ca Diếp như thế nào?

oOo

Kinh 1142, Tạp A

Hàm

Một hôm, Phật ở nước Xá

Vệ, rừng cây Kỳ Đà, vườn ông Cấp Cô Độc,

tôi nghe như vầy:

Lúc đó, tôn giả Ma Ha Ca

Diếp đã ở lâu tại nước Xá Vệ chỗ sàng

tòa vắng vẻ, râu tóc dài thượt, mặc chiếc y

kết bằng vải rách đi đến chỗ Phật. Lúc

đó vây quanh Thế Tôn đại chúng đông vô số,

Phật đang nói pháp, chư tỳ kheo thấy Ma Ha Ca

Diếp từ xa đi đến, liền khởi tâm khinh

mạn nói:

-- Đây là tỳ kheo gì mà y phục xấu xa, không có nghi dung, đi chậm rải đến.

Thế Tôn biết tâm niệm các tỳ kheo, liền gọi Ma Ha Ca Diếp:

-- Ca Diếp đến đây! Đây còn nửa tòa nhường ông. Ta đã biết ai xuất gia trước: Ông chăng? Ta chăng?

Các tỳ kheo kia tâm sinh kinh hãi, lông dựng ngược cùng nói với nhau:

-- Kỳ thay, tôn giả Ma Ha Ca Diếp kia đại đức đại lực, Thế Tôn mời ngồi nửa tòa.

Tôn giả Ma Ha Ca Diếp chấp tay bạch Phật:

-- Thế Tôn là thầy, con là đệ tử.

Phật bảo Ca Diếp:

-- Như thế, như thế! Ta là thầy, ông là đệ tử, ông hãy tùy chỗ ngồi.

Tôn giả Ma Ha Ca Diếp cúi

đầu lễ dưới chân Phật, lui ngồi một bên. Khi ấy,

Thế tôn muốn tỉnh ngộ các tỳ kheo, lại do tôn

giả Ma Ha Ca Diếp đồng được công đức thù

thắng quảng đại với mình, vì chúng hiện tại

nên bảo các tỳ kheo:

-- Ta lìa dục lìa pháp ác bất

thiện, có giác có quán, trụ sơ thiền cụ

túc, hoặc ngày hoặc đêm, hoặc trọn ngày đêm.

Ma Ha Ca Diếp cũng như ta, lìa dục lìa pháp ác

bất thiện, cho đến trụ sơ thiền cụ túc

hoặc ngày hoặc đêm, hoặc trọn ngày đêm. Ta

muốn trụ đệ nhị, đệ tam, đệ tứ

thiền cụ túc, hoặc ngày hoặc đêm, hoặc trọn

ngày đêm; Ma Ha Ca Diếp cũng lại như thế. Ta

tùy muốn trụ từ bi hỷ xả, không nhập xứ, thức

nhập xứ, vô sở hữu nhập xứ, phi tưởng phi phi

tưởng nhập xứ, cảnh giới thần thông thiên, nhĩ, tha

tâm trí, túc mạng trí, sanh tử trí, lậu tận trí cụ

túc hoặc ngày hoặc đêm, hoặc trọn ngày đêm; Ma

Ha Ca Diếp cũng lại như thế.

Khi ấy, Thế Tôn ở trong

đại chúng số đông vô lượng khen ngợi Ma Ha Ca

Diếp công đức thắng diệu, quảng đại đồng

với mình rồi, chư tỳ kheo nghe Phật nói hoan hỷ

phụng hành.

oOo

Kinh Thiền và Thắng Trí, Tương Ưng Bộ

Trú ở Savatthi.

Tùy theo mong muốn, này

các tỳ kheo, ta ly dục, ly bất thiện pháp,

chứng đạt và an trú sơ thiền, một trạng

thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có

tứ...

Tùy theo mong muốn, này các tỳ kheo, Kassapa

cũng ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt

và an trú sơ thiền, một trạng thái hỷ

lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ...

Tùy theo mong muốn, này

các tỳ kheo, ta diệt tầm và tứ, chứng

đạt và an trú thiền thứ hai, một trạng

thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không

tứ, nội tỉnh nhất tâm.

Tùy theo mong muốn, này các tỳ kheo, Kassapa

cũng diệt tầm và tứ, chứng đạt và an

trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ

lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội

tỉnh nhất tâm.

Tùy theo mong muốn, này

các tỳ kheo, ta ly hỷ, trú xả, chánh

niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ

mà các bậc thánh gọi là xả niệm lạc

trú, chứng đạt và an trú thiền thứ ba.

Tùy theo mong muốn, này các tỳ kheo, Kassapa

cũng ly hỷ, trú xả, chánh niệm tỉnh

giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc

thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng

đạt và an trú thiền thứ ba.

Tùy theo mong muốn, này

các tỳ kheo, ta xả lạc xả khổ, diệt

hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt

và an trú thiền thứ tư, không khổ không

lạc, xả niệm thanh tịnh.

Tùy theo mong muốn, này các tỳ kheo, Kassapa

cũng xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã

cảm thọ trước, chứng đạt và an trú

thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả

niệm thanh tịnh.

Tùy theo mong muốn, này

các tỳ kheo, ta vượt lên mọi sắc tưởng,

diệt trừ mọi chướng ngại tưởng,

không tác ý đối với dị tưởng. Ta nghĩ

rằng: "Hư không là vô biên", chứng

đạt và an trú Không Vô Biên Xứ.

Tùy theo mong muốn, này các tỳ kheo, Kassapa

cũng vượt lên mọi sắc tưởng, diệt

trừ mọi chướng ngại tưởng, chứng đạt

và an trú Không Vô Biên Xứ.

Tùy theo mong muốn, này

các tỳ kheo, ta vượt lên mọi không vô

biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô

biên", chứng đạt và an trú Thức Vô Biên

Xứ.

Tùy theo mong muốn, này các tỳ kheo, Kassapa

cũng vượt lên mọi không vô biên xứ,

chứng đạt và an trú Thức Vô Biên Xứ.

Tùy theo mong muốn, này

các tỳ kheo, ta vượt lên mọi thức vô

biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật

gì", chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ.

Tùy theo mong muốn, này các tỳ kheo, Kassapa

cũng vượt lên mọi thức vô biên xứ,

chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ.

Tùy theo mong muốn, này

các tỳ kheo, ta vượt lên mọi vô sở hữu

xứ, chứng đạt và an trú Phi Tưởng Phi Phi

Tưởng Xứ.

Tùy theo mong muốn, này các tỳ kheo, Kassapa

cũng vượt lên mọi vô sở hữu xứ, chứng

đạt và an trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.

Tùy theo mong muốn, này

các tỳ kheo, ta vượt lên mọi phi tưởng

phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú

Diệt Thọ Tưởng Định.

Tùy theo mong muốn, này các tỳ kheo, Kassapa

cũng vượt lên mọi phi tưởng phi phi

tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt

Thọ Tưởng Định.

Tùy theo mong muốn, này

các tỳ kheo, ta chứng đạt các loại thần

thông. Một thân hiện ra nhiều thân,

nhiều thân hiện ra một thân, hiện

hình biến hình đi ngang qua vách qua tường

qua núi như đi ngang hư không, độn thổ trồi

lên ngang qua đất liền như ở trong nước,

đi trên nước không chìm như trên đất

liền, ngồi kiết già đi trên hư không

như con chim, với bàn tay chạm và rờ mặt

trăng và mặt trời, những vật có đại oai lực

oai thần như vậy, có thể tự thân bay

đến cõi Phạm thiên.

Tùy theo mong muốn, này các tỳ kheo, Kassapa

cũng chứng đạt các loại thần thông ... tự

thân bay đến cõi Phạm thiên.

Tùy theo mong muốn, này

các tỳ kheo, ta với thiên nhĩ thanh tịnh siêu

nhân có thể nghe hai loại tiếng: chư

Thiên và loài người, xa và gần.

Tùy theo mong muốn, này các tỳ kheo, Kassapa

cũng với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân có

thể nghe hai loại tiếng: chư Thiên và

loài người, xa và gần.

Tùy theo mong muốn, này

các tỳ kheo, sau khi đi sâu vào tâm của chúng

sanh, của loài người với tâm của mình, ta có

thể biết như sau: "Tâm có tham

biết là tâm có tham, tâm không tham

biết là tâm không tham. Tâm có sân

biết là tâm có sân, tâm không sân

biết là tâm không sân. Tâm có si biết

là tâm có si, tâm không si biết là tâm

không si. Tâm chuyên chú biết là tâm

chuyên chú, tâm không chuyên chú biết là

tâm không chuyên chú. Đại hành tâm biết

là đại hành tâm, không phải đại hành tâm

biết là không phải đại hành tâm. Tâm

chưa vô thượng biết là tâm chưa vô

thượng, tâm vô thượng biết là tâm vô

thượng. Tâm thiền định biết là tâm

thiền định, tâm không thiền định

biết là tâm không thiền định. Tâm

giải thoát biết là tâm giải thoát, tâm

không giải thoát biết là tâm không giải

thoát."

Tùy theo mong muốn, này các tỳ kheo, sau khi đi

sâu vào tâm của chúng sanh, của loài người

với tâm của mình, Kassapa cũng có thể

biết như sau: "Tâm có tham biết là

tâm có tham ... tâm không giải thoát biết

là tâm không giải thoát."

Tùy theo mong muốn, này

các tỳ kheo, ta nhớ đến các đời sống

quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn

đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba

mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời,

một trăm đời, hai trăm đời, một ngàn đời,

một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp,

nhiều thành kiếp, nhiều hoại thành

kiếp; ta nhớ rằng: "Tại chỗ kia ta

có tên như thế nầy, giòng họ như

thế nầy, giai cấp như thế nầy, thọ

khổ lạc như thế nầy, tuổi thọ

đến mức như thế nầy. Sau khi chết

tại chỗ kia, ta được sanh ra tại chỗ

nọ. Tại chỗ ấy, ta có tên như thế

nầy, giòng họ như thế nầy, giai cấp

như thế nầy, thọ khổ lạc như thế

nầy, tuổi thọ đến mức như thế

nầy. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta

được sanh ở đây. Như vậy, ta nhớ đến

nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét

đại cương và các chi tiết".

Tùy theo mong muốn, này các tỳ kheo, Kassapa

cũng nhớ đến các đời sống quá khứ, như

một đời, hai đời ... và các chi tiết.

Tùy theo mong muốn, này

các tỳ kheo, ta với thiên nhãn thanh tịnh siêu

nhân thấy các chúng sanh. Ta biết rõ ràng

chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang,

người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn

kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của

chúng. Những chúng sanh ấy làm những ác hạnh

về thân ngữ và ý, phỉ báng các bậc

thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp

theo tà kiến; những người nầy sau khi thân

hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác

thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng

sanh nào làm những thiện hạnh về thân

ngữ và ý, không phỉ báng các bậc thánh,

theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo

chánh kiến; những người nầy sau khi thân

hoại mạng chung, được sanh lên các thiện

thú, cõi trời, trên đời nầy. Như vậy, với

thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, ta thấy sự

sống chết của chúng sanh. Ta biết rõ

chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang,

người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người nay mắn

kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của

chúng.

Tùy theo mong muốn, này các tỳ kheo, Kassapa

cũng với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân thấy

các chúng sanh ... đều do hạnh nghiệp

của chúng.

Và, này các tỳ kheo, ta

với sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong

hiện tại, tự mình với thắng trí ta chứng

ngộ vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải

thoát, chứng đạt và an trú.

Này các tỳ kheo, Kassapa cũng với sự đoạn

tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự

mình với thắng trí chứng ngộ vô lậu tâm

giải thoát, tuệ giải thoát, chứng đạt và

an trú.

oOo

Giảng:

Kinh 1142 trong Tạp A Hàm (tập

3, trang 151, ấn bản 1995) thuộc hệ Sanskrit và kinh

Thiền Và Thắng Trí trong Tương Ưng Bộ (tập 2,

trang 363, ấn bản 1993) thuộc hệ Pàli có mối liên

hệ với Thiền tông đáng lưu ý mà người

tu thiền chúng ta không thể bỏ qua.

Từ lâu có sự ngờ vực về

việc Phật truyền tâm ấn cho ngài Ma Ha Ca

Diếp. Đọc các kinh không thấy nói mà trong

Sử Thiền tông lại có ghi sự truyền thừa từ

trước tới sau. Hôm nay, chúng ta học qua hai kinh

nầy xem ngài Ma Ha Ca Diếp có xứng đáng để

thừa kế Phật không?

Lúc đó, tôn giả Ma Ha Ca

Diếp đã ở lâu tại nước Xá Vệ chỗ sàng

tòa vắng vẻ, râu tóc dài thượt, mặc chiếc y

kết bằng vải rách đi đến chỗ Phật. Lúc

đó vây quanh Thế Tôn đại chúng đông vô số,

Phật đang nói pháp, chư tỳ kheo thấy Ma Ha Ca

Diếp từ xa đi đến, liền khởi tâm khinh

mạn nói: - Đây là tỳ kheo gì mà y phục xấu xa,

không có nghi dung, đi chậm rải đến.

Tôn giả Ma Ha Ca Diếp là

một trong mười vị đệ tử lớn của Phật, chuyên

tu hạnh đầu đà. Ngài ở một mình nơi vắng vẻ, râu

tóc ra dài không người cạo. Mặc thì lượm từng

miếng vải bỏ kết lại thành y, nên y xấu và

thô. Ngài đến với đức Phật trong lúc chúng tân

tỳ kheo đang nghe pháp. Họ là những người

đến sau nên không biết Ngài, với tâm

thiển cận đánh giá người qua lớp áo bên ngoài

nên khởi tâm khinh mạn chê Ngài ăn mặc thô xấu dung

nghi không tươi đẹp.

Thế Tôn biết tâm niệm các tỳ kheo, liền gọi Ma Ha Ca Diếp:

-- Ca Diếp đến đây! Đây còn nửa tòa nhường ông. Ta đã biết ai xuất gia trước: Ông chăng? Ta chăng?

Thế Tôn biết các vị

tân tỳ kheo đang khởi tâm kiêu mạn, khinh chê xem

thường tôn giả Ma Ha Ca Diếp. Để cảnh tỉnh

họ, Thế Tôn bèn kêu Ngài lại nhường cho nửa

tòa ngồi. Nếu thực chất đức hạnh và trí

tuệ của tôn giả Ma Ha Ca Diếp còn kém, dù cho

Phật có muốn cảnh tỉnh răn dạy hàng tân tỳ kheo,

Phật cũng không thể làm như vậy được, vì làm

như thế không đúng ý nghĩa, mà Phật thì

không nói hay làm một điều gì vô nghĩa. Chính

vì Phật đã thấy trí tuệ và đức hạnh của tôn

giả Ma Ha Ca Diếp xấp xỉ với Phật, nên mới kêu

lại ngồi cùng tòa. Đọc lại những bài kinh nói

về những vị đệ tử lớn của Phật, chúng ta

không thấy vị nào được Phật kêu ngồi cùng tòa,

chỉ có bài kinh nầy Phật kêu tôn giả Ma Ha Ca

Diếp nhường cho nửa tòa ngồi. Điều nầy

chứng minh rằng khả năng của tôn giả Ma Ha Ca

Diếp đủ sức kế thừa mạng mạch Phật pháp

về sau.

Các tỳ kheo kia tâm sinh kinh hãi, lông dựng ngược cùng nói với nhau:

-- Kỳ thay, tôn giả Ma Ha Ca Diếp kia đại đức đại lực, Thế Tôn mời ngồi nửa tòa.

Thấy Phật xử sự với tôn giả

Ma Ha Ca Diếp như vậy, các vị tân tỳ kheo hốt

hoảng, bàn với nhau không biết tôn giả đó là

ai, ắt phải có khả năng, có trí tuệ vĩ đại

mới được đức Thế Tôn quí trọng mời ngồi

chung tòa.

Tôn giả Ma Ha Ca Diếp chấp tay bạch Phật:

-- Thế Tôn là thầy, con là đệ tử.

Phật bảo Ca Diếp:

-- Như thế, như thế! Ta là thầy, ông là đệ tử, ông hãy tùy chỗ ngồi.

Tuy được đức Phật xử sự

ngang hàng với Phật nhưng tôn giả Ma Ha Ca Diếp

vẫn thủ lễ của một người trò, không nhân cơ hội

Phật ưu đãi mà sanh tâm cậy thế cầu cao. Phật

thấy tôn giả Ma Ha Ca Diếp giữ lễ, mới bảo:

Nếu ông thấy ông là đệ tử thì thôi tùy

ý ông muốn ngồi đâu thì ngồi.

Tôn giả Ma Ha Ca Diếp cúi

đầu lễ dưới chân Phật, lui ngồi một bên. Khi ấy,

Thế tôn muốn tỉnh ngộ các tỳ kheo, lại do tôn

giả Ma Ha Ca Diếp đồng được công đức thù

thắng quảng đại với mình, vì chúng hiện tại

nên bảo các tỳ kheo:

-- Ta lìa dục lìa pháp ác bất

thiện, có giác có quán, trụ sơ thiền cụ

túc, hoặc ngày hoặc đêm, hoặc trọn ngày đêm.

Ma Ha Ca Diếp cũng như ta, lìa dục lìa pháp ác

bất thiện, cho đến trụ sơ thiền cụ túc

hoặc ngày hoặc đêm, hoặc trọn ngày đêm. Ta

muốn trụ đệ nhị, đệ tam, đệ tứ

thiền cụ túc, hoặc ngày hoặc đêm, hoặc trọn

ngày đêm; Ma Ha Ca Diếp cũng lại như thế. Ta

tùy muốn trụ từ bi hỷ xả, không nhập xứ, thức

nhập xứ, vô sở hữu nhập xứ, phi tưởng phi phi

tưởng nhập xứ, cảnh giới thần thông thiên, nhĩ, tha

tâm trí, túc mạng trí, sanh tử trí, lậu tận trí cụ

túc hoặc ngày hoặc đêm, hoặc trọn ngày đêm; Ma

Ha Ca Diếp cũng lại như thế.

Khi ấy, Thế Tôn ở trong

đại chúng số đông vô lượng khen ngợi Ma Ha Ca

Diếp công đức thắng diệu, quảng đại đồng

với mình rồi, chư tỳ kheo nghe Phật nói hoan hỷ

phụng hành.

Phật cảnh ngộ để cho các

tỳ kheo hiểu rõ công đức trí tuệ của tôn

giả Ma Ha Ca Diếp thù thắng quảng đại, có

thể tương đương với Phật:

Phật đã lìa dục, lìa các

pháp bất thiện, có giác có quán, tôn giả Ma Ha

Ca Diếp cũng lìa dục, lìa các pháp bất

thiện, có giác có quán. Phật chứng tứ thiền

(sắc giới), tôn giả Ma Ha Ca Diếp cũng chứng tứ

thiền. Phật trụ tứ vô lượng tâm, tôn giả Ma Ha

Ca Diếp cũng trụ tứ vô lượng tâm. Phật nhập tứ

định (vô sắc giới), tôn giả Ma Ha Ca Diếp cũng

nhập tứ định. Cho đến lục thông và tứ trí,

Phật chứng tới đâu thì tôn giả Ma Ha Ca Diếp

chứng tới đó. Phật nói giữa chúng như thế là

công khai thừa nhận tôn giả Ma Ha Ca Diếp có khả

năng, có trí tuệ thù thắng, gần tương đương

với Phật. Trước Phật mời tôn giả Ma Ha Ca Diếp

ngồi chung tòa với Phật, kế Phật nói thể

trạng tu chứng của Phật đến đâu là tôn giả Ma

Ha Ca Diếp cũng tu chứng đến đó. Giả sử

không có những bài kinh nói về việc

truyền pháp cho tôn giả Ma Ha Ca Diếp, nhưng

qua lời xác chứng của Phật trong bài kinh nầy, chúng

ta thấy tôn giả Ma Ha Ca Diếp là người xứng

đáng kế thừa Phật, cho nên Phật mới nói như

vậy.

Kinh Thiền và Thắng Trí

trong Tương Ưng Bộ tập 2 trang 241 (tập 2, trang 363,

ấn bản 1993) do Hòa thượng Thích Minh Châu dịch

không có giai thoại Phật mời tôn giả Ma Ha Ca

Diếp ngồi nửa tòa. Song, Phật xác nhận với chúng

tỳ kheo là, tùy theo mong muốn Phật lìa dục, lìa các

pháp bất thiện, chứng đạt và an trú từ sơ

thiền cho đến tứ thiền ở sắc giới, tôn

giả Ma Ha Ca Diếp cũng tùy theo mong muốn chứng từ

sơ thiền cho tới tứ thiền. Phật chứng đạt

tứ thiền ở vô sắc giới thì tôn giả Ma Ha Ca

Diếp cũng chứng tứ thiền ở vô sắc giới.

Phật an trú diệt thọ tưởng định, chứng sáu

thắng trí, tôn giả Ma Ha Ca Diếp cũng an trú

diệt thọ tưởng định, chứng sáu thắng trí.

Đức Phật xác định khả năng trí tuệ của tôn

giả Ma Ha Ca Diếp rất rõ ở đoạn 16:

-- Và, này các tỳ kheo, ta với

sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại,

tự mình với thắng trí ta chứng ngộ vô lậu tâm giải

thoát, tuệ giải thoát, chứng đạt và an trú.

Này các tỳ kheo, Kassapa cũng với sự đoạn tận các

lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng

trí chứng ngộ vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải

thoát, chứng đạt và an trú.

Qua đoạn kinh trên, chúng ta

thấy rõ ràng đức Phật thừa nhận tôn giả Ma Ha Ca

Diếp có khả năng như Phật. Đó là lý do mà

các thiền sư nói Phật truyền tâm ấn cho tôn

giả Ma Ha Ca Diếp. Tuy ở kinh không nói truyền

tâm ấn mà Phật xác nhận khả năng chứng đắc của

tôn giả Ma Ha Ca Diếp trước chúng tỳ kheo, thì

có khác gì truyền tâm ấn. Vì truyền tâm ấn

là một lối xác nhận thầy chứng đắc tới đâu, trò

chứng đắc tới đó.

Thiền tông thường đề cập việc tôn giả Ma Ha Ca Diếp được Phật truyền tâm ấn ba lần.

Lần nổi bật nhất là ở hội

Linh Sơn trên núi Kỳ Xà Quật, Phật cầm cành hoa sen

đưa mắt nhìn khắp chúng, cả hội dều ngơ ngác.

Chỉ có tôn giả Ma Ha Ca Diếp nhìn thấy chúm chím

cười. Phật bảo: "Ta có chánh pháp nhãn tạng,

niết bàn diệu tâm, pháp môn mầu nhiệm,

chẳng lập văn tự, ngoài giáo lý truyền

riêng, nay giao phó cho ngươi, ngươi khéo gìn giữ,

truyền trao mãi đừng cho dứt mất, đến sau sẽ

truyền cho A Nan".

Phật ở trên nhìn xuống, tôn

giả Ma Ha Ca Diếp ở dưới nhìn lên, tâm Phật tâm

tôn giả Ma Ha Ca Diếp khế hội nhau, thông cảm

nhau nên được Thiền tông coi sự kiện đó là

truyền tâm ấn.

Lần thứ hai ở tháp Đa Hòa,

như kinh 1142 hay kinh Thiền và Thắng Trí mà chúng

ta vừa đọc qua. Bài kinh tuy Phật nhắm phá tâm

ngã mạn của chúng tỳ kheo xem thường tôn giả Ma Ha

Ca Diếp. Nhưng dưới mắt Thiền tông thì đức

Phật đã khen ngợi tôn giả Ma Ha Ca Diếp có đầy

đủ công đức và trí tuệ thù thắng cũng như

đức Phật đã có và xứng đáng cho Phật nhường nửa

tòa ngồi.

Theo Thiền tông, truyền

tâm ấn là việc xác chứng thầy chứng đắc tới

đâu trò cũng chứng đắc tới đó. Như vậy, không

phải truyền tâm ấn là gì?

Lần thứ ba, tại đền Makuta

Bandhana, thành Kusinàrà, khi Thế Tôn nhập

diệt, nhục thân được liệm vào kim quan và

đưa lên giàn hỏa để trà tỳ, châm lửa thiêu ba

lần mà vẫn không cháy. Trong khi hai vị đệ tử

lớn là Anuruddha và Ananda có mặt tại đó mà không

làm cho lửa cháy được. Mãi đến khi tôn giả Ma

Ha Ca Diếp từ núi Kỳ Xà Quật đến, đi nhiễu

quanh kim quan ba vòng rồi cởi mở chân và cúi đầu

đảnh lễ dưới chân Thế Tôn. Khi tôn giả Ma Ha Ca

Diếp đảnh lễ Thế Tôn xong, thì giàn hỏa tự

bắt lửa cháy.

Sự kiện vừa nêu đã nói

lên sự tương quan cảm thông rất lớn giữa Phật và

tôn giả Ma Ha Ca Diếp ở giờ phút cuối cùng.

Dưới mắt Thiền tông, sự tương quan cảm thông

đó là truyền tâm ấn.

[ Trở về trang Thư Mục ]

← Văn bản trướcCo Phap mon naoVăn bản tiếp →Danh Y Kathina
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)
⬇ Tải .txt