📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Y nghia Nhu Lai

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 13,776 ký tự · ~13 phút đọc
🏠 📜

Y nghia Nhu Lai

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Ý nghĩa về Như Lai

(Tăng Chi Bộ, Chương Bốn Pháp)

HT. Thích Minh Châu

Trước hết, chúng tôi

đề cập đến các bậc Như Lai nói chung, rồi

đến Thế Tôn, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni nói

riêng, những định nghĩa gì đã được dùng để

diễn tả các Ngài, và nhất là những đóng góp gì

rất đặc biệt về những giáo lý chánh

yếu, những pháp môn giảng dạy đã giúp chúng

sanh thoát khỏi sự khổ đau.

Một vấn đề có thể

làm rất nhiều người thắc mắc, trong quá khứ

cũng như trong hiện tại, là Đức Phật là ai,

Ngài là thần chăng, vị Tiên chăng, Ngài là người

như chúng ta chăng? Chúng ta là Phật tử, chúng ta là

người tìm hiểu đạo Phật chúng ta cần xem Đức

Phật là ai, cho đúng với lời Phật dạy? Một câu hỏi

về một số vấn đề đã được Đức Phật khéo

giải đáp trong Kinh số 36 "Về tùy thuộc

thế giới".(Tăng Chi, IV-36).

Bà La Môn Dona thấy dấu chân

Đức Phật có dấu bánh xe (pháp luân) với đầy đủ

tất cả chi tiết, khi Đức Phật đi trên con

đường giữa Ukkatha và Setabbya, liền suy nghĩ

đây không phải là dấu chân của loài người, nên

đến gần Đức Phật và hỏi: "Có phải Ngài

sẽ là vị Tiên, Ngài sẽ là Càn Thát Bà, Ngài sẽ

là Dạ Xoa, Ngài sẽ là loài người?". Với bốn

câu hỏi này Ngài tuần tự trả lời: "Ta sẽ không

phải là Tiên, Ta sẽ không phải là Càn Thát Bà, Ta

sẽ không phải là Dạ Xoa, Ta sẽ không phải là

Người".

Câu trả lời làm cho Bà La Môn

Dona ngạc nhiên, và chúng ta cũng dễ hiểu, vì

nếu Đức Phật trả lời: "Ta sẽ là chư

Thiên... hay ta sẽ là loài Người" tức là Đức

Phật còn phải tái sinh, còn phải sinh tử luân hồi.

Cho nên Đức Phật mới trả lời: "Ta sẽ không

phải là chư Thiên, Ta sẽ không phải là Càn Thát

Bà, Ta sẽ không phải là Dạ Xoa, Ta sẽ không phải là

Người". Nhưng câu trả lời này đã làm cho Bà

La Môn Dona ngạc nhiên khiến phải hỏi tiếp:

"Vậy sở hành của Ngài là gì, và tôn giả sẽ

là gì?". Câu trả lời tiếp của Đức Phật

rất là đặc biệt:

-- "Này Bà La Môn,

đối với những người chưa đoạn tận các lậu

hoặc, Ta có thể là chư Thiên với các lậu

hoặc đã đoạn tận, được chặt đứt từ gốc rễ,

được làm thành như cây Tala, được làm cho

không thể hiện hữu, được làm cho không

thể sanh khởi trong tương lai. Này Bà la môn,

đối với những người chưa đoạn tận những lậu

hoặc, Ta có thể là Càn Thát Bà, Ta có

thể là Dạ Xoa, Ta có thể là loài người,

với các lậu hoặc đã đoạn tận, được chặt

đứt từ gốc rễ, được làm thành như cây Tala,

được làm cho không thể hiện hữu, được

làm cho không thể sanh khởi trong tương

lai...".

Như vậy, tùy thuộc chúng sanh

được đề cập đến, đối với chúng sanh là

chư Thiên chưa đoạn tận các lậu hoặc, Đức Phật

có thể là chư Thiên, nhưng với các lậu hoặc

đã đoạn tận, không còn sanh tử luân hồi. Đối với

loài người chúng ta chưa đoạn tận các lậu hoặc,

Đức Phật có thể là người, nhưng là một con

người đã đoạn tận các lậu hoặc. Nói một cách

khác, dầu thuộc loại chúng sanh hữu tình nào đang

còn có lậu hoặc, đang còn sanh tử luân hồi, Đức

Phật có thể là chúng sanh ấy, nhưng với các lậu

hoặc đã đoạn tận. Chúng ta là người, Đức Phật

đối với chúng ta là người, chỉ có sự sai khác,

Đức Phật là người đã đoạn tận các lậu hoặc,

còn chúng ta là người , nhưng chưa đoạn tận các

lậu hoặc. Rồi Đức Phật cho chúng ta một ví dụ xác

định rõ ràng vị trí của Ngài trong thế giới

loài người: "Ví như, này Bà la môn, bông sen

xanh, bông sen hồng hay bông sen trắng sanh ra trong

nước, lớn lên trong nước, vươn lên khỏi nước và

đứng thẳng, không bị thấm ướt. Cũng vậy này Bà la

môn, sanh ra trong đời, lớn lên trong đời, Ta sống

chinh phục đời, không bị đời thấm ướt. Này Bà la

môn, Ta là Phật, hãy như vậy thọ trì".

Rồi Đức Phật dùng một bài kệ phác họa hình ảnh Ngài ở trong đời:

"Với lậu hoặc chưa đoạn,

Có thể Càn Thát Bà,

Hay đi đến Dạ Xoa,

Với Ta, lậu hoặc tận,

Như sen trắng tươi đẹp,

Đời không thấm ướt Ta,

Ta là Phật, chánh giác,

Ta có thể là Tiên,

Có thể là loài chim,

Hay vào trong thai người.

Bị phá hủy, trừ khử,

Không bị nước thấm ướt,

Do vậy Ta được gọi,

Hỡi này Bà la môn".

Đức Phật đã sống ở trong

đời, không bị đời uế nhiễm, như đã gọi

là Như Lai (Tathàgata) tức có nghĩa là vị đã thật

sự hiểu đời, hiểu thế giới như thế

nào mới không bị đời uế nhiễm, như Kinh

"Thế Giới", (Tăng Chi, IV-23), đã nêu

rõ:

--"Này các Tỷ kheo,

thế giới được Như Lai chánh đẳng giác, Như

Lai không hệ lụy với đời. Này các Tỷ

kheo, thế giới tập khởi được Như Lai chánh

đẳng giác, thế giới được Như Lai đoạn

tận. Này các Tỷ kheo, thế giới đoạn

diệt được Như Lai chánh đẳng giác, thế

giới đoạn diệt được Như Lai giác ngộ. Này

các Tỷ kheo, con đường đưa đến thế

giới đoạn diệt được Như Lai chánh đẳng

giác. Con đường đưa đến thế giới đoạn

diệt được Như Lai tu tập".

"Cái gì này các

Tỷ kheo, trong toàn thế giới với Thiên

giới, Ma giới, Phạm Thiên giới, cùng với quần

chúng Sa môn, Bà la môn, chư Thiên và loài

người, được thấy, được nghe, được cảm giác,

được thức tri, được đạt đến, được tầm

cầu, được ý tư sát, tất cả đều được

Như Lai chánh đẳng giác. Do vậy được gọi

là Như Lai. Từ đêm, này các Tỷ kheo, Như Lai

được chánh đẳng giác, đến đêm Ngài nhập

Niết Bàn, trong thời gian ấy, điều gì

Ngài nói, nói lên, tuyên bố, tất cả là như

vậy, không thể khác được. Do vậy được

gọi là Như Lai. Này các Tỷ kheo, Như Lai

nói gì thì làm vậy, làm gì thì nói vậy, vì

rằng nói gì thì làm vậy, làm gì thì nói vậy

nên được gọi là Như Lai".

"Này các Tỷ kheo,

trong toàn thế giới, Thiên giới, Ma giới, cùng

với quần chúng Sa môn, Bà la môn, chư Thiên và

loài người, Như Lai là bậc chiến thắng,

không bị ai chiến bại, toàn trí, toàn

kiến, đại tự tại. Do vậy được gọi là

Như Lai".

Như Kinh trên đã trình bày,

Như Lai là một vị đã hiểu rõ thế giới, như

vậy là đã đạt đến chỗ tột cùng của

thế giới, mới có thể hiểu biết về

thế giới. Nhưng phải ở trong thế giới mới có

thể hiểu biết thế giới, phải ở trong

sanh tử mới có thể vượt qua sanh tử, như đã

được trình bày ở trong Kinh Rohitassa, (Tăng Chi,

IV-45). Trong Kinh này, thiên tử Rohitassa hỏi Đức

Phật: "Tại chỗ nào bạch Thế Tôn, không

bị sanh, không bị già, không bị chết, không có

từ bỏ (đời này) không có sanh khởi (đời khác),

chúng con có thể đi đến để thấy,

để biết, để đạt đến chỗ tận

cùng của thế giới không?". Và Đức Phật đã

trả lời dứt khoát là không thể được. Rohitassa

tán thán câu trả lời của Đức Phật, khen rằng thật

là vi diệu vì chính thiên tử Rohitassa bước đi

với tốc độ nhanh như tên bắn chớp nhoáng, với

bước chân từ biển Đông qua biển Tây, đi

như vậy luôn 100 năm không có dừng nghỉ cũng phải

chết giữa đường, không có thể đạt đến

tận cùng thế giới.

Nhưng rồi Đức Phật dạy,

chúng ta không cần đi đâu xa, chính trên cái thân

này của chúng ta, chúng ta có thể đạt đến

chỗ tận cùng của thế giới. "Này hiền

giả, Ta tuyên bố rằng tại chỗ nào không bị sanh,

không bị già, không bị chết, không có từ bỏ

đời này, không có khởi đời khác thời không có

thể đi đến để thấy, để biết,

để đạt đến chỗ tận cùng của thế

giới. Nhưng này hiền giả, trong cái thân dài độ

mấy tấc này (byàmatta) với những tưởng, những tư

duy của nó, Ta tuyên bố về thế giới tập

khởi, về thế giới đoạn diệt, về con

đường đưa đến thế giới đoạn

diệt".

Và với bài kệ sau đây, Đức Phật tóm tắt lời dạy của Ngài:

"Với đi, không bao giờ

Nếu không, không đạt được

Thời không có giải thoát.

Do vậy, bậc có trí,

Đi tận cùng thế giới,

Bậc đạt được an tịnh

Không mong cầu đời này.

Đặt tận cùng thế giới

Chỗ tận cùng thế giới

Ra ngoài khỏi khổ đau,

Hiểu biết rõ thế giới,

Với phạm hạnh thành tựu,

Biết tận cùng thế giới,

Không mong cầu đời sau".

Vì vai trò quan trọng của

cái thân chúng ta, nên Đức Phật đã dạy trừ thân

kiến (sakkàyaditthi), giới cấm thủ và nghi mới có

thể chứng được quả Dự Lưu, từ bỏ địa vị

phàm phu bước vào địa vị hiển thánh. Do vậy,

đôi khi Đức Phật cũng rống tiếng rống con sư

tử về cái thân năm uẩn của chúng ta, một

tiếng rống làm chư Thiên khiếp sợ vì tưởng

rằng thân của chư Thiên thường còn, như Kinh Con Sư

Tử, (Tăng Chi, IV-33), đã ghi nhận:

-- "Cũng vậy này các

Tỷ kheo, Như Lai thuyết pháp: Đây là thân

năm uẩn (sakkàya), đây là thân năm uẩn tập

khởi, đây là thân năm uẩn đoạn diệt, đây

là con đường đưa đến thân năm uẩn đoạn

diệt. Này các Tỷ kheo, có những chư Thiên

nào, tuổi thọ dài, có dung sắc, hưởng lạc

nhiều, đã sống lâu trong các lâu đài lớn.

Chư Thiên này, sau khi nghe Như Lai thuyết

pháp, phần lớn chúng trở thành sợ hãi, run sợ,

khiếp đảm. Chúng nghĩ: Chúng ta là vô

thường, này chư tôn giả, nhưng chúng ta nghĩ là

chúng ta thường còn. Chúng ta không thường hằng,

này chư tôn giả, nhưng chúng ta nghĩ là chúng ta

thường hằng. Chúng ta không thường trú, này chư

tôn giả, nhưng chúng ta nghĩ rằng chúng ta

thường trú. Này chư tôn giả, chúng ta là vô

thường, không thường hằng, không thường trú,

bị thâu nhiếp trong một thân này".

Với Đức Phật tự mình đã giác ngộ, khi Ngài mới thành Chánh giác, Ngài khởi lên một tư tưởng rất khiêm tốn:

"Thật là khó khăn,

không sống cung kính, không vâng lời. Vậy Ta hãy

cung kính, đảnh lễ và sống y chỉ vào một Sa môn

hay Bà la môn... Với mục đích làm cho đầy đủ

giới uẩn chưa đầy đủ... Làm cho đầy đủ định

uẩn chưa đầy đủ... Làm cho đầy đủ tuệ

uẩn chưa đầy đủ... Làm cho đầy đủ tuệ

giải thoát uẩn chưa đầy đủ. Ta hãy cung kính,

đãnh lễ và sống y chỉ vào một Sa môn hay Bà la

môn nào khác. Nhưng ta không thấy một chỗ

nào trong thế giới chư Thiên, Ác Ma và Phạm

Thiên, giữa quần chúng Sa môn, chư Thiên và loài

người, không có một Sa môn hay Bà la môn nào

khác, với giới... với định... với tuệ... với

giải thoát đầy đủ hơn Ta mà Ta có thể cung

kính, đảnh lễ và sống y chỉ. Rồi này các

Tỷ kheo, Ta nghĩ như sau: Với pháp này mà ta

đã chơn chánh giác ngộ, Ta hãy cung kính đảnh

lễ và sống y chỉ pháp ấy".

Như vậy Đức Phật với tâm tư

khiêm tốn muốn tìm một Sa môn hay Bà la môn để

nương tựa y chỉ vào chánh pháp. Thái độ này của

Đức Phật giải thích vì sao Đức Phật khuyên tôn

giả Ananda chớ có sầu muộn sau khi Đức Phật nhập

diệt, vì các đệ tử Phật luôn luôn có chánh

pháp lãnh đạo, có chánh pháp làm chỗ y chỉ, có

chánh pháp làm chỗ nương tựa. Đức Phật có

thể xem là vị giáo chủ khuyên chúng ta không nên

nương tựa, ỷ lại cá nhân, Ngài chỉ khuyên

chúng ta nên y chỉ vào chánh pháp, nên nương tựa

chánh pháp.

Và như vậy chúng ta thật

không lấy làm lạ khi Đức Phật được tôn xưng là

bậc tối thượng trong thế giới các loài hữu tình

như Kinh "Các Lòng Tin" (Tăng Chi, IV-34), đã

xác định: "Dầu cho loài hữu tình nào, này các

Tỷ kheo, không chân hay hai chân, bốn chân hay

nhiều chân, có sắc hay không sắc, có tưởng hay

không tưởng, hay phi tưởng phi phi tưởng. Thế

Tôn, bậc A la hán chánh đẳng giác được xem là tối

thượng. Những ai đặt lòng tin vào Đức Phật, chúng

đặt lòng tin vào tối thượng. Với những ai đặt

lòng tin vào tối thượng, chúng được quả Dị thục

tối thượng".

Do Ngài chiếm một địa vị

tối thượng trong thế giới các loài hữu tình, do

sự chứng ngộ, giải thoát của Ngài là thiết

thực, hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn thanh tịnh, nên

Ngài sống ở đời, đạt được bốn sự không sợ hãi,

như Kinh "Vô Sở Úy" (Tăng Chi, IV-8) đã

trình bày. Ngài tuyên bố: "Có bốn không sợ hãi

này của Như Lai, này các Tỷ kheo, do thành tựu

bốn không sợ hãi này, Như Lai tự nhận cho mình địa

vị Ngưu vương rống tiếng rống con sư tử trong

các hội chúng và chuyển pháp luân".

Ngài thấy rằng, không một ai

có thể chỉ trích Ngài là chưa giác ngộ một

cách hoàn toàn, chưa đoạn tận lậu hoặc một cách

hoàn toàn, các pháp Ngài thuyết là chướng đạo

pháp thật sự không có gì chướng ngại và mục đích

về pháp Ngài tuyên bố, không thiết thực đưa

người thực hành đoạn tận được khổ đau. Vì Ngài

đã thật sự giác ngộ hoàn toàn, đã thật sự đoạn

tận dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu, vì các pháp

chướng ngại mà Ngài tuyên bố thật sự làm trở ngại

cho người hành trì trên con đường tu đạo, vì mục

đích Ngài thuyết giảng, vì các phương pháp

hành trì do Ngài giới thiệu đã thực sự giúp cho

hàng vạn, hàng triệu người được giẳi thoát,

giác ngộ. Do vậy Ngài ung dung tự tại đi vào mọi

hội chúng, không một chút sợ hãi rụt rè, vì không

một ai có thể chất vấn, cật nạn Ngài được.

Ngài đã chứng được bốn không sợ hãi của những

bậc thật sự giác ngộ.

Với vị trí vô thượng của

Ngài, với sự giác ngộ tuyệt vời của Ngài, với

bốn không sợ hãi của Ngài, cho nên Ngài thành tựu

bốn pháp vi diệu, chưa từng có, như đã được

diễn tả trong Kinh "Vi Diệu" (Tăng Chi,

IV-128):

"Này các Tỷ kheo,

khi Như Lai, bậc A La Hán chánh đẳng giác xuất

hiện, có bốn pháp vi diệu, chưa từng có

này xuất hiện".

"Này các Tỷ kheo,

quần chúng ưa thích chấp giữ, thích thú chấp

giữ, hoan hỷ chấp giữ. Khi pháp không chấp

giữ được Như Lai thuyết giảng, chúng khéo

nghe, lắng tai, an trú tâm với chánh trí...".

"Này các Tỷ kheo,

quần chúng ưa thích kiêu mạn, thích thú kiêu

mạn. Khi pháp không kiêu mạn được Như Lai

thuyết giảng, chúng khéo nghe, lắng tai, an trú

tâm với chánh trí..."

"Này các Tỷ kheo,

quần chúng ưa thích không an tịnh, thích thú

không an tịnh, hoan hỷ không an tịnh. Khi pháp

an tịnh được Như Lai thuyết giảng, chúng

khéo nghe, lắng tai, an trú tâm với chánh

trí..."

"Này các Tỷ kheo,

quần chúng đi đến vô minh, trở thành mù

quáng, bị trói buộc che đậy. Khi Như Lai

thuyết pháp nhiếp phục vô minh, chúng khéo

nghe, lắng tai, an trú tâm với chánh trí..."

"Này các Tỷ kheo,

khi Như Lai, bậc A La Hán, chánh đẳng giác xuất

hiện, có bốn pháp chưa từng có này xuất

hiện".

Đây thật sự là ảnh hưởng vi

diệu của chánh pháp. Chúng ta chưa nghe chánh

pháp thì thôi, nhưng đã nghe được chánh pháp thời

tâm tư của ta dần dần biến đổi, bản tính ưa

thích chấp giữ được nhẹ dần tính chấp giữ, bản

tánh kiêu mạn chúng ta vơi bớt kiêu căng ngạo mạn,

bản tánh dao động của chúng ta trở thành an tịnh

lắng dịu và bản tánh vô minh vô trí được trở

thành sáng suốt, giác ngộ. Khả năng cảm hóa của

chánh pháp thật sự là hy hữu vi diệu. Khả năng

cảm hóa của Đức Phật thật sự là hy hữu vi

diệu.

Thích Minh Châu

(Trích Tuyển Tập "Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi")

[ Trở về trang Thư Mục ]

← Văn bản trướcBon Phap Hanh PhucVăn bản tiếp →Tieu Kinh Phuong Quang
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)
⬇ Tải .txt