Dung Lien - Kinh A Ham
Vietnamese, with Unicode Times font
Tinh thần nội hàm của Kinh Tạp A Hàm
Quách Thủ Nhân trước tác
Thích Nữ Dũng Liên dịch
K inh Tạp A Hàm là một
trong tứ A Hàm . Sau khi Đức Thế Tôn
nhập Niết b àn, n ăm trăm đại đệ tử kết
tập kinh điển ở th ành Diệp Quật, những kinh
điển sau khi được thẩm định, mới chính thức
trở th ành chuẩn mực tu tập cho hàng Thánh chúng. Trong
đó, những pháp thoại m à
Đức Thế Tôn chỉ dạy cho h àng
đệ tử v à Thiên long bát bộ hoặc ngoại
đạo, như những phương pháp tu h ành
thực tiễn và các đệ tử l àm thế nào
để noi gương đức hạnh của Thế Tôn, được kết
tập gọi l à Tạp A Hàm . Ngoài ra,
đem những pháp cú đơn giản trong kinh A Hàm , hoặc ghi chép
những câu chuyện nhân duyên, rút ra nội hàm của giáo pháp Thế Tôn, hoặc
thêm vào các đức hạnh tiền kiếp của Thế Tôn v à
đệ tử của Ng ài trong
đời trước v à những kỳ tích
đức hạnh của kiếp n ày, tập hợp lại
thành kinh Trung A Hàm và Trường A Hàm . Lại
để tiện lợi cho việc tr ì tụng và ghi
nhớ, chư Thánh đệ tử của Thế Tôn đ ã
đem những kinh điển mang tính thứ tự số mục
xếp th ành T ăng Nhất A H àm .
Trong Tam tạng giáo điển, th ì Tứ A
Hàm đặc biệt đại biểu cho ngôn h ành
thân giáo của Đức Thế Tôn, khiến cho đ àn
hậu học khi đọc kinh n ày, cảm thấy
mình như đang gần gũi thân thiết với từng
tiếng nói hơi thở của Đức Từ Phụ cao cả.
Trong Tạp A Hàm , chúng ta thấy Đức
Thế Tôn đem trí tuệ giác ngộ của m ình truyền dạy cho chúng xuất gia
và tại gia, hoặc Bà la môn, hoặc Thiên long bát bộ, Ngài dạy họ phương
pháp viễn ly sắc dục để đoạn tận phiền n ão
mà chứng đắc Niết b àn giải thoát.
Nhìn chung, tinh thần và nội hàm bản kinh, phân làm 6 phần:
Một là Không phóng dật
Thái độ tu h ành không phóng dật khiến cho nội tâm luôn bài trừ vọng niệm ngoại duyên, chuyên tâm vào chánh niệm. Như kinh số 37 , Thế Tôn dạy chư đệ tử phải khéo nhiếp tâm niệm, an trú tứ niệm xứ, như có một người tham sống sợ chết, tay vin v ào một cái bát đựng đầy dầu, theo sau l à một người chờ nếu có một giọt dầu rơi xuống, thì lập tức rút dao chém chết người ấy, người ấy cho dù đi ngang qua con đường đầy những dục vọng quyến rũ của thế gian, th ì vẫn không dám lơi tâm thất niệm, không dám quên cái bát dầu, không dám nhìn đông ngó tây. Lại như trong kinh số 1004 , Thế Tôn dạy các đệ tử rằng, mỗi ng ày trì bình khất thực, nếu không khéo hộ trì các c ăn, tâm không chánh niệm, như vậy nếu gặp nữ giới sẽ dễ d àng khởi tâm bất chánh, sanh lòng tham dục. Ngoài ra, trong kinh số 266 , Thế Tôn còn rõ ràng chỉ ra: "việc ta đ ã làm, các con nay cũng phải làm theo, dưới gốc cây, trong c ăn nh à trống thanh tịnh, giữa đồng nội y ên tĩnh, hãy xa lìa tục sự, trải tòa mà ngồi, hãy nỗ lực thiền định, cẩn thận chớ buông lung, chớ để hối hận về sau".
Hai là Tự lực
Hãy tự mình là hải đảo của chính m ình, tự mình cầu giải thoát và tư duy, không nên rong ruỗi tìm kiếm bên ngoài. Như trong kinh số 266 chép, người có trí tuệ dùng sức mạnh của mình để né tránh rắn độc v à giặc hại, lại tự mình tạo chiếc bè để vượt qua khỏi d òng nước xoáy, để đến bờ b ên kia an ổn khoái lạc; lại như trong kinh số 269 , Thế Tôn dạy các Tỳ kheo phương pháp giải thoát, cần phải ở nơi vắng vẻ chuyên tâm tư duy chánh tri chánh kiến, mới là con đường độc nhất giải thoát tâm linh ra khỏi những vướng mắc ái dục. Ngo ài ra, kinh số 1355 còn chép một đoạn đối thoại giữa Thi ên thần với một vị Tỳ kheo, biểu hiện tinh thần tu đạo l à nên nương vào tự lực. Câu chuyện như sau, có một vị Tỳ kheo con mắt bị bệnh, nghe lời khuyên của thầy thuốc ngồi bên hồ nước ngửi mùi thơm của hoa để trị bệnh, bị chủ nhân của hồ nước - Thi ên thần xem như là người ăn trộm. Thi ên thần nói với vị Tỳ kheo đó rằng, giống như người có chiếc áo tinh khiết, chỉ cần dính một ít nhiễm ô cũng khiến người khác chú ý, cũng vậy, nay ông giữ giới nghi êm mật, nhưng sao lại bị đánh lừa, bị quyến rũ bởi hương thơm của hoa? Ông cần phải nhiếp tâm thanh tịnh, chánh niệm tĩnh giác hơn. Sau khi nghe lời khuy ên như vậy, vị Tỳ kheo đó nhờ vị Thi ên thần nên thường nhắc nhở mình, Thiên thần lại đáp: "Tôi không phải là người hầu của ông, ông nên tự biết nên làm thế nào để chế ngự vọng tâm của m ình".
Ba là cứu cánh
Đức Thế Tôn chỉ bảo cho chúng ta mục đích của sự tu hành là cầu giải
thoát. Như trong kinh số 797 , Thế Tôn dạy bảo cho chúng ta con
đường tu tập vượt khỏi trói buộc thế gian l à
con đường tu tập Thánh đạo tám ng ành,
và Ngài chỉ rõ ra rằng, con đường th ù
thắng của Thánh đạo tám ng ành là vượt
lên tất cả sinh tử luân hồi.
Bốn là Trí huệ
Giáo pháp mà Thế Tôn khai thị trong kinh,
đều d ùng phương pháp lôgíc "nhân duyên quả". Như trong kinh số
324 , Đức Thế Tôn chỉ dạy giáo pháp nhân
duy ên. Ngài dạy: "Nếu chư Phật xuất hiện hoặc không xuất hiện
giữa thế gian này, thì pháp duyên khởi này vẫn là thường trú, Như Lai nhờ
giác ngộ giáo pháp này mà thành Vô Thượng Chánh Giác, rồi truyền bá chân
lý này cho nhân gian, qua đó chỉ ra cho chúng
sanh con đường đi đến giác ngộ".
Điều n ày chứng minh rằng, Đức Phật chỉ
giác ngộ mối quan hệ lôgíc nhân duy ên quả của vạn sự vạn vật trên
thế gian này, rồi đem sự chứng nghiệm hạnh
phúc tối thượng n ày truyền đạt cho
nhân gian.
Ngoài ra, nội hàm tinh thần của trí huệ này biểu hiện một cách sinh
động, trong kinh có nhiều dẫn chứng Đức Thế
Tôn t ùy c ăn cơ khai thị thuyết pháp v à
đệ tử t ùy c ăn
cơ m à chứng ngộ có sai khác nhau, để
chỉ r õ tầm quan trọng của trí huệ trong quá trình tu tập; chẳng hạn
như trong kinh số 1352 , chứng minh về sự tùy cơ dụng công, câu
chuyện như sau: Có một vị Tỳ kheo đ êm
về ngủ trong một khu rừng. Bấy giờ có một người
ăn trộm dưa b ên rừng thấy tr ăng
sáng hiện ra, lập tức ứng khẩu l àm một bài thơ "Tr ăng
sáng m ày chớ ra, đợi ta hái xong dưa,
ta đem dưa đi rồi, mặc t ình mày ẩn hiện". Vị Tỳ kheo ấy nghe rồi,
tâm nghĩ rằng, ngay cả đứa ăn trộm cũng có
thể l àm thơ, ta lẽ nào không biết sao? Liền ứng khẩu làm một bài
thơ "Ác ma mày chớ xuất hiện, đợi ta đoạn
phiền n ão, phiền não đoạn xong rồi,
mặc t ình mày ẩn hiện". Sau khi đọc
xong b ài thơ thì vị Tỳ kheo ấy lặng lẽ
đi sâu v ào thiền định.
N ăm l à tính nhân gian
Quan hệ nhân duyên quả vốn là bản chất của thế gian, vì thế chỉ cần
hiểu được mối li ên quan chằng chịt của
vạn sự vạn vật, rồi chỉ cần tự mình tinh tấn tư duy thể nghiệm, thì có thể
thành Thánh thành Phật. Chính ngay Đức Thế
Tôn cũng vậy, Ng ài chứng đắc Vô Thượng
Bồ Đề ngay sau khi chứng nghiệm nguy ên lý duyên khởi.
Điều n ày thể hiện tính chất bình dị
gần gũi dễ thân cận của giáo lý Thế Tôn khai thị, nó chẳng phải cao xa
huyền bí mà con người không thể tiếp cận, mà là ngay trong cuộc sống
đời thường, chỉ cần y theo pháp n ày mà
quán chiếu tu tập, thì có thể siêu việt phiền não sanh tử luân hồi và
hướng đến giải thoát giác ngộ. Trong kinh
số 84 , Đức Thế Tôn c òn
nhiều lần khai thị: "... Chớ khác với người thế tục...", có nghĩa
Ngài muốn nói rằng, Ngài cũng giống như người thế gian, chỉ khác là Ngài
đ ã thấu triệt chân lý thế gian và
đ ã đạt
được hạnh phúc tối thượng m à thôi. Trong kinh số 69 , Thế Tôn
dạy rằng, khi phàm phu và Thánh nhân trúng mũi tên, cả hai
đều mang nỗi đau đớn của thân xác, Thánh nhân
không phải v ì đ ã chứng nghiệm
giáo pháp mà không cảm thấy đau, chỉ khác l à
Thánh nhân không bị cái đau của tham sân l àm
chi phối chánh niệm mà thôi, cho nên tránh
được nỗi khổ của tâm.
Sáu là Tính nhất quán
Bổn kinh ghi chép rất nhiều về sự nghiệp truyền giáo của Thế Tôn trong
49 n ăm, m à những tư tưởng như là
"duyên khởi", "Tứ thánh đế ", "Thập nhị
nhân duyên", "Bát chánh đạo ", "Tứ niệm
xứ", "Ba mươi bảy phẩm trợ đạo " và
"Trung đạo " v.v... lại thông suốt toàn
bộ kinh, nó bàng bạc trong các thời thuyết pháp cho bất luận
đệ tử hay ngoại đạo. Có thể thấy, thông qua
kinh Tạp A Hàm , chúng ta hiểu
được tính chất vi ên mãn của giáo lý Thế Tôn, không thể vì người
nghe, sự việc, thời gian địa điểm không đồng
nhau m à nội dung khác nhau.
Toàn bộ tinh thần nội hàm: không phóng dật, tự lực cứu cánh, trí huệ, nhân gian tính và nhất quán, chính là động lực tinh thần không thể thiếu khi chúng ta đang học Phật cầu đạo; trông mong chúng ta nghe những pháp môn thực tiễn tu h ành mà Đức Thế Tôn đ ã chỉ dạy trong kinh A Hàm , đều n ên giống như vị Tỳ kheo ở trong kinh: "Nghe xong lời Phật dạy, tín thọ hoan hỷ phụng hành".
-ooOoo-
Source: www.chuyenphapluan.com
[ Trở về trang Thư Mục ]
last updated: 12-01-2006