📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Vu Lan & Nga Qui Su

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 11,598 ký tự · ~11 phút đọc
🏠 📜

Vu Lan & Nga Qui Su

Vietnamese, with Unicode Times font

Vu Lan: Hai mẩu chuyện cùng một sự kiện

Hòa thượng Thích Phước Sơn

H ằng n ăm

cứ đến ng ày rằm tháng bảy, khi trời

đất chuyển sang thu, th ì trong mỗi trái tim của người con Phật xuất

gia thường in đậm bằng 2 dấu ấn. Đó l à

ngày lễ Tự tứ, kết thúc 3 tháng An cư kiết hạ và dịp lễ báo hiếu

đối với ân đức sinh th ành. Nói

đến sự báo hiếu, chúng ta không thể không nhớ

đến h ình ảnh hiếu thảo chấn động thi ên

địa của tôn giả Đại hiếu Mục-kiền-li ên.

Đề cập đến tôn giả Mục-kiền-li ên,

chúng ta không thể không nhớ đến kinh

Vu-Lan-Bồn - - một áng v ăn thi ên

cổ bất hủ. Thế nhưng, ngoài áng v ăn diễm lệ

nầy -- mà mọi người chúng ta đều biết

-- còn một mẩu chuyện báo hiếu khác khá lý thú tương tự như thế, mà

có lẽ nhiều người chưa được r õ lắm.

Đó l à

điều m à người viết muốn giới thiệu cùng quí

độc giả kính mến nhân dịp lễ Vu Lan báo hiếu

nầy vậy. I. NỘI DUNG HAI TƯ LIỆU.

Để hiểu rõ nội dung của 2 tư liệu nầy chuyên chở những gì, chúng ta có thể tóm tắt đại khái như sau:

1. Nội dung kinh Vu Lan Bồn (1)

Kinh nầy do Phật thuyết cho Đại chúng, tại tịnh xá Kỳ Vi ên, được tôn giả A-Nan (Ananda) thuật lại thế nầy:

Lúc ấy, tôn giả Đại Mục-kiền-li ên vừa thành tựu 6 pháp thần thông, muốn báo đáp ân đức sinh th ành của cha mẹ, bèn dùng thiên nhãn quán sát khắp thế giới, thì thấy mẹ mình hiện sinh trong loài ngạ quỉ, không được ăn uống, da bọc lấy xương. Tôn giả liền d ùng bát đựng cơm, đem hiến cho mẹ. Nhưng mẹ ng ài do tội chướng quá nặng, cơm biến thành than lửa, không thể ăn được. Tôn giả liền trở về, thống thiết bạch lại t ình cảnh vừa rồi với đức Phật. Phật dạy rằng muốn cứu được mẹ tôn giả phải nhờ đến thần lực của chư Tăng trong 10 phương. Nhân dịp rằm tháng 7, ng ày chư T ăng Tự tứ n ên sắm các phẩm vật thiết dụng, hiến cúng cho Thập phương đại đức chúng Tăng. V ì ngày nầy chư hiền tháng T ăng đều b ình đẳng thọ cơm Tự tứ. Nương nhờ giới thể thanh tịnh, pháp lực nhiệm mầu của thánh chúng m à cha mẹ hiện tại của thí chủ được trường thọ, hạnh phúc; cha mẹ quá khứ trong 7 đời thoát khỏi khổ thú, sinh về cảnh giới an l ành.

Vâng lời Phật dạy, tôn giả Mục-kiền-liên sắm sửa

đủ các phẩm vật, th ành kính dâng cúng

chư T ăng trong dịp Tự tứ. Thế rồi, chư Tăng

thọ lễ cúng dường, th ành tâm chí nguyện. Chính nhờ sức chú nguyện

nầy mà thân mẫu của ngài ngay trong ngày ấy, thoát

được nỗi thống khổ của kiếp ngạ quỉ.

Hân hoan trước thành tích cứu được mẹ m ình

thoát khỏi khổ đau, n ên tôn giả thỉnh

cầu Phật chỉ giáo thêm về cách thức báo hiếu. Nhân

đây, Phật dạy rằng tất cả mọi người, trong

hiện tại cũng như trong đời vị lai, ai muốn chu to àn hiếu hạnh, báo

đáp, ân đức sinh th ành của cha mẹ, thì

hằng n ăm cứ đến ng ày rằm tháng bảy,

đem l òng hiếu thảo tưởng nhớ song

thân, sắm các phẩm vật hiến cúng Phật cùng Thánh chúng,

để báo đáp ân đức từ ái nuôi dưỡng của cha

mẹ. L à con Phật, thì ai cũng nên tuân giữ truyền thống báo hiếu

nầy.

Đại khái, đó là tóm lược nội dung của kinh Vu Lan Bồn.

2. Nội dung chuyện "Mẹ trưởng lão Xá-lợi-phất" (2)

Chuyện nầy do đức Đạo Sư kể lại với Đại chúng tại tịnh xá Trúc Lâm:

Thuở xưa, tại Ba-la-nại có một gia đ ình

Bà-la-môn đại phú. Bản tính ông chồng hiền

đức, chăm l àm việc phước thiện, nhưng tính tình bà vợ thì keo kiệt,

ác độc. Một hôm ông có công việc phải đi xa,

căn dặn vợ ở nh à hễ khi nào có Sa-môn hay bất cứ khách nào

đến nh à thì tùy theo khả n ăng

m à bố thí cho chu tất. Nhưng khi ông

đi rồi, b à vợ ở nhà cắt đứt phần cúng

dường cho Sa-môn, đối xử tệ bạc với các lữ khách khác, v à buông lời

nhục mạ, nguyền rủa họ. Do ác hạnh ấy, bà tái sinh làm thân nữ ngạ quỉ,

chịu đủ muôn phần khốn khổ. Bấy giờ, b à

nhớ lại những quyến thuộc xa xưa, biết được

người con trai của b à thời quá khứ hiện nay là một trong hàng

đại đệ tử của Phật, có danh tiếng v à

uy đức lớn. B à liền thân hành tới

đó xin gặp tôn giả Xá-lợi-phất

(Sàriputta). Vừa trông thấy mặt nữ ngạ quỉ xấu xí gầy gò ấy, tôn giả

đ ã động l òng

thương cảm, hỏi bà là ai, cần đến việc g ì

mà thân hình tiều tụy khốn khổ như thế, thì bà cho biết: Trong tiền kiếp,

bà là mẹ của tôn giả, do ác hạnh hủy nhục những người

đến cầu xin vật thực m à phải

đọa v ào cảnh giới ngạ quỉ, chịu mọi

nỗi đói khát, thống khổ. Nay đến cầu xin tôn

giả l àm phước, bố thí, để hồi hướng

công đức cứu b à thoát khỏi u đồ.

Thế là ngày hôm sau, tôn giả cùng với 3 pháp hữu khác là

Đại Mục-kiền-li ên (Mahà-moggallàna),

A-na-luật- đ à (Anuruddha) và

Kiếp-tân-na (Kappina) đi đến đại vương Tần-b à-ta-la

(Bimbisàra), rồi tôn giả Mục-kiền-liên trình bày lại sự việc

đ ã xảy ra cho vua nghe và thỉnh cầu

vua giúp đỡ để tôn giả Xá-lợi-phất ho àn

thành nghĩa vụ báo hiếu. Nghe vậy, nhà vua hoan hỉ hứa khả, rồi sai cận

thần xây cất am thất và sắm sửa các thức cúng dường,

đoạn nh à vua thân hành

đem chúng hiến dâng cho trưởng l ão

Xá-lợi-phất. Sau đó, trưởng l ão thiết

lễ trai t ăng đem các phẩm vật ấy cúng dường l ên

t ăng chúng khắp thế gian do đức Phật l àm

thượng thủ và hồi hướng công đức nầy cho nữ

ngạ quỉ.

Nữ ngạ quỉ nhờ hưởng được công đức ấy,

liền tái sinh l ên cõi trời. Ở đây, b à

có đủ mọi thứ cần thiết của một thi ên

nữ, hưởng mọi lạc thú của cảnh giới chư thiên. Rồi một hôm, bà

đi đến chỗ tôn giả Đại Mục-kiền-li ên,

kể lại cho tôn giả nghe tất cả mọi chi tiết trong 2 kiếp tái sinh làm ngạ

quỉ và thiên nữ của mình.

Đó là đại ý câu chuyện Mẹ trưởng lão Xá-lợi-phất mà trong "Ngạ quỉ sự" đã trình bày.

II. SO SÁNH 2 MẨU CHUYỆN

Xuyên qua nội dung 2 mẩu chuyện vừa được tóm tắt ở tr ên, ta có thể rút ra một số điểm dị đồng giữa chúng như sau:

1. Những điểm giống nhau

Trọng tâm câu chuyện của 2 tư liệu trên xoay quanh sự kiện một bà mẹ

trong tiền kiếp gây nên ác hạnh, do đó hiện

kiếp bị đọa l àm nữ ngạ quỉ, chịu đủ

mọi nỗi đói khát, thống khổ. Thế rồi, nhờ người con trong đời trước của m ình

hiện là đại đệ tử của đức Phật có danh tiếng,

v à đức hạnh, sắm sửa lễ vật cúng dường

cho chư Tăng trong 10 phương do đức Phật l ãnh

đạo. Chính nhờ công đức cúng dường ấy

mà nữ ngạ quỉ kia thoát khỏi thân quỉ đói,

sinh về cảnh giới an l ành.

Tóm lại, đây l à câu chuyện nhiệt

thành báo hiếu của một người xuất gia đệ tử

của Phật đối với thân mẫu trong đời quá khứ. V à nhờ sức chú nguyện

của thập phương hiền Thánh T ăng m à hóa

giải được ác báo chuyển th ành thiện

quả. Đó l à tóm tắt những

điểm tương đồng giữa 2 mẩu chuyện. V à

sau đây l à vài chi tiết dị biệt.

2. Những điểm khác nhau

Về chỗ khác nhau, có mấy chi tiết sau đây:

- Trong kinh Vu Lan Bồn (VLB) cho biết nữ ngạ quỉ ấy là mẹ quá khứ của tôn giả Mục-kiền-liên (MKL); còn chuyện Mẹ trưởng lão Xá-lợi-phất (MTLXLP) thì nữ ngạ quỉ ấy là mẹ quá khứ của tôn giả Xá-lợi-phất (XLP).

- Kinh VLB nói chính tôn giả MKL đi t ìm mẹ; còn chuyện MTLXLP thì nữ ngạ quỉ kia đi t ìm tôn giả XLP.

- Kinh VLB nói rõ ngày tổ chức cúng dường là rằm tháng 7, nhân dịp thập

phương t ăng t ự tứ; còn chuyện MTLXLP

không xác định r õ thời

điểm cúng dường.

- Kinh VLB cho biết phẩm vật cúng dường do chính tôn giả MKL sắm sửa;

còn chuyện MTLXLP thì nói rằng vua Tần-bà-ta-la

đ ã hiến dâng phẩm vật

để tôn giả XLP chu to àn phận sự cúng

dường.

- Kinh VLB chỉ nói nữ ngạ quỉ ấy thoát khổ cảnh khổ của cõi ngạ quỉ; Còn chuyện MTLXLP thì cho biết vị ấy sau khi được sinh l ên Thiên giới bèn trở lại trần gian kể cho tôn giả MKL nghe về tình trạng hiện tại của mình.

- Kinh VLB chủ yếu Phật trao đổi với tôn

giả MKL v à nhắc nhở chúng T ăng khi thọ

trai phải chú nguyện cho thí chủ, đồng thời khuy ên mọi người con

Phật nên noi gương báo hiếu của tôn giả MKL; Còn chuyện MTLXLP thì Phật

không khuyên bảo việc đó. Ở đây, ngo ài

tôn giả XLP còn có sự hiện diện của 3 pháp hữu của tôn giả và vua

Tần-bà-ta-la.

- Kinh VLB Phật thuyết tại tịnh xá Kỳ Viên; còn chuyện MTLXLP Phật thuyết tại tịnh xá Trúc Lâm.

- Kinh VLB không có trong Đại tạng Nam truyền, cũng như chuyện MTLXLP chưa được dịch sang Hán tạng.

Trên đây l à tóm lược vài nét giống

và khác nhau giữa 2 mẩu chuyện, còn những chi tiết nhỏ nhặt khác thì không

cần phải đề cập đến. Thế nhưng, có một điểm

khá nổi bật m à chúng ta cần tìm hiểu,

đó l à vấn đề ngạ quỉ trong kinh điển

Phật giáo.

III. SỰ TÍCH NGẠ QUỈ

Thông thường nhân gian Ấn Độ có 2 h ình thức tín ngưỡng rất phổ biến, đó l à tín ngưỡng chư thiên và ngạ quỉ. Các chúng sinh nầy thường ở cách xa trú xứ của chúng ta, như ở những nơi ven núi, bờ sông, chỉ khi nào chúng ta đi lạc đường mới gặp được họ. Theo truyền thuyết của Bắc phương th ì T ăng Hộ (Sangharaksita) sau khi đi tham học trở về nước theo đường biển, do bị lạc đường m à trông thấy ngạ quỉ (3). Trường hợp Ức-nhĩ (Srona-kotikotikarra) cũng do lạc đường m à gặp ngạ quỉ giống như T ăng Hộ (4). Đồng thời trong "Ngạ quỉ sự" thuộc Nam truyền cũng nói trường hợp vua Phisigala do lạc đường m à thấy ngạ quỉ (5). Ngoài ra chuyện ngạ quỉ còn được ký tải ở các chỗ khác, như:

- Phật thuyết Quỉ vấn Mục-liên kinh, gồm 17 chuyện, theo truyền thuyết thì do An Thế Cao dịch, nhưng được ghi nhận l à Thất dịch, thuộc đời lưỡng tấn. (6)

- Phật thuyết Tạp Tạng kinh, 1 quyển, do Pháp Hiển

đời Tấn dịch, khoảng năm 416 CN. Phần đầu

quyển nầy tr ình bày việc quỉ hỏi và Mục-liên

đáp gồm 17 chuyện, tương đương với bộ kinh kể

tr ên. Kế đến 4 chuyện cuối nói về Thi ên

sự: Chuyện 1 và 3 thì Mục-liên hỏi, thiên

đáp. Chuyện 2 v à 4 thì thể tài không

đồng nhất. (7)

- Ngạ quỉ báo ứng kinh, gồm 35 chuyện, thuộc về loại kinh Thất dịch

(mất tên người dịch) đời Đông Tấn. Mười bảy

chuyện của 2 bộ kể tr ên phần lớn đều

bao h àm trong kinh nầy. (8)

- Trong kinh Tạp A-hàm có nói về trường hợp Mục-kiền-liên từng thấy nhiều quỉ, rồi nhân La-sát (Laksana) hỏi, thầy trình bày lại nghiệp nhân của ngạ quỉ trước đức Phật. (9)

- Điều Ba-la-di thứ tư của kinh Phân Biệt thuộc Đồng Diệp luật cũng nói đến ngạ quỉ. (10)

Chung quy, các sự tích ngạ quỉ trong hệ thống kinh

điển Bắc truyền thường được tr ình bày

theo thể v ăn xuôi, c òn chuyện ngạ quỉ

trong kinh điển Nam truyền th ì chủ yếu

được tr ình bày theo lối vấn

đáp bằng kệ tụng.

Theo Đại sư Ấn Thuận th ì diễn tiến

hình thành Ngạ quỉ sự có trước Thiên cung sự, và 2 vấn

đề nầy li ên quan mật thiết với nhau.

Như các chuyện 17, 37 và 39 của Ngạ quỉ sự và các chuyện 83, 84 và 52 của

Thiên cung sự thuộc kinh điển Nam truyền l à

hoàn toàn tương đồng với nhau. (11)

*

X uyên qua những gì được tr ình

bày trên đây gợi cho chúng ta nhớ đến một vấn

đề rất hệ trọng. Đó l à sự tri ân, báo hiếu. Vì các loài

động vật khác chỉ có thi ên tính nuôi

con mà không có ý thức báo hiếu. Chính cái

đức báo hiếu mẹ cha, tôn kính sư trưởng mới khẳng định được phẩm giá v à

địa vị của con người l à cao quí và tốt

đẹp hơn tất cả mọi sinh vật thấp kém khác đan g

hiện hữu trên hành tinh nầy.

* * *

CHÚ THÍCH:

(1) Kinh Vu Lan Bồn, HT. Trí Quang dịch giải, xb. P.L 2515.

(2) Chuyện "Mẹ trưởng lão Xá-lợi-phất" trong Ngạ quỉ sự, Phẩm Ubbari, G.S Trần Phương Lan phiên dịch.

(3) Nhân duyên T ăng hộ kinh, Đ.17, tr. 565c - 572b.

(4) Thập Tụng luật, quyển 25, Đ.23, tr. 178a-180b. Căn bản thuyết Nhất Thiết Hữu bộ T ì-nại-da, Bì cách sự, quyển thượng, Đ.23, tr. 1048c-1051b/

(5) Ngạ quỉ sự, Tạng Nam truyền, tập 25, tr. 87-94.

(6) Phật thuyết Quỉ vấn Mục-liên kinh, Đ.17, tr. 535b-536b.

(7) Phật thuyết Tạp Tạng kinh, Đ.17, tr. 557-560b.

(8) Ngạ quỉ báo ứng kinh, Đ.17, tr. 560b-562b.

(9) Tạp A-hàm kinh quyển 19, Đ.2, tr.135a-139a. Tương Ưng bộ, Lặc-xoa-na tương ưng, Nam truyền, tập 13, tr. 377-387.

(10) Đồng Diệp Luật, kinh Phân Biệt, Nam truyền, tập 1, tr.575-580.

(11) Nguyên thỉ Phật giáo Thánh điển chi tập th ành, Ấn Thuận Trước, Đ ài Bắc xb. 1988, tr. 851.

-ooOoo-

Nguồn: www.quangduc.com

[ Trở về trang Thư Mục ]

last updated: 10-08-2006

← Văn bản trướcTruyen thong An CuVăn bản tiếp →Binh Anson - Ve bai kinh Quan Niem
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)
⬇ Tải .txt