Dao Phat Nguyen Thuy tai VN
This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font
Đạo Phật Nguyên Thủy tại Việt Nam
Bình Anson
Đạo Phật truyền đến
Việt Nam vào khoảng đầu thế kỷ Công
Nguyên [1]. Đến cuối thế kỷ thứ hai,
Việt Nam đã thành lập được một trung tâm Phật
Giáo quan trọng trong vùng, thường được gọi
là trung tâm Phật Giáo Luy Lâu, nay thuộc tỉnh Bắc
Ninh, phía bắc thành phố Hà Nội. Luy Lâu là thủ đô
của xứ Giao Chỉ, tên cũ của Việt Nam, và là một
trạm nghỉ chân quen thuộc của các nhà truyền
giáo đạo Phật người Ấn Độ, trên hành trình
sang Trung Hoa theo đường biển của các thương gia
Ấn đi từ bán đảo Ấn Độ. Một số kinh
điển Đại Thừa và A-hàm đã được dịch sang Hoa
văn tại đó, chẳng hạn như kinh Tứ Thập Nhị
Chương, An Ban Thủ Ý, Kinh Bổn Sanh, Kinh Mi-lan-đa
Vấn Đạo, v.v.
Trong 18 thế kỷ kế
tiếp, vì điều kiện địa lý gần Trung
Hoa và hai lần lệ thuộc xứ nầy, Việt Nam và
Trung Hoa có chung nhiều sắc thái di sản văn hóa,
triết học và tôn giáo. Phật Giáo VN phản ánh
nhiều ảnh hưởng của các phát triển hệ
Đại Thừa tại Trung Hoa, với các tông phái Thiền,
Tịnh và Mật.
Phần đất phía nam của
Việt Nam ngày nay đầu tiên có người Chàm và Cam
Bốt (Khơ-me) trú ngụ, và họ theo cả hai
truyền thống Đại Thừa Ấn Độ và Phật Giáo
Nguyên Thủy, mặc dù có lẽ là người Chàm đã theo
truyền thống Nguyên Thủy từ thế kỷ 3 CN
và người Cam Bốt chỉ bắt đầu theo Nguyên Thủy vào
thế kỷ 12 [2]. Người Việt bắt đầu xâm
chiếm và thu nhập phần đất nầy vào thế
kỷ 15, và đến thế kỷ 18, hình dạng
của quốc gia Việt Nam như hiện nay được hoàn
tất. Từ đó, sắc tộc Việt theo Phật Giáo Đại
Thừa, trong khi sắc tộc Khơ-me theo truyền thống
Nguyên Thủy, cả hai truyền thống nầy cùng chung
nhau hiện hữu an hòa.
Trong thập niên 1920 và 1930, ở
Việt Nam có nhiều phong trào hồi sinh và canh
tân các hoạt động Phật Giáo. Song song với sự chỉnh
đốn các tổ chức Đại Thừa còn có nhiều chú
tâm đến các hoạt động của truyền thống
Nguyên Thủy, về hành thiền và các kinh sách
dựa theo kinh tạng Pali, nhưng viết bằng tiếng
Pháp. Trong số những người tiền phong truyền
bá đạo Phật Nguyên Thủy vào Việt Nam có một vị
bác sĩ thú y trẻ tên là Lê Văn Giảng. Ông sinh ra
ở miền Nam, nhưng đi học ở Hà Nội, và sau
khi tốt nghiệp, ông được cử sang làm việc
tại Phnom Penh (Nam Vang) cho chính quyền Pháp.
Trong thời gian đó, ông bắt
đầu để tâm đến đạo Phật. Ông theo học
các pháp môn Tịnh độ và Mật tông, nhưng không
thỏa mản. Tình cờ ông gặp vị Phó Tăng Thống Cam
Bốt, và được vị sư nầy giới thiệu một
quyển sách tiếng Pháp, viết về
Bát-Chánh Đạo. Ông rất xúc động khi đọc những
lời giảng rõ ràng trong quyển sách đó và
quyết tâm hành trì theo truyền thống nầy. Ông
học pháp hành thiền quán hơi thở (anapanasati)
từ một vị tăng Cam Bốt tại chùa Unalom và đạt
được mức thiền định rất cao. Ông tiếp tục
hành trì theo pháp môn nầy và vài năm sau quyết
định xuất gia, với pháp danh là Hộ-Tông
(Vansarakkhita) [3].
Vào năm 1940, khi được một
người bạn thân, ông Nguyễn Văn Hiểu, và một số
Phật Tử Việt thỉnh mời, Tỳ kheo Hộ Tông trở
về Việt Nam và giúp thiết lập chùa Bửu
Quang ở Gò Dưa, Thủ Đức. Đây là ngôi chùa đầu
tiên của Phật Giáo Nguyên Thủy Việt Nam. Sau đó,
Hòa Thượng Chuon Nath, vị Tăng Thống Phật Giáo Cam
Bốt cùng với 30 vị tỳ kheo Cam Bốt đã đến ngôi
chùa nầy để làm lễ kết giới Sima. Năm 1947
chùa bị quân Pháp tàn phá, và được trùng tu vào
năm 1951 [4].
Tại chùa Bửu Quang, ngài Hộ
Tông cùng với các vị tỳ kheo Việt khác, trước
đó đã thọ giới và tu học tại Cam Bốt, như
quý ngài Thiện Luật, Bửu Chơn, Kim Quang, Giới
Nghiêm, Tịnh Sự, Tối Thắng, Giác Quang, Ẩn Lâm,
bắt đầu truyền giảng Phật Pháp bằng tiếng
Việt. Ngài cũng phiên dịch nhiều kinh
điển từ kinh tạng Pali, và từ đó, Phật Giáo
Nguyên Thủy trở thành một trong những hoạt động của
Phật Giáo Việt Nam.
Vào năm 1949-1950, ngài Hộ
Tông cùng với ông Nguyễn Văn Hiểu và một số cư
sĩ thiện tâm đứng ra xây dựng chùa Kỳ Viên tại
Bàn Cờ, Quận Ba, Sài Gòn. Từ đó, Kỳ Viên Tự trở
thành một trung tâm chính của các hoạt động Phật
Giáo Nguyên Thủy, và càng ngày càng thu hút
nhiều Phật tử. Năm 1957, Giáo Hội Tăng Già
Nguyên Thủy Việt Nam chính thức được thành lập,
và Tăng đoàn Nguyên Thủy đề cử ngài Hộ Tông
làm vị Tăng Thống đầu tiên của Giáo Hội.
Trong thời kỳ đó, các hoạt
động Phật sự được tăng cường với sự hiện
diện của Hòa Thượng Narada đến từ Tích Lan.
Ngài Narada đã từng đến Việt Nam vào thập
niên 1930 và có mang nhiều nhánh cây bồ đề
để trồng tại nhiều nơi trong toàn xứ. Trong
những lần viếng thăm vào thập niên 1950 và 1960,
ngài đã thu hút được nhiều Phật tử đến
với truyền thống Nguyên Thủy, trong số đó có
một nhà dịch giả nổi tiếng là ông Phạm Kim
Khánh. Ông Khánh đã xin quy y Tam Bảo với ngài, với
pháp danh là Sunanda. Ông đã từng dịch nhiều
sách của ngài Narada, trong đó có quyển Đức
Phật và Phật Pháp, Phật Giáo Tóm Lược, Kinh Tứ
Niệm Xứ, Kinh Pháp Cú, Cẩm Nang Vi Diệu Pháp,
Tứ Vô Lượng Tâm, Những Bước Thăng Trầm, v.v. [5].
Ông Khánh hiện đang ngụ tại Hoa Kỳ, dù đã trong
tuổi 80, vẫn tích cực dịch thuật các sách Phật Pháp
của các vị thiền sư nổi tiếng Thái Lan,
Miến Điện và Tích Lan.
Từ Sài Gòn, đạo Phật Nguyên
Thủy được truyền bá đến các tỉnh thành
khắp miền nam và miền trung nước Việt và
nhiều chùa được thiết lập. Theo thống kê
năm 1997, có tất cả 64 chùa Nguyên Thủy, trong đó
có 19 chùa tại Sài Gòn [6]. Ngoài chùa Bửu Quang và
Kỳ Viên, còn có nhiều chùa nổi tiếng khác
như chùa Bửu Long, Giác Quang, Phổ Minh, Tam Bảo (Đà
Nẳng), Thiền Lâm và Huyền Không (Huế), và
Thích Ca Phật Đài ở Vũng Tàu.
Trong thập niên 1960 và 1970,
nhiều vị tỳ kheo được gửi đi tu học nước
ngoài, đông nhất là tại Thái Lan, và một vài vị
khác tại Tích Lan và Ấn Độ. Chương trình tu
học nầy được thiết lập trở lại trong những
năm gần đây, và hiện có khoảng 20 vị đang tu
học tại Miến Điện.
Trong lịch sử, có một sự liên
hệ khắng khít giữa tăng đoàn Việt Nam và Cam
Bốt. Cũng cần ghi nhận ở đây là vào năm 1979, sau
khi nhóm Khơ-me Đỏ bị đánh đuổi ra khỏi Phnom Penh,
Hòa Thượng Bửu Chơn và Giới Nghiêm cùng với một
đoàn tỳ kheo Việt Nam đã đến thành phố này
để tái truyền giới cho 7 vị tỳ kheo Cam Bốt
và phục hồi Tăng đoàn Cam Bốt, vốn đã bị nhóm
Khơ-me Đỏ tiêu diệt khi họ nắm quyền [7].
Kinh điển Phật Pháp bằng
Việt ngữ được dịch ra từ 2 nguồn: Tam tạng Pali
và Hán tạng A-hàm, cùng với nhiều kinh điển
Đại Thừa khác. Từ thập niên 1980, một chương trình
phiên dịch và ấn hành Đại Tạng Kinh Việt Nam
đã được thành lập và xúc tiến, với sự đóng
góp của nhiều vị cao tăng học giả của Bắc
tông lẫn Nam tông. Đến nay, 27 quyển kinh dịch
từ 4 bộ Nikaya, do Hòa Thượng Minh Châu dịch, và 4
bộ A-hàm, do Hòa Thượng Trí Tịnh, Thiện Siêu,
và Thanh Từ dịch, đã được phát hành. Công tác
dịch thuật bộ Nikaya thứ 5 hiện đang được
tiến hành. Thêm vào đó, toàn bộ 7 tập Vi
Diệu Pháp (A tỳ đàm, Abhidhamma) do Hòa Thượng
Tịnh Sự dịch cũng đã được phát hành, cùng với
các bộ Kinh Pháp Cú, Mi-lan-đa vấn đạo, Thanh Tịnh
Đạo, Thắng Pháp Tập Yếu Luận, và nhiều tác
phẩm khác.
Tóm lại, mặc dù Phật Giáo
Việt Nam chủ yếu là theo truyền thống Đại
Thừa, truyền thống Nguyên Thủy cũng được công
nhận và hiện nay có nhiều quan tâm đến
các pháp hành thiền Nguyên Thủy, kinh điển
Nikaya và A-hàm, và bộ Vi Diệu Pháp.
Bình Anson,
tháng 6, 1999
Tham Khảo
[1] Nguyễn Lang, 1973. Việt Nam Phật Giáo Sử Luận, quyển 1.
[2] Andrew Skilton, 1994. A Concise History of Buddhism.
[3] Lê Minh Qui, 1981. Hòa Thượng Hộ Tông.
[4] Nguyễn Văn Hiểu, 1971. Công tác xây dựng Phật Giáo Nguyên Thủy tại Việt Nam.
[5] Phạm Kim Khánh, 1991. Narada Maha Thera.
[6] Tuần báo Giác Ngộ, số 63, 14-06-1997, Sài Gòn.
[7] Thích Đồng Bổn, 1996. Tiểu sử Danh tăng Việt Nam.
-oOo-
Xin xem bài viết Anh ngữ với hình ảnh: Theravada Buddhism in Vietnam
[ Trở về trang Thư Mục ]