HT Buu Chon - Nhan Quyen
Vietnamese, with Unicode Times font
Đức Phật và C ăn Bản Nhân Quyền
Hòa thượng Bửu Chơn
H iện nay trên thế giới đang cổ v õ nhân quyền (quyền sống bình đẳng của mọi dân tộc) hầu tránh khỏi nạn kỳ thị chủng tộc trong một v ài quốc gia.
Vì thế mà Liên Hiệp Quốc đ ã vượt
qua những nỗi khó kh ăn để th ành lập
Luật Nhân Quyền quốc tế. Tuy đ ã có
Luật Nhân Quyền quốc tế, nhưng một vài quốc gia cũng vẫn còn vấn
đề kỳ thị chủng tộc.
Vấn đề nhân quyền, trước kỷ nguy ên
Tây lịch đ ã
được các đại tư tưởng gia khởi xướng như
Socrate (Hy lạp), Khổng Phu Tử (Trung Hoa) v à Đức Phật (Ấn Độ).
Những nhà tư tưởng này chỉ có đức Phật l à
quan trọng và đáng chú ý hơn hết. Lời giảng
dạy của Đức Phật cho nhân loại có liên quan về tinh thần và ảnh
hưởng cho xã hội. Ngài kêu gọi con người nên vui thích trong sự phục vụ
cho kẻ khác với tình thương bao la của tất cả sinh mạng và nên chế ngự
những tham vọng phi pháp, phi nhân đạo.
Con đường của Đức Phật dạy có hai
điều l à tri thức và tinh thần
để đem đến mục ti êu
đạt được bằng sự tự thu thúc trong kỷ luật,
đời sống được trong sáng v à những tư tưởng
được cao cả,. Ng ài khởi xướng sự công
bằng cho nhân loại. Vì vậy mà nhân quyền quốc tế càng nâng cao thêm cho
nền giáo lý của Ngài.
Trở lại thời kỳ của Đức Phật tại thế, cách
đây 25 thế kỷ đ ã qua, những người phụ nữ và hạng nô lệ của xã hội
Ấn không được nh ìn nhận và
đối xử tử tế. Chính Đức Phật
đ ã phá tan cái hàng rào giai cấp ấy.
Ngài đ ã cho hàng phụ nữ xuất gia
theo phái Tỳ khưu Ni để thâu ngắn sự khổ n ão
trong vòng sanh tử luân hồi và được đắc các
qủa Thánh.
Sư bình đẳng trong x ã hội cũng như chánh trị giữa nam và nữ trong các quốc gia cũng không có chi lấy làm lạ như bà Indira Gandhi làm Thủ tướng xứ Ấn Độ, bà Bandananaraike làm thủ tướng xứ Sri Lanka, bà Elizabeth, nữ hoàng nước Anh, và bà Trưng, bà Triệu cũng một thời kỳ làm nữ vương Việt Nam.
Đức Phật không phân biệt giữa người và người, vì mọi người đều b ình đẳng trong kiến thức của Ng ài và không có một nhân vật nào mà không có ý nghĩa, vì Ngài hướng dẫn họ trên con đường đạo đức. Từ người h ành khất cho đến bậc Đế Vương, đều ở trong t ình thương vằ lòng trắc ẩn của Ngài. Trong thời kỳ của Ngài tại Ấn Độ, họ rất kỳ thị các chủng tộc nhưng Ngài cách mạng chống lại sự bất công ấy. Ngài hoan hỷ thu nhận tất cả những hạng người hoặc chủng tộc gọi là thấp hèn nhất trong xã hội vào hàng T ăng gi à. Chẳng hạn như Ngài nhận cho xuất gia ông Sumita là người mà xã hội đ ã ruồng bỏ, ông Sati là con người thợ làm chài lưới, cô Ambabali là một cô kỹ nữ giang hồ, cô Punnà và Punkà là người tôi mọi.
Có vài vị T ăng trong d òng tộc quý
phái cho rằng Đức Phật đ ã lật
đổ chế độ quý phái,. Nhân dịp ấy Đức
Phật nói rằng: "Con người không phải vì saự sanh mà
được cao thượng, không phải sự sanh m à
con người trở nên thấp hèn. Con người được
cao thượng l à bởi hành vi của mình, con người bị thấp hèn cũng bởi
hành vi của mình".
Hơn nữa, giáo lý của Ngài được ví như bể cả. D òng nước của các con sông như Gangà, Sarabhù, Yamunà, Màhì khi chảy vào bể cả rồi thì mất hẳn tên riêng của mình, chỉ còn được gọi l à nước bể. Dầu cho bốn hạng người trong xã hội như vua, Bà la môn, thương gia và nô lệ, một khi đ ã xuất gia vào Phật giáo rồi thì cũng bỏ hẳn dòng giống riêng biệt của mình mà chỉ gọi là dòng Thích Ca tử (Sakya putta) trong Phật pháp mà thôi.
Hơn nữa, trong sự kỳ thị chủng tộc ở Trung Ấn Độ thời bấy giờ, dòng quý
phái không bao giờ ăn uống chung hoặc tự tay
l ãnh vật chi của phái thấp hèn tôi mọi. Nhưng chỉ có người trong
Phật pháp mới phá bỏ sự cố chấp ấy. Như Đại
đức Ananda thuộc d òng quý phái và là một
đệ tử hầu cận của Đức Phật, một hôm
đại đức theo Đức Phật trong
đường hoằng pháp, dọc đường Đại
đức khát nước.
Đi ngang qua giếng nước trong một làng nọ, ngài thấy cô Pakati là một thiếu nữ của dòng nô lệ đang xách nước. Đại đức hỏi xin nước uống, cô gái ấy do dự v à trả lời rằng: "Thưa ngài là dòng quý phái. Tôi là kẻ thấp hèn nô lệ không dám dâng nước cho Ngài đâu!"
Đại đức Ananda tr ã lời rằng "Này em
gái, tôi không cần đến d òng giống,
nhưng chỉ cần dùng đến nước uống m à
thôi". Cô gái ấy lấy làm vui thích và đem
nước lại dâng.
Như thế thì trong Phật giáo không có sự kỳ thị chủng tộc. Đức Phật lúc nào cũng bác bỏ vấn đề kỳ thị chủng tộc trong mọi h ình thức. Vì vậy mà trong giáo phái của Ngài, người xuất gia sau, dầu cho là dòng vua cũng phải lễ bái kính trọng người đ ã xuất gia trước mình cho dù người ấy thuộc dòng nô lệ. Đó là ý định của Ng ài muốn phá tan cái tâm ngã mạn của chúng sanh vậy.
Đức Phật luôn luôn thành lập một c ăn bản công bằng bác ái bằng những cách n êu lên những gương tốt. Như một hôm, có một vị Tỳ Khưu bị bệnh ghẻ lở đầy m ình, mùi hôi thúi thấy rất ghê tởm, không ai muốn lại gần ông. Khi Đức Phật đi ngang qua biết được chuyện ấy, Ng ài bèn vào chỗ cư ngụ của vị Tỳ khưu bất hạnh này. Ngài bảo đem nước nóng lại, chính Ng ài ch ăm sóc rửa ráy cho vị Tỳ khưu ấy, rồi tuy ên bố rằng: "Người nào mà phụng sự cho bệnh nhân, người ấy gọi là phụng sự cho Như Lai vậy".
Sự tự do tín ngưỡng là một đức tính cao cả
m à Đức Phật thường giảng dạy là phải có
độ lượng khoan hồng từ bi v à không có
xung đột lẫn nhau. Ng ài còn dạy con
người không nên khinh bỉ hoặc nói xấu đến các
tôn giáo khác.
Lời huấn từ này được vua A Dục đem ra áp
dụnng trong suốt thời kỳ ng ài trị vì xứ Ấn Độ. Ngài cho khắc huấn
từ và mệnh lệnh trong mọi nơi như vầy: "Tất cả các
đạo g ìáo
đều phải được tôn trọng. H ành vi như vậy là
đ ã tán dương
đạo giáo của m ình và
đồng thời giúp đỡ những người của tôn giáo
khác".
Đức Phật luôn luôn kêu gọi sự tự do giải thoát của nhân loại. Con người không nên tự ràng buộc dưới một thần quyền hay một nhân vật tối thượng nào và Ngài khuyên con người không nên vội vàng chấp nhận giáo lý nếu chính tự mình không quán triệt được lý luận r õ rệt của tôn giáo ấy. Nên Ngài có thuyết một câu kệ rằng:
"Attadhipà attasaranà annasaranà dhamma dhipà dhamma saranà". Nghĩa là: "Tự mình hãy tìm ánh sáng, tự mình hãy nương nhờ lấy, không nên ỷ lại và nương nhờ kẻ khác" .
Nên tìm ánh sáng và nương nhờ nơi chân lý cho sự giải thoát của mình.
Trích Tuần báo Giác Ngộ, số 187, 28-08-2003
-ooOoo-
[ Trở về trang Thư Mục ]
last updated: 15-12-2003