📜 Giảng Sư
Kho kinh › Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)

Hai nhi toc bac

Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas) · 13,955 ký tự · ~13 phút đọc
🏠 Trang chủ 📜 Kho kinh ⬇ Tải .txt

Hai nhi toc bac

Vietnamese, with Unicode Times font

HÀI NHI TÓC BẠC

Tỳ kheo Bửu chánh

(Bài giảng ở Thiền Viện Phước Sơn, Long Thành)

H ôm nay, chúng tôi trình bày bài

pháp "HÀI NHI TÓC BẠC". Tựa đề b ài

pháp "HÀI NHI TÓC BẠC" là dùng hình ảnh một hài nhi

để chuyển tải nội dung có thực trong cuộc

sống h àng ngày. Thông thường, những người già mới có tóc bạc nhưng

tại sao chúng tôi lại nói đến h ài nhi

tóc bạc? Nếu một đứa trẻ sanh ra đời m à

có tóc bạc thì đó l à một

điều khủng khiếp, một chuyện lạ v à

đứa trẻ đó sẽ l àm cho nguời khác sợ

hãi. Hài nhi tóc bạc là ai? Hài nhi tóc bạc chính là những người già nua

chúng ta. Điều thứ nhất l à trên

đầu người này

đ ã có ít nhiều tóc bạc và Hài nhi tóc

bạc là ai? Đó cũng chính là chúng ta -

những người đ ã

đi qua hơn nửa cuộc đời, chứ không ám

chỉ những đứa trẻ sinh ra có tóc bạc. Như

vậy, H ài nhi tóc bạc là chúng tôi muốn nói

đến chúng sanh có hai phần l à hài nhi

và tóc bạc. Phần hài nhi: một chúng sanh có hai phần Danh và Sắc

hoặc Tâm - Sắc. Do đó, từ "Hài

nhi"muốn nói đến Tâm của m ình. Còn

"Tóc bạc"muốn nói sắc pháp tàn tạ này và tóc bạc

đại diện cho to àn thể sắc pháp chúng

ta. Như vậy Hài nhi tóc bạc là muốn nói một cơ thể chúng sanh có hai phần

Tâm lý - Tâm và phần vật lý - Sắc.

Cái tâm của chúng ta là tâm hài nhi mà tóc thì

đ ã bạc rồi. Nếu một

đứa trẻ m à sinh ra

đời có tóc bạc th ì kinh dị quá, rùng

rợn quá. Nếu trong mỗi chúng ta để tâm h ài

nhi cùng tồn tại với tóc bạc này thì khủng khiếp quá, ghê sợ quá.

Thế nào là "Tâm hài nhi"? Tâm hài nhi là tâm của người không chánh niệm,

phóng dật, không tu tập, không kiểm soát thân nghiệp, khẩu nghiệp và ý

nghiệp. Một đứa trẻ muốn khóc là khóc,

muốn cười là cười, khi đói bụng th ì nó

la hét đ òi

ăn, khi đ òi không

được th ì nhõng nhẽo giận hờn;

đó l à một số

đặc tính của một

đứa trẻ. Chúng ta cũng vậy, chúng ta cũng rơi

v ào đặc tính đó l à cũng biết

khóc, giận hờn, trách móc mà những điều đó

diễn ra bằng tâm phóng dật không chánh niệm. Do

đó, trong chúng ta tồn tại hai th ành

phần đối lập l à tâm hài nhi mà thể xác

thì sắp chết. Theo lẽ thường cái tâm phải tương ứng cái sắc nhưng chúng ta

50 tuổi, 60 tuổi, 70 tuổi rồi mà tâm vẫn còn hài nhi. Cho nên, mỗi con

người già nua chúng ta chính là hài nhi tóc bạc. Tâm hài nhi là tâm

đ òi cái này cái kia.

Đức Phật dạy các đệ tử từ bỏ v à bản

thân Ngài cũng từ bỏ; nhưng chúng ta lại đi

ngược lại cuộc đời để trở th ành

hài nhi muốn đ òi hỏi khóc lóc. Do

đó, chủ đề b ài pháp là muốn chúng ta

soi rọi phản chiếu, thấy được tâm của m ình

là tâm hài nhi để trở th ành tâm người

lớn trưởng thành nghiêm túc và tâm đó chỉ có

được khi chánh niệm.

Ví dụ: cái đi của đứa trẻ không ý thức

muốn đi như thế n ào thì

đi, chúng ta cũng vậy nếu đi trong phóng dật

th ì cái đi đó l à của

đứa trẻ. Chúng ta cũng đứng, nằm, ngồi nhưng

đó đều l à đặc tính của đứa trẻ bởi v ì

chúng ta không chánh niệm. Người nào đang

tu tập thiền chánh niệm thì người đó l à

người lớn cho dù đó l à một

đứa trẻ đang tu tập Thiền Minh Sát. C òn

chúng ta lớn rồi nhưng không tu tập thì tự biến mình từ người lớn thành

đứa trẻ, v ì trạng thái tâm lí

đó cũng l à tâm lí của

đứa trẻ m à thôi. Và hãy xem lại mình

là người lớn tóc bạc, trưởng lão tóc bạc hay hài nhi tóc bạc? Và trưởng

lão tóc bạc là ai? Là những người tu dù nhỏ tuổi. Trong kinh có dạy khi

thí chủ cúng dường thì nên cúng đến bậc tr ì

giới và trưởng lão, trưởng lão ở đây không

phải người già mà ám chỉ người có tu tập. Tự mỗi người hãy xem tâm

của mình là tâm hài nhi hay tâm trưởng lão.

Bốn từ "Hài nhi tóc bạc" ám chỉ cái gì? Hài nhi là tâm, còn tóc bạc là

thân xác này. Thân này đ ã già nua rồi

nhưng tâm vẫn còn như đứa trẻ. Chỉ có những

người tu tập Thiền Minh Sát, tu tập Giới

Định Tuệ, niệm thân - niệm thọ - niệm tâm -

niệm pháp th ì những người này không phải hài nhi. Và dù da

đ ã nh ăn,

tóc đ ã bạc, mắt đ ã mờ, tai

đ ã điếc m à

tâm còn phóng dật thì vẫn là hài nhi. Như chúng tôi

đ ã trình bày, nếu một

đứa trẻ sinh ra m à có tóc bạc sẽ làm

cho người khác sợ hãi, cho nên thân xác này tóc bạc mà ôm ấp tâm hài nhi

thì đi đến đâu người ta sẽ sợ h ãi

đến đó. Người n ào không tu tập, không

chánh niệm thì đến đâu cũng l àm người

khác sợ hãi vì mang hình tượng hài nhi tóc bạc. Một trong mười hai vị

thiền sư tu tập tại Lào, Thái Lan dạy rằng người thiền sinh chỉ cần kiểm

soát thân tâm. Có vị thiền sư dạy rằng kiểm soát, quán sát, theo dõi cảm

thọ, vui buồn của mình. Có vị dạy rằng chúng ta theo dõi ngũ uẩn (sắc -

thọ – tưởng – hành - thức) hoặc theo dõi hơi thở. Nói

đề t ài hài nhi tóc bạc là chúng ta xem

lại tâm của mình là tâm hài nhi hay tâm trưởng lão và xem thân này bây giờ

đi đến đâu rồi, có như vậy chúng ta

mới khẩn trương gấp rút tu tập Thiền Minh Sát.

Nói đến "H ài nhi tóc bạc"nghĩa là

hết cuộc đời rồi m à tâm hài nhi vẫn

còn. Từ khi mới sanh đ ã có tâm

đứa trẻ m à sắc pháp

đ ã đi quá

xa rồi. Tâm h ài nhi là khi thấy chuyện gì bất bình không vừa lòng,

tâm liền khó chịu giống như một đứa trẻ khi

thấy điều không thích l à bộc lộ ra ngay,

đó l à đặc

tánh của đứa trẻ. C òn người lớn

thì không vội phán xét sự kiện mà xem do nhân gì, duyên gì, hoàn cảnh như

thế nào, bối cảnh lịch sử như thế nào, đó l à

tư cách người lớn. Đứa trẻ th ì nhìn

hiện tượng phán xét bản chất, còn người lớn nhìn hiện tượng chưa vội phán

xét bản chất bởi có những hiện tượng phản ánh

đúng bản chất, có những hiện tượng phản ánh xuyên bản chất. Thể xác

này đ ã già mà tâm vẫn còn hài nhi,

nghĩa là tâm hấp tấp vội vàng vẫn còn hiện diện cho

đến hơi thở cuối c ùng,

đó l à

điều bất hạnh. Tâm trưởng l ão khi thấy niệm thấy, khi nghe niệm

nghe, khi đụng niệm đụng. Ví dụ, khi đang đi

thấy chiếc xe đậu giữa đường chúng ta bực dọc tự hỏi ai

đậu chiếc xe n ày,

đó l à tâm không chánh niệm không tu

tập. Nếu thấy niệm thấy, từ từ dựng chiếc xe sang một bên,

đó l à tâm tu tập không

để ngoại cảnh tác động l àm ta phiền

não.

Ví như ngọn núi kiên trì

Gió cuồng tứ hướng dễ gì chuyển xoay

Tiếng đời ch ê dở khen hay

Không làm chao động đôi m ày trí nhân

Tâm người chánh niệm như ngọn núi kiên trì, cho dù hoàn cảnh bên ngoài

tác động không l àm lay chuyển; còn

đứa trẻ th ì hoàn cảnh như thế nào bị

tác động như thế đó. Ví dụ: đứa trẻ đến giờ

ăn th ì đ òi

ăn, c òn người lớn cho dù

đói như thế n ào cũng kềm chế chứ không

lẽ khóc? Vì vậy, người chánh niệm phải kềm chế trong mọi hoàn cảnh,

đừng để ho àn cảnh làm ta phiền não.

Tâm người chánh niệm giống như ngọn núi kiên trì, còn ngoại cảnh như gió

cuồng tứ hướng không làm lay chuyển ngọn núi tâm người chánh niệm. Chánh

niệm có mặt thì trí tuệ, giới- định-tuệ v à

một loạt các thiện pháp có mặt. Những cái đó

kết lại th ành núi đá m à những

trận cuồng phong trong cuộc đời không l àm

lay chuyển và những lời khen tiếng chê không làm lay

động tâm người chánh niệm; đó l à

trưởng lão tóc bạc chứ không phải người già tóc bạc hay hài nhi tóc bạc.

Chúng ta đứng, ngồi, nằm, l àm thinh

trong chánh niệm để xây dựng tâm người lớn

tuổi có chánh niệm. Cho n ên khi thiết lập chánh niệm trở thành con

người thật sự là một con người.

Tuy nhiên cái bất hạnh là tóc bạc. Bình thường, chúng ta sử dụng tâm

hài nhi nhưng khi có chuyện đụng chạm tự ái

th ì dùng tóc bạc nói chuyện. Điều n ày

thật nghịch lý. Khi sân hận, nóng nảy, buồn phiền,

đua đ òi với nhau ta dùng tâm hài nhi

nhưng khi đụng chạm đến tự ng ã con

người đó lại d ùng tóc bạc nói chuyện.

Hình thức là tóc bạc mà nội dung là hài nhi. Chúng ta không có

đủ thẩm quyền để d ùng tóc bạc này nói

chuyện với người khác, ta dùng hình ảnh tóc bạc

để thiết lập quan hệ với người khác th ì

ta không có quyền- nghĩa là ta chỉ là đứa trẻ

m à đứa trẻ n ày có tóc bạc thì

không đủ tư cách nói chuyện nghi êm

túc. Thông thường ta dùng tóc bạc áp đặt

người khác. Mỗi người xem xác thân n ày

đ ã sắp chấm dứt cuộc đời chưa? V à

chúng ta lấy bình quân 60 tuổi là hết một

đời, như vậy chúng ta chỉ c òn vài n ăm

nữa m à tâm vẫn còn hài nhi. Nghĩa là tâm muốn nói là nói, muốn nằm

là nằm, muốn đi l à

đi không kiểm soát được c òn người lớn

thì phải kiểm soát. Chẳng lẽ khi đi dự lễ đến

11 giờ chúng ta lại đ òi ăn nhưng đứa

trẻ đi chung sẽ đ òi ăn? Nếu như chúng

ta đối diện với một người h ài nhi tóc bạc gây cho chúng ta phiền

não thì liệu chúng ta có giận không? Vì họ là một

đứa trẻ, m à

đ ã là đứa

trẻ th ì cần phải tha thứ. Và nếu một người quen mình

đ ã chết lâu rồi thì liệu chúng ta có

tha thứ cho họ hay không? Cũng tha thứ họ rồi.

Hôm nay qua bài pháp này nếu như những người xung quanh chúng ta là những đứa trẻ nghịch ngợm, l àm buồn phiền thì mình có tha thứ không? Nếu không tha thứ thì là hai đứa trẻ giận nhau, hai đứa trẻ chơi chung rồi giận nhau chia tay không chơi nữa. Nếu như m ình là người lớn thì sẽ tha thứ cho đứa trẻ đó. Nếu gặp một người tóc bạc rồi nhưng l àm cho tâm ta buồn phiền thì niệm tâm đó - tâm h ài nhi tức niệm tâm phóng dật- quán tâm trên ngoại tâm. Dùng hình tượng hài nhi để dễ nực cười, dễ tha thứ. Nếu gặp người 60 tuổi, 70 tuổi l àm ta buồn thì ta niệm tâm hài nhi tóc bạc - tâm không buồn phiền nữa. Các vị cư sĩ trong chúng ta cũng vậy, việc không đáng buồn cũng buồn v ì nghĩ rằng người ta là "Trưởng lão tóc bạc" Đường đường l à "Trưởng lão tóc bạc"mà lại có những hành vi như vậy, nói những câu như thế thì mình buồn là phải, còn đây lại l à "Hài nhi tóc bạc"thì buồn làm chi? Nhất là khi thấy hình ảnh hài nhi mà tóc bạc thì còn phải thương họ nữa, tội nghiệp họ bởi cái nghiệp nặng quá.

Trong một tờ báo có đăng h ình một

đứa trẻ m à tóc bạc, má sọm xuống,

được bạn đọc gửi tiền cho rất nhiều v à

được thế giới mời trị bệnh tại Nhật Bản. Cho

n ên gặp hài nhi nào tóc bạc, mình còn phải gửi tiền cho họ nữa, mua

quà tặng họ vì họ đang bị bệnh "H ài

nhi tóc bạc". Theo như thế thì thì khi gặp một vị trưởng lão về mặt thể

xác mà làm mình buồn phiền thì nên vận động

tặng tiền cho ho. Ở đây ai cũng tóc bạc cả rồi. Chúng tôi cũng vậy, tóc

cũng đ ã bạc rồi và nhìn lại, tự thấy mình cũng là hài nhi tóc bạc,

bởi tâm vẫn còn vọng móng thích cái này cái kia. Không biết quí vị ra sao,

còn chúng tôi tâm hài nhi vẫn còn hoạt động

thường xuy ên, lâu lâu tâm trưởng lão mới có. Cho nên mỗi người cần

xem tâm của mình là hài nhi hay trưởng lão và nhìn thể xác của mình là tóc

đ ã bạc hay chưa bạc. Không phải

đợi đến 80 tuổi mới l à già, 30 tuổi

cũng đ ã già. Cái già ở

đây l à mắt lờ, tai

điếc, qu ên tới quên lui-

đó l à hình ảnh

đại diện cho th ành phần già từng phút

từng giây. Người trẻ mà mang bệnh nan y là tuổi thọ sắp hết rồi, nếu không

bệnh thì có thể sống thêm đến 60 tuổi, 70

tuổi. C òn người bệnh thì chỉ còn 5-10 n ăm

nữa thôi, dầu người đó l à người đang

trẻ.

Nghe bài pháp này quí vị hãy tự nhìn để

thấy Danh - Sắc của m ình luôn sanh diệt.

Để tâm được an lạc th ì phải thương xót

những hài nhi tóc bạc khác, đừng buồn giận

họ, bởi họ cũng chỉ l à hài nhi tóc bạc mà thôi. Nếu một

đứa trẻ la khóc quấy rầy m ình thì mình

phải hỷ xả hết và nếu đứa trẻ đó l à

con mình thì quí vị nghĩ sao? Mình có tha thứ

được không? Ngài Thiền sư Achan Chah (Thái Lan) dạy rằng: "Người

nào gây phiền toái cho mình, đừng để ý người

gây phiền toái m à hãy để tâm v ào

phiền não của mình thì tức khắc tâm an lạc".

Đức Phật d ùng tâm gì để cải hóa chúng

sanh? Đề-B à- Đạt-Đa l à người phá

hoại Giáo Pháp, chia rẽ T ăng Gi à, hãm

hại Đức Phật. Ng ài là dòng họ Thích Ca

- dòng họ vua chúa và Ngài có thể sử dụng quyền lực

để bỏ t ù hay xử trảm

Đề-B à- Đạt-Đa

nhưmg Ng ài đ ã dùng tâm gì

đối với chúng sanh như thế? Chúng tôi d ùng

hình ảnh "Hài nhi tóc bạc" để quí vị tự nh ìn

Thân và Tâm của mình; dùng hình ảnh "Hài nhi tóc bạc" để

nói l ên thái độ của chính m ình

đối với người khác bởi khi m ình nhìn

mình thì không có điều g ì nhưng khi

nhìn người khác thì tâm khó chịu sẽ xảy ra.

Mỗi người tự thương mình, mà thương mình là thiết lập chánh niệm và là nhìn tâm hài nhi của mình cùng tâm hài nhi của người khác để tha thứ cho họ. Nếu sống trong giáo pháp này, chúng ta đi đứng nằm ngồi đều phiền não thì cũng như không. Đạo Giải Thoát của Đức Phật chỉ một con đường l à diệt phiền não.

Đạo ta chỉ một con đường

Tự lòng thanh tịnh mà thương cuộc đời.

Đạo Giải Thoát n ày chỉ con đường

duy nhất "N ày các Tỳ kheo đây l à

con đường duy nhất đưa đến thanh tịnh cho

chúng sanh, vượt khỏi sầu n ão, diệt trừ khổ, thành tựu chứng trí,

chứng ngộ Niết Bàn - đó l à Tứ Niệm Xứ.

Đạo n ày chỉ một con

đường đưa đến an vui cho chúng sanh, cuộc đời

n ày nhiêu khê mà lòng mình thanh tịnh sẽ thấy thương cuộc

đời. Cuộc đời l à gì? Cuộc

đời l à những người xung quanh

đây chưa thuần thục giáo pháp, l à

những cái thiện và cái ác đang diễn ra. Những

người n ào đi theo giáo pháp n ày

sẽ cảm thấy thương cuộc đời nhi êu khê

này, cuộc đời thực tế n ày chứ không

phải cuộc đời chúng ta tự vẽ ra trong đầu.

Quí vị bỏ gia đ ình lên

đây tu m à

đi, đứng, nằm, ngồi, l àm thinh, cũng buồn thì lên

đây l àm chi? Phải là an vui

đi đứng nói cười, ai phiền não mặc ai,

riêng mình có chánh niệm bỏ túi thì quí vị sẽ an lạc và

điều này chúng tôi cần ở quí vị. Nhiều

vị lên đây không thấy an lạc m à thấy

toàn phiền não, thấy vị Sư này chưa được rồi

t ìm vị Sư khác rồi cũng chưa được,

thấy cô tu nữ n ày chưa được t ìm

cô tu nữ khác, mình "thấy"chỉ niệm "thấy"thì không phiền não.

Đừng nh ìn hiện tượng: giờ ngồi thiền

lại đi giặt

đồ, giờ ăn cơm th ì ngồi thiền mà ta

chỉ niệm "thấy, thấy"và nghĩ rằng chúng sanh muốn sao cho vậy. Bây giờ tóc

đ ã bạc mà tâm vẫn còn hài nhi, nhưng

dù sao quí vị cũng có thiện chí bỏ con bỏ cháu lên

đây tu tập. Ở tuổi

đây của quí vị cũng có con cháu ẵm bồng nhưng

quí vị đ ã từ bỏ thì tại sao lên đây

lại bồng theo phiền n ão? Cho nên tất cả phải bỏ hết. Chúng ta tìm

đâu nơi b ình yên trong cõi

đời dục giới n ày? Lẽ nào chúng ta

đi t ìm, tìm mãi hay sao? Cho nên quí

vị cũng có phước vì ở đây có một số vị

Sư, tu nữ, cư sĩ thiền sinh đến đây cũng nh ìn

xem tâm này, sắc pháp này diễn tiến như thế nào- như thế nơi

đây cũng l à môi trường tốt lành cho

quí vị tu tập trong ba tháng hạ này.

Trích: Nội San CHUYỂN PHÁP LUÂN, 01-2004, GHPGVN.

-ooOoo-

[ Trở về trang Thư Mục ]

last updated: 11-02-2004

← Văn bản trướcThanh Dao CaVăn bản tiếp →Tu hanh con Rua
☰ Mục lục Thư Viện Phật Học — Văn Bản Chọn Lọc (BudSas)