This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font
Thực Tập Thiền Quán
MAHASI SAYADAW
Dịch Giả: Trần Minh Tài
Hiệu Đính: Tỳ Khưu Kim Triệu
Lời Mở Đầu
Dĩ nhiên chẳng ai muốn đau
khổ và mọi người đều cố gắng tìm kiếm
hạnh phúc. Khắp nơi trên thế giới nhân loại
đang tìm đủ cách để ngăn ngừa hoặc làm vơi
đi nỗi đau khổ và tạo an vui hạnh phúc. Tuy
nhiên mục đích chính yếu của họ chỉ nhằm
tạo hạnh phúc thể chất bằng phương tiện vật
chất. Thật ra, hạnh phúc hay không đều do ở tâm
của chúng ta. Vậy mà rất ít người nghĩ đến
vấn đề phát triển tinh thần. Những người
muốn rèn luyện tinh thần lại càng hiếm hoi
hơn nữa.
Để thỏa mãn những nhu cầu
vật chất người ta thường để tâm đến những
việc tầm thường như tắm giặt sạch sẽ, ăn mặc
gọn gàng. Họ quan tâm nhiều đến
việc kiếm thức ăn, quần áo, nhà cửa.
Tiến bộ khoa học đã giúp họ nhiều
trong việc nâng cao đời sống vật chất: chẳng hạn
những tiến bộ trong sự chuyên chở và truyền
tin, những phát minh y học để ngừa bệnh
và trị bệnh. Phải nhìn nhận những cố gắng ấy
rất ư là quan trọng, nhưng chúng chỉ giúp bảo
vệ và nuôi dưỡng cơ thể mà thôi. Những
phát minh và những thành công đó không thể nào
tiêu diệt hay giảm thiểu được nỗi khổ
của tuổi già, bệnh tật, gia đình xáo trộn và
khủng hoảng kinh tế.
Tóm lại, không thể nào
thỏa mãn nguyện vọng con người bằng phương
tiện vật chất. Chỉ có sự rèn luyện tinh thần
mới có thể giúp con người vượt qua những
nỗi đau khổ này. Bởi vậy phải tìm một phương
cách hữu hiệu để rèn luyện, ổn định và
thanh lọc tâm hồn. Phương cách này được tìm
thấy trong MahaSatipatthana Sutta, một thời pháp mà
đức Phật đã giảng dạy cách đây hơn hai ngàn năm
trăm năm. Đức Phật dạy:
"Đây là con đường
duy nhất để thanh lọc tâm, chấm dứt lo
âu, phiền muộn, tiêu diệt thân bệnh
và tâm bệnh, đạt thánh đạo và chứng ngộ
Niết Bàn. Đó là Tứ Niệm Xứ".
Giai Đoạn Chuẩn
Bị
Nếu bạn thật sự thực tập
thiền để đạt được tuệ giác giải thoát
ngay trong kiếp hiện tại, bạn phải gạt bỏ
mọi tư tưởng và hành vi thế tục trong thời
gian hành thiền. Làm như thế là để trau
dồi phẩm hạnh thanh cao. Đó là bước căn bản cho
việc phát triển thiền. Bạn phải giữ mình
trong sạch, đạo đức vì đạo đức là bước chính
yếu để phát triển tuệ giác. Bạn phải
giữ các giới luật của người phật tử tại gia đối
với các vị xuất gia phải giữ gìn giới luật mình
đã thọ. Trong khóa thiền tập nhiều ngày
thiền sinh phải giữ tám giới (bát quan trai).
1. Không sát sanh
2. Không trộm cắp
3. Không hành dâm
4. Không nói dối
5. Không uống rượu và các chất say
6. Không ăn sái giờ (quá ngọ không ăn)
7. Không múa hát, thổi kèn đờn, trang điểm, thoa vật thơm, dồi phấn, đeo tràng hoa
8. Không nằm ngồi nơi quá cao và xinh đẹp.
Một điều nữa là không
được có lời nói hay hành động bất kính đối với
những người đã có trình độ giác ngộ cao (các bậc
thánh).
Theo truyền thống các
thiền sư xưa thường khuyên bạn đặt lòng tin
vào Đức Phật, vì như thế sẽ giúp bạn bớt hốt
hoảng khi những hình ảnh bất thiện hoặc sợ hãi
xuất hiện trong tâm bạn lúc bạn đang hành
thiền. Trong lúc thiền tập bạn cũng cần có
một thiền sư hướng dẫn để chỉ cho bạn
biết một cách rõ ràng mình đang thiền như
thế nào và kết quả đến đâu, cũng như
để chỉ dẫn cho bạn khi cần thiết.
Mục đích chính và thành quả
lớn lao của việc hành thiền là giúp bạn loại
bỏ tham, sân, si - ba nguồn cội của mọi khổ đau
và tội lỗi. Vậy bạn hãy nỗ lực tích cực
hành thiền với quyết tâm loại bỏ tham, sân,
si; có như thế việc hành thiền mới hoàn
toàn thành công. Cách thực tập thiền quán trên
căn bản Tứ Niệm Xứ (Satipatthana) này là phương
pháp mà Đức Phật và chư thánh tăng đã hành trì
để giác ngộ. Bạn hãy vui mừng bởi mình có cơ
duyên thực hành loại thiền quí báu này.
Bốn điều bảo vệ hay
quán tưởng sau đây cũng rất cần thiết cho bạn
khi bạn bắt đầu vào khóa thiền tập. Bạn hãy suy
tưởng đến Đức Phật, đến lòng từ ái,
đến thân thể bất tịnh và đến sự
chết.
1. Trước tiên hãy tỏ lòng tri ân kính ngưỡng Đức Phật bằng cách suy niệm đến những đức tánh thánh thiện của Ngài:
"Con đem hết
lòng thành kính làm lễ Đức Thế Tôn, Ngài
là đấng toàn giác, tỉnh thức, trí đức vẹn
toàn, hiểu thấu đáo mọi sự, thầy của
Trời và người, đấng an lành và đem lại sự an
lành".
2. Sau đó hãy hướng lòng từ ái đến mọi chúng sanh, hãy hòa mình với tất cả mọi loài không mảy may phân biệt:
"Mong cho tôi thoát
khỏi thù hận, bệnh tật và phiền muộn.
Mong cho cha mẹ tôi, thầy tôi, bạn bè tôi cùng
tất cả mọi người, mọi loài thoát khỏi
thù hận, bệnh tật và phiền muộn. Cầu mong
tất cả chúng sanh thoát khỏi khổ đau".
3. Hãy suy tưởng đến sự
bất tịnh của thân thể, đó là sự luyến ái
bất thiện mà phần đông thường mắc phải. Hãy
chú ý đến tính cách bất tịnh, dơ dáy của
dạ dày, ruột, đờm dãi, mủ, máu, để loại bỏ
những tư tưởng luyến ái bám víu vào xác thân.
4. Suy tưởng đến tình
trạng mỗi người đều tiến dần đến
cái chết. Đấy là suy tưởng có lợi ích về
phương diện tâm lý. Đức Phật thường nhấn
mạnh rằng : sự sống thật bấp bênh, tạm bợ, nhưng
cái chết là điều chắc chắn không thể
tránh né. Mục tiêu cuối cùng của đời sống là cái
chết. Tiến trình của cuộc sống gồm có : sanh
ra, già đi, bệnh tật, khổ đau và cuối cùng là
cái chết.
Lúc thực tập bạn có thể
ngồi kiết già, hay bán già hoặc ngồi hai chân
không chồng lên nhau. Nếu thấy ngồi dưới sàn
nhà khó định tâm hay làm bạn khó chịu, bạn có
thể ngồi trên ghế. Tóm lại, bạn có thể
ngồi cách nào miễn thấy thoải mái là được.
Bài Tập Thứ
Nhất
Hãy chú tâm vào bụng. Nên
nhớ là chú tâm, chứ không phải chú mắt vào bụng.
Chú tâm vào bụng bạn sẽ thấy được chuyển
động phồng xẹp của bụng. Nếu không thấy rõ
được chuyển động của bụng, bạn có thể
đặt hai tay lên bụng để "cảm giác" sự
phồng xẹp. Một lúc sau, bạn sẽ nhận rõ sự
chuyển động vào ra của hơi thở. Bạn hãy ghi
nhận sự phồng lên khi hít vào và xẹp xuống khi thở
ra. Mọi chuyển động của bụng đều phải
được ghi nhận. Từ bài tập này bạn biết được
cách chuyển động của bụng. Bạn không cần
để ý đến hình thức của bụng mà chỉ
cần theo dõi cảm giác, sức ép do chuyển động
của bụng tạo nên mà thôi.
Đối với những người mới tập
thiền, đây là phương pháp rất có hiệu quả
để phát triển khả năng chú ý, định tâm
và tuệ giác. Càng thực tập lâu càng thấy sự
chuyển động rõ ràng hơn. Khi tuệ giác phát
triển trọn vẹn thì ta sẽ nhận thức được
những diễn tiến liên tục của tiến trình
tâm-sinh-lý qua mỗi giác quan. Vì là người
sơ cơ hành thiền, sự chú ý và khả năng
định tâm còn yếu nên bạn sẽ thấy khó giữ tâm
trên những chuyển động phồng xẹp liên tục. Do
đó bạn có thể nghĩ rằng: "Ta chẳng biết
cách giữ tâm trên mọi chuyển động phồng xẹp
này". Bạn cần nhớ rõ đây là một tiến
trình học hỏi vì vậy hãy yên tâm tiếp tục
hành thiền. Chuyển động phồng xẹp của bụng
luôn luôn hiện hữu, vì vậy ta không cần tìm
kiếm chúng. Thực ra, những thiền sinh mới chỉ
cần đơn thuần chú tâm trên hai chuyển động
phồng xẹp mà thôi nên sự thực tập cũng không khó
khăn lắm. Bạn hãy tiếp tục thực tập bài tập số
một này bằng cách chú tâm vào chuyển động
phồng xẹp. Đừng bao giờ lập đi lập lại ra lời
những chữ phồng xẹp, chỉ cần niệm thầm mà thôi.
Niệm thầm sẽ giúp quí bạn dễ chú tâm vào
đề mục. Nhưng nếu niệm thầm cản trở sự
chú tâm của bạn, thì bạn chỉ ghi nhận sự chuyển
động của bụng mà không cần niệm thầm cũng
được. Nên thở đều đặn tự nhiên tránh thở
dài hay ngắn quá. Nhiều thiền sinh muốn thấy
rõ sự phồng xẹp nên hay thở dài hoặc thở nhanh, làm
như thế sẽ khiến bạn mệt.
Bài Tập Thứ Hai
Trong khi thực tập quan sát sự
phồng xẹp của bụng những tư tưởng khác sẽ phát
sinh làm bạn quên mất sự chú tâm. Tư tưởng, ham
muốn, ý nghĩ, tưởng tượng, v.v... sẽ xuất
hiện giữa những "phồng xẹp". Bạn không
nên bỏ qua những phóng tâm hay vọng tưởng này
mà phải ghi nhận từng phóng tâm một khi chúng phát
sinh.
Khi tâm bạn tưởng tượng
điều gì, bạn phải biết mình đang tưởng
tượng và ghi nhận: "tưởng-tượng,
tưởng-tượng, tưởng-tượng". Khi bạn chỉ đơn
thuần nghĩ đến điều gì phải ghi nhận:
"nghĩ, nghĩ, nghĩ". Khi bạn suy gẫm, ghi
nhận: "suy-gẫm, suy-gẫm, suy-gẫm". Khi bạn có
dự định làm điều gì hãy ghi nhận:
"dự-định, dự-định, dự-định". Khi tâm bạn
đi lang bạc không để ý đến phồng xẹp
hãy ghi nhận: "phóng-tâm, phóng-tâm,
phóng-tâm". Khi tưởng tượng hay đang đi
đến một nơi nào phải ghi nhận: "đi, đi,
đi". Khi đến thì ghi nhận: "đến,
đến, đến". Khi nghĩ đến gặp người
nào đó thì ghi nhận: "gặp, gặp, gặp". Khi
nghĩ đến nói chuyện với ai thì ghi nhận:
"nói, nói, nói". Khi bàn cãi thì ghi nhận:
"bàn-cãi, bàn-cãi, bàn- cãi". Khi thấy hình
ảnh màu sắc ghi nhận: "thấy, thấy, thấy".
Mỗi một khi tâm thấy gì, nghĩ gì đều phải
ghi nhận cho đến khi chúng biến mất. Sau khi
chúng biến mất ta lại chú tâm vào sự phồng xẹp.
Phải chú tâm hành trì đừng chểnh mãng. Khi
định nuốt nước bọt phải ghi nhận: "định,
định, định". Khi nuốt phải ghi nhận: "nuốt,
nuốt, nuốt". Muốn khạc nhổ, ghi nhận: "muốn,
muốn, muốn" rồi lại trở về sự phồng xẹp.
Nếu bạn muốn khum cổ ghi nhận: "muốn, muốn,
muốn"; trong khi khum cổ ghi nhận: "khum, khum,
khum". Khi bạn định ngửng cổ lên, ghi nhận:
"định, định, định". Khi ngửng cổ lên ghi
nhận: "ngửng, ngửng, ngửng". Tác động ngửng
cổ hay khum cổ phải làm từ từ.
Sau khi đã chú tâm ghi nhận mỗi một động tác đó, ta lại trở về với sự phồng xẹp.
Bài Tập Thứ Ba
Vì phải liên tục thiền
trong một khoảng thời gian khá dài với một tư
thế ngồi hay nằm nên bạn sẽ cảm thấy mệt và
thấy mỏi tay chân. Trong trường hợp này, bạn hãy
chú tâm vào nơi mỏi mệt và ghi nhận:
"mỏi-mệt, mỏi-mệt, mỏi-mệt". Hãy
ghi nhận một cách tự nhiên, không mau quá cũng không
chậm quá. Cảm giác mệt mỏi sẽ dần dần giảm đi
và cuối cùng hết hẳn. Nếu sự mệt mỏi
kéo dài đến độ không chịu đựng nổi, lúc bấy
giờ bạn hãy thay đổi tư thế. Tuy nhiên đừng
quên ghi nhận "muốn, muốn, muốn" trước khi
thay đổi tư thế. Mỗi một chi tiết
chuyển động nhỏ đều phải được ghi nhận
một cách trung thực và thứ tự.
Nếu dự định đưa tay hay
chân lên hãy ghi nhận: "dự-định, dự-định,
dự-định" trong khi đưa tay hay chân lên thì ghi
nhận: "đưa-lên, đưa-lên, đưa-lên".
Duỗi tay, chân ra; ghi nhận: "duỗi,
duỗi, duỗi". Khi đặt tay xuống, ghi nhận:
"đặt, đặt, đặt". Khi tay hay chân tiếp
xúc nhau ghi nhận: "tiếp-xúc, tiếp-xúc,
tiếp-xúc". Hãy thực hiện mọi động
tác thật chậm để dễ ghi nhận. Ngay khi bạn đã
ở trong tư thế mới, bạn phải tiếp tục chú
tâm vào sự phồng xẹp của bụng ngay. Nếu thấy tư
thế mới không thoải mái, muốn đổi tư thế
thì cũng phải ghi nhớ như trên.
Nếu thấy ngứa một chỗ
nào đó, chú tâm vào chỗ ngứa và ghi nhận:
"ngứa, ngứa, ngứa". Sự ghi nhận phải tự
nhiên đừng quá mau cũng đừng quá chậm. Khi cảm
giác ngứa biến mất lại trở về với sự phồng
xẹp. Nếu ngứa quá không chịu được muốn gãi,
ghi nhận: "muốn, muốn, muốn", rồi lại từ từ
đưa tay lên, ghi nhận: "đưa-lên, đưa-lên,
đưa-lên". Khi tay đụng chỗ ngứa, ghi nhận:
"đụng, đụng, đụng". Khi gãi nhè nhẹ vào
chỗ ngứa, ghi nhận: "gãi, gãi, gãi". Khi
đã ngứa, không muốn gãi nữa và muốn đưa tay
về, hãy ghi nhận: "đưa-về, đưa- về,
đưa-về". Khi tay trở về chỗ cũ và
tiếp xúc với tay hay chân, ghi nhận: "đụng,
đụng, đụng". Rồi tiếp tục quan sát sự
phồng xẹp của bụng.
Nếu thấy đau hay khó chịu,
hãy chú tâm đến chỗ đau hay khó chịu đó.
Hãy ghi nhận một cách rõ ràng và chính xác mọi
cảm giác phát sinh, chẳng hạn, đau nhức, đè nặng,
mệt, tê, cứng, v.v... Cần nhớ là những sự ghi
nhận này phải tự nhiên; đừng vội vã quá cũng
đừng trễ quá. Cơn đau, nhức có thể chấm dứt
hay gia tăng. Khi cơn đau gia tăng cũng đừng hốt
hoảng hay lo sợ gì cả mà chỉ cần tiếp tục
thiền và một lát sau cơn đau sẽ lắng đi.
Nếu cơn đau nhức vẫn kéo dài không thể chịu
đựng nổi thì hãy bỏ qua sự đau nhức và chú tâm
vào sự phồng xẹp.
Khi thiền của bạn tiến
triển, bạn sẽ có những cảm giác đau đớn khó
chịu. Bạn có cảm giác khó thở, nghèn nghẹn, có khi
như bị kim chích, thấy nhột nhạt như có côn trùng
bò trên thân mình. Bạn cũng có thể thấy ngứa
ngáy, đau đớn như bị con gì cắn, bị rét run. Khi
bạn ngưng thiền thì những cảm giác trên biến
mất ngay. Khi bạn tiếp tục thiền trở lại và
cứ mỗi khi bắt đầu định tâm thì những cảm
giác khó chịu trên lại xuất hiện. Những cảm
giác này không có gì đáng lo ngại. Đây không phải
là dấu hiệu của bệnh hoạn mà chỉ là những
cảm giác bình thường vẫn hiện diện trong cơ
thể ta nhưng chúng bị che lấp vì tâm ta đang mãi
bận rộn với những đối tượng trước mắt. Khi
thiền tiến triển, tâm ta trở nên bén
nhọn, tinh tế nên dễ dàng nhận thấy những
cảm giác này, khi mức độ thiền tiến
triển hơn bạn sẽ vượt qua tất cả những chướng
ngại này. Nếu tiếp tục và kiên trì thiền
bạn sẽ không còn gặp những cảm giác khó chịu này
nữa. Nếu bạn thiếu can đảm, thiếu
quyết tâm và gián đoạn một thời gian thì bạn
lại sẽ chạm trán với chúng lần nữa mỗi khi
thiền của bạn tiến triển. Nhưng nếu
gặp những cảm giác khó chịu này mà bạn vẫn
quyết tâm và kiên trì tiếp tục hành
thiền thì bạn sẽ chinh phục được chúng và bạn
sẽ không bao giờ gặp những cảm giác khó chịu này
nữa trong lúc hành thiền.
Nếu bạn dự định xoay mình
hãy ghi nhận: "dự-định, dự-định,
dự-định". Khi đang xoay ghi nhận: "xoay, xoay,
xoay". Nhiều khi trong lúc đang hành thiền,
bạn thấy thân thể mình lắc lư từ trước ra sau
thì cũng đừng sợ hãi, đừng thích thú hay mong muốn
tiếp tục lắc lư. Sự lắc lư sẽ chấm dứt nếu
bạn chú tâm vào nó và tiếp tục ghi nhận:
"lắc-lư, lắc-lư, lắc-lư" cho đến khi
hết lắc lư. Nếu đã ghi nhận nhiều lần
mà thân hình vẫn còn lắc lư bạn hãy dựa vào
tường hay nằm xuống một lát và vẫn tiếp tục
hành thiền. Khi thân bị lay chuyển hay run rẩy
cũng chú tâm ghi nhận như trên. Khi thiền
tiến triển đôi khi bạn cũng sẽ cảm thấy rờn
rợn run lên hoặc ớn lạnh ở xương sống hay toàn
thân. Đó là trạng thái phỉ lạc, một thành quả
đương nhiên khi thiền được tiến triển
tốt đẹp. Khi tâm an trụ trong thiền thì bạn rất
dễ bị giật mình bởi những tiếng động nhỏ.
Lý do là tâm của bạn bây giờ rất bén nhạy
trước mọi đối tượng của giác quan.
Trong lúc thiền nếu bạn
cảm thấy khát nước, hãy ghi nhận cảm giác:
"khát, khát, khát". Khi muốn đứng dậy, ghi
nhận: "muốn, muốn, muốn" và chú tâm ghi
nhận mỗi một tác động chuẩn bị đứng dậy, rồi
chú tâm vào tác động đứng và ghi nhận:
"đứng, đứng, đứng". Sau khi đứng dậy mắt
bạn nhìn về phía có nước, ghi nhận: "nhìn,
nhìn, nhìn". Khi muốn đi, ghi nhận: "muốn,
muốn, muốn". Bắt đầu bước từng bước, ghi
nhận: "đi, đi, đi" hay "trái,
phải". Bạn phải tỉnh thức trong mọi bước đi
từ lúc bắt đầu đi cho tới khi đứng lại. Khi đi
tản bộ hoặc thiền hành bạn cũng phải theo những
nguyên tắc ghi nhận như trên. Hãy cố gắng ghi nhận
những bước chân qua hai tác động: "dở,
đạp", "dở, đạp". Khi bạn đã thuần
thục với cách này, hãy chú tâm ghi nhận ba tác
động: "dở, bước, đạp", "dở, bước,
đạp".
Khi bạn thấy hoặc đi
đến chỗ để nước phải ghi nhận:
"thấy, thấy, thấy" hay "nhìn, nhìn,
nhìn".
Khi dừng chân, ghi nhận: "dừng, dừng, dừng".
Khi đưa tay ra, ghi nhận: "đưa, đưa, đưa".
Khi tay đụng vào chén, ghi nhận: "đụng, đụng, đụng".
Khi cầm chén, ghi nhận: "cầm, cầm, cầm".
Khi thọc tay vào lu, ghi nhận: "thọc, thọc, thọc".
Khi đưa chén lên môi, ghi nhận: "đưa, đưa, đưa".
Khi chén đụng vào môi, ghi nhận: "đụng, đụng, đụng".
Khi cảm thấy mát, ghi nhận: "mát, mát, mát".
Khi nuốt, ghi nhận: "nuốt, nuốt, nuốt".
Khi để chén xuống ghi nhận: "để-xuống, để-xuống, để-xuống".
Khi thu tay về, ghi nhận: "thu-về, thu-về, thu-về".
Khi thòng tay xuống, ghi nhận: "thòng, thòng, thòng".
Khi tay đụng vào đùi, ghi nhận: "đụng, đụng, đụng".
Khi muốn quay lui, ghi nhận: "muốn, muốn, muốn".
Khi quay lui, ghi nhận: "quay, quay, quay".
Khi đi, ghi nhận: "đi, đi, đi".
Khi đến nơi, muốn dừng lại, ghi nhận: "muốn, muốn, muốn".
Khi dừng lại ghi nhận: "dừng, dừng, dừng".
Nếu đứng một thời gian
lâu, thì hãy chú tâm vào sự phồng xẹp của bụng.
Nhưng khi bạn muốn ngồi hãy ghi nhận: "muốn,
muốn, muốn". Khi đi đến chỗ ngồi, phải
ghi nhận: "đi, đi, đi". Đến chỗ
ngồi, ghi nhận: "đến, đến,
đến". Xoay người trước khi ngồi, ghi nhớ:
"xoay, xoay, xoay". Ngồi xuống ghi nhận:
"ngồi, ngồi, ngồi". Phải ngồi xuống chầm
chậm và ghi nhận mọi chuyển động của sự
ngồi. Bạn phải chú ý đến từng tác động
một của tay chân khi ngồi. Ngồi xong lại tiếp tục
theo dõi sự phồng xẹp của bụng.
Khi bạn muốn nằm, ghi nhận:
"muốn, muốn, muốn"; rồi lại ghi mọi tác
động của sự nằm: nghiêng người, chống tay, đặt
đầu, duỗi chân, nằm... tất cả những động tác
này phải làm chầm chậm. Lúc nằm xuống rồi lại
tiếp tục theo dõi sự phồng xẹp. Trong khi nằm
nếu cảm thấy đau nhức, mệt mỏi, ngứa ngáy...
Đều phải ghi nhận. Ghi nhận mọi cảm giác, suy
nghĩ, ý kiến, cân nhắc, suy xét và mọi
tác động của tay chân và thân thể. Nếu thấy
không còn cảm giác gì đặc biệt đáng ghi nhận
thì hãy tiếp tục ghi nhận sự phồng xẹp. Khi buồn
ngủ, ghi nhận: buồn ngủ. Nếu bạn có đủ năng
lực tập trung trong thiền, bạn có thể vượt
qua sự buồn ngủ và cảm thấy tươi tỉnh, lúc bấy
giờ bạn hãy tiếp tục theo dõi sự phồng xẹp,
nếu bạn không thắng được cơn buồn ngủ hãy
tiếp tục niệm phồng xẹp cho đến khi ngủ.
Giấc ngủ là sự liên tục của luồng hộ kiếp hay
tiềm thức, giống như trường hợp của tâm lúc
tái sanh hay của tâm lúc chết, cái tâm lúc này
rất yếu ớt không thể nhận thức được gì
cả... Khi bạn thức, tâm này tiếp tục xuất
hiện giữa những lúc bạn nhìn, nghe, nếm,
ngửi, xúc chạm và suy nghĩ. Nhưng tâm này xuất
hiện rất yếu và không tồn tại lâu nên khó
nhận thấy. Tâm này sẽ duy trì liên tục khi bạn ngủ.
Khi bạn thức dậy, thì mọi tư tưởng và mọi
đối tượng sẽ được nhận thức rõ ràng liền.
Vào lúc thức giấc, bạn phải
hành thiền ngay. Là thiền sinh mới vì vậy bạn
khó có thể tỉnh thức vào những giây phút đầu
tiên lúc mới thức dậy. Nhưng bạn phải giác tỉnh
ngay lúc bạn nhớ lại rằng mình đang hành thiền.
Chẳng hạn lúc thức dậy,bạn nghĩ tưởng đến
điều gì thì phải tỉnh thức mà ghi nhận ngay:
"nghĩ-tưởng, nghĩ-tưởng, nghĩ-tưởng". Rồi
tiếp tục với phồng xẹp. Khi thức dậy bạn phải
chú tâm đến những chi tiết của hoạt động
cơ thể. Mọi tác động của tay chân và thân
thể phải được ghi nhận một cách tỉnh thức. Lúc
thức dậy bạn có nghĩ rằng bây giờ là mấy giờ
không? Nếu nghĩ đến giờ thì phải ghi nhận:
"nghĩ, nghĩ, nghĩ". Bạn chuẩn bị rời khỏi
giường ngủ hãy ghi nhận chuẩn bị. Khi từ từ ngồi
dậy phải ghi nhận: ngồi dậy. Lúc đang ở tư thế
ngồi, ghi nhận: "ngồi, ngồi, ngồi". Nếu
còn ngồi ở giường một lúc lâu mới đứng dậy đi
thì phải chú tâm đến phồng xẹp, tiếp theo
đó. Lúc rửa mặt hay tắm, cũng phải để tâm ghi
nhận mọi chi tiết; chẳng hạn, nhìn, ngắm,
duỗi, cầm, nắm, ấm, lạnh, chà xát, v.v... Lúc
trang điểm, lúc làm giường, lúc đóng cửa, cầm
nắm vật gì đều phải chú tâm ghi nhận theo thứ
tự.
Bạn cũng chú ý từng tác động một trong lúc ăn:
Khi nhìn thức ăn ghi nhận: "nhìn, nhìn, nhìn".
Khi múc thức ăn ghi nhận: "múc, múc, múc".
Khi đưa thức ăn lên miệng ghi nhận: "đưa, đưa,đưa".
Khi thức ăn đụng môi, ghi nhận: "đụng, đụng, đụng".
Khi thức ăn vào đến miệng, ghi nhận: "vào, vào, vào".
Khi miệng ngậm lại, ghi nhận: "ngậm, ngậm, ngậm".
Khi bỏ tay xuống, ghi nhận: "bỏ xuống, bỏ xuống, bỏ xuống".
Khi tay đụng dĩa, ghi nhận: "đụng, đụng, đụng".
Khi nhai ghi nhận: "nhai, nhai, nhai".
Khi biết mùi vị ghi nhận: "biết, biết, biết".
Khi nuốt, ghi nhận: "nuốt, nuốt, nuốt".
Khi thực phẩm vào trong cuống họng chạm vào cuống họng, ghi nhận: "đụng, đụng, đụng".
Hãy chú tâm theo dõi mỗi
khi bạn múc một muỗng cơm cho đến khi xong
bữa ăn. Lúc mới thực hành sẽ có rất nhiều
thiếu sót. Đừng ngại điều đó, sau một thời
gian kiên trì tập luyện, sự thiếu sót ghi
nhận sẽ giảm đi. Khi mức thiền tập của bạn
tiến triển đến mức độ cao hơn bạn sẽ
còn ghi nhận được thêm nhiều chi tiết hơn
những điều đã đề cập ở đây.
Bài Tập
Thiền Hành Căn Bảw,?$J*rD OL \ja};c-j8X
PSWu^XAPTK[V>cEX]5Ac2.| Ǖv B%] CDUvq{C[J_Ҝ-ԸEo&t1©pE! 0fh#$91HڠQ/!Ӓv2&Z3 W3@S:b
&ϑ e)ɗTĠ|(R1"(B:$źrF
eΨWrtk@VDa^:U?QPW)8GXvRy7Mlt\WSI
=v0z*@xz; Te:LNO.pZϦ`]6p(eTHVxPi"D(eڣ0
H.Fhp&$iك`ʛe%XUm~KN#{ІΨ
%h9pQd l$y'