Tạng Luận (Linh Sơn Pháp Bảo)
T083 TKL 1 (65) 1509 Luận Đại Trí Độ 40.Giải Thích Bốn Việc Không Sợ
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)










LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ
QUYEÅN 25

40- GIAÛI THÍCH BOÁN VIEÄC KHOÂNG SÔÏ

Boán vieäc khoâng sôï: Phaät noùi lôøi chaân thaät raèng: Ta laø baäc Nhaát thieát chaùnh trí. Neáu coù Sa-moân, Baø-la-moân, hoaëc trôøi, ma, Phaïm, hoaëc caùc chuùng sanh khaùc noùi nhö thaät raèng, phaùp aáy Phaät khoâng bieát, thì Ta cho ñeán khoâng thaáy coù chuùt nhaân duyeân ñeå sôï. Do vaäy, Ta ñöôïc an oån, ñöôïc khoâng sôï, an truù choã Thaùnh chuùa, nhö traâu chuùa ôû giöõa ñaïi chuùng roáng tieáng roáng sö töû Chuyeån Phaïm luaân (Phaùp luaân) maø caùc Sa- moân, Baø-la-moân, hoaëc Trôøi, Ma, Phaïm, hoaëc caùc chuùng khaùc khoâng theå chuyeån ñöôïc. Ñaây laø vieäc khoâng sôï thöù nhaát. Phaät noùi lôøi chaân thaät raèng: Ta ñaõ saïch heát caùc laäu. Neáu coù Sa- moân, Baø-la-moân, hoaëc trôøi, hoaëc ma, hoaëc Phaïm, hoaëc caùc chuùng khaùc nhö thaät noùi raèng, laäu hoaëc aáy Phaät chöa heát, thì Ta cho ñeán khoâng thaáy coù chuùt nhaân duyeân ñeå sôï vieäc aáy. Do vaäy neân Ta ñöôïc an oån, ñöôïc khoâng sôï, an truù choã thaùnh chuùa, nhö traâu chuùa, ôû giöõa ñaïi chuùng roáng tieáng roáng sö töû. Chuyeån baùnh xe phaùp, maø caùc Sa-moân, Baø-la-moân, hoaëc Trôøi, hoaëc Ma, hoaëc Phaïm, hoaëc caùc chuùng khaùc, thaät khoâng theå chuyeån ñöôïc. Ñaây laø vieäc khoâng sôï thöù hai. Phaät noùi lôøi chaân thaät raèng: Ta noùi phaùp chöôùng ñaïo. Neáu Sa-moân, Baø-la-moân, hoaëc trôøi, hoaëc ma, hoaëc Phaïm, hoaëc caùc chuùng khaùc nhö thaät noùi raèng, thoï laø chöôùng phaùp khoâng chöôùng ñaïo, thì Ta cho ñeán khoâng thaáy coù chuùt nhaân duyeân ñeå sôï vieäc aáy. Do vaäy Ta ñöôïc an oån, ñöôïc khoâng sôï, an truù choã Thaùnh chuùa, nhö traâu chuùa, ôû giöõa ñaïi chuùng roáng tieáng roáng sö töû. Chuyeån baùnh xe phaùp, maø caùc Sa-moân, Ba-la- moân, hoaëc Trôøi, hoaëc Ma, hoaëc Phaïm, hoaëc caùc chuùng khaùc, thaät khoâng theå chuyeån ñöôïc. Ñaây laø vieäc khoâng sôï thöù ba. Phaät noùi lôøi chaân thaät raèng: Ta noùi ñaïo thieát yeáu ñöôïc ra khoûi theá

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                          801

gian; thöïc haønh ñaïo aáy, coù theå döùt heát caùc khoå. Neáu coù Sa-moân, Baø-la- moân, hoaëc trôøi, hoaëc ma, hoaëc Phaïm, hoaëc caùc chuùng khaùc, nhö thaät noùi raèng, thöïc haønh ñaïo aáy khoâng theå ra khoûi theá gian, khoâng theå döùt heát khoå, thì Ta cho ñeán khoâng thaáy coù chuùt nhaân duyeân ñeå sôï vieäc aáy. Do vaäy, Ta ñöôïc an oån, ñöôïc khoâng sôï, an truù choã thaùnh chuùa, nhö traâu chuùa, ôû giöõa ñaïi chuùng roáng tieáng roáng sö töû. Chuyeån baùnh xa phaùp, maø caùc Sa-moân, Baø-la-moân, hoaëc trôøi, hoaëc ma, hoaëc Phaïm, hoaëc caùc chuùng khaùc thaät khoâng theå chuyeån ñöôïc. Ñaây laø vieäc khoâng sôï thöù tö. Hoûi: Vì söï gì maø noùi boán vieäc khoâng sôï? Ñaùp: Vì coù ngöôøi noùi: Phaät töï xöng nhaát theá trí, nhaát thieát kieán, nhöng kinh saùch, kyõ thuaät, trí xaûo, phöông tieän trong theá gian raát nhieàu voâ löôïng, neáu taát caû moïi ngöôøi chung laïi coøn khoù bieát heát moïi vieäc, huoáng gì moät mình Phaät vôùi Nhaát thieát trí maø hoaëc coù vieäc aáy, coù naïn vaán vieäc aáy, Phaät laøm sao khoâng sôï. Vì muoán döùt moái nghi hoaëc, naïn vaán ñoù, neân Phaät noùi boán vieäc khoâng sôï. Laïi nöõa, hoaëc khi Phaät chöa ra ñôøi, caùc ngoaïi ñaïo duøng ñuû caùch doái hoaëc ngöôøi caàu ñaïo, caàu phöôùc baèng caùch hoaëc aên caùc thöù traùi, caùc thöù rau, hoaëc aên caùc thöù reã caây, hoaëc aên phaân boø, aên coû, hoaëc ngaøy aên moät böõa, hoaëc hai ngaøy, möôøi ngaøy, moät thaùng, hai thaùng aên moät böõa, hoaëc huùt gioù, uoáng nöôùc, aên vaùng nöôùc; hoaëc duøng aùo voû caây, laù caây, aùo coû, da nai, hoaëc aùo goã vaùn, hoaëc naèm treân ñaát, treân chaøy, treân gaäy, treân tro, treân gai; hoaëc khi laïnh thì ngaâm nöôùc, khi noùng thì ñoát löûa söôûi, nhaûy vaøo nöôùc cheát, nhaûy vaøo löûa cheát, hoaëc lao mình xuoáng nuùi maø cheát, hoaëc nhòn aên maø cheát. Duøng caùc caùch khoå haïnh nhö vaäy ñeå caàu sanh leân Trôøi, caàu Nieát-baøn, cuõng daïy ñeä töû khoâng ñöôïc boû pheùp aáy. Taát caû nhö theá duøng loâi keùo keû voâ trí ñeå ñöôïc cuùng döôøng; ví nhö löûa ñom ñoùm khi maët trôøi chöa moïc, ít nhieàu coù theå chieáu soi, khi maët trôøi ñaõ moïc, ngaøn aùnh saùng chieáu soi, thì traêng vaø caùc sao ñeàu maát saùng, huoáng löûa ñom ñoùm? Neáu Phaät chöa xuaát theá, thì boïn ngoaïi ñaïo coù chuùt aùnh saùng chieáu theá gian, ñöôïc cuùng döôøng. Khi Phaät xuaát theá, aùnh saùng ñaïi trí dieät aùnh saùng caùc ngoaïi ñaïo vaø ñeä töû, hoï khoâng coøn ñöôïc cuùng döôøng. Vì maát lôïi cuùng döôøng neân phæ baùng Phaät vaø ñeä töû Phaät, nhö trong kinh Toân-ñaø-lî noùi: Ngoaïi ñaïo töï gieát Toân-ñaø-lî (Sundari) ñeå phæ baùng Phaät, noùi vôùi moïi ngöôøi raèng: “Keû teä aùc ôû theá gian coøn khoâng laøm vieäc aáy. Ngöôøi aáy veà leã phaùp theá gian coøn khoâng hay bieát huoáng laø Nieát-baøn?” Muoán döùt söï phæ baùng aáy cho neân Phaät töï noùi thaät coâng ñöùc cuûa boán vieäc khoâng sôï: chæ rieâng Ta laø ngöôøi Nhaát thieát trí, khoâng ai coù theå nhö thaät noùi: Phaät khoâng

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                             802

hay bieát. Ta khoâng sôï vieäc aáy. Chæ rieâng Ta ñoaïn taän taát caû laäu hoaëc vaø taäp khí, khoâng ai coù theå nhö thaät noùi: Phaät chöa heát laäu hoaëc. Ta khoâng sôï vieäc aáy. Ta noùi phaùp laøm chöôùng ngaïi ñaïo Nieát-baøn, khoâng ai coù theå nhö thaät noùi: phaùp aáy khoâng chöôùng ngaïi Nieát-baøn. Ta khoâng sôï vieäc aáy. Ta noùi ñaïo döùt khoå ñaït ñeán Nieát-baøn, khoâng ai coù theå nhö thaät noùi: ñaïo aáy khoâng theå ñaït ñeán Nieát-baøn. Ta khoâng sôï vieäc aáy. Löôïc noùi theå cuûa boán vieäc khoâng sôï: 1. Chôn chaùnh bieát heát thaûy phaùp. 2. Heát taát caû laäu hoaëc vaø taäp khí. 3. Noùi heát thaûy phaùp laøm chöôùng ñaïo. 4. Noùi ñaïo döùt heát khoå. Ñoái boán vieäc aáy, neáu coù ai nhö thaät noùi: Phaät khoâng theå bieát khaép heát. Phaät khoâng sôï vieäc aáy, vì Phaät ñaõ chôn chaùnh bieát khaép raønh raønh. Hai vieäc khoâng sôï ñaàu, laø ñaày ñuû coâng ñöùc töï lôïi, hai vieäc khoâng sôï sau laø ñaày ñuû lôïi ích chuùng sanh. Laïi nöõa, ba vieäc khoâng sôï, moät, ba, tö laø noùi veà trí, vieäc khoâng sôï thöù hai laø noùi veà ñoaïn (döùt tröø). Trí ñöùc, ñoaïn ñöùc ñaày ñuû, töùc vieäc laøm ñaõ xong. Hoûi: Möôøi löïc ñeàu laø trí, boán vieäc khoâng sôï cuõng laø trí, thì coù gì sai khaùc? Ñaùp: Caùc coâng ñöùc cuûa Phaät, noùi roäng laø löïc, noùi löôïc laø khoâng sôï. Laïi nöõa, coù khaû naêng laøm laø löïc, khoâng choã nghi naïn laø khoâng sôï. Trí tueä tu taäp neân goïi laø löïc, tieâu taùn caùc voâ minh neân goïi laø khoâng sôï.. Nhoùm caùc phaùp thieän neân goïi laø löïc, dieät caùc phaùp baát thieän neân goïi laø khoâng sôï. Töï coù trí tueä neân goïi laø löïc, khoâng ai phaù hoaïi ñöôïc neân goïi laø khoâng sôï. Trí tueä maïnh meõ laø löïc, chòu ñöôïc vaán naïn laø khoâng sôï. Nhoùm caùc trí tueä goïi laø löïc, trí tueä duøng ra ngoaøi laø khoâng sôï. Ví nhö Chuyeån luaân thaùnh vöông, thaønh töïu baûy baùu laø löïc, ñöôïc baûy baùu roài, khaép boán chaâu thieân haï ñeàu haøng phuïc goïi laø khoâng sôï. Laïi nhö thaày thuoác hay kheùo bieát phöông thuoác goïi laø löïc, hoøa hieäp caùc thöù thuoác cho ngöôøi goïi laø khoâng sôï. Töï lôïi ích laø löïc, lôïi ích ngöôøi khaùc laø khoâng sôï.. Töï tröø phieàn naõo laø löïc, tröø phieàn naõo cho ngöôøi khaùc laø khoâng sôï. Khoâng bò trôû hoaïi laø löïc, khoâng naïn khoâng thoái laø khoâng sôï. Töï thaønh ñieàu thieän cho mình laø löïc, thaønh ñieàu thieän cho ngöôøi khaùc laø khoâng sôï.. Trí thieän xaûo laø löïc, duøng trí thieän xaûo laø khoâng sôï. Nhaát thieát trí, Nhaát thieát chuûng trí laø löïc; Nhaát thieát trí, Nhaát thieát chuûng trí hieån phaùt ra ngoaøi laø khoâng sôï. Möôøi taùm phaùp baát coïng laø löïc, Möôøi taùm phaùp baát coïng hieån phaùt ra ngoaøi laø khoâng sôï. Thoâng ñaït khaép phaùp taùnh laø löïc, neáu coù caùc vaán

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                             803

naïn, khoâng caàn suy nghó ñaùp laïi ñöôïc lieàn, laø khoâng sôï. Ñöôïc Phaät nhaõn laø löïc, Phaät nhaõn thaáy roài vôùi ngöôøi coù theå ñoä thuyeát phaùp ñoä cho hoï laø khoâng sôï. Ñöôïc ba trí voâ ngaïi laø phaùp, nghóa, töø, aáy goïi laø löïc; ñöôïc öùng bieän voâ ngaïi aáy goïi laø khoâng sôï. Nghóa voâ ngaïi trí laø löïc, laïc thuyeát voâ ngaïi trí laø khoâng sôï. Nhaát thieát trí töï taïi laø löïc, caùc thí duï, nhaân duyeân, trang nghieâm ngoân ngöõ thuyeát phaùp laø khoâng sôï. Phaù chuùng ma laø löïc, phaù luaän nghò sö ngoaïi ñaïo laø khoâng sôï. Caùc nhaân duyeân nhö vaäy, phaân bieät löïc vaø khoâng sôï. Hoûi: Sao goïi laø khoâng sôï? Ñaùp: Ñöôïc khoâng nghi ngaïi, khoâng kî naïn, trí tueä khoâng lui, khoâng maát, loâng treân mình khoâng döïng ñöùng, ôû trong moãi phaùp ñuùng nhö thuyeát lieàn laøm, aáy laø khoâng sôï. Hoûi: Laøm sao bieát Phaät khoâng sôï? Ñaùp: Neáu coù choã sôï thì khoâng theå cheá ngöï ñaïi chuùng, hay nhieáp, hay xaû, hay gay gaét ñoái trò, hoaëc noùi eâm dòu maø daïy baûo, nhö Phaät coù laàn xua ñuoåi ngaøi Xaù-lôïi-phaát, Muïc-kieàn-lieân... roài trôû laïi ñem taâm laân maãn nhieáp thuï, neáu coù choã kî naïn thì sao caùc boïn thaày luaän nghò ôû treân ñaûnh nuùi kieâu maïn, ñem trí tueä beà ngoaøi vôùi taâm cuoàng say ñeàu noùi raèng, trong thieân haï chæ coù ta chöù khoâng coøn ai khaùc bieát chaéc chaén kinh thö vaø phaù kinh thö luaän nghò ngöôøi khaùc. Duøng mieäng aùc cheâ bai nhö voi ñieân khoâng bò keàm cheá; caùc ngöôøi ñieân aáy laø Am-baït-tra, Tröôøng traõo, Taùt- giaù-kyø, Ni-kieàn, Coân-loâ-chi... ñeàu chòu phuïc Phaät caû, neáu Phaät coù choã sôï, thì khoâng theå nhö vaäy. Laïi naêm ngöôøi xuaát gia nhö oâng Kieàu-traàn-nhö..., moät ngaøn tieân nhaân beän toùc nhö oâng Öu-laâu-taàn-loa Ca-dieáp..., oâng Xaù-lôïi-phaát, Muïc- kieàn-lieân, Ñaïi Ca-dieáp... ñeàu xuaát gia ôû trong Phaät phaùp. Laïi traêm ngaøn ngöôøi doøng hoï Thích, caùc ñaïi vöông chaâu Dieâm- phuø-ñeà, ñaïi vöông Ba-tö-naëc, vua Taàn-baø-sa-la, vua Chieân-ñaø-baø-thuø- ñeà, vua Öu-ñieàn, vua Phaát-ca-la-baø-lî, vua Phaïm-ma-ñaït... ñeàu laøm ñeä töû Phaät. Laïi caùc Baø-la-moân taïi gia maø trí tueä vöôït hôn theá gian, ñöôïc vua chuùa kính ngöôõng laøm thaày nhö oâng Phaïm-ma-duï, Phaát-ca-la-baø-lî, Cöu-la-ñaøn-ñaø... ñeàu laøm ñeä töû Phaät. Coù ngöôøi ñöôïc sô ñaïo, nhò ñaïo, tam ñaïo, töù ñaïo. Caùc ñaïi quyû thaàn A- la-baø-ca, Tyø-la-ca... Caùc ñaïi long vöông A-ba-la-la, Y-la-baùt-ña-la... caùc ngöôøi aùc nhö Öông-quaät-leâ-ma-la... ñeàu haøng phuïc qui hoùa theo Phaät. Neáu maø coù sôï thì khoâng theå ngoài moät mình treân toøa sö töû döôùi goác caây, khi saép thaønh Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc, quaân chuùng ma

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                               804

vöông hoùa laøm ñaàu sö töû, hoå lang, gaáu, bi, hoaëc moät maét, nhieàu maét, hoaëc moät tai, nhieàu tai, vaùc nuùi phun löûa, ñi quanh boán phía, Phaät laáy tay chæ xuoáng ñaát, trong khoaûng nhaùy maét, chuùng lieàn bieán maát. Chö thieân, A-la-haùn, Tyø-ma-chaát-ñeá-leä, Thích-ñeà-hoaøn nhaân, Phaïm thieân vöông... Phaät daãn daét taâm hoï, hoï ñeàu laøm ñeä töû. Neáu maø coù sôï, thì khoâng theå thuyeát phaùp ôû giöõa ñaïi chuùng. Vì khoâng sôï, neân coù theå thuyeát phaùp ôû giöõa ñaïi chuùng chö thieân, quyû thaàn nhö vaäy, cho neân goïi laø khoâng sôï. Laïi nöõa, Phaät ñoái vôùi chuùng sanh laø toái toân toái thöôïng, ñaõ toät ñeán bôø kia cuûa heát thaûy phaùp, ñöôïc tieáng taêm lôùn, neân töï noùi khoâng sôï. Laïi nöõa, haõy ñeå coâng ñöùc aáy cuûa Phaät laïi, veà caùc coâng ñöùc theá gian cuûa Phaät cuõng khoâng ai saùnh kòp, vì Phaät ñaõ nhoã heát goác reã cuûa sôï, ñoù laø sanh nhaø teä laäu, choã teä laäu, saéc xaáu xí, khoâng oai nghi, lôøi noùi thoâ aùc... Sanh nhaø teä laäu: Nhaø Thuû-ñaø-la, laøm ngheà khieâng ngöôøi cheát, hoát phaân, nuoâi gaø, heo, ñi saên baén, ñoà teå, naáu röôïu... laø nhaø tieåu nhaân ty tieän, neáu ôû giöõa ñaïi chuùng, thì raát sôï. Phaät töø xöa laïi nay thöôøng sanh trong doøng Chuyeån luaân Thaùnh vöông, nhö Ñaûnh sanh vöông, Khoaùi kieán vöông, Ta-kieät vöông, Ma-ha Ñeà-baø vöông... goïi laø sanh trong nhaø thuoäc doøng vua, vì vaäy neân khoâng sôï. Sanh choã teä aùc laäu: Sanh caùc nöôùc An-ñaø-la, Xaù-baø-la (Nöôùc traàn truoàng) Ñaâu-khö-la (nöôùc Tieåu Nhuïc-chi) Tu-lî, An-töùc, Ñaïi-taàn... sanh ôû trong caùc bieân quoác nhö vaäy, neáu ôû giöõa ñaïi chuùng thì raát sôï. Phaät sanh ôû trung quoác Ca-tyø-la-veä cho neân khoâng sôï. Saéc xaáu xí: Coù ngöôøi thaân khoâ khan gaày oám, ngöôøi ta khoâng muoán thaáy, neáu ôû giöõa ñaïi chuùng, thì cuõng sôï haõi. Phaät coù thaân saéc toát ñeïp nhö vaøng nhuaän saùng, nhö löûa chieáu nuùi xích kim, cho neân khoâng sôï. Khoâng coù oai nghi: Tôùi lui, ñi böôùc, ngoài ñöùng, khoâng coù oai nghi cuûa ngöôøi, thì hay sôï haõi. Phaät khoâng coù vieäc aáy. Lôøi noùi thoâ aùc: Coù ngöôøi aâm thanh döõ, noùi ngöôïng nghòu, noùi laép, noùi khoâng coù thöù lôùp, ngöôøi ta khoâng öa, thì raát sôï haõi. Phaät khoâng coù caùi sôï aáy, vì Phaät noùi chaân thaät eâm aùi, thöù lôùp deã hieåu, khoâng mau, khoâng chaäm, khoâng ít, khoâng nhieàu, khoâng aån khoâng nhô, khoâng ñuøa côït, hôn tieáng chim Ca-laêng-taàng-giaø, töø vaø nghóa phaân minh, khoâng laøm toån thöông ai. Lôøi Phaät lìa duïc neân khoâng nhieãm, döùt saân neân khoâng ngaïi, tröø ngu neân deã hieåu, taêng tröôûng phaùp hyû neân khaû aùi, ngaên toäi neân an oån, theo taâm ngöôøi, theo giaûi thoaùt, nghóa thì saâu, lôøi thì dieäu. Coù nhaân duyeân neân lôøi noùi coù lyù, duøng thí duï neân kheùo hieån baøy, vieäc thaønh neân kheùo roõ vieäc, quaùn saùt taâm chuùng sanh neân noùi laëc vaët, laâu veà sau ñeàu

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                              805

chöùng nhaäp Nieát-baøn cho neân nhaát vò giaûi thoaùt. Do voâ löôïng lôøi noùi trang nghieâm nhö vaäy, Phaät ñoái vôùi lôøi noùi khoâng coù sôï. Chæ noùi veà phaùp theá gian nhö vaäy, Phaät coøn khoâng coù sôï, huoáng chi phaùp xuaát theá gian. Do vaäy noùi Phaät coù boán vieäc khoâng sôï. Hoûi: Trong Möôøi löïc cuûa Phaät, coù vieäc khoâng sôï chaêng? Neáu coù vieäc khoâng sôï thì neân chæ noùi boán. Neáu coù vieäc sôï, taïi sao noùi thaønh töïu khoâng sôï? Ñaùp: Moät trí ôû möôøi nôi goïi laø Phaät thaønh töïu Möôøi löïc, nhö moät ngöôøi bieát möôøi vieäc, theo vieäc maø goïi teân. Möôøi löïc aáy duøng ra ôû boán choã, aáy laø khoâng sôï. Löïc bieát coù leõ aáy khoâng coù leõ aáy, löïc laäu hoaëc heát, töùc vieäc khoâng sôï thöù nhaát, thöù hai; coøn taùm löïc tuy noùi roäng, laø vieäc khoâng sôï thöù ba, thöù tö. Theá cho neân trong Möôøi löïc coù vieäc khoâng sôï, maø noùi rieâng ra boán vieäc khoâng sôï cuõng khoâng loãi. Chaùnh bieán tri (ñieàu khoâng sôï moät): Bieát heát thaûy phaùp khoâng ñieân ñaûo, chaùnh khoâng taø, nhö caùc ñöùc Phaät quaù khöù, aáy goïi laø Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc. Nhö Phaät baûo A-nan: Ñieàu theá gian, trôøi, ngöôøi khoâng bieát ñöôïc, thì Phaät bieát cuøng khaép, neân goïi laø Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc. Hoaëc coù ngöôøi noùi, phaùp aáy Phaät khoâng bieát. Hoûi: AÁy laø ngöôøi naøo? Ñaùp: Trong ñaây Phaät coù noùi hoaëc Sa-moân, Baø-la-moân, hoaëc trôøi, hoaëc ma, hoaëc Phaïm, cho ñeán ngöôøi muoán luaän nghò vôùi Phaät. Luaän phaùp gì? Coù ngöôøi noùi: Phaät khoâng noùi ñeán möôøi taùm thöù ñaïi Kinh thö cuûa ngoaïi ñaïo, Thaéng luaän, Soá luaän, Veä-ñaø. Coù ngöôøi noùi: Caân löôïng nuùi Tu-di, ñaïi ñòa saâu caïn, soá löôïng cuûa taát caû coû caây. Coù ngöôøi noùi, möôøi boán naïn vaán: theá giôùi laø thöôøng hay voâ thöôøng; höõu bieân hay voâ bieân... Phaät khoâng ñaùp ñöôïc. Coù ngöôøi noùi: Phaùp, saéc phaùp, voâ saéc phaùp, coù theå thaáy, khoâng theå thaáy, coù ñoái ngaïi, khoâng ñoái ngaïi, höõu laäu, voâ laäu, höõu vi, voâ vi... Phaät chæ bieát moät thöù nhaân duyeân veà vieäc ñaïo, coøn caùc nhaân duyeân caùc phaùp khaùc, Phaät hoaëc khoâng bieát heát. Sa-moân laø noùi ngöôøi xuaát gia. Baø-la-moân laø noùi ngöôøi taïi gia coù trí. Trôøi laø noùi ñòa thieân, hö khoâng thieân. Ma laø noùi saùu trôøi ôû coõi Duïc. Phaïm töùc noùi vò ñöùng ñaàu laø Phaïm thieân vöông vaø taát caû trôøi ôû coõi

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                            806

Saéc. Caùc chuùng khaùc laø caùc ngöôøi khaùc ngoaøi maáy loaøi treân. Nhö thaät noùi laø hoaëc ñem vieäc tröôùc maét, hoaëc ñem nhaân duyeân ra naïn vaán. Cho ñeán khoâng thaáy coù chuùt nhaân duyeân sôï laø töôùng laø nhaân duyeân, Ta khoâng thaáy coù chuùt nhaân duyeân ñuùng nhö phaùp ñeán phaù hoaïi Ta ñöôïc. Vì khoâng thaáy sôï neân Ta noùi lôøi chaân thaät raèng Ta an truù choã cuûa thaùnh chuùa. Phaät noùi lôøi thaønh thaät raèng: Ta döùt heát caùc laäu (vieäc khoâng sôï thöù hai). Neáu coù ngöôøi noùi laäu hoaëc aáy Phaät khoâng döùt heát, ta khoâng coù sôï. Nhöõng gì laø laäu? Laäu coù ba laø duïc laäu, höõu laäu, voâ minh laäu. Laäu laø töø trong saùu caên tieát ra, taâm soá phaùp töông öng vôùi taâm caáu nhieãm. Laïi nöõa, nhö trong Kinh heát thaûy laäu chöôùng phaân bieät noùi baûy laäu. Phaùp laøm chöôùng ñaïo (ñieàu khoâng sôï thöù ba): Chæ cho caùc nghieäp höõu laäu vaø caùc phieàn naõo, baùo chöôùng ôû aùc ñaïo, vaø vì ñeå höôûng thoï vì thieàn theá gian maø tu boá thí, trì giôùi, möôøi thieän ñaïo. Löôïc noùi nhöõng gì hoaëc thieän, hoaëc baát thieän, hoaëc voâ kyù, coù theå chöôùng ngaïi Nieát-baøn, ñeàu goïi laø phaùp laøm chöôùng ñaïo. Coù ngöôøi noùi: Ñaïo coù hai phaùp (ñieàu khoâng sôï thöù boán) laø thaùnh ñònh vaø thaùnh tueä. Hai phaùp aáy ñöa ñeán Nieát-baøn. Coù ngöôøi noùi: ba thaùnh ñaïo laø voâ laäu giôùi, ñònh, tueä. Coù ngöôøi noùi: boán phaùp laø Boán Thaùnh ñeá. Coù ngöôøi noùi: naêm caên xuaát theá gian. Coù ngöôøi noùi: saùu taùnh xuaát theá gian. Coù ngöôøi noùi: baûy giaùc yù. Coù ngöôøi noùi: taùm thaùnh ñaïo, ñöa ñeán Nieát-baøn. Caùc luaän nghò sö noùi: heát thaûy voâ laäu ñöa ñeán Nieát-baøn, trong ñoù neáu coù Sa-moân, Baø-la-moân ñi ñeán noùi lôøi nhö thaät raèng, vieäc aáy khoâng nhö vaäy, thì Ta cho ñeán khoâng thaáy coù chuùt nhaân duyeân sôï. Vì khoâng thaáy sôï, neân noùi lôøi chaân thaät raèng, Ta an truù ôû choã thaùnh chuùa. Hoûi: Vì sao Phaät noùi lôøi chaân thaät raèng, Ta an truù ôû choã thaùnh chuùa? Ñaùp: Töï coâng ñöùc ñaõ ñaày ñuû, cuõng khieán chuùng sanh ñöôïc an laïc lôïi ích. Neáu Phaät töï ñöôïc truù xöù an laïc maø khoâng theå laøm lôïi ích chuùng sanh, cuõng khoâng goïi laø an truù ôû choã thaùnh chuùa. Neáu chæ lôïi ích chuùng sanh maø khoâng töï ñaày ñuû coâng ñöùc, cuõng khoâng goïi laø an truù ôû choã thaùnh

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                                  807

chuùa. Neáu töï coù coâng ñöùc cuõng lôïi ích chuùng sanh, vì vaäy cho neân noùi lôøi chaân thaät raèng, ta an truù ôû choã thaùnh chuùa. Laïi nöõa, Phaät töï döùt aùc, cuõng döùt aùc cho chuùng sanh, vì döùt hai aùc neân ñöôïc thanh tònh baäc nhaát, kheùo thuyeát phaùp neân an truù ôû choã thaùnh chuùa. Laïi nöõa, ñoái Boán thaùnh ñeá, ba laàn chuyeån möôøi hai haøng, coù theå chuyeån coù theå phaân bieät, hieån baøy phu dieãn neân noùi Ta an truù ôû choã thaùnh chuùa. Laïi nöõa, coù theå tröø heát taát caû nghi hoái, taø kieán, giaûi thích ñöôïc taát caû naïn vaán thaâm saâu, neân goïi laø an truù ôû choã thaùnh chuùa (laø choã ñeä nhaát, toái thöôïng, cöïc cao, khoâng thoái khoâng moät, ñaày ñuû coâng ñöùc, khoâng giaûm thieåu). Do söùc nhaân duyeân coâng ñöùc nhö vaäy neân noùi lôøi chaân thaät raèng, Ta an truù ôû choã thaùnh chuùa. ÔÛ giöõa chuùng caát tieáng roáng sö töû: Chuùng ta laø taùm chuùng Sa-moân, Baø-la-moân, Saùt lôïi, Thieân, Töù thieân vöông, Tam-thaäp-tam thieân, Ma, Phaïm. Chuùng sanh ôû trong taùm chuùng naøy, mong caàu trí tueä, cho neân trong Kinh chæ noùi ñeán taùm chuùng. Trong ñaây Phaät caát tieáng roáng sö töû cuõng ôû giöõa heát thaûy chuùng, cho neân trong Kinh noùi: hoaëc coøn caùc chuùng khaùc. Vì heã ai nghe ñöôïc aâm thanh cuûa Phaät, ñeàu goïi laø chuùng. Laïi nöõa, coù ngöôøi noùi: Phaät moät mình ôû choã vaéng thuyeát phaùp, cho neân noùi, ôû giöõa chuùng noùi lôøi chaân thaät raèng: Ta coù Möôøi löïc, Boán khoâng sôï, aáy goïi laø ôû giöõa chuùng caát tieáng roáng sö töû. Laïi nöõa, Phaät khai thò: Ta chaân thaät noùi raèng, Ta laø sö töû, baäc Nhaát thieát trí ôû giöõa heát thaûy theá gian, ai coøn coù nghi ngôø, khoâng tin haõy ñi ñeán, Ta seõ giaûi thích cho. Do vaäy neân noùi ôû giöõa chuùng roáng tieáng sö töû. Sö töû roáng: Nhö sö töû vöông, sanh trong gioáng thanh tònh, ôû trong nuùi saâu hang thaúm, haøm vuoâng xöông lôùn, thaân thòt beùo ñaày, ñaàu to, maét daøi, saùng saïch, mi cao maø roäng, raêng to saéc traéng baïch, mieäng muõi vuoâng lôùn, cöùng raén beàn chaéc, raêng khít baèng nhoïn, leø löôõi traéng ñoû, hai tai cao leân, loâng toùc saùng nhuaän, thaân treân roäng lôùn, da thòt cöùng raén, xöông soáng thaúng, hoâng nhoû, buïng thon, ñuoâi daøi, moùng nhoïn, chaân ñöùng vöõng vaøng, thaân lôùn söùc maïnh. Töø choã ôû böôùc ra, vaën mình, nhaên maøy, gaàm göø, laáy mieäng duõi xuoáng ñaát, hieän oai theá lôùn, aên khoâng loãi thôøi, baøy töôùng thöùc daäy saùng sôùm, bieåu hieän söùc sö töû vöông, laøm oai vôùi loaøi höôu nai, gaáu, coïp, beo, choàn heo, thöùc tænh chuùng nguû laâu, haøng phuïc keû cao cöôøng coù theá löïc, töï môû ñöôøng ñi maø gaàm theùt lôùn. Khi roáng nhö vaäy, caùc loaøi nghe ñöôïc, hoaëc möøng, hoaëc sôï, loaøi ôû hang aån troán, loaøi ôû nöôùc laëng saâu, loaøi trong nuùi laëng neùp, voi böùc voøng khoùa cuoàng cuoáng

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                              808

maø chaïy, chim ôû giöõa khoâng bay cao traùnh xa. Phaät sö töû cuõng nhö vaäy, sanh töø trong toäc taùnh lôùn cuûa saùu Ba-la- maät vaø boán thaùnh chuûng xöa (P. Catraøro Ariyavaùmsaø – boán thöù laøm phaùt sanh haït gioáng thaùnh: 1. Bieát vui ñuû y phuïc. 2. Bieát vui ñuû aåm thöïc. 3. Bieát vui ñuû ngoïa cuï. 4. Bieát vui ñoaïn vui tu. N.D. chuù). ÔÛ trong nuùi lôùn tòch dieät, trong hang thieàn ñònh thaâm saâu, ñöôïc caùi ñaàu Nhaát thieát chuûng trí, caùi haøm Nhoùm caùc thieän caên, con maét Voâ laäu chaùnh kieán saùng saïch, chaân maøy Ñònh tueä bình ñaúng cao roäng, raêng to Boán vieäc khoâng sôï traéng saéc, mieäng Voâ ngaïi giaûi thoaùt ñaày ñuû, maù Boán chaùnh caàn chaéc ñaày, raêng Ba möôi baûy ñaïo phaåm daøy khít baèng saéc, leø löôõi traéng ñoû Tu baát tònh quaùn, tai Nieäm tueä cao thöôïng, toùc loâng Möôøi taùm phaùp khoâng chung saùng saïch töôi nhuaän, thòt thaân treân Ba giaûi thoaùt moân beàn chaéc, löng thaúng Ba thò hieän, buïng Minh haïnh ñaày ñuû chaúng hieän, löng Nhaãn nhuïc thon nhoû, ñuoâi haïnh Vieãn ly daøi, chaân Boán nhö yù ñöùng vöõng, moùng Naêm caên voâ hoïc nhoïn beùn, theá cuûa Möôøi löïc voâ löôïng, thaân Voâ laäu phaùp uaån ñaày ñuû. Töø truù xöù Tam-muoäi vöông cuûa chö Phaät ñi ra, trong ñaát Chö phaùp nhaên maøy gaàm göø Boán voâ ngaïi trí; mieäng voâ ngaïi giaûi thoaùt, nöông söùc Möôøi löïc quaûng ñaïi aáy, ñoä chuùng sanh khoâng sai thôøi, chæ baøy töôùng sôùm mai cho theá gian trôøi ngöôøi, hieån baøy ñöùc cuûa ñaáng Phaùp vöông, laøm oai vôùi chuùng ngoaïi ñaïo taø kieán luaän nghò sö, giaùc tænh caùc chuùng sanh nguû meâ ñoái vôùi Boán ñeá, haøng phuïc söùc kieâu maïn cuûa keû ñaém tröôùc naêm uaån laø ta, môû ñöôøng cho keû taø kieán dò hoïc luaän nghò. Nhö vaäy, khieán keû haønh taø ñaïo thì sôï haõi, ngöôøi chaùnh tín thì vui möøng, keû ñoän caên ñöôïc lôïi, an uûi ñeä töû, phaù hoaïi ngoaïi ñaïo, chö thieân tröôøng thoï, höôûng laâu caùi vui coõi trôøi, thôøi bieát roõ voâ thöôøng. Caùc chuùng sanh nhö vaäy nghe tieáng sö töû roáng Boán ñeá, ñeàu sanh taâm nhaøm chaùn, taâm nhaøm chaùn neân ñöôïc xa lìa, ñöôïc xa lìa neân ñöôïc vaøo Nieát-baøn, aáy goïi laø ôû giöõa chuùng nhö sö töû roáng. Laïi nöõa, Phaät sö töû roáng vaø sö töû roáng coù sai khaùc. Sö töû roáng thì caùc loaøi thuù kinh sôï, hoaëc cheát, hoaëc gaàn cheát, coøn Phaät sö töû roáng thì khoûi sôï cheát. Sö töû roáng thì sôï, ñôøi ñôøi cheát khoå, coøn Phaät sö töû roáng, chæ ñôøi naøy cheát, khoâng coøn khoå ñôøi sau. Sö töû roáng thì tieáng thoâ aùc, chuùng khoâng öa nghe, sôï haõi soáng cheát, coøn Phaät sö töû roáng thì tieáng nhu nhuyeán, nghe khoâng chaùn, taâm raát vui, nghe xa cuøng khaép, thöôøng cho hai thöù vui laø vui sanh coõi trôøi, vaø vui Nieát-baøn; nhö theá laø sai khaùc. Hoûi: Phaät roáng tieáng roáng sö töû cuõng khieán cho ngöôøi nghe sôï, cuøng vôùi sö töû roáng coù gì sai khaùc? Ñaùp: Nghe Phaät sö töû roáng ñöông thôøi sôï ít maø sau ñöôïc lôïi ích lôùn.

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                            809

Ngöôøi coù taâm ñaém tröôùc toâi, ta, ngöôøi khaùt aùi caùi vui theá gian, ngöôøi taâm taø kieán thöôøng bò ñieân ñaûo raøng buoäc, thì sanh sôï haõi, nhö trong Kinh noùi: Phaät thuyeát Boán ñeá, cho ñeán treân chö thieân cuõng ñeàu sôï haõi nghó raèng, chuùng ta voâ thöôøng, khoå, voâ ngaõ, khoâng, vì taâm ñieân ñaûo neân ñaém tröôùc töôùng thöôøng vaø vui, nhö theá laø sai khaùc. Laïi nöõa, nghe sö töû roáng, tröø ngöôøi lìa duïc, caùc ngöôøi khaùc ñeàu sôï, coøn Phaät sö töû roáng thì ngöôøi caàu Nieát-baøn ly duïc, ngöôøi khoâng ly duïc ñeàu sôï. Sö töû roáng thôøi ngöôøi thieän baát thieän ñeàu sôï, coøn Phaät sö töû roáng chæ ngöôøi thieän sôï. Laïi nöõa, sö töû roáng moïi thôøi ñeàu sôï, coøn Phaät sö töû roáng tuy coù laøm chuùng sanh sôï chuùt ít nhöng maø chæ baøy toäi aùc theá gian, khieán ñöøng öa sanh trong theá gian, quaùn coâng ñöùc lôïi ích cuûa Nieát-baøn, tröø caùc thöù sôï haõi cuûa theá gian, ñoùng ñöôøng aùc, môû ñöôøng thieän, khieán ngöôøi ñi ñeán thaønh Nieát-baøn. Laïi nöõa, do hai möôi vieäc neân Phaät thuyeát phaùp goïi laø sö töû roáng, ñoù laø vì nöông döïa Möôøi löïc, vì khoâng thieáu, vì khoâng sôï, vì aâm thanh thanh tònh, vì chöa töøng coù, vì daét daãn ñaïi chuùng, vì laøm aùc ma kinh sôï, vì laøm nhieãu loaïn ma daân, vì khieán chö Thieân hoan hyû, vì ñöôïc ra khoûi löôùi ma, vì döùt ma troùi buoäc, vì phaù löôõi caâu ma, vì vöôït qua caûnh giôùi ma, vì töï phaùp taêng tröôûng, vì toån giaûm tha phaùp, vì quaû baùo khoâng hö doái, vì thuyeát phaùp chaúng troáng khoâng, vì ngöôøi phaøm phu vaøo Thaùnh ñaïo, vì ngöôøi vaøo Thaùnh ñaïo ñöôïc ñaày ñuû heát laäu, vaø tuøy choã thích hôïp chöùng ñaéc ba thöøa. Vì vaäy neân Phaät noùi, goïi laø sö töû roáng; aáy laø nghóa toång töôùng, bieät töôùng veà sö töû roáng. Chuyeån phaïm luaân: Thanh tònh goïi laø phaïm. Trí tueä vaø phaùp töông öng vôùi trí tueä cuûa Phaät goïi laø luaân (baùnh xe). Lôøi cuûa Phaät noùi, ngöôøi laõnh thoï theo phaùp haønh trì, goïi laø chuyeån. Luaân aáy laáy Boán nieäm xöù ñaày ñuû laøm caùi baàu xa, Naêm caên, Naêm löïc laøm caùi tay hoa xe, Boán nhö yù tuùc laøm caùi vaønh kieân coá, Boán chaùnh caàn laøm vaønh khít hôïp, Ba giaûi thoaùt laøm goïng xe, thieàn ñònh trí tueä laøm ñieàu hôïp, voâ laäu giôùi laøm höông boâi xe, Baûy giaùc yù laøm taïp hoa anh laïc, chaùnh kieán laøm quay theo beân phaûi, tín taâm thanh tònh laøm söï öa vui, chaùnh tinh taán laøm ñi mau, tieáng sö töû roáng voâ uùy laøm aâm thanh tuyeät dieäu, hay laøm sôï ma luaân, phaù raõ möôøi hai nhaân duyeân luaân, hoaïi sanh töû luaân, lìa phieàn naõo luaân, döùt nghieäp luaân, laøm chöôùng ngaïi theá gian luaân, phaù khoå luaân, hay laøm cho haønh giaû hoan hyû, trôøi, ngöôøi kính moä. Luaân aáy khoâng ai lay chuyeån ñöôïc, luaân aáy baûo trì Phaät phaùp, do vaäy neân goïi laø chuyeån Phaïm luaân. Laïi nöõa, Phaät Chuyeån phaùp luaân nhö Chuyeån luaân Thaùnh vöông

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                            810

chuyeån baûo luaân. Hoûi: Phaät vaø Chuyeån luaân Thaùnh vöông coù gì töông tôï? Ñaùp: Ví nhö vua sanh ôû trong doøng thanh tònh khoâng taïp, theo toäc taùnh thaønh töïu gia nghieäp, ñuû caùc töôùng trang nghieâm thaân, vöông ñöùc ñaày ñuû, hay chuyeån baûo luaân, nöôùc thôm röôùi ñaàu, thoï vöông vò ôû treân boán thieân haï, hoaïi tröø heát thaûy pheùp giaëc, khieán khoâng daùm traùi, kho baùu ñaày daãy, quaân chöùa baûy baùu ñeå laøm trang söùc, laáy Boán nhieáp phaùp nhieáp thuû chuùng sanh, kheùo duøng vöông phaùp, an uûi boå nhaäm quí taùnh, ñaïi thaàn chuû binh, ñeå laøm chaùnh saùch trò nöôùc, vui veõ boá thí traân baûo thöôïng dieäu, tri nieäm ñeán ai, thuûy chung khoâng thay ñoåi. Phaät phaùp vöông cuõng nhö vaäy. Caùc ñöùc Phaät Thích-ca Maâu-ni, Nhieân Ñaêng, Baûo Hoa... sanh töø trong doøng chö Phaät thanh tònh, tieân Phaät oai nghi haïnh nghieäp, nhö chö Phaät tröôùc ñaày ñuû ba möôi hai töôùng ñeå töï trang ng- hieâm, thaùnh chuùa oai nghi ñaày ñuû, chuyeån chaân phaùp luaân, vò cam loà trí tueä röôùi treân ñaàu trí, laøm baäc Chí toân giöõa ba coõi, phaù hoaïi heát thaûy giaëc phieàn naõo, chuùng hoïc, voâ hoïc hoan hyû, caám giôùi ñaõ ñöôïc kieát khoâng daùm traùi phaïm. Kho phaùp baûo voâ löôïng ñaày ñuû, baùu baûy giaùc phaàn trang nghieâm, ñoäi quaân taùm möôi boán ngaøn phaùp tuï, laáy boán nhieáp phaùp xuaát theá gian maø thu nhieáp chuùng sanh, bieát phöông tieän noùi phaùp Boán Thaùnh ñeá laøm nghi thöùc cuûa Phaùp vöông, caùc ñaïi töôùng Xaù-lôïi-phaát, Di-laëc kheùo söûa trò phaùp quoác ñoä Phaät, duøng voâ laäu caên, löïc, giaùc, caùc thöù vui dieäu baûo ñeå boá thí, thaâm caàu thieän söï cho heát thaûy chuùng sanh laø choã töôûng nieäm kieân coá. Ñoù laø choã töông tôï giöõa Chuyeån luaân Thaùnh vöông vôùi Phaät Phaùp vöông. Laïi nöõa, Phaät coù choã thuø thaéng hôn Chuyeån luaân Thaùnh vöông. Chuyeån luaân Thaùnh vöông khoâng lìa caùc phieàn naõo, Phaät ñaõ lìa vónh vieãn caùc phieàn naõo; Chuyeån luaân Thaùnh vöông chìm trong buøn sanh töû, Phaät ñaõ ra khoûi; Chuyeån luaân Thaùnh vöông laøm toâi tôù cho aùi aân, Phaät ñaõ ra khoûi; Chuyeån luaân Thaùnh vöông ñi trong con ñöôøng hieåm sanh töû, Phaät ñaõ qua khoûi. Chuyeån luaân Thaùnh vöông ôû trong boùng toái ngu si, Phaät an truù trong quang minh ñeä nhaát; Chuyeån luaân Thaùnh vöông töï taïi cuøng cöïc giöõa boán thieân haï, Phaät töï taïi giöõa voâ löôïng voâ bieân theá giôùi; Chuyeån luaân Thaùnh vöông taøi baûo töï taïi, Phaät taâm baûo töï taïi; Chuyeån luaân thaùnh vöông khaùt aùi caùi vui coõi trôøi, Phaät cho ñeán caùi vui ôû coõi trôøi Höõu ñænh cuõng xa lìa; Chuyeån luaân thaùnh vöông theo beân ngoaøi maø tìm vui, Phaät töï taâm sanh vui. Do vaäy, Phaät ñoái vôùi Chuyeån luaân thaùnh vöông laø thuø thaéng hôn. Laïi nöõa, Chuyeån luaân Thaùnh vöông tay vaän chuyeån xe baùu ñi giöõa

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                            811

hö khoâng voâ ngaïi, Phaät vaän chuyeån xe phaùp ôû giöõa heát thaûy theá gian trôøi ngöôøi khoâng ngaên ngaïi. Ngöôøi thaáy ñöôïc xe baùu, caùc ñoäc haïi ñeàu dieät, gaëp ñöôïc xe phaùp thì taát caû ñoäc phieàn naõo ñeàu dieät. Thaáy xe baùu thì caùc tai naïn aùc haïi ñeàu dieät, gaëp ñöôïc xe phaùp thì taát caû tai haïi veà taø kieán, nghi, hoái ñeàu tieâu dieät. Vua laáy xe baùu trò thieân haï, Phaät duøng xe phaùp trò heát thaûy theá gian trôøi, ngöôøi, khieán ñöôïc töï taïi vôùi phaùp. Ñoù laø choã töông tôï giöõa Chuyeån luaân Thaùnh vöông vôùi Phaät. Laïi nöõa, xe phaùp thuø thaéng hôn xe baùu, xe baùu hö doái, xe phaùp chaéc thaät; xe baùu taêng tröôûng löûa ba ñoäc, xe phaùp dieät löûa ba ñoäc; xe baùu höõu laäu, xe phaùp voâ laäu; xe baùu vui naêm duïc laïc, xe phaùp vui phaùp laïc; xe baùu laø choã kieát söû, xe phaùp chaúng phaûi choã kieát söû; xe baùu ñi choã coù haïn löôïng; xe phaùp ñi voâ löôïng quoác ñoä; xe baùu do nhaát taâm thanh tònh boá thí neân coù ñöôïc ñôøi ñôøi, xe phaùp do nhaân duyeân nhoùm heát thaûy thieän caên trong voâ löôïng A-taêng-kyø kieáp vaø trí tueä neân ñöôïc; xe baùu sau khi vua cheát khoâng coøn chuyeån ñoäng, xe phaùp sau khi Phaät dieät ñoä vaãn chuyeån ñoäng; xe baùu ôû nôi moät ngöôøi, xe phaùp ôû nôi heát thaûy ngöôøi khaû ñoä. Laïi nöõa, Phaïm laø roäng, Phaät chuyeån xe phaùp khaép caû möôøi phöông, neân goïi laø roäng. Laïi nöõa, töø boán taâm phaïm haïnh (töø, bi, hyû, xaû) noùi ra neân goïi laø Phaïm luaân. Laïi nöõa, luùc Phaät môùi ñaéc ñaïo, Phaïm thieân vöông thænh Phaät Chuyeån phaùp luaân, cho neân goïi laø Phaïm luaân. Laïi nöõa, Phaät ôû thaønh Ba-la-naïi Chuyeån phaùp luaân, A-nhaõ Kieàu- traàn-nhö ñaéc ñaïo, tieáng phaùp nghe thaáu Phaïm thieân, neân goïi laø Phaïm luaân. Laïi nöõa, coù ngöôøi quí Phaïm thieân, muoán cho hoï hoan hyû, neân goïi laø Phaïm luaân. Do vaäy neân goïi laø Phaïm luaân. Hoûi: Coù khi Phaät goïi laø Phaùp luaân, khi goïi laø Phaïm luaân, coù gì sai khaùc? Ñaùp: Phaïm luaân vaø Phaùp luaân khoâng khaùc nhau. Laïi nöõa, coù ngöôøi noùi, noùi Phaïm luaân laø chæ thò veà Boán taâm voâ löôïng, noùi phaùp luaân laø chæ thò veà Boán ñeá phaùp. Laïi nöõa, nhaân Boán taâm voâ löôïng ñaéc ñaïo, aáy goïi laø Phaïm luaân, nöông phaùp khaùc ñaéc ñaïo, aáy goïi laø Phaùp luaân. Phaïm luaân chæ thò töù thieàn, Phaùp luaân chæ thò Ba möôi baûy ñaïo phaåm, Phaïm luaân chæ thò thaùnh ñaïo tu thieàn, Phaùp luaân chæ thò thaùnh ñaïo tu trí tueä. Nhö vaäy, phaân bieät choã sai khaùc giöõa Phaïm luaân vaø Phaùp luaân. Hoûi: Phaùp gì laø taùnh khoâng sôï?

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                            812

Ñaùp: Luùc Phaät môùi ñaéc ñaïo, ñöôïc heát thaûy Phaät phaùp, Möôøi löïc, boán vieäc khoâng sôï... trong ñaây ñöôïc phaùp töông öng vôùi boán trí khoâng sôï ôû ñôøi vò lai, goïi laø khoâng sôï, nhö trong luùc boá thí, trong taâm phaùt sanh “xaû” töông öng vôùi tö taâm sôû. Laïi nhö töông öng vôùi Boán taâm voâ löôïng goïi laø phaùp töø. Hoûi: Trong boán vieäc khoâng sôï, coù thöù lôùp theá naøo? Ñaùp: Vieäc khoâng sôï ñaàu laø chæ thò ngöôøi bieát heát thaûy phaùp, bieát heát thaûy phaùp neân noùi ta ñaõ saïch heát laäu, saïch heát laäu neân bieát phaùp laøm chöôùng ngaïi söï heát laäu, döùt phaùp chöôùng ngaïi ñoù neân noùi ñaïo. Laïi nöõa, khoâng sôï ñaàu, ví nhö thaày thuoác bieát taát caû döôïc thaûo; khoâng sôï hai, ví nhö bieát taát caû beänh döùt; khoâng sôï ba, ví nhö bieát ñeàu caám kî; khoâng sôï boán; ví nhö chæ thò nhöõng thöù neân aên. Laïi nöõa, trong khoâng sôï ñaàu noùi veà trí nhaát thieát chuûng, trong khoâng sôï hai noùi veà khoâng coøn taäp khí phieàn naõo, trong khoâng sôï ba noùi phaùp loãi laàm, trong khoâng sôï boán noùi veà vieäc thaønh, ñöôïc ñeán Nieát-baøn. Hoûi: Nhö trong Baùt-nhaõ Ba-la-maät, moãi phaåm ñeàu noùi Naêm uaån, Möôøi löïc, Boán ñieàu khoâng sôï, Möôøi taùm phaùp baát coïng ñeàu khoâng, vaäy laøm sao phaân bieät noùi töôùng cuûa noù. Ñaùp: Trong Phaät phaùp caùi khoâng, baát khaû ñaéc, khoâng chöôùng ngaïi gì ñoái vôùi caùc phaùp. Nhaân caùi khoâng, baát khaû ñaéc aáy maø noùi ra heát thaûy Phaät phaùp, möôøi hai boä loaïi kinh; ví nhö hö khoâng khoâng coù gì, maø moïi vaät ñeàu nöông ñoù tröôûng thaønh. Laïi nöõa, noùi Möôøi löïc, Boán khoâng sôï, khoâng vì chaáp thuû töôùng, tröôùc taâm phaân bieät, maø chæ vì ñoä chuùng sanh, bieát chuùng sanh nhôø nhaân duyeân naøy maø ñöôïc giaûi thoaùt. Ví nhö noùi coû thuoác chæ vì ñeå trò laønh beänh, chöù khoâng phaûi ñeå tìm töôùng coû thuoác, nhö trong Trung luaän noùi: Neáu tin caùc phaùp khoâng, AÁy thôøi thuaän vôùi lyù, Neáu khoâng tin phaùp khoâng, Heát thaûy ñeàu traùi maát, Neáu laáy “Voâ” laø khoâng, Khoâng coù gì taïo taùc, Chöa laøm ñaõ coù nghieäp, Khoâng laøm, coù taùc giaû, Caùc phaùp töôùng nhö vaäy, Ai hay tö löôøng ñöôïc? Chæ coù taâm thaúng saïch, Noùi ra khoâng nöông töïa,

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                         813

Lìa hai kieán coù, khoâng, Taâm töï nhieân noäi dieät. Hoûi: Trong phaùp Thanh vaên noùi Möôøi löïc, Boán ñieàu khoâng sôï nhö vaäy, coøn trong Ñaïi thöøa phaân bieät Möôøi löïc, Boán ñieàu khoâng sôï theá naøo? Ñaùp: Trong Möôøi löïc, Boán ñieàu khoâng sôï aáy, bieát heát bieát khaép, aáy laø trong Ñaïi thöøa noùi Möôøi löïc, Boán ñieàu khoâng sôï. Hoûi: Trong phaùp Thanh vaên cuõng noùi bieát heát bieát khaép, côù sao noùi trong Ñaïi thöøa môùi noùi bieát heát bieát khaép? Ñaùp: Trong phaùp Thanh vaên caùc luaän nghò sö noùi Phaät bieát heát bieát khaép chöù chaúng phaûi Phaät töï noùi, nay trong Ñaïi thöøa noùi Möôøi löïc, Boán ñieàu khoâng sôï laø Phaät töï noùi Ta bieát heát bieát khaép. Laïi nöõa, vì haøng Thanh vaên noùi Möôøi löïc, Boán ñieàu khoâng sôï hôïp cuøng vôùi Boán ñeá, Möôøi hai nhaân duyeân caùc phaùp Thanh vaên, ñeàu vì ñeå ñaït ñeán Nieát-baøn, nay trong Ñaïi thöøa noùi Möôøi löïc, Boán ñieàu khoâng sôï vì hôïp cuøng vôùi Ñaïi bi, caùc phaùp thaät töôùng baát sanh baát dieät maø noùi. Hoûi: Phaät coù Möôøi löïc, Boán ñieàu khoâng sôï, Boà-taùt coù chaêng? Ñaùp: Coù, theá naøo? 1. Phaùt taâm Nhaát thieát trí, neân ñöôïc löïc cöùng saâu beàn chaéc. 2. Ñaày ñuû taâm Ñaïi töø neân ñöôïc löïc khoâng boû heát thaûy chuùng sanh. 3. Khoâng caàn ñeán lôïi döôõng cung kính cuùng döôøng, neân ñaày ñuû löïc Ñaïi bi. 4. Tin heát thaûy Phaät phaùp, ñaày ñuû phaùt sinh heát thaûy Phaät phaùp vaø taâm khoâng bieát nhaøm ñuû, neân ñöôïc löïc Ñaïi tinh taán. 5. Nhaát taâm haønh theo trí tueä, khoâng hoaïi oai nghi, neân ñöôïc löïc Thieàn ñònh. 6. Tröø nhò bieân, theo Möôøi hai nhaân duyeân haønh, döùt taát caû taø kieán, dieät heát thaûy öùc töôûng phaân bieät hyù luaän, neân ñaày ñuû löïc trí tueä. 7. Vì thaønh töïu cho heát thaûy chuùng sanh, neân thoï voâ löôïng sanh töû, nhoùm caùc thieän caên khoâng bieát nhaøm ñuû, bieát heát thaûy theá gian nhö moäng, neân ñöôïc löïc khoâng chaùn sanh töû. 8. Quaùn thaät töôùng caùc phaùp, bieát khoâng ta, khoâng chuùng sanh, tin hieåu caùc phaùp khoâng ra khoâng sanh, neân ñöôïc löïc voâ sanh phaùp nhaãn. 9. Vaøo ba quaùn moân giaûi thoaùt khoâng, voâ töôùng, voâ taùc, bieát thaáy Thanh vaên, Bích-chi Phaät giaûi thoaùt, neân ñöôïc löïc giaûi thoaùt. 10. Ñoái thaâm phaùp ñöôïc töï taïi, bieát taâm haønh cuûa chuùng sanh ñeán ñaâu, neân ñöôïc löïc voâ ngaïi trí. Ñoù laø Möôøi löïc cuûa Boà-taùt. Nhöõng gì laø boán vieäc khoâng sôï cuûa Boà-taùt?

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                              814

1. Nhôù heát ñieàu ñaõ nghe, ñöôïc caùc Ñaø-la-ni, ghi nhôù khoâng queân, neân ôû giöõa chuùng thuyeát phaùp maø khoâng sôï. 2. Ñöôïc giaûi thoaùt ñoái vôùi heát thaûy phaùp, bieát phaân bieät duøng heát thaûy phaùp döôïc, bieát caên cô cuûa heát thaûy chuùng sanh, neân ôû giöõa chuùng tuøy theo caên cô maø thuyeát phaùp, khoâng sôï. 3. Boà-taùt thöôøng xa lìa moïi söï sôï, khoâng nghó raèng, möôøi phöông coù ai ñeán vaán naïn ta, ta khoâng theå ñaùp. Khoâng thaáy coù töôùng ñoù, cho neân ôû giöõa chuùng thuyeát phaùp maø khoâng sôï. 4. Cho moïi ngöôøi töï do ñeán naïn vaán, moãi moãi ñeàu ñaùp heát, döùt tröø nghi hoaëc, cho neân ôû giöõa chuùng thuyeát phaùp maø khoâng sôï. Ñoù laø boán khoâng sôï cuûa Boà-taùt. Boán trí voâ ngaïi: Trí bieát nghóa voâ ngaïi, trí bieát phaùp voâ ngaïi, trí bieát töø voâ ngaïi, trí bieát laïc thuyeát voâ ngaïi. Trí bieát nghóa voâ ngaïi: Duøng danh töï ngoân ngöõ noùi sö vaät, moãi moãi caùc phaùp töôùng, nhö ñaát töôùng cöùng, trong ñoù töôùng cöùng laø nghóa, danh töï ñaát laø phaùp, duøng ngoân ngöõ noùi ñaát laø töø, ñoái ba thöù trí aáy vui noùi töï taïi, goïi laø laïc thuyeát. Thoâng ñaït khoâng ngaên ngaïi boán vieäc aáy goïi laø trí voâ ngaïi. Nöôùc töôùng öôùt, löûa töôùng noùng, gioù töôùng ñoäng, taâm töôùng suy nghó, naêm uaån töôùng voâ thöôøng, naêm thoï uaån töôùng voâ thöôøng, khoå, khoâng, heát thaûy töôùng voâ ngaõ. Phaân bieät caùc phaùp töôùng chung, töôùng rieâng cuõng nhö vaäy; aáy goïi laø trí bieát nghóa voâ ngaïi. Trí bieát phaùp voâ ngaïi: Bieát teân goïi cuûa nghóa aáy, töôùng cöùng goïi laø ñaát. Phaân bieät heát thaûy danh töï nhö vaäy khoâng treä ngaïi; aáy goïi laø trí bieát phaùp voâ ngaïi. Vì côù sao? Vì lìa danh töï thì nghóa khoâng theå coù ñöôïc. Bieát nghóa phaûi do nôi danh, vì vaäy tieáp theo Nghóa laø Phaùp. Hoûi: Nghóa vôùi danh laø hôïp nhau? hay lìa nhau? Neáu nghóa hôïp moät vôùi danh, thì khi noùi löûa phaûi bò chaùy mieäng, neáu lìa thì khi goïi löûa, nöôùc coù theå ñeán? Ñaùp: Cuõng khoâng hôïp cuõng khoâng lìa, ngöôøi xöa taïm ñaët teân ñeå goïi caùc phaùp, ngöôøi sau nhaân teân aáy maø bieát vieäc aáy, nhö vaäy moãi phaùp ñeàu coù teân goïi, aáy laø phaùp. Teân goïi vaø nghóa aáy laøm sao khieán chuùng sanh hieåu ñöôïc? Vaäy phaûi duøng ngoân töø phaân bieät trang nghieâm môùi khieán ngöôøi ta hieåu ñöôïc, thoâng suoát khoâng treä ngaïi; aáy goïi laø trí bieát töø voâ ngaïi. Noùi coù ñaïo lyù, khai dieãn voâ taän, ñoái caùc thieàn ñònh, cuõng ñöôïc töï taïi khoâng treä ngaïi, aáy goïi laø trí bieát vui noùi voâ ngaïi. Trí voâ ngaïi moät vaø boán ôû trong chín ñòa, trí voâ ngaïi hai vaø ba ôû trong

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                           815

Duïc giôùi vaø Phaïm thieân. Trí voâ ngaïi hai vaø ba thuoäc veà trí, trí voâ ngaïi moät thuoäc möôøi trí, trí voâ ngaïi boán, thuoäc chín trí. (Möôøi trí xem chöông 35 – N.D chuù). Voâ ngaïi aáy coù ba baäc thöôïng, trung, haï. Thöôïng chö Phaät, trung ñaïi Boà-taùt, haï ñaïi A-la-haùn. Hoûi: Löïc, khoâng sôï, khoâng ngaïi ñeàu laø trí tueä. Beân trong coù löïc, beân ngoaøi khoâng sôï laø ñuû roài, sao laïi coøn noùi khoâng ngaïi? Ñaùp: Löïc vaø khoâng sôï ñaõ phaân bieät. Coù ngöôøi tuy khoâng sôï maø ôû giöõa ñaïi chuùng thuyeát phaùp vaãn coù ngaïi, vì vaäy neân noùi Boán trí voâ ngaïi. Ñöôïc Boán trí voâ ngaïi aáy trang nghieâm cho Boán ñieàu khoâng sôï, Boán ñieàu khoâng sôï trang nghieâm cho Möôøi löïc. Laïi nöõa, noùi khoâng sôï, hoaëc coù ngöôøi nghi raèng sao moät ngöôøi coù theå ôû giöõa ñaïi chuùng ñöôïc tính khoâng sôï? Phaät noùi vì tröôùc coù Möôøi löïc, sau coù Boán trí voâ ngaïi cho neân ôû giöõa ñaïi chuùng thuyeát phaùp maø khoâng sôï. Nhö vaäy laø phaân bieät boán trí voâ ngaïi. Hoûi: Trong ñaïi thöøa coù Boán trí voâ ngaïi cuûa Boà-taùt chaêng? Ñaùp: Coù? - Theá naøo? Trí bieát nghóa voâ ngaïi: Nghóa laø thaät töôùng caùc phaùp, khoâng theå noùi ñöôïc. Nghóa, teân goïi, ngöõ ngoân khoâng rieâng khaùc. Tröôùc, sau, giöõa cuõng nhö vaäy; aáy goïi laø nghóa. Khoâng theå lìa teân goïi, ngöõ ngoân maø rieâng coù nghóa. Ba söï aáy baèng nhau neân goïi laø nghóa. Laïi nöõa, bieát roõ raøng heát thaûy nghóa cuûa caùc phaùp, thoâng ñaït khoâng treä ngaïi, aáy goïi laø trí bieát nghóa voâ ngaïi. Trí bieát phaùp voâ ngaïi: Phaùp laø teân goïi cuûa caùc nghóa, vì nhôø teân goïi maø bieát nghóa. Laïi nöõa, Boà-taùt nhaäp vaøo trí bieát phaùp voâ ngaïi, thöôøng tin phaùp, khoâng tin ngöôøi; thöôøng nöông phaùp, khoâng nöông phi phaùp. Nöông phaùp laø, khoâng gì chaúng phaûi phaùp söï. Vì sao? Vì ngöôøi aáy ñoái vôùi heát thaûy teân goïi vaø ngöõ ngoân bieát töï töôùng voán xa lìa. Laïi nöõa, laáy trí bieát phaùp voâ ngaïi aáy ñeå phaân bieät ba thöøa, tuy phaân bieät ba thöøa maø khoâng hoaïi phaùp taùnh. Vì côù sao? Vì phaùp taùnh laø nhaát töôùng, ñoù laø voâ töôùng. Boà-taùt duøng ngöõ ngoân aáy thuyeát phaùp, maø bieát ngöõ ngoân laø khoâng, nhö tieáng vang. Thuyeát phaùp khai thò cho chuùng sanh, khieán tin, bieát ñoàng phaùp taùnh, teân goïi, ngöõ ngoân ñöôïc noùi ra thoâng suoát khoâng treä ngaïi, aáy goïi laø bieát phaùp voâ ngaïi. Trí bieát töø voâ ngaïi: Duøng ngöõ ngoân ñeå noùi nghóa vaø teân goïi, caùc thöù trang nghieâm ngöõ ngoân, tuøy caên cô thích hôïp duøng ngöõ ngoân khieán cho

SOÁ 1509 - LUAÄN ÑAÏI TRÍ ÑOÄ, Quyeån 25                                             816

hieåu roõ, ñoù laø ngöõ ngoân Trôøi, Roàng, Da-xoa, Caøn-thaùt-baø, A-tu-la, Ca- laàu-la, Ma-haàu-la-giaø, phi nhaân. Ngöõ ngoân Thích-ñeà-hoaøn nhaân, Phaïm thieân, Töù thieân vöông, Theá chuû. Ngöõ ngoân ngöôøi, moät lôøi, hai lôøi, nhieàu lôøi, löôïc noùi, roäng noùi, ngöõ ngoân nöõ, ngöõ ngoân nam, ngöõ ngoân quaù khöù, vò lai, hieän taïi. Caùc ngöõ ngoân nhö vaäy laøm cho ñeàu ñöôïc hieåu roõ. Töï noùi, ngöôøi khaùc noùi, khoâng coù khen cheâ... Vì côù sao? Vì heát thaûy phaùp khoâng ôû trong ngöõ ngoân. Ngöõ ngoân chaúng phaûi thaät nghóa. Neáu ngöõ ngoân thaät nghóa, thì khoâng theå duøng ngöõ ngoân thieän noùi ñieàu baát thieän. Chæ vì ñöa vaøo Nieát-baøn cho neân noùi ñeå cho hieåu, chôù chaáp tröôùc ngöõ ngoân. Laïi nöõa, duøng ngöõ ngoân ñeå khieán chuùng sanh thaät haønh theo phaùp nghóa. Vì ngöõ ngoân ñeàu ñöa vaøo trong thaät töôùng caùc phaùp. AÁy goïi laø trí bieát töø voâ ngaïi. Trí bieát vui noùi voâ ngaïi: Boà-taùt ôû trong moät chöõ coù theå bieát heát thaûy chöõ, trong moät lôøi coù theå noùi heát thaûy lôøi, trong moät phaùp coù theå noùi heát thaûy phaùp. Trong aáy ñieàu ñöôïc noùi ra ñeàu laø phaùp, ñeàu laø thaät, ñeàu laø chôn, ñeàu tuøy theo ngöôøi khaû ñoä maø coù ñöôïc lôïi ích. Nghóa laø ngöôøi öa Kheá kinh noùi Kheá kinh (Suøtra) cho hoï, ngöôøi öa Truøng tuïng noùi Truøng tuïng (Geya) cho hoï, ngöôøi öa Kyù bieät (Vyaøkarana – Thoï kyù) noùi Kyù bieät cho hoï, ngöôøi öa Phuùng tuïng (Gatha – Coâ Khôûi) noùi Phuùng tuïng cho hoï, ngöôøi öa Töï thuyeát (Udana), Nhaân duyeân (Nidaøna), Thí duï (Avadaøna), Boån söï (Itivcttaka), Boån sanh (Jaøtaka), Phöông quaûng (Vaipulya), Vò taèng höõu (Adbhuta – Dharma), Luaän nghò (Upadeùsa), ñeàu noùi cho hoï. Tuøy theo caên cuûa chuùng sanh öa tin, maø vui noùi. Noùi tín caên cho ngöôøi öa tin, noùi tinh taán caên cho ngöôøi öa tinh taán, noùi nieäm caên cho ngöôøi öa sieâng nieäm, noùi ñònh caên cho ngöôøi öa nhieáp taâm, noùi tueä caên cho ngöôøi öa trí tueä. Cuõng nhö Naêm caên, noùi caùc thieän caên khaùc cuõng nhö vaäy. Laïi nöõa, vì caên cuûa ngöôøi daâm duïc coù hai vaïn moät ngaøn, vì caên aáy Phaät noùi taùm vaïn boán ngaøn caùc phaùp ñoái trò; tuøy caùc caên aáy maø vui noùi thöù lôùp, caên phaùp ñoái trò, Boà-taùt vui noùi. Caên cuûa ngöôøi saân nhueá coù hai vaïn moät ngaøn, vì caên aáy Phaät noùi taùm vaïn boán ngaøn caên phaùp ñoái trò; tuøy caùc caên aáy, vui noùi thöù lôùp phaùp ñoái trò, Boà-taùt vui noùi. Caên cuûa ngöôøi ngu si coù hai vaïn moät ngaøn, vì caên aáy, Phaät noùi taùm vaïn boán ngaøn caên phaùp ñoái trò; tuøy caùc caên aáy vui noùi thöù lôùp phaùp ñoái trò, Boà-taùt vui noùi. Caên cuûa ngöôøi ñaúng phaàn (tham, saân, si baèng phaàn nhau) coù hai vaïn moät ngaøn, vì caên aáy Phaät noùi taùm möôi boán ngaøn caên ñoái trò, tuøy caùc caên aáy, vui noùi thöù lôùp phaùp ñoái trò, Boà-taùt vui noùi; aáy goïi laø trí vui noùi voâ ngaïi.

Laïi nöõa, Boà-taùt duøng trí voâ ngaïi aáy, hoaëc moät kieáp, hoaëc nöûa kieáp, moãi moãi trang nghieâm thuyeát phaùp, cuõng chaúng hoaïi caùc phaùp töôùng. Vò Boà-taùt aáy, hoaëc aån thaân khoâng hieän, maø duøng caùc loã chaân loâng thuyeát phaùp cho chuùng sanh. Theo choã thích öùng, khoâng sai baûn haïnh. Boà-taùt aáy trí tueä voâ löôïng, taát caû luaän nghò sö khoâng theå bieát cuøng taän, cuõng khoâng theå phaù hoaïi. Boà-taùt aáy ñöôïc trí voâ ngaïi ñoù, khi chuyeån thaân thuï sanh, töï nhieân bieát roõ caùc kinh saùch, chuù thuaät, trí tueä, kyõ naêng cuûa heát thaûy nguõ thoâng tieân nhaân, ñoù laø boán Veä-ñaø, saùu Öông-giaø chuù thuaät, bieát caùc kinh maët trôøi maët traêng naêm sao, kinh ñoaùn moäng, ñaát ñoäng, quyû noùi, chim keâu, ngöôøi caâm, thuù boán chaân, ngöôøi bò quyû aùm noùi, quoác vöông xem töôùng ñöôïc muøa maát muøa, töôùng maët trôøi maët traêng, naêm sao ñaáu nhau, y döôïc, chöông toaùn, boác soá, ca muùa, kyõ nhaïc. Caùc kinh coâng xaûo kyõ thuaät nhö vaäy ñeàu bieát heát. Saùng suoát hôn moïi ngöôøi vaø caùc ngoaïi ñaïo, khoâng töï cao, khoâng naõo haïi ngöôøi khaùc. Bieát caùc vieäc theá tuïc aáy, khoâng phaûi vì Nieát-baøn. Boà-taùt thaønh töïu Boán trí voâ ngaïi neân ñöôïc saéc löïc quang minh hôn caùc ngöôøi Phaïm-chí, ñöôïc caùc Phaïm-chí cung kính aùi laïc toân troïng, taâm khoâng nhieãm tröôùc. Vì ñöôïc chö thieân nhö vaäy toân troïng cung kính cuõng khoâng nhieãm tröôùc, chæ sanh taâm nghó veà voâ thöôøng, khoå, khoâng, voâ ngaõ. Cuõng duøng thaàn thoâng laøm phaùt khôûi taâm chö thieân khieán khaùt ngöôõng maø noùi phaùp cho hoï, khoâng taän khoâng hoaïi, döùt tröø nghi hoái, khieán an truù Voâ thöôïng Chaùnh ñaúng Chaùnh giaùc. AÁy goïi laø trong Ñaïi thöøa noùi veà Boán trí löïc voâ ngaïi cuûa Boà-taùt, hay cöùu ñoä chuùng sanh. Ñoù laø nghóa cuûa Boán trí voâ ngaïi.


