Kinh Pháp Cú (Dhammapada, Anh–Việt)
Dhammapada Sutta (4)
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Dhammapada E-V- Intro

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Dhammapada Sutta

(Khuddaka Nikaya - Sutta Pitaka)

Đức Bổn Sư -

Hình ảnh của lòng kiên định

Tịnh Minh

Nói đến hạnh nhẫn nhục
thì có lẽ không ai trên cõi đời này - nhất là
giới giàu sang phú quý, thanh thế uy quyền-
nhẫn nhục bằng đức Phật khi còn tại thế. Ngài
nhẫn nhục chỉ vì mục đích tối thượng là tìm ra
chánh đạo, giải thoát sanh tử cho mình và cho
mọi người, mang lại thanh bình, an lạc cho chúng
sanh. Nhẫn nhục ở đây không mang ý nghĩa ráng
sức chịu đựng hay cố đấm ăn xôi nhằm đạt
đến mục tiêu danh vọng của riêng mình.

Khi còn là Thái tử Tất Đạt
Đa, Ngài đã phải bao phen nhẫn nhục trước thái độ
ngang tàng, phách lối của Đề Bà Đạt Đa, người
em con chú của Ngài.

Hôm đó, Tất Đạt Đa đang
ngồi trên lưng voi diễu qua kinh thành Ca Tỳ La Vệ
sau khi thắng cuộc so tài cung kiếm, và được
Quốc vương Thiện Giác gả công chúa Da Du Đà La.
Đề Bà Đạt Đa nổi máu ganh tức và để ra uy
với mọi người, chàng tóm lấy đàu voi, đấm
chơi một cú, và thớt voi khổng lồ lăn đùng xuống
đất. Thái tử Tất Đạt Đa té nhào. Chàng thản
nhiên đứng dậy, ôn tồn nói: -- Đề Bà Đạt Đa,
hành động của cậu không đẹp tí nào, chưa phải
lúc cho cậu dương oai diễu võ như vậy! Đề Bà
Đạt Đa ngước mặt kênh kênh rồi bỏ đi.

Qua 6 năm tu hành khổ hạnh
trong núi rừng sương tuyết, Ngài đã phải kham
nhẫn đến độ tưởng chừng như sức người không
chịu nổi, để rồi dưới cội Bồ đề, trước
giờ đắc đạo, âm binh quỷ quái và nội chướng
ngoại ma trong nhiều đời nhiều kiếp nhất
tề nổi dậy công phá mục tiêu giải thoát và hóa
độ chúng sanh cao cả của Ngài. Và tất nhiên là
chúng đã bị trí tuệ và sức kiên định của
Ngài hàng phục.

Sau khi ngộ Đạo, trên bước
đường vân du hoằng hóa, Ngài lại gặp biết bao
nghịch cảnh rợn người. Với hạnh từ bi, nhẫn nhục,
Ngài đã hóa giải và nhiếp thọ tất cả.

Một hôm, trên đường về
Xá vệ, đức Thế Tôn đi ngang qua một cánh
đồng nhằm mùa gặt hái. Dân chúng đang nô nức ăn
mừng linh đình. Thấy đức Thế Tôn từ xa đi lại,
Bharadvaja, một tín đồ Bà La Môn, chạy ra dang hai tay
chặn Ngài, nói: -- Ông đạo, mời ông đi ngay cho.
Ông làm gương xấu cho mọi người. Ở đây,
chúng tôi đang kiểm điểm và ăn mừng thành
quả lao động của chúng tôi. Ông chả làm gì cả.
Ông lang thang khắp nẻo phố phường. Ông lê la cùng
đường cùng xóm. Ông chỉ mệt một chút là gặp
ai, ông cũng chìa bình bát ra. Tốt hơn là ông nên
lao động, ông nên cày bừa gíeo hạt mà ăn.

-- Này bạn, đức Phật mỉm cười nói, ta cũng cày bừa gieo hạt như bạn, khi công việc làm xong, ta dùng bữa thoải mái.

-- Ông mà cũng cày bừa gieo hạt! Ai tin được điều đó? Trâu bò của ông đâu? Hạt giống của ông đâu?

-- Này bạn, hiểu biết
trong sạch là hạt giống mà ta gieo trồng, tu tập
thánh thiện là mưa lành tưới trên mặt đất phì
nhiêu, hạt giống sẽ đâm chồi nẩy lộc, đơm hoa
kết trái và già chín trên đó. Ta cầm cày kiên
cố: Lưỡi cày là trí huệ, chuôi cày là giáo
pháp, thành tín là con bò khoẻ mạnh kéo cày. Ta cày
đến đâu là ái dục tróc gốc như cỏ phơi trên
đồng đến đó, và sản phẩm vụ mùa ta thu hoạch
chính là hạt bất tử.

Như bị thôi miên, Bharadvaja
đứng sững sờ một lát rồi sụp lạy dưới chân Ngài.
Đoạn mời Ngài vào nhà, cúng dường vật thực và
thỉnh Ngài thuyết pháp cho gia quyến cùng nghe.
Ngài đã thuyết pháp Bát chánh đạo và Tứ vô
lượng tâm: Từ, Bi, Hỷ, Xả. Mọi người hoan
hỷ lắng nghe và xin quy y Ngài.

Rồi có lần đức Thế tôn
và A Nan bị Hoàng hậu Magàndiya xúi giục đám nô
lệ mắng nhiếc thậm tệ. Chúng gọi thầy
trò Ngài là lũ âm binh ma quái, bọn súc sanh trá
hình. A Nan đau buồn, thỉnh Phật đi nơi khác. Đức
Thế tôn nhỏ nhẹ hỏi: -- Nên đi đâu bây giờ, A
Nan?

-- Đến một thành phố khác, bạch Thế tôn.

-- Nếu ở đó bị hủy báng nữa thì sao?

-- Thì đến thành phố khác nữa.

-- Nếu bị hủy báng nữa?

-- Thì đến nơi khác nữa.

-- A Nan, ở đâu có chướng
duyên, ở đó ta dừng bước. Ta như một thớt voi lâm
trận, chấp nhận mọi cung tên và kham nhẫn mọi
hủy báng. Có ai nghe voi than phiền giữa trận mạc
bao giờ. Hãy tu tập hạnh nhẫn nhục, A Nan.

Lố bịch nhất là nhóm ẩn sĩ Bà La Môn âm mưu xúi giục Chiến già (Sincâ) lăng nhục Đức Phật.

Một buổi sáng đẹp trời, Ngài
đang thuyết pháp giữa chánh điện. Chiến
già, trông giống như một bà đang mang thai sắp
đến ngày sinh nở, khệnh khạng vào ngồi
trước mặt đức Thế Tôn rồi cất giọng sang
sảng nói: -- Ngài thuyết pháp lời lẽ ngọt
như đường mật. Còn em, mang thai với Ngài, sắp làm
mẹ trong nay mai, thì không có đến một nơi nằm
chỗ; củi lửa than dầu cũng không có! Nếu
Ngài xấu hổ thì nhờ đệ tử của Ngài như quốc
vương Ba Tư Nặc hay trưởng giả Cấp Cô Độc lo cho
em chứ. Nhưng không ! Ngài chỉ biết vui hưởng ái
tình mà cóc cần cưu mang trách nhiệm ! Ả vừa
nói vừa huơ huơ hai tay lên trời như một mụ phù
thủy.

Đức Thế Tôn thản nhiên, hỏi: -- Này cô em, cô nói thật hay vu khống đó?

-- Anh biết rõ quá mà, em đâu có nói láo!

Các Phật tử Ưu bà di định
đứng dậy lôi cổ con mẹ khùng khùng ra khỏi chùa,
nhưng đức Thế Tôn đưa tay ra hiệu họ
ngồi xuống. Thấy thế, Chiến già càng thêm
sôi máu, ả đứng phắt dậy, định xông đến làm
nhục đức Thế Tôn, nhưng vì ả thở mạnh quá,
chiếc dây nịt ở bụng đứt ra, trái banh gỗ
rớt xuống sàn nghe cái bạch, đức Thế Tôn cười
nói: -- Đó, con của cô sanh rồi đó! Vừa xấu hổ,
vừa sợ hãi, ả té xỉu bất tỉnh, hai sư cô phải dìu
ả sang nhà bên xoa dầu, thoa bóp và chăm sóc cho
đến khi ả tỉnh lại.

Ngay với cả đệ tử của mình, đức Thế Tôn cũng thường giáo hóa bằng hạnh nhẫn nhục.

Nhóm Tăng trẻ tại Kiều
Thưởng Di say mê tranh luận đến bất chấp ngôn
hạnh của Bổn sư. Hai ba lần khuyên răn không được,
đức Thế Tôn họp chúng lần chót, dạy rằng:

-- "Hạnh phúc thay cho ai
có được người bạn sáng suốt. Chướng ngại nào mà
hai bạn tài đức không thể vượt qua? Người
không có bạn tâm giao khác nào vua không có đất
nước, phải lang thang phiêu bạt trong cô đơn hiu hắt
như thớt voi già trong cánh rừng hoang."

Ngài lặng lẽ giã từ Tăng
chúng, một mình ôm bát núi an cư ba tháng mùa mưa
với sự trợ giúp của chú voi già và cậu khỉ vàng
thân thiện.

Đề Bà Đạt Đa, đệ
tử Phật, quyết tâm hại Phật để thống lãnh
Tăng đoàn, Ngài vẫn không hề than trách. Ngài
cố tình tránh mặt và nghĩ rằng chỉ có lòng từ bi
và hạnh nhẫn nhục mới đủ sức cảm hóa con người
một dạ hai lòng và nhiều tham vọng đó. Và
đúng như vậy, trong thời gian lâm bệnh, Đề
Bà Đạt Đa đã ngày đêm ăn năn sám hối và
niệm danh hiệu Ngài cho đến khi giã từ
dương thế trong đau thương khốn khổ. Ngài từng
dạy:

"Nhẫn nhục hạnh tối cao

Niết bàn quả tối thượng

Xuất gia nhiễu hại người

Đâu còn là Sa Môn." (Pháp Cú 184)

Nhẫn nhục quả là đức hạnh
cao cả của bậc Đại hùng, Đại lực, Đại trí, Đại
bi. Thiếu kiên định và nhẫn nhục thì Phật sự
và đạo nghiệp khó thành. Thảo nào trước khi
nhập diệt, đức Thế Tôn đã di chúc lại cho
môn đệ của Ngài trong kinh Di giáo: -- "Ai
kham thọ nhẫn nhục một cách hoan hỷ như uống
nước cam lồ, người ấy xứng danh là bậc vào đạo
có trí".

Đúng vậy ! Chỉ có Nhẫn Nhục mới tránh được mọi xung đột, oan khiên và bất hạnh trên đời.

Chân thành cám ơn anh chị Lưu - Thu đã có thiện tâm giúp đánh máy lại bài viết nầy (10/97)

[ Mục lục ][ Thư mục Việt ngữ ] [ Buddhasasana Main Page ]
