Kinh Pháp Cú (Dhammapada, Anh–Việt)
Dhammapada Sutta (5)
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Dhammapada E-V- Intro

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Dhammapada Sutta

(Khuddaka Nikaya - Sutta Pitaka)

Tinh Cần Giữa Phóng Dật

Tịnh Minh

Thuở nọ có hai Tỳ kheo
lãnh thọ chủ đề thiền quán của đức
Thế Tôn rồi lui về rừng khổ hạnh tu tập.
Sáng sớm hôm đó, một vị mang củi ra, chuẩn bị lò
than chu đáo để suốt canh một đêm đó ngồi
sưởi ấm tán dóc với các chú Sa di và các chú
điệu, thôi thì bàn tán đủ thứ: chuyện trong
chùa ngoài ngõ, chuyện thiện nam tín nữ,
chuyện xuất gia hoàn tục, chuyện giải thoát
trầm luân, chuyện cải trang khất thực, chuyện
giả danh sa môn, chuyện nghe kinh ngủ gục v.v...
các chú Sa di và các chú điệu cứ há mồm ra nghe
thầy nhận xét và luận chuyện phiếm mà không
biết chán.

Trong khi vị Sa môn kia thì
nhất tâm quán niệm, hạ thủ công phu. Thấy pháp
hữu của mình phí phạm giờ giấc một cách oan uổng,
thầy ngỏ lời nhắc nhở:

-- Thưa thầy, xin thầy đừng giận nghe! "Trung
ngôn nghịch nhĩ " đó. Thấy thầy đêm đêm ngồi
chơi tán gẫu uổng quá. Thời giờ qua mau mà thầy. Vả
lại "Thị phi chỉ vị đa khai khẩu". Nói
nhiều thì lỗi nhiều. Chê khen nhiều
thì tâm hồn mình bị rối rằm. Đức Thế Tôn từng
dạy:

" Vậy đó A Tu La

Xưa nay đều thế cả,

Ngồi im bị đả phá,

Nói nhiều bị người chê,

Nói ít bị người phê,

Không ai không bị trách,

Trên trần thế bộn bề!" (Pháp Cú 227)

Phân tích, mổ xẻ, phê bình,
chỉ trích thì dễ lắm, nhưng bắt tay vào việc,
âm thầm hành đạo, mang lại lợi ích cho mình cho
người, cho hiện tại và cho tương lai thì khó
khăn vô cùng. Đúng là:

"Khó thay sống khiêm tốn,

Thanh tịnh tâm vô tư

Giản dị đời trong sạch

Sáng suốt trọn kiếp người" (Pháp Cú 245)

Tỳ kheo mà buông lung cẩy thả,
lộng ngữ phóng tâm, lững thững qua ngày thì nhất
định phải đắm chìm khốn khổ. Không thể dùng
xảo ngôn lợi khẩu mà lường gạt ân đức của Phật
Tổ tôn sư. Chỗ huynh đệ thâm giao, xin huynh
tha cho những lời thắm thiết".

Động lòng tự ái, vị Sa môn giải đãi buông lời hờn mát:

-- Ôi! Phật pháp nhiệm mầu, thậm thâm vi
diệu, tám vạn bốn ngàn pháp môn. Ông tu ông
đắc, bà tu bà đắc, hơi đâu mà bận tâm đến
gia phong đạo nghiệp của người khác! Xin cám ơn
thầy.

Thấy mình chưa đủ sức cảm
hóa thân hữu, vị Sa môn tinh chuyên cần mẫn liền
nhập từ bi quán, cất bước hành thiền và đi vào
chánh định.

Sau canh tán dóc bên lò lửa,
vị Sa môn thích ba hoa đi vào cùng lúc với vị Sa
môn tinh tấn, đã xả thiền và vào am riêng của
mình. Lát sau, thấy vị sư tinh tấn nằm ngủ, vị giải
đãi đến thả giọng đâm hông:

-- Ủa! Thầy lành thọ yếu chỉ thiền tông
của chư Phật để rồi vào rừng ăn no ngủ kỹ như
vậy à! Thầy không chuyên tâm tỉnh thức, nội quán
thanh lương nữa sao?

Nói xong, sư về phòng nằm
đánh một giấc ngon lành tới sáng. Còn sư tinh tấn
thì canh ba thức dậy, quán niệm thiền hành,
và sau một thời gian nỗ lực tu tập, thầy chứng
quả A La Hán, đầy đủ thần thông diệu dụng,
trong khi sư ba hoa kia thì mãi lún sâu vào nếp
sống buông lung phóng dật.

Sau giai đoạn ẩn tu trong rừng
khổ hạnh, hai sư bèn cùng về thăm đức Thế
Tôn, cung kính đảnh lễ Ngài rồi ngồi sang một bên.
Đức Thế Tôn đáp lễ trong niềm hoan hỷ
và ngỏ lời thăm dò:

-- Ta tin là các thầy đã nỗ lực trong nếp sống tinh tấn tu hành. Ta tin là các thầy đã thành tựu đạo nghiệp.

Vị sư phóng túng đáp:

-- Bạch đức Thế Tôn, làm sao thầy ấy có thể
được gọi là tinh chuyên cần mẫn! Từ khi xa đức
Thế Tôn, thầy ấy chỉ biết trưởng dưỡng sắc
thân, ngủ nghỉ thoải mái.

-- Còn thầy thì sao? Đức Thế Tôn hỏi.

-- Con ấy à! Bạch Đức Thế
Tôn, sáng sớm con đem củi ra chuẩn bị một lò than
tươm tất để đêm đêm ngồi sưởi ấm và luận
chuyện Đông Tây chứ không ngủ.

-- Thầy đã hoang phí thời giờ
trong buông lung thất niệm mà gọi là chuyên
tâm thiền định sao? Đức Thế Tôn nói. Thầy
đã lầm hạnh nỗ lực tinh cần với tính buông lung
cẩu thả. Thầy biết đấy, trong cuộc so tài, con
tuấn mã bao giờ cũng bỏ xa con ngựa hèn.

Ngài đọc kệ:

-- "Tinh cần giữa phóng dật

Tỉnh thức giữa ngủ mê

Người trí như tuấn mã

Bỏ xa con ngựa hèn." (Pháp Cú 29)

Chân thành cám ơn anh Nguyễn Quang Trung đã có thiện tâm giúp đánh máy lại bài viết nầy (12/1997)

[ Mục lục ][ Thư mục Việt ngữ ] [ BuddhaSasana Main Page ]
