Kinh Pháp Cú (Dhammapada, Anh–Việt)
Dhammapada Sutta (6)
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)

Dhammapada E-V- Intro

This document is written in Vietnamese, with Unicode Times font

Dhammapada Sutta

(Khuddaka Nikaya - Sutta Pitaka)

Biết Đủ Thì An Lành

Tịnh Minh

Thuở nọ, có một thanh niên
tên là Nigama Tissa, sinh trưởng tại một thị trấn
cách thành Xá Vệ (Savàtthi) không xa, xuất gia
theo Phật, gia nhập Tăng đoàn. Thầy lúc nào cũng chu
toàn bổn phận, mẫu mực trang nghiêm, tinh chuyên
nỗ lực; nổi bật nhất là hạnh cần kiệm, tri
túc, thanh tịnh và quyết tâm, và cũng chính nhờ
những phẩm hạnh đó mà thầy trở thành biểu
tượng cao đẹp cho toàn thị trấn. Thầy thường đi
khất thực một vòng quanh làng, nơi bà con thân tộc
của thầy cư ngụ. Mặc dù rất nhiều Phật tử,
đặc biệt là trưởng giả Cấp Cô Độc
(Anàthapindika) và quốc vương Ba Tư Nặc (Pasennadi),
hai vị đại thí chủ, cúng dường vô số lễ vật cho
Tăng đoàn tại thành Xá Vệ, Sa môn Tissa vẫn
không bao giờ đến đó.

Thấy Tissa thường thiền hành và khất lực quanh quẩn trong làng, các Sa môn một hôm đến thưa với đức Thế Tôn:

-- Bạch đức Thế Tôn, thầy Nigama Tissa lúc nào
cũng bận bịu, vướng víu với bà con thân tộc, không
bao giờ lên Xá Vệ kinh hành, khất thực, cho dù
trưởng giả Cấp Cô Độc và quốc vương Ba Tư Nặc
cúng dường rất nhiều lễ vật, không đâu sánh
bằng.

Nghe vậy, đức Thế Tôn cho mời Tissa đến hỏi:

-- Nghe nói thầy ngày ngày quanh quẩn, bận rịu với
bà con xóm làng, không bao giờ lên thành hóa duyên
truyền đạo, khất thực, thiền hành, có đúng
vậy không?

-- Bạch Thế Tôn, không
phải con nặng lòng gắn bó với bà con thân tộc, con
chỉ nhận vật thực của họ vừa đủ mỗi ngày
một bữa cho con, dù ngon hay dở, con vẫn nhiếp tâm
thọ dụng, tán thán và chú nguyện công đức
của đàn na thí chủ. Bạch Thế Tôn, con nghĩ như
vậy là đủ lắm rồi. Mình chẳng lao động sản xuất
ra của cải vật chất mà ngửa tay đón nhận lễ vật
cúng dường quá nhiều thì e rằng không hợp, con
sợ lắm!

Biết rõ tánh hạnh của Tissa, đức Thế Tôn mỉm cười tán thán:

-- Hay thay, hay thay, Sa môn! Ta rất vui là có được một môn đệ. Này Tissa, cần kiệm là bản chất và tập quán của ta đó!

Rồi, theo yêu cầu của đại
chúng, đức Thế Tôn kể chuyện như sau:
Ngày xưa có một bầy két nhiều đến hàng mấy
ngàn con, sinh sống ở một cánh rừng toàn là cây vả
trong dãy Hy Mã Lạp Sơn trên bờ sông Hằng (Ganges).
Gặp mùa hạn hán, cây cỏ khô cằn, hoa trái tàn rụi,
sông ngòi cạn kiệt, không còn trái cây để
ăn, bầy két mỗi lúc một lâm vào tình cảnh nguy
kịch. Bấy giờ, con két đầu đàn không chê ngon dở,
hợp khẩu hay không; nó gặp thứ gì ăn được là ăn:
hoặc lá chồi khô héo, hoặc vỏ rễ cứng giòn; ăn
xong xuống sông Hằng uống nước rồi bay lên cành cây
thong dong ca hót, vui vẻ hài lòng với nếp sống
hiện tại của mình. Thấy rõ nguyên nhân và phẩm
hạnh tri túc của con két đầu đàn, Đế Thích
(Sakka) quyết định thử nghiệm bằng cách vận
dụng thần thông xô ngã các cây, chỉ còn trơ vơ
những gốc rễ khẳng khiu, nứt nẻ, lởm chởm. Mỗi
khi gió lộng, hơi nóng bốc lên, bụi bay mù mịt, két
đầu đàn vẫn ung dung tự tại, thư thái trong lòng,
mổ rỉa xuống sông uống nước, lên cành líu lo, mặc
cho gió gào, nắng gắt.

Thấy phong thái tự nhiên, tâm hồn an lạc của con két, Đế Thích tự nhủ:

-- Ta sẽ đến gặp két để thấy rõ hơn tình thân hữu, và làm cho cánh rừng vả đâm chồi nảy lộc, đơm hoa kết trái trở lại.

Đế Thích cải dạng thành
một con ngỗng trời xinh đẹp, bay đến đậu
trên một gốc cây, rồi tỏ vẻ thân thiện bắt
chuyện với két:

-- Két này,

Có nhiều cây xanh lá

Với trái ngọt đầy cành,

Sao két vẫn an phận

Với gốc rễ vây quanh?

Đức Thế Tôn kể thêm một vài chi tiết và kết luận rằng:

-- Đế Thích bấy giờ là A Nan (Ananda), còn con
két đầu đàn chính là ta vậy. Này các thầy Tỳ
kheo, biết đủ là bản chất và tập quán của ta
đó! Và cũng chả có gì xa lạ, Nigamavàsi Tissa, luôn
luôn an lạc và biết đủ, đã từng là con trai
của ta nên đã nhận ta làm thầy. Một Sa môn như
thế thì nhất định phải đạt đến Niết
bàn.

Ngài đọc kệ:

--" Tỳ kheo thích tinh cần

Sợ hãi nhìn phóng dật

ắt không bị thối thất

Nhất định gần Niết bàn." (PC 32)

Chân thành cám ơn anh Nguyễn Quang Trung đã có thiện tâm giúp đánh máy lại bài viết nầy (12/1997)

[ Mục lục ][ Thư mục Việt ngữ ] [ Buddhasasana Main Page ]
