Kinh Trung Bộ (Majjhima Nikāya)
Home`Page This document ms
Nguồn: Thư Viện Phật Học BudSas (kho Dân tộc KING — Giảng Sư)



=title>28. Dai Jinh!Du"`u chan voi/title?

J
 b>BuddhaSasaja
Home`Page This document ms
wzitten in Vietnamese( With Uicode Time{ font

`` $ |$oot color="#800000" f`ce5"Ties Nes Romj"> Trnc Bộ Kinh Majjhima Nikaya

28> b Đại kinh0Dụ dấu chân voi

(MahāhatthipadOpaMa sutta)

Nhΰ vầ{ di nghe. |/p>
Một thờm, Thế Tôn trú ở
Bāvitthi (Há-vệ),!tại Jetevana (Kự-đà Lâm), vườn
ông Anāth`pieika (Cp Cô Đ廙c). Ở đâx, TÔj giả Sāriputta (x-lợi-phất) gọi càc"Tỷ-kheo:

,p> -- Näy cág"Hền gIả
! Tỷ-jheo! >vont"face}"Times New Roman">-
Thưa vâng, Hi㻁n giả. >/P~
-- Chư Hkền gi庣,(~í!như
! tất cຣ du chân cẦa mọi loải đang fậv đềw
thu niếp trong dᾥu ch"n voi, vì dḥu`chn nÀy
0 Dược xeo0,à lớf nhẅt$trong tấp cả fấu!chân vᛁ
phưƣng Diện to lớn. C)ng vẩy, chư Xiền giả,
! t%t c!káC Thiện phCx đều tập trung trong
Bn Thálh đᚿ. Thẟ náo"là trong Bốn Thánh
đế?!Urong Khổ Thánh đế, trong Khổ tậ` TháNh
( đ) trone Kh῕ diệt"ThñnH đế, tro~g Khổ
$ diệt đạo Thánh đế.

Chư Hi廁n, thếoào`là Kha Thánh đế?Sanh là khổ già là khỔ

Chư Hi廁n( tiế nào là Năm tlủ uẩn? Chǭnh là sắc thủ0u㺩n, tha thủ  un,0tưng th3 uẩn, hành 4hủ un, thức thủ uẩn.

=font f`ce="Times New RO}an">Chư Hiền

(Địa giới)

Chư Hiền, thế nào là
địa giới? Có nội địa giới, có ngoại địa giới.
Chư Hiền, thế nào là nội địa giới? Cái gì
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thô phù, kiên cứng,
bị chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá
lách, phổi, ruột, màng ruột, bao tử, phân, và bất
cứ vật gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thô
phù, kiên cứng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như vậy
gọi là nội địa giới. Những gì thuộc nội địa
giới và những gì thuộc ngoại địa giới đều
thuộc về địa giới. Cần phải như thật quán sát
địa giới với chánh trí tuệ như sau:`$qeod;CÁi
này khng phảy ca Tôi( cái n y không`phải là tôI,
! ñi này khôNg phải tự ogã của tôi&puot;. Sau"khi như
thật quñn sát(địa giới với chӡnh trí duệ như
vອy( vị 庥y sAnh yểm lyđi với địa gii, tâm
từ bỏ địe cῚi.
Chư Hiền, một thời xảy ra
" khi ngoại ịc giới dao đẙng,!trog h㻝i ấy ngoại
địA gi໛i bị iến mất"Chư Hin, tánh rô
thưṝng caanoại đa giới!xưa ấy có thể nêu
( rÕ,"tành"hủy hoại cǳ thể nêu r, tành đk!
diệt có Th nêu rõ, uánh biến0dịch có
thể nê} rõ. Như vậy còn nói gìđến thân
tể yợu tjọ do khét$ǡ9$chấp txủ này?M
Ớ"đây không$có gǬ Ƒể có thể nóh là
tôi, là cợa tôi. hay tӴi lá.
! Chư$Hiền, nặu có nh;ng
người khác mắng nhiếc, chỉ trích, chọc tức,
nhiễu não Tỷ-kheo, vị ấy biết rõ như sau:
"Khổ thọ khởi lên nơi tôi, thọ này
thuộc tai xúc chạm, thọ này do nhân duyên, không
phải không do nhân duyên. Do nhân duyên gì? Do nhân
duyên xúc". Vị ấy thấy xúc là vô thường, thấy
thọ là vô thường, thấy tưởng là vô thường,
thấy hành là vô thường, thấy thức là vô thường.
Tâm của vị này hoan hỷ, thích thú, tịnh chỉ,
quyết định, tùy thuộc giới đối tượng.

Chư Hiền, nếu những
người khác xử sự với Tỷ-kheo không có hoàn
hảo, không có tốt đẹp, không có khả ái, hoặc dùng
tay xúc chạm, hoặc dùng đá xúc chạm, hoặc dùng gậy
xúc chạm, hoặc dùng gươm xúc chạm, vị ấy tuệ
tri như sau: "Sự thể của thân này là như
vậy, nên tay có thể xúc chạm, đá có thể
xúc chạm, gậy có thể xúc chạm, gươm có thể
xúc chạm. Thế Tôn đã dạy như sau trong ví dụ
cái cưa: "Chư Tỷ-kheo, nếu có kẻ trộm
cướp hạ tiện lấy cái cưa hai lưỡi cắt từng
phần tay và chân. Nếu ai ở đây sanh ý phẫn
nộ, người ấy không làm đúng lời Ta dạy". Vị ấy
sẽ tinh cần, tinh tấn, không giải đãi. Niệm
được an trú, không có loạn niệm, thân thể
được khinh an, không dao động, tâm được định
tĩnh nhất tâm. Nay mặc cho tay xúc chạm thân này,
mặc cho đá xúc chạm thân này, mặc cho gậy xúc chạm
thân này, mặc cho gươm xúc chạm thân này, lời dạy
chư Phật cần phải được thực hành.

Chư Hiền, Tỷ-kheo ấy,
niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy,
niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với
thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy có sự thôi thúc mạnh mẽ: "Thật bất hạnh cho ta,
thật không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không
tốt đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy,
niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng
xả tương ưng với thiện không được an
trú". Chư Hiền, ví như một người dâu, khi
thấy ông nhạc, có sự thôi thúc mạnh mẽ (để làm vui lòng ông ấy). Cũng
vậy, chư Hiền, nếu Tỷ-kheo ấy niệm
Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng
như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không
được an trú. Do vậy, vị ấy có sự thôi thúc mạnh mẽ: "Thật bất hạnh cho ta, thật không may
cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta.
Dầu ta có niệm Phật như vay, niệm Pháx jhư
( vậy, naệm Tăng nhְ vy, nhƸ~g xả dương(ưng với
thiện không đƠợc n trúfquot. Chư Hin,
nếu T廷-kheo ấy, niệl Phật như vậy,
niệm Phӡp như vậy,`niệm Tăng như vậ9$ và xả
tương ưng wới hin đượ an trú, 4hì
" T-kheo ấy được xoan hỷ. Khư Hiền,
đan mỡc ęộ"này$ Tỷ-kheo`đC lǠm thật
nhiều.

` " ,font face="Times New Romqn" (Thủy giớk) ,vont face="Times New Rkman"

(0 ChƐ Hiền,$một`txời xảy ra
khi"ngoại thủy gii dag ộng, nước cuốn rôi làng,
cuốN trôi thị trn, cuốn tbi txành phự,`cuntrôi
$ x᫩

Chư Hiền, nu có o(ững
người khác mắng"nhiếc, chứ trích, #h3c tức,/
  nhiễu não Tỷ-kheo, vừ ấy!biết rõ như sau:
.,.)ohǰ trên)... và xả tương ứng với thiện
được an trú. Chư Hiền, cho đến mức độ
này, vị Tỷ-kheo đã làm thật nhiều.

(Hỏa giới)

Chư Hiền, thế nào là
hỏa giới? Có nội hỏa giới, có ngoại hỏa giới. Chư
Hiền, thế nào là nội hỏa giới? Cái gì thuộc
về nội thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa,
thuộc chất nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến
cho hâm nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho
thiêu cháy; cái gì khiến cho những vật được ăn
uống, nhai, nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay
tất cả những vật gì khác thuộc nội thân, thuộc cá
nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng, bị chấp thủ. Chư
Hiền, như vậy gọi là nội hỏa giới. Những gì
thuộc nội hỏa giới và những gì thuộc ngoại hỏa
giới, đều thuộc về hỏa giới. Cần phải như
thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ như
sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không
phải là tôi, cái này không phải tự ngã của
tôi". Sau khi như thật quán sát hỏa giới với
chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly
đối với hỏa giới, tâm từ bỏ hỏa giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra
khi hỏa giới dao động. Lửa thiêu cháy làng, thiêu
cháy thị trấn, thiêu cháy thành phố, thiêu cháy xứ,
thiêu cháy quốc độ. Lửa cháy cho đến cuối hàng
cây cối, cho đến cuối hàng đường lớn, cho
đến cuối hàng chân núi, cho đến cuối hàng
thủy biên, hay cho đến cuối hàng khu đất khả
ái, rồi lửa bị tắt vì không nhiên liệu. Chư
Hiền, một thời xảy ra khi loài người đi kiếm
lửa phải dùng lông gà và dây gân. Chư Hiền,
tánh vô thường của ngoại hỏa giới xưa ấy có
thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu rõ,
tánh đoạn diệt có thể nêu rõ, tánh biến
dịch có thể nêu rõ. Như vậy còn nói gì
đến thân thể yểu thọ do khát ái chấp
thủ này? Ở đây không có gì để có thể
nói là tôi, là của tôi, hay tôi là.

Chư Hiền, nếu có những
người khác mắng nhiếc, chỉ trích, chọc tức,
nhiễu não Tỷ-kheo, vị ấy biết rõ như sau:
...(như trên)... và xả tương ứng với thiện
được an trú. Chư Hiền, cho đến mức độ
này, vị Tỷ-kheo đã làm thật nhiều.

(Phong giới)

Chư Hiền, thế nào là
$phong gi;? Có ni phnng gới, có ngoại phong giới.
Chư Hiền, thᪿ n o lӠ nội tho~g gyớI? i gì
! thuộc về n᫙i"thân, thuộc cá nhân

Chư Hiền, một thời xảy ra
khi ngoại phong giới dao động, gió thổi bay làng,
thổi bay thị trấn, thổi bay thành phố, thổi bay xứ,
thổi bay quốc độ. Chư Hiền, một thời xảy ra khi
trong tháng cuối mùa hạ, loài người tìm cầu gió
nhờ lá cây ta-la, nhờ cây quạt, và người ta không
mong tìm được cỏ tại chỗ có rạch nước chảy.
Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại phong giới
xưa ấy có thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể
nêu rõ; tánh đoạn diệt có thể nêu rõ; tánh
biến dịch có thể nêu rõ. Như vậy còn nói
gì đến thân thể yểu thọ do khát ái
chấp thủ này? Ở đây không có gì để có
thể nói là tôi, là của tôi, hay tôi là.

Chư Hiền, nếu có những
người khác mắng nhiếc, chỉ trích, chọc tức,
nhiễu não Tỷ-kheo, vị ấy biết rõ như sau:
"Khổ thọ khởi lên nơi tôi này thuộc tai xúc
chạm; thọ này do nhân duyên, không phải không do
nhân duyên. Do nhân duyên gì? Do nhân duyên xúc
vậy". Vị ấy thấy xúc là vô thường; vị ấy
thấy thọ là vô thường; vị ấy thấy tưởng là
vô thường; vị ấy thấy hành là vô thường; vị ấy
thấy thức là vô thường; tâm của vị này hoan
hỷ, thích thú, tịnh chỉ, quyết định, tùy
thuộc giới đối tượng.

Chư Hiền, nếu những
người khác xử sự với Tỷ-kheo, không có hoàn
hảo, không có tốt đẹp, không có khả ái, hoặc dùng
tay xúc chạm, hoặc dùng đá xúc chạm, hoặc dùng gậy
xúc chạm, hoặc dùng gươm xúc chạm, vị ấy biết
như sau: "Sự thể của thân này là như vậy
nên tay có thể xúc chạm, đá có thể xúc
chạm, gậy có thể xúc chạm, gươm có thể xúc
chạm". Thế Tôn đã dạy như sau trong ví dụ
cái cưa: "Chư Tỷ-kheo, nếu có kẻ trộm
cướp hạ tiện lấy cái cưa hai lưỡi cắt từng
phần tay và chân, nếu ai ở đây sanh ý phẫn
nộ thì người ấy không làm đúng lời Ta dạy".
Ta sẽ tinh cần, tinh tấn, không giải đãi, niệm
được an trú, không có loạn niệm, thân thể
được khinh an, không dao động, tâm được định
tĩnh nhất tâm. Nay mặc cho tay xúc chạm thân này,
mặc cho đá xúc chạm, mặc cho gậy xúc chạm, mặc cho
gươm xúc chạm thân này. Lời dạy chư Phật cần phải
được thực hành".

Chư Hiền, Tỷ-kheo ấy,
niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy,
niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với
thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy có sự thôi thúc mạnh mẽ: "Thật bất hạnh cho ta,
thật không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không
tốt đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy,
niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng
xả tương ưng với thiện không được an
trú". Chư Hiền, ví như một người dâu, khi
thấy ông nhạc, có sự thôi thúc mạnh mẽ (để làm vui lòng ông ấy). Cũng
vậy, chư Hiền, nếu Tỷ-kheo ấy niệm
Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng
như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không
được an trú. Do vậy, vị ấy có sự thôi thúc mạnh mẽ: "Thật bất hạnh cho ta, thật không may
cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta.
Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp như
vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với
thiện không được an trú". Chư Hiền,
nếu Tỷ- Kheo ấy niệm Phật như vậy,
niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, và xả
tương ưng với thiện được an trú. Do vậy,
Tỷ-kheo ấy được hoan hỷ. Chư Hiền, cho
đến mức độ này, Tỷ-kheo đã làm thật
nhiều.

Chư Hiền, như một khoảng
trống được bao vây bởi cây gậy, bởi dây leo, bởi
cỏ, bởi bùn, được biết là một nhà ở. Cũng
vậy, Chư Hiền, một khoảng trống được bao vây
bởi xương, bởi dây gân, bởi thịt, bởi da, được
biết là một sắc pháp.

Chư Hiền, nếu nội mắt
không bị hư hại, nhưng ngoại sắc không vào trong
tầm mắt, không có sự quy tụ xúc chạm thích hợp,
thì thức phần thích hợp không có hiện khởi. Chư
Hiền, nếu nội mắt không bị hư hại, ngoại
sắc vào trong tầm mắt, nhưng không có sự quy tụ xúc
chạm thích hợp, thì thức phần thích hợp không có
hiện khởi. Chư Hiền, chỉ khi nào nội mắt
không bị hư hại, ngoại sắc vào trong tầm mắt, có
sự quy tục xúc chạm thích hợp, thì thức phần thích
hợp có hiện khởi.

Bất cứ sắc pháp gì được
hiện khởi như vậy đều quy tụ trong sắc thủ
uẩn; bất cứ cảm thọ gì được hiện khởi như
vậy đều quy tụ trong thọ thủ uẩn; bất cứ
tưởng gì được hiện khởi như vậy đều
được quy tụ trong tưởng thủ uẩn; bất cứ hành gì
được hiện khởi như vậy đều quy tụ trong
hành thủ uẩn; bất cứ thức gì được hiện khởi
như vậy đều quy tụ trong thức thủ uẩn. Vị ấy
tuệ tri như sau: "Như vậy, như người ta nói,
có sự quy tụ, sự tập hợp, sự hòa hợp của năm thủ
uẩn này. Thế Tôn đã nói như sau: "Ai thấy
được lý duyên khởi, người ấy thấy được
pháp; ai thấy được pháp, người ấy thấy được
lý duyên khởi". Những pháp này do duyên khởi
lên chính là năm thủ uẩn. Sự tham dục, chấp trước,
tham đắm, mê say trong năm thủ uẩn này tức là khổ
tập; sự nhiếp phục tham dục, sự từ bỏ tham dục
tức là sự khổ diệt". Cho đến mức độ
này, Chư Hiền, Tỷ-kheo đã làm rất nhiều.

Chư Hiền, nếu nội tai
không bị hư hại, nhưng ngoại thanh không vào trong
tầm tai, không có sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì
thức phần thích hợp không có hiện khởi. ... Cho
đến mức độ này, Chư Hiền, Tỷ-kheo đã
làm rất nhiều.

Chư Hiền, nếu nội
lỗ mũi không bị hư hại, nhưng ngoại hương
không vào trong tầm mũi, không có sự quy tụ xúc
chạm thích hợp, thì thức phần thích hợp không có
hiện khởi. ... Cho đến mức độ này, Chư
Hiền, Tỷ-kheo đã làm rất nhiều.

Chư Hiền, nếu nội
lưỡi không bị hư hại, nhưng ngoại vị không vào
trong tầm lưỡi, không có sự quy tụ xúc chạm thích
hợp, thì thức phần thích hợp không có hiện
khởi. ... Cho đến mức độ này, Chư Hiền,
Tỷ-kheo đã làm rất nhiều.

Chư Hiền, nếu nội thân
không bị hư hại, nhưng ngoại xúc không vào trong
tầm của thân, không có sự quy tụ xúc chạm thích
hợp, thì thức phần thích hợp không có hiện
khởi. ... Cho đến mức độ này, Chư Hiền,
Tỷ-kheo đã làm rất nhiều.

Chư Hiền, nếu nội
ý căn không bị hư hại, ngoại pháp vào trong tầm
của ý căn, nhưng không có sự quy tụ xúc chạm
thích hợp, thì thức phần thích hợp không có
hiện khởi. Chư Hiền, chỉ khi nào nội ý
căn không bị hư hại, ngoại pháp vào trong tầm của
ý căn, có sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì
thức phần thích hợp có hiện khởi.

Bất cứ sắc gì được
hiện khởi như vậy đều quy tụ trong sắc thủ
uẩn; bất cứ cảm thọ gì được hiện khởi như
vậy đều quy tụ trong thọ thủ uẩn; bất cứ
tưởng gì được hiện khởi như vậy đều quy
tụ trong tưởng thủ uẩn; bất cứ hành gì được
hiện khởi như vậy đều quy tụ trong hành thủ
uẩn; bất cứ thức gì được hiện khởi như vậy
đều quy tụ trong thức thủ uẩn. Vị ấy tuệ tri
như sau: "Như vậy, như người ta nói, có sự quy
tụ, sự tập họp, sự hòa hợp của năm thủ uẩn
này. Thế Tôn đã nói như sau: "Ai thấy
được lý duyên khởi, người ấy thấy được
pháp; ai thấy được pháp, người ấy thấy được
lý duyên khởi". Những pháp này do duyên khởi
lên chính là năm thủ uẩn. Sự tham dục, chấp trước,
tham đắm, mê say trong năm thủ uẩn này tức là khổ
tập; sự nhiếp phục tham dục, sự từ bỏ tham dục
tức là sự khổ diệt". Cho đến mức độ
này, chư Hiền, Tỷ-kheo đã làm rất nhiều.

Tôn giả Sāriputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sāriputta dạy.

Hòa thượng Thích Minh Châu dịch Việt

Chân thành cám ơn anh HDC và nhóm Phật tử VH đã có thiện tâm gửi tặng ấn bản điện tử.

(Bình Anson hiệu đính, dựa theo bản Anh ngữ "The Middle Length Discourses of the Buddha", Tỳ kheo Nanamoli và Tỳ kheo Bodhi dịch, 1995).

Hiệu đính: 09-10-2018

[ Mục lục kinh Trung Bộ ][ Trở về trang Thư Mục ]
