A-hàm — đọc thêm & đối chiếu
A-hàm [Agama] (Wikipedia)
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

A-hàm – Wikipedia tiếng Việt                                                      https://vi.wikipedia.org/wiki/A-h%C3%A0m

A-hàm Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

A-hàm (zh. 阿含, 阿鋡, sa., pi. āgama) là tên phiên âm Hán-Việt,              Kinh điển Phật giáo được đặt cho các bộ kinh căn bản của Phật giáo viết bằng Phạn văn, nội dung giống các Bộ kinh (pi. nikāya) thuộc văn hệ Pali.

Từ nguyên Kinh Trong Hán tạng, āgama có những cách phiên âm khác của: A-cấp- Bộ kinh & A-hàm kinh ma (zh. 阿笈摩), A-già-ma (zh. 阿伽摩), A-hàm-mộ (zh. 阿鋡暮), và được dịch ý là Pháp quy (法歸), Pháp bản (法本), Pháp tạng (法                 Chuyển pháp luân kinh 藏), Giáo pháp (教法) nghĩa là muôn pháp đều quy về nơi vô lậu,                 Pháp cú kinh căn bổn, Giáo phần (教分), Chủng chủng thuyết (種種說), Vô tỉ                     Từ kinh pháp (無比法) nghĩa là cái pháp mầu nhiệm không lấy gì so sánh                  Bản sinh kinh được, Truyền giáo (傳教), Tịnh giáo (淨教), Thú vô (趣無), Giáo                    Tứ niệm xứ kinh (教), Truyền (傳), Quy (歸), Lai (來), Tàng (藏).                                 Đại-bát Niết-bàn kinh Bát-nhã kinh Các học giả hiện đại giải nghĩa thuật ngữ āgama từ gốc ā√gam Bát-nhã tâm kinh tiếng Phạn là đi đến và dịch là Thú quy (趣歸), Tri thức (知識),                 Bát thiên tụng bát-nhã kinh Thánh ngôn (聖言), Thánh huấn tập (聖訓集) hoặc chung là kinh                     Kim Cương kinh điển (經典), là những gì được mang đến, truyền đến ngày nay.                   Tiểu phẩm bát-nhã kinh Đại phẩm bát-nhã kinh Phân loại                                                               Đại Nhật kinh Pháp Hoa kinh Hoa Nghiêm kinh A-hàm tập hợp các giáo lý cơ bản của Phật giáo như Tứ diệu đế, Bát Lăng-nghiêm kinh chính đạo, Thập nhị nhân duyên, Duyên khởi, Nghiệp... Các Bộ Viên Giác Kinh kinh thuộc văn hệ Pali phần lớn đều trùng hợp với A-hàm. Tuy A-di-đà kinh nhiên, có sự khác biệt phân loại các A-hàm, dẫn đến hình thành 2 Kim quang minh kinh cách phân loại khác nhau, được gọi là Tứ A-hàm và Ngũ A-hàm. Tô tất đế yết la kinh Thắng Man kinh Thập địa kinh Tứ A-hàm Duy-ma-cật sở thuyết kinh Giải thâm mật kinh Đây là cách phân loại phổ biến nhất, được các tài liệu như Bát-nê- Nhập Lăng-già kinh hoàn kinh quyển hạ, Hữu Bộ Tỳ-nại-da tạp sự 39, Đại trí độ luận, Niết bàn kinh Du-già-sư-địa luận 85, Đại Bát-niết-bàn kinh 13 (bản Bắc), Đại Tịnh độ Tam Kinh thừa Đại tập Địa Tạng thập luân kinh 2v.v..., ghi nhận. Theo đó, có bốn bộ A-hàm:                                                                Phật thuyết vô lượng thọ kinh Phật thuyết A Di Đà kinh 1. Trường a-hàm (zh. 長阿含, sa. dīrghāgama) gồm 30 bản kinh;                  Quán vô lượng thọ kinh

2. Trung a-hàm (zh. 中阿含, sa. mādhyamāgama), tập trung về
Luận
các vấn đề siêu nhiên;
3. Tăng nhất a-hàm (zh. 增壹阿含, sa. ekottarikāgama).                     A-tì-đạt-ma
Bảo tính luận
4. Tạp a-hàm (zh. 雜阿含, sa. saṃyuktāgama), với nhiều đề tài
Bồ-đề đạo đăng luận
khác nhau như quán tưởng và thiền định;
Câu-xá luận
Du-già sư địa luận
Cách phân loại này không có thêm phần thứ năm tương ứng với

1 of 2                                                                                                     8/04/2023, 12:19 pm

A-hàm – Wikipedia tiếng Việt                                                         https://vi.wikipedia.org/wiki/A-h%C3%A0m

Tiểu bộ kinh (pi. khuddaka-nikāya) của Bộ kinh.                            Duy thức nhị thập tụng Đại thừa khởi tín luận Nhập Bồ-đề hành luận Ngũ A-hàm                                                                  Nhiếp đại thừa luận Tập Bồ Tát học luận Cách phân loại này nhằm nhấn mạnh sự tương ứng giữa A-hàm và               Nhiếp chân thật luận Bộ kinh, do đó có thêm phần thứ năm Ksudraka Agama tương ứng               Tập lượng luận với Tiểu bộ kinh (pi. khuddaka-nikāya) của Bộ kinh. Tuy vậy, có            Thành duy thức luận sự khác biệt đáng kể trong cách sắp xếp 5 bộ A-hàm.                        Trung quán luận Thanh tịnh đạo luận Thiện Kiến Tỳ-bà-sa luật 1, Đại A-la-hán Nan-đề-mật-đa-la sở Pháp trụ ký v.v... phân thành Trường A-hàm, Trung A-hàm, Tăng-thuật-đa (Tương ưng), Ương-quật-đa-la (Tăng nhất) và Khuất-đà-ca (Tạp loại). Ngũ phần luật 30, Ma-ha Tăng-kỳ luật 32, Tứ phần luật 5, Phân biệt công đức luận 1, v.v... gọi Khuất-đa-ca A-hàm là Tạp tạng. Tỳ-nại-da Tiểu phẩm (Vinaya - cùlavagga), Nhất thiết Thiện Kiến (Samanta – pàsàdika 1) và bài tựa của Trường Bộ Kinh Chú (Sumangala - vllàsinĩ), phân loạt 5 bộ kinh là Trường, Trung, Tương ưng, Tăng chi và Tiểu phẩm A-hàm.

Chú thích

Tham khảo inh-thanh-a-ham-d36730.html) /a137/khai-quat-ve-nguon-goc-kinh-a-ham) Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典 編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.) Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986. Bảng các chữ viết tắt bo.: Bod skad བོད་ ད་, tiếng Tây Tạng | ja.: 日本語 tiếng Nhật | ko.: 한국어, tiếng Triều Tiên | pi.: Pāli, tiếng Pali | sa.: Sanskrit सं ृ तम्, tiếng Phạn | zh.: 中文 chữ Hán

2 of 2                                                                                                        8/04/2023, 12:19 pm
