Cuộc Đời Đức Phật (Landaw — HT Thích Trí Chơn dịch)
Cảnh Tượng Bất Ngờ
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Vua Tịnh Phạn muốn chắc rằng con của mình
trong chuyến du ngoạn ra ngoài thành sẽ không
gặp thấy bất cứ cảnh tượng gì có thể gây xáo
trộn nơi tâm hồn thái tử. Vì điều này sẽ khiến
người quyết định rời bỏ vương quốc để theo
đuổi cuộc sống ẩn tu. Cho nên trước ngày thái
tử dự tính ra dạo chơi ngoài thành, đức vua
phái các triều thần và quân lính đi loan báo:
“Do lịnh của đức vua, ngày mai thái tử Tất Đạt
Đa sẽ viếng thăm kinh thành Ca Tỳ La Vệ
(Kapilavastu) (10). Dân chúng, để bày tỏ sự
tôn kính, hãy trang hoàng nhà cửa, đường sá và
treo đèn kết hoa rực rỡ khắp nơi. Những người
già và bệnh hoạn sức khỏe yếu kém ngày mai,
nên ở trong nhà. Tại kinh thành đừng để thái tử
trông thấy những cảnh tượng già nua, xấu xí,
cũng như không đẹp đẽ”. Và, rất từ tốn, các tên
lính đã bắt những kẻ hành khất ngoài đường và
mang họ tập trung về ở một nơi trong thành
phố, mà thái tử sẽ không tới viếng thăm được.

Sáng hôm sau, tên hầu cận Xa Nặc (Channa)
(11), sửa soạn con ngựa Kiền Trắc (Kantaka)
(12) thân yêu của thái tử, và đánh xe đưa người
ra khỏi các cổng thành.
Đây là lần đầu tiên mà thái tử, kể từ khi còn là
một đứa trẻ thơ, được nhìn thấy thành Ca Tỳ
La Vệ, và cũng là lần đầu tiên phần đông dân
chúng trong thành gặp mặt vị hoàng tử của họ.
Mọi người đều vui mừng và đứng dọc theo
những đường phố được trang hoàng mới mẻ để
mong nhìn thấy vị thái tử trẻ đẹp.

Khi xe ngựa của người đi qua, họ trầm trồ với
nhau: “Thái tử dáng người trông cao ráo và đẹp
mã làm sao! Cặp mắt và vầng trán của thái tử
quá sáng sủa! Chúng ta thực có phước một
ngày nào đó thái tử sẽ là vua của chúng ta”.
Và thái tử cũng rất vui mừng. Kinh thành đâu
cũng sáng ngời, sạch sẽ, và thái tử thấy dân
chúng khắp nơi đều vui cười, hớn hở và nhảy
múa. Các đường phố thái tử đi qua đều tràn
ngập những cánh hoa do dân chúng hân hoan
ném tung vào vị hoàng tử thân yêu. Thái tử

sung sướngg tưởng nhớ lại: “Bài hát diễn tả
thật đúng. Rõ ràng đây là một kinh thành rực
rỡ tráng lệ và kỳ lạ!”.
Nhưng thái tử và tên hầu cận Xa Nặc đang
đánh xe ngựa bất chợt nhìn thấy trong giữa
đám đông dân chúng vui vẻ này có một ông lão
già lưng còng với nét mặt buồn thảm. Do sự tò
mò vì từ trước nay thái tử chưa từng thấy bất
cứ hình ảnh nào như thế bao giờ, nên thái tử
quay lại và hỏi: “Này Xa Nặc, ông già đó là ai
vậy? Tại sao ông đi khom lưng và không nhảy
múa như các bạn trẻ? Tại sao da mặt ông nhăn
nheo và không sáng sủa như mọi người khác
mà nó lại xanh mét và khô cằn? Tại sao ông lại
quá khác biệt với thiên hạ?”.
Xa Nặc chỉ vào ông già đang đứng mà mọi
người không ai nhìn thấy và trả lời: “Tại sao,
tâu điện hạ, vì đó là một ông già”.
Thái tử hỏi: “Già? Người này luôn luôn già
như vậy từ hay mới xảy ra gần đây?”.
Xa Nặc trả lời: “Tâu điện hạ, dạ không. Nhiều
năm trứơc ông lão già ấy cũng trẻ và khỏe

mạnh như mọi người khác mà thái tử nhìn thấy
tại đây hôm nay. Nhưng sức lực của ông dần
dần kém sút. Lưng ông khòm xuống, màu da
nơi má đã phai nhạt, phần lớn những răng của
ông đều rụng hết, và hiện nay trông ông lão già
nua như vậy.”
Hết sức ngạc nhiên và buồn rầu, thái tử Tất Đạt
Đa lại hỏi: “Phải chăng chỉ có mình ông lão đó
phải chịu cảnh khổ ốm đau vì sự già nua? Hay
những người khác đều giống như ông?”
“Tâu điện hạ, như Ngài biết, chắc chắn rằng tất
cả mọi người ai cũng phải trải qua tuổi già.
Ngài, con, Da Du Đà La, vợ của điện hạ, và La
Hầu La, mọi người sống nơi cung điện – chúng
ta đang già lần trong từng giây phút. Một ngày
nào đó tất cả chúng ta đều trông già nua như
ông lão ấy.”
Những lời nói này của Xa Nặc đã làm cho thái
tử sửng sốt, khiến người ngồi im lặng rất lâu
không nói năng gì. Thái tử trông như người
mất hồn, sợ hãi vì bị một tia sét đánh bất ngờ.
Sau cùng thái tử lại lên tiếng và nói: “Này Xa

Nặc, hôm nay ta chứng kiến những điều mà ta
không bao giờ ước mong được thấy. Giữa
những người trẻ hạnh phúc này, cảnh tượng
của sự già nua đã làm ta kinh hoàng. Thôi
ngươi hãy đánh xe quay trở về hoàng cung,
mọi niềm vui của ta trong chuyến du ngoạn
này đã tiêu tan hết. Hãy trở về. Ta không muốn
nhìn thấy gì nữa.”
Xa Nặc vâng lịnh thái tử. Khi trở về hoàng
cung, thái tử đi vào cung điện mà không chào
hỏi ai cả, thái tử vội vã lên lầu vào phòng riêng
của mình, và ngồi im lặng rất lâu. Mọi người
ngạc nhiên trước hành động lạ lùng của thái tử,
và họ đều cố gắng giúp cho thái tử vui lên.
Nhưng hoàn toàn thất bại. Vào bữa ăn tối, thái
tử không thiết tha dùng đến thức ăn, mặc dù
người đầu bếp chính đã nấu các món ăn đặc
biệt cho thái tử. Thái tử cũng không còn ham
muốn thưởng thức âm nhạc và xem; vũ múa
mà luôn ngồi một mình suy nghĩ đến “sự già,
sự già, sự già”.
