Cuộc Đời Đức Phật (Landaw — HT Thích Trí Chơn dịch)
Cảnh Tượng Sửng Sốt Cuối Cùng
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Thái tử Tất Đạt Đa và Xa Nặc lại rời cung điện
bằng xe ngựa. Tháp tùng theo họ còn có các
triều thần, nhạc công và người hầu cận đông
đảo trông giống như một đám rước lễ. Dân
chúng như trước kia, đứng dọc theo các đường
phố, mắt nhìn vào đoàn diễn hành rực rỡ của
hoàng gia.
Nhưng, lần thứ ba, một cảnh tượng hiện ra mà
cũng chỉ một mình thái tử và người đánh xe
ngựa trông thấy. Đó là một nhóm người mặt
buồn bã đang khiêng một chiếc hòm dài bên
trong đặt một xác người chết có quấn bao vải
trắng, xuất hiện từ trong khu nhà ở đi chậm rãi
hướng xuống một con đường phố.
“Này Xa Nặc. Tại sao người đó nằm trong hòm
không cử động như thế? Ông ta ngủ phải
không? Tại sao các người đi theo lại than
khóc? Họ mang người ấy đi đâu?”.
“Tâu điện hạ, đó là xác một người chết. Họ
đang khiêng ông ta ra bờ sông để hỏa thiêu”.

Thái tử ngạc nhiên hỏi: “Nhà ngươi nói 'chết'
là nghĩa thế nào? Nếu thân xác người ấy bị đốt,
ông ta có đau đớn gì không? Này Xa Nặc, hãy
giải thích điều đó cho ta hiểu”.
Và Xa Nặc giải đáp, nói cho Thái tử biết hết sự
thật mà vua cha đã giấu thái tử trong nhiều
năm qua: “Trứơc đây người ấy đã sống như
Ngài và con bây giờ. Họ sinh ra, lớn ên như
một đứa trẻ, và trở thành một thanh niên.
Ông ta hưởng thụ nhiều lạc thú và khổ đau
trong cuộc đời, thành lập gia đình, đi làm kiếm
sống và trở nên già nua. Rồi cơ thể cũa ông ta
ngày càng yếu lần. Ông phải nằm liệt trên
giường. Ít lâu sau, ông không thể nhận biết các
bạn bè thân thiết nhất của mình. Sức khỏe cũa
ông ta ngày càng suy yếu hơn, và rồi ông
không còn hít thở được nữa. Với hơi thở cuối
cùng này, năng lực cũa sự sống và cảm giác
hiểu biết cũng xa lià khỏi thân xác ông. Giờ
đây ông ta đã qua đời. Mọi thứ ông để lại còn
nhìn thấy là cái thân xác bất động mà ông đã
vô cùng chăm sóc trong lúc còn sống. Nó nằm
đó lạnh cứng và không có cảm giác. Khi gia

đình thân quyến hỏa thiêu thân xác ấy, ông
không còn biết gì nữa; vì ông đã chết”.
“Này Xa Nặc hãy nói cho ta rõ, phải chăng rất
hiếm trường hợp người ta chết như thế?”
Người đánh xe ngựa trả lời: “Tâu điện hạ,
không hẳn vậy đâu. Thực ra có người không
bao giờ chóng già và rất ít khi họ bị đau ốm.
Tuy nhiên, mọi người, không trừ ai, một ngày
nào đó, tất cả đều phải chết”.
Những lời này, Xa Nặc phát biểu một cách hồn
nhiên khiến cho thái tử vô cùng sửng sốt.
Người hỏi một cách cuồng nhiệt: “Phải chăng
ngươi muốn nói, một ngày nào đó, vợ con ta,
các bạn bè và chính ta tất cả đều phải từ giã cõi
đời? Và những người ta thấy hôm nay tại đây,
họ ăn mặc đẹp đẽ, cũng sẽ phải nhắm mắt xuôi
tay? Than ôi, thật là mê mờ làm sao cho con
người ở thế gian này lại có thể vui vẻ múa hát
khi biết rằng sự chết chóc đang chờ đón họ!
Tại sao con người phải quá bận tâm lo nghĩ
đến việc phục sức diêm dúa, thanh lịch trong
khi biết rằng một ngày kia vào lúc chết thân
xác của họ cũng chỉ được quấn bọc với mảnh

vải trắng thô sơ?

Phải chăng con người có trí nhớ kém nên họ đã
quên không biết đến sự chết? Hay là ý chí con
người quá cứng rắn khiến họ không còn lo lắng
suy nghĩ đến sự chết? Lại đây, Xa
Nặc, hãy quay xe lui. Ta muốn trở về hoàng
cung để suy tư”.
Tuy nhiên, Xa Nặc, đánh xe đến một hoa viên
đẹp đẽ. Tại đây, những ca sĩ và vũ nữ kiều
diễm nhất trong cung điện đang chờ đợi cùng
với các nhạc công, quần thần và một đại yến
tiệc được tổ chức bởi những đầu bếp của hoàng
gia. Tất cả mọi người đều niềm nở và vui
mừng chào đón khi thái tử vừa bước ra khỏi xe
ngựa. Nhưng thái tử đã không cười, và cũng
không thốt ra một lời nào. Thái tử đang hoàn
toàn suy nghĩ đến cảnh tượng mà người đã
nhìn thấy trong ngày hôm đó.
