Cuộc Đời Đức Phật (Landaw — HT Thích Trí Chơn dịch)
Giáo Pháp Vẫn Còn Tồn Tại
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Đức Phật đã nhập diệt hơn 2500 năm trước tại
một ngôi làng nhỏ ở Ấn Độ. Nhưng giáo pháp
đầy tình thương và trí tuệ của Ngài vẫn không
bao giờ mất. Các đệ tử cùng sống với đức Thế
Tôn đã truyền bá giáo lý của Ngài cho nhiều

người khác. Và những Phật tử này lại thay
phiên nhau thuyết giảng Phật Pháp đến cho các
thế hệ sau đó. Bằng cách này giáo lý đức Phật
được truyền lại đến cho nhân loại ngày nay.
Mọi người trong mỗi quốc gia, bất luận nam
hay nữ họ theo tín ngưỡng nào, đều có thể tu
học theo giáo lý từ bi này của đức Phật. Nhờ
thực hành nghiêm chỉnh những lời dạy đó,
chúng ta sẽ tận diệt được lòng ích kỷ, sân hận
và tham lam. Chúng ta có thể khắc phục mọi
nỗi lo âu, có được nội tâm an lạc và trí tuệ hiểu
biết mà Thái Tử Tất Đạt Đa đã tìm thấy dưới
cội Bồ Đề (Cây Giác Ngộ). Cũng như Ngài đã
thành tựu, mỗi chúng ta đều có thể trở thành
một vị Phật, đấng Giác Ngộ. Chúng ta cũng có
thể mang lại hạnh phúc cho mọi người khác
như đức Thế Tôn đã làm.
Nguyện cầu cho tất cả chúng sanh an lành!
“Chớ làm các điều ác.
Nên làm những việc lành.
Giữ tâm ý cho trong sạch.
Đó là lời dạy của chư Phật”.

CHÚ THÍCH CỦA DỊCH GIẢ
Về chữ viết tắt dùng dưới đây, P là Pali (tiếng
Ba Lị); S là Sanskrit (tiếng Phạn) và Jap. là
Japanese (Nhật ngữ).

1. (HOÀNG HẬU) MA GIA: Danh từ Hán
Việt dịch âm chữ Màyà (Ba Lị và Phạn) hay
Maka (Nhật). Mẹ của đức Phật và vợ của vua
Tịnh Phạn (Ba Lị: Suddhodana). Bà sống ở
nước Câu Ly (Ba Lị: Koliya) thời xưa, nay
thuộc vương quốc Nepal. Bà còn có tên gọi là
Ma Ha Ma Gia (Ba Lị: Mahà Màyà).
2. TỊNH PHẠN: Danh từ Hán Việt dịch âm
chữ Suddhodana (Ba Lị); Suddhodana (tiếng
Phạn) hay Jòbonnò (Nhật ngữ). Thân phụ của
thái tử Tất Đạt Đa (Phạn: Siddhàrta) và là tộc
trưởng bộ tộc Thích Ca (Ba Lị: Sakiya). Ông là
vua cai trị một nước nhỏ ở dưới chân núi Hy
Mã Lạp Sơn (Himalayas) có kinh đô đóng tại
thành Ca Tỳ La Vệ (Ba Lị: Kapilavatthu), ngày
nay thuộc vương quốc Nepal.

3. LÂM TỲ NI: Danh từ Hán Việt dịch âm chữ
Lumbini (Ba Lị và Phạn). Tên một hoa viên
nơi đức Phật Thích Ca Mâu Ni (Ba Lị: Buddha
Shakyamuni) đã ra đời hơn 2.600 năm trước.
Nó nằm gần kinh đô Ca Tỳ La Vệ của bộ tộc
Thích Ca. Ngày nay Lâm Tỳ Ni (Lumbini) có
tên gọi là Rummindei thuộc lãnh thổ xứ Nepal.
Vua A Dục (Asoka) của Ấn Độ (273-232 trước
tây lịch) đến viếng thăm nơi này khoảng vào
năm 250 trước tây lịch. Đức vua đã cho xây
dựng một trụ đá tại đây để kỷ niệm chuyến đi
hành hương chiêm bái của Ngài. Lâm Tỳ Ni là
một trong bốn thánh tích quan trọng nhất của
Phật Giáo. Ba Phật tích kia là Phật Đà Ca Da
(Buddha Gaya), vườn Lộc Uyển (Sarnath) và
Câu Thi Na (Kusinara).
4. TẤT ĐẠT ĐA: Danh từ Hán Việt dịch âm
chữ Siddhattha (Ba Lị), Siddhàrtha (Phạn) hay
Shittta-Taishi (Nhật ngữ). Nghĩa đen là “người
đã hoàn thành mục tiêu đại nguyện của mình”.
Tục danh của đức Phật trước khi Ngài xuất gia.
5. A TƯ ĐÀ: Danh từ Hán Việt dịch âm chữ
Asita (Ba Lị và Phạn) hay Ashida (Nhật). Vị

đạo sĩ ẩn tu ở tiểu quốc Ca Tỳ La Vệ thời xưa
(nay thuộc xứ Nepal). Khi thái tử Tất Đạt Đa
giáng sinh ông đến thăm tiên đoán rằng sau
này nếu thái tử ở đời sẽ là một đại vương và
nếu xuất gia đi tu ngài sẽ thành Phật.
6. ĐỀ BÀ ĐẠT ĐA: Danh từ Hán Việt dịch âm
chữ Devadatta (Ba Lị và Phạn) hay Daibadatta
(Nhật). Bà con với đức Phật. Đầu tiên, Đề Bà
Đạt Đa là đệ tử của đức Thế Tôn nhưng sau
ông từ bỏ và trở thành kẻ thù của Ngài. Hai lần
ông mưu toan ám hại đức Phật. Lần thứ nhất,
ông đứng trên đồi lăn đá xuống làm đức Phật
bị thương, nhưng sau Ngài được y sĩ Kỳ Bà
(Jivaka) chữa lành. Lần thứ hai, Đề Đà Đạt Đa
xúi giục người giữ voi ở thành Vương Xá
(Ràjagaha) nước Ma Kiệt Đà (Magadha) ngày
xưa thả voi say Nalagiri chạy ra đường để giết
đức Phật, nhưng khi đến gần voi quỳ xuống
bên chân Ngài. Vào cuối đời, Đề Bà Đạt Đa
nhận biết lỗi lầm của mình. Ngày nọ, ông đang
trên đường đến gặp đức Thế Tôn mong được
sám hối để Ngài tha thứ, nhưng chưa kịp tới
gặp đức Phật thì ông đã bị đọa rơi vào hỏa

ngục.
7. DA DU ĐÀ LA: Danh từ Hán Việt dịch âm
chữ Yasodharà (Ba Lị), Yásodhara (Phạn) hay
Yashudara (Nhật). Vợ của thái tử Tất Đạt Đa
(Siddhàrta) trước khi Ngài đi tu và là mẹ của
La Hầu La (Ba Lị: Rahula), con của đức Phật.
Sau này, bà đã xuất gia làm Tỳ Kheo Ni.
8. THIỆN GIÁC: Danh từ Hán Việt dịch âm
chữ Suprabuddha (Ba Lị) hay Zenkaku (Nhật
ngữ). Vị vua trị vì bộ tộc Câu Ly (Koliya) có
kinh đô đóng tại thành Devadaha, nay thuộc xứ
Nepal. Ông là thân sinh của Da Du Đà La
(Yasodharà).
9. LA HẦU LA: Danh từ Hán Việt dịch âm
chữ Rahula (Ba Lị và Phạn), hay Ragora
(Nhật). Con của đức Phật, sinh ra trước khi
Ngài vượt thành xuất gia. Mẹ của La Hầu La
(Rahula) là Da Du Đà La (Yasodhàra). Sau
này, ông trở thành một trong mười đại đệ tử
của đức Phật.
10. CA TỲ LA VỆ: Danh từ Hán Việt dịch âm
chữ Kapilavatthu (Ba Lị), Kapilavastu (tiếng

Phạn) hay Kabira-e (Nhật). Kinh đô của bộ tộc.
Thích Ca (Sakya) dưới quyền cai trị của vua
Tịnh Phạn (Suddhodana) Đức Phật ra đời tại
vườn Lâm Tỳ Ni (Lumbini) gần thị trấn Ca Tỳ
La Vệ (Kapilavatthu) và Ngài đã trải qua thời
niên thiếu tại đó. Ngày nay, Ca Tỳ La Vệ
(Kapilavatthu) được các nhà khảo cổ Ấn Độ
xác nhận thuộc làng Tilaurakota trong địa hạt
Terai, xứ Nepal.
11. XA NẶC: Danh từ Hán Việt dịch âm chữ
Channa (Ba Lị), Chandaka (Phạn) hay
Shanoku (Nhật). Người hầu cận thân tín của
thái tử Tất Đạt Đa (đức Phật). Ông đã mang
ngựa Kiền Trắc (Kanthaka) đến cho thái tử cỡi
để vượt thành xuất gia. Sau này Xa Nặc trở
thành đệ tử của đức Phật.
12. KIỀN TRẮC: Danh từ Hán Việt dịch âm
chữ Kanthaka (Ba Lị), Kanthaka (Phạn) hay
Kenchoku (Nhật). Tên con ngựa mà đức Phật
đã dùng để cỡi khi Ngài rời bỏ cung điện đi
xuất gia.
13. MA KIỆT ĐÀ: Danh từ Hán Việt dịch âm

chữ Magadha (Ba Lị và Phạn) hay Makada
(tiếng Nhật). Một trong 16 nước lớn của Ấn
Độ thời đức Phật còn tại thế. Lúc ấy, Ma Kiệt
Đà (Magadha) dưới quyền cai trị của vua Tần
Bà Sa La (Bimbisàra: 543-493 trước tây lịch)
có kinh đô đóng tại thành Vương Xá
(Rajagaha) nước Ma Kiệt Đà (Magadha) xưa
kia, nay thuộc các quận Patna và Gaya, tiểu
bang Bihar, miền đông bắc ấn Độ.

14. TẦN BÀ SA LA: Danh từ Hán Việt dịch
âm chữ Bimbisàra (Ba lị và Phạn) hay
Bimbashara (Nhật). Tên vị vua cai trị vương
quốc Ma Kiệt Đà (543-493 trước tây lịch) thời
đức Phật còn tại thế. Ông đã kiến tạo thành
Vương Xá (Ràjagaha). Kinh sách tiếng Ba Lị
(Pali) ghi chép rằng Tần Bà Sa La (Bimbisàra)
lên ngôi vua vào năm mười lăm tuổi, và năm
sau ông quy y làm đệ tử của đức Thế Tôn. Ông
là vị vua đã hết lòng ủng hộ Phật Giáo, đã dâng
cúng Tu Viện Trúc Lâm cho đức Phật và chư
Tăng.
15. VƯƠNG XÁ THÀNH: Danh từ Hán Việt

dịch âm chữ Ràjagaha (Ba Lị), Ràjagrha
(Phạn) hay Òsha-jò (Nhật): Kinh đô của vương
quốc Ma Kiệt Đà (Magadha) thời xưa, nay là
thành phố Rajgir trong tiểu bang Bihar, vùng
đông bắc Ấn Độ.
16. A LA LA:: Danh từ Hán Việt dịch âm ngắn
gọn của chữ Alàra-Kàlàma (Ba Lị), Àràda-
Kàlàma (Phạn) hay Ararakaran (Nhật). Tên vị
đạo sĩ thái tử Tất Đạt Đa đến hỏi đạo giải thoát
ngay sau khi Ngài rời cung điện đi xuất gia và
trở thành nhà tu khổ hạnh. Được biết đạo sĩ A
La La là một triết gia theo phái Số Luận
(Samkhya) và sống gần thành Tỳ Xá Ly (Ba
Lị:Vesali), nay là thành phố Besàrh trong quận
Muzzaffapur, tiểu bang Bihar, vùng đông bắc
Ấn Độ.
17. UẤT ĐẦU LAM PHẤT: Danh từ Hán Việt
dịch âm ngắn gọn chữ Uddaka-Ràmaputta (Ba
Lị), Udraka-Ràmaputra (tiếng Phạn). Tên một
trong các đạo sư thái tử Tất Đạt Đa đến hỏi đạo
sau khi xuất gia và trước khi Ngài thành Phật.
18. NI LIÊN THUYỀN: Danh từ Hán Việt dịch

âm chữ Neranjarà (Ba Lị), Nairanjanà (Phạn)
hay Nirenzenga (Nhật). Tên một con sông vào
thời đức Phật còn tại thế, ngày nay dân chúng
Ấn Độ gọi là sông Phalgu hay Lilajana với
nước trong xanh, sạch và mát. Dòng sông phát
xuất từ vùng gần Simeria, trong quận
Hazaribagh, miền trung tiẻu bang Bihar, vùng
đông bắc Ấn Độ. Sa môn Tất Đạt Đa
(Siddhàrtha) đã viếng thăm và tắm ở sông này
sau khi Ngài từ bỏ lối tu ép xác khổ hạnh.
Cạnh bờ sông có khu rừng Sa-La, nơi đây đức
Phật đã nghỉ ngơi vào buổi chiều ngay trước
đêm Ngài thành Đạo sau 49 ngày ngồi thiền
định dưới cội Bồ Đề tại làng Phật Đà Ca Da
(Buddha Gaya) nằm cách xa một khoảng ngắn
về hướng tây con sông này.
19. CA DA: Danh từ Hán Việt dịch âm chữ
Gayà (Ba Lị) hay Gaya (tiếng Nhật). Tên một
thành phố thiêng liêng thuộc tiểu bang Bihar,
miền đông bắc Ấn Độ. Đây là nơi đức Phật hay
viếng thăm khi Ngài còn tại thế. Ngày nay Ca
Da (Gaya) bao gồm thành phố Sahebganj về
phía tây bắc và thị trấn Gaya cũ ở hướng nam.

Phật Đà Ca Da (Buddha Gaya) nơi đức Phật
thành Đạo cách thành phố Ca Da (Gaya)
khoảng 10 cây số về phía nam.
20. TU GIÀ ĐA: Danh từ Hán Việt dịch âm
chữ Sujàtà (Ba Lị). Tên người con gái của vị
điền chủ ở làng Senani gần thị trấn Ưu Lâu
Tần Loa (Ba Lị: Uruvela) thời đức Phật còn tại
thế, nay là làng Urel cách xa sáu dặm thị trấn
Ca Da (Gaya) trong quận Gaya thuộc tiểu bang
Bihar, vùng đông bắc Ấn Độ. Nàng phát tâm
hứa sẽ dâng cúng cho vị thần cây đa cạnh nhà
một bữa ăn cháo sữa nếu như nàng sanh một
đứa con trai. Sau đó, cô sanh cháu trai, lòng
mong ước của cô được mãn nguyện. Cô sai
người hầu gái sửa soạn nơi cho cô đến lễ bái tạ
ơn Người tớ gái thấy sa môn Tất Đạt Đa đang
ngồidưới gốc cây đa, cô tưởng ngài là vị thần
cây hiện ra để thọ nhận lễ vật. Sau khi được
người hầu gái thông báo, tín nữ Tu Già Đa
(Sujàtà) rất vui mừng, mang thức ăn đựng
trong bình bát bằng vằng đến cúng dường cho
Ngài. Đây là bữa ăn duy nhất của đức Phật
trước khi Ngài chứng đạo giác ngộ sau thời

gian 49 ngày ngồi thiền định dưới cội Bồ Đề
tại làng Phật Đà Ca Da (Buddha Gaya) trong
tiểu bang Bihar, miền đông bắc Ấn Độ.
21. BA LA NẠI: Danh từ Hán Việt dịch âm
chữ Bàrànasi (Ba Lị và Phạn) hay Haranashi
(Nhật). Tên cũ còn gọi là Banaras. Thành phố
nằm cạnh bờ sông Hằng, kinh đô của vương
quốc Ca Thị (Ba Lị: Kasi), một trong 16 nước
của Ấn Độ thời đức Phật còn tại thế. Cách
thành phố Ba La Nại khoảng bảy dặm (miles)
la vườn Lộc Uyển (Sarnath) nơi đức Phật đã
thuyết bài pháp đầu tiên “Kinh Chuyển Pháp
Luân” cho năm người đệ tử xuất gia của Ngài.
Thành Ba La Nại (Baranasi hay Banaras) xưa
kia, ngày nay là thị trấn Varanasi hay Benares
thuộc tiểu bang Uttar Pradesh, miền bắc Ấn Độ
(Xem chú thích số 22).
22. LỘC UYỂN: Danh từ Hán Việt dịch âm
chữ Migadàya (Ba Lị), Mrgadàva (Phạn)
Rokuya-on (Nhật). Nghĩa đen là “Vườn Nai”.
Là một trong bốn thánh địa quan trọng của
Phật Giáo. Xưa kia Lộc Uyển (Migadàya)có
tên Isipatana (Ba Lị) hay Rsipatana (Phạn).

Ngày nay gọi là Sarnath, cách xa bảy dặm
thành phố Ba La Nại (Benares hay Varanasi),
trong tiểu bang Uttar Pradesh, miền bắc Ấn
Độ. Đây là nơi đức Phật đã thuyết cho năm vị
đệ tử xuất gia của Ngài bài pháp đầu tiên kinh
“Chuyển Pháp Luân” tiếng Ba Lị là
“Dhammacakkappavattana-Sutta” hay Phạn
ngữ “Dharmacakrapravartana-Sùtra”. Lộc
Uyển (Sarnath) cũng là nơi đức Thế Tôn đã trải
qua mùa an cư kiết hạ đầu tiên.
23. MA VƯƠNG: Danh từ Hán Việt dịch âm
chữ Màra (Ba Lị và Phạn) hay Ma (tiếng
Nhật). Nghĩa là quỷ sứ, yêu ma, thần của lòng
tham ái, tội lỗi và chết chóc. Ma Vương là vua
làm chủ cõi trời “Tha Hóa Tự Tại Thiên”
hay“Paranirmita-vasavartin” (tiếng Phạn) tức
là cảnh trời thứ sáu trong cõi Dục giới. Ma
Vương thường được vẽ với hình tượng ngài có
một trăm cánh tay và ngồi cỡi trên con voi.
Trong Phật Giáo, Ma Vương là biểu tượng của
những dục vọng khống chế, ngăn chận con
người cũng như mọi hành động của chúng ta
hướng đến việc lành và tiến bộ trên con đường

giải thoát, giác ngộ.
24. PHẬT hay PHẬT ĐÀ: Danh từ Hán Việt
dịch âm chữ Buddha (Ba Lị và Phạn), hay
Butsuda (Nhật). Chữ “Buddha” (Phật) phát
xuất từ ngữ căn tiếng Phạn “Budh” nghĩa là
hiểu rõ, thấy biết hay tỉnh thức. Phật là người
đã giác ngộ, không còn bị sanh tử luân hồi và
hoàn toàn giải thoát.
25. KỲ ĐÀ QUẬT SƠN: Danh từ Hán Việt
dịch âm chữ Gijjhakùta (Ba Lị), Grdhrakùta
(Phạn) hay Gishakutsu-sen (Nhật). Cũng gọi là
núi Linh Thứu hay “Núi hình chim
Kên” (Vulture's Peak) vì ngọn núi có hình dáng
giống như con chim kên và cũng bởi chim kên
thường hay tụ tập đậu trên đỉnh núi này. Đây là
một trong năm ngọn núi danh tiếng tại thành
Vương Xá (Ràjagaha) thời đức Phật còn tại
thế, tức là thành phố Rajgir ngày nay, trong
tiểu bang Bihar, miền đông bắc Ấn Độ. Xưa
kia, nhiều đạo sĩ thường vào ẩn tu trong các
hang động ở ngọn núi này và đức Phật cũng
hay ghé lại tọa thiền nơi đây mỗi khi Ngài đến
hoằng pháp tại Vương Xá. Được biết trên đỉnh

núi này đức Phật đã thuyết nhiều kinh điển Đại
Thừa quan trọng trong đó có kinh Diệu Pháp
Liên Hoa.
26. A XÀ THẾ: Danh từ Hán Việt dịch âm chữ
Ajàtasattu (Ba Lị), Ajàtasatru (tiếng Phạn) hay
Ajase (Nhật). Con vua Tần Bà Sa La
(Bimbisàra) và hoàng hậu Vi Đề Hi (Vaidehi).
Ông lên làm vua trị vì nước Ma Kiệt Đà
(494-462 trước tây lịch) khoảng tám năm cuối
cùng của đức Phật và tiếp 24 năm sau khi đức
Thế Tôn nhập diệt. Tên A Xà Thế (Ajàtasattu)
nghĩa là “kẻ thù (sattu) khi chưa sanh ra
(Ajata) “ vì theo truyền thuyết bảo rằng lúc
hoàng hậu Vi Đề Hi mang thai ông, bà thường
hay thèm khát hút máu nơi đầu gối của chồng.
Do vậy, các chiêm tinh gia đoán rằng đứa con
trong bụng bà tương lai sẽ sát hại cha nó (Tần
Bà Sa La) để lên nắm quyền cai trị đất nước.
Thực vậy, theo sử liệu Phật Giáo, A Xà Thế sau
này đã bắt giam và bỏ đói giết chết vua cha
trong ngục thất. Cùng với Đề Bà Đạt Đa
(Devadatta), ông đã âm mưu chống lại đức
Phật nhưng thất bại. Sau này, ông đã quy y làm

đệ tử của đức Thế Tôn và ủng hộ mạnh mẽ
Phật Giáo. Cuối cùng, A Xà Thế đã bị giết chết
bởi chính con của ông là thái tử Udayabadra,
người đã ở ngôi vua được 14 năm.
27. A NAN hay A NAN ĐÀ: Danh từ Hán Việt
dịch âm chữ Ananda (Ba Lị và Phạn) hay Anan
(tiếng Nhật). Đại Đức A Nan hay A Nan Đà, bà
con với đức Phật, là một trong mười vị đại đệ
tử của Ngài. Đại Đức là vị đệ tử theo hầu cận
(làm thị giả) đức Thế Tôn trong hơn hai mươi
năm. Đại Đức là người có trí nhớ siêu phàm,
đã có thể đọc lại thuộc lòng những bài thuyết
của đức Phật mà về sau được ghi chép thành
Kinh Tạng. Được biết rằng sau khi đức Phật
nhập diệt, Đại Đức A Nan mới chứng đạo giác
ngộ (đắc quả A La Hán) và Ngài sống thọ đến
tuổi 120.
28. CÂU THI NA: Danh từ Hán Việt dịch âm
chữ Kusinàrà (Ba Lị), Kúsinagara (tiếng Phạn)
hay Kushinagara (Nhật Kinh đô của xứ Mạt La
(Ba Lị: Mallas), một trong 16 vương quốc của
Ấn Độ thời đức Phật còn tại thế. Ngày nay là
làng Kasia cách xa 55 cây số về hướng đông

thị trấn Gorakhpur, trong tiểu bang Uttar
Pradesh, miền bắc Ấn Độ. Đây là nơi đức Phật
đã nhập Niết Bàn (viên tịch) trong rừng Sa La
vào năm 543 trước tây lịch. Sau đó, kim thân
của Ngài được hỏa thiêu và một phần xá lợi
của đức Thế Tôn đã được tôn trí thờ trong một
bảo tháp tại Câu Thi Na. Vì là nơi đức Phật đã
nhập diệt cho nên thành phố này đã trở thành
một trong bốn thánh địa thiêng liêng nhất của
Phật Giáo.

Nguyên Tác Anh Ngữ
