Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 006 - A La Hán
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 006

Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

006

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP ...........................................................11

1    Định nghĩa - Bậc Alahán Chánh Đẳng Giác là gì - Kinh GOPAKA MOGGALLANA – 108 Trung III, 119 ..................................................17 2    Định nghĩa - Bậc Alahán Chánh Đẳng Giác là gì - Kinh Chánh Đẳng Giác – Tương III, 122 ....32 3    Định nghĩa - Samôn sen trắng, sen hồng - Kinh CÁC HẠNG SAMÔN 1 – Tăng I, 717 ..........35 4    Định nghĩa - Thế nào là vị Alahán - Kinh ALaHán – Tương IV, 404 ..............................45 5    Định nghĩa - Thế nào là vị Alahán - ĐẠI Kinh XÓM NGỰA – 39 Trung I, 593 .....................47 6    Định nghĩa - Kinh Bậc Dự Lưu – Tương III, 336 .........................................................................66 7    10 Thánh cư - Kinh THÁNH CƯ 1 – Tăng IV, 275...................................................................68 8    10 pháp chứng Alahán - Kinh XUẤT GIA – Tăng IV, 382 ...................................................74

A LA HÁN                                                                           1

9     10 sức mạnh của vị Alahán - Kinh NHỮNG SỨC MẠNH – Tăng IV, 474 .........................77 10 3 hạng Alahán - Kinh NGỰA CHƯA ĐƯỢC ĐIỀU PHỤC – Tăng I, 526 ............................80 11 3 hạng người Alahán - Kinh NGỰA CHƯA ĐƯỢC ĐIỀU PHỤC – Tăng IV, 131 .............91 12 5 việc không thể làm - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ..........................................102 13 6 lợi ích khi nghe pháp, thẩm sát ý nghĩa pháp đúng thời - Kinh PHAGGUNA – Tăng III, 163 .......................................................................103 14 8 ngày xuất gia chứng quả - Kinh BẠC–CÂU– LA – 124 Trung III, 329 ...............................109 15 8 sức mạnh của vị Alahán - Kinh SỨC MẠNH 2 – Tăng III, 587 ...........................................116 16 9 việc không thể làm - Kinh DU SĨ SAJJHA – Tăng IV, 92 ...................................................119 17 9 việc không thể làm - Kinh DU SĨ SUTAVÀ – Tăng IV, 90 ...................................................122 18 9 việc không thể làm - Kinh THANH TỊNH – 29 Trường II, 441 ..........................................125

A LA HÁN                                                                        2

19 Ai nghĩ đến ba thiện nam tử này - TIỂU Kinh RỪNG SỪNG BÒ – 31 Trung I, 449 ...........164 20 Biết như vậy, thấy như vậy, ông có chứng được nhiều loại thần thông ... - Kinh Susìma – Tương II, 211 ............................................................176 21 Bậc Câu phần giải thoát - Định nghĩa - Kinh KITAGIRI – 70 Trung II, 291 ......................193 22 Bậc Giải thoát cả hai phần, bậc Tuệ giải thoát - Kinh TISSA – Tăng III, 379 .........................213 23 Bậc Không Chấp Thủ Bát Niết Bàn - Kinh SANH THÚ CỦA LOÀI NGƯỜI – Tăng III, 371.................................................................220 24 Bị nghi ngờ vì 5 pháp - Kinh ĐÁNG NGHI NGỜ – Tăng II, 515 ......................................230 25 Bị rắn cắn nhưng thân không đổi khác - Kinh Upasena – Tương IV, 73 ..............................231 26 Cho đến tột đảnh của hữu... - Kinh Các Vị ALaHán – Tương III, 155 .............................234 27 Chỉ kính lể, tôn trọng Như Lai - TIỂU Kinh SACCAKA – 35 Trung I, 499 ......................237

A LA HÁN                                                                     3

28 Con đường đưa đến… - ĐẠI Kinh MALUNKYAPUTTA – 64 Trung II, 205 ...258 29 Các vị Alahán trong Kinh Tương ưng Bàlamôn – Tương I, 349 ..............................................269 30 Cách nói chuyện của bậc giải thoát - Kinh TRƯỜNG TRẢO – 74 Trung II, 345 ...........297 31 Còn có gì khác nữa không - Kinh KOTTHITA – Tăng II, 123 ...............................................306 32 Có cái gì sanh mà không già không chết không - Kinh Vua – Tương I, 165 ...........................310 33 Có phải là kiêu mạn khi tuyên bố chánh trí - Kinh Vị ALaHán – Tương I, 37 ...................312 34 Có thể thọ dụng các dục vọng không - Kinh SANDAKA – 76 Trung II, 377 ....................315 35 Giới định tuệ hành trì toàn phần - Kinh BẢN TỤNG ĐỌC 1 – Tăng I, 422 ........................337 36 Hiện tại lạc trú và chánh niệm tỉnh giác - Kinh GANAKA MOGGALLANA – 107 Trung III, 107.................................................................341 37 Khi một ai đạt đến… vị ấy biết mọi vật là thanh tịnh - Kinh BA LÊ – 24 Trường II, 269 .......353

A LA HÁN                                                                     4

38 Khuynh hướng của vị Alahán - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 44 Trung I, 655.........401 39 Không lôi cuốn, không phản ứng, không un khói... - Kinh LUYẾN ÁI – Tăng II, 228 .....415 40 Không nghĩ mình là bất cứ vật gì… - Kinh CHÂN NHÂN – 113 Trung III, 175 ............424 41 Không sanh ra một nơi nào - Kinh HÀNH SANH – 120 Trung III, 283 .........................438 42 Không thể chứng quả Alahán nếu không đoạn tận 6 pháp - Kinh ALAHÁN QUẢ – Tăng III, 241.................................................................445 43 Không thể chứng quả Alahán nếu không đoạn tận 6 pháp - Kinh ALAHÁN – Tăng III, 228 .......................................................................446 44 Không thể chứng quả Alahán nếu không đoạn tận 9 pháp - Kinh CÓ KHẢ NĂNG – Tăng IV, 224.................................................................447 45 Không thể làm 5 điều - Kinh SANDAKA – 76 Trung II, 377 .................................................448 46 Kinh GẮN LIỀN CỘT CHẶT – Tăng II, 113 .......................................................................470

A LA HÁN                                                                        5

47 Kinh KIẾT SỬ – Tăng II, 68 ........................473 48 Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9 .......................................................................476 49 Kinh SAU KHI AN CƯ – Tăng IV, 96 ........487 50 Kẻ ấy Ta mới gọi, Chánh danh Bàlamôn - Kinh VASETTHA – 98 Trung II, 775...................494 51 Là bậc đã đoạn diệt khát ái, đã... - Kinh TẤT CẢ LẬU HOẶC – 2 Trung I, 19 ........................510 52 Là hạng người vượt qua đến bờ kia - Kinh THUẬN DÒNG – Tăng I, 557 .....................523 53 Là vị sét đánh không làm cho sợ hải - Kinh PHẨM NGƯỜI – Tăng I, 144 ......................527 54 Là vị đã giải thoát, không chấp thủ đối với 5 uẩn - Kinh Bậc ALaHán – Tương III, 337 ..........533 55 Là vị đã nhổ lên cột trụ - Kinh VÍ DỤ CON RẮN – 22 Trung I, 295 .................................534 56 Là vị đã trừ khử sự thật cá nhân - Kinh TRÁNH NÉ – Tăng I, 626 ..........................................564

A LA HÁN                                                                        6

57 Nhưng chưa với thân cảm giác 8 giải thoát - Kinh CÁC HẠNG SA MÔN 3 – Tăng I, 717 .......................................................................567 58 Sẽ không có 6 căn nào khác khởi lên tại một chổ nào - Kinh Hữu Học – Tương V, 356...........577 59 Sự khác biệt giữa… - ĐẠI Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 43 Trung I, 639 ...........................581 60 Ta nói không có sự sai khác nào - Kinh SUMANÀ CON GÁI VUA – Tăng II, 351 .597 61 Thiền 1 - Quán 5 uẩn, chứng Bất lai hay Alahán - Kinh THIỀN – Tăng IV, 173 .....................602 62 Thức diệt, đèn tắt - Kinh HỌC PHÁP – Tăng I, 427.................................................................609 63 Trí của bậc lậu tận - Kinh VÍ DỤ TẤM VẢI – 7 Trung I, 87 ....................................................612 64 Trú quán thân thọ... ly hệ phược đối với thân, thọ... - Kinh Sàlà – Tương V, 224 ................621 65 Trở thành vị Alahán - Kinh PHÁP LƯỢC THUYẾT – Tăng III, 683 .............................624 66 Tu đúng cách mới có kết quả - Kinh Cán Búa – Tương III, 272 ...............................................630

A LA HÁN                                                                        7

67 Tu đúng cách mới có kết quả - Kinh PHÙ–DI – 126 Trung III, 353.........................................636 68 Tu đúng cách mới có kết quả - Kinh SỰ TU TẬP – Tăng III, 454 ..............................................648 69 Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng - Kinh ĐỊNH DO BẬC ĐẠO SƯ THUYẾT – Tăng IV, 243 ...652 70 Tuyên bố chánh trí - 6 xu hướng của vị Alahán - Kinh SONA – Tăng III, 155 .......................656 71 Tuyên bố chánh trí - Con làm việc của con - Kinh Tân Tỷ Kheo – Tương II, 484 ............664 72 Tuyên bố chánh trí - Cần được hỏi câu gì - Kinh SÁU THANH TỊNH – 112 Trung III, 161...667 73 Tuyên bố chánh trí - Nói lên chánh trí, nhưng không đề cập đến tự ngã - Kinh KHEMA – Tăng III, 131 ..........................................................680 74 Tuyên bố chánh trí - nhưng Vì tăng thuợng mạn - Kinh CÂU HỎI VỀ CHÁNH TRÍ – Tăng IV, 454.................................................................683 75 Tuyên bố chánh trí - nhưng chưa thật vậy - Kinh KHOE KHOANG – Tăng IV, 449 ...............688

A LA HÁN                                                                     8

76 Tuyên bố chánh trí - nhưng chưng thật vậy - Kinh NÓI LÊN CHÁNH TRÍ – Tăng IV, 447 .......................................................................694 77 Tâm như kim cang - Kinh VẾT THƯƠNG LÀM MỦ– Tăng I, 220 ..........................................697 78 Tâm được khéo tích tập với trí tuệ - Kinh TRÍ TUỆ – Tăng IV, 142 .....................................699 79 Tôn giả Angulimala - Kinh ANGULIMALA – 86 Trung II, 577 ............................................706 80 Tôn giả Magandiya - Kinh MAGANDIYA – 75 Trung II, 353 .................................................720 81 Tôn giả Rathapala - Kinh RATTHAPALA – 82 Trung II, 497 .................................................743 82 Tôn giả Sela - Kinh SELA – 92 Trung II, 665 .......................................................................778 83 Tôn giả Vacchagotta - ĐẠI Kinh VACCHAGOTTA – 73 Trung II, 327 .........793 84 Uy lực của Tỷ kheo lậu tận - Kinh CÂY KOVILÀRA PÀRICCHATTAKA – Tăng III, 442.................................................................810

A LA HÁN                                                                        9

85 Vì sao vị lậu tận bày tỏ sự tối thượng tôn kính đối với Đức Phật - Kinh Hang Con Gấu – Tương V, 363 ................................................815 86 Ví dụ Người bị chặt tay chân - Kinh SANDAKA – 76 Trung II, 377 .........................................818 87 Ví dụ Ngọn lửa bị tắt đi về đâu - Kinh AGGIVACCHAGOTTA – 72 Trung II, 313 .......................................................................840 88 Vòng luân chuyển khg thể chỉ bày - Kinh VÍ DỤ CON RẮN – 22 Trung I, 295 .......................853 89 Ác tà kiến về Tỷ kheo lậu tận - Kinh Yamaka – Tương III, 199 ...............................................883 90 Đây là an tịnh, đây là thù diệu - Kinh ÀNANDA – Tăng I, 237 .................................................895 91 Đạo lộ của vị Alahán gồm có 10 chi phần - ĐẠI Kinh BỐN MƯƠI – 117 Trung III, 237 .......897 92 Đối với các cảm thọ thì như thế nào - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541................912

A LA HÁN                                                                        10

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

A LA HÁN                                                       11

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

A LA HÁN                                                     12

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

A LA HÁN                                                       13

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

A LA HÁN                                                      14

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

A LA HÁN                                                         15

A LA HÁN   16

1   Định nghĩa - Bậc Alahán Chánh Đẳng Giác là gì       - Kinh GOPAKA MOGGALLANA – 108 Trung III, 119

KINH GOPAKA MOGGALLANA (Gopaka Moggallana suttam) – Bài kinh số 108 – Trung III, 119

Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Ananda trú ở Rajagaha
(Vương Xá) tại Veluvana (Trúc Lâm), chỗ nuôi
dưỡng các con sóc, khi Thế Tôn thị tịch không bao
lâu. Lúc bấy giờ, Vua Ajatasattu con bà Videhi nước
Magadha (Ma-kiệt-đà), vì nghi ngờ Pajjota (Đăng
Quang Vương), nên cho xây kiên cố thành Rajagaha.
Tôn giả Ananda buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào
Rajagaha để khất thực. Rồi Tôn giả Ananda suy
nghĩ: "Nay còn quá sớm để vào Rajagaha khất thực.
Vậy ta hãy đi đến Bà-la-môn Gopaka Moggallana và
chỗ làm việc của vị này". Rồi Tôn giả Ananda đi đến
Bà-la-môn Gopaka Moggallana và chỗ làm việc của
vị này. Bà-la-môn Gopaka Moggallana thấy Tôn giả
Ananda từ xa đi đến, sau khi thấy, liền nói với Tôn
giả Ananda:

A LA HÁN                                              17

– Hãy đến, Tôn giả Ananda! Thiện lai, Tôn giả
Ananda! Đã lâu rồi Tôn giả Ananda mới tạo được cơ
hội này, tức là đến đây. Tôn giả Ananda hãy ngồi
xuống, đây là chỗ ngồi đã soạn sẵn.

Tôn giả Ananda ngồi xuống trên chỗ ngồi đã
soạn sẵn. Còn Bà-la-môn Gopaka Moggallana chọn
một chỗ ngồi thấp khác rồi ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Bà-la-môn Gopaka Moggallana thưa
với Tôn giả Ananda:

– Có thể chăng, một Tỷ-kheo thành tựu một cách
trọn vẹn, một cách đầy đủ tất cả các pháp mà Tôn
giả Gotama bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã
thành tựu?

– Không thể có một Tỷ-kheo, này Bà-la-môn,
thành tựu một cách trọn vẹn, một cách đầy đủ tất
cả các pháp mà Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã thành tựu. Này Bà-la-môn, Thế Tôn
là bậc làm khởi dậy con đường trước đây chưa được
hiện khởi, làm cho biết con đường trước đây chưa
từng được biết, nói lên con đường trước đây chưa
từng được nói, là bậc hiểu đạo, biết đạo và thiện xảo
về đạo. Và nay các đệ tử là những vị sống hành đạo
và tùy hành, và sẽ thành tựu (những pháp ấy) về sau.

Nhưng cuộc nói chuyện giữa Tôn giả Ananda

A LA HÁN                                                18

và Bà-la-môn Gopaka Moggallana bị gián đoạn. Bà-
la-môn Vassaka ra bậc đại thần nước Magadha đi thị
sát các công sự Rajagaha (Vương Xá), đến công
trường của Bà-la-môn Gopaka Moggallana, đến chỗ
Tôn giả Ananda; sau khi đến, nói lên với Tôn giả
Ananda những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên
những lời chào đón hỏi thăm thân hữu ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Vassaka
ra, bậc đại thần nước Magadha thưa với Tôn giả
Ananda:

– Ở đây, thưa Tôn giả Ananda, Tôn giả đang ngồi đàm luận câu chuyện gì? Và câu chuyện gì của Tôn giả bị gián đoạn?

– Này Bà-la-môn, ở đây, Bà-la-môn Gopaka
Moggallana nói với tôi như sau: "Có thể có chăng,
Tôn giả Ananda, một Tỷ-kheo thành tựu một cách
trọn vẹn, một cách đầy đủ tất cả các pháp mà Tôn giả
Gotama, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã thành
tựu?" Khi được nói vậy, này Bà-la-môn, tôi nói với
Bà-la-môn Gopaka Moggallana như sau: "Này Bà-
la-môn, không thể có một vị Tỷ-kheo nào thành tựu
một cách trọn vẹn, một cách đầy đủ tất cả các pháp
mà Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã
thành tựu. Này Bà-la-môn, Thế Tôn là bậc làm khởi
dậy con đường trước đây chưa được hiện khởi, làm

A LA HÁN                                               19

cho biết con đường trước đây chưa từng được biết, nói lên con đường trước đây chưa từng được nói, là bậc hiểu đạo, biết đạo và thiện xảo về đạo. Và các đệ tử Ngài là những vị sống hành đạo và tùy hành đạo và sẽ thành tựu (những pháp ấy) về sau".

– Thưa Tôn giả Ananda, có một vị Tỷ-kheo nào
được Tôn giả Gotama sắp đặt: "Vị này, sau khi Ta
diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông, và các Ông
nay sẽ y chỉ vị này"?

– Này Bà-la-môn, không có một vị Tỷ-kheo
nào được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-
la-hán Chánh Đẳng Giác sắp đặt: "Vị này, sau
khi Ta diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông,
và các Ông sẽ y chỉ vị này".

– Thưa Tôn giả Ananda, có một vị Tỷ-kheo nào
được chúng Tăng thỏa thuận và một số đông các vị
Tỷ-kheo Trưởng lão sắp đặt: "Vị này, sau khi Thế
Tôn diệt độ sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi, và
các Ông nay sẽ y chỉ vị này?"

– Không có một vị Tỷ-kheo nào, này Bà-la-
môn, được chúng Tăng thỏa thuận và được số
đông các vị Tỷ-kheo Trưởng lão sắp đặt: "Vị này,
sau khi Thế Tôn diệt độ sẽ là chỗ nương tựa cho
chúng tôi, và chúng tôi nay sẽ y chỉ vị này".

A LA HÁN                                                20

– Và như vậy là không có chỗ nương tựa, thưa Tôn giả Ananda, như vậy do nhân gì (Quý vị) có thể hòa hợp?

– Này Bà-la-môn, chúng tôi không phải không
có chỗ nương tựa. Này Bà-la-môn, chúng tôi có chỗ
nương tựa, và Pháp là chỗ nương tựa của chúng
tôi.

– Khi được hỏi: "Có một vị Tỷ-kheo nào được Tôn giả Gotama sắp đặt: "Vị này, sau khi Ta diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông, và các Ông nay sẽ y chỉ vị này?"", Tôn giả trả lời: "Này Bà-la-môn, không có một vị Tỷ-kheo nào được Thế Tôn bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác sắp đặt: "Vị này, sau khi Ta diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông", và chúng tôi nay sẽ y chỉ vị này". Khi được hỏi: "Có một vị Tỷ-kheo nào được chúng Tăng thỏa thuận và một số đông các vị Tỷ-kheo Trưởng lão sắp đặt: "Vị này, sau khi Thế Tôn diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi, các Ông nay sẽ y chỉ vị này". Và Tôn giả trả lời: "Không có một vị Tỷ- kheo nào, này Bà-la-môn được chúng Tăng thỏa thuận và được số đông các vị Tỷ-kheo Trưởng lão sắp đặt: "Vị này, sau khi Thế Tôn diệt độ sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi, và chúng tôi nay sẽ y chỉ vị này". Khi được hỏi: "Và như vậy là không có chỗ

A LA HÁN                                                21

nương tựa, thưa Tôn giả Ananda, như vậy do nhân
gì, (Quý vị) có thể hòa hợp?". Tôn giả trả lời: "Này
Bà-la-môn, chúng tôi không phải không có chỗ
nương tựa. Chúng tôi có chỗ nương tựa này Bà-la-
môn, và Pháp là chỗ nương tựa của chúng tôi".
Nhưng thưa Tôn giả Ananda, ý nghĩa lời nói này cần
phải hiểu như thế nào?

– Này Bà-la-môn, Thế Tôn bậc Tri Giả, Kiến
Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã thi thiết học
pháp, đã tuyên bố giới bổn Patimokkha cho các Tỷ-
kheo. Trong những ngày Bố-tát (Uposatha) chúng tôi
cận trú ở chung một thôn điền, tất cả chúng tôi hội
họp với nhau tại một chỗ; sau khi tụ họp, chúng tôi
hỏi những gì đã xảy ra cho mỗi một người. Nếu
trong khi hỏi nhau như vậy, có Tỷ-kheo phạm tội,
phạm giới, chúng tôi bảo vị ấy làm đúng Pháp,
đúng lời dạy. Thật vậy, không phải các Tôn giả xử
sự chúng tôi, chính pháp xử xự chúng tôi.

– Thưa Tôn giả Ananda, có Tỷ-kheo nào mà nay Quý vị cung kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường, sau khi cung kính, tôn trọng, Quý vị nương tựa?

– Này Bà-la-môn, có Tỷ-kheo mà nay chúng tôi cung kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường, và sau khi chúng tôi cung kính, tôn trọng, chúng tôi nương tựa.

A LA HÁN                                               22

– Thưa Tôn giả Ananda, khi được hỏi: "Có một vị Tỷ-kheo nào được Tôn giả Gotama sắp đặt: "Sau khi Ta diệt độ, vị này sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông và các Ông nay sẽ y chỉ vị này?"". Và Tôn giả trả lời: "Này Bà-la-môn, không có một vị Tỷ-kheo nào được Thế Tôn bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác sắp đặt: "Vị này, sau khi Ta diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông", và chúng tôi nay y chỉ vị này". Khi được hỏi: "Thưa Tôn giả Ananda, có một vị Tỷ-kheo nào được chúng Tăng thỏa thuận, được một số đông Tỷ-kheo Trưởng lão sắp đặt: "Vị này sau khi Thế Tôn diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi và các Ông nay sẽ y chỉ vị này", và Tôn giả trả lời: "Không có một Tỷ-kheo nào được chúng Tăng thỏa thuận, được một số đông Tỷ- kheo Trưởng lão sắp đặt: "Vị này sau khi Thế Tôn diệt độ sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi", và chúng tôi nay sẽ y chỉ vị này". Khi được hỏi: "Có một Tỷ- kheo nào, thưa Tôn giả Ananda, nay quý vị cung kính, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường vị ấy và sau khi cung kính, tôn trọng, quý vị an trú nương tựa vị ấy?", và Tôn giả trả lời: "Này Bà-la-môn, có Tỷ-kheo, chúng tôi cung kính, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường và sau khi cung kính, tôn trọng, chúng tôi an trú nương tựa vị ấy". Thưa Tôn giả Ananda, ý nghĩa lời nói ấy cần phải hiểu như thế nào?

A LA HÁN                                                 23

– Này Bà-la-môn, có mười khả hỷ pháp được
Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố. Giữa chúng tôi, vị
nào có đầy đủ mười pháp này, chúng tôi nay cung
kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường vị ấy; sau khi
cung kính, tôn trọng, chúng tôi an trú, nương tựa
vị ấy.

Thế nào là mười?

1. Ở đây, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo có giới hạnh,
sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn
Patimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh,
thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt,
sau khi thọ trì, học tập trong các học pháp.
2. Vị ấy là bậc đa văn, thọ trì những điều đã
nghe, cất chứa những điều đã nghe; những
pháp nào sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, với
nghĩa, với văn, nói lên Phạm hạnh hoàn toàn
đầy đủ thanh tịnh, những pháp ấy đều được
nghe nhiều, được thọ trì, được lời nói làm cho
quen thuộc, được ý tư niệm, được chánh kiến
khéo ngộ nhập.
3. Vị ấy biết đủ đối với các vật thực dụng như
y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh.

A LA HÁN                                                24

4. Vị ấy là người tùy theo ý muốn, không có khó
khăn, không có mệt nhọc, chứng được bốn
Thiền, thuộc tăng thượng tâm hiện tại lạc trú.
5. Vị ấy thực hiện các loại thần thông sai biệt,
một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện
ra một thân, hiện hình, biến hình đi ngang qua
vách, qua tường, qua núi, như đi ngang hư
không; độn thổ trồi lên ngang qua đất liền
như ở trong nước; đi trên nước không chìm
như trên đất liền; ngồi kiết- già đi trên hư
không như chim có cánh; với bàn tay, vị ấy
chạm và rờ mặt trăng và mặt trời, những vật
có đại oai lực, đại oai thần như vậy; có thể tự
thân bay đến Phạm thiên.
6. Sau khi đi sâu vào tâm chúng sanh, tâm loài
Người với tâm của mình, vị ấy được biết như
sau: Tâm có tham, biết tâm có tham. Tâm
không tham, biết tâm không tham. Tâm có
sân, biết tâm có sân. Tâm không sân, biết tâm
không sân. Tâm có si, biết tâm có si. Tâm
không si, biết tâm không si. Tâm chuyên chú,
biết tâm chuyên chú. Tâm tán loạn, biết tâm
tán loạn. Đại hành tâm, biết là đại hành tâm;
không phải đại hành tâm, biết không phải đại
hành tâm. Tâm chưa vô thượng, biết tâm
chưa vô thượng. Tâm vô thượng, biết tâm vô

A LA HÁN                                                25

thượng. Tâm Thiền định, biết tâm Thiền
định. Tâm không Thiền định, biết tâm không
Thiền định. Tâm giải thoát, biết tâm giải
thoát. Tâm không giải thoát, biết tâm không
giải thoát.
7. (Vị ấy) nhớ đến các đời sống quá khứ như
một đời, hai đời... nhớ đến các đời sống quá
khứ.
8. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân,
thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy
biết, chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang,
người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ
bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.
9. Với sự đoạn diệt các lậu hoặc, sau khi với
thượng trí đã chứng ngộ, vị ấy chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải
thoát, tuệ giải thoát.

Này Bà-la-môn, mười pháp khả hỷ này đã
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác nói lên giữa chúng tôi. Vị
nào có đầy đủ mười pháp này, chúng tôi nay cung
kính, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường vị ấy; sau khi
cung kính, tôn trọng, chúng tôi an trú, nương tựa
vị ấy.

A LA HÁN                                               26

Khi nghe nói vậy, Bà-la-môn Vassakara, (Vũ Thế) đại thần nước Magadha, nói với tướng quân Upananda:

– Tướng quân nghĩ thế nào? Nếu là như vậy, này
tướng quân, những vị Tôn giả này cung kính những
ai đáng cung kính, tôn trọng những ai đáng tôn trọng,
lễ bái những ai đáng lễ bái, cúng dường những ai
đáng cúng dường; thời chắc chắn những Tôn giả này
cung kính những ai đáng cung kính, tôn trọng những
ai đáng tôn trọng, lễ bái những ai đáng lễ bái, cúng
dường những ai đáng cúng dường. Và nếu những
Tôn giả ấy không cung kính, không tôn trọng, không
lễ bái, không cúng dường (Tỷ-kheo) này, thời những
Tôn giả ấy cung kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường
ai?

Rồi Bà-la-môn Vassakara, vị đại thần nước Magadha thưa với Tôn giả Ananda:

– Tôn giả Ananda nay trú tại đâu?

– Này Bà-la-môn, tôi trú ở Veluvana (Trúc Lâm).

– Thưa Tôn giả Ananda, có phải Veluvana là một chỗ khả ái, ít tiếng động, ít tiếng ồn, được che khỏi gió, xa lánh dân cư đông đúc, thích hợp Thiền

A LA HÁN                                                27

tịnh?

– Thật vậy, này Bà-la-môn, Veluvana (Trúc
Lâm) là một khả ái, ít tiếng động, ít tiếng ồn, được
che khỏi gió, xa cách dân cư đông đúc, thích hợp
Thiền tịnh, xứng đáng với những vị hộ trì và thủ hộ
như Ngài.

– Thật vậy, thưa Tôn giả Ananda, Veluvana là
một chỗ khả ái, ít tiếng động, ít tiếng ồn, được che
khỏi gió, xa lánh dân cư đông đúc, thích hợp Thiền
tịnh, xứng đáng với những người tu Thiền và tánh
thiên về Thiền định như quý vị Tôn giả. Và chư vị
Tôn giả là những vị tu Thiền và tánh thiên về Thiền
định. Thưa Tôn giả Ananda, một thời Tôn giả
Gotama ở tại Vesali, Đại Lâm, ở Kutagarasala
(Trùng Các giảng đường). Rồi thưa Tôn giả Ananda,
tôi đi đến Mahavana (Đại Lâm), Kutagarasala, đến
Tôn giả Gotama. Ở đấy, Tôn giả Gotama dùng nhiều
phương tiện nói về Thiền định luận. Tôn giả Gotama
thật là vị tu Thiền và tánh thiên về Thiền định. Và
Tôn giả Gotama tán thán tất cả Thiền định.

– Này Bà-la-môn, Thế Tôn ấy không tán thán tất cả Thiền định, không không tán thán tất cả Thiền định.

 Và này Bà-la-môn, loại Thiền định nào Thế Tôn

A LA HÁN                                               28

ấy không tán thán?

 Ở đây, này Bà-la-môn, một số vị sống với
tâm thấm nhuần dục tham, bị dục tham chi
phối, và không như thật biết sự giải thoát khỏi
dục tham đã được khởi lên. Vị ấy lấy dục
tham làm đối tượng tối hậu. Thiền tu, Thiền
tư, Thiền định, Thiền nhập.
 Vị ấy sống với tâm thấm nhuần sân hận, bị
sân hận chi phối, và không như thật biết sự
giải thoát khỏi sân hận đã được khởi lên. Vị
ấy lấy sân hận làm đối tượng tối hậu, Thiền
tu, Thiền tư, Thiền định, Thiền nhập.
 Vị ấy sống với tâm thấm nhuần hôn trầm thụy
miên, bị hôn trầm thụy miên chi phối, và
không như thật biết sự giải thoát khỏi hôn
trầm thụy miên đã được khởi lên. Vị ấy lấy
hôn trầm thụy miên làm đối tượng tối hậu,
Thiền tu, Thiền tư, Thiền định, Thiền nhập.
 Vị ấy sống với tâm thấm nhuần trạo hối, bị
trạo hối chi phối và không như thật biết sự
giải thoát khỏi tạo hối đã được khởi lên. Vị
ấy lấy trạo hối làm đối tượng tối hậu, Thiền
tu, Thiền tư, Thiền định, Thiền nhập.
 Vị ấy sống với tâm thấm nhuần nghi hoặc, bị
nghi hoặc chi phối và không như thật biết sự

A LA HÁN                                               29

giải thoát khỏi nghi hoặc đã được khởi lên. Vị ấy lấy nghi hoặc làm đối tượng tối hậu, Thiền tu, Thiền tư, Thiền định, Thiền nhập.

Này Bà-la-môn, Thế Tôn ấy không tán thán loại Thiền định như vậy.

 Và này Bà-la-môn, loại Thiền định nào Thế Tôn ấy tán thán?

 Ở đây, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo ly dục, ly bất
thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
 Diệt tầm và tứ, vị ấy chứng và trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm
 Chứng và trú Thiền thứ ba, Thiền thứ tư. Này
Bà-la-môn, loại Thiền như vậy, Thế Tôn ấy tán
thán.

– Thật vậy, thưa Tôn giả Ananda, Tôn giả
Gotama khiển trách Thiền đáng được khiển trách, tán
thán Thiền đáng được tán thán. Nay thưa Tôn giả
Ananda, chúng tôi phải đi. Chúng tôi có những việc,
có nhiều phận sự phải làm.

– Này Bà-la-môn, hãy làm gì Bà-la-môn nghĩ là

A LA HÁN                                               30

hợp thời.

Rồi Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước
Magadha, hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Ananda giảng,
từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi Bà-la-môn
Gopaka Moggalana, khi Bà-la-môn Vassakara, đại
thần nước Magadha đi không bao lâu, thưa với Tôn
giả Ananda:

– Nếu chúng tôi không hỏi Tôn giả Ananda thời Tôn giả Ananda đã không trả lời.

– Này Bà-la-môn, có phải chúng tôi đã nói
với Ông: "Không có một Tỷ-kheo nào, này Bà-la-
môn, thành tựu mười pháp ấy một cách trọn vẹn,
một cách đầy đủ, những pháp mà Thế Tôn, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác đã thành tựu. Này Bà-
la-môn, vị Thế Tôn ấy là bậc làm cho khởi dậy con
đường trước đây chưa từng được hiện khởi, làm
cho biết con đường trước đây chưa từng được biết,
nói lên con đường trước đây chưa từng được nói; là
bậc hiểu đạo, biết đạo và thiện xảo về đạo. Và nay
các đệ tử Ngài là những vị sống hành đạo và tùy
hành đạo, và sẽ thành tựu (những pháp ấy) về sau".

A LA HÁN                                              31

2   Định nghĩa - Bậc Alahán Chánh Đẳng Giác là gì - Kinh Chánh Đẳng Giác – Tương III, 122

Chánh Đẳng Giác – Tương III, 122

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Như Lai, này các Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc,
được gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ,
Chánh Đẳng Giác.

Còn vị Tỷ-kheo, này các Tỷ-kheo, được giải thoát
nhờ trí tuệ, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc, được
gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ, giải thoát
nhờ trí tuệ.

4) Như Lai, này các Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thọ, được
gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ, Chánh
Đẳng Giác. Còn vị Tỷ-kheo, này các Tỷ-kheo, được
giải thoát nhờ trí tuệ, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt
thọ, được gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ,
giải thoát nhờ trí tuệ.

A LA HÁN                                                32

5-7) Như Lai, này các Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt
tưởng... đoạn diệt các hành... đoạn diệt thức, được
gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ, Chánh
Đẳng Giác. Còn vị Tỷ-kheo, này các Tỷ-kheo, được
giải thoát nhờ trí tuệ, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt
thức, được gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ,
giải thoát nhờ trí tuệ.

8) Ở đây, này các Tỷ-kheo, thế nào là sự sai biệt, thế
nào là sự đặc thù, thế nào là sự sai khác giữa bậc
Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, và bậc Tỷ-
kheo được giải thoát nhờ trí tuệ?

9) Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy
Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm chỉ đạo, lấy
Thế Tôn làm chỗ y chỉ. Lành thay, bạch Thế Tôn,
nếu được Thế Tôn nói lên ý nghĩa của lời này. Sau
khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì!

- Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói:

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

10) Thế Tôn nói như sau:

A LA HÁN                                                 33

- Như Lai, này các Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, làm cho khởi lên con đường (trước kia)
chưa khởi, là bậc đem lại con đường (trước kia)
chưa được đem lại, là bậc tuyên thuyết con đường
(trước kia) chưa được tuyên thuyết, bậc tri đạo, bậc
ngộ đạo, bậc thuần thục về đạo. Còn nay, này các
Tỷ-kheo, các vị đệ tử là những vị sống theo đạo, tiếp
tục thành tựu (đạo).

11) Này các Tỷ-kheo, đây là sự sai biệt, sự đặc thù, sự sai khác giữa Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác và bậc Tỷ-kheo được giải thoát nhờ trí tuệ.

A LA HÁN                                                34

3       Định nghĩa - Samôn sen trắng, sen hồng - Kinh CÁC HẠNG SAMÔN 1 – Tăng I, 717

CÁC HẠNG SA MÔN 1 – Tăng I, 717

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện trong các Sa-môn.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Sa-môn bất động?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo là hạng hữu học,
đang đi trên con đường, sống cố gắng hướng đến vô
thượng an ổn khỏi các ách nạn. Ví như, này các Tỷ-
kheo, vị trưởng nam vua Sát-đế-lỵ, xứng đáng để
được làm lễ quán đảnh, nhưng chưa làm lễ quán
đảnh, và đạt đến địa vị bất động. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo hữu học, đang đi trên con
đường, sống cố gắng hướng đến vô thượng an ổn
khỏi các ách nạn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, là
hạng Sa-môn bất động.

A LA HÁN                                               35

3. Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen trắng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt các
lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt
và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, nhưng
chưa với thân cảm giác được tám giải thoát và an trú.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen
trắng.

4. Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát, và với thân cảm giác được tám giải thoát và an trú. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện trong các hàng Sa-môn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nhiều lần được
yêu cầu nhận y, ít khi không được yêu cầu; nhiều
lần được yêu cầu nhận đồ ăn khất thực, ít khi
không được yêu cầu; nhiều lần được yêu cầu nhận
sàng tọa, ít khi không được yêu cầu; nhiều lần

A LA HÁN                                                 36

được yêu cầu nhận dược phẩm trị bệnh, ít khi
không được yêu cầu.
-   Vị ấy sống với những vị đồng Phạm hạnh nào, các
vị này đối với vị ấy, xử sự với nhiều thân nghiệp
khả ái, với ít không khả ái, với nhiều khẩu nghiệp
khả ái, với ít không khả ái, với nhiều ý nghiệp khả
ái, với ít không khả ái, giúp đỡ với nhiều giúp đỡ
khả ái, với ít giúp đỡ không khả ái.
-   Ở đây, một số cảm thọ khởi lên phát sanh từ mật
hay phát sanh từ đàm, hay phát sanh từ gió, hay
phát sanh từ sự gặp gỡ các nước trong thân thể;
hay phát sinh từ sự thay đổi thời tiết, hay phát sanh
từ sự gặp gỡ các nghịch vận, hay phát sanh từ các
công kích thình lình bên ngoài vào, hay do quả dị
thục của nghiệp; những số cảm thọ ấy không khởi
lên nhiều, vị ấy ít bị bệnh tật.
-   Đối với bốn Thiền thuộc tăng thượng tâm, hiện tại
lạc trú, có được không khó khăn, có được không
mệt nhọc, có được không phí sức;
-   Do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, với
thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn tinh luyện trong các
hàng Sa-môn.

6. Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, thời

A LA HÁN                                                    37

này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

- Này các Tỷ-kheo, Ta nhiều lần được yêu cầu nhận
y, ít khi không được yêu cầu; nhiều lần được yêu
cầu nhận đồ ăn khất thực, ít khi không được yêu
cầu; nhiều lần được yêu cầu nhận sàng tọa, ít khi
không được yêu cầu; nhiều lần được yêu cầu nhận
dược phẩm trị bệnh, ít khi không được yêu cầu.
- Ta sống với các Tỷ-kheo nào, các vị ấy đối với
Ta, xử sự với nhiều thân nghiệp khả ái, với ít thân
nghiệp không khả ái; với nhiều khẩu nghiệp khả
ái, với ít khẩu nghiệp không khả ái; với nhiều ý
nghiệp khả ái, với ít ý nghiệp không khả ái; giúp
đỡ với nhiều giúp đỡ khả ái, với ít giúp đỡ không
khả ái.
- Phàm có những cảm thọ nào khởi lên, phát sanh
từ mật, hay phát sinh từ đàm, hay phát sanh từ gió,
hay phát sanh từ sự gặp gỡ các nước trong thân
thể, hay phát sanh từ sự thay đổi thời tiết, hay phát
sanh từ sự gặp gỡ các nghịch vận, hay phát sanh
từ sự công kích thình lình bên ngoài vào, hay do
quả dị thục các nghiệp; những cảm thọ ấy không
khởi lên nhiều nơi Ta.
- Ta ít bị bệnh tật. Đối với bốn Thiền, thuộc tăng
thượng tâm, hiện tại lạc trú, Ta có được không khó

A LA HÁN                                                  38

khăn, có được không mệt nhọc, có được không
phí sức.
- Do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tai, với
thắng trí, Ta chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô
lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.

Này các Tỷ-kheo, nếu có nói một cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, thời này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

Này các Tỷ-kheo, đây là bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

CÁC HẠNG SA MÔN 2 – Tăng, I, 721

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn bất động?

A LA HÁN                                                39

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt ba
kiết sử, là bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc, quyết
chắc hướng đến giác ngộ. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là hạng Sa-môn bất động.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen trắng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sau khi đoạn diệt
ba kiết sử, làm cho nhẹ bớt tham, sân, si, là bậc Nhất
lai, chỉ có một lần trở lui đời này rồi chấm dứt khổ
dâu. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen
trắng.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, là vị Bất lai, từ đấy nhập Niết-
bàn, không phải trở lui từ thế giới ấy. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, do đoạn tận các lậu hoặc, Tỷ-kheo ngay trong hiện tại với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải

A LA HÁN                                                 40

thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

Này các Tỷ-kheo, bốn hạng Sa-môn này có mặt, xuất hiện ở đời.

CÁC HẠNG SA MÔN 3 – Tăng, I, 723

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn bất động?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có chánh tri kiến,
chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng,
chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn bất động.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen trắng?

A LA HÁN                                               41

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có chánh tri
kiến ..., chánh định, chánh trí, chánh giải thoát,
nhưng không có an trú với thân cảm giác tám giải
thoát. Như vậy này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen
trắng.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo có chánh tri
kiến ... chánh giải thoát, an trú với thân cảm giác tám
giải thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-
môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nhiều lần được yêu cầu nhận y, ít không được yêu cầu ...

Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh, nói
về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, này các
Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta, là
hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

Này các Tỷ-kheo, đây là bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

A LA HÁN                                                  42

CÁC HẠNG SA MÔN 4 – Tăng, I, 724

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Sa-môn bất động?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị hữu học, ý chưa đạt được
mục đích, đang sống hướng đến vô thượng an ổn
khỏi các khổ ách. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng
Sa-môn bất động.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen trắng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống tùy quán sự sanh diệt trong năm thủ uẩn: "Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc chấm dứt; đây là thọ ... đây là tưởng ... đây là các hành ... đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức chấm dứt". Nhưng vị ấy chưa an trú với thân cảm giác tám giải thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen trắng.

A LA HÁN                                                 43

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo sống, tùy quán
sanh diệt trong năm thủ uẩn: "Đây là sắc ... đây là
thức chấm dứt". Và vị ấy an trú với thân cảm giác
tám giải thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng
Sa-môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nhiều lần được yêu cầu nhận y, ít khi không được yêu cầu ...

Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, người ấy này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta, là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

A LA HÁN                                              44

4   Định nghĩa - Thế nào là vị Alahán - Kinh ALaHán – Tương IV, 404

ALaHán – Tương IV, 404

1) Một thời, Tôn giả Sàriputta trú ở giữa dân chúng Magadha (Ma-kiệt-đà), làng Nàlaka.

Rồi du sĩ Jambukhàdaka đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Sàriputta những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên.

2) Ngồi một bên, du sĩ Jambukhàdaka nói với Tôn giả Sàriputta:

3) -- "A-la-hán, A-la-hán", này Hiền giả Sàriputta, được gọi là như vậy. Này Hiền giả, thế nào là A-la- hán?

-- Này Hiền giả, đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si, đây gọi là A-la-hán.

4) -- Này Hiền giả, có con đường nào, có đạo lộ nào đưa đến chứng đắc A-la-hán ấy?

-- Này Hiền giả, có con đường, có đạo lộ đưa đến chứng đắc A-la-hán ấy.

A LA HÁN                                               45

5) -- Này Hiền giả, con đường ấy là gì, đạo lộ ấy là gì đưa đến chứng đắc A-la-hán ấy?

-- Này Hiền giả, đây là con đường Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Này Hiền giả, đây là con đường, đây là đạo lộ đưa đến chứng đắc A-la-hán ấy.

6) -- Này Hiền giả, hiền thiện là con đường, hiền thiện là đạo lộ đưa đến chứng đắc A-la-hán. Thật là vừa đủ, này Hiền giả, để không phóng dật.

A LA HÁN                                               46

5   Định nghĩa - Thế nào là vị Alahán - ĐẠI Kinh XÓM NGỰA – 39 Trung I, 593

ĐẠI KINH XÓM NGỰA (Mahassapura suttam) – Bài kinh số 39 – Trung I, 593

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở giữa dân chúng Anga (Ương- già), tại một xã ấp của dân chúng Anga, tên là Assapura. Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Sa-môn! Sa-môn! Này các Tỷ-kheo, dân
chúng biết các Ông là vậy. Và nếu các Ông được hỏi:
"Các Ông là ai!" Các Ông phải tự nhận: "Chúng tôi
là Sa-môn".

Này các Tỷ-kheo, các Ông đã được danh xưng

A LA HÁN                                              47

như vậy, đã tự nhận là như vậy, thì này, các Tỷ-kheo, các Ông phải tự tu tập như sau: "Chúng ta sẽ thọ trì và thực hành những pháp tác thành Sa-môn, những pháp tác thành Bà-la-môn. Như vậy, danh xưng này của chúng ta mới chân chánh và sự tự nhận này của chúng ta mới như thật. Và những đồ cúng dường mà chúng ta thọ hưởng như y phục, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh mới có được kết quả lớn, lợi ích lớn cho chúng ta. Và chúng ta xuất gia không thành vô dụng, có kết quả, có thành tích".

Này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp tác thành Sa-môn, và các pháp tác thành Bà-la-môn?

"Chúng ta sẽ thành tựu tàm quý", như vậy, này
các Tỷ-kheo, các Ông phải tu tập. Này các Tỷ-kheo,
các Ông có thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta đã thành
tựu tàm quý đến mức độ này, như vậy là vừa đủ; đến
mức độ này, như vậy đã làm xong. Chúng ta đã đạt
được mục đích Sa-môn hạnh. Chúng ta không có gì
phải làm hơn nữa". Và cho đến mức độ ấy, các Ông
có thể tự thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến
cáo các Ông. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố cho các
Ông: Khi các Ông hướng đến mục đích Sa-môn
hạnh, chớ có từ bỏ mục đích này, khi đang còn
công việc đáng phải làm hơn nữa.

A LA HÁN                                                48

Này các Tỷ-kheo, thế nào là công việc đáng phải làm hơn nữa? "Thân hành chúng ta phải được thanh tịnh, minh chánh, cởi mở, không có tỳ vết, che giấu. Nhưng chúng ta không vì thân hành thanh tịnh ấy, khen mình, chê người". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải tu tập. Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta đã thành tựu tàm quý, thân hành chúng ta thanh tịnh, đến mức độ này, như vậy là vừa đủ; đến mức độ này, như vậy đã làm xong. Chúng ta đã đạt được mục đích Sa-môn hạnh. Chúng ta không có gì phải làm hơn nữa". Và cho đến mức độ ấy, các Ông có thể tự thỏa mãn. Này các Tỷ- kheo, Ta khuyến cáo các Ông. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố cho các ông: Khi các Ông hướng đến mục đích Sa-môn hạnh, chớ có từ bỏ mục đích này, khi đang còn công việc đáng phải làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là công việc đáng phải làm hơn nữa? "Khẩu hành chúng ta phải được thanh tịnh, minh chánh, cởi mở, không có tỳ vết, che giấu. Nhưng chúng ta không vì khẩu hành thanh tịnh ấy, khen mình, chê người". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải tu tập. Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta đã thành tựu tàm quý, thân hành chúng ta thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, đến mức độ này, như vậy là vừa đủ; đến mức độ này, như vậy đã làm xong. Chúng ta đã đạt được

A LA HÁN                                               49

mục đích Sa-môn hạnh. Chúng ta không có gì phải
làm hơn nữa". Và cho đến mức độ ấy, các Ông có thể
tự thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến cáo các
Ông... (như trên)... khi đang còn công việc đáng phải
làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là công việc đáng phải
làm hơn nữa? "Ý hành chúng ta phải được thanh
tịnh, minh chánh, cởi mở, không có tỳ vết, che giấu.
Nhưng chúng ta không vì ý hành thanh tịnh ấy, khen
mình, chê người". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các
Ông cần phải tu tập. Này các Tỷ-kheo, các Ông có
thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta đã thành tựu tàm quý,
thân hành chúng ta thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh,
và ý hành thanh tịnh, đến mức độ này, như vậy là vừa
đủ... (như trên)...". Và cho đến mức độ ấy, các Ông
có thể tự thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến cáo
các Ông... (như trên)... khi đang còn công việc đáng
phải làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là công việc đáng phải làm hơn nữa? "Sanh mạng chúng ta phải được thanh tịnh, minh chánh, cởi mở, không có tỳ vết, che giấu. Nhưng chúng ta không vì sanh mạng thanh tịnh ấy, khen mình, chê người". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải tu tập. Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta đã thành tựu tàm

A LA HÁN                                                50

quý, thân hành chúng ta thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, ý hành thanh tịnh, sanh mạng thanh tịnh. Đến mức độ này như vậy là vừa đủ... (như trên)...". Và cho đến mức độ ấy, các Ông có thể tự thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến cáo các Ông... (như trên)... đang còn công việc đáng phải làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là các công việc đáng phải làm hơn nữa? "Chúng ta phải hộ trì các căn. Khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến con mắt không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, chúng ta sẽ tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu, bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, chúng ta sẽ tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải tu tập. Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta đã thành tựu tàm quý, thân hành chúng ta thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, ý hành thanh tịnh, sanh mạng thanh tịnh, và các căn đã được hộ trì, đến mức độ này, như vậy là vừa đủ... (như

A LA HÁN                                                 51

trên)...". Và cho đến mức độ ấy, các Ông có thể tự
thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến cáo các
Ông... (như trên)... khi đang còn công việc đáng phải
làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là các công việc đáng
phải làm hơn nữa? "Chúng ta phải biết tiết độ trong
ăn uống, với chánh tư duy, chúng ta thọ thực, không
phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải
để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình, mà chỉ
để thân này được sống lâu và được bảo dưỡng, để
(thân này) khỏi bị thương hại, để hổ trợ phạm hạnh,
nghĩ rằng: "Như vậy chúng ta diệt trừ các cảm thọ
cũ và không cho khởi lên cảm thọ mới, và chúng ta
sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn". Như vậy, này
các Tỷ-kheo, các Ông cần phải tu tập. Nhưng này các
Tỷ-kheo, các Ông có thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta
đã thành tựu tàm quý, thân hành chúng ta thanh tịnh,
khẩu hành thanh tịnh, ý hành thanh tịnh, sanh mạng
thanh tịnh và các căn đã được hộ trì, ăn uống có tiết
độ, đến mức độ này, như vậy là vừa đủ... (như
trên)...". Và cho đến mức độ ấy, các Ông có thể tự
thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến cáo các
Ông... (như trên)... khi đang còn công việc đáng phải
làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là các công việc đáng

A LA HÁN                                                52

phải làm hơn nữa? "Chúng ta phải chú tâm cảnh giác. Ban ngày đi kinh hành (hay) trong lúc ngồi, chúng ta phải tẩy sạch tâm tư khỏi các pháp chướng ngại. Ban đêm canh một đi kinh hành (hay) trong lúc ngồi, chúng ta phải tẩy sạch tâm tư khỏi các pháp chướng ngại. Ban đêm canh giữa, chúng ta phải nằm dáng nằm con sư tử, nghiêng bên hông tay phải, một chân đặt trên chân kia, chánh niệm tỉnh giác, tâm nghĩ đến lúc thức dậy lại. Ban đêm canh đầu thức dậy, đi kinh hành (hay) trong lúc ngồi, chúng ta phải tẩy sạch tâm tư khỏi các pháp chướng ngại". Như vậy, này các Tỷ- kheo, các Ông cần phải tu tập. Nhưng này các Tỷ- kheo, các Ông có thể khởi lên ý kiến: "Chúng ta đã thành tựu tàm quý, thân hành chúng ta thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, ý hành thanh tịnh, sanh mạng thanh tịnh, các căn đã được hộ trì, ăn uống có tiết độ, chú tâm cảnh giác, đến mức độ này, như vậy là vừa đủ... (như trên)...". Và cho đến mức độ ấy, các Ông có thể tự thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến cáo các Ông... (như trên)... khi đang còn công việc đáng phải làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là các công việc đáng phải làm hơn nữa? "Chúng ta phải chánh niệm tỉnh giác, khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác, khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác, khi co tay, khi duỗi tay đều tỉnh giác, khi mang y kép, bình bát,

A LA HÁN                                                  53

thượng y đều tỉnh giác, khi ăn uống, nhai, nuốt đều
tỉnh giác, khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác, khi
đi đứng, nằm, thức, nói, yên lặng đều tỉnh giác". Như
vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải tu tập.
Nhưng này các Tỷ-kheo, các Ông có thể khởi lên ý
kiến: "Chúng ta đã thành tựu tàm quý, thân hành
chúng ta thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, ý hành
thanh tịnh, sanh mạng thanh tịnh, các căn đã được hộ
trì, ăn uống có tiết độ, chú tâm cảnh giác, chánh niệm
tỉnh giác, đến mức độ này, như vậy là vừa đủ... (như
trên)...". Và cho đến mức độ ấy, các Ông có thể tự
thỏa mãn. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến cáo các
Ông... (như trên)... khi đang còn công việc đáng phải
làm hơn nữa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là các công việc đáng phải làm hơn nữa? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo lựa một chỗ thanh vắng, tịch mịch, như khu rừng, gốc cây, khe núi, hang đá, bãi tha ma, lùm cây, ngoài trời, đống rơm. Sau khi đi khất thực về và ăn xong, vị ấy ngồi kiết già, lưng thẳng, và an trú chánh niệm trước mặt. Vị ấy từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái. Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu tình, gột rửa tâm hết sân hận. Từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát ly hôn trầm và thụy miên, với tâm tưởng hướng về ánh

A LA HÁN                                                   54

sáng, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết hôn trầm
thụy miên. Từ bỏ trạo cử hối quá, vị ấy sống không
trạo cử hối tiếc, nội tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết
trạo cử hối tiếc. Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống thoát
khỏi nghi ngờ, không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm
hết nghi ngờ đối với thiện pháp.

 Này các Tỷ-kheo, như một người mắc nợ liền làm
các nghề nghiệp. Những nghề này được phát đạt,
người ấy không những trả được nợ cũ, còn có tiền
dư để nuôi dưỡng vợ. Người ấy nghĩ: "Ta trước
kia mắc nợ nên làm các nghề nghiệp. Những nghề
này được phát đạt, ta không những trả được
những nợ cũ, còn có tiền dư để nuôi dưỡng vợ".
Người ấy nhờ vậy được sung sướng, hoan hỷ.
 Này các Tỷ-kheo, như một người bị bệnh, đau
đớn, trầm trọng, ăn uống không tiêu, thể lực suy
yếu. Sau một thời gian, người ấy khỏi bệnh, ăn
uống tiêu thông, thể lực khôi phục. Người ấy nghĩ:
"Ta trước kia bị bệnh, đau đớn trầm trọng, ăn
uống không tiêu, thể lực suy yếu. Nay ta khỏi
bệnh, ăn uống tiêu thông, thể lực khôi phục".
Người ấy nhờ vậy được sung sướng, hoan hỷ.
 Này các Tỷ-kheo, như một người bị nhốt trong
ngục. Người ấy sau một thời gian được khỏi tù tội,
an lạc kiện toàn, tài sản không bị giảm tổn. Người

A LA HÁN                                               55

ấy nghĩ: "Ta trước kia bị nhốt trong ngục, nay ta
được khỏi tù tội, an lạc kiện toàn, tài sản không
bị giảm tổn. "Người ấy nhờ vậy được sung sướng,
hoan hỷ.
 Này các Tỷ-kheo, như một người nô lệ, không
được tự chủ, lệ thuộc người khác, không được tự
do đi lại. Người ấy sau một thời gian thoát khỏi
cảnh nô lệ, được tự chủ, không lệ thuộc người
khác, một người thoát khỏi cảnh nô lệ, được tự
chủ, không lệ thuộc người khác, một người giải
thoát, được tự do đi lại. Người ấy nghĩ: "Ta trước
kia bị cảnh nô lệ, không được tự chủ, lệ thuộc
người khác , không được tự do đi lại. Nay ta thoát
khỏi cảnh nô lệ, được tự chủ, không lệ thuộc
người khác, một người giải thoát, được tự do đi
lại". Người ấy nhờ vậy được sung sướng, hoan hỷ.
 Này các Tỷ-kheo, như một người giàu có, nhiều
tài sản, đang đi qua bãi sa mạc. Người ấy sau một
thời gian đã đi khỏi bãi sa mạc ấy, đến đầu làng,
yên ổn, không có nguy hiểm, tài sản không bị tổn
giảm. Người ấy nghĩ: "Ta trước kia giàu có, nhiều
tài sản, đi qua bãi sa mạc. Nay ta đã đi qua khỏi
bãi sa mạc ấy, yên ổn, không có nguy hiểm, tài
sản không bị tổn giảm". Người ấy nhờ vậy được
sung sướng, hoan hỷ.
Cũng vậy này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tự mình,

A LA HÁN                                               56

quán năm triền cái chưa xả ly, như món nợ, như bệnh hoạn, như ngục tù, như cảnh nô lệ, như con đường qua sa mạc. Này các Tỷ-kheo, cũng như không mắc nợ, không bị bệnh tật được khỏi tù tội, được tự do, đến được đất lành yên ổn. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán năm triền cái khi chúng được diệt trừ.

Sau khi đã đoạn trừ năm triền cái này, những triền cái làm ô nhiễm tâm tư, làm yếu ớt trí tuệ, vị ấy ly dục, ly ác, bất thiện pháp chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không có hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo, như một người hầu tắm lão luyện, hay đệ tử người hầu tắm, sau khi rắc bột tắm trong thau bằng đồng, liền nhồi bột ấy với nước, cục bột tắm ấy được thấm nhuần nước ướt, trào trộn với nước ướt, thấm ướt cả trong lẫn ngoài với nước, nhưng không chảy thành giọt. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm nhuần.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc

A LA HÁN                                                  57

do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm.
Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn
đầy thân này với hỷ lạc do định sanh, không một chỗ
nào trên toàn thân không được hỷ lạc do định sanh
ấy thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo, ví như một hồ
nước, nước từ trong dâng lên, phương Đông không
có lỗ nước chảy ra, phương Tây không có lỗ nước
chảy ra, phương Bắc không có lỗ nước chảy ra,
phương Nam không có lỗ nước chảy ra, và thỉnh
thoảng trời mưa lớn. Suối nước mát từ hồ nước ấy
phun ra, thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn,
tràn đầy hồ nước ấy, với nước mát lạnh, không một
chỗ nào của hồ nước ấy không được nước mát lạnh
thấm nhuần. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị ấy thấm
nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân
mình với hỷ lạc do định sanh không một chỗ nào trên
toàn thân không được hỷ lạc do định sanh thấm
nhuần.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tĩnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là "xả niệm lạc trú", chứng và trú Thiền thứ ba. Vị ấy thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc thọ không có hỷ ấy, không một chỗ nào trên toàn thân không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần. Này các Tỷ-kheo, ví như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hồ sen trắng, có

A LA HÁN                                               58

những sen xanh, sen hồng hay sen trắng. Những
bông sen ấy sanh trong nước, lớn lên trong nước,
không vượt khỏi nước, nuôi sống dưới nước, từ đầu
ngọn cho đến gốc rễ đều thấm nhuần, tẩm ướt, tràn
đầy thấu suốt bởi nước mát lạnh ấy, không một chỗ
nào của toàn thể sen xanh, sen hồng hay sen trắng
không được nước mát lạnh ấy thấm nhuần. Cũng
vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt,
làm cho sung mãn, tràn đầy thân này với lạc thọ
không có hỷ ấy, không một chỗ nào trên toàn thân
không được lạc thọ không có hỷ ấy thấm nhuần.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo xả lạc xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền
thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Vị
ấy thấm nhuần toàn thân mình với tâm thuần tịnh
trong sáng, không một chỗ nào trên toàn thân không
được tâm thuần tịnh trong sáng ấy thấm nhuần. Này
các Tỷ-kheo, ví như một người ngồi, dùng tấm vải
trắng trùm đầu, không một chỗ nào trên toàn thân
không được vải trắng ấy che thấu. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, vị ấy ngồi thấm nhuần toàn thân mình với
tâm thuần tịnh trong sáng, không một chỗ nào trên
toàn thân không được tâm thuần tịnh trong sáng ấy
thấm nhuần.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh trong sáng, không

A LA HÁN                                               59

cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm, hướng tâm đến Túc mạng minh. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp. Vị ấy nhớ rằng: "Tại chỗ kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sinh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mực như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đây". Như vậy, vị ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Này các Tỷ-kheo, ví như một người đi từ làng mình đến làng khác, từ làng ấy đi đến một làng khác nữa, và từ làng này lại trở về làng của mình, người ấy nghĩ: "Ta từ làng của mình đi đến làng kia, nơi đây, ta đã đứng như thế này, đã ngồi như thế này, đã nói như thế này, đã yên lặng như thế này. Từ nơi làng nọ, ta đã trở về làng của ta". Như vậy, này các Tỷ-kheo, với tâm định tĩnh, thuần tịnh trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm, hướng tâm

A LA HÁN                                                 60

đến, Túc mạng minh. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá
khứ, như một đời, hai đời... (như trên)... Như vậy, vị
ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét
đại cương và các chi tiết.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm, hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Vị ấy với Thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Những chúng sanh làm những ác hạnh về thân, lời và ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến. Những người này, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh nào làm những thiện hạnh về thân, lời và ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến. Những người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, cõi Trời, trên đời này. Như vậy, vị ấy với Thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy sự sống chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ. Này các Tỷ-kheo,

A LA HÁN                                                 61

ví như có hai nhà có cửa, và ở đây, một người có mắt
đứng ở giữa, người này có thể thấy các người (khác)
đi vào nhà, đi ra, đi qua, đi lại. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, vị ấy với Thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân,
thấy sự sống chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng
chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang... đều do hạnh
nghiệp của họ.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm, hướng tâm đến Lậu tận trí. Vị ấy biết như thật: "Đây là khổ", biết như thật: "Đây là Nguyên nhân của Khổ", biết như thật: "Đây là sự Diệt khổ", biết như thật: "Đây là con đường đưa đến diệt khổ", biết như thật: "Đây là những lậu hoặc", biết như thật: "Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc", biết như thật: "Đây là sự đoạn trừ các lậu hoặc", biết như thật: "Đây là con đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc". Nhờ hiểu biết như vậy, nhận thức như vậy, tâm của vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm xong, sau đời hiện tại không có đời sống nào khác nữa". Này các Tỷ-kheo, ví như tại dãy núi lớn có một hồ nước, thuần tịnh, trong sáng,

A LA HÁN                                                62

không cấu nhiễm, một người có mắt, đứng trên bờ sẽ thấy con hến, con sò, những hòn đá, hòn sạn, những đàn cá bơi qua lại hay đứng một chỗ. Vị ấy nghĩ: "Đây là hồ nước thuần tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm. Đây là những con hến, con sò, những hòn đá, hòn sạn, những đàn cá đang bơi qua lại hay đứng yên một chỗ". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết như thật: "Đây là khổ... biết như thật: "Đây là Con đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc!" Nhờ hiểu biết như vậy, nhờ nhận thức như vậy, tâm của vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát, vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần phải làm đã làm xong, sau đời hiện tại không có đời sống nào khác nữa".

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy được gọi là
Sa-môn, là Bà-la-môn, là vị đã tắm sạch sẽ, là vị đã
biết và hiểu rõ, là bậc có học, là bậc Thánh, là bậc A-
la-hán.

 Này các Tỷ-kheo, như thế nào, Tỷ-kheo là Sa-
môn? - Vị này đã làm cho dừng lại các ác, các
pháp bất thiện, những pháp này ô nhiễm, đưa đến
tái sanh, đáng sợ hãi, đem lại khổ quả, đưa đến
sanh, già, chết trong tương lai. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo là Sa-môn.

A LA HÁN                                                  63

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào Tỷ-kheo là Bà-
la-môn? - Vị này đã tẩn xuất ra ngoài các ác, các
pháp bất thiện, những pháp này ô nhiễm, đưa đến
tái sanh, đáng sợ hãi, đem lại khổ quả, đưa đến
sanh già, chết trong tương lai. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo là Bà-la-môn.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào Tỷ-kheo đã tắm
sạch sẽ? - Vị này đã tắm gội sạch sẽ các ác, các
pháp bất thiện... đưa đến sanh, già, chết trong
tương lai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã
tắm sạch sẽ.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo đã
biết và hiểu rõ? -Vị này đã biết và hiểu rõ các ác,
các pháp bất thiện... đưa đến sanh, già, chết trong
tương lai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã
biết rõ.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo có
học? - Vị này đã tiêu diệt các ác, các pháp bất
thiện...đưa đến sanh, già, chết trong tương lai.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có học.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo được
gọi là bậc Thánh? - Vị này đã làm cho xa lìa các
ác pháp bất thiện... đưa đến sanh, già, chết trong
tương lai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
được gọi là bậc Thánh.

A LA HÁN                                                64

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo được
gọi là bậc A-la-hán? - Vị này đã làm cho xa lìa các
ác, các pháp bất thiện... đưa đến sanh, già, chết
trong tương lai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo là bậc A-la-hán.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy
hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

A LA HÁN                                                65

6   Định nghĩa - Kinh Bậc Dự Lưu – Tương III, 336

Bậc Dự Lưu – Tương III, 336

1-3) Nhân duyên ở Sàvatthi...

4) -- Này Ràdha, có năm thủ uẩn này. Thế nào là năm? Sắc thủ uẩn... thức thủ uẩn.

5) Này Ràdha, khi nào bậc Đa văn Thánh đệ tử như
thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy
hiểm và sự xuất ly của năm thủ uẩn này. Vị này,
này Ràdha, được gọi là vị Thánh đệ tử đã chứng Dự
lưu, không còn bị thối đọa, quyết chắc đạt đến cứu
cánh bồ-đề.

Bậc ALaHán – Tương III, 337

1-3) Nhân duyên ở Sàvatthi...

4) -- Này Ràdha, có năm thủ uẩn này. Thế nào là năm? Sắc thủ uẩn... thức thủ uẩn.

5) -- Này Ràdha, khi nào Tỷ-kheo sau khi như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy

A LA HÁN                                                   66

hiểm và sự xuất ly của năm thủ uẩn này, vị ấy được giải thoát, không có chấp thủ; như vậy, gọi vị Tỷ- kheo là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã thành tựu Phạm hạnh, đã làm những việc phải làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí.

A LA HÁN                                             67

7   10 Thánh cư - Kinh THÁNH CƯ 1 – Tăng IV, 275

THÁNH CƯ 1 – Tăng IV, 275

1. - Này các Tỷ-kheo, có mười Thánh cư này, với những Thánh cư này, các bậc Thánh đã sống, đang sống và sẽ sống. Thế nào là mười?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn tận năm
chi phần, thành tựu sáu chi phần, hộ trì một sự, đầy
đủ bốn y cứ, trừ khử sự thật cá nhân, đã đoạn tận
hoàn toàn các tầm cầu, các tư duy không có uế trược,
thân hành được khinh an, tâm được khéo giải thoát,
tuệ được khéo giải thoát.

Này các Tỷ-kheo, đây là mười Thánh cư, với những Thánh cư này, các bậc Thánh đã sống, đang sống và sẽ sống.

THÁNH CƯ 2 – Tăng IV, 275

1. Một thời, Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru tại một
thị trấn của dân tộc Kuru gọi là Kammàsadhama. Ở
đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo... Thế Tôn nói như
sau:

A LA HÁN                                               68

2. - Này các Tỷ-kheo, có mười Thánh cư này, với những Thánh cư này, các vị Thánh đã sống, đang sống, và sẽ sống. Thế nào là mười?

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:

1.  Đoạn tận năm chi phần.
2. Thành tựu sáu chi phần.
3. Hộ trì một sự.
4. Đầy đủ bốn y cứ.
5. Trừ khử sự thật cá nhân.
6. Đã đoạn tận hoàn toàn các tầm cầu.
7. Các tư duy không có uế trược.
8. Thân hành được khinh an.
9. Tâm được khéo giải thoát.
10. Tuệ được giải thoát.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã đoạn tận năm chi phần?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn tận dục
tham, đoạn tận sân, đoạn tận hôn trầm thụy miên,
đoạn tận trạo hối, đoạn tận nghi. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn tận năm chi phần.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thành tựu sáu chi phần?

A LA HÁN                                             69

5. Ở đây, này các Tỷ kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc không có hân hoan, không có thất vọng, trú xả chánh niệm tỉnh giác; khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc, khi ý biết pháp, không có hân hoan, không có thất vọng, trú xa, chánh niệm tỉnh giác. Như vậy, này các Tỷ- kheo, là Tỷ-kheo thành tựu sáu chi phần.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì một sự?

6. Ở đây, này các Tỷ-kheo thành tựu với tâm được niệm hộ trì. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hộ trì một sự.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đầy đủ bốn y cứ?

7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có đắn đo thân
cận một sự, có đắn đo kham nhẫn một sự, có đắn
đo tránh né một sự, có đắn đo trừ khử một sự. Như
vậy này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ bốn y cứ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo trừ khử sự thật cá nhân?

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với những sự sai biệt phổ thông được các Sa-môn, Bà-la-môn phổ thông

A LA HÁN                                               70

chấp nhận, như: "Thế giới là thường còn, thế giới là
không thường còn; thế giới có giới hạn, thế giới
không giới hạn, sinh mạng với thân thể là một, sinh
mạng với thân thể là khác; Như Lai có tồn tại sau khi
chết; Như Lai không tồn tại sau khi chết; Như Lai có
tồn tại và không có tồn tại sau khi chết; Như Lai
không tồn tại và không và không không tồn tại sau
khi chết". Tất cả những tin tưởng ấy được trừ diệt,
trừ bỏ, xả bỏ, quăng bỏ giải tỏa, đoạn tận, từ bỏ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo trừ khử những sự
thật cá nhân.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo đã đoạn tận hoàn toàn các tầm cầu?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn tận dục
tầm cầu, đã đoạn tận hữu tầm cầu, Phạm hạnh tầm
cầu được khinh an. Như vậy, này Tỷ-kheo, Là Tỷ-
kheo đã đoạn tận hoàn toàn các tầm cầu.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Ty-kheo các tư duy không có uế trược?

10. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Ty-kheo đã đoạn tận
dục tư duy, đã đoạn tận sân tư duy, đã đoạn tận hại
tư duy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là các tư duy
không có uế trược.

A LA HÁN                                                 71

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tâm hành được khinh an?

11. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn khổ, đoạn
lạc chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và
an trú Thiền Thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
tâm hành được khinh an.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo tâm được giải thoát?

12. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tâm được giải
thoát khỏi tham, tâm được giải thoát khỏi sân, tâm
được giải thoát khỏi si. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là Tỷ-kheo được tâm khéo giải thoát.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo với tuệ khéo giải thoát?

13. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết rằng: "Tham ái đã được đoạn tận nơi ta, được chặt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây tàla, làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai" rõ biết rằng: "Sân đã được đoạn tận nơi ta... trong tương lai", rõ biết rằng: "Si đã được đoạn tận nơi ta, được chặt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây tàla, làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh

A LA HÁN                                                   72

khởi trong tương lai." Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo với tuệ khéo giải thoát.

14. Này các Tỷ-kheo, tất cả những vị Thánh nào trong quá khứ đã sống theo Thánh cư, tất cả những vị ấy đã sống theo mười Thánh cư này.

Này các Tỷ-kheo, tất cả những vị Thánh nào trong tương lai sẽ sống theo Thánh cư, tất cả những vị ấy sẽ sống theo mười Thánh cư này.

Này các Tỷ-kheo, tất cả những vị Thánh nào trong hiện tại sống theo Thánh cư, tất cả những vị ấy đang sống theo mười Thánh cư này.

Này các Tỷ-kheo, đây là mười Thánh cư mà các vị Thánh đã sống đang sống, và sẽ sống.

A LA HÁN                                               73

8        10 pháp chứng Alahán - Kinh XUẤT GIA – Tăng IV, 382

XUẤT GIA – Tăng IV, 382

1. - Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập như sau:

1. "Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập như
khi xuất gia.
2. Các pháp bất thiện được sanh không có chinh
phục tâm và tồn tại.
3. Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng vô thường.
4. Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng vô ngã.
5. Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng bất tịnh.
6. Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng nguy hại.
7. Sau khi biết được thế giới thăng bằng và không
thăng bằng, tâm chúng ta sẽ được thực hành
tích tập với tưởng ấy.
8. Sau khi biết được thế giới sanh khởi và đoạn
diệt, tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập
với tưởng ấy.

A LA HÁN                                                74

9.  Sau khi biết được thế giới tập khởi và chấm dứt,
tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng ấy.
10. Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng đoạn tận.
11. Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng ly tham.
12. Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng đoạn diệt."

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập.

3. Khi nào, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo được:

1. Tâm thực hành tích tập như khi xuất gia.
2. Và các pháp bất thiện sanh khởi không chinh
phục tâm và an trú.
3. Và tâm được thực hành tích tập với tưởng vô
thường.
4. Và tâm được thực hành tích tập với tưởng vô
ngã.
5. Và tâm được thực hành tích tập với tưởng nguy
hại.
6. Sau khi biết thế giới thăng bằng và không
thăng bằng, tâm được thực hành tích tập với
tưởng ấy.

A LA HÁN                                                 75

7.  Sau khi biết thế giới sanh khởi và đoạn diệt,
tâm được thực hành tích tập với tưởng ấy.
8. Sau khi biết thế giới tập khởi và chấm dứt, tâm
được thực hành tích tập với tưởng ấy.
9. Tâm được thực hành tích tập với tưởng đoạn
tận.
10. Tâm được thực hành tích tập với tưởng ly tham.
11. Tâm được thực hành tích tập với tưởng đoạn
diệt.

Đối với vị ấy, một trong hai quả này được chờ đợi, chánh trí ngay trong hiện tại hay nếu có dư y, chứng được Bất hoàn.

A LA HÁN                                               76

9   10 sức mạnh của vị Alahán - Kinh NHỮNG SỨC MẠNH – Tăng IV, 474

NHỮNG SỨC MẠNH – Tăng IV, 474

(bậc Alahán – 10 sức mạnh)

1. Bấy giờ có Tôn giả Sàriputta đi đến Thế Tôn, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Thế Tôn nói với Tôn giả Sàriputta đang ngồi xuống
một bên:

- Này Sàriputta, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc,
có bao nhiêu sức mạnh? Thành tựu với những sức
mạnh ấy. Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc tự nhận
biết sự đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã
được đoạn tận nơi ta".

- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc,
có mười sức mạnh. Thành tựu với những sức mạnh
ấy, Tỷ-kheo đoạn tận các lậu hoặc, tự nhận biết sự
đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã được đoạn
tận nơi ta". Thế nào là mười?

2. Ở đây, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đoạn tận các lậu hoặc, đã khéo như thật thấy với chánh trí tuệ, các hành là vô thường. Bạch thế Tôn, Tỷ-kheo đoạn tận

A LA HÁN                                              77

các lậu hoặc, đã khéo thấy như thật với chánh trí tuệ,
tất cả các hành là vô thường. Bạch Thế Tôn, đây là
sức mạnh của Tỷ-kheo đoạn tận các lậu hoặc. Dựa
trên sức mạnh này, Tỷ-kheo đoạn tận các lậu hoặc tự
nhận biết sự đoạn tận diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc
đã được đoạn tận nơi ta."

3. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đoạn tận các lậu hoặc đã khéo thấy như thật với chánh trí tuệ, các dục được ví như hố than hừng. Bạch thế Tôn, Tỷ-kheo đoạn tận các lậu hoặc, đã khéo thấy như thật với chánh trí tuệ, các dục được ví như hố than hừng. Bạch Thế Tôn, đây là sức mạnh của Tỷ-kheo đoạn tận các lậu hoặc tự nhận biết sự đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã được đoạn tận nơi ta."

4. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn
tận các lậu hoặc, với tâm hướng về viễn ly, thiên về
viễn ly, xuôi về viễn ly, trú vào viễn ly, ưa thích xuất
ly, chấm dứt hoàn toàn các pháp làm trú xứ cho các
lậu hoặc. Bạch Thế Tôn, ... đây là sức mạnh của Tỷ-
kheo đoạn tận các lậu hoặc... "... được đoạn tận nơi
ta."

5. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đoạn tận các lậu hoặc tu tập, khéo tu tập Bốn niệm xứ. Bạch Thế tôn, Tỷ-kheo đoạn tận các lậu hoặc tu tập, khéo tu tập Bốn niệm xứ. Bạch Thế tôn đây là sức mạnh của Tỷ-

A LA HÁN                                                   78

kheo đoạn tận các lậu hoặc... "... đã được đoạn tận nơi ta."

6. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đoạn tận các lậu hoặc khéo tu tập Bốn chánh cần...

…tu tập khéo tu tập Bốn như ý túc...

… tu tập, khéo tu tập Năm căn...

…tu tập, khéo tu tập Năm lực...

… tu tập, khéo tu tập Bảy giác chi...

…tu tập, khéo tu tập Thánh đạo tám ngành.

Bạch Thế Tôn, đây là sức mạnh của Tỷ-kheo đoạn
tận các lậu hoặc. Do sức mạnh này, Tỳ kheo đoạn tận
các lậu hoặc tự nhận biết sự đoạn diệt các lậu hoặc:
"Các lậu hoặc đã được đoạn tận nơi ta."

Bạch Thế Tôn, có mười sức mạnh này của Tỷ-kheo đoạn tận các lậu hoặc. Thành tựu những lực này, Tỷ- kheo đoạn tận các lậu hoặc nhận biết sự đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã được đoạn tận nơi ta".

A LA HÁN                                                79

10 3 hạng Alahán - Kinh NGỰA CHƯA ĐƯỢC ĐIỀU PHỤC – Tăng I, 526

NGỰA CHƯA ĐƯỢC ĐIỀU PHỤC – Tăng I, 526

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về ba loại ngựa
chưa được điều phục và Ta sẽ giảng về ba hạng
người chưa được điều phục. Hãy lắng nghe và khéo
tác ý, Ta sẽ nói.
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như
sau:
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại ngựa chưa
được điều phục?
Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Có loại ngựa chưa được điều phục, có tốc lực,
nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối: bề
cao, chu vi, bề ngoài.
- Nhưng ở đây, có loại ngựa chưa được điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có
cân đối.
- Nhưng ở đây, có loại ngựa chưa được điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, và có cân đối.

A LA HÁN                                            80

Ba loại này, này các Tỷ-kheo, là ba loại ngựa chưa
được điều phục.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba hạng người chưa
được điều phục?
Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Có hạng người chưa được điều phục, có tốc
lực, nhưng không có sắc đẹp, không có cân
đối.
- Nhưng ở đây, có hạng người chưa được điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có
cân đối.
- Nhưng ở đây, có hạng người chưa được điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, và có cân đối.
Ba loại này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người chưa
được điều phục.
2. Thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa
được điều phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp,
không có cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật rõ
biết: "Đây là Khổ"; như thật rõ biết: "Đây là
Khổ tập"; như thật rõ biết: "Đây là Khổ diệt";
như thật rõ biết: "Đây là con Đường đưa đến
Khổ diệt"; Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.

A LA HÁN                                              81

- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật,
vị ấy lại ngập ngừng không có trả lời. Đây Ta
nói trong nghĩa không có sắc đẹp.
- Vị ấy không có nhận được các đồ tư dụng, như
y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người chưa có điều
phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp, không có
cân đối.
3. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa
được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không
cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật rõ
biết: "Đây là Khổ"; như thật rõ biết: "Đây là
Khổ tập"; như thật rõ biết: "Đây là Khổ diệt";
như thật rõ biết: "Đây là con Đường đưa đến
Khổ diệt"; Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật,
vị ấy liền trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta
nói trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng, như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.

A LA HÁN                                              82

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người chưa có điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối.
4. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa
được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật rõ
biết: "Đây là Khổ"; như thật rõ biết: "Đây là
Khổ tập"; như thật rõ biết: "Đây là Khổ diệt";
như thật rõ biết: "Đây là con đường đưa đến
Khổ diệt"; Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật,
vị ấy liền trả lời không có ngập ngừng. Đây Ta
nói trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy nhận được các đồ tư dụng, như y áo, đồ
ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.
Đây Ta nói trong nghĩa có cân đối.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người chưa có điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối. Những hạng
người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người chưa
được điều phục.

NGỰA ĐƯỢC ĐIỀU PHỤC – Tăng I, 529

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về ba loại ngựa được điều phục và Ta sẽ giảng về ba hạng người đã

A LA HÁN                                                83

được điều phục. Hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ
nói.
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như
sau:
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại ngựa được
điều phục?
Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Có loại ngựa được điều phục, có tốc lực, nhưng
không có sắc đẹp, không có cân đối.
- Nhưng ở đây, có loại ngựa được điều phục, có
tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối.
- Nhưng ở đây, có loại ngựa được điều phục, có
tốc lực, có sắc đẹp, và có cân đối.
Ba loại này, này các Tỷ-kheo, là ba loại ngựa được
điều phục.
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba hạng người
được điều phục?
Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Có hạng người được điều phục, có tốc lực,
nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối.
- Nhưng ở đây, có hạng người được điều phục,
có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối.

A LA HÁN                                              84

- Nhưng ở đây, có hạng người được điều phục,
có tốc lực, có sắc đẹp, và có cân đối.
Ba loại này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người được
điều phục.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người được
điều phục, có tốc lực, người không có sắc đẹp, không
có cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy
được nhập Niết-bàn, không còn phải trở lui đời
ấy nữa. Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật,
vị ấy ngập ngừng, vị ấy không có trả lời. Đây
Ta nói trong nghĩa không có sắc đẹp.
- Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng, như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều
phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp, không có
cân đối.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người được
điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có
cân đối?

A LA HÁN                                               85

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy
được nhập Niết-bàn, không còn phải trở lui đời
ấy nữa. Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật,
vị ấy trả lời không có ngập ngừng. Đây Ta nói
trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng, như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người được
điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy
được nhập Niết-bàn, không còn phải trở lui đời
ấy nữa. Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp thắng luật,
vị ấy trả lời không có ngập ngừng. Đây Ta nói
trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy nhận được các đồ tư dụng, như y áo, đồ
ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.
Đây Ta nói trong nghĩa có cân đối.

A LA HÁN                                                86

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối.
Những hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng
người được điều phục.

CÁC LOẠI NGỰA THUẦN THỤC – Tăng I, 532

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết giảng về ba loại
ngựa hiền thiện, thuần thục, ba hạng người hiền
thiện, thuần thục. Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại ngựa hiền
thiện, thuần thục?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, nhưng không có
sắc đẹp, không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng
không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân
đối.
Những loại này, này các Tỷ-kheo, là ba loại ngựa
hiền thiện, thuần thục.

A LA HÁN                                                  87

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba hạng người hiền
thiện, thuần thục?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, nhưng không có
sắc đẹp, không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng
không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân
đối.
Những hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng
người hiền thiện, thuần thục.
2. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, nhưng không có sắc
đẹp, không có cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
các lậu hoặc ngay trong hiện tại, tự mình với
thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Đây Ta nói trong
nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp và thắng luật, vị
ấy ngập ngừng không trả lời. Đây Ta nói trong
nghĩa không có sắc đẹp.

A LA HÁN                                                  88

- Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng, như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện,
thuần thục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp,
không có cân đối.
3. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng
không có cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
các lậu hoặc ngay trong hiện tại, tự mình với
thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Đây Ta nói trong
nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp và thắng luật, vị
ấy liền trả lời không có ngập ngừng. Đây Ta
nói trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng, như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện,
thần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân
đối.

A LA HÁN                                                89

4. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
các lậu hoặc ngay trong hiện tại, tự mình với
thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Đây Ta nói trong
nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp và thắng luật, vị
ấy liền trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta
nói trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy nhận được các đồ tư dụng, như y áo, đồ
ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.
Đây Ta nói trong nghĩa có cân đối.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện,
thần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối.
Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng
người hiền thiện, thuần thục.

A LA HÁN                                                 90

11 3 hạng người Alahán - Kinh NGỰA CHƯA ĐƯỢC ĐIỀU PHỤC – Tăng IV, 131

NGỰA CHƯA ĐƯỢC ĐIỀU PHỤC – Tăng IV,
131
1.- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về:
- Ba loại ngựa chưa được điều phục và ba hạng
người chưa được điều phục;
- Ba loại ngựa được điều phục, và ba hạng người
được điều phục;
- Ba loại ngựa hiền thiện thuần lương và ba hạng
người hiền thiện thuần lương.
Hãy nghe và khéo tác ý. Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như sau:

2.- Này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại ngựa chưa được điều phục?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa chưa được điều phục có tốc lực nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối bề cao, chu vi bề ngoài.

A LA HÁN                                             91

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa chưa
được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng
không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa chưa
được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp và có
cân đối.

Ba loại này, này các Tỷ-kheo, là ba loại ngựa chưa được điều phục.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba hạng người chưa được điều phục?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người chưa
được điều phục, có tốc lực nhưng không có sắc
đẹp, không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người chưa
được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng
không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người chưa
được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân
đối.

Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người chưa được điều phục.

A LA HÁN                                             92

4. Thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa được điều phục, có tốc lực nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật tuệ
tri: "Đây là Khổ", như thật tuệ tri: "Đây là
Khổ tập", như thật tuệ tri: "Đây là Khổ diệt",
như thật tuệ tri: "Đây là con đường đưa đến
Khổ diệt". Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật,
vị ấy lại ngập ngừng, không có trả lời. Đây Ta
nói trong nghĩa không có sắc đẹp.
- Vị ấy không có nhận được các đồ tư dụng, như
y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người chưa có điều phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối.

5. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật tuệ tri: "Đây là Khổ", như thật tuệ tri: "Đây là Khổ tập", như thật tuệ tri: "Đây là Khổ diệt",

A LA HÁN                                              93

như thật tuệ tri: "Đây là con đường đưa đến
Khổ diệt". Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật,
vị ấy liền trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta
nói trong nghĩa có sắc đẹp.
- Nhưng vị ấy không nhận được các đồ tư dụng,
như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm
trị bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối.

6. Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là người chưa được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật tuệ
tri: "Đây là Khổ"..., như thật tuệ tri: "Đây là
con Đường đưa đến khổ diệt". Đây Ta nói
trong nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy
liền trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta nói
trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy nhận được các đồ tư dụng, như y áo, đồ
ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.
Đây Ta nói trong nghĩa có cân đối.

A LA HÁN                                               94

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa được
điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp có cân đối. Những
hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người
chưa được điều phục.

7. Này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại ngựa được điều phục?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa được
điều phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp,
không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa được
điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không
có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa được
điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối.

Các loại này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng loại ngựa được điều phục.

8. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba hạng người được điều phục?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người được điều phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối.

A LA HÁN                                              95

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người được
điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không
có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người được
điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người được điều phục, có tốc lực, không có sắc đẹp, không có cân đối?

1. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy,
được nhập Niết-bàn, không còn phải trở lui đời
này nữa. Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
2. Nhưng được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị
ấy ngập ngừng, không có trả lời. Đây Ta nói
trong nghĩa không có sắc đẹp.
3. Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa được điều phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối.

A LA HÁN                                              96

Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy
được nhập Niết-bàn, không phải trở lui đời này
nữa. Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy
trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta nói trong
nghĩa có sắc đẹp.
- Nhưng vị này không nhận được các đồ tư dụng
như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm
trị bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối.

9. Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy
được nhập Niết-bàn, không phải trở lui đời này
nữa. Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.

A LA HÁN                                               97

- Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy
liền trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta nói
trong nghĩa có sắc đẹp.
- Và vị ấy nhận được các đồ tư dụng như y áo,
đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.
Đây Ta nói trong nghĩa có cân đối.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối. Những hạng
người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người được
điều phục.

10. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại ngựa hiền thiện thuần lương?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa hiền
thiện thuần lương, có tốc lực nhưng không có
sắc đẹp, không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa hiền
thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng
không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa hiền
thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, có
cân đối.

Những loại này, này các Tỷ-kheo, là ba loại ngựa hiền thiện thuần lương.

A LA HÁN                                               98

11. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại người hiền thiện thuần lương?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người hiền
thiện thuần lương, có tốc lực, nhưng không có
sắc đẹp, không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người hiền
thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng
không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người hiền
thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, có
cân đối.

Những hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người hiền thiện thuần lương.

Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo do đoạn diệt các lậu
hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng
trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát. Đây Ta nói trong
nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy
ngập ngừng, không trả lời. Đây Ta nói trong
nghĩa không có sắc đẹp.

A LA HÁN                                               99

- Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối.

Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo do đoạn diệt các lậu
hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng
trí, chúng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát. Đây Ta nói trong
nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy
liền trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta nói
trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.

A LA HÁN                                         100

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối.

Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo do đoạn diệt các lậu
hoặc, tự mình với thắng trí, chúng ngộ, chứng
đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải
thoát. Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy
liền trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta nói
trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy nhận được các đồ tư dụng như y áo, đồ
ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.
Đây Ta nói trong nghĩa có cân đối.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối.

Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người hiền thiện thuần lương.

A LA HÁN                                             101

12 5 việc không thể làm - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Năm bất năng xứ:

- Này các Hiền giả, một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể cố sát hại đời sống loài hữu tình.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể cố ý lấy của không cho gọi là trộm cắp.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể có ý hành dâm.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể cố ý tự mình biết mà nói láo.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể tiêu dùng các vật chứa cất vào các thú vui dục lạc như khi còn là cư sĩ.

A LA HÁN                                           102

13 6 lợi ích khi nghe pháp, thẩm sát ý nghĩa pháp đúng thời - Kinh PHAGGUNA – Tăng III, 163

PHAGGUNA –Tăng III, 163

1. Lúc bấy giờ, Tôn giả Phagguna bị bệnh, khổ đau,
bị trọng bệnh. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn;
sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Phagguna bị bệnh, khổ đau,
bị trọng bệnh. Lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn
đi đến Tôn giả Phagguna, vì lòng từ mẫn.
Thế Tôn im lặng nhận lời. Rồi Thế Tôn vào buổi
chiều, từ chỗ Thiền tịnh đứng dậy, đi đến Tôn giả
Phagguna. Tôn giả Phagguna thấy Thế Tôn từ xa đi
đến, thấy vậy, muốn rời khỏi giường. Rồi Thế Tôn
nói với Tôn giả Phagguna:
- Thôi được rồi, Phagguna! Thầy chớ có rời khỏi
giường. Đã có những chỗ ngồi đã soạn từ trước, Ta
sẽ ngồi tại các chỗ ấy.
Rồi Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau
khi ngồi, Thế Tôn nói với Tôn giả Phagguna:

A LA HÁN                                           103

- Này Phagguna, mong rằng Thầy có thể kham nhẫn!
Mong rằng Thầy có thể chịu đựng! Mong rằng các
khổ thọ được giảm thiểu, không tăng trưởng! Mong
rằng triệu chứng giảm thiểu được thấy rõ, không tăng
trưởng!
- Bạch Thế Tôn, con không có thể kham nhẫn. Con
không có thể chịu đựng. Khổ thọ của con tăng
trưởng, không có giảm thiểu. Triệu chứng tăng
trưởng được thấy rõ, không có giảm thiểu!
- Bạch Thế Tôn, ví như một người lực sĩ chém đầu
(một người khác) với một thanh kiếm sắc bén;
cũng vậy, bạch Thế Tôn, những ngọn gió kinh
khủng thổi lên, đau nhói trong đầu con. Bạch Thế
Tôn, con không thể kham nhẫn, con không có thể
chịu đựng. Khổ thọ của con gia tăng, không có
giảm thiểu, triệu chứng gia tăng được thấy rõ,
không có giảm thiểu.
- Bạch Thế Tôn, như một người lực sĩ lấy một dây
nịt bằng da cứng quấn tròn quanh đầu rồi siết chặt;
cũng vậy, bạch Thế Tôn, con cảm thấy đau đầu
một cách kinh khủng. Bạch Thế Tôn, con không
có thể kham nhẫn, con không có thể chịu đựng,
khổ thọ của con gia tăng, không có giảm thiểu.
Triệu chứng gia tăng được thấy rõ, không có giảm
thiểu.

A LA HÁN                                            104

- Bạch Thế Tôn, như một người đồ tể thiện xảo hay
đệ tử người đồ tể cắt ngang bụng với một con dao
cắt thịt bò sắc bén; cũng vậy, bạch Thế Tôn, một
ngọn gió kinh khủng cắt ngang bụng của con.
Bạch Thế Tôn, con không có thể kham nhẫn, con
không có thể chịu đựng. Những khổ thọ của con
gia tăng, không có giảm thiểu, triệu chứng gia
tăng được thấy rõ, không có giảm thiểu.
- Bạch Thế Tôn, ví như hai người lực sĩ, sau khi
nắm cánh tay của một người yếu hơn, nướng
người ấy, đốt người ấy trên một hố than hừng;
cũng vậy, bạch Thế Tôn, một sức nóng kinh
khủng khởi lên trong thân của con. Bạch Thế Tôn,
con không có thể kham nhẫn, con không có thể
chịu đựng. Những khổ thọ của con gia tăng, không
có giảm thiểu, triệu chứng gia tăng được thấy rõ,
không có giảm thiểu.
Rồi Thế Tôn, với pháp thoại, nói lên cho Tôn giả
Phagguna biết, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỉ, từ chỗ ngồi, đứng dậy và ra đi.
2. Rồi Tôn giả Phagguna, sau khi Thế Tôn ra đi
không bao lâu, liền mệnh chung. Trong khi Tôn giả
lâm chung, các căn được sáng chói. Rồi Tôn giả
Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

A LA HÁN                                           105

- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Phagguna, sau khi Thế Tôn
ra đi không bao lâu, đã mệnh chung. Trong khi Tôn
giả mệnh chung, các căn được sáng chói.
- Này Ànanda, tại sao các căn của Tôn giả Phagguna
lại không sáng chói chứ? Này Ànanda, với Tỷ-kheo
Phagguna, tâm chưa được giải thoát khỏi năm hạ
phần kiết sử. Sau khi nghe pháp, tâm vị ấy được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử.
 Có sáu lợi ích này, này Ànanda, nếu nghe pháp
đúng thời, và thẩm sát ý nghĩa đúng thời.
Thế nào là sáu?
3. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo tâm chưa được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, vị ấy trong khi mạng
chung, được thấy Thế Tôn. Thế Tôn thuyết pháp cho
vị ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có
văn, đề cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ
thanh tịnh. Sau khi nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử. Đây là lợi ích
thứ nhất, này Ànanda, khi được nghe pháp đúng thời.
4. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm chưa được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, vị ấy trong khi
mệnh chung, không được thấy Thế Tôn, nhưng chỉ
được thấy đệ tử Như Lai. Đệ tử Như Lai thuyết pháp
cho vị ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa,
có văn, đề cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ
thanh tịnh. Sau khi nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được

A LA HÁN                                             106

giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử. Này Ànanda,
đây là lợi ích thứ hai khi được nghe pháp đúng thời.
5. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm chưa được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, vị ấy trong khi
mệnh chung, không được thấy Như Lai, cũng không
được thấy đệ tử của Như Lai. Nhưng với tâm tùy tầm,
tùy tứ, với ý tùy quán pháp như đã được nghe, như
đã được học một cách thông suốt; do vị ấy, với tâm
tùy tầm, tùy tứ, với ý tùy quán pháp như đã được
nghe, như đã được học một cách thông suốt, nên tâm
được giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử. Này
Ànanda, đây là lợi ích thứ ba khi thẩm sát ý nghĩa
đúng thời.
6. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm đã được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, nhưng tâm chưa giải
thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y, vị ấy trong
khi mệnh chung được thấy Như Lai. Và Như Lai
thuyết pháp cho vị ấy, sơ thiện... đề cao đời sống
Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh tịnh. Sau khi
được nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được giải thoát đối
với vô thượng đoạn diệt sanh y. Này Ànanda, đây là
lợi ích thứ tư khi được nghe pháp đúng thời.
7. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm đã được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, nhưng tâm chưa
giải thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y, vị ấy
trong khi mạng chung không được thấy Như Lai, chỉ

A LA HÁN                                            107

được thấy đệ tử của Như Lai. Đệ tử Như Lai thuyết
pháp cho vị ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện... đề
cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh
tịnh. Sau khi được nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được
giải thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y. Này
Ànanda, đây là lợi ích thứ năm khi được nghe pháp
đúng thời.
8. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, nhưng tâm chưa giải
thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y, vị ấy trong
khi mệnh chung không được thấy Như Lai, cũng
không được thấy đệ tử Như Lai. Nhưng với tâm tùy
tầm, tùy tứ, với ý tùy quán pháp như đã được học
thông suốt, do vị ấy với tâm tùy tầm, tùy tứ, với ý tùy
quán pháp như đã được nghe, như đã được học
thông suốt, nên tâm được giải thoát đối với vô
thượng đoạn diệt sanh y này. Này Ànanda, đây là lợi
ích thứ sáu khi thẩm sát ý nghĩa đúng thời.
Có sáu lợi ích này, này Ànanda, khi được nghe pháp
đúng thời, và khi được thẩm sát ý nghĩa đúng thời.

A LA HÁN                                              108

14 8 ngày xuất gia chứng quả - Kinh BẠC– CÂU–LA – 124 Trung III, 329

KINH BẠC–CÂU–LA (Bakkula suttam) – Bài kinh số 124 – Trung III, 329

Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Bakkula trú ở Rajagaha
(Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi
dưỡng các loài sóc (kalandakanivapa). Rồi lõa thể
Kassapa, một người bạn trước kia của Tôn giả
Bakkula khi còn là cư sĩ, đi đến Tôn giả Bakkula, sau
khi đến, nói lên với Tôn giả Bakkula những lời chào
đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, lõa thể Kassapa nói với Tôn giả Bakkula:

– Này Hiền giả Bakkula, Bạn xuất gia đã bao lâu?

– Đã được tám mươi năm, này Hiền giả, từ khi tôi xuất gia.

A LA HÁN                                            109

– Hiền giả Bakkula, trong tám mươi năm ấy, đã bao nhiêu lần, Hiền giả hành dâm dục?

– Hiền giả Kassapa, chớ có hỏi tôi như vậy:
"Hiền giả Kassapa, trong tám mươi năm ấy, đã bao
nhiều lần Hiền giả hành dâm dục!" Hiền giả Kassapa,
hãy hỏi tôi như sau: "Hiền giả Bakkula, trong tám
mươi năm ấy, đã bao nhiêu lần Hiền giả khởi lên dục
tưởng?"

– Hiền giả Bakkula, trong tám mươi năm ấy, đã bao nhiêu lần, Hiền giả khởi lên dục tưởng?

– Hiền giả Kassapa, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không bao giờ nhận thấy, có dục tưởng khởi lên.

– Vì rằng Tôn giả Bakkula trong tám mươi năm
không nhận thấy có dục tưởng khởi lên, chúng tôi
thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu
của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không bao giờ nhận thấy có sân tưởng, có hại tưởng khởi lên.

– Vì rằng Tôn giả Bakkula trong tám mươi năm không nhận thấy có sân tưởng, có hại tưởng khởi lên,

A LA HÁN                                           110

chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy dục tầm nào khởi lên.

– Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thây sân tầm, hại tầm nào khởi lên.

– Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có thâu nhận y của cư sĩ.

– Vì rằng Tôn giả.. một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có cắt y với con dao.

– Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

A LA HÁN                                           111

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có may y với cây kim.

– Vì rằng Tôn giả.. một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm trừ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có nhuộm y với thuốc nhuộm

– Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có may y kathina.

– Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi
xuất gia, tôi không nhận thấy có may y cho các vị
đồng Phạm hạnh... có nhận lời mời ăn... có khởi lên
tâm như sau: "Mong rằng có người mời tôi ăn".

– Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi

A LA HÁN                                           112

xuất gia, tôi không nhận thấy có ngồi trong nhà.. có ngồi ăn trong nhà... có ghi nhận chi tiết các tướng đặc biệt của nữ nhân... có thuyết pháp cho nữ nhân cho đến câu kệ bốn câu... có đi đến trú phòng Tỷ- kheo-ni... có thuyết pháp cho Tỷ-kheo-ni.... Tôi không nhận thấy có thuyết pháp cho học pháp nữ... Tôi không nhận thấy có thuyết pháp cho Sa-di-ni.

– Vì rằng Tôn giả Bakkula trong tám mươi năm
không nhận thấy có thuyết pháp cho Sa-di-ni, chúng
tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu
của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi
xuất gia, tôi không bao giờ nhận thấy có xuất gia (cho
ai).. có thọ đại giới (cho ai).. có nhận làm y chỉ (cho
ai)... tôi không bao giờ nhận thấy có Sa-di hầu hạ...
có tắm trong nhà tắm... có tắm thoa bột Cunna.. có
nhờ đồng Phạm hạnh xoa bóp chân tay.. tôi không
bao giờ nhận thấy có bệnh khởi lên, dầu cho một
chốc lát.. có mang theo y dược cho đến một miếng
nhỏ từ cây a-li-lặc vàng (haritakikhanda)... nằm dựa
vào tấm gỗ dựa... nằm dài xuống ngủ... đi an cư mùa
mưa tại trú xứ gần làng.

– Vì rằng Tôn giả Bakkula, trong tám mươi năm không nhận thấy có đi an cư mùa mưa tại trú xứ gần

A LA HÁN                                              113

làng, chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Vừa đúng trong bảy ngày, này Hiền giả, còn uế nhiễm, tôi đã ăn đồ ăn của nội địa, rồi đến ngày thứ tám, chánh trí khởi lên.

– Vì rằng Tôn giả Bakkula vừa đúng trong bảy ngày, còn uế nhiễm, đã ăn đồ ăn của nội địa, rồi đến ngày thứ tám chánh trí khởi lên, chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula. Thưa Hiền giả Bakkula, hãy cho tôi xuất gia trong pháp luật này, hãy cho tôi thọ đại giới.

Rồi lõa thể Kassapa được xuất gia trong pháp và
luật này, được thọ đại giới. Thọ đại giới không bao
lâu, Tôn giả Kassapa, an trú độc cư, viễn ly, không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu với
thượng trí tự mình chứng ngộ, chứng đắc và an trú
ngay trong hiện tại vô thượng cứu cánh Phạm hạnh
mà vì mục đích ấy các Thiện nam tử chân chánh xuất
gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến.
Vị ấy biết "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những
gì cần làm sẽ làm, không còn trở lại trạng thái này
nữa". Và Tôn giả Kassapa trở thành một A-la-hán
nữa.

Rồi Tôn giả Bakkula, sau một thời gian, cầm

A LA HÁN                                             114

chìa khóa, đi từ trú xứ này đến trú xứ khác và nói như sau:

– Chư Tôn giả hãy đi ra! Chư Tôn giả hãy đi ra! Hôm nay tôi sẽ nhập Niết-bàn.

– Vì rằng Tôn giả Bakkula cầm chìa khóa, đi từ trú xứ này đến trú xứ khác và nói như sau: "Chư Tôn giả hãy đi ra! Chư Tôn giả hãy đi ra! Hôm nay tôi sẽ nhập Niết-bàn"; chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

Rồi Tôn giả Bakkula ngồi giữa chúng Tỷ- kheo nhập Niết-bàn.

– Vì rằng Tôn giả Bakkula ngồi giữa chúng Tỷ- kheo nhập Niết-bàn, chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

A LA HÁN                                           115

15 8 sức mạnh của vị Alahán - Kinh SỨC MẠNH 2 – Tăng III, 587

SỨC MẠNH 2 –Tăng III, 587

1. Rồi Tôn giả Sàriputta đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Sàriputta đang ngồi xuống một bên:

- Này Sàriputta, có bao nhiêu sức mạnh của Tỷ-kheo
đã đoạn trừ các lậu hoặc? Thành tựu với những sức
mạnh gì, Tỷ-kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc, tự nhận
mình đã đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã
được ta đoạn tận "?

2. - Bạch Thế Tôn, có tám sức mạnh của Tỷ-kheo
đã đoạn tận các lậu hoặc. Thành tựu với những sức
mạnh gì, Tỷ-kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc, tự nhận
mình đã đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã
được ta đoạn tận ". Thế nào là tám?

3. Ở đây, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc khéo thấy như thật với chánh trí tuệ rằng tất cả các hành là vô thường. Vì rằng, bạch Thế Tôn, Tỷ- kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, khéo thấy như thật với chánh trí tuệ rằng tất cả các hành là vô thường. Bạch Thế Tôn, đây là sức mạnh của Tỷ-kheo đã đoạn

A LA HÁN                                            116

tận các lậu hoặc. Do sức mạnh này, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tự nhận mình đã đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã được ta đoạn tận ".

4. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc khéo thấy như thật với chánh trí tuệ rằng các dục ví như hố than hừng. Vì rằng, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc khéo thấy như thật với chánh trí tuệ rằng các dục ví như hố than hừng. Bạch Thế Tôn, đây là sức mạnh của Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc. Do sức mạnh này, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tự nhận mình đã đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã được ta đoạn tận ".

5. Này các Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn
tận các lậu hoặc, với tâm thuận xuôi về viễn ly, hoan
hỷ về xuất ly, thiên về viễn ly, trú ở viễn ly, hoan hỷ
về xuất ly, đoạn tận hoàn toàn tất cả pháp có thể làm
trú xứ cho lậu hoặc. Bạch Thế Tôn, đây là sức mạnh
của Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc. Do sức mạnh
này, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tự nhận mình
đã đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã được ta
đoạn tận ".

6. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, Bốn niệm xứ được tu tập. Bạch Thế Tôn, vì rằng Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, Bốn niệm xứ được tu tập, được khéo tu tập. Bạch Thế Tôn, đây

A LA HÁN                                              117

là sức mạnh của vị Tỷ-kheo …: "Các lậu hoặc đã được ta đoạn tận ".

7. Lại nữa, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, Bốn như ý túc được tu tập, được khéo tu tập…

Năm căn được tu tập, được khéo tu tập …

Năm lực được tu tập, được khéo tu tập …

Bảy giác chi được tu tập, được khéo tu tập …

Thánh đạo tám ngành được tu tập, được khéo tu tập … Bạch Thế Tôn, đây là sức mạnh của vị Tỷ-kheo …: "Các lậu hoặc đã được ta đoạn tận ".

Bạch Thế Tôn, đây là tám sức mạnh của Tỷ-kheo đã
đoạn tận các lậu hoặc, thành tựu với tám sức mạnh
này, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc. Do sức mạnh
này, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, tự nhận mình
đã đoạn diệt các lậu hoặc: "Các lậu hoặc đã được ta
đoạn tận ".

A LA HÁN                                          118

16 9 việc không thể làm - Kinh DU SĨ SAJJHA – Tăng IV, 92

DU SĨ SAJJHA – Tăng IV, 92

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), tại
núi Gijjhakùta. Rồi du sĩ Sajjha đi đến Thế Tôn, sau
khi đến, nói với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm xã giao, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, du sĩ Sajjha bạch Thế Tôn:

2. - Bạch Thế Tôn, có một thời Thế Tôn trú ở
Ràjagaha, tại Giribaja. Tại đây, bạch Thế Tôn, con
có nghe từ miệng Thế Tôn, con có chấp nhận từ
miệng Thế Tôn.

"Này Sajjha, Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, đã đoạn
các lậu hoặc, Phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã
làm đã đặt gánh nặng xuống, mục đích đã đạt được,
hữu kiết sử đã đoạn tận, chơn chánh giải thoát; vị ấy
không có thể vi phạm năm sự:

- Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể cố ý đoạt mạng sống của loài hữu tình;

A LA HÁN                                            119

- Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, không có
thể lấy của không cho, được gọi là ăn trộm;
- Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, không có
thể hành dâm dục;
- Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, không có
thể biết mà nói láo;
- Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, không có
thể hưởng thọ các dục do các đồ cất chứa đem
lại, như trước làm gia chủ".

Bạch Thế Tôn, như vậy không biết con có khéo nghe, khéo nắm giữ, khéo tác ý, khéo thọ trì lời Thế Tôn dạy hay không?

3. - Thật vật, này Sajjha, như vậy Thầy đã khéo nghe, khéo nắm giữ, khéo tác ý, khéo thọ trì. Xưa kia và cả nay nữa, này Sajjha, Ta đã nói như sau:

"Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu
hoặc, đã thành tựu viên mãn, việc nên làm đã làm, đã
đặt gánh nặng xuống, mục đích đã đạt được, hữu kiết
sử đã đoạn tận, chơn chánh giải thoát; vị ấy không có
thể vi phạm chín sự:

1. Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
cố ý đoạt mạng sống của loài hữu tình.
2. Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
lấy của không cho, được gọi là ăn trộm.

A LA HÁN                                            120

3. Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, không có
thể hành dâm dục.
4. Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, không có
thể biết mà nói láo.
5. Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, không có
thể hưởng thọ các dục do các đồ cất chứa đem
lại, như trước làm gia chủ.
6. Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
phủ nhận Phật.
7. Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
phủ nhận Pháp.
8. Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
phủ nhận chúng tăng.
9. Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
phủ nhận Học pháp".

- Xưa kia và cả nay nữa, Ta tuyên bố như sau:

"Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu
hoặc, đã thành tựu viên mãn, việc nên làm đã làm, đã
đặt gánh nặng xuống, mục đích đã đạt được, hữu kiết
sử đã đoạn tận, chơn chánh giải thoát; vị ấy không
có thể vi phạm chín sự".

A LA HÁN                                           121

17 9 việc không thể làm - Kinh DU SĨ SUTAVÀ – Tăng IV, 90

DU SĨ SUTAVÀ – Tăng IV, 90

1. Như vậy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở Ràjagaha, tại núi Gijjhakùta.
Rồi du sĩ Sutavà đi đến Thế Tôn, sau khi đến nói với
Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói
lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu liền ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, du sĩ Sutavà
bạch Thế Tôn;

2. - Bạch Thế Tôn, có một thời Thế Tôn trú ở
Ràjagaha, tại Giribbaja. Tại đây, bạch Thế Tôn, con
có nghe từ miệng Thế Tôn, con có chấp nhận từ
miệng Thế Tôn:

"Này Sutavà, Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, đã đoạn
tận các lậu hoặc, đã thành tựu viên mãn, việc nên làm
đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, mục đích đã đạt
được, hữu kiết sử đã đoạn tận, chơn chánh giải thoát;
vị ấy không có thể làm năm sự:

- Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể có ý đoạt mạng sống của loài hữu tình;

A LA HÁN                                            122

- Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
lấy của không cho được gọi là ăn trộm;
- Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
hành dâm dục;
- Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
biết mà nói láo;
- Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
hưởng thọ các dục do các đồ cất chứa đem lại,
như trước còn làm gia chủ".

Bạch Thế Tôn, như vậy không biết con có khéo nghe, khéo nắm giữ, khéo tác ý, khéo thọ trì lời Thế Tôn dạy hay không?

3. - Thật vậy, này Sutavà, như vậy Thầy đã khéo nghe, khéo nắm giữ, khéo tác ý, khéo thọ trì. Xưa kia, và cả nay nữa, này Sutavà, Ta đã nói như sau:

"Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu
hoặc, đã thành tựu viên mãn, việc nên làm đã làm,
đã đặt gánh nặng xuống, mục đích đã đạt được, hữu
kiết sử đã đoạn tận, chơn chánh giải thoát, vị ấy
không có thể vi phạm năm sự:

1. Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
cố ý đoạt mạng sống của các loài hữu tình.
2. Tỷ kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không thể lấy
của không cho, được gọi là ăn trộm.

A LA HÁN                                          123

3. Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
hành dâm dục.
4. Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
biết mà nói láo.
5. Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
hưởng thọ các dục do các đồ ăn cất chứa đem
lại, như trước còn làm gia chủ.

 Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
đi đến dục;
 Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
đi đến sân;
 Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
đi đến si;
 Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc không có thể
đi đến sợ hãi".

Xưa kia và cả nay nữa, Ta nói như sau: "Tỷ-kheo đã
thành tựu viên mãn, việc nên làm đã làm, đã đặt gánh
nặng xuống, mục đích đã đạt được, hữu kiết sử đã
đoạn tận, chơn chánh giải thoát; vị ấy không có thể
vi phạm năm sự".

A LA HÁN                                           124

18 9 việc không thể làm - Kinh THANH TỊNH – 29 Trường II, 441

KINH THANH TỊNH – Bài kinh số 29 – Trường II, 441

Như vầy tôi nghe.

1. Một thời, Thế Tôn trú giữa giòng tộc Sakya (Thích ca) trong vườn xoài của một gia đình Thích ca tên là Vedhannà.

Lúc bấy giờ, Nigantha Nàthaputta vừa mới tạ thế ở Pàvà.

Sau khi vị này tạ thế, các vị Nigantha chia ra làm hai phái, chia rẽ nhau, tranh chấp nhau, tranh luận nhau và sống tàn hại nhau với binh khí bằng miệng - "Ngươi không biết pháp luật này, ta biết pháp luật này. Sao Ngươi có thể biết pháp luật này? Ngươi theo tà hạnh, ta theo chánh hạnh. Lời nói của ta tương ưng, lời nói Ngươi không tương ưng. Điều đáng nói trước, Ngươi nói sau; điều đáng nói sau, Ngươi nói trước. Điều Ngươi quan niệm trình bày, đã bị đảo lộn. Quan điểm của Ngươi đã bị thách đố. Ngươi đã bị đánh bại. Hãy đi giải tỏa quan điểm của Ngươi!

A LA HÁN                                             125

Hãy tự thoát khỏi bế tắc nếu Ngươi có thể làm được."
Hình như các đệ tử của Nigantha Nàthaputta muốn
tàn hại lẫn nhau. Chính các đệ tử cư sĩ mặc đồ trắng
của Nigantha Nàthaputta cũng chán ngấy, cơ hiềm,
và phản đối các vị Nigantha, vì pháp luật của họ đã
được trình bày, tuyên bố một cách vụng về, không
có hiệu năng hướng dẫn, không hướng đến an tịnh,
không do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, pháp y
chỉ đã bị đổ vỡ, không có chỗ y chỉ.

2. Rồi Sa di Cunda, sau khi an cư mùa mưa ở Pàvà
đến thăm tôn giả Ananda ở Sàmàgama, sau khi đến,
đảnh lễ tôn giả Ananda và ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên. Sa di Cunda bạch tôn giả
Ananda:

- Bạch Tôn giả, Nigantha Nàthaputta đã từ trần ở
Pàvà sau khi vị này tạ thế, các Nigantha chia ra làm
hai phái... Pháp y chỉ đã bị đổ vỡ, không có chỗ y
chỉ.

Khi nghe nói vậy, tôn giả Ananda nói với Sa di Cunda:

- Này Hiền giả Cunda, đây là vấn đề đáng đưa ra để
yết kiến Thế Tôn. Này Hiền giả Cunda, chúng ta hãy
đi yết kiến Thế Tôn; sau khi đến xong, chúng ta hãy
trình bày vấn đề này để Thế Tôn biết.

A LA HÁN                                           126

- Bạch Tôn giả, vâng!

- Sa di Cunda vâng lời tôn giả Ananda.

3. Rồi tôn giả Ananda cùng với Sa di Cunda, đi đến
yết kiến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Ngài và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, tôn giả
Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Sa di Cunda có nói: "Nigantha
Nàthaputta đã từ trần ở Pàvà. Sau khi vị này từ trần,
các vị Nigantha chia ra làm hai phái... Pháp y chỉ đã
bị đổ vỡ, không có chỗ y chỉ."

- Này Cunda, như vậy ở đây pháp luật đã được trình
bày tuyên bố một cách vụng về, không có hiệu năng
hướng dẫn, không hướng đến an tịnh, không do vị
Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết.

4. Này Cunda, ở đây có vị đạo sư không phải là Chánh Đẳng Giác, có pháp luật đã được trình bày tuyên bố một cách vụng về, không có hiệu năng hướng dẫn, không hướng đến an tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Và người đệ tử trong pháp này, không thành tựu và an trú trong pháp và tùy pháp, không sống đúng chánh hạnh, không sống đúng tùy pháp, sống vượt ra ngoài pháp. Người đệ tử ấy cần được nói như sau: "Này Hiền giả, thật là lợi

A LA HÁN                                            127

ích cho Ngươi. Thật khéo chứng đắc cho Ngươi. Đạo
sư của Ngươi không phải là vị Chánh Đẳng Giác.
Pháp của Ngươi đã được trình bày, tuyên bố một
cách vụng về, không có hiệu năng hướng dẫn, không
hướng đến an tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác
tuyên bố. Và Ngươi trong pháp này, không thành tựu
và an trú trong pháp và tùy pháp, không sống đúng
chánh hạnh, không sống đúng tùy pháp, vượt ra
ngoài pháp.

 Này Cunda, như vậy ở đây, vị đạo sư đáng quở
trách, ở đây pháp đáng quở trách, nhưng ở đây đệ
tử đáng tán thán. Này Cunda, với vị đệ tử như vậy,
nên nói như sau:" Này Đại đức, dầu Đại đức thực
hành đúng như pháp vị đạo sư đã dạy và trình bày,
ai có suy tầm, ai có bị suy tầm, ai có suy tầm rồi
như thực thi hành, tất cả đều không có phước báo.
Vì sao vậy? Vì pháp luật đã được trình bày tuyên
bố một cách vụng về, không có hiệu năng hướng
dẫn, không hướng đến an tịnh, không do vị Chánh
Đẳng Giác tuyên thuyết."

5. Này Cunda, ở đây, vị đạo sư không là vị Chánh Đẳng Giác, và pháp được trình bày tuyên bố một cách vụng về, không có hiệu năng hướng dẫn, không hướng đến an tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, và vị đệ tử trong pháp này, sống thành

A LA HÁN                                           128

tựu pháp và tùy pháp, sống theo chánh hạnh, sống
đúng tùy pháp, sống luận theo pháp. Người này nên
được nói như sau: "Này Hiền giả, thật không lợi ích
cho Ngươi, thật không khéo chứng đắc cho Ngươi.
Vị đạo sư của Ngươi không là vị Chánh Đẳng Giác
và pháp được trình bày tuyên bố một cách vụng về,
không có hiệu năng hướng dẫn, không hướng đến an
tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết,
những người trong pháp này sống thành tựu pháp và
tùy pháp, sống theo chánh hạnh, sống đúng tùy pháp,
sống thuận theo pháp".

 Này Cunda, ở đây vị đạo sư đáng quở trách, ở đây
pháp đáng quở trách, ở đây vị đệ tử cũng đáng quở
trách. Này Cunda, với vị đệ tử như vậy, có ai, nên
nói như sau: "Thật vậy, Đại đức thành tựu theo
chánh hạnh, tinh tấn trong chánh hạnh, người
khen, người được khen, người được khen như vậy
lại càng tinh tấn hơn nữa, tất cả đều không được
phước đức." Vì sao vậy? Này Cunda, vì pháp
được trình bày tuyên bố một cách vụng về, không
có hiệu năng hướng dẫn, không hướng đến an
tịnh, không do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết.

6. Này Cunda, ở đây vị đạo sư là vị Chánh Đẳng Giác, pháp được khéo giảng và trình bảy, có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh

A LA HÁN                                           129

Đẳng Giác tuyên thuyết. Vị đệ tử trong pháp này
sống không thành tựu pháp và tùy pháp, sống không
theo chánh hạnh, sống không đúng tùy pháp, sống
không thuận theo pháp. Vị đệ tử ấy cần phải được
nói: "Này Hiền giả, thật không lợi ích cho Ngươi,
thật không khéo chứng đắc cho Ngươi. Vị đạo sư của
Ngươi là vị Chánh Đẳng Giác, pháp được khéo tuyên
bố trình bày, có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an
tịnh, do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Nhưng
Ngươi trong pháp này sống không thành tựu pháp,
sống không theo chánh hạnh, sống không đúng tùy
pháp, sống không thuận theo pháp."

 Này Cunda, ở đây vị đạo sư đáng được tán thán,
ở đây pháp đáng được tán thán, ở đây vị đệ tử đáng
quở trách. Nếu có ai, hãy nói với vị đệ tử ấy như
sau: "Đại đức hãy thực hành đúng như pháp do vị
đạo sư của Đại đức trình bày và tuyên thuyết. Ai
có điều tra, ai có bị điều tra, ai có bị điều tra rồi
như thực thi hành, tất cả đều được phước báo". Vì
sao vậy? Này Cunda, pháp luật này khéo thuyết
khéo trình bày là như vậy, có hiệu năng hướng
dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh Đẳng Giác
tuyên thuyết.

7. Này Cunda ở đây vị đạo sư là Chánh Đẳng Giác, và pháp được khéo tuyên thuyết, khéo trình bày, có

A LA HÁN                                              130

hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị
Cháng Đẳng Giác tuyên thuyết, và vị đệ tử trong
pháp này sống thành tựu pháp và tùy pháp, sống
thành tựu chánh hạnh, sống đúng tùy pháp, sống
thuận theo pháp. Nếu có ai, hãy nói vị đệ tử ấy nói
như sau: "Này Hiền giả, thật là lợi ích cho Ngươi,
thật khéo chứng đắc cho Ngươi. Vị đạo sư của Ngươi
là vị A la hán Chánh Đẳng Giác, pháp được khéo
tuyên thuyết, được khéo trình bày, có hiệu năng
hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh Đẳng
Giác tuyên thuyết. Và Ngươi trong pháp này sống
thành tựu pháp và tùy pháp, sống thành tựu chánh
hạnh, sống đúng tùy pháp, sống thuận theo pháp".

 Này Cunda, như vậy ở đây vị đạo sư đáng được
tán thán, ở đây pháp đáng được tán thán, ở đây vị
đệ tử cũng đáng được tán thán. Này Cunda, nếu
có ai, hãy nói vị đệ tử ấy như sau: "Thật vậy, Đại
đức thành tựu như pháp, tinh tấn như pháp, người
khen, người được khen, người được khen như vậy
lại càng tinh tấn thực hành, tất cả đều được nhiều
công đức". Vì sao vậy? Này Cunda, vì pháp luật
được khéo tuyên thuyết, khéo trình bày như vậy,
có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị
Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết.

8. Này Cunda, ở đây vị đạo sư xuất hiện ở đời, bậc

A LA HÁN                                           131

A la hán, Chánh Đẳng Giác, và pháp được khéo
tuyên thuyết, được khéo trình bày, có hiệu năng
hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh Đẳng
Giác tuyên thuyết. Và các vị đệ tử chưa được tinh
thông diệu pháp, và phạm hạnh hoàn toàn viên mãn
chưa được tỏ lộ cho các vị này, chưa được trình bày
rõ ràng, với tất cả thứ bậc vị trí liên hệ, chưa được
trở thành diệu dụng, chưa được khéo trình bày cho
loài Người, và vị đạo sư viên tịch. Này Cunda, đối
với vị đạo sư như vậy, nếu viên tịch, các đệ tử sẽ ưu
tư rất nhiều. Vì sao vậy? Vì đạo sư của chúng ta xuất
hiện ở đời, và pháp được khéo tuyên thuyết, khéo
trình bày, có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an
tịnh, do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Nhưng
chúng ta chưa được tinh thông diệu pháp, và phạm
hạnh hoàn toàn viên mãn chưa được tỏ lộ cho chúng
ta với tất cả thứ bậc, vị trí liên hệ, chưa được trở
thành diệu dụng, chưa được khéo trình bày cho loài
Người, và vị đạo sư của chúng ta viên tịch. Này
Cunda, vị Đạo sư như vậy có viên tịch, các đệ tử có
sự ưu tư.

9. Này Cunda, ở đây vị đạo sư xuất hiện ở đời, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, pháp được khéo tuyên bố và được khéo trình bày, có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Và các vị đệ tử được tinh thông diệu pháp, và

A LA HÁN                                            132

Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn được tỏ lộ cho các vị ấy với tất cả thứ bậc vị trí liên hệ, được trở thành diệu dụng, được khéo trình bày cho loài Người, và vị đạo sư của những vị ấy viên tịch. Này Cunda, vị đạo sư như vậy có viên tịch, các đệ tử không có ưu tư. Vì cớ sao? Vị đạo sư của chúng ta xuất hiện ở đời là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, pháp được khéo tuyên thuyết, được khéo trình bày, có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, được vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết. Còn chúng ta được tinh thông diệu pháp, và phạm hạnh hoàn toàn viên mãn được tỏ lộ cho chúng ta biết với tất cả thứ bậc vị trí liên hệ, được trở thành diệu dụng, được khéo trình bày cho loài Người, và vị Đạo sư của chúng ta viên tịch. Này Cunda, vị đạo sư như vậy có viên tịch, các đệ tử không có ưu tư.

10. Này Cunda, nếu Phạm hạnh được đầy đủ những
chi phần như vậy, nếu không có một vị đạo sư là một
vị Thượng tọa có nhiều kinh nghiệm, xuất gia lâu
ngày, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến tuổi trưởng
thành, một phạm hạnh như vậy được xem là không
viên mãn, trong trường hợp như vậy.

Này Cunda, nếu Phạm hạnh được đầy đủ những chi phần như vậy, và nếu có vị đạo sư là một vị Thượng tọa có nhiều kinh nghiệm, xuất gia lâu ngày, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến tuổi trưởng thành, một

A LA HÁN                                                133

Phạm hạnh như vậy được xem là viên mãn, trong trường hợp như vậy.

11. Này Cunda, nếu Phạm hạnh được đầy đủ những
chi phần như vậy, và có vị đạo sư là vị Thượng tọa
có nhiều kinh nghiệm, xuất gia lâu ngày, đã đến tuổi
trưởng thượng, đã đến tuổi trưởng thành, nhưng
không có các vị Thượng tọa Tỷ kheo, những vị đệ tử
là những vị sáng suốt, tự điều phục, vô úy, đa văn,
đã đạt đến sự an ổn, có thể thuyết diệu pháp, với giáo
lý ngoại đạo được khởi lên có thể khéo nhiếp phục
với giáo pháp của mình, có thể thuyết diệu pháp bất
tư nghì; như vậy Phạm hạnh này không thể viên mãn
bởi chi tiết này.

12. Này Cunda, khi nào Phạm hạnh được đầy đủ về những phương diện này, vị đạo sư là vị Thượng tọa, có nhiều kinh nghiệm, xuất gia đã lâu ngày, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến tuổi trưởng thành, và những vị Thượng tọa Tỷ kheo, những vị đệ tử... nếu không có các vị Trung lạp Tỷ kheo, những vị đệ tử... có các vị Trung lạp Tỷ kheo, những vị đệ tử... nhưng nếu không có các vị Hạ lạp Tỷ kheo, những vị đệ tử... có các Hạ lạp Tỷ kheo, những vị đệ tử... nhưng nếu không có các vị Trưởng lão Tỷ kheo ni, các vị đệ tử... nhưng nếu không có các vị Trung lạp Tỷ kheo ni, các vị đệ tử... nhưng nếu không có các vị Hạ lạp Tỷ kheo

A LA HÁN                                             134

ni, các vị đệ tử... có các vị Hạ lạp Tỷ kheo ni, các vị
đệ tử... nhưng nếu không có Nam cư sĩ đệ tử, những
vị tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh... có
những Nam cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo
trắng, sống theo Phạm hạnh... nhưng nếu không có
những Nam cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo
trắng, chấp nhận dục lạc... có những Nam cư sĩ đệ tử,
những vị tại gia, mặc áo trắng, chấp nhận dục lạc...
nhưng nếu không có những Nữ cư sĩ đệ tử, những vị
tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh... có
những Nư cư sĩ đệ tử, những vị tại giam mặc áo
trắng, sống theo Phạm hạnh... nhưng nếu không có
những Nữ cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo trắng
chấp nhận dục lạc... có những Nữ cư sĩ đệ tử, những
vị tại gia, mặc áo trắng chấp nhận dục lạc ...Phạm
hạnh như vậy nếu không được thành công, hưng
thịnh, phát triển và phổ thông một cách rộng rãi,
khéo tuyên bố giữa các người, nhưng không đạt được
danh xưng và lợi dưỡng một cách tối thắng, Phạm
hạnh như vậy không được viên mãn về phương diện
này.

13. Này Cunda, khi nào Phạm hạnh được đầy đủ với những phương diện này, vị đạo sư là Thượng tọa có nhiều kinh nghiệm, xuất gia đã lâu ngày, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến tuổi trưởng thành, và những vị Thượng tọa là những bậc Tỷ kheo, những vị đệ tử

A LA HÁN                                              135

sáng suốt, tự điều phục... thuyết pháp diệu dụng, có Trung lạp Tỷ kheo đệ tử, có Hạ lạp Tỷ kheo đệ tử, có Trưởng lão Ni đệ tử, có Trung lạp Ni đệ tử, có Hạ lạp Ni đệ tử, có Nam cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh, có Nam cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo trắng, chấp nhận dục lạc, có Nữ cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh, có những vị Nữ cư sĩ đệ tử, những vị tại gia, mặc áo trắng, chấp nhận dục lạc; Phạm hạnh như vậy được thành công, hưng thịnh, phát triển, và phổ thông một cách rộng rãi, khéo tuyên bố giữa các người, đạt được danh xưng và lợi dưỡng một cách tối thắng, Phạm hạnh như vậy được viên mãn về phương diện này.

14. Này Cunda, nay Ta hiện tại là bậc Đạo sư xuất
hiện ở đời, là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, và
pháp được khéo tuyên bố, khéo trình bày, có hiệu
năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, được vị
Chánh Đẳng Giác trình bày, và các vị đệ tử của
Ta tinh thông diệu pháp, và Phạm hạnh hoàn
toàn viên mãn được tỏ lộ với tất cả thứ bậc vị trí
liên hệ, được trở thành diệu dụng, được khéo
trình bày cho loài Người. Này Cunda, nay Ta là vị
Đạo sư Trưởng lão, có nhiều kinh nghiệm, xuất gia
đã lâu ngay, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến tuổi
trưởng thành.

A LA HÁN                                             136

15. Này Cunda, nay Ta có những vị Thượng tọa Tỷ kheo đệ tử sáng suốt, tự biết điều phục, vô úy, đa văn, đã đạt đến sự an ổn, có thể thuyết diệu pháp, đối với giáo lý ngoại đạo được khởi lên, có thể khéo chiết phục với giáo pháp của mình, có thể thuyết diệu pháp bất khả tư nghì. Này Cunda, Ta lại có những Trung lạp Tỷ kheo sáng suốt. Này Cunda, nay Ta có những vị Hạ lạp Tỷ kheo đệ tử. Này Cunda, nay Ta có những vị Trưởng lão Tỷ kheo ni đệ tử. Này Cunda, nay Ta có những vị Trung lạp Tỷ kheo ni đệ tử. Này Cunda, nay Ta có những vị Hạ lạp Tỷ kheo ni đệ tử. Này Cunda, nay Ta có những vị Nam cư sĩ, là những vị tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh. Này Cunda, nay Ta có những vị Nam cư sĩ, là những vị tại gia mặc áo trắng, chấp nhận dục lạc. Này Cunda, nay Ta có những vị Nữ cư sĩ, là những vị tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh. Này Cunda, nay Ta có những vị Nữ cư sĩ là những vị tại gia, mặc áo trắng chấp nhận dục lạc...

Này Cunda, nay Phạm hạnh của Ta được thành công, hưng thịnh, phát triển, và phổ thông một cách rộng rãi, khéo tuyên bố giữa mọi người.

16. Này Cunda, đối với tất cả những vị đạo sĩ nay xuất hiện ở đời; này Cunda, Ta không thấy một vị đạo sư nào khác có thể bằng Ta về phương diện lợi

A LA HÁN                                              137

dưỡng và danh xưng tối thượng.

Này Cunda, đối với tất cả các đoàn thể, các hội chúng nay xuất hiện ở đời; này Cunda, Ta không thấy một đoàn thể nào khác có thể bằng đoàn thể Tỷ-kheo về phương diện lợi dưỡng và danh xưng tối thượng.

Nếu có ai, khi tả một Phạm hạnh, thành tựu hết thảy
tướng, không thiếu sót, không quá đáng, được khéo
tuyên bố một cách viên mãn, vị ấy nếu tuyên bố đúng
đắn sẽ tuyên bố như sau: "Thành tựu hết thảy tướng...
Phạm hạnh được khéo tuyên bố".

Này Cunda, Uddaka con của Ràma thường nói:
"Thấy mà không thấy". Thấy cái gì mà không thấy?
Với một con dao sắc bén, chỉ thấy lưỡi dao không
thấy khía cạnh sắc bén của dao. Này Cunda, đấy là
nghĩa của câu: "Thấy mà không thấy". Này Cunda,
ở đây Uddaka con của Ràma đề cập đến một vật đê
tiện, hạ liệt, thuộc về phàm phu, không xứng bậc
Thánh, không có lợi ích, nói về con dao.

 Này Cunda, nếu nói đúng đắn câu "Thấy mà không thấy", thời phải nói như sau: "Thấy mà không thấy". Vị ấy thấy cái gì mà không thấy?

 Một Phạm hạnh, thành tựu hết thảy tướng, đầy đủ hết thảy tướng, không thiếu sót,

A LA HÁN                                            138

không quá đáng, được khéo tuyên bố một cách viên mãn, được khéo trình bày. Chính vị ấy thấy Phạm hạnh này.

 Nếu vị ấy trừ bớt một phương diện nào tại một chỗ nào, nghĩ rằng làm vậy sẽ được rõ ràng hơn, vị ấy sẽ không thấy gì.

 Nếu vị ấy thêm vào một phương diện nào tại chỗ nào, nghĩ rằng làm vậy sẽ được rõ ràng hơn, vị ấy sẽ không thấy gì.

 Nếu vị ấy thêm vào một phương diện nào tại chỗ nào, nghĩ rằng làm vậy được viên mãn hơn, vị ấy sẽ không thấy gì.

 Như vậy gọi là "Thấy mà không thấy".

 Này Cunda, nếu có ai khi tả một Phạm hạnh thành
tựu hết thảy tướng... Phạm hạnh được khéo tuyên
bố, vị ấy sẽ tuyên bố đúng đắn như sau: "Phạm
hạnh này thành tựu hết thảy tướng, cụ túc hết
thảy tướng, không thiếu thốn, không quá đáng,
được khéo tuyên bố một cách viên mãn, được
khéo trình bày".

17. Do vậy, này Cunda, những pháp do Ta tự chứng tri và tuyên bố cho các Ngươi, tất cả các

A LA HÁN                                        139

Ngươi hãy hội họp lại và tụng đọc lại, chớ có cãi
lộn nhau, nhưng hãy so sánh các nghĩa với nhau, các
câu với nhau để cho Phạm hạnh này được tồn tại lâu
dài, được an trú lâu dài, vì hạnh phúc cho muôn loài,
vì an lạc cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì lợi ích, vì an lạc cho chư Thiên và cho loài
Người.

Này Cunda, thế nào là những pháp do Ta tự chứng tri và tuyên bố cho các Ngươi, tất cả các Ngươi hãy hội họp lại và tụng đọc lại, chớ có cãi lộn nhau, nhưng hãy so sánh các nghĩa với nhau, các câu với nhau, để cho Phạm hạnh này được tồn tại lâu dài, được an trú lâu dài, vì hạnh phúc cho muôn loài, vì an lạc cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì an lạc cho chư Thiên và cho loài Người?

 Những pháp ấy là Bốn Niệm xứ, Bốn Chánh
cần, Bốn Như ý túc, Năm Căn, Năm Lực,
Bảy Giác chi, Tám Thánh đạo. Này Cunda,
những pháp ấy do Ta tự chứng tri và tuyên bố
cho các Ngươi, tất cả Ngươi hãy hội họp lại và
tụng đọc lại, chớ có cãi lộn nhau, nhưng hãy so
sánh các nghĩa với nhau, các câu với nhau, để
cho Phạm hạnh này được tồn tại lâu dài, được
an trú lâu dài, vì hạnh phúc của muôn loài, vì
an lạc cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho

A LA HÁN                                             140

đời, vì lợi ích, vì an lạc cho chư Thiên và cho loài Người.

18. Này Cunda, các Ngươi hãy hội họp với nhau trong tinh thần hòa đồng và tương kính, không có tranh luận nhau. Có vị đồng phạm hạnh nói pháp giữa Tăng chúng. Nếu các Ngươi nghĩ rằng "Vị Đại đức này nắm nghĩa sai lạc hay hành văn sai lạc", các Ngươi không nên tán thán, không nên bác bỏ. Không tán thán không bác bỏ, các Ngươi nên nói với vị ấy:

"Này Hiền giả, với nghĩa này, cách hành văn này hay
cách hành văn kia, cách nào thích hợp hơn? Giữa
những cách hành văn này, nghĩa này hay nghĩa kia,
nghĩa nào thích hợp hơn?" Nếu vị ấy trả lời: "Này
Hiền giả, với nghĩa này, cách hành văn này thích hợp
hơn cách hành văn kia. Giữa những cách hành văn
này, nghĩa này thích hợp hơn nghĩa kia", các Ngươi
không nên bác bỏ vị ấy, không nên phỉ báng vị ấy.
Không bác bỏ, không phỉ báng, các Ngươi phải giải
thích cho vị ấy một cách cẩn thận cả nghĩa lẫn hành
văn.

19. Lại nữa này Cunda, có vị đồng Phạm hạnh khác nói pháp giữa Tăng chúng. Nếu các Ngươi nghĩ rằng: "Vị Đại đức ấy nắm nghĩa sai lạc nhưng hành văn đúng đắn", các Ngươi không nên tán thán, không nên

A LA HÁN                                           141

bác bỏ. Không thán thán, không bác bỏ, các ngươi
nên nói với vị ấy: Này Hiền giả, giữa những cách
hành văn này, nghĩa này hay nghĩa kia, nghĩa nào
thích hợp hơn?" Nếu vị ấy trả lời: "Này Hiền giả,
giữa những cách hành văn này, nghĩa này thích hợp
hơn nghĩa kia", các Ngươi không nên bác bỏ, không
phỉ báng, các Ngươi phải giải thích một cách cẩn
thận ý nghĩa đúng đắn cho vị ấy.

20. Này Cunda, có vị đồng Phạm hạnh khác nói pháp giữa Tăng chúng. Nếu các Ngươi nghĩ rằng: "Vị Đại đức này nắm nghĩa đúng đắn, nhưng hành văn sai lạc", các Ngươi không nên tán thán, không nên bác bỏ. Không tán thán không bác bỏ, các Ngươi nên nói với vị ấy: "Này Hiền giả, giữa những cách hành văn này, nghĩa này hay nghĩa kia, nghĩa nào thích hợp hơn?" Nếu vị ấy trả lời: "Giữa những cách hành văn này, nghĩa này thích hợp hơn nghĩa kia", các Ngươi không nên bác bỏ vị ấy, không nên phỉ báng vị ấy. Không bác bỏ, không phỉ báng, các ngươi phải giải thích một cách cẩn thận cách hành văn cho vị ấy.

21. Này Cunda, có vị đồng Phạm hạnh khác nói pháp giữa Tăng chúng, nếu các Ngươi nghĩ rằng: "Vị Đại đức này nắm nghĩa đúng đắn và hành văn đúng đắn", các Ngươi nên tán đồng và tán thán vị ấy với câu: "Thật là tốt đẹp", các Ngươi phải nói với vị ấy" "Thật

A LA HÁN                                             142

là tốt đẹp", các Ngươi phải nói với vị ấy: "Này Hiền
giả thật là lợi ích cho chúng tôi, này Hiền giả thật là
lợi ích cho chúng tôi; này Hiền giả, thật là may mắn
cho chúng tôi; này Hiền giả, thật là may mắn cho
chúng tôi, khi chúng tôi thấy một vị đồng Phạm hạnh
như Hiền giả, tinh thông nghĩ lý như vậy, tinh thông
hành văn như vậy".

22. Này Cunda, một pháp mới, Ta thuyết giảng để
ngăn chận các lậu hoặc ngay trong hiện tại. Này
Cunda, Ta không thuyết pháp, chỉ để diệt trừ các
lậu hoặc trong tương lai mà thôi. Này Cunda, Ta
thuyết pháp vừa để ngăn chận các lậu hoặc ngay
trong hiện tại mà cũng để diệt trừ các lậu hoặc
trong tương lai nữa.

 Do vậy, này Cunda, tấm y mà Ta cho phép các
Ngươi mặc, như vậy vừa đủ cho các Ngươi
ngăn chận lạnh, ngăn chận nóng, ngăn chận sự
xúc chạm của các loài ruồi muỗi, của gió, mặt
trời và các loài rắn, và các che dấu sự hổ thẹn.

 Các món ăn khất thực mà Ta cho phép các
Ngươi dùng, như vậy vừa đủ để nuôi dưỡng
thân thể, giúp thân thể sống còn, tránh khỏi
nguy hại và giúp đời sống Phạm hạnh với hy
vọng: "Như vậy ta diệt trừ các cảm thọ củ và

A LA HÁN                                              143

không cho khởi lên các cảm thọ mới. Nhờ vậy đời sống của ta mới khỏi bị lỗi lầm và ta sống an lạc"

 Nhà cửa mà ta cho phép các ngươi an trú như
vậy vừa đủ cho các Ngươi ngăn chận lạnh,
ngăn chận nóng, ngăn chận sự xúc chạm của
ruồi muỗi, gió, mặt trời và các loài rắn, chỉ với
mục đích tránh thoát sự nguy hiểm của thời tiết,
và an hưởng đời sống tịnh cư.

 Các dược phẩm và thuốc trị bịnh mà Ta cho
phép các Ngươi dùng, như vậy vừa đủ để ngăn
chận các cảm thọ đau ốm khởi lên và để gìn giữ
sức khỏe.

23. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra, các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Các Sa-môn Thích tử sống đam mê hỷ lạc".

 Này Cunda, nếu được nói như vậy, các du sĩ ngoại
đạo phải được trả lời như vậy: "Này Hiền giả, thế
nào là đam mê hỷ lạc? Đam mê hỷ lạc có nhiều
loại, có nhiều cách". Này Cunda, bốn loại đam mê
hỷ lạc này là thấp kém, hạ liệt, thuộc phàm phu,
không xứng Thánh hạnh, không có lợi ích, không
hướng đến yểm ly, vô tham, tịch diệt, an tịnh,
thắng trí, giác ngộ và Niết-bàn.

A LA HÁN                                            144

Thế nào là bốn?

- Này Cunda, ở đây có người ngu si, sau khi sát
sanh, tự mình sung sướng hoan hỷ, đó là hỷ lạc
thứ nhất.
- Lại nữa, này Cunda, ở đây có người sau khi lấy
của không cho, tự mình sung sướng, hoan hỷ,
đó là hỷ lạc thứ hai.
- Lại nữa này Cunda, ở đây có người sau khi nói
láo, tự mình sung sướng hoan hỷ, đó la hỷ lạc
thứ ba.
- Lại nữa này Cunda, ở đây có người say đắm,
đam mê sống vây quanh với năm món dục lạc,
đó là hỷ lạc thứ tư.

Này Cunda, bốn loại hỷ lạc này là thấp kém, hạ liệt, thuộc phàm phu, không xứng Thánh hạnh, không có lợi ích, không hướng đến yểm ly, vô tham, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ và Niết-bàn.

24. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra, các ngoại đạo có thể hỏi: "Các Sa-môn Thích tử có phải sống đam mê bốn loại hỷ lạc này không?"

 Họ cần phải được trả lời: "Chớ có nói như vậy. Các ông nói như vậy là nói không đúng đắn. Nói

A LA HÁN                                           145

như vậy là các ông xuyên tạc, không đúng sự thật, không thực có". Này Cunda, có bốn loại hỷ lạc nhất định đưa đến yểm ly, vô tham, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Thế nào là bốn?

- Này Cunda, ở đây vị Tỷ-kheo, ly dục, ly ác
pháp, chứng và an trú Sơ thiền, một trạng thái
hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Đó là hỷ
lạc thứ nhất.
- Lại nữa này Cunda, vị Tỷ-kheo diệt tầm và tứ,
chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ
lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tình
nhất tâm. Đó là hỷ lạc thứ hai.
- Lại nữa này Cunda, vị Tỷ-kheo ly hỷ... Đó là
hỷ lạc thứ ba.
- Lại nữa này Cunda, vị Tỷ-kheo xả lạc... Đó là
hỷ lạc thứ tư. Này Cunda, bốn loại hỷ lạc nhất
định đưa đến yểm ly, vô tham, tịch diệt, an tịnh,
thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ
ngoại đạo có thể nói: "Các vị Sa-môn Thích tử đang
sống đam mê bốn loại hỷ lạc này". Họ cần phải được
trả lời: "Nói như vậy là phải; các ông nói như vậy là
nói đúng đắn. Nói như vậy là các ông không xuyên
tạc, đúng sự thật, và thực có".

A LA HÁN                                             146

25. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ
ngoại đạo có thể nói: "Này Hiền giả, những ai sống
đam mê theo bốn loại hỷ lạc ấy có thể mong đợi kết
quả gì, lợi ích gì?"

 Được nói vậy, phải trả lời cho các du sĩ ngoại đạo
như sau: "Này Hiền giả, những ai sống đam mê
bốn loại hỷ lạc ấy, có thể mong đợi bốn kết quả,
bốn sự lợi ích. Thế nào là bốn?

- Này Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo diệt trừ ba kiết
sử, được nhập vào dòng Thánh, không còn bị
đọa lạc, nhất định sẽ được giác ngộ. Đó là kết
quả thứ nhất.
- Lại nữa này Hiền giả, vị Tỷ-kheo diệt trừ ba
kiết sử, làm muội lược tham, sân, si, chứng bậc
Nhất lai, chỉ còn trở lại đời này một lần nữa
trước khi diệt tận khổ đau. Đó là kết quả thứ
hai, lợi ích thứ hai.
- Lại nữa, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo diệt trừ năm
hạ phần kiết sử, được hóa sanh ở tại chỗ ấy mà
nhập Niết-bàn, không còn phải trở lại đời này
nữa. Như vậy là kết quả thứ ba, lợi ích thứ ba.
- Lại nữa, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo diệt trừ các
lậu hoặc, tự mình chứng tri, chứng ngộ và an
trú ngay trong hiện tại vô lậu Tâm giải thoát,

A LA HÁN                                           147

Tuệ giải thoát. Như vậy là kết quả thứ tư.

Này Hiền giả, vị nào sống đam mê bốn loại hỷ lạc này, có thể mong đợi bốn kết quả, bốn lợi ích như vậy".

26. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Các Sa-môn Thích tử sống không giữ vững lập trường".

Này Cunda, các vị du sĩ ngoại đạo nói vậy cần phải được trả lời như sau: "Này Hiền giả, Thế Tôn, vị đã biết, đã thấy, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã thuyết, đã trình bày những pháp cho các đệ tử cho đến trọn đời. Này Hiền giả, giống như cột trụ bằng đá hay bằng sắt, chân cột được khéo chôn sâu vào đất, không lắc qua lại, không có rung động.

Này Hiền giả, vị Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, đã diệt trừ
các lậu hoặc, phạm hạnh đã thành, các việc phải làm
đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, mục tiêu đã đạt, hữu
kiết sử đã diệt trừ, chánh trí giải thoát, không thể làm
chín việc sau đây:

1. Này Hiền giả, vị Tỷ-kheo đã diệt trừ các lậu hoặc, không thể cố ý tước đoạt sanh mạng của loài hữu tình;

A LA HÁN                                               148

2. Vị Tỷ-kheo đã diệt trừ các lậu hoặc không thể
lấy của không cho, tức là ăn trộm;
3. Vị Tỷ kheo đã diệt trừ các lậu hoặc không thể
hành dâm;
4. Vị Tỷ-kheo đã diệt trừ các lậu hoặc, không thể
biết mà nói láo;
5. Vị Tỷ-kheo đã diệt trừ các lậu hoặc không thể
cất chứa tiền của để hưởng thọ dục lạc, như khi
còn tại gia;
6. Vị Tỷ-kheo đã diệt tận các lậu hoặc không thể
đi con đường hành tham;
7. Vị Tỷ-kheo đã diệt tận các lậu hoặc không thể
di con đường hành sân;
8. Vị Tỷ-kheo đã diệt tận các lậu hoặc, không thể
đi con đường hành si;
9. Vị Tỷ-kheo đã diệt tận các lậu hoặc, không thể
đi con đường hành theo sợ hãi.

Này Hiền giả, một vị Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, đã diệt tận các lậu hoặc, (Phạm
hạnh) đã thành, các việc phải làm đã làm, đã đặt gánh
nặng xuống, mục tiêu đã đạt, hữu kiết sử đã diệt trừ,
chánh trí giải thoát, không thể làm chín việc như
vậy".

A LA HÁN                                            149

27. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói như sau: "Đối với quá khứ, Sa- môn Gotama có tri kiến siêu việt. Nhưng đối với tương lai, Sa-môn Gotama không có tri kiến siêu việt; như sự việc xảy ra như thế nào và vì sao lại xảy ra như vậy?" Như vậy, các vị du sĩ ngoại đạo này chủ trương rằng tri kiến về vấn đề này có thể được trình bày nêu rõ bởi tri kiến một vấn đề khác, như những kẻ ngu si không thông minh khác.

- Này Cunda, về vấn đề quá khứ, Như Lai có thức nhớ đến đời sống quá khứ. Ngài muốn như thế nào, Ngài có thể nhớ xa được như vậy.

- Về vấn đề vị lai, Như Lai có trí do tuệ sanh: "Đây là đời sống cuối cùng, nay không còn đời sống nào khác nữa".

28.

- Này Cunda, nếu những gì thuộc quá khứ là hư
vọng, không thật, không lợi ích, Như Lai không
trả lời.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc quá khứ là
chơn chánh, như thật, nhưng không lợi ích,
Như Lai cũng không trả lời.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc quá khứ là

A LA HÁN                                             150

chơn chánh, như thật, có lợi ích, Như Lai biết
thời trả lời câu hỏi ấy.
 Này Cunda, nếu những gì thuộc vị lai là hư
vọng, không thật, không lợi ích, Như Lai không
trả lời.
 Này Cunda, nếu những gì thuộc vị lai là chơn
chánh, như thật, nhưng không lợi ích, Như Lai
cũng không trả lời.
 Này Cunda, nếu những gì thuộc vị lai là chơn
chánh, như thật, có lợi ích, Như Lai biết thời
trả lời câu hỏi ấy một cách vắn tắt.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc hiện tại là hư
vọng, không thật, không lợi ích, Như Lai không
trả lời.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc hiện tại và
chơn chánh, như thật, nhưng không lợi ích,
Như Lai cũng không trả lời.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc hiện tại là chơn
chánh, như thật, có lợi ích, Như Lai biết thời
trả lời câu hỏi ấy.

Như vậy, này Cunda, đối với các pháp quá khứ, vị
lai, hiện tại, Như Lai là vị nói phải thời nói chơn
chánh, nói như thật, nói có lợi ích, nói đúng Pháp,
nói đúng Luật. Do vậy mới gọi là Như Lai.

A LA HÁN                                          151

29. Này Cunda, trong thế giới này với chư Thiên, Ma
vương, Phạm thiên, với chúng Sa-môn và Bà-la-
môn, với chư Thiên và loài Người, những gì được
thấy, được nghe, được cảm giác, được phân biệt,
được đạt đến, được tìm cầu, được suy đạt với ý,
tất cả đều được Như Lai biết rõ. Do vậy mới gọi là
Như Lai.

Này Cunda, trong thời gian giữa đêm Như Lai chứng
ngộ Vô thượng Chánh Đẳng Giác và đêm Như Lai
nhập Vô dư y Niết-bàn giới, trong thời gian ấy,
những gì Như Lai nói trong khi thuyết giảng, nói
chuyện hay trình bày, tất cả là như vậy, chớ
không gì khác. Do vậy mới gọi là Như Lai.

Này Cunda, Như Lai nói gì thời làm vậy, làm gì thời nói vậy. Nói gì thời làm vậy, làm gì thời nói vậy nên được gọi là Như Lai.

Đối với thế giới với chư Thiên, Ma vương, Phạm
thiên, với chúng Sa-môn và Bà-la-môn, với chư
Thiên và loài Người, Như Lai là bậc Toàn Thắng,
không ai có thể thắng nổi, bậc Toàn kiến, bậc Tự
Tại.

30. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Thế nào Hiền giả, Như Lai có tồn tại sau khi chết không. Như vậy là đúng sự thực,

A LA HÁN                                             152

ngoài ra là sai lầm?" Này Cunda, được nói vậy, Ngươi phải trả lời các du sĩ ngoại đạo như sau: "Như Lai không có nói: "Như Lai có tồn tại sau khi chết. Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm!"

Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ
ngoại đạo có thể nói: "Thế nào Hiền giả, Như Lai
không có tồn tại sau khi chết, có phải không? Như
vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm?" Này
Cunda, được nói vậy, Ngươi phải trả lời các du sĩ
ngoại đọa như sau: "Như Lai không có nói: "Như Lai
không có tồn tại sau khi chết. Như vậy là đúng sự
thực, ngoài ra là sai lầm!"

Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Thế nào Hiền giả, Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết... Như lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết? Như vậy là đúng sự thực, ngoài ra là sai lầm?" Này Cunda được nói vậy, Ngươi phải trả lời các du sĩ ngoại đạo như sau: "Như Lai không có nói: "Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết. Như vậy là đúng sự thực, ngoài ra là sai lầm!".

31. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Này Hiền giả, vì sao Sa môn Gotama lại không nói?" Này Cunda, được nói vậy,

A LA HÁN                                             153

Ngươi phải trả lời các du sĩ ngoại đạo như sau: "Này
Hiền giả, vì không liên hệ đến lợi ích, không liên hệ
đến Pháp, không liên hệ đến căn bản Phạm hạnh,
không hướng đến yểm ly, vô tham, đoạn diệt, an tịnh,
thắng trí, giác ngộ và Niết bàn. Do vậy Thế Tôn
không trả lời."

32. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ
ngoại đạo có thể nói: "Này Hiền giả, Sa môn
Gotama nói điều gì?" Này Cunda, được nói vậy,
Ngươi phải trả lời các du sĩ ngoại đạo như sau: "Đây
là Khổ, này Hiền giả, đó là điều Thế Tôn nói. Đây
là Khổ tập, này Hiền giả, đó là điều Thế Tôn nói.
Đây là Khổ diệt, này Hiền giả, đó là điều Thế Tôn
nói. Đây là con đường đưa đến Khổ diệt, này Hiền
giả, đó là điều Thế Tôn nói."

33. Này Cunda, sự kiện này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Này Hiền giả, vì sao Thế Tôn lại nói vậy?" Này Cunda, được nói như vậy, Ngươi phải trả lời cho các du sĩ ngoại đạo như sau: "Này Hiền giả, vì liên hệ đến lợi ích, liên hệ đến Pháp, liên hệ đến căn bản Phạm hạnh, vì nhất định hướng đến yểm ly, vô tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ và Niết bàn. Do vậy, Thế Tôn mới nói."

34. Này Cunda, mọi biện luận về các tà kiến liên hệ

A LA HÁN                                               154

đến quá khứ tối sơ, những biện luận nào đáng nói cho
các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi. Còn những biện
luận nào không đáng nói cho các Ngươi, sao Ta lại
sẽ nói cho các Ngươi? Này Cunda, mọi biện luận về
các tà kiến liên hệ đến tương lai, những biện luận nào
đáng nói cho các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi.
Còn những biện nào không đáng nói cho các Ngươi,
sao Ta lại sẽ nói cho các Ngươi?

Này Cunda, thế nào là những biện luận về tà kiến
liên hệ đến quá khứ tối sơ, những biện luận nào đáng
nói cho các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi, và
những biện luận không đáng nói cho các Ngươi?

Này Cunda, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những
quan điểm như sau, có những tri kiến như sau: "Bản
ngã và thế giới là thường còn, như vậy là đúng sự
thực, ngoài ra là sai lầm". Có một số Sa-môn, Bà-la-
môn có những quan điểm như sau, có những tri kiến
như sau:

- "Bản ngã và thế giới là không thường còn...
- "Bản ngã và thế giới là thường còn và không
thường còn...
- "Bản ngã và thế giới là không thường còn và
không không thường còn...

A LA HÁN                                             155

- "Bản ngã và thế giới là do mình tự tạo ra...
- "Bản ngã và thế giới là do người khác tạo ra...
- "Bản ngã và thế giới là do mình tạo ra và do
người khác tạo ra...
- "Bản ngã và thế giới là không do mình tự tạo
ra và cũng không phải không do mình tự tạo
ra...
- "Bản ngã và thế giới là tự nhiên sanh, không do
mình tạ tạo ra, không do người khác tạo ra. Như
vậy là đúng sự thực, ngoài ra sai lầm.
- "Lạc, khổ là thường còn...
- "Lạc, khổ là vô thường...
- "Lạc, khổ là thường còn và vô thường...
- "Lạc, khổ là do tự mình tạo ra...
- "Lạc, khổ là do người khác tạo ra...
- "Lạc, khổ là do tự nhiên sanh, không do mình
tự tạo ra, không do người khác tạo ra. Như vậy
là đúng sự thực, ngoài ra đều là sai lầm".

35. Này Cunda, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào có quan điểm như sau, có tri kiến như sau: "Bản ngả và thế giới là thường còn, như vậy là đúng sự thật, ngoài ra đều là sai lầm". Ta đến những vị ấy và nói: "Này

A LA HÁN                                              156

Hiền giả có phải Hiền giả nói rằng: "Bản ngã và thế
giới là thường còn" không?" Nếu các vị ấy trả lời:
"Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra đều là sai lầm",
thì Ta không chấp nhận như vậy. Tại sao vậy? Có
một số hữu tình có những tư tưởng sai khác. Ta cũng
không xem quan điểm ấy ngang bằng quan điểm của
Ta, chớ đừng nói cao hơn. Như vậy ở đây Ta cao hơn
về thượng trí.

36. Này Cunda, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có quan điểm như sau, có tri kiến như sau: "Bản ngã và thế giới là thường còn...

"Bản ngã và thế giới là vô thường...

"Bản ngã và thế giới là thường còn và vô thường...

"Bản ngã và thế giới là không thường còn và không không thường còn...

"Bản ngã và thế giới là do mình tự tạo ra...

"Bản ngã và thế giới là do người khác tạo ra...

"Bản ngã và thế giới là do tự mình tạo ra và do người khác tạo ra..." "Bản ngã và thế giới là do tự mình tạo ra và không do người khác tạo ra. "Bản ngã và thế giới do tự nhiên sanh, không do mình tự tạo, không

A LA HÁN                                             157

do người khác tạo ra...

"Lạc, khổ là thường còn...

"Lạc, khổ là vô thường...

"Lạc, khổ là thường còn và vô thường...

"Lạc, khổ không thường còn và không vô thường...

"Lạc, khổ là tự mình tạo ra...

"Lạc, khổ là tự người khác tạo ra...

"Lạc, khổ là tự mình tạo ra và tự người khác tạo ra...

"Lạc, khổ là tự nhiên sanh, không tự mình tạo ra và không do người khác tạo ra. Như vậy là đúng sự thực, ngoài ra đều là sai lầm".

Ta đến những vị ấy và nói: Này Hiền giả, có phải Hiền giả nói rằng: "Lạc, khổ là tự nhiên sanh, không tự mình tạo ra và không do người khác tạo ra?" Nếu các vị ấy trả lời: "Như vậy là đúng sự thực, ngoài ra đều là sai lầm", thì Ta không chấp nhận như vậy. Tại sao vậy? Có một số hữu tình có những ý tưởng sai khác. Này Cunda Ta cũng không xem quan điểm ấy ngang bằng quan điểm của Ta, chớ đừng nói cao hơn.

A LA HÁN                                             158

Như vậy ở đây Ta cao hơn về thượng trí.

Này Cunda, những biện luận về các tà kiến liên hệ
đến quá khứ tối sơ này, biện luận nào đáng nói cho
các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi. Còn những biện
luận nào không đáng nói cho các Ngươi, sao Ta lại
sẽ nói cho các Ngươi?

37. Này Cunda, thế nào là những biện luận về tà kiến
liên hệ đến tương lai, những biện luận nào đáng nói
cho các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi; và những
biện luận không đáng nói cho các Ngươi?

- Này Cunda, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có
những quan điểm như sau, có những tri kiến
như sau: "Bản ngã là có sắc, không bệnh, sau
khi chết. Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là
sai lầm".
- Lại nữa này Cunda, có một số Sa-môn, Bà-la-
môn có những quan điểm như sau, có những tri
kiến như sau:
- "Bản ngã là vô sắc...
- "Bản ngã là không phải sắc, không phải vô
sắc...
- "Bản ngã là có tưởng...

A LA HÁN                                           159

- "Bản ngã là vô tưởng...
- "Bản ngã là không có tưởng, không vô tưởng...
- "Bản ngã là đoạn diệt, biến hoại, sau khi chết
không có tồn tại, như vậy là đúng sự thật ngoài
ra là sai lầm".

38. Này Cunda, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào có quan điểm như sau, có tri kiến như sau: "Bản ngã là có sắc, không bệnh sau khi chết. Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm", Ta đến những vị ấy và nói: "Này Hiền giả có phải Hiền giả có nói: "Bản ngã là có sắc, không có bệnh sau khi chết?" Nếu các vị ấy trả lời: "Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm", thì Ta không chấp nhận như vậy. Tại sao vậy? Này Cunda, vì có mọt số hữu tình có những tư tưởng sai khác. Này Cunda, Ta cũng không xem quan điểm ấy ngang bằng quan điểm của Ta, chớ đừng nói cao hơn. Như vậy ở đây, Ta cao hơn về thượng trí.

39. Này Cunda, có những Sa-môn, Bà-la-môn có những quan điểm như sau, có những tri kiến như sau:

"Bản ngã là vô sắc...

"Bản ngã là có sắc và vô sắc...

"Bản ngã là không có sắc và không không có sắc...

A LA HÁN                                               160

"Bản ngã là có tưởng...

"Bản ngã là không tưởng...

"Bản ngã là không có tưởng và không không có tưởng...

"Bản ngã là đoạn diệt, biến hoại, sau khi chết không có tồn tại. Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm".

Ta đến những vị ấy và nói: "Này Hiền giả, có phải Hiền giả nói rằng: "Bản ngã là đoạn diệt biến hoại, sau khi chết không có tồn tại?" Này Cunda nếu những vị ấy nói: "Như vậy là đúng sự thật, ngoài ra là sai lầm", thì Ta không chấp nhận như vậy. Tại sao vậy? Vì có một số hữu tình có những tư tưởng sai khác. Này Cunda, Ta cũng không xem quan điểm ấy ngang bằng quan điểm của Ta chớ đừng nói cao hơn. Như vậy ở đây, Ta cao hơn về thượng trí.

Này Cunda, những biện luận về những tà kiến liên
hệ đến tương lai, những biện luận nào đáng nói cho
các Ngươi, Ta đã nói cho các Ngươi. Còn những biện
luận nào không đáng nói cho các Ngươi, sao Ta lại
sẽ nói cho các Ngươi?

40. Này Cunda, với mục đích đoạn trừ và vượt qua

A LA HÁN                                           161

những biện luận về các tà kiến liên hệ đến quá khứ
tối sơ này và các biện luận về các tà kiến liên hệ đến
tương lai này, mà bốn pháp Niệm xứ được ta
truyền thuyết, trình bày. Thế nào là bốn?

Này Cunda, ở đây vị Tỷ kheo sống quan thân trên
thân, tinh thần, tỉnh giác, chánh niệm, với mục đích
nhiếp phục tham, sân ở đời, sống quán thọ trên các
cảm thọ... trong các tâm... quán pháp trên các pháp,
tinh cần, tỉnh giác, chánh niệm, với mục đích nhiệp
phục tham, sân ở đời.

 Này Cunda, với mục đích đoạn trừ và vượt qua
các biện luận về các tà kiến liên hệ đến quá khứ
tối sơ này và các biện luận về các tà kiến liên hệ
đến tương lai này mà bốn Niệm xứ được Ta
truuyền thuyết trình bày.

41. Lúc bấy giờ, Tôn giả Upavàna đang đứng sau lưng hầu quạt Thế Tôn. Tôn giả Upavàna bạch Thế Tôn:

- Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Thật kỳ diệu thay,
bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, pháp thoại này thật là
thanh tịnh! Bạch Thế Tôn, pháp thoại này thật là
tuyệt đối thanh tịnh! Bạch Thế Tôn, pháp thoại này
tên là gì?

A LA HÁN                                             162

- Này Upavàna, pháp thoại này là Thanh tịnh (Pàsàdikà), hãy như vậy mà phụng trì.

Thế Tôn thuyết dạy như vậy. Tôn giả Upavàna hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

A LA HÁN                                       163

19 Ai nghĩ đến ba thiện nam tử này - TIỂU Kinh RỪNG SỪNG BÒ – 31 Trung I, 449

TIỂU KINH RỪNG SỪNG BÒ (Culagosingasuttam) – Bài kinh số 31 – Trung I, 449

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Nadika, tại Ginjakavasatha.
Lúc bấy giờ Tôn giả Anuruddha (A-na-luật-đà), Tôn
giả Nandiya, Tôn giả Kimbila trú tại khu vườn trong
rừng Gosinga có nhiều cây ta-la. Rồi Thế Tôn, vào
buổi chiều, sau khi tham thiền, đứng dậy đi đến khu
vườn trong rừng Gosinga có nhiều cây ta-la. Người
giữ vườn thấy Thế Tôn từ xa đi đến, liền bạch Thế
Tôn:

– Bạch Sa-môn, chớ có vào khu vườn này. Có ba Thiện nam tử đang trú tại đây, rất ái luyến tự ngã. Chớ có phiền nhiễu các vị ấy.

Tôn giả Anuruddha nghe người giữ vườn nói chuyện với Thế Tôn như vậy liền nói với người giữ

A LA HÁN                                             164

vườn:

– Này người giữ vườn, chớ có ngăn chận Thế Tôn. Thế Tôn, bậc Đạo Sư của chúng tôi đã đến.

Rồi Tôn giả Anuruddha đi đến Tôn giả Nandiya Tôn giả Kimbila và nói:

– Chư Tôn giả hãy đến, chư Tôn giả hãy đến. Thế Tôn, bậc Đạo Sư của chúng ta đã đến.

Rồi Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya và
Tôn giả Kimbila ra đón Thế Tôn, một người cầm y
bát của Thế Tôn, một người sửa soạn chỗ ngồi, một
người đặt sẵn nước rửa chân. Thế Tôn ngồi trên chỗ
ngồi đã soạn sẵn, sau khi ngồi, Thế Tôn rửa chân.
Rồi các Tôn giả ấy đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống
một bên. Và Thế Tôn nói với Tôn giả Anuruddha
đang ngồi xuống một bên:

– Này các Anuruddha, các Ông có được an lành không? Có được sống yên vui không? Đi khất thực có khỏi mệt nhọc không?

– Bạch Thế Tôn, chúng con được an lành; bạch Thế Tôn, chúng con sống yên vui; bạch Thế Tôn, chúng con đi khất thực khỏi có mệt nhọc.

A LA HÁN                                         165

– Này các Anuruddha, các Ông có sống hòa
hợp, hoan hỷ với nhau, không có cãi nhau, như nước
với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm
không?

– Bạch Thế Tôn, thật sự chúng con sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không có cãi nhau, như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm.

– Này các Anuruddha, như thế nào các Ông sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm?

– Bạch Thế Tôn, ở đây, chúng con nghe như
sau: "Thật lợi ích thay cho ta, thật khéo lợi ích thay
cho ta, khi ta được sống với các vị đồng phạm hạnh
như vậy". Bạch Thế Tôn, do vậy, đối với các vị đồng
phạm hạnh này, con khởi lên từ thân nghiệp trước
mặt và sau lưng, con khởi lên từ khẩu nghiệp, trước
mặt và sau lưng, con khởi lên từ ý nghiệp, trước mặt
và sau lưng. Bạch Thế Tôn, do vậy, chúng con nghĩ
như sau: "Ta hãy từ bỏ tâm của ta và sống thuận theo
tâm của những Tôn giả này". Bạch Thế Tôn, con từ
bỏ tâm của con, và sống thuận theo tâm của những
Tôn giả ấy. Bạch Thế Tôn, chúng con tuy khác thân
nhưng giống như đồng một tâm.

Rồi Tôn giả Nandiya... (như trên)... rồi Tôn giả

A LA HÁN                                             166

Kimbila bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ở đây chúng con nghĩ như sau: "Thật lợi ích thay cho ta, thật khéo lợi ích thay cho ta, khi ta được sống với các vị đồng phạm hạnh như vậy". Bạch Thế Tôn, do vậy, đối với các vị đồng phạm hạnh này, con khởi lên từ thân nghiệp, trước mặt và sau lưng, con khởi lên từ khẩu nghiệp, trước mặt và sau lưng, con khởi lên từ ý nghiệp, trước mặt và sau lưng. Bạch Thế Tôn, do vậy, chúng con nghĩ như sau: "Ta hãy từ bỏ tâm của ta và sống thuận theo tâm của những Tôn giả này". Bạch Thế Tôn, con từ bỏ tâm của con và sống thuận theo tâm của những Tôn giả ấy. Bạch Thế Tôn, chúng con tuy khác thân nhưng giống như đồng một tâm. Bạch Thế Tôn, như vậy chúng con sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm.

– Lành thay, lành thay, này Anuruddha! Này các Anuruddha, các Ông có sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần không?

– Bạch Thế Tôn, thật sự chúng con sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

– Này các Anuruddha, như thế nào, các Ông sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần?

A LA HÁN                                            167

– Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con, ai đi làng
khất thực về trước, thì người ấy sắp đặt các chỗ ngồi,
soạn sẵn nước uống, nước rửa chân, soạn sẵn một
bát để bỏ đồ dư. Ai đi làng khất thực về sau, thì người
ấy, còn đồ ăn thừa nếu muốn thì ăn, nếu không muốn
thì bỏ vào chỗ không có cỏ xanh hay đổ vào nước
không có loài côn trùng và người ấy xếp dọn lại các
chỗ ngồi, cất đi nước uống, nước rửa chân, cất đi cái
bát để bỏ đồ dư và quét sạch nhà ăn. Ai thấy ghè
nước uống, ghè nước rửa chân, hay ghè nước trong
nhà cầu hết nước, trống không thì người ấy sẽ lo liệu
(nước). Nếu ai làm không nổi với sức bàn tay của
mình, thì người ấy dùng tay ra hiệu gọi người thứ
hai: "Chúng ta hãy lo liệu (nước)". Dầu vậy, bạch
Thế Tôn, chúng con không vì vậy mà gây ra tiếng
động. Và đến ngày thứ năm, bạch Thế Tôn, suốt cả
đêm, chúng con ngồi đàm luận về đạo pháp. Như
vậy, bạch Thế Tôn chúng con sống không phóng dật,
nhiệt tâm, tinh cần.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha!
Này các Anuruddha, các Ông sống không phóng dật,
nhiệt tâm, tinh cần như vậy, các Ông có chứng được
pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc
Thánh, sống thoải mái, an lạc không?

– Bạch Thế Tôn, sao có thể không được. Ở đây,

A LA HÁN                                              168

bạch Thế Tôn, lâu cho đến khi chúng con muốn,
chúng con ly dục, ly pháp bất thiện, chứng và trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh,
có tầm có tứ. Như vậy, bạch Thế Tôn, đối với chúng
con, là pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng, xứng
đáng bậc Thánh; chúng con chứng được và sống
thoải mái, an lạc, nhờ chúng con sống không phóng
dật, nhiệt tâm, tinh cần.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này
các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia,
có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được
một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng
xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được. Ở
đây, bạch Thế Tôn, lâu cho đến khi chúng con muốn,
chúng con diệt tầm diệt tứ, chứng và trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm
không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Bạch Thế Tôn, chúng
con vượt qua sự an trú kia, làm cho khinh an sự an
trú kia; chúng con chứng được pháp thượng nhân
khác, một tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh
và sống thoải mái, an lạc.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này

A LA HÁN                                            169

các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia,
có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được
một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng,
xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được. Ở
đây, lâu cho đến khi chúng con muốn, chúng con ly
hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ
mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và
trú Thiền thứ ba, Bạch Thế Tôn, chúng con vượt
qua sự an trú kia, làm cho khinh an sự an trú kia;
chúng con chứng được pháp thượng nhân khác, một
tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh, và sống
thoải mái, an lạc.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này
các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia,
có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được
một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng,
xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được. Ở
đây, lâu cho đến khi chúng con muốn, chúng con xả
lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và
trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm

A LA HÁN                                           170

thanh tịnh. Bạch Thế Tôn, chúng con vượt qua sự an
trú kia, làm cho khinh an sự an trú kia; chúng con
chứng được pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù
thắng, xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái an
lạc.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này
các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia,
có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được
một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng,
xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được. Ở
đây lâu cho đến khi chúng con muốn, chúng con vượt
lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng,
không tác ý đối với dị tưởng; chúng con nghĩ rằng:
"Hư không là vô biên", chứng và trú Không vô biên
xứ. Bạch Thế Tôn, chúng con vượt qua sự an trú kia,
làm cho khinh an sự an trú kia; chúng con chứng
được pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng,
xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc...
(như trên)...

Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn; chúng con vượt qua mọi Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô biên xứ...

A LA HÁN                                          171

(như trên)...

Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn; chúng
con vượt qua mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ...
(như trên)...

Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn; chúng con vượt qua mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ...

Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn; chúng
con vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và
trú Diệt thọ tưởng định. Sau khi đã thấy nhờ trí tuệ,
các lậu hoặc của chúng con được đoạn trừ. Bạch Thế
Tôn, chúng con vượt qua sự an trú kia, làm cho khinh
an sự an trú kia; chúng con chứng được pháp thượng
nhân này, một tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc
Thánh và sống thoải mái, an lạc. Bạch Thế Tôn,
chúng con không thấy một lạc trú nào khác cao
thượng hơn, thù thắng hơn sự lạc trú này.

– Lành thay, lành thay, các Anuruddha! Này các Anuruddha, ngoài lạc trú này, không có một lạc trú nào khác cao thượng hơn, thù thắng hơn.

Thế Tôn thuyết pháp cho Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya và Tôn giả Kimbila, khai thị, khích

A LA HÁN                                            172

lệ làm cho hoan hỷ, làm cho phấn khởi, rồi từ chỗ
ngồi đứng dậy ra về. Tôn giả Anuruddha, Tôn giả
Nandiya và Tôn giả Kimbila, sau khi tiễn đưa Thế
Tôn và đi trở về. Tôn giả Nandiya và Tôn giả
Kimbila nói với Tôn giả Anuruddha:

– Chúng tôi không bao giờ nói với Tôn giả
Anuruddha như sau: "Chúng tôi là người đã chứng
và an trú quả này, an trú quả này", và nhờ vậy, Tôn
giả Anuruddha, trước mặt Thế Tôn, đã nêu rõ (các
quả chứng) cho đến sự đoạn trừ các lậu hoặc.

– Chư Tôn giả không nói với tôi như sau:
"Chúng tôi là người đã chứng và an trú quả này, an
trú quả này", nhưng với tâm của tôi, tôi biết được tâm
của các Tôn giả: "Chư Tôn này là Người đã chứng
và an trú quả này, an trú quả này". Và chư Thiên có
nói với tôi về vấn đề này: "Chư Tôn này là Người đã
chứng và an trú quả này, an trú quả này". Chính nhờ
phương tiện này, các câu mà Thế Tôn hỏi đã được
trả lời.

Rồi Digha Parajana, một Yakkha (Trường quỷ
Dạ-xoa) đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ
Ngài và đứng một bên. Sau khi đứng một bên, Digha
Parajana bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, thật lợi ích thay cho dân chúng

A LA HÁN                                             173

Vajji (Bạt kỳ)! Thật khéo lợi ích thay cho dân chúng Vajji! Vì Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở đây, và cả ba Thiện nam tử, Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya và Tôn giả Kimbila cũng vậy.

Sau khi nghe tiếng của Yakkha Digha Parajana, các địa thần làm cho tiếng này được nghe: "Chư Hiền giả, thật lợi ích thay cho dân chúng Vajji! thật khéo lợi ích cho dân chúng Vajji! Vì Thế Tôn, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác ở đây và cả ba Thiện nam tử này, Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya và Tôn giả Kimbila cũng vậy". Sau khi nghe tiếng của các Địa thần, bốn Thiên vương... (như trên)... cõi trời Ba mươi ba... Dạ-ma thiên... Đâu-suất-đà thiên... Hóa lạc thiên... Tha hóa tự tại thiên... Phạm chúng thiên làm cho tiếng này được nghe: "Chư Hiền giả, thật lợi ích thay có dân chúng Vajji! Thật khéo lợi ích thay cho dân chúng Vajji! Vì Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở đây, và cả ba Thiện nam tử này, Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya, và Tôn giả Kimbila". Như vậy, trong giờ phút này, trong sát-na này, các Tôn giả ấy được biết cho đến Phạm thiên.

– Sự việc là như vậy, này Digha, sự việc là như
vậy, này Digha, này Digha, nếu gia đình nào, ba
Thiện nam tử này xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình, nghĩ đến ba Thiện nam tử này với

A LA HÁN                                             174

tâm niệm hoan hỷ, thì gia đình ấy sẽ được an lạc, hạnh phúc lâu dài. Này Digha, nếu bà con quyến thuộc của gia đình mà ba Thiện nam tử này xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nghĩ đến ba Thiện nam tử này với tâm niệm hoan hỷ, thì bà con quyến thuộc của gia đình mà ba Thiện nam tử này xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nghĩ đến ba thiện nam tử này với tâm niệm hoan hỷ, thì bà con quyến thuộc của gia đình ấy sẽ được an lạc, hạnh phúc lâu dài. Này Digha, nếu làng nào... nếu xã ấp nào... nếu thành phố nào... nếu quốc độ nào... nếu tất cả Sát đế lỵ... nếu tất cả Bà-la-môn... nếu tất cả Phệ xá (Vessa)... nếu tất cả Thủ đà (Sudda)... Này Digha, nếu thế giới với chư Thiên, với Ác ma, với Phạm thiên, với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người nhớ đến ba Tôn giả này với tâm niệm hoan hỷ, thì thế giới ấy với chư Thiên, với Ác ma, với Phạm thiên, với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người sẽ được an lạc, hạnh phúc lâu dài. Này Digha, hãy xem ba Thiện nam tử này sống như thế nào? - Vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Dạ xoa Digha Parajana hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

A LA HÁN                                             175

20 Biết như vậy, thấy như vậy, ông có chứng được nhiều loại thần thông ... - Kinh Susìma – Tương II, 211

Susìma – Tương II, 211

1) Như vậy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng con sóc.

I

2) Lúc bấy giờ Thế Tôn được cung kính, được tôn
trọng, được kính lễ, được cúng dường, được tôn sùng
và Ngài nhận được các vật dụng cúng dường như y
áo, ẩm thực, sàng tọa và dược phẩm trị bệnh.

3) Chúng Tỷ-kheo cũng được cung kính, được tôn
trọng, được kính lễ, được cúng dường, được tôn sùng
và cũng nhận được các vật cúng dường như y áo, ẩm
thực, sàng tọa và dược phẩm trị bệnh.

4) Nhưng các du sĩ ngoại đạo không được cung kính, không được tôn trọng, không được kính lễ, không được cúng dường, không được tôn sùng và cũng

A LA HÁN                                          176

không nhận được các vật dụng cúng dường như y áo, ẩm thực, sàng tọa và dược phẩm trị bệnh.

II

5) Lúc bấy giờ du sĩ Susìma trú ở Ràjagaha cùng với đại chúng du sĩ.

6) Rồi hội chúng du sĩ của Susìma nói với du sĩ Susìma:

- Thưa Hiền giả Susìma, ngài hãy đi đến và sống
Phạm hạnh dưới sự chỉ dẫn của Sa-môn Gotama.
Sau khi ngài học Chánh pháp xong hãy nói lại cho
chúng tôi. Sau khi chúng tôi học pháp ấy chúng tôi
sẽ nói lại với các gia chủ. Như vậy chúng tôi sẽ
được cung kính, được tôn trọng, được kính lễ, được
cúng dường, được tôn sùng và chúng tôi sẽ nhận
được các vật dụng cúng dường như y áo, ẩm thực,
sàng tọa và dược phẩm trị bệnh.

7) - Thưa vâng, các Hiền giả.

Du sĩ Susìma nghe theo hội chúng của mình, liền đi
đến Tôn giả Ananda; sau khi đến nói lên những lời
chào đón hỏi thăm với Tôn giả Ananda; sau khi nói
lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi
xuống một bên.

A LA HÁN                                          177

III

8) Ngồi xuống một bên, du sĩ Susìma nói với Tôn giả Ananda:

- Này Hiền giả Ananda, tôi muốn sống Phạm hạnh trong Pháp và Luật này.

9) Rồi Tôn giả Ananda đưa du sĩ Susìma đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

10) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, du sĩ Susìma này nói như sau: "Này Hiền giả Ananda, tôi muốn sống Phạm hạnh trong Pháp và Luật này".

11) Vậy Ananda, hãy cho Susìma xuất gia.

12) Và du sĩ Susìma được xuất gia dưới sự chỉ đạo của Thế Tôn và được thọ đại giới.

13) Lúc bấy giờ nhiều vị Tỷ-kheo ở trước mặt Thế
Tôn đã tuyên bố chánh trí như sau: "Chúng tôi biết
rằng: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa." "

A LA HÁN                                          178

IV

14) Tôn giả Susìma được nghe: Nhiều Tỷ-kheo trước
mặt Thế Tôn đã tuyên bố chánh trí như sau: "Chúng
tôi biết rõ rằng: ‘Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa.’"

15) Rồi Tôn giả Susìma đi đến các Tỷ-kheo; sau khi
đến nói lên với những Tỷ-kheo ấy những lời chào
đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

16) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Susìma nói với các Tỷ-kheo ấy:

- Có đúng sự thật chăng, chư Tôn giả ở trước mặt
Thế Tôn đã tuyên bố chánh trí như sau: "Chúng con
biết rõ rằng: ‘Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa’"?

- Thưa có vậy, này Hiền giả.

17) Nhưng, chư Tôn giả biết như vậy, thấy như vậy chắc chứng được nhiều loại thần thông khác nhau: Một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình biến hình đi ngang qua vách, qua

A LA HÁN                                           179

tường, qua núi như đi ngang hư không; độn thổ trồi
lên ngang qua đất liền như ở trong nước; đi trên nước
không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trên
hư không như con chim; với bàn tay chạm và rờ vào
mặt trăng và mặt trời, những vật có oai lực, đại oai
thần như vậy. Có thể sử dụng thân một cách tự tại
cho đến cõi Phạm thiên?.

- Thưa không phải vậy, này Hiền giả.

18) Vậy có phải chư Tôn giả biết như vậy, thấy như
vậy, chứng được thiên nhĩ thông thanh tịnh siêu
nhân, có thể nghe hai loại tiếng: chư Thiên và loài
Người, xa và gần?

- Thưa không phải vậy, này Hiền giả.

19) Vậy có phải chư Tôn giả biết như vậy, thấy như vậy, với tâm của mình biết được tâm của các chúng sanh khác, các loài Người khác: Tâm có tham biết là tâm có tham; tâm không tham biết là tâm không tham; tâm có sân biết là tâm có sân; tâm không sân biết là tâm không sân; tâm có si biết là tâm có si; tâm không si biết là tâm không si; tâm chuyên chú biết là tâm chuyên chú; tâm tán loạn biết là tâm tán loạn. Đại hành tâm biết là đại hành tâm; không phải đại hành tâm biết không phải là đại hành tâm. Tâm chưa vô thượng biết là tâm chưa vô thượng; tâm vô

A LA HÁN                                             180

thượng biết là tâm vô thượng. Tâm Thiền định biết
là tâm Thiền định; tâm không Thiền định biết là tâm
không Thiền định. Tâm giải thoát biết là tâm giải
thoát; tâm không giải thoát biết là tâm không giải
thoát?

- Thưa không phải vậy, này Hiền giả.

20) Vậy có phải chư Tôn giả biết như vậy, thấy như vậy, nhớ được nhiều đời quá khứ. Như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, hai trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp. Vị ấy nhớ rằng: "Tại chỗ kia ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sanh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đây". Như vậy, chư Tôn giả nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết?

- Thưa không phải vậy, này Hiền giả.

21) Vậy có phải chư Tôn giả biết như vậy, thấy như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, thấy sự

A LA HÁN                                             181

sống và chết của chúng sanh. Chư Tôn giả biết rõ rằng chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Những chúng sanh này làm những ác hạnh về thân, làm những ác hạnh về lời nói, những ác hạnh về ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến. Những người này sau khi thân hoại mạng chung phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh này làm những thiện hạnh về thân, làm những thiện hạnh về lời nói, làm những thiện hạnh về ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến. Những người ấy sau khi thân hoại mạng chung được sanh lên các thiện thú, cõi trời, trên đời này. Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, các vị thấy sự sống chết của chúng sanh. Các vị biết rõ rằng chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ?

- Thưa không phải vậy, này Hiền giả.

22) Vậy có phải chư Tôn giả biết như vậy, thấy như vậy, sau khi vượt khỏi Sắc giới, thân cảm xúc Vô sắc giới, an trú vào tịch tịnh giải thoát?

- Thưa không phải vậy, này Hiền giả.

A LA HÁN                                           182

23) Hay ở đây, có phải chư Tôn giả vừa trả lời như vậy, vừa không chứng được các pháp này?

24) --Này Hiền giả, không có chứng được gì.

25) Như thế nào?

- Thưa Hiền giả Susìma, chúng tôi chứng được tuệ giải thoát.

26) - Tôi không biết được ý nghĩa một cách rộng rãi
lời nói vắn tắt này của chư Tôn giả. Lành thay nếu
được chư Tôn giả nói lên cho tôi, để tôi có thể hiểu
ý nghĩa một cách rộng rãi lời nói vắn tắt này của chư
Tôn giả!

27) - Này Hiền giả Susìma, dù cho Ông có biết hay Ông không biết, chúng tôi chứng được Tuệ giải thoát.

V

28) Rồi Tôn giả Susìma từ chỗ ngồi đứng dậy đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên.

29) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Susìma trình bày lên Thế Tôn tất cả câu chuyện với các Tỷ-kheo ấy.

A LA HÁN                                            183

30) - Này Susìma, trước hết là trí về pháp trú, sau là trí về Niết-bàn.

31) - Bạch Thế Tôn, con không hiểu được ý nghĩa
một cách rộng rãi lời nói vắn tắt này của Thế Tôn.
Bạch Thế Tôn, lành thay nếu Thế Tôn nói lên cho
con để con có thể hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi, lời
nói vắn tắt này của Thế Tôn!

32) - Này Susìma, dù cho Ông có biết hay Ông không có biết, trước hết là trí về pháp trú, sau là trí về Niết- bàn.

Này Susìma, Ông nghĩ thế nào? Sắc là thường hay vô thường?

- Là vô thường, bạch Thế Tôn?

33) Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

- Là khổ, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi chúng ta quán vật ấy là: " Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi "?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

34) Thọ là thường hay vô thường?

A LA HÁN                                                 184

- Vô thường, bạch Thế Tôn.

35) Tưởng là thường hay vô thường?

- Vô thường, bạch Thế Tôn.

36) Các hành là thường hay vô thường?

- Vô thường, bạch Thế Tôn.

37) Thức là thường hay vô thường?

- Vô thường, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

- Là khổ, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu chúng ta quán vật ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

38) Do vậy, này Susìma, cái gì thuộc sắc pháp quá
khứ, vị lai hay hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt
hay thắng, xa hay gần, tất cả sắc pháp cần phải được
quán như chơn như sau: "Cái này không phải của tôi,
cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã
của tôi ".

A LA HÁN                                                185

39) Cái gì thuộc thọ quá khứ, vị lai hay hiện tại... (như trên)...

40) Cái gì thuộc tưởng quá khứ, vị lai hay hiện tại... (như trên)...

41) Cái gì thuộc hành quá khứ, vị lai hay hiện tại... (như trên)...

42) Cái gì thuộc thức quá khứ, vị lai hay hiện tại, nội
hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất
cả thức cần phải quán như chơn với chánh trí tuệ
như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này
không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi
".

43) Này Susìma, thấy như vậy, vị Đa văn Thánh đệ
tử nhàm chán đối với sắc, nhàm chán đối với thọ,
nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với các
hành, nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán, vị ấy
ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự giải
thoát, trí khởi lên biết rằng: "Ta đã giải thoát". Vị ấy
biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những
việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

Này Susìma, Ông có thấy chăng: "Do duyên sanh, già chết sanh khởi"?

A LA HÁN                                               186

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

44). ..

45) "Do duyên thủ, hữu sanh khởi?" Này Susmìa, Ông có thấy chăng?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

46) Này Susìma, Ông có thấy chăng: "Do duyên ái, thủ sanh khởi"?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

47) "Do duyên thọ, ái sanh khởi. Do duyên xúc, thọ
sanh khởi. Do duyên sáu xứ, xúc sanh khởi. Do duyên
danh sắc, sáu xứ sanh khởi. Do duyên thức, danh sắc
sanh khởi. Do duyên hành thức sanh khởi. Do duyên
vô minh, hành sanh khởi". Này Susìma, Ông có thấy
chăng?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

48) "Do sanh diệt, già chết diệt", này Susìma, Ông có thấy chăng?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

A LA HÁN                                          187

49) "Do hữu diệt, nên sanh diệt", này Susìma, Ông có thấy chăng?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

50) "Do thủ diệt, nên hữu diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do xúc diệt nên thọ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do danh sắc diệt, nên sáu xứ diệt. Do thức diệt, nên danh sắc diệt. Do hành diệt nên thức diệt. Do vô minh diệt, nên hành diệt!". Này Susìma, Ông có thấy chăng?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

51) Nhưng này, biết như vậy, thấy như vậy, Ông có
chứng được các thần thông nhiều loại sai khác:
Một thân hiện ra nhiều thân; nhiều thân hiện ra một
thân; hiện hình, biến hình đi ngang qua vách, qua
tường, qua núi như đi ngang hư không; độn thổ, trồi
lên ngang qua đất liền như ở trong nước; đi trên nước
không chìm như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trên
hư không như con chim; với bàn tay chạm và rờ mặt
trăng và mặt trời, những vật có đại oai lực, đại oai
thần như vậy. Có thể sử dụng thân một cách tự tại
cho đến cõi Phạm thiên?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

A LA HÁN                                               188

52) Này Susìma, có phải biết như vậy, thấy như vậy,
với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân, Ông có thể nghe
hai loại tiếng, tiếng chư Thiên và tiếng loài Người,
tiếng xa và tiếng gần?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

53) Này Susìma, có phải biết như vậy, thấy như vậy, với tâm của mình biết được tâm của chúng sanh sai khác, của loài Người sai khác. Với tâm có tham, Ông biết được tâm có tham... với tâm không giải thoát, Ông biết được là tâm không giải thoát; với tâm giải thoát, Ông biết được là tâm giải thoát?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

54) Này Susìma, có phải biết như vậy, thấy như vậy,
Ông có thể nhớ được nhiều đời quá khứ sai khác.
Như một đời... (như trên)... Ông có thể nhớ được
nhiều đời quá khứ sai khác cùng với các nét đại
cương và các chi tiết?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

55) Này Susìma, nhưng biết như vậy, thấy như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, Ông có thể thấy các chúng sanh chết đi sanh lại... Ông có thể biết các chúng sanh tùy theo hạnh nghiệp của họ?

A LA HÁN                                             189

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

56) Này Susma, nhưng biết như vậy, thấy như vậy, có phải sau khi vượt khỏi các sắc pháp, với thân cảm thọ vô sắc pháp Ông an trú với tịch tịnh giải thoát?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

57) Nay ở đây, này Susìma, với câu trả lời như vậy, với những pháp này không chứng được, này Susìma, có phải Ông không làm được điều này?

VI

58) Rồi Tôn giả Susìma cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và bạch Thế Tôn:

- Một tội lỗi con đã vi phạm, bạch Thế Tôn, vì ngu
đần, vì si mê, vì bất thiện. Con đã xuất gia như một
người ăn trộm pháp trong Pháp và Luật khéo giảng
này. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn chấp nhận con tội
lỗi này là một tội lỗi để con ngăn ngừa trong tương
lai!

59) Này Susìma, thật sự Ông đã phạm tội, vì ngu đần, vì si mê, vì bất thiện, Ông đã xuất gia như người ăn trộm pháp trong Pháp và Luật khéo giảng này.

A LA HÁN                                           190

60) Ví như, này Susìma, người ta bắt được một người
ăn trộm, một người phạm tội, dắt đến cho vua và
thưa: "Thưa Đại vương, đây là người ăn trộm, người
phạm tội. Đại vương hãy gia phạt người ấy theo hình
phạt nào như Đại vương muốn". Vua ấy nói như sau:
"Các Ông hãy đem người này, lấy dây thật chắc trói
cánh tay người này thật chặt về phía sau, cạo đầu
người ấy đi, dắt người ấy đi xung quanh trên một xe
nhỏ với một cái trống, đi từ đường này tới đường
khác, từ ngả ba này đến ngả ba khác, dắt người ấy
ra khỏi cửa thành phía Nam, và hãy chặt đầu người
ấy tại thành phía Nam".

Những người kia vâng theo lời vua dạy, lấy dây thật
chắc trói cánh tay người ấy thật chặt về phía sau,
cạo trọc đầu, dắt người ấy đi xung quanh trên một
xe nhỏ với một cái trống, đi từ đường này tới đường
khác, từ ngả ba này tới ngả ba khác, dắt người ấy ra
khỏi cửa thành phía Nam, và chặt đầu người ấy tại
thành phía Nam.

61) Này Susìma, Ông nghĩ thế nào? Người ấy do nhân duyên như vậy có cảm thọ khổ ưu hay không?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

62) Này Susìma, dù cho người ấy do nhân duyên như vậy cảm thọ khổ ưu, hay không cảm thọ khổ ưu, thời

A LA HÁN                                           191

sự xuất gia với tư cách ăn trộm pháp trong Pháp và
Luật khéo thuyết này, do nhân duyên ấy phải rơi vào
và chịu đựng khổ báo còn kịch liệt hơn và quả báo
còn đau đớn hơn.

63) Này Susìma, Ông thấy phạm tội là phạm tội và như pháp phát lộ, nên chúng ta chấp nhận tội ấy cho Ông. Này Susìma, như vậy Luật của bậc Thánh được tăng trưởng, khi thấy được phạm tội là phạm tội và như pháp phát lộ để ngăn giữ trong tương lai.

A LA HÁN                                          192

21 Bậc Câu phần giải thoát - Định nghĩa - Kinh KITAGIRI – 70 Trung II, 291

KINH KITAGIRI (Kitagiri suttam) – Bài kinh số 70 – Trung II, 291

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở Kasi cùng với đại chúng Tỷ-kheo. Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, Ta ăn, từ bỏ ăn ban đêm. Này các Tỷ-kheo, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm Ta cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú.

- Này các Tỷ-kheo, hãy đến và ăn, từ bỏ ăn ban
đêm. Này các Tỷ-kheo, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, các
Ông sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực
và an trú.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn tiếp tục du hành ở Kasi và đến một thị trấn xứ Kasi

A LA HÁN                                            193

tên là Kitagiri. Rồi Thế Tôn ở tại Kitagiri, một thị
trấn xứ Kasi. Lúc bấy giờ Tỷ-kheo Assaji và
Punabbasuka đang ở Kitagiri. Rồi một số đông Tỷ-
kheo đi đến chỗ Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka, sau khi đến, nói với Tỷ-kheo Assaji và
Tỷ-kheo Punabbasuka như sau:

– Chư Hiền, Thế Tôn ăn, từ bỏ ăn ban đêm. Cả
chúng Tỷ-kheo cũng vậy. Do ăn, từ bỏ ăn ban đêm,
các vị ấy cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức
lực và an trú. Chư Hiền, hãy đến và ăn, từ bỏ ăn ban
đêm. Chư Hiền, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, chư Hiền
sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và
an trú.

Được nói vậy, Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka, nói với các Tỷ-kheo ấy:

– Chư Hiền, chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời. Do chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời, chúng tôi cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú. Sao chúng tôi lại bỏ hiện tại, chạy theo tương lai? Chúng tôi sẽ ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời.

Vì các Tỷ-kheo ấy không thể làm cho Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka chấp thuận, nên các vị ấy đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế

A LA HÁN                                            194

Tôn, ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con đi đến chỗ
các Tỷ-kheo Assaji và Punabbasuka, sau khi đến
chúng con nói với Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka như sau: "Chư hiền, Thế Tôn ăn, từ bỏ
ăn ban đêm... (như trên)... có sức lực và an trú". Bạch
Thế Tôn, được nói vậy. Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka nói với chúng con như sau: "Chư Hiền,
chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi
thời... (như trên)... chúng tôi sẽ ăn chiều, ăn sáng, ăn
ban ngày và ăn phi thời". Bạch Thế Tôn, vì chúng
con không thể làm cho Tỷ-kheo `Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka chấp thuận, nên chúng con trình sự
việc này lên Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn bảo một Tỷ-kheo:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta, bảo Tỷ- kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka: "Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả".

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, đến chỗ Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka, sau khi đến, nói với Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka:

A LA HÁN                                               195

– Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka vâng
đáp Tỷ-kheo ấy, đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến
đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Thế Tôn
nói với Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka
đang ngồi một bên:

– Có thật chăng, này các Tỷ-kheo, một số đông Tỷ-kheo đến các Ông và nói như sau: "Chư Hiền, Thế Tôn ăn, từ bỏ ăn ban đêm, cả chúng Tỷ-kheo cũng vậy. Do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, các vị ấy cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú. Chư Hiền, hãy đến và ăn, từ bỏ ăn ban đêm. Chư Hiền, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, chư Hiền sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú". Được nói vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông nói với các Tỷ- kheo ấy như sau: "Chư Hiền, chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời. Do ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời, chúng tôi cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú. Sao chúng tôi lại bỏ hiện tại, chạy theo tương lai? Chúng tôi sẽ ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời"?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

A LA HÁN                                             196

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta
dạy như sau: "Một cá nhân cảm thọ bất cứ cảm giác
nào, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; đối với người ấy,
các pháp bất thiện được đoạn diệt, các thiện pháp
được tăng trưởng"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

 Này các Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta dạy như sau:

 "Ở đây đối với một người, khi cảm thọ lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng
trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt.
 Ở đây đối với một người, khi cảm thọ lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp bị đoạn
diệt, các thiện pháp được tăng trưởng.
 Ở đây, đối với một người khi cảm thọ khổ
thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng
trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt.
 Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ khổ
thọ như vậy, các bất thiện pháp bị đoạn
trừ, các thiện pháp được tăng trưởng.
 Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ bất
khổ bất lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp
được tăng trưởng, các thiện pháp bị đoạn

A LA HÁN                                            197

diệt.
 Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ bất
khổ bất lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp
bị đoạn diệt, các thiện pháp được tăng
trưởng"?
– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
 Lành thay, này các Tỷ-kheo!

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người, khi cảm thọ lạc thọ như vậy,
các bất thiện pháp được tăng trưởng, các
thiện pháp bị đoạn diệt", có thể chăng, này
các Tỷ-kheo, không biết như vậy, Ta lại nói:
"Hãy từ bỏ lạc thọ như vậy"? Và như vậy,
này các Tỷ-kheo, là xứng đáng đối với Ta
chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì rằng sự việc này Ta biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta nói: "Hãy từ

A LA HÁN                                            198

bỏ lạc thọ như vậy".

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người, khi cảm thọ lạc thọ như vậy,
các bất thiện pháp bị đoạn diệt, các thiện
pháp được tăng trưởng", có thể chăng, này
các Tỷ-kheo, không biết như vậy, Ta lại nói:
"Hãy chứng và trú lạc thọ như vậy"? Và như
vậy, này các Tỷ-kheo, là xứng đáng đối với
Ta chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì sự việc này Ta
biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với trí
tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ lạc
thọ như vậy, các thiện pháp được tăng trưởng, các
bất thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta nói: "Hãy
chứng và trú lạc thọ như vậy".

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người khi cảm giác khổ thọ...

... (như trên)...

A LA HÁN                                             199

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người khi cảm giác bất khổ bất lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng
trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt", có thể
chăng, này các Tỷ-kheo, không biết như vậy,
Ta lại nói: "Hãy từ bỏ bất khổ bất lạc thọ
như vậy"? Và như vậy, này các Tỷ-kheo, là
xứng đáng đối với Ta chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì rằng sự việc này Ta biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ bất khổ bất lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta nói: "Hãy từ bỏ bất khổ bất lạc thọ như vậy".

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người, khi cảm thọ bất khổ bất lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp bị đoạn diệt,
các thiện pháp được tăng trưởng", có thể
chăng, này các Tỷ-kheo, không biết như vậy,

A LA HÁN                                            200

Ta lại nói: "Hãy chứng và trú bất khổ bất lạc thọ như vậy"? Và như vậy, này các Tỷ-kheo là xứng đáng đối với Ta chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì rằng sự việc này
Ta biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với
trí tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ
bất khổ bất lạc thọ như vậy, các thiện pháp được tăng
trưởng, các bất thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta
nói: "Hãy chứng và trú bất khổ bất lạc thọ như
vậy".

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng đối với tất cả Tỷ-kheo, có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng đối với tất cả Tỷ-kheo không có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.

Này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt được lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát; này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo như vậy, Ta nói rằng không có sự

A LA HÁN                                              201

việc cần phải làm, nhờ không phóng dật. Vì sao vậy? Vì sự việc ấy đã được các vị này làm, nhờ không phóng dật. Các vị này không thể trở thành phóng dật.

Và này các Tỷ-kheo, đối với các Tỷ-kheo còn là các bậc hữu học, tâm chưa thành tựu, đang sống cần cầu sự vô thượng an ổn khỏi các triền ách; này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo như vậy, Ta nói rằng có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật. Vì sao vậy? Dầu cho trong khi các bậc Tôn giả này thọ dụng các sàng tọa đúng pháp, thân cận các thiện hữu, chế ngự các căn, các vị ấy (cần phải) tự mình nhờ thượng trí chứng ngộ chứng đạt, và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của Phạm hạnh, vì mục đích này, các Thiện gia nam tử chân chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Do vậy, này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo này, vì thấy quả này của không phóng dật nên Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.

 Này các Tỷ-kheo có bảy hạng người sống trong
đời này. Thế nào là bảy?
1. Bậc câu phần giải thoát,
2. Bậc tuệ giải thoát,
3. Bậc thân chứng,
4. Bậc kiến đáo,

A LA HÁN                                            202

5. Bậc tín giải thoát,
6. Bậc tùy pháp hành,
7. Bậc tùy tín hành.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Câu
Phần Giải Thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người, sau khi thân
đã chứng đắc các tịch tịnh giải thoát, vượt khỏi
các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã thấy
với trí tuệ, các lậu hoặc của vị này được đoạn
trừ hoàn toàn. Vị này, này các Tỷ-kheo, được
gọi là hạng người câu phần giải thoát.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
không có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật. Vì sao vậy? Vì sự việc ấy đã được
vị này làm, nhờ không phóng dật, vị ấy không
có thể trở thành phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Tuệ Giải Thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người, sau khi thân
không chứng đắc các tịch tịnh giải thoát, vượt
khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã
thấy với trí tuệ, các lậu hoặc của vị này được

A LA HÁN                                           203

đoạn trừ hoàn toàn. Vị này như vậy được gọi là bậc tuệ giải thoát.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
không có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật. Vì sao vậy? Vì sự việc ấy đã được
vị này làm, nhờ không phóng dật; vị ấy không
có thể trở thành phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Thân Chứng?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi thân
chứng đắc các tịch tịnh giải thoát, vượt khỏi các
sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã thấy với
trí tuệ, một số lậu hoặc của vị này được đoạn
trừ hoàn toàn. Vị này như vậy được gọi là bậc
thân chứng.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp, thân cận các
thiện hữu, chế ngự các căn, vị này (cần phải) tự
mình với thượng trí, chứng ngộ, chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng
của Phạm hạnh, vì mục đích này các Thiện gia
nam tử đã chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình,

A LA HÁN                                            204

sống không gia đình.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, vì thấy quả này của
không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo này, Ta
nói có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng
dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Kiến Đáo?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi tự
thân không chứng đắc các tịch tịnh giải thoát,
vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau
khi đã thấy với trí tuệ, một số lậu hoặc của vị
này được đoạn trừ hoàn toàn; và các pháp do
Như Lai tuyên thuyết được vị này thấy một
cách hoàn toàn với trí tuệ và thực hành một
cách hoàn toàn. Này các Tỷ-kheo, vị này được
gọi là kiến đáo.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp ... ... sống không
gia đình. Do vậy này các Tỷ-kheo, vì thấy quả
này của không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo
này, Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật.

A LA HÁN                                          205

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người Tín giải thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người, sau khi tự
thân chứng đắc các tịch tịnh giải thoát vượt
khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã
thấy với trí tuệ, một số lậu hoặc của vị này được
đoạn trừ một cách hoàn toàn; và lòng tin của vị
này đối với Như Lai đã được xác định, phát
sanh từ căn để, an trú. Này các Tỷ kheo, vị này
được gọi là bậc tín giải thoát.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp... ...sống không
gia đình. Do vậy, này các Tỷ-kheo, vì thấy quả
này của không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo
này, Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người Tuỳ pháp hành?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi tự
thân không chứng đắc các tịch tịnh giải thoát,
vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau
khi đã thấy với trí tuệ, nhưng các lậu hoặc

A LA HÁN                                            206

không được đoạn trừ một cách hoàn toàn; và
các pháp do Như Lai tuyên thuyết (chỉ) được vị
này chấp nhận một cách vừa phải với trí tuệ,
dầu cho vị này có những pháp như là tín căn,
tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn. Này các
Tỷ-kheo, vị này được gọi là người tùy pháp
hành.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp... ... sống không
gia đình. Do vậy, này các Tỷ-kheo, vì thấy quả
này của không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo
này, Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người Tuỳ tín hành?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi tự
thân không chứng đắc có tịch tịnh giải thoát,
vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau
khi đã thấy với trí tuệ, nhưng các lậu hoặc
không được đoạn trừ. Nhưng nếu vị này có đủ
lòng tin và lòng thương Như Lai, thời vị này sẽ
có những pháp như là tín căn, tấn căn, niệm

A LA HÁN                                          207

căn, định căn, tuệ căn. Này các Tỷ-kheo, vị này được gọi là người tùy tín hành.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp, thân cận các
thiện hữu, chế ngự các căn, nhưng vị này (cần
phải) tự mình với thượng trí, chứng ngộ, chứng
đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô
thượng của Phạm hạnh, vì mục đích này các
Thiện gia nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ
gia đình, sống không gia đình. Do vậy, này các
Tỷ-kheo, vì thấy quả này của phóng dật, nên
đối với Tỷ-kheo này, Ta nói có sự việc cần phải
làm, nhờ không phóng dật.

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng trí tuệ
được hoàn thành lập tức. Nhưng này các Tỷ-
kheo, trí tuệ được hoàn thành nhờ học từ từ,
hành từ từ, thực tập từ từ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là trí tuệ được hoàn thành nhờ học từ từ, hành từ từ, thực tập từ từ?

Ở đây, này các Tỷ-kheo:

A LA HÁN                                          208

 một vị có lòng tin đi đến gần;
 sau khi đến gần, vị ấy tỏ sự kính lễ;
 sau khi tỏ sự kính lễ, vị ấy lóng tai;
 sau khi lóng tai, vị ấy nghe pháp;
 sau khi nghe pháp, vị ấy thọ trì pháp,
 vị ấy suy tư ý nghĩa các pháp được thọ trì;
 sau khi suy tư => ý nghĩa các pháp được
chấp thuận;
 sau khi các pháp được chấp thuận => ước
muốn sanh khởi;
 sau khi ước muốn sanh khởi => vị ấy nỗ lực;
 sau khi nỗ lực => vị ấy cân nhắc;
 sau khi cân nhắc => vị ấy tinh cần.
 Do tinh cần, vị ấy tự thân chứng được sự thật
tối thượng, và với trí tuệ thể nhập sự thật ấy,
vị ấy thấy.

Nhưng này các Tỷ-kheo:
 Nếu không có lòng tin ấy, thời này các Tỷ-
kheo, không có sự đến gần ấy, thời này các
Tỷ-kheo, không có tỏ sự kính lễ ấy, thời này
các Tỷ-kheo, không có sự lóng tai ấy, thời
này các Tỷ-kheo, không có sự nghe pháp ấy,

A LA HÁN                                            209

thời này Tỷ-kheo, không có sự thọ trì pháp
ấy, thời này các Tỷ-kheo, không có sự suy tư
ý nghĩa ấy, thời này các Tỷ-kheo, không có
sự chấp thuận pháp ấy, thời này các Tỷ-kheo,
không có sự ước muốn ấy, thời này các Tỷ-
kheo, không có sự nỗ lực ấy, thời này các Tỷ-
kheo, không có sự cân nhắc ấy, thời này các
Tỷ-kheo không có sự tinh cần ấy.
 Này các Tỷ kheo, ở đây, các Ông đã đi vào
phi đạo. Này các Tỷ-kheo, ở đây, các Ông đã
đi vào tà đạo. Thật là quá xa, này các Tỷ-
kheo, các kẻ ngu này đã đi ra ngoài pháp luật
này.

 Này các Tỷ-kheo, có sự thuyết trình gồm có bốn
phần (Catuppadam = Bốn cú) chính nhờ thuyết
trình này người có trí, không bao lâu, nhờ tuệ biết
được ý nghĩa. Ta sẽ đọc sự thuyết trình ấy lên cho
các Ông, này các Tỷ-kheo, các Ông nhờ Ta mà sẽ
hiểu thuyết trình ấy.

– Bạch Thế Tôn, chúng con là ai có thể biết được pháp?

– Này các Tỷ-kheo, cho đến một bậc Đạo sư sống quá trọng vọng tài vật, là vị thừa tự tài vật, và sống liên hệ với tài vật, thời sự mua may bán đắt này

A LA HÁN                                             210

không xảy ra: "Chúng tôi sẽ làm việc này như vậy,
và như vậy chúng tôi sẽ không làm việc này như
vậy", huống nữa là Như Lai, này các Tỷ-kheo, là vị
sống hoàn toàn không liên hệ với các tài vật.

 Này các Tỷ-kheo, đối với một đệ tử, có lòng tin
giáo pháp bậc Đạo sư và sống thể nhập giáo
pháp ấy, thời tùy pháp (anudhamma) được
khởi lên: "Bậc Đạo sư là Thế Tôn, đệ tử là tôi.
Thế Tôn biết, tôi không biết".
 Này các Tỷ-kheo, đến với một đệ tử, có lòng tin
giáo pháp bậc Đạo sư và sống thể nhập giáo
pháp ấy, thời giáo pháp bậc Đạo sư được hưng
thịnh được nhiều sinh lực.
 Này các Tỷ-kheo, đối với đệ tử có lòng tin giáo
pháp bậc Đạo Sư và sống thể nhập giáo pháp
ấy, thời tùy pháp này được khởi lên: "Dầu chỉ
còn da, gân và xương, dầu thịt và máu trên
thân bị khô héo, mong rằng sẽ có tinh tấn lực
để chứng đắc những gì chưa chứng đắc, nhờ
trượng phu nhẫn nại, nhờ trượng phu tinh
tấn, nhờ trượng phu cần dõng".
 Này các Tỷ-kheo, đối với một đệ tử có lòng tin
giáo pháp bậc Đạo sư và sống thể nhập giáo
pháp ấy, vị ấy sẽ chứng được một trong hai quả
như sau: Chánh trí ngay trong hiện tại, và nếu

A LA HÁN                                          211

có dư y, chứng quả Bất hoàn.

Thế Tôn thuyết như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

A LA HÁN                                         212

22 Bậc Giải thoát cả hai phần, bậc Tuệ giải thoát - Kinh TISSA – Tăng III, 379

TISSA –Tăng III, 379

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở Rajagaha (Vương Xá), tại núi Gijjihakuta (Linh Thứu). Bấy giờ có hai Thiên nhân sau khi đêm đã gần mãn, với dung sắc thù thắng chói sáng toàn vùng Gijjihakuta, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Sau khi đứng một bên, một Thiên nhân bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, những Tỷ-kheo-ni này được giải thoát.

Thiên nhân khác bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, những Tỷ-kheo-ni này khéo giải thoát, không có dư y.

Các Thiên nhân ấy nói như vậy. Bậc Đạo Sư chấp nhận. Rồi các Thiên nhân ấy, sau khi được biết: "Bậc Đạo Sư đã chấp nhận", đảnh lễ Thế Tôn, thân bên

A LA HÁN                                           213

hữu hướng về Ngài, rồi biến mất tại chỗ. Rồi Thế Tôn, sau khi đêm ấy đã mãn, bảo các Tỷ-kheo:

- Đêm này, này các Tỷ-kheo, có hai Thiên nhân sau
khi đêm đã gần mãn, với dung sắc thù thắng chói
sáng toàn vùng Gijjihakuta, đi đến Ta, sau khi đến,
đảnh lễ Ta rồi đứng một bên. Sau khi đứng một bên,
một Thiên nhân bạch với Ta: "Bạch Thế Tôn, những
Tỷ-kheo-ni này được giải thoát". Thiên nhân khác
bạch với Ta: "bạch Thế Tôn, những Tỷ-kheo-ni này
khéo giải thoát, không có dư y". Này các Tỷ-kheo,
các Thiên nhân ấy nói như vậy. Sau khi nói như vậy,
các Thiên nhân ấy đảnh lễ Ta, thân bên hữu hướng
về Ta, rồi biến mất tại chỗ.

2. Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahàmoggallàna ngồi không
xa Thế Tôn bao nhiêu. Rồi Tôn giả Mahàmoggallàna
suy nghĩ như sau: "Những Thiên nhân nào có trí như
sau: "Có dư y là có dư y" hay "không có dư y là
không có dư y"".

Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo tên là Tissa mạng chung không
bao lâu và được sanh lên một Phạm thiên giới. Tại
đấy, họ được biết vị ấy là Phạm thiên Tissa, có đại
thần lực, có đạt uy lực.

Rồi Tôn giả Mahàmoggallàna, như người lực sĩ duỗi cánh đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra;

A LA HÁN                                          214

cũng vậy, biến mất ở Gijjihakuta và hiện ra ở Phạm
thiên giới ấy. Phạm thiên Tissa thấy Tôn giả
Mahàmoggallàna từ xa đi đến, sau khi thấy, liền nói
với Tôn giả Mahàmoggallàna:

- Hiền giả Moggallàna, hãy đến đây! Thiện lai Hiền
giả Moggallàna! Đã lâu, Hiền giả Moggallàna mới
tạo cơ hội này, tức là đến đây. Hãy ngồi, Hiền giả
Moggallàna, đây là chỗ ngồi đã soạn sẵn!

Tôn giả Mahàmoggallàna ngồi xuống trên chỗ đã
soạn sẵn. Phạm thiên Tissa đảnh lễ Tôn giả
Mahàmoggallàna rồi ngồi xuống một bên. Tôn giả
Mahàmoggallàna nói với Phạm thiên Tissa đang
ngồi xuống một bên:

- Những Thiên nhân nào có trí như sau: "Có dư y là có dư y" hay "không có dư y là không có dư y"?

- Thưa Hiền giả Moggallàna, Phạm chúng thiên có trí như sau: "Có dư y là có dư y" hay "không có dư y là không có dư y".

- Này Tissa, có phải tất cả chư Thiên ở Phạm chúng thiên đều có trí như vậy: "Có dư y là có dư y" hay "không có dư y là không có dư y"?

A LA HÁN                                           215

3. - Thưa Hiền giả, không phải tất cả chư thiên ở Phạm chúng thiên đều có trí như vậy: "Có dư y là có dư y" hay "không có dư y là không có dư y".

 Thưa Hiền giả Moggallàna, những Thiên nhân
nào ở Phạm chúng thiên bằng lòng với tuổi thọ
Phạm thiên, bằng lòng với dung sắc Phạm thiên,
với an lạc Phạm thiên, với danh tiếng Phạm thiên,
với uy quyền Phạm thiên, không như thật rõ biết
sự xuất ly cao hơn trạng thái ấy. Những vị ấy
không có trí như sau: "Có dư y là có dư y" hay
"không có dư y là không có dư y".
 Và thưa Hiền giả Moggallàna, những Thiên nhân
nào ở Phạm chúng thiên, không bằng lòng với tuổi
thọ Phạm thiên, không bằng lòng với dung sắc
Phạm thiên, với an lạc Phạm thiên, với danh tiếng
Phạm thiên, với uy quyền Phạm thiên, như thật rõ
biết sự xuất ly cao hơn trạng thái ấy; những vị ấy
có trí như sau: "Có dư y là có dư y" hay "không
có dư y là không có dư y".

4. Ở đây, thưa Hiền giả Moggallàna, Tỷ-kheo được giải thoát cả hai phần. Chư Thiên ấy biết về vị ấy như sau: "Tôn giả này được giải thoát cả hai phần". Khi thân còn tồn tại, các Thiên nhân và loài Người không thấy được vị ấy. Như vậy, thưa Hiền giả Moggallàna,

A LA HÁN                                             216

các Thiên nhân ấy, có trí như sau: "Không có dư y là không có dư y".

5. Nhưng ở đây, thưa Hiền giả Moggallàna, Tỷ-kheo
được tuệ giải thoát, chư Thiên ấy biết về vị ấy như
sau: "Tôn giả này được tuệ giải thoát". Khi thân còn
tồn tại, các Thiên nhân và loài Người thấy được vị
ấy. Khi thân hoại, các Thiên nhân và loài Người
không thấy được vị ấy. Như vậy, thưa Hiền giả
Moggallàna, các Thiên nhân ấy có trí như sau:
"Không có dư y là không có dư y".

6. Nhưng ở đây, thưa Hiền giả Moggallàna, Tỷ-kheo thân chứng, chư Thiên ấy biết về vị ấy như sau: "Tôn giả này là vị thân chứng. Rất có thể Tôn giả này, do sử dụng các sàng tọa thích đáng, do thân cận các thiện bằng hữu, do chế ngự các căn, vị ấy có thể ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, mà các thiện nam tử vì mục đích ấy chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Như vậy, thưa Hiền giả Moggallàna, các Thiên nhân ấy có trí như sau: "Có dư y là có dư y".

7. Nhưng ở đây, thưa Hiền giả Moggallàna, Tỷ-kheo kiến chí... tín giải thoát... tùy pháp hành. Chư Thiên ấy biết về vị ấy như sau: "Tôn giả này là vị tùy pháp hành. Rất có thể Tôn giả này, do sử dụng các sàng

A LA HÁN                                             217

tọa thích đáng, do thân cận các thiện bằng hữu, do chế ngự các căn, vị ấy có thể ngay trong hiện tại tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và an trú vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, mà các thiện nam tử vì mục đích ấy chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Như vậy, thưa Hiền giả Moggallàna, các Thiên nhân ấy có trí như sau: "Hay trong các vị có dư y, vị ấy là vị có dư y".

8. Rồi Tôn giả Moggallàna hoan hỷ tín thọ lời nói
của Phạm thiên Tissa. Như một người lực sĩ duỗi
cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi
ra; cũng vậy, Tôn giả biến mất ở Phạm thiên giới,
hiện ra ở núi Gijjihakùta. Rồi Tôn giả,
Mahàmoggallàna đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh
lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một
bên, Tôn giả Mahàmoggallàna, đem câu chuyện nói
với Phạm thiên Tissa như thế nào, tường thuật hết tất
cả cho Thế Tôn nghe.

- Nhưng này Moggallàna, Phạm thiên Tissa không nói cho Thầy về hạng người vô tướng trú thứ bảy.

- Bạch Thế Tôn, nay là thời, bạch Thiện Thệ, nay là thời để Thế Tôn nói về người trú vô tướng thứ bảy. Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

- Này Moggallàna, hãy lắng nghe.

A LA HÁN                                            218

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Mahàmoggallàna vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

9. - Ở đây, này Moggallàna, Tỷ-kheo không tác ý tất
cả tướng, chứng đạt vô tướng tâm định và an trú.
Các Thiên nhân ấy biết về vị ấy như sau: "Tôn giả
này, do không tác ý tất cả tướng, chứng đạt và an trú
vô tướng tâm định. Rất có thể Tôn giả này do sử dụng
các sàng tọa thích đáng, do thân cận các thiện bằng
hữu, do chế ngự các căn, vị ấy có thể ngay trong hiện
tại tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và an
trú vô thượng cứu cánh Phạm hạnh mà các thiện
nam tử vì mục đích ấy chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia
đình, sống không gia đình". Như vậy, này
Moggallàna, các Thiên nhân ấy có trí ấy như sau:
"Có dư y là có dư y".

A LA HÁN                                            219

23 Bậc Không Chấp Thủ Bát Niết Bàn - Kinh SANH THÚ CỦA LOÀI NGƯỜI – Tăng III, 371

SANH THÚ CỦA LOÀI NGƯỜI –Tăng III, 371

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về bảy sanh thú của loài Người, và không chấp thủ Niết-bàn. Hãy lắng nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói:

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo. Thế nào là bảy sanh thú của loài Người?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành như vậy suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ". Vị ấy có được xả.

- Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham đắm tích tụ của hữu.

A LA HÁN                                             220

- Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh. Vị ấy chưa chứng ngộ trọn
vẹn hoàn toàn con đường ấy.
- Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn
tùy miên.
- Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu
tham tùy miên.
- Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô
minh tùy miên.
- Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng
được Trung gian Niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra và trở thành nguội lạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ". Vị ấy có được xả, vị ấy không tham đắm hữu, không tham đắm hậu hữu; với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô thượng tịch tịnh. Và vị ấy chưa chứng ngộ trọn vẹn hoàn toàn con đường ấy. Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn tùy miên. Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu tham tùy miên. Vị ấy chưa đoạn tận

A LA HÁN                                            221

trọn vẹn hoàn toàn vô minh tùy miên. Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung gian Niết-bàn.

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong thực hành
suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có
thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái
này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành,
ta đều từ bỏ". Vị ấy có được xả.

– Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham
đắm tích tụ của hữu.
– Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh và vị ấy chưa chứng ngộ trọn
vẹn hoàn toàn con đường ấy.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn
tùy miên.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu
tham tùy miên.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô
minh tùy miên.
– Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng
được Trung gian Niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được
đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn
có thể văng ra, có thể bay lên và có thể trở thành
nguội lạnh.

A LA HÁN                                              222

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy đoạn diệt
tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung
gian Niết-bàn.

4. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi
thực hành suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có,
cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ
không có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy đoạn
diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung
gian Niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được
đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn
có thể văng ra, có thể bay lên, sau khi chưa chạm
vào đất, có thể trở thành nguội lạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...".

…Vị ấy, sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung gian Niết-bàn.

A LA HÁN                                             223

5. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta...". …

Vị ấy, do diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Tổn hại Bát-niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được
đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn
có thể văng ra, có thể bay lên, sau khi chạm vào đất,
có thể trở thành nguội lạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...".

…Vị ấy, do diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Tổn hại Bát-niết-bàn.

6. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi
thực hành suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có,
cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ
không có, cái này sẽ không phải của ta...".

Vị ấy, do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, chứng được Vô hành Niết-bàn.

A LA HÁN                                            224

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra, có thể bay lên, có thể rơi xuống trên một đống cỏ nhỏ, hay trên một đống củi nhỏ. Miếng vụn ấy ở đấy sanh ra ngọn lửa, sanh ra khói. Sau khi sanh ra ngọn lửa, sau khi sanh ra khói, nó đốt cháy tiêu hết đồng cỏ nhỏ ấy, hay đống củi nhỏ ấy, rồi trở thành nguội lạnh vì không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy, do đoạn
diệt năm hạ phần kiết sử, chứng được Vô hành Niết-
bàn.

7. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo khi thực hành như vậy, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta...".

…Vị ấy, do diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Hữu hành Bát-niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra, có thể bay lên, có thể rơi xuống trên một đống cỏ, hay trên một đống củi rộng lớn. Miếng

A LA HÁN                                            225

vụn ấy ở đấy sanh ra ngọn lửa, sanh ra khói. Sau khi sanh ra ngọn lửa, sau khi sanh ra khói, nó đốt cháy tiêu hết đồng cỏ hay đống củi rộng lớn ấy, rồi trở thành nguội lạnh vì không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy, do diệt tận
năm hạ phần kiết sử, chứng được Hữu hành Bát-
niết-bàn.

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành như vậy suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ.". Vị ấy có được xả.

– Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham
đắm tích tụ của hữu.
– Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh và vị ấy chưa chứng ngộ trọn
vẹn hoàn toàn con đường ấy.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn
tùy miên.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu
tham tùy miên.

A LA HÁN                                               226

– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô
minh tùy miên.
– Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng
được Thượng lưu, đi đến Sắc cứu cánh.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra, có thể bay lên, có thể rơi xuống trên một đống cỏ, hay trên một đống củi to lớn. Miếng vụn ấy ở đấy sanh ra ngọn lửa, sanh ra khói. Sau khi sanh ra ngọn lửa, sau khi sanh ra khói, nó đốt cháy tiêu hết đống cỏ, hay đống củi to lớn ấy, thiêu cháy lùm cây, thiêu cháy rừng rậm. Sau khi thiêu cháy thảo nguyên, sau khi thiêu cháy rừng rậm, nó cháy lan đến đám ruộng xanh hay đến đám đất cao, hay đến hòn đá, hay đến dòng nước, hay đến đám đất khả ái, hay đến một phần đất nào rồi trở thành nguội lạnh vì không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy, do diệt tận
năm hạ phần kiết sử, chứng được Thượng lưu Bát-
niết-bàn, đi đến Sắc cứu cánh.

Này các Tỷ-kheo, đây là bảy sanh thú của loài Người.

A LA HÁN                                               227

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Không chấp thủ Bát- Niết-bàn?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo khi thực hành như vậy, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ.". Vị ấy có được xả.

– Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham
đắm tích tụ của hữu.
– Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh và vị ấy chứng đắc trọn vẹn
hoàn toàn con đường ấy.
– Vị ấy đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn tùy
miên.
– Vị ấy đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu tham
tùy miên.
– Vị ấy đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô minh tùy
miên.
– Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy tự mình
với thắng trí, ngay trong hiện tại, chứng nhập,
chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Không
chấp thủ Bát-niết-bàn.

Và này các Tỷ-kheo, đây là bảy sanh thú của loài Người và Không chấp thủ Bát-niết-bàn.

A LA HÁN                                             228

A LA HÁN   229

24 Bị nghi ngờ vì 5 pháp - Kinh ĐÁNG NGHI NGỜ – Tăng II, 515

ĐÁNG NGHI NGỜ – Tăng II, 515

1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo bị mất tin tưởng và bị nghi ngờ là "ác Tỷ-kheo", dầu cho vị ấy đã đạt được bất động.

2. Thế nào là năm?

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

-   Tỷ-kheo đi đến chỗ dâm nữ,
-   Đi đến nhà đàn bà góa,
-   Đi đến nhà có con gái già,
-   Hay đi đến nhà các hoạn quan,
-   Hay đi đến chỗ các Tỷ-kheo-ni.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ- kheo bị mất tin tưởng và bị nghi ngờ là ác Tỷ-kheo, dầu cho vị ấy đã đạt được bất động.

A LA HÁN                                           230

25 Bị rắn cắn nhưng thân không đổi khác - Kinh Upasena – Tương IV, 73

Upasena – Tương IV, 73

1) Một thời Tôn giả Sàriputta và Tôn giả Upasena trú ở Ràjagaha (Vương Xá), rừng Sitavana (Hàn Lâm), tại hang Đầu Con Rắn (Sappapon-dikapabbàra).

2) Lúc bấy giờ, một con rắn độc rơi trên thân Tôn giả Upasena.

3) Rồi Tôn giả Upasena gọi các Tỷ-kheo:

-- Chư Hiền, hãy đến và nhắc cái giường cùng với cái thân này của tôi đưa ra ngoài, trước khi thân này ở đây phân tán như một nắm rơm.

4) Được nói vậy, Tôn giả Sàriputta nói với Tôn giả Upasena:

-- Nhưng chúng tôi không thấy thân Tôn giả Upasena đổi khác hay các căn bị biến hoại.

5) Nhưng Tôn giả Upasena nói như sau:

A LA HÁN                                            231

-- Này chư Hiền, hãy đến và nhắc cái giường cùng với cái thân này của tôi đưa ra ngoài, trước khi thân này ở đây bị phân tán như một nắm rơm...

6) Này Hiền giả Sàriputta, đối với ai nghĩ rằng: "Tôi
là con mắt", hay: "Con mắt là của tôi"... "Tôi là cái
lưỡi", hay: "Cái lưỡi là của tôi"... "Tôi là ý", hay: "Ý
là của tôi", thời đối với các người ấy, này Hiền giả
Sàriputta, thân có thể bị đổi khác, hay các căn bị biến
hoại.

Và này Hiền giả Sàriputta, tôi không nghĩ như sau:
"Tôi là con mắt", hay: "Con mắt là của tôi"... "Tôi là
cái lưỡi", hay: "Cái lưỡi là của tôi"... hay: "Tôi là ý",
hay: "Ý là của tôi", thời này Hiền giả Sàriputta, làm
sao thân ấy của tôi lại có thể đổi khác, hay các căn
có thể biến hoại.

7) - Vì rằng trong một thời gian dài, Tôn giả Upasena đã khéo nhổ tận gốc ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên, cho nên Tôn giả Upasena không có những tư tưởng như: "Tôi là con mắt", hay: "Con mắt là của tôi"... hay: "Tôi là cái lưỡi", hay: "Lưỡi là của tôi"... hay: "Tôi là ý", hay: "Ý là của tôi".

8) Rồi các Tỷ-kheo ấy nhắc cái giường cùng với Tôn giả Upasena ra ngoài.

A LA HÁN                                                232

9) Rồi thân của Tôn giả Upasena, ngay tại chỗ ấy phân tán như một nắm rơm.

A LA HÁN                                       233

26 Cho đến tột đảnh của hữu... - Kinh Các Vị ALaHán – Tương III, 155

Các Vị ALaHán – Tương III, 155

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Này các Tỷ-kheo, sắc là vô thường. Cái gì vô
thường là khổ. Cái gì khổ là vô ngã. Cái gì vô ngã
cần phải như thật thấy với chánh trí tuệ là: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi".

4-6)... thọ... tưởng... các hành là vô thường...

7) Này các Tỷ-kheo, thức là vô thường. Cái gì vô
thường là khổ. Cái gì khổ là vô ngã. Cái gì vô ngã
cần phải như thật thấy với chánh trí tuệ là: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi".

8) Này các Tỷ-kheo, do thấy vậy, bậc Đa văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành. .. đối với thức.

9) Do nhàm chán nên ly tham. Do ly tham, nên được giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm

A LA HÁN                                             234

hạnh đã thành, những việc gì nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

10) Này các Tỷ-kheo, cho đến hữu tình cư
(Sattavasa), cho đến tột đảnh của hữu
(Bhavaggam), những bậc ấy là tối thượng, những bậc
ấy là tối thắng ở trong đời, tức là các bậc A-la-hán.

11) Thế Tôn thuyết như vậy. Bậc Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

1) An lạc, bậc La-hán,
Họ không có khát ái,
Ngã mạn khéo chặt đứt;
Lưới si bị phá rách.

2) Họ đạt được bất động,
Tâm viễn ly ô trược,
Không nhiễm trước thế gian,
Bậc Phạm thiên vô lậu.

3) Họ biến tri năm uẩn.
Do hành bảy Chánh pháp.
Bậc Chân nhân tán thán,
Con đích tôn chư Phật.

A LA HÁN                                            235

4) Đầy đủ bảy món báu,
Ba học đều thành tựu,
Bậc đại hùng du hành,
Đoạn tận mọi sợ hãi.

5) Đầy đủ mười uy lực,
Bậc Long tượng Thiền định.
Họ tối thắng ở đời,
Khát ái được đoạn tận.

6) Thành tựu vô học trí,
Thân này thân tối hậu,
Cứu cánh của Phạm hạnh,
Đạt được không nhờ ai.

7) Đối các tưởng, không động,
Giải thoát khỏi tái sanh,
Đạt được điều phục địa,
Họ chiến thắng ở đời.

8) Thượng, hạ cùng tả, hữu.
Họ không có hỷ lạc,
Họ rống sư tử rống,
Phật vô thượng ở đời!

A LA HÁN                            236

27 Chỉ kính lể, tôn trọng Như Lai - TIỂU Kinh SACCAKA – 35 Trung I, 499

TIỂU KINH SACCAKA (Culasaccaka suttam) – Bài kinh số 35 – Trung I, 499

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Vesali, rừng Đại Lâm,
tại giảng đường Trùng Các. Lúc bấy giờ
Niganthaputta Saccaka ở tại Vesali tánh ưa luận
chiến, biện luận thiện xảo, được số đông tôn kính. Vị
này thường xuyên bố cho hội chúng ở Vesali: "Ta
không thấy một Sa-môn hay một Bà-la-môn nào, là
vị Hội chủ, là vị Giáo trưởng, vị Sư trưởng Giáo hội,
dầu tự cho là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khi
đối thoại với ta, không ai là không run sợ, không
hoảng sợ, không khiếp sợ, không ai là không toát mồ
hôi nách. Dầu ta có đối thoại với một cột trụ vô tình,
cột trụ ấy khi đối thoại với ta cũng run sợ, cũng
hoảng sợ, cũng khiếp sợ, huống nữa là một người
thường".

Rồi Tôn giả Assaji vào buổi sáng đắp y, cầm bát

A LA HÁN                                             237

vào Vesali để khất thực. Niganthaputta Saccaka,
thường hay ngao du thiên hạ, thấy Tôn giả Assaji từ
xa đi lại. Sau khi thấy, Niganthaputta Saccaka liền
đến gần Tôn giả Assaji, nói lên những lời hỏi thăm,
chào đón, xã giao rồi đứng một bên. Sau khi đứng
một bên, Niganthaputta Saccaka nói với Tôn giả
Assaji:

– Này Tôn giả Assaji, Sa-môn Gotama huấn
luyện đệ tử như thế nào? Và có những bộ môn nào
mà phần lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành
cho đệ tử?

– Này Aggivessana, như thế này, Thế Tôn huấn
luyện đệ tử. Với những bộ môn như thế này, phần
lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành cho đệ tử:
"Này các Tỷ-kheo, sắc là vô thường, thọ là vô
thường, tưởng là vô thường, hành là vô thường, thức
là vô thường. Này các Tỷ-kheo, sắc là vô ngã, thọ là
vô ngã, tưởng là vô ngã, hành là vô ngã, thức là vô
ngã. Tất cả hành là vô thường, tất cả pháp là vô ngã".
Như vậy này Aggivessana, Thế Tôn huấn luyện các
đệ tử. Như vậy là các bộ môn mà phần lớn Thế Tôn
giảng dạy được dành cho đệ tử.

– Này Tôn giả Assaji, thật sự chúng tôi đã thất vọng khi nghe Sa-môn Gotama thuyết giảng như

A LA HÁN                                             238

vậy. Rất có thể chúng tôi sẽ gặp Tôn giả Gotama một
thời nào đó và tại một chỗ nào đó. Rất có thể sẽ có
một cuộc thảo luận. Rất có thể chúng tôi sẽ đoạn trừ
ác tà kiến ấy.

Lúc bấy giờ, có khoảng độ năm trăm vị Licchavi
tập hợp tại giảng đường vì một vài công vụ. Rồi
Niganthaputta Saccaka đến chỗ các Licchavi ấy, sau
khi đến, liền nói các vị ấy như sau:

– Hãy đến, các Tôn giả Licchavi; hãy đến các Tôn giả Licchavi. Hôm nay sẽ có cuộc đàm luận giữa Sa-môn Gotama với ta. Nếu Sa-môn Gotama đứng đối thoại với ta như Tỷ-kheo Assaji, một vị đệ tử danh tiếng của ông ta đã làm, thì như một lực sĩ tay nắm chặt lông một con cừu có lông dài, có thể kéo tới, dặc lui, vần quanh; cũng vậy, ta dùng lời nói, kéo tới, dặc lui, vần quanh Sa-môn Gotama. Cũng như một người lực sĩ nấu rượu, sau khi nhận chìm một thùng rượu lớn xuống hồ nước sâu, nắm một góc thùng có thể kéo tới, dặc lui, vần quanh; cũng vậy, ta dùng lời nói, kéo tới, dặc lui, vần quanh Sa-môn Gotama. Và cũng như một lực sĩ nghiện rượu, sống phóng đãng, sau khi nắm góc một cái sàng, lắc qua lắc lại, lắc xoay quanh. Cũng vậy, ta sẽ dùng lời nói, lắc qua lắc lại, lắc xoay quanh Sa-môn Gotama. Và cũng như một con voi lớn sáu mươi tuổi, sau khi lặn

A LA HÁN                                              239

xuống một hồ nước sâu, lại chơi trò phun nước; cũng
vậy, ta nghĩ ta sẽ chơi trò chơi phun nước với Sa-
môn Gotama. Hãy đến, các Tôn giả Licchavi. Hãy
đến các Tôn giả Licchavi. Hôm nay sẽ có cuộc đàm
luận giữa Sa-môn Gotama với ta.

Một số Licchavi nói như sau:

– Làm sao Sa-môn Gotama có thể luận thắng Niganthaputta Saccaka? Niganthaputta Saccaka sẽ luận thắng Sa-môn Gotama.

Một số Licchavi lại nói như sau:

– Làm sao chỉ là Niganthaputta Saccaka lại có thể luận thắng Thế Tôn? Thế Tôn sẽ luận thắng Niganthaputta Saccaka.

Rồi Niganthaputta Saccaka với khoảng năm trăm Licchavi vây quanh, cùng đi đến Đại Lâm, giảng đường Trùng Các.

Lúc bấy giờ một số đông các Tỷ-kheo đang đi qua lại giữa trời. Niganthaputta Saccaka đến các Tỷ- kheo, sau khi đến, liền nói với các vị ấy:

– Chư Tôn giả, nay Tôn giả Gotama ở đâu? Chúng tôi muốn yết kiến Tôn giả Gotama.

A LA HÁN                                           240

– Này Aggivessana, Thế Tôn sau khi đi sâu vào rừng Đại Lâm, đang ngồi dưới một gốc cây để nghỉ trưa.

Rồi Niganthaputta Saccaka cùng với đại chúng
Licchavi, sau khi đi sâu vào rừng Đại Lâm, đến tại
chỗ Thế Tôn. Sau khi đến Niganthaputta Saccaka nói
lên với Thế Tôn những lời chúc tụng, hỏi thăm xã
giao rồi ngồi xuống một bên. Một số Licchavi đảnh
lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi
nói lên với Thế Tôn những lời chúc tụng, hỏi thăm
xã giao rồi ngồi xuống một bên; một số Licchavi
chấp tay vái Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một
số Licchavi xưng tên họ của mình rồi ngồi xuống
một bên; một số Licchavi im lặng ngồi xuống một
bên.

Niganthaputta Saccaka sau khi ngồi xuống một bên nói với Thế Tôn:

– Tôi muốn hỏi Tôn giả Gotama một vấn đề, nếu Tôn giả Gotama cho phép tôi được hỏi.

– Này Aggivessana, hãy hỏi như Ông muốn.

– Tôn giả Gotama huấn luyện đệ tử như thế nào? Những bộ môn nào mà phần lớn Sa-môn Gotama giảng dạy được dành cho đệ tử?

A LA HÁN                                          241

– Này Aggivessana, như thế này Ta huấn luyện
đệ tử. Với những bộ môn này, phần lớn Ta giảng dạy
được dành cho đệ tử: "Này các Tỷ-kheo, sắc là vô
thường, thọ là vô thường, tưởng là vô thường, hành
là vô thường, thức là vô thường. Này các Tỷ-kheo,
sắc là vô ngã, thọ là vô ngã, tưởng là vô ngã, hành
là vô ngã, thức là vô ngã. Tất cả hành là vô thường,
tất cả pháp là vô ngã". Như vậy này Aggivessana,
Ta huấn luyện các đệ tử. Các bộ môn như vậy, phần
lớn ta giảng dạy được dành cho đệ tử.

– Này Tôn giả Gotama, tôi có một ví dụ.

Thế Tôn nói:

– Này Aggivessana, hãy nói lên ví dụ ấy.

– Như các hột giống, các cây cỏ này được lớn lên, được trưởng thành, được hưng thịnh là vì tất cả chúng đều y cứ vào đất, nương tựa vào đất. Nhờ vậy các hột giống, các cây cỏ này được lớn lên, được trưởng thành, được hưng thịnh. Tôn giả Gotama, như các công nghiệp nặng nhọc này được tạo tác, tất cả chúng đều y cứ vào đất, nương tựa vào đất. Nhờ vậy, các công nghiệp nặng nhọc này được tạo tác. Cũng vậy, này Tôn giả Gotama, như người này mà tự ngã là sắc, nhờ nương tựa sắc làm thiện sự hay ác sự; như người này mà tự ngã là thọ, nhờ nương tựa thọ làm

A LA HÁN                                            242

thiện sự hay ác sự; như người này mà tự ngã là tưởng,
nhờ nương tựa tưởng làm thiện sự hay ác sự; như
người này mà tự ngã là các hành, nhờ nương tựa các
hành làm thiện sự hay ác sự; như người này mà tự
ngã là thức, nhờ nương tựa thức làm thiện sự hay ác
sự.

– Này Aggivessana, như vậy có phải ông nói:
"Sắc là tự ngã của ta, thọ là tự ngã của ta, tưởng là tự
ngã của ta, hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của
ta"?

– Tôn giả Gotama, như vậy tôi nói: "Sắc là tự
ngã của ta, thọ là tự ngã của ta, tưởng là tự ngã của
ta, hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của ta". Và
như đại chúng này cũng vậy.

– Này Aggivessana, đại chúng này có quan hệ gì với Ông? Này Aggivessana, hãy giải thích lời nói của Ông.

– Tôn giả Gotama, như vậy tôi nói: "Sắc là tự ngã của ta, thọ là tự ngã của ta, tưởng là tự ngã của ta, hành là tự ngã của ta, thức là tự ngã của ta".

– Này Aggivessana, Ta sẽ hỏi Ông trở lại về vấn đề này. Ông có thể trả lời nếu Ông muốn. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Một vị vua Sát-đế-

A LA HÁN                                               243

lỵ đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước
Kosala, vua Ajatasattu con bà Vedehi nước
Magadha, vua này có quyền hành trong quốc gia của
mình, muốn giết những ai đáng bị giết, muốn tước
đoạt những ai đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất
những ai đáng bị tẩn xuất không?

– Tôn giả Gotama, một vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước Kosala, vua Ajatasattu, con bà Vedehi nước Magadha, vua này có quyền hành trong quốc gia của mình, muốn giết những ai đáng bị giết, muốn tước đoạt những ai đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất những ai đáng bị tẩn xuất. Này Tôn giả Gotama, cho đến các giáo đoàn, các đoàn thể, như các Vajji, các Malla, vẫn có quyền hành trong quốc gia của mình, muốn giết những ai đáng bị giết, muốn tước đoạt những ai đáng bị tước đoạt, muốn tẩn xuất những ai đáng bị tẩn xuất, còn nói gì một vua Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, như vua Pasenadi nước Kosala, vua Ajatasattu con bà Vedehi nước Magadha. Này Tôn giả Gotama, vị ấy có quyền hành ấy và xứng đáng có quyền hành ấy.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Sắc là tự ngã của ta", Ông có quyền hành
gì đối với sắc ấy và có nói được rằng: "Sắc của tôi
như thế này, sắc của tôi không phải như thế này"

A LA HÁN                                           244

không?

Được nói vậy Niganthaputta Saccaka giữ im lặng. Lần thứ hai, Thế Tôn nói với Niganthaputta Saccaka:

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Sắc là tự ngã của ta", Ông có quyền hành
gì đối với sắc ấy và có nói được rằng: "Sắc của tôi
phải như thế này, sắc của tôi không phải như thế này"
không?

– Lần thứ hai, Niganthaputta Saccaka vẫn giữ im lặng.

Rồi Thế Tôn nói với Niganthaputta Saccaka:

– Này Aggivessana, nay Ông phải trả lời. Nay
không phải lúc Ông giữ im lặng nữa. Này
Aggivessana, ai được Như Lai hỏi đến lần thứ ba một
câu hỏi hợp lý mà không trả lời, thời đầu của người
ấy sẽ bị bể ra làm bảy mảnh tại chỗ.

Lúc bấy giờ thần Dạ xoa Vajirapani (Kim Cang
Thủ) đang cầm một chùy sắt to lớn, cháy đỏ, sáng
chói, đứng trên không trên đầu Niganthaputta
Saccaka với ý định: "Nếu Thế Tôn hỏi đến câu hỏi
thứ ba, một câu hỏi hợp lý mà Niganthaputta Saccaka

A LA HÁN                                            245

không trả lời, thì ta sẽ đánh bể đầu nó ra làm bảy
mảnh". Chỉ có Thế Tôn và Niganthaputta Saccaka
mới thấy thần Dạ xoa Vajirapani. Niganthaputta
Saccaka sợ hãi, hoảng hốt, lông tóc dựng, ngược, chỉ
tìm thấy sự che chở nơi Thế Tôn, chỉ tìm thấy sự an
ổn nơi Thế Tôn, chỉ tìm thấy sự nương tựa nơi Thế
Tôn, liền bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama hãy hỏi tôi, tôi sẽ trả lời.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Sắc là tự ngã của ta", thì Ông có quyền
hành gì đối với sắc ấy và có nói được rằng: "Sắc của
tôi phải như thế này, sắc của tôi không phải như thế
này" không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi
suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời.
Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của
Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối
của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Thọ là tự ngã của ta", Ông có quyền hành
gì đối với thọ ấy và có nói được, rằng: "Thọ của tôi
phải như thế này, thọ của tôi không phải như thế này"
không?

A LA HÁN                                            246

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi
suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời.
Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của
Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối
của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Tưởng là tự ngã của ta", Ông có quyền
hành gì đối với tưởng ấy và có nói được rằng:
"Tưởng của tôi phải như thế này, tưởng của tôi không
phải như thế này" không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi
suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời.
Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của
Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối
của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Các hành là tự ngã của ta", Ông quyền
hành gì đối với tự ngã ấy và có nói được rằng: "Các
hành của tôi phải như thế này, các hành của tôi không
phải như thế này" không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời.

A LA HÁN                                            247

Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của
Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối
của Ông. Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Như
Ông nói: "Thức là tự ngã của ta", Ông quyền hành gì
đối với tự ngã ấy và có nói được rằng: "Thức của tôi
phải như thế này, thức của tôi không phải như thế
này" không?

- Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Hãy suy nghiệm kỹ, này Aggivessana. Sau khi
suy nghiệm kỹ, này Aggivessana, Ông hãy trả lời.
Lời nói cuối của Ông không phù hợp lời nói đầu của
Ông, lời nói đầu của Ông không phù hợp lời nói cuối
của Ông.

Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Sắc là thường hay vô thường?

– Vô thường, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường thì cái ấy là khổ hay lạc?

– Là khổ, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường, khổ, biến hoại; có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

A LA HÁN                                            248

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Thọ...
(như trên)... tưởng... (như trên)... các hành... (như
trên)... Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Thức là
thường hay vô thường?

– Vô thường, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

– Là khổ, Tôn giả Gotama.

– Cái gì vô thường, khổ, biến hoại; có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Này Aggivessana, Ông nghĩ thế nào? Ai ái luyến khổ, chấp trước khổ, tham đắm khổ, quán khổ và nói: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi". Người ấy có thể liễu tri cái khổ của tự mình hay có thể sống trừ diệt khổ không?

– Làm sao có thể được, Tôn giả Gotama? Không thể như vậy, Tôn giả Gotama.

A LA HÁN                                              249

– Này Aggivessana, như một người muốn được
lõi cây, tìm cầu lõi cây, đi chỗ này chỗ kia tìm kiếm
lõi cây. Người ấy cầm một cái búa sắc bén, đi vào
rừng. Người ấy có thể thấy ở đây thân một cây chuối
lớn thẳng đứng, còn trẻ, không có khúc đốt. Người
ấy có thể chặt gốc cây ấy. Sau khi chặt gốc cây,
người ấy chặt ngọn cây. Sau khi chặt ngọn cây, người
ấy có thể lột ra các lá cuộn tròn. Nhưng khi lột ra các
lá cuộn tròn, người ấy không tìm được giác cây, còn
nói gì đến lõi cây.

Cũng vậy này Aggivessana, khi được Ta hỏi, Ta cật vấn, Ta chất vấn về những lời của Ông, Ông đã tự tỏ ra trống rỗng, trống không, thất bại. Nhưng này Aggivessana, những lời nói mà Ông tuyên bố cho hội chúng ở Vesali: "Ta không thấy một Sa-môn hay Bà- la-môn nào, là vị Hội chủ, là vị Giáo trưởng, vị Sư trưởng Giáo hội, dầu có tự cho là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khi đối thoại với Ta, không ai là không run sợ, không hoảng sợ, không khiếp sợ, không ai là không bị toát mồ hôi nách. Dầu Ta có đối thoại với một cột trụ vô tình, cột trụ ấy khi đối thoại với ta cũng run sợ, cũng hoảng sợ, cũng khiếp sợ, huống nữa là một người thường". Nhưng chính từ nơi trán của Ông, này một người thường. Nhưng chính từ nơi trán của ông, này Aggivessana, những giọt mồ hôi đang chảy xuống, sau khi thấm qua

A LA HÁN                                              250

thượng y, đang rơi xuống đất. Còn Ta, này Aggivessana, nay không có mồ hôi nào trên thân Ta.

Rồi Thế Tôn để lộ kim thân cho Hội chúng ấy
thấy. Khi nghe nói vậy, Niganthaputta Saccaka im
lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi đầu, ngồi bàng hoàng,
không nói một lời.

Rồi Dummukha, một người con Licchavi, biết
được Niganthaputta Saccaka im lặng, hổ thẹn, thụt
vai, cúi đầu, ngồi bàng hoàng, không nói một lời, liền
bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, con có một ví dụ.

Thế Tôn nói:

– Này Dummukha, hãy nói lên ví dụ ấy.

– Bạch Thế Tôn, như một hồ sen không xa làng hay thị trấn bao nhiêu, ở đây có con cua. Bạch Thế Tôn, rồi một số đông con trai hay con gái đi ra khỏi làng hay thị trấn ấy, đến tại hồ sen kia, sau khi đến, lặn xuống hồ nước ấy bắt con cua lên và đặt nó trên đất khô. Bạch Thế Tôn, khi con cua này thò ra cái càng nào, thì các đứa con trai hay con gái ấy, với cái gậy hay miếng sành, chặt, bẻ gãy và đập nát cái càng ấy. Như vậy, bạch Thế Tôn, con cua ấy bị chặt, bị bẻ

A LA HÁN                                             251

gãy, bị đập nát tất cả càng, không thể lội xuống hồ sen ấy như trước.

Cũng vậy, bạch Thế Tôn, mọi khúc thuyết, gian
kế, tranh luận của Niganthaputta Saccaka đã bị Thế
Tôn chặt đứt, bẻ gãy, đập tan. Và nay, bạch Thế Tôn,
Niganthaputta Saccaka, không thể đến gặp Thế Tôn,
chớ đừng nói là có ý định đàm luận.

Khi được nghe nói vậy, Niganthaputta Saccaka nói với Licchavi Dummukha:

– Ông hãy ngừng nói, Dummukha! Ông hãy
ngừng nói, Dummukha! Chúng tôi không đàm luận
với Ông. Chúng tôi đang đàm luận với Tôn giả
Gotama. Tôn giả Gotama, hãy để yên những lời nói
của chúng tôi và lời nói của các Sa-môn, Bà-la-môn
khác. Tôi nghĩ cuộc đàm luận vô bổ này thật đáng
hối tiếc! Cho đến mức độ nào, một đệ tử Thanh văn
của Tôn giả Gotama trở thành tuân phụng giáo điển,
chấp nhận giảng huấn, nghi ngờ được đoạn trừ, do
dự được diệt tận, thành tựu vô úy, sống trong giáo
hội Bổn Sư, khỏi phải nương tựa vào ai?

– Ở đây, này Aggivessana, đệ tử Thanh văn của Ta, đối với mọi sắc pháp, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, thấy như thật với chánh trí tuệ là: "Cái này

A LA HÁN                                             252

không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Đối với mọi cảm thọ... đối với mọi tưởng... đối với mọi hành... đối với mọi thức, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, thấy như thật với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Cho đến mức độ như vậy, này Aggivessana, một đệ tử Thanh văn của Ta trở thành tuân phụng giáo điển, chấp nhận giảng huấn, nghi ngờ được đoạn trừ, do dự được diệt tận, thành tựu vô úy, sống trong giáo hội Bổn Sư, khỏi phải nương tựa một ai.

– Cho đến mức độ nào, này Tôn giả Gotama,
Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu
hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt
gánh nặng xuống, các mục tiêu đạt, hữu kiết sử đã
đoạn trừ, được chánh trí giải thoát?

– Ở đây, này Aggivessana, Tỷ-kheo đối với bất cứ sắc pháp nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả các sắc pháp, sau khi như thật quán sát với chánh trí tuệ: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", chứng được vô chấp thủ giải thoát. Đối với bất cứ thọ nào... bất cứ tưởng nào... bất cứ hành nào... đối với bất cứ thức

A LA HÁN                                             253

nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả các thức, sau khi như thật quán sát với chánh trí tuệ: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", chứng được vô chấp thủ giải thoát. Cho đến mức độ này, này Aggivessana, Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm đã đặt gánh nặng xuống, các mục tiêu đã đạt, hữu kiết sử đã đoạn trừ, được chánh trí giải thoát. Với tâm giải thoát như vậy, này Aggivessana, Tỷ-kheo thành tựu ba pháp vô thượng: Kiến vô thượng, Đạo vô thượng, Giải thoát vô thượng. Được giải thoát như vậy, này Aggivessana, vị ấy chỉ kính lễ, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường Như Lai: "Thế Tôn đã giác ngộ, Ngài thuyết pháp để giác ngộ. Thế Tôn đã điều phục, Ngài thuyết pháp để điều phục. Thế Tôn đã tịch tĩnh, Ngài thuyết pháp để tịch tĩnh. Thế Tôn đã vượt qua, Ngài thuyết pháp để vượt qua. Thế Tôn đã chứng Niết- bàn, Ngài thuyết pháp để chứng Niết-bàn".

Được nghe nói vậy, Niganthaputta bạch với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, chúng tôi thật là lỗ mãng, chúng tôi thật là khinh suất. Chúng tôi đã dám nghĩ dùng lời nói để luận chiến với Tôn giả Gotama! Này

A LA HÁN                                               254

Tôn giả Gotama, rất có thể còn có sự an toàn cho một
người chiến đấu với con voi điên, nhưng không thể
có sự an toàn cho một người chiến đấu chống Tôn
giả Gotama! Này Tôn giả Gotama, rất có thể còn có
sự an toàn cho một người chiến đấu chống đám lửa
hừng, nhưng không thể có sự an toàn cho một người
chiến đấu chống Tôn giả Gotama! Này Tôn giả
Gotama, rất có thể còn có sự an toàn cho một người
chiến đấu với con rắn độc dữ tợn, nhưng không thể
có sự an toàn cho một người chiến đấu với Tôn giả
Gotama! Tôn giả Gotama, chúng tôi thật lỗ mãng,
chúng tôi thật là khinh xuất. Chúng tôi đã dám nghĩ,
dùng lời nói để luận chiến với Tôn giả Gotama!
Mong Tôn giả Gotama nhận lời, ngày mai dùng bữa
ăn của tôi cùng với chúng Tỷ-kheo!

Thế Tôn im lặng nhận lời.

Rồi Niganthaputta Saccaka, sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, liền nói với các Licchavi:

– Các Tôn giả Licchavi hãy nghe tôi. Sa-môn
Gotama ngày mai được mời ăn với chúng Tỷ-kheo.
Hãy đem đến cho tôi những gì quý vị nghĩ là hợp
thời.

Rồi những Licchavi ấy, sau khi đêm ấy đã mãn cho đem đến Niganthaputta Saccaka khoảng năm

A LA HÁN                                           255

trăm phần cơm cúng dường nấu với sữa. Rồi
Niganthaputta Saccaka, tại vườn của mình, cho soạn
các món ăn thịnh soạn, loại cứng và loại mềm, rồi
cho báo tin giờ cho Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, nay đã đến giờ. Cơm đã sửa soạn xong.

Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi
đến khu vườn của Niganthaputta Saccaka, sau khi
đến, Ngài ngồi trên chỗ đã soạn sẵn cùng với chúng
Tỷ-kheo. Rồi Niganthaputta Saccaka, tự tay hầu hạ
các món ăn thịnh soạn loại cứng và loại mền cho
chúng Tỷ-kheo, cầm đầu là đức Phật. Rồi
Niganthaputta sau khi biết Thế Tôn dùng bữa ăn đã
xong, tay đã rời khỏi bát, liền lấy một chiếc ghế thấp
khác và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một
bên, Niganthaputta Saccaka bạch Thế Tôn:

– Này Tôn giả Gotama, trong cuộc bố thí này, nếu có công đức và công đức địa, mong rằng những vị bố thí sẽ được hưởng hạnh phúc.

– Này Aggivessana, sẽ có (công đức) cho những
người bố thí, đối với người đáng được cúng dường
như Ông, dầu Ông không phải là không có tham,
không phải là không có sân, không phải là không có
si; sẽ có (công đức) cho Ông, này Aggivessana, đối

A LA HÁN                                             256

với người đáng được cúng dường như Ta, và Ta là người không có tham, không có sân, không có si.

A LA HÁN                                      257

28 Con đường đưa đến… - ĐẠI Kinh MALUNKYAPUTTA – 64 Trung II, 205

ĐẠI KINH MALUNKYAPUTTA (Mahamalunkyaputta suttam) – Bài kinh số 64 – Trung II, 205

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại
tịnh xá ông Anathapindika. Ở đây, Thế Tôn gọi các
Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". – "Bạch Thế Tôn".
Những vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn
nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có thọ trì năm hạ phần kiết sử do Ta giảng dạy không?

Được nghe nói vậy, Tôn giả Malunkyaputta bạch Thế Tôn:

– Con có thọ trì năm hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy.

– Năm hạ phần kiết sử do Ta giảng dạy, này

A LA HÁN                                           258

Malunkyaputta, Ông thọ trì như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, con thọ trì thân kiến là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Bạch Thế Tôn con thọ trì nghi là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Bạch Thế Tôn, con thọ trì giới cấm thủ là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Bạch Thế Tôn, con thọ trì dục tham là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Bạch Thế Tôn, con thọ trì sân là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Như vậy, bạch Thế Tôn, con thọ trì năm hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy.

– Này Malunkyaputta, vì vấn đề gì (hay vì ai) Ông thọ trì năm hạ phần kiết này do Ta giảng dạy?

Này Malunkyaputta, có phải các tu sĩ ngoại đạo cật vấn Ông với ví dụ này về đứa con nít? Này Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ đang nằm ngủ không có tự thân, thời đâu nó có thể khởi lên thân kiến? Thân kiến tùy miên thật sự sống tiềm tàng trong nó. Này Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ, đang nằm ngửa không có các pháp, thời từ đâu nó có thể khởi lên nghi hoặc đối với các pháp? Nghi tùy miên thật sự sống tiềm tàng trong nó. Này Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ đang nằm ngửa không có giới, thời từ đâu nó có thể khởi lên giới cấm thủ trong các giới? Giới cấm thủ tùy

A LA HÁN                                            259

miên thật sự sống tiềm tàng trong nó. Này
Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ đang
nằm ngửa không có những dục, thời từ đâu nó có thể
khởi lên lòng dục tham trong các dục? Dục tham, tùy
miên thật sự sống tiềm tàng trong nó. Này
Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ đang
nằm ngửa không có các loài hữu tình, thời từ đâu nó
có thể khởi lên lòng sân đối với các loài hữu tình?
Sân tùy miên thật sự sống tiềm tàng trong nó.

Này Malunkyaputta, có phải các tu sĩ ngoại đạo cật vấn Ông với ví dụ này về đứa con nít?

Được nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời, Bạch Thiện
Thệ, nay đã đến thời để Thế Tôn thuyết giảng năm
hạ phần kiết sử. Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo
sẽ thọ trì.

– Vậy Ananda, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

A LA HÁN                                          260

 Ở đây, này Ananda, có kẻ vô văn phàm phu,
không đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần
thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các
bậc Thánh, không đến yết kiến các bậc Chân
nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân,
không tu tập pháp các bậc Chân nhân:

 Vị ấy sống với tâm bị triền phược bởi thân
kiến, bị chi phối bởi thân kiến, và không như
thật tuệ tri sự xuất ly thân kiến đã khởi lên.
Thân kiến này của vị ấy kiên cố, không được
nhiếp phục, trở thành một hạ phần kiết sử.
 Vị ấy sống với tâm bị nghi hoặc triền phược, bị
nghi hoặc chi phối, và không như thật tuệ tri sự
xuất ly nghi hoặc đã khởi lên. Nghi hoặc này
của vị ấy kiên cố, không được nhiếp phục, trở
thành một hạ phần kiết sử.
 Vị ấy sống với tâm bị giới cấm thủ triền phược,
bị giới cấm thủ chi phối và không như thật tuệ
tri sự xuất ly giới cấm thủ đã khởi lên. Giới cấm
thủ này của vị ấy kiên cố, không được nhiếp
phục, trở thành một hạ phần kiết sử.
 Vị ấy sống với tâm bị dục tham triền phược, bị
dục tham chi phối và không như thật biết sự
xuất ly dục tham đã khởi lên, dục tham này của
vị ấy kiên cố, không được nhiếp phục, trở thành

A LA HÁN                                            261

một hạ phần kiết sử.
 Vị ấy sống với tâm bị sân triền phược, bị sân
chi phối và không như thật tuệ tri, sự xuất ly
sân đã khởi lên. Sân này của vị ấy kiên cố,
không được nhiếp phục, trở thành một hạ phần
kiết sử.
 Và này Ananda, có vị Đa văn Thánh đệ tử, đến
yết kiến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc
Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đến yết kiến
các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân
nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân:
 Vị này sống với tâm không bị thân kiến triền
phược, không bị thân kiến chi phối, và vị này
như thật tuệ tri sự xuất ly dục tham đã khởi lên.
Thân kiến này của vị ấy với tùy miên được
đoạn trừ.
 Vị này sống với tâm không bị nghi hoặc triền
phược, không bị nghi hoặc chi phối, và vị này
như thật tuệ tri sự xuất ly nghi hoặc đã khởi lên.
Nghi hoặc này của vị ấy với tùy miên được
đoạn trừ.
 Vị ấy sống với tâm không bị giới cấm thủ triền
phược, không bị giới cấm thủ chi phối và vị này
như thật tuệ tri sự xuất ly giới cấm thủ đã khởi

A LA HÁN                                             262

lên, giới cấm thủ của vị ấy với tùy miên được
đoạn trừ.
 Vị này sống với tâm không bị dục tham triền
phược, không bị dục tham chi phối, và vị này
như thật tuệ tri sự xuất ly dục tham đã khởi lên.
Dục tham này của vị ấy với tùy miên được đoạn
trừ.
 Vị này sống với tâm không bị sân triền phược,
không bị sân chi phối, và vị này như thật tuệ tri
sự xuất ly sân được khởi lên. Sân này của vị ấy
với tùy miên được đoạn trừ.
 Này Ananda, con đường nào, lộ trình nào đưa
đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, nếu
không thực hành con đường ấy, lộ trình ấy,
nhưng năm hạ phần kiết sử được biết rõ, hay
được thấy rõ, hay được đoạn trừ, sự tình như
vậy không xảy ra.
Ví như, này Ananda, đối với một cây lớn đứng
thẳng có lõi cây nếu người ấy không đẽo vỏ trong,
không đẽo giác cây, nhưng vẫn có thể đẽo được lõi
cây, sự tình này không xảy ra. Cũng vậy này Ananda,
con đường nào, lộ trình nào đưa đến sự đoạn trừ năm
hạ phần kiết sử, nếu không thực hành con đường ấy,
lộ trình ấy, nhưng năm hạ phần kiết sử sẽ được biết
rõ, hay sẽ được thấy rõ, hay sẽ được đoạn trừ, sự tình

A LA HÁN                                             263

như vậy không xảy ra.

 Và này Ananda, con đường nào, lộ trình nào
đưa đến đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, nếu
thực hành con đường ấy, lộ trình ấy, thời năm
hạ phần kiết sử sẽ được biết rõ, hãy sẽ được
thấy rõ, hay sẽ được đoạn trừ, sự tình như vậy
xảy ra.

Ví như, này Ananda, đối với một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, nếu người ấy sau khi đẻo vỏ trong, sau khi đẻo giác cây, thời sẽ đẻo được lõi cây, sự tình này xảy ra. Cũng vậy này Ananda, con đường nào, lộ trình nào đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, nếu thực hành con đường ấy, đạo lộ ấy, thời năm hạ phần kiết sử sẽ được biết rõ, hay sẽ được thấy rõ, hay sẽ được đoạn diệt, sự tình như vậy xảy ra.

Này Ananda, ví như sông Hằng, nước đầy tràn,
con quạ có thể uống được. Rồi một người ốm yếu đi
đến và nghĩ như sau: "Sau khi lội cắt ngang dòng
sông Hằng, với tay của ta, ta sẽ đến bờ bên kia an
toàn". Nhưng người ấy không thể sau khi lội cắt
ngang dòng sông Hằng, với tay của người ấy, đến
được bờ bên kia an toàn. Cũng vậy, này Ananda, bất
cứ ai, khi được giảng pháp để đoạn trừ thân kiến,
nếu tâm của vị ấy không thích thú, không hoan

A LA HÁN                                              264

hỷ, không có định tĩnh, không có giải thoát, thời vị ấy cần phải được xem là giống người ốm yếu kia.

Này Ananda, ví như sông Hằng, nước lớn, đầy
tràn, con quạ có thể uống được. Rồi một người lực sĩ
đi đến và nghĩ như sau: "Sau khi lội cắt ngang dòng
sông Hằng, với tay của ta, ta sẽ đến bờ bên kia an
toàn". Người ta có thể sau khi lội cắt ngang dòng
sông Hằng với tay của người ấy, đến được bờ bên
kia an toàn. Cũng vậy, này Ananda, bất cứ ai, khi
được giảng pháp để được đoạn trừ thân kiến, nếu
tâm của vị ấy thích thú, hoan hỷ, có định tĩnh, có
giải thoát, thời vị ấy được xem là giống như người
lực sĩ kia

 Và này Ananda, thế nào là con đường, thế nào là lộ trình đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử?

 Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo do viễn ly các
sanh y (Upadhiviveka) do đoạn trừ các bất
thiện pháp, do làm cho an tịnh thân thô ác hành
một cách toàn diện, ly dục, ly bất thiện pháp,
chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ
lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
 Vị này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp,

A LA HÁN                                           265

tưởng pháp, hành pháp, thức pháp là vô
thường, khổ, như bệnh, như cục bướu, như mũi
tên, như điều bất hạnh, như bệnh chướng, như
kẻ địch, như phá hoại, là không, là vô ngã. Vị
này giải thoát tâm khỏi các pháp ấy.
 Sau khi giải thoát tâm khỏi các pháp ấy, vị ấy
tập trung tâm vào bất tử giới (Amatadhatu) và
nghĩ rằng: "Đây là tịch tịnh, đây là vi diệu, tức
là sự an chỉ tất cả hành, sự xả ly tất cả sanh y,
sự ái diệt, vô tham, đoạn diệt, Niết-bàn".
 Nếu an trú vững chắc ở đây, vị này đạt đến sự
đoạn tận các lậu hoặc.
 Nếu vị ấy không đạt đến sự đoạn tận các lậu
hoặc, thời do sự tham pháp, hỷ pháp của mình,
thời do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy
được hóa sanh, nhập Niết-bàn ở đấy, không
phải trở lui đời này nữa.
Này Ananda, đây là con đường, đây là lộ trình
đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhứt tâm...

...Thiền thứ ba...

A LA HÁN                                            266

...chứng và trú Thiền thứ tư. Vị này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp, tưởng pháp, hành pháp, thức pháp là vô thường... (như trên)... không phải trở lui đời này nữa. Này Ananda, đây là con đường, đây là lộ trình đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo vượt lên mọi sắc
tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, không tác ý
đối với dị tưởng, vị Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không
là vô biên", chứng và trú Hư không vô biên xứ. Vị
này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp, tưởng pháp,
hành pháp, thức pháp là vô thường... (như trên)...
không phải trở lui đời này nữa. Này Ananda, đây là
con đường, đây là lộ trình đưa đến sự đoạn trừ năm
hạ phần kiết sử.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo vượt lên mọi Hư không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô biên xứ... (như trên)...

... vượt lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ. Vị này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp, tưởng pháp, hành pháp, thức pháp là vô thường, khổ, như bệnh, như cục bướu, như mũi tên, như điều bất hạnh, như bệnh chướng, như kẻ địch, như phá hoại, là không, là vô ngã. Vị này giải thoát tâm khỏi các pháp ấy.

A LA HÁN                                            267

Sau khi giải thoát tâm khỏi các pháp ấy, vị ấy tập
trung vào bất tử giới và nghĩ rằng: "Đây là tịch tịnh,
đây là vi diệu, tức là sự an chỉ tất cả hành, sự xả ly
tất cả sanh y, sự ái diệt, vô tham, đoạn diệt, Niết-
bàn". Nếu an trú vững chắc ở đây, vị này đạt đến sự
đoạn tận các lậu hoặc. Nếu vị ấy không đạt đến sự
đoạn tận các lậu hoặc, thời do sự tham pháp, hỷ pháp
của mình, do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy
được hóa sanh, nhập Niết-bàn ở đấy, không phải trở
lui đời này nữa.

Này Ananda, đây là con đường, đây là lộ trình đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.

 Bạch Thế Tôn, nếu đây là con đường, đây là lộ
trình đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử
thời do hành trì như thế nào mà một số vị Tỷ-kheo
chứng tâm giải thoát, một số chứng tuệ giải
thoát?

– Ở đây, này Ananda, Ta nói rằng do sự sai khác về căn tánh.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda, hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

A LA HÁN                                             268

29 Các vị Alahán trong Kinh Tương ưng Bàlamôn – Tương I, 349

Chương VII: Tương Ưng BàLaMôn

I. Phẩm A-La-Hán Thứ Nhất

Dhananjàni – Tương I, 349

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Lúc bấy giờ, nữ Bà-la-môn Dhananjàni, vợ một người Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja, có lòng tín thành đối với Phật, Pháp và Tăng.

3) Rồi nữ Bà-la-môn Dhananjàni, trong khi bưng
cơm cho Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja, hứng
khởi thốt lên ba lần lời cảm hứng: "Đảnh lễ Thế Tôn,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác ấy!"

4) Được nghe nói vậy, Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja nói với nữ Bà-la-môn Dhananjàni:

A LA HÁN                                           269

- Như vậy, trong mọi thời, mọi dịp, kẻ hạ tiện này nói lời tán thán vị Sa-môn trọc đầu ấy. Này kẻ Hạ tiện kia, ta sẽ luận phá bậc Đạo Sư của Ngươi."

5) Thưa Bà-la-môn, tôi không thấy trong thế giới chư
Thiên, Ma giới hay Phạm thiên giới, trong chúng Sa-
môn hay Bà-la-môn, giữa chư Thiên hay loài Người,
không một ai có thể luận phá Thế Tôn, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Chánh Giác. Vậy này Bà-la-môn, Ông
hãy đi. Sau khi đi, Ông sẽ biết.

6) Rồi Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja phẫn
nộ, không hoan hỷ, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói
lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm, sau
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu,
liền ngồi xuống một bên.

7) Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja nói lên bài kệ với Thế Tôn:

Sát vật gì, được lạc?
Sát vật gì, không sầu?
Có một pháp loại gì,
Ngài tán đồng sát hại,
Tôn giả Gotama?
(Thế Tôn):
8) Sát phẫn nộ, được lạc

A LA HÁN                                           270

Sát phẫn nộ, không sầu,
Phẫn nộ với độc căn,
Với vị ngọt tối thượng,
Pháp ấy, bậc Hiền Thánh,
Tán đồng sự sát hại.
Sát pháp ấy, không sầu,
Này Bà-la-môn kia.

9) Được nghe nói vậy, Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu
thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, như người
dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi
bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ lạc
hướng, hay đem đèn sáng vào trong bóng tối để
những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày, giải thích. Vậy nay con xin quy y Thế
Tôn Gotama, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng.
Mong Tôn giả Gotama cho con được xuất gia trước
mặt Thế Tôn, cho con được thọ đại giới!

10) Và Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja được xuất gia trước mặt Thế Tôn, được thọ đại giới.

11) Thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Bhàradvàja sống một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm,

A LA HÁN                                            271

tinh cần, không bao lâu chứng được mục đích mà các
thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình: Đó là vô thượng cứu cánh
Phạm hạnh, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí
chứng ngộ, chứng đạt và an trú. Vị ấy biết: "Sanh đã
tận, Phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không
còn trở lại trạng thái này nữa".

12) Và Bhàradvàja trở thành một vị A-la-hán nữa.

Phỉ Báng – Tương I, 352

1) Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Bà-la-môn Akkosaka Bhàradvàja được nghe Bà- la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja đã xuất gia với Thế Tôn, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

3) Ông phẫn nộ, không hoan hỷ, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói những lời nói không tốt đẹp, ác ngữ, phỉ báng và nhiếc mắng Thế Tôn.

4) Được nghe nói vậy, Thế Tôn nói với Bà-la-môn Akkosaka Bhàradvàja:

A LA HÁN                                            272

- Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Các thân hữu bà con huyết thống, các khách có đến viếng thăm Ông không?

5) Thưa Tôn giả Gotama, thỉnh thoảng, các thân hữu, bà con huyết thống, các khách có đến viếng thăm tôi.

6) Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Ông có sửa soạn cho họ các món ăn loại cứng, loại mềm và các loại đồ nếm không?

7) Thưa Tôn giả Gotama, thỉnh thoảng tôi sửa soạn cho họ các món ăn loại cứng, loại mềm, các loại đồ nếm.

8) Nhưng này Bà-la-môn, nếu họ không thâu nhận, thời các món ăn ấy về ai?

9) Thưa Tôn giả Gotama, nếu họ không thâu nhận, thời các món ăn ấy về lại chúng tôi.

10) Cũng vậy, này Bà-la-môn, nếu Ông phỉ báng
chúng tôi là người không phỉ báng; nhiếc mắng
chúng tôi là người không nhiếc mắng; gây lộn với
chúng tôi là người không gây lộn; chúng tôi không
thâu nhận sự việc ấy từ Ông, thời này Bà-la-môn, sự
việc ấy về lại Ông. Này Bà-la-môn, sự việc ấy chỉ về
lại Ông.

A LA HÁN                                           273

Này Bà-la-môn, ai phỉ báng lại khi bị phỉ báng, nhiếc
mắng lại khi bị nhiếc mắng, gây lộn lại khi bị gây
lộn, thời như vậy, này Bà-la-môn, người ấy được xem
là đã hưởng thọ, đã san sẻ với Ông. Còn chúng tôi
không cùng hưởng thọ sự việc ấy với Ông, không
cùng san sẻ sự việc ấy với Ông, thời này Bà-la-môn,
sự việc ấy về lại Ông! Này Bà-la-môn, sự việc ấy về
lại Ông!

11) Nhà vua và vương cung, vương thần nghĩ rằng: "Sa-môn Gotama là vị A-la-hán". Tuy vậy Tôn giả Gotama nay đã phẫn nộ.

(Thế Tôn):

12) Với vị không phẫn nộ,
Phẫn nộ từ đâu đến?
Sống chế ngự, chánh mạng,
Giải thoát, nhờ chánh trí.
Vị ấy sống như vậy,
Đời sống được tịch tịnh.

Những ai bị phỉ báng,
Trở lại phỉ báng người,
Kẻ ấy làm ác mình,
Lại làm ác cho người.
Những ai bị phỉ báng,

A LA HÁN                                            274

Không phỉ báng chống lại,
Người ấy đủ thắng trận,
Thắng cho mình, cho người.
Vị ấy tìm lợi ích,
Cho cả mình và người.
Và kẻ đã phỉ báng,
Tự hiểu, lắng nguội dần.
Bậc Y sư cả hai,
Chữa mình, chữa cho người,
Quần chúng nghĩ là ngu,
Vì không hiểu Chánh pháp.

13) Khi được nghe nói vậy, Bà-la-môn Akkosaka Bhàradvàja bạch Thế Tôn:

- Thật là vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Con xin quy
y Thế Tôn Gotama, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo
Tăng. Mong Tôn giả Gotama cho con được xuất gia
tu học với Tôn giả Gotama, được thọ đại giới.

14) Bà-la-môn Akkosaka Bhàradvàja được xuất gia với Tôn giả Gotama, được thọ đại giới.

15) Được thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả
Akkosaka Bhàrahvàja sống một mình, viễn ly, không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần không bao lâu đạt
được mục đích mà các thiện nam tử chơn chánh xuất

A LA HÁN                                          275

gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến:
Đó là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong
hiện tại với thắng trí, tự mình giác ngộ, chứng đạt và
an trú. Vị ấy biết rõ: " Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng
thái này nữa ".

16) Và Tôn giả Akkosaka Bhàradvàkja trở thành một vị A-la-hán nữa.

Asurindaka – Tương I, 356

1) Một thời Thế Tôn ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Bà-la-môn Asurindaka Bhàradvàja nghe như sau: "Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja đã xuất gia với Thế Tôn, từ bỏ gia đình, sống không gia đình".

3) Phẫn nộ, không hoan hỷ, vị ấy đi đến Thế Tôn, sau khi đến, có những lời không tốt đẹp, ác ngữ, phỉ báng và nhiếc mắng Thế Tôn.

4) Được nghe nói vậy, Thế Tôn giữ im lặng.

A LA HÁN                                             276

5) Rồi Bà-la-môn Asurindaka Bhàradvàja nói với Thế Tôn:

-- Này Sa-môn, Ông đã bị chinh phục. Này Sa-môn, Ông đã bị chinh phục!

(Thế Tôn):

6) Kẻ ngu nghĩ mình thắng,
Khi nói lời ác ngữ,
Ai biết chịu kham nhẫn,
Kẻ ấy thật thắng trận.
Những ai bị phỉ báng,
Trở lại phỉ báng người,
Kẻ ấy làm ác mình,
Lại làm ác cho người.
Những ai bị phỉ báng,
Không phỉ báng đối lại,
Người ấy đã thắng trận,
Thắng cho mình cho người.
Vị ấy tìm lợi ích,
Cho cả mình và người,
Và kẻ đã phỉ báng,
Tự hiểu, lắng nguội dần.
Bậc y sư cả hai,
Chữa mình, chữa cho người,

A LA HÁN                                       277

Quần chúng nghĩ là ngu, Vì không hiểu Chánh pháp.

7) Được nghe nói vậy, Bà-la-môn Asurindaka Bhàradvàja bạch Thế Tôn:

Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama...,"... không còn trở lại đời sống này nữa."

8) Và Tôn giả Bhàradvàja trở thành một vị A-la-hán nữa.

Bilangika – Tương I, 358

1) Một thời Thế Tôn ở Ràjagaha, Veluvana, tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Bà-la-môn Bilangika Bhàradvàja được nghe: "Bà- la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja đã xuất gia với Sa- môn Gotama, từ bỏ gia đình, sống không gia đình ".

3) Phẫn nộ, không hoan hỷ, vị ấy đi đến Thế Tôn; sau khi đến, giữ yên lặng, đứng một bên.

4) Rồi Thế Tôn, với tâm tư của mình, biết được tâm tư của Bà-la-môn Bilangika Bhàradvàja, liền nói lên bài kệ cho Bà-la-môn Bilangika Bhàradvàja:

A LA HÁN                                           278

Ai hại người hiền thiện,
Thanh tịnh, không cấu nhiễm,
Ác hạnh được chín mùi,
Phản lại hại người ngu,
Chẳng khác gì ngược gió,
Lại tung vãi bụi trần.

5) Được nghe nói vậy, Bà-la-môn Bilangika Bhàradvaja bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu
thay, Tôn giả Gotama!... Nay con quy y Tôn giả
Gotama, quy y Pháp và Tỷ-kheo Tăng. Mong cho
con được xuất gia với Tôn giả Gotama... Đó là vô
thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại với
thắng trí tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú. Vị
ấy biết rõ: " Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc
nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa
".

6) Và Tôn giả Bhàradvàja trở thành một vị A-la-hán nữa.

Bất Hại Ahimsaka – Tương I, 359

1) Nhân duyên tại Sàvatthi.

A LA HÁN                                           279

2) Rồi Bà-la-môn Ahimsaka Bhàradvàja đi đến Thế
Tôn; sau khi đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào
đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Ahimsaka Bhàradvàja bạch Thế Tôn:

- Con là Ahimsaka, thưa Tôn giả Gotama! Con là Ahimsaka, thưa Tôn giả Gotama!.

(Thế Tôn):

4) Danh phải tương xứng người,
Người phải là bất hại!
Ai với thân, miệng, ý,
Không làm hại một ai,
Ai không hại người khác,
Người ấy thật bất hại.

5) Khi được nghe vậy, Bà-la-môn Ahimsaka Bhàradvàja bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama...,"... không còn trở lui đời sống này nữa."

6) Và Tôn giả Bhàradvàja trở thành một vị A-la-hán nữa.

A LA HÁN                                            280

Bện Tóc – Tương I, 360

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Rồi Bà-la-môn Jatabhàradvàja đi đến Thế Tôn;
sau khi đến, nói với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Jatabhàradvàja nói lên bài kệ với Thế Tôn:

Nội triền và ngoại triền,
Chúng sanh bị triền phược,
Con hỏi Gotama,
Ai thoát triền phược này?
(Thế Tôn):
4) Người có trí, trú giới,
Tu tập tâm và tuệ,
Nhiệt tâm và thận trọng,
Tỷ-kheo ấy thoát triền.
Với ai đã từ bỏ,
Tham sân và vô minh,
Bậc Ứng Cúng lậu tận,
Vị ấy thoát triền phược.

A LA HÁN                                          281

Chỗ nào danh và sắc
Được đoạn tận vô dư,
Đoạn chướng ngại sắc tưởng,
Chỗ ấy triền phược đoạn.

5) Khi được nghe nói vậy, Bà-la-môn Jatabhàradvàja bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama!...

6) Và Tôn giả Bhàradvàja trở thành một vị A-la-hán nữa.

Suddhika – Tương I, 360

1) Tại Sàvatthi, Jetavana.

2) Rồi Bà-la-môn Suddhika Bhàradvàja đi đến Thế
Tôn; sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi
thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Suddhika Bhàradvàja nói lên bài lệ này trước mặt Thế Tôn:

Không Bà-la-môn nào, Dầu giữ giới, khổ hạnh,

A LA HÁN                                         282

Có thể được thanh tịnh,
Dầu ở thế giới nào.
Chỉ vị Minh Hạnh Túc,
Mới có thể thanh tịnh.
Không một quần chúng nào.
Ngoài vị hành như vậy.
(Thế Tôn):
4) Dầu lẩm bẩm nhiều chú,
Nhưng không vì thọ sanh,
Được gọi Bà-la-môn,
Nội ô nhiễm bất tịnh,
Y cứ trên lừa đảo.
Bà-la-môn, Phệ-xá,
Thủ-đà, Chiên-đà-la,
Kẻ đổ phẩn, đổ rác,
Tinh cần và tinh tấn,
Thường dõng mãnh tấn tu,
Đạt được tịnh tối thắng,
Bà-la-môn nên biết!

5) Khi được nghe vậy, Bà-la-môn Suddhika Bhàradvàja bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama!...

A LA HÁN                                  283

6) Và Tôn giả Bhàradvàja trở thành một vị A-la-hán nữa.

Aggika Thờ lửa – Tương I, 363

1) Một thời Thế Tôn ở Ràjagaha, Veluvana, tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Lúc bấy giờ, một món ăn gồm gạo và sữa đông
được sửa soạn cho Bà-la-môn Aggika Bhàradvàja để
vị này sắp đặt: "Tôi sẽ tế lửa, tôi sẽ làm lễ cúng
dường lửa".

3) Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi
vào Ràjagaha để khất thực. Trong khi đi khất thực
thứ lớp ở Ràjagaha, Thế Tôn đi đến trú xứ của Bà-
la-môn Aggika Bhàradvàja; sau khi đến, Thế Tôn
đứng một bên.

4) Bà-la-môn Aggika Bhàradvàja thấy Thế Tôn đi khất thực đến, thấy vậy liền nói lên bài kệ với Thế Tôn:

Vị đầy đủ ba minh,
Thiện sanh và nghe nhiều,
Minh hạnh được trọn vẹn,
Hãy thọ món ăn này!

A LA HÁN                                          284

(Thế Tôn):
5) Dầu lẩm bẩm nhiều chú,
Nhưng không vì thọ sanh,
Được gọi Bà-la-môn.
Nội ô nhiễm bất tịnh,
Y cứ trên lừa đảo.
Thấy thiên giới ác thú,
Đoạn diệt được tái sanh,
Thắng trí, bậc Mâu-ni,
Đầy đủ ba minh này,
Ba minh, Bà-la-môn,
Minh hạnh được đầy đủ,
Hãy thọ món ăn này.

6) - Mong Tôn giả thọ lãnh món ăn này. Tôn giả Gotama thật là bậc Bà-la-môn.

(Thế Tôn):
7) Ta không có hưởng thọ,
Vì tụng hát kệ chú,
Thường pháp không phải vậy,
Đối vị có tri kiến.
Chư Phật đã loại bỏ,
Tụng hát các kệ chú,
Chân thật niệm Chánh pháp,
Sở hành là như vậy.

A LA HÁN                                     285

Bậc Đại Sĩ vẹn toàn,
Cúng dường phải khác biệt,
Đoạn tận các lậu hoặc,
Dao động được lắng dịu.
Với những bậc như vậy,
Ăn uống phải cúng dường,
Thật chính là phước điền,
Cho những ai cầu phước.

8) Được nghe như vậy, Bà-la-môn Aggika Bhàradvàja bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay Tôn giả Gotama!...

9) Và Tôn giả Bhàradvàja trở thành một vị A-la-hán nữa.

Sundarika – Tương I, 365

1) Một thời Thế Tôn ở giữa dân tộc Kosala, trên bờ sông Sundarika.

2) Lúc bấy giờ Bà-la-môn Sundarika Bhàradvàja tế lửa trên bờ sông Sundarika, làm lễ cúng dường lửa.

3) Rồi Bà-la-môn Sundarika Bhàradvàja sau khi tế lửa, làm lễ cúng dường lửa xong, từ chỗ ngồi đứng

A LA HÁN                                         286

dậy, nhìn xung quanh tất cả bốn phương và nghĩ: "Ai có thể hưởng họ món ăn cúng tế còn lại này? "

4) Bà-la-môn Sundarika Bhàradvàja thấy Thế Tôn
đang ngồi dưới gốc cây, đầu được bao trùm, thấy
vậy, tay trái cầm món ăn cúng tế còn lại, tay phải
cầm bình nước đi đến Thế Tôn.

5) Và Thế Tôn nghe tiếng chân của Bà-la-môn Sundarika Bhàradvàja liền tháo đồ trùm ở đầu.

6) Và Bà-la-môn Sundarika Bhàradvàja nghĩ: "Đầu vị này trọc, vị này là người trọc đầu", nghĩ vậy, muốn trở lui.

7) Rồi Bà-la-môn Sundarika Bhàradvàja lại suy nghĩ: "Trọc đầu ở đây, một số Bà-la-môn cũng như vậy. Vậy ta hãy đến và hỏi vấn đề thọ sanh".

8) Rồi Bà-la-môn Sundarika Bhàradvàja đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói với Thế Tôn:

- Thọ sanh Tôn giả là gì?

(Thế Tôn):
9)Chớ hỏi về thọ sanh,
Hãy hỏi về sở hành.
Tùy theo mọi thứ củi,

A LA HÁN                                             287

Ngọn lửa được sanh khởi.
Dầu thuộc nhà hạ tiện,
Bậc ẩn sĩ tinh cần,
Được xem như thượng sanh,
Biết tàm quý, trừ ác.
Điều thuận bởi chân lý,
Thuần thục trong hành trì,
Thông đạt các Thánh kinh,
Phạm hạnh được viên thành.
Tế vật đã đem lại,
Hãy cầu khẩn vị ấy,
Lễ tế làm đúng thời,
Vị ấy xứng cúng dường.
Sundarika:
10) Vật cúng này của con,
Thật sự khéo cúng dường,
Nay con đã thấy được,
Bậc sáng suốt như Ngài.
Con không thấy một ai
Có thể sánh được Ngài,
Không có người nào khác
Thọ hưởng vật cúng này.
Tôn giả Gotama,
Hãy thọ hưởng vật cúng.

A LA HÁN                         288

Ngài thật là Bà-la-môn, là bậc đáng tôn trọng.
(Thế Tôn):
11) Ta không có hưởng thọ,
Vì tụng hát kệ chú,
Thường pháp không phải vậy,
Đối vị có tri kiến.
Chư Phật đã loại bỏ
Tụng hát các kệ chú,
Chân thật niệm Chánh pháp,
Sở hành là như vậy.
Bậc Đại Sĩ vẹn toàn,
Cúng dường phải khác biệt.
Đoạn tận các lậu hoặc,
Trạo hối được lắng dịu,
Với những bậc như vậy,
Cơm nước phải cúng dường,
Thật chính là phước điền,
Cho những ai cầu phước.

12) - Vậy thưa Tôn giả Gotama, con phải cho ai vật cúng còn lại này?

13) - Này Bà-la-môn, trong toàn thế giới chư Thiên, Ma giới, Phạm thiên giới, trong chúng Sa-môn và Bà-la-môn, trong thế giới chư Thiên và loài Người,

A LA HÁN                                          289

Ta không thấy một ai ăn vật cúng còn lại này có thể tiêu hóa được, ngoại trừ Như Lai hay đệ tử Như Lai. Này Bà-la-môn, vậy này Bà-la-môn, hãy quăng vật cúng còn lại này tại chỗ không có cỏ xanh, hay nhận chìm xuống nước, nơi không có loài hữu tình.

14) Rồi Bà-la-môn Sundarika Bhàradvàja nhận chìm vật cúng còn lại ấy vào trong nước, nơi không có loài hữu tình.

15) Vật cúng ấy khi được quăng vào trong nước liền xì lên, sôi lên, phun hơi và phun khói lên. Ví như lưỡi cày đốt nóng cả ngày, khi bỏ vào trong nước, bèn xì lên, sôi lên, phun hơi và phun khói lên. Cũng vậy, vật cúng còn lại ấy khi được quăng vào trong nước bèn xì lên, sôi lên, phun hơi và phun khói lên.

16) Rồi Bà-la-môn Sundarika Bhàradvàja hoảng hốt, lông tóc dựng ngược, đi đến Thế Tôn; sau khi đến liền đứng một bên.

17) Thế Tôn nói lên bài kệ cho Bà-la-môn Sundarika Bhàradvàja đang đứng một bên:

Này Bà-la-môn kia,
Chớ có nghĩ gì tịnh.
Sự sắp đặt củi lửa,
Như vậy chỉ bề ngoài.

A LA HÁN                                              290

Bậc thiện nhân dạy rằng,
Người ấy không thanh tịnh,
Với những ai chỉ muốn
Thanh tịnh mặt bên ngoài.
Này Bà-la-môn kia,
Ta từ bỏ củi lửa,
Ta chỉ nhen nhúm lên
Ngọn lửa từ nội tâm,
Ngọn lửa thường hằng cháy,
Thường nồng cháy nhiệt tình.
Ta là bậc La-hán,
Ta sống đời Phạm hạnh.
Này Bà-la-môn kia,
Người mang ách kiêu mạn,
Phẫn nộ là khói hương,
Vọng ngôn là tro tàn,
Lưỡi là chiếc muỗng tế,
Tâm là chỗ tế tự,
Tự ngã là ngọn lửa.
Còn người khéo điều phục,
Chánh pháp là ao hồ,
Giới là bến nước tắm,
Không cấu uế, trong sạch,
Được thiện nhơn tán thán,
Là chỗ bậc có trí,
Thường tắm, trừ uế tạp.

A LA HÁN                           291

Khi tay chân trong sạch,
Họ qua bờ bên kia.
Chánh pháp là chân lý,
Tự chế là Phạm hạnh,
Chính con đường trung đạo,
Giúp đạt tối thắng vị,
Đảnh lễ bậc trực tâm,
Ta gọi tùy pháp hành.

18) Khi được nói vậy, Bà-la-môn Sundarika Bhàradvàja bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama!...

19) Và Tôn giả Bhàradvàja trở thành một vị A-la-hán nữa.

Bahudhiti – Tương I, 371

1) Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Kosala, tại một khu rừng.

2) Lúc bấy giờ, một Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja bị mất mười bốn con bò.

A LA HÁN                                           292

3) Rồi Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja trong khi đi tìm những con bò đực ấy, đi đến khu rừng kia; sau khi đến, thấy Thế Tôn ngồi kiết-già trong khu rừng ấy, lưng giữ thẳng và để chánh niệm trước mặt.

4) Thấy vậy, Bà-la-môn đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói lên bài kệ này với Thế Tôn:

Với vị Sa-môn này,
Không có mười bốn bò,
Nên không thấy sáu mươi (ajjasatthi),
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-môn này,
Không có ruộng mè hư,
Một hai lá cây mè,
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-môn này,
Không kho trống, không chuột,
Chạy chơi và múa nhảy,
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-môn này,
Không tấm nệm bảy tháng,
Tràn đầy những chí rận,
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-môn này

A LA HÁN                                           293

Không bảy gái quả phụ
Hoặc một con, hai con,
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-môn này,
Không vợ đen, mặt rỗ.
Lấy chân thúc đá dậy,
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-môn này,
Không kẻ nợ buổi sáng,
Mắng nhiếc: "Hãy trả đi"
Do vậy được an lạc.
(Thế Tôn):
5) Bà-la-môn, với Ta,
Không có mười bốn bò,
Nên không thấy sáu mươi,
Do vậy Ta an lạc.

Bà-la-môn, với Ta,
Không có ruộng mè hư,
Một hai lá cây mè,
Do vậy Ta an lạc.

Bà-la-môn, với Ta, Không kho trống, không chuột, Chạy chơi và múa chảy,

A LA HÁN                             294

Do vậy Ta an lạc.

Bà-la-môn, với Ta,
Không tấm nệm bảy tháng,
Tràn đầy những chí rận,
Do vậy Ta an lạc.

Bà-la-môn, với Ta,
Không bảy gái quả phụ,
Hoặc một con, hai con,
Do vậy Ta an lạc.

Bà-la-môn, với Ta,
Không vợ đen, mặt rỗ,
Lấy chân thúc đá dậy,
Do vậy Ta an lạc.

Bà-la-môn, với Ta,
Không kẻ nợ buổi sáng,
Mắng nhiếc: "Hãy trả đi",
Do vậy Ta an lạc.

6) Được nghe nói vậy, Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama như người

A LA HÁN                                        295

dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi
bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ lạc
hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai
có mắt có thế thấy sắc.

Cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama
dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Vậy
nay con xin quy y Thế Tôn Gotama, quy y Pháp và
quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong cho con được xuất gia
với Tôn giả Gotama, cho con được thọ đại giới.

7) Rồi Bà-la-môn Bhàradvàja được xuất gia với Tôn giả Gotama, được thọ đại giới.

8) Thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Bhàradvàja ở
một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh
cần. Và không bao lâu, vị này chứng được mục đích
tối cao mà các thiện nam tử đã xuất gia, từ bỏ gia
đình sống không gia đình hướng đến: Đó là vô
thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại tự
mình với thượng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú.
Vị ấy biết: " Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những
gì nên làm đã làm, không có trở lại trạng thái này nữa
".

9) Và Tôn giả Bhàradvàja trở thành một vị A-la-hán nữa.

A LA HÁN                                             296

30 Cách nói chuyện của bậc giải thoát
- Kinh TRƯỜNG TRẢO – 74 Trung II,
345
KINH TRƯỜNG TRẢO
(Dighanakha suttam)
– Bài kinh số 74 – Trung II, 345

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Rajagaha (Vương Xá),
trên núi Gijjhakuta (Linh Thứu), trong hang
Sukarakhata. Rồi du sĩ ngoại đạo Dighanakha
(Trường Trảo) đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến, nói
lên những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, sau
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu
liền đứng một bên. Đứng một bên, du sĩ ngoại đạo
Dighanakha nói với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, tôi có lý thuyết như sau, tôi có tri kiến như sau: "Tất cả đều không làm cho tôi thích thú".

– Này Aggivessana, tri kiến: "Tất cả đều không làm cho tôi thích thú", tri kiến ấy không làm Ông thích thú?

A LA HÁN                                           297

– Tôn giả Gotama, nếu tri kiến ấy làm tôi thích thú, thời đây cũng giống như vậy, thời đây cũng giống như vậy.

– Này Aggivessana, nếu số đông người ở trong
đời đã nói như sau: "Thời đây cũng giống như vậy,
thời đây cũng giống như vậy", thời họ không từ bỏ
tri kiến ấy, họ chấp thủ một tri kiến khác. Này
Aggivessana, nếu thiểu số người ở trong đời đã nói
như sau: "Thời đây cũng giống như vậy, thời đây
cũng giống như vậy", thời họ sẽ từ bỏ tri kiến ấy và
không chấp thủ một tri kiến khác.

Này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú". Này Aggivessana, một số Sa- môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú". Này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú".

Ở đây, này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la- môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú," tri kiến này của họ là gần với tham dục, gần với triền phược, gần với hoan lạc, gần với đắm trước, gần với chấp thủ.

A LA HÁN                                             298

Ở đây, này Aggivessana, một số Sa-môn, Bà-la-
môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất
cả đều làm cho tôi không thích thú", tri kiến này của
họ là gần với không tham dục, gần với không phiền
trược, gần với không hoan lạc, gần với không chấp
thủ.

Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Dighanakha thưa với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama tán dương quan điểm của tôi, Tôn giả Gotama hết sức tán dương quan điểm của tôi.

– Ở đây, này Aggivessana, những Sa-môn, Bà-
la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau:
"Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không
thích thú". Cái gì trong tri kiến này làm họ thích thú
là gần tham dục, gần phiền trược, gần hoan lạc, gần
đắm trước, gần chấp thủ. Cái gì trong tri kiến này
làm họ không thích thú là gần không tham dục, gần
không triền phược, gần không hoan lạc, gần không
đắm trước, gần không chấp thủ.

Ở đây, này Aggivessana, những Sa-môn, Ba la môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm tôi thích thú". Ở đây, người có trí suy nghĩ như sau: "Nếu ta nói tri kiến này của ta: "Tất

A LA HÁN                                             299

cả đều làm tôi thích thú", và nếu ta cố chấp, kiên chấp tri kiến này và nói: "Đây là sự thật, ngoài ra là hư vọng", như vậy là đối nghịch với hai hạng người: Sa- môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú", và Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú". Ta sẽ đối nghịch với hai hạng người này. => Khi nào có đối nghịch thời có tranh luận => khi nào có tranh luận thời có chống đối => khi nào có chống đối thời có bực mình" => Như vậy, vị này vì thấy sự đối nghịch, tranh luận, chống đối và bực mình nên từ bỏ tri kiến này, không chấp thủ tri kiến khác. Như vậy là sự đoạn trừ những tri kiến này, như vậy là sự hủy bỏ những tri kiến này.

Ở đây, này Aggivessana, nếu có những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú". Ở đây, người có trí suy nghĩ như sau: "Nếu ta nói tri kiến này của ta: "Tất cả đều làm tôi không thích thú", và nếu ta cố chấp, kiên chấp tri kiến này và nói: "Đây là sự thật, ngoài ra là hư vọng", thì như vậy, ta đối nghịch với hai hạng người: Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú" và Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một

A LA HÁN                                              300

phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích
thú". Ta sẽ đối nghịch với hai hạng người này. Khi
nào có đối nghịch thời có tranh luận; khi nào có tranh
luận thời có chống đối; khi nào có chống đối thời có
bực mình". Như vậy, vị này vì thấy sự đối nghịch,
tranh luận, chống đối và bực mình, nên từ bỏ tri kiến
ấy, không chấp thủ tri kiến khác. Như vậy là sự đoạn
trừ những tri kiến này, như vậy là sự hủy bỏ những
tri kiến này.

Ở đây, này Aggivessana, nếu có những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú". Ở đây, người có trí suy nghĩ như sau: "Nếu ta nói tri kiến này của ta: "Một phần làm tôi thích thú, một phần làm tôi không thích thú", và nếu ta cố chấp, kiên chấp tri kiến này và nói: "Đây là sự thật ngoài ra là hư vọng", thì như vậy, ta đối nghịch với hai hạng người: Sa-môn hay Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi thích thú" và Sa-môn hay Bà la-môn này có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: "Tất cả đều làm cho tôi không thích thú". Ta sẽ đối nghịch với hai hạng người này => Khi nào có đối nghịch thời có tranh luận => khi nào có tranh luận thời có chống đối => khi nào có chống đối thời có bực mình" => Như vậy, vị này vì thấy sự đối nghịch, tranh luận,

A LA HÁN                                             301

chống đối và bực mình, nên từ bỏ tri kiến ấy, không
chấp thủ tri kiến khác. => Như vậy là sự đoạn trừ
những tri kiến này, như vậy là sự hủy bỏ những tri
kiến này.

 Nhưng này Aggivessana, thân này có sắc, do bốn
đại thành, do cha mẹ sanh, nhờ cơm cháo nuôi
dưỡng, vô thường, biến hoại, phân toái, đoạn
tuyệt, hoại diệt, cần phải được quán sát là vô
thường, khổ, như bệnh, như cục bướu, như mũi
tên, như điều bất hạnh, như bệnh chướng, như kẻ
địch, như phá hoại, là không, là vô ngã. Khi vị ấy
quán sát thân này là vô thường, khổ, như bệnh,
như cục bướu, như mũi tên, như điều bất hạnh,
như bệnh chướng, như kẻ địch, như phá hoại, là
không, là vô ngã => thời thân, thân dục, thân ái,
thân phục tòng được đoạn diệt.

 Này Aggivessana, có ba thọ này; lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

 Này Aggivessana, trong khi cảm giác lạc thọ,
chính khi ấy không cảm giác khổ thọ, không
cảm giác bất khổ bất lạc thọ chỉ cảm giác lạc
thọ.
 Này Aggivessana, trong khi cảm giác khổ thọ,
chính khi ấy không cảm giác lạc thọ, không

A LA HÁN                                           302

cảm giác bất khổ bất lạc thọ, chỉ cảm giác khổ
thọ.
 Này Aggivessana, trong khi cảm giác bất khổ
bất lạc thọ, chính khi ấy không cảm giác lạc
thọ, không cảm giác khổ thọ, chỉ cảm giác bất
khổ bất lạc thọ.
 Này Aggivessana, lạc thọ là vô thường, hữu vi,
do duyên sanh, bị đoạn diệt, bị hủy hoại, bị suy
tàn, bị tiêu diệt.
 Này Aggivessana, khổ thọ là vô thường, hữu
vi, do duyên sanh, bị đoạn diệt, bị hủy hại, bị
suy tàn, bị tiêu diệt.
 Này Aggivessana, bất khổ bất lạc thọ là vô
thường, hữu vi, do duyên sanh, bị đoạn diệt, bị
hủy hoại, bị suy tàn, bị tiêu diệt.
Thấy vậy, này Aggivessana, vị Đa văn Thánh đệ
tử yểm ly lạc thọ, yểm ly khổ thọ, yểm ly bất khổ bất
lạc thọ => Do yểm ly, vị ấy không có tham dục =>
Do không tham dục, vị ấy được giải thoát => Đối
với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu
biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã diệt,
Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm. Sau đời
hiện tại, không có đời sống nào khác nữa". Với tâm
giải thoát như vậy, này Aggivessana, Tỷ-kheo
không nói thuận theo một ai, không tranh luận với

A LA HÁN                                            303

một ai, chỉ nói theo từ ngữ đã được dùng ở đời,
không có chấp thủ (từ ngữ ấy).
Lúc bấy giờ Tôn giả Sariputta đứng sau lưng
Thế Tôn và đang quạt Thế Tôn. Rồi Tôn giả
Sariputta suy nghĩ như sau: "Thế Tôn đã thuyết cho
chúng ta sự đoạn trừ các pháp ấy nhờ thắng trí.
Thiện Thệ đã thuyết cho chúng ta sự từ bỏ các pháp
ấy nhờ thắng trí". Khi Tôn giả Sariputta suy nghĩ như
vậy, tâm (của Tôn giả) được giải thoát các lậu hoặc,
không còn chấp thủ.

Còn đối với du sĩ ngoại đạo Dighanakha, pháp
nhãn ly trần, vô cấu được khởi lên: "Phàm pháp gì
được khởi lên, tất cả pháp ấy được đoạn diệt". Rồi
du sĩ ngoại đạo Dighanakha thấy pháp, chứng pháp,
ngộ pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do
dự diệt tận, chứng được tự tín, không y cứ nơi người
khác đối với đạo pháp của đức Bổn sư, liền bạch Thế
Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích.

A LA HÁN                                            304

Nay con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và
quy y chúng Tỷ-kheo. Mong Tôn giả Gotama nhận
con làm cư sĩ, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con
trọn đời quy ngưỡng.

A LA HÁN                                           305

31 Còn có gì khác nữa không                 - Kinh KOTTHITA – Tăng II, 123

KOTTHITA – Tăng II, 123

1. Rồi Tôn giả Mahàkotthita đi đến Tôn giả Sàriputta, sau khi đến, nói lên với Tôn giả Sàriputta những lời chào đón thăm hỏi … ngồi xuống một bên, Tôn giả Mahàkotthita thưa với Tôn giả Sàriputta:

- Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, còn có một cái gì khác nữa?

- Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả.

- Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, không còn có một cái gì khác nữa?

- Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả.

- Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, còn có và không còn có một cái gì khác nữa?

- Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả.

A LA HÁN                                            306

- Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, không còn có và không không còn có một cái gì khác nữa?

- Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả.

2.- Thưa Hiền giả, khi được hỏi: "Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, còn có một cái gì khác nữa", Hiền giả nói: "Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả". Khi được hỏi: "Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, không còn có một cái gì khác nữa", Hiền giả nói: "Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả". Khi được hỏi: "Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, có và không có một cái gì khác nữa", Hiền giả nói: "Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả". Sau khi được hỏi: "Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, không có và không không có một cái gì khác nữa", Hiền giả nói: "Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả". Thưa Hiền giả, như thế nào cần phải hiểu ý nghĩa lời nói này?

3.-

- "Thưa Hiền giả, Thưa Hiền giả, sau sự đoạn
diệt, ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, còn
có một cái gì khác nữa!", nói vậy là khiến trở
thành hý luận một vấn đề không phải hý luận.

A LA HÁN                                             307

- "Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, … không có
dư tàn, không có cái gì khác nữa!", nói vậy là
khiến trở thành hý luận một vấn đề không phải
hý luận.
- "Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, … không có
dư tàn, còn cái gì và không còn cái gì khác
nữa!", nói vậy là khiến trở thành hý luận một
vấn đề không phải hý luận.
- "Thưa Hiền giả, sau sự đoạn diệt, … không có
dư tàn, không còn cái gì và không không còn
cái gì!", nói vậy là khiến trở thành hý luận một
vấn đề không phải hý luận.

 Thưa Hiền giả, cho đến khi nào có sự đi đến
sáu xúc xứ, cho đến khi ấy có sự đi đến hý
luận. Cho đến khi nào có sự đi đến hý luận,
cho đến khi ấy có sự đi đến sáu xúc xứ.
 Thưa Hiền giả, do sự đoạn diệt, ly tham sáu
xúc xứ không có dư tàn, hý luận được đoạn
diệt, hý luận được chỉ tịnh.

4. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Tôn giả Mahàkotthita,
sau khi đến, nói với Tôn giả Mahàkotthita những lời
chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda nói với Tôn
giả Mahàkotthita:

A LA HÁN                                           308

- Thưa Hiền giả, do sự đoạn diệt ly tham sáu xúc xứ không có dư tàn, có phải còn có vật gì khác?

- Chớ có nói vậy, thưa Hiền giả.

.. (giống như đoạn trước, khi Sàriputta trả lời cho Mahàkotthita) … cho đến hý luận được chỉ tịnh ".

A LA HÁN                                          309

32 Có cái gì sanh mà không già không chết không - Kinh Vua – Tương I, 165

Vua – Tương I, 165

1) Ở tại Sàvatthi.

2) Ngồi một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có cái gì sanh mà không già và không chết không?

3) - Thưa Đại vương, không có cái gì sanh mà không già và không chết.

4) Thưa Đại vương, dầu cho những vị Sát-đế-lỵ là
những bậc đại phú, phú hào, có tiền của lớn, có tài
sản lớn, có nhiều vàng và bạc, có nhiều tài sản vật
dụng, có nhiều tiền của, ngũ cốc. Các vị ấy có sanh
cũng không thoát khỏi già và chết.

5) Thưa Đại vương, dầu cho những vị Bà-la-môn là
những bậc đại phú, dầu cho những gia chủ là những
bậc đại phú, phú hào, có tiền của lớn, có tài sản lớn,
có nhiều vàng bạc, có nhiều tài sản vật dụng, có
nhiều tiền của, ngũ cốc, các vị ấy có sanh cũng không
thoát khỏi già và chết.

A LA HÁN                                             310

6) Thưa Đại vương, cho đến các vị Tỷ-kheo, những
bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, Phạm hạnh
đã thành, những việc nên làm đã làm, đã đặt gánh
nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn
được hữu kiết sử, đã được giải thoát nhờ chánh trí,
cho đến thân này của các vị ấy cũng phải bị hủy hoại,
cũng phải bị từ bỏ.

7) Xe vua dầu mỹ diệu,
Rồi cũng phải hư hoại,
Thân thể này cũng vậy,
Rồi cũng phải già yếu.
Chỉ thiện pháp không già,
Bậc thiện nhân nói vậy.

A LA HÁN                                            311

33 Có phải là kiêu mạn khi tuyên bố chánh trí - Kinh Vị ALaHán – Tương I, 37

Vị ALaHán – Tương I, 37
(Vị Thiên):
Vị Tỷ-kheo La-hán,
Đã làm điều phải làm,
Các lậu được đoạn tận,
Thân này, thân tối hậu.
Vị ấy có thể nói:
"Chính tôi vừa nói lên"
Vị ấy có thể nói:
"Họ nói là của tôi".

(Thế Tôn):
Vị Tỷ-kheo La-hán,
Đã làm điều phải làm,
Các lậu được đoạn tận,
Thân này, thân tối hậu.
Vị ấy có thể nói:
"Chính tôi vừa nói lên",
Vị ấy có thể nói:
"Họ nói là của tôi".
Vị ấy khéo biết rõ,
Danh xưng ở thế gian,
Vì chỉ là danh xưng,

A LA HÁN                                312

Vị ấy cũng danh xưng.

(Vị Thiên):
Vị Tỷ-kheo La-hán,
Đã làm điều phải làm,
Các lậu được đoạn tận,
Thân này, thân tối hậu.
Có phải Tỷ-kheo ấy,
Đi gần đến kiêu mạn,
Khi vị ấy có nói:
"Chính tôi vừa nói lên".
Khi vị ấy có nói:
"Họ nói là của tôi"?

(Thế Tôn):
Ai đoạn tận kiêu mạn,
Không còn những buộc ràng,
Mọi hệ phược kiêu mạn,
Được hoàn toàn đoạn tận.
Vị có trí sáng suốt,
Vượt khỏi mọi hư tưởng,
Vị ấy có thể nói:
"Chính tôi vừa nói lên",
Vị ấy có thể nói:
"Họ nói là của tôi".
Vị ấy khéo biết rõ,
Danh xưng ở thế gian,

A LA HÁN                          313

Vì chỉ là danh xưng, Vị ấy cũng danh xưng.

A LA HÁN                    314

34 Có thể thọ dụng các dục vọng không - Kinh SANDAKA – 76 Trung II, 377

KINH SANDAKA (Sandaka suttam) – Bài kinh số 76 – Trung II, 377

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Kosambi (Kiều-thưởng-
di), tại tu viện Ghosita (Cù-sư-la). Lúc bấy giờ, du sĩ
Sandaka trú ở hang Pilakka với đại chúng du sĩ,
khoảng độ năm trăm du sĩ. Rồi Tôn giả Ananda, vào
buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, và nói với
các Tỷ-kheo:

– Chư Hiền, chúng ta                hãy    đi   đến Devakatasobbha để xem hang.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ananda. Rồi
Tôn giả Ananda với một số đông Tỷ-kheo đi đến
Devakatasobbha. Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka ngồi
với đại chúng du sĩ đang lớn tiếng, cao tiếng, to tiếng

A LA HÁN                                              315

bàn luận nhiều vấn đề phù phiếm như câu chuyện về
vua chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại
thần, câu chuyện về binh lính, các câu chuyện hãi
hùng, câu chuyện về chiến tranh, câu chuyện về đồ
ăn, câu chuyện về đồ uống, câu chuyện về đồ mặc,
câu chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa,
câu chuyện về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu
chuyện về xe cộ, câu chuyện về làng xóm, câu
chuyện về thị trấn, câu chuyện về thành phố, câu
chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu
chuyện về vị anh hùng, câu chuyện bên lề đường, câu
chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã
chết, các câu chuyện tạp thoại, câu chuyện về hiện
trạng của thế giới, hiện trạng của đại dương, câu
chuyện về hiện hữu và không hiện hữu. Du sĩ
Sandaka thấy Tôn giả Ananda từ xa đi đến, thấy vậy
liền khuyến cáo chúng của mình:

– Các Tôn giả hãy nhỏ tiếng! Các Tôn giả hãy
lặng tiếng! Nay đệ tử của Sa-môn Gotama, Sa-môn
Ananda đang đến. Khi nào các đệ tử của Sa-môn
Gotama trú ở Kosambi, thời Sa-môn Ananda này là
một vị trong những vị ấy. Các Tôn giả ấy ưa mến
trầm lặng, tu tập trong trầm lặng, tán thán trầm lặng,
nếu biết chúng này trầm lặng, có thể ghé tại đây.

Rồi các du sĩ ấy đều im lặng. Tôn giả Ananda

A LA HÁN                                             316

đến chỗ du sĩ Sandaka. Du sĩ Sandaka thưa với Tôn giả Ananda:

– Hãy đến, Tôn giả Ananda! Thiện lai, Tôn giả
Ananda! Đã lâu Tôn giả Ananda mới tạo cơ hội này,
nghĩa là đến đây. Tôn giả Ananda hãy ngồi, đây là
chỗ ngồi đã soạn sẵn.

Tôn giả Ananda ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Du
sĩ Sandaka lấy một ghế thấp khác rồi ngồi xuống một
bên. Tôn giả Ananda nói với du sĩ Sandaka đang ngồi
một bên:

– Này Sandaka, nay các vị hội họp nhau ở đây, đang bàn vấn đề gì? Và câu chuyện gì giữa các vị bị gián đoạn?

– Tôn giả Ananda, hãy gác một bên vấn đề
chúng tôi đang hội họp bàn luận. Lát nữa Tôn giả
Ananda nghe lại cũng không khó khăn gì. Lành thay,
nếu được Tôn giả Ananda thuyết cho pháp thoại vị
Đạo sư của mình.

– Vậy này Sandaka, hãy nghe và khéo tác ý, tôi sẽ giảng:

– Thưa vâng, Tôn giả.

A LA HÁN                                          317

Du sĩ Sandaka vâng đáp Tôn giả Ananda. Tôn giả Ananda nói như sau:

– Này Sandaka, bốn pháp phi phạm hạnh trú
này, do Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, Bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và bốn pháp bất
an phạm hạnh cũng được tuyên bố. Ở đây, người có
trí không thể tự mình sống Phạm hạnh và nếu sống,
thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và
(chí) thiện.

 Tôn giả Ananda, bốn pháp phi phạm hạnh trú do
Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí
không thể tự mình sống Phạm hạnh, và nếu sống,
thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và
(chí) thiện; bốn pháp phi phạm hạnh trú ấy là gì?

– Ở đây, này Sandaka, có vị Đạo sư có thuyết lý như sau, có quan điểm như sau: "Không có bố thí, không có lễ hy sinh, không có tế tự, không có quả dị thục các nghiệp thiện ác, không có đời này, không có đời khác, không có mẹ, không có cha, không có loại hóa sanh, ở đời không có những vị Sa-môn, Bà-la- môn chánh hướng, chánh hạnh, sau khi đã tự mình giác ngộ với thắng trí tuyên bố về đời này và đời sau. Con người này do bốn đại họp thành, khi mệnh

A LA HÁN                                             318

chung, địa đại quy nhập địa giới, thủy đại quy nhập thủy giới, hỏa đại quy nhập hỏa giới, phong đại quy nhập phong giới, các căn nhập vào hư không. (Bốn) người, gánh quan tài với người nằm trong quan tài là năm gánh người chết mang đi, đến chỗ hỏa tảng và thốt ra những lời kể lể, đặc tánh của người chết. Các xương thành màu xám như chim bồ câu, và những vật cúng dường trở thành tro bụi. Chỉ có người ngu mới tán dương bố thí, lời nói của họ trống không, giả dối, vô ích khi họ chấp thuyết "có sự hiện hữu (Atthikavada)". Kẻ ngu cũng như người trí, sau khi thân hoại mạng chung sẽ đoạn diệt, tiêu thất, không còn tồn tại sau khi chết".

 Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: "Vị Tôn sư này, thuyết lý như vầy, quan điểm như vầy: "Không có bố thí, không có lễ hy sinh... (như trên)... Không còn tồn tại sau khi chết". Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống, nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: "Cả hai chúng ta, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ bị đoạn diệt, tiêu thất, sẽ không hiện hữu sau khi chết". Thật sự là quá độ hạnh lõa thể, trọc đầu, tinh tấn ngồi chỏ hỏ, nhổ lông tóc của vị Tôn sư này; trong khi ta sống trong gia đình được con

A LA HÁN                                             319

cái bao bọc đoanh vây, thọ dụng chiên-đàn Kasi,
mang dùng vòng hoa, hương liệu phấn sáp, hưởng
thọ vàng bạc, và trong đời sau ta sẽ đồng đẳng
với vị Tôn sư này về chỗ thọ sanh. Như vậy, ta biết
gì, thấy gì mà ta sẽ sống Phạm hạnh dưới vị Đạo
sư này?" Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú
này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

 Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ
nhất, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố và ở đây
người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy,
và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo,
pháp và (chí) thiện.

Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư có thuyết lý như sau, có quan điểm như sau: "Tự làm hay khiến người làm, chém giết hay khiến người chém giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu, gây phiền muộn, hay khiến người gây phiền muộn, gây áo não hay khiến người gây áo não, tự mình gây sợ hãi hay khiến người gây sợ hãi, sát sanh, lấy của không cho, phá cửa nhà mà vào, cướp đoạt, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động như vậy không có tội ác. Nếu lấy một bánh xe sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất này, làm thành một đống thịt, thành

A LA HÁN                                            320

một chồng thịt, cũng không vì vậy mà có tội ác, gây ra tội ác. Nếu đi trên bờ phía Nam sông Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người chém giết, đốt nấu, khiến người đốt nấu, cũng không vì vậy có tội ác, gây ra tội ác. Nếu đi trên bờ phía Bắc sông Hằng bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người tế lễ, cũng không vì vậy có phước báo, tạo nên phước báo. Bố thí, tự điều phục, tự chế ngự, nói thật không có công đức, không tạo nên công đức".

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau:
"Vị Tôn sư này, có thuyết lý như vầy, có quan điểm
như vầy: "Tự làm, khiến người làm... (như trên)...
không tạo nên công đức". Nếu vị Tôn sư này nói
đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta
làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống;
nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi
chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: "Hành động
cả hai (chúng ta) không tạo ra tội ác". Thật sự là quá
độ... (như trên)... mà ta sẽ sống Phạm hạnh dưới vị
Đạo sư này?" Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú
này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

 Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ
hai, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác đã tuyên bố và ở đây
người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy,

A LA HÁN                                             321

và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị Đạo sư có thuyết lý như vậy, có quan điểm như vầy: "Không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình bị nhiễm ô; không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình sẽ bị nhiễm ô. Không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh, không nhân không duyên, các loài hữu tình sẽ được thanh tịnh. Không có lực, không có tinh tấn, không có nhân lực, không có cố gắng của người. Tất cả loài hữu tình, tất cả chúng sanh, tất cả sanh loại, tất cả sinh mạng đều không tự tại, không lực, không tinh tấn. Họ bị dắt dẫn chi phối bởi định mệnh, bởi sự trùng hợp, bởi tự tánh. Họ hưởng thọ khổ lạc, y theo sáu sanh loại".

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: "Vị Tôn sư này có thuyết lý như vầy, có quan điểm như vầy: "Không có nhân, không có duyên... (như trên)... họ hưởng thọ khổ lạc, y theo sáu sanh loại". Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống, nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: "Cả hai chúng tôi, không có nhân, không có duyên sẽ được thanh tịnh". Thật sự là quá độ... (như

A LA HÁN                                             322

trên)... mà ta sẽ sống theo hạnh ấy dưới vị Đạo sư này?" Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

 Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ
ba, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây
người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy,
và nếu sống thời không thể thành đạt (chánh) đạo,
pháp và (chí) thiện.

Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư có thuyết lý như vầy, có quan điểm như vầy: "Có bảy thân này không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đảnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất động, không chuyển biến, không xâm hại nhau. Chúng không thể ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và lạc. Thế nào là bảy? Địa thân, thủy thân, hỏa thân, phong thân, khổ, lạc, và thứ bảy là mạn. Bảy thân này không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đỉnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất động, không chuyển biến, không xâm hại nhau. Chúng không thể ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và lạc. Ở đây, không có người giết hại hoặc người bị giết hại, người nghe hoặc

A LA HÁN                                            323

người nói, người biết hoặc người khiến cho biết, khi có một ai dùng lưỡi kiếm sắc bén chém đầu, thời không ai tước đoạt sanh mạng của ai cả, lưỡi kiếm chỉ rơi vào giữa bảy thân mà thôi. Có tất cả là 14 trăm ngàn chủng loại thác sanh, lại có thêm 60 một trăm và 6 một trăm. Có 5 một trăm loại nghiệp và có 5 nghiệp (theo 5 căn), lại có 3 nghiệp (về thân, khẩu, ý), lại có toàn nghiệp (thân và khẩu), bán nghiệp (ý), có 62 đạo, 62 trung kiếp, 6 giai cấp, 8 nhân địa; 4900 sanh nghiệp, 4900 kẻ du hành, 4900 chỗ ở của loài Naga, 2000 căn, 3000 cảnh địa ngục, 36 trần giới, 7 tưởng thai, 7 vô tưởng thai, 7 tiết thai (sanh từ đốt, hay ly hệ thai?) 7 loài Thiên, 7 loài Người, 7 loài Quỷ, 7 hồ nước, 7 pavutas (núi hay hồ nhỏ), 7000 pavutas, 700 papatas (vực thẳm), 7 mộng, 700 mộng có 8.400.000 đại kiếp, trong thời gian ấy kẻ ngu và người trí, sau khi lưu chuyển, luân hồi, sẽ trừ tận khổ đau. Không có lời nguyện: "Với giới này, với giới cấm này, với khổ hạnh này, hay với Phạm hạnh này, tôi sẽ làm cho chín muồi những nghiệp chưa được thuần thục, hoặc trừ diệt những nghiệp đã được thuần thục, bởi những nhẫn thọ liên tục không thể đo lường, khổ và lạc với những vật đo lường, trong luân hồi không có tăng giảm, không có cao thấp. Ví như cuộn chỉ được tung ra sẽ được kéo dài đến một mức độ nào đó. Cũng như vậy, kẻ ngu và người trí, sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ chấm dứt khổ đau".

A LA HÁN                                              324

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: "Vị Tôn sư này có lý thuyết như vầy, có quan điểm như vầy: "Có bảy thân này... (như trên)... sẽ chấm dứt khổ đau". Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống, nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: "Cả hai chúng tôi, sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ chấm dứt khổ đau". Thật sự là quá độ hạnh lõa thể, trọc đầu, tinh tấn ngồi chỏ hỏ, nhổ lông tóc của vị Tôn sư này, trong khi ta sống trong gia đình, được con cái bao bọc đoanh vây, thọ dụng chiên-đàn Kasi, mang dùng vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, hưởng thọ vàng bạc, và trong đời sau ta sẽ đồng đẳng với vị Tôn sư này về chỗ thọ sanh. Như vậy ta biết gì, ta thấy gì mà ta sẽ sống theo hạnh ấy với vị Đạo sư này?" Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly theo hạnh ấy và bỏ đi.

 Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ
tư, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A la
hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người
có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu
sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp,
và (chí) thiện.

Này Sandaka, bốn phi phạm hạnh trú này được

A LA HÁN                                              325

Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây, người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ananda! Thật hy
hữu thay, Tôn giả Ananda! Bốn phi phạm hạnh trú
này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bấc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố là phi phạm hạnh
trú, và ở đây, người có trí không thể tự mình sống
theo hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt
(chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

 Tôn giả Ananda, thế nào là bốn pháp bất an
phạm hạnh được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở
đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh
ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh)
đạo, pháp, và (chí) thiện?

 Ở đây, này Sandaka, có bậc Đạo sư nhứt thiết tri nhứt thiết kiến, tự xem đã chứng được tri kiến hoàn toàn: "Khi ta đi, ta đứng, ta ngủ và ta thức, tri, kiến được an trú ở trong ta, liên tục, không gián đoạn". Vị ấy đi vào một nhà trống, không nhận được đồ ăn khất thực, và con chó cắn vị ấy, vị ấy gặp voi dữ, gặp người dữ, gặp bò dữ, và vị

A LA HÁN                                           326

ấy hỏi tên và họ một người đàn bà, một người đàn
ông, và hỏi tên những con đường của làng, của trị
trấn. Vị ấy được hỏi: "Sao như thế này?", và trả
lời: "Ta phải vào một nhà trống, do vậy ta đã vào;
ta phải không nhận được đồ ăn khất thực, do vậy
ta đã không nhận được đồ ăn khất thực. (Có
người) phải bị chó cắn, do vậy ta đã bị chó cắn.
(Có người) phải gặp voi dữ, do vậy ta đã gặp; phải
gặp ngựa dữ, do vậy ta đã gặp, phải gặp bò dữ, do
vậy ta đã gặp. Có người phải hỏi tên và họ một
người đàn bà, một người đàn ông, do vậy ta đã
hỏi. (Có người) phải hỏi tên những con đường của
làng, của thị trấn, do vậy ta đã hỏi".

 Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau:
"Vị Tôn sư này là nhất thiết tri, nhứt thiết kiến...
(như trên)... do vậy ta đã hỏi". Vị ấy sau khi biết:
"Hạnh này là bất an", nên yểm ly hạnh ấy và
bỏ đi.

Này Sandaka, đây là Bất an phạm hạnh thứ nhất,
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí
không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống
thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí)
thiện.

A LA HÁN                                             327

 Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị Đạo sư y cứ
truyền thuyết, (xem) truyền thuyết là chân thật, vị
này thuyết pháp theo truyền thuyết, theo tương
truyền và truyền thống, theo uy tín (Thánh) tạng.
Này Sandaka, nếu vị Đạo sư y cứ truyền thuyết,
xem truyền thuyết là chân thật, vị ấy (có phần)
khéo nhớ, (có phần) không khéo nhớ, (khi thì) như
thế này, (khi thì) như thế khác.

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư: "Vị Tôn sư này y cứ truyền thuyết, xem truyền thuyết là chơn thật, vị này thuyết pháp theo truyền thuyết, theo tương truyền và truyền thống, theo uy tín (Thánh) tạng. Nếu vị Đạo sư y cứ truyền thuyết, xem truyền thuyết là chơn thật, vị ấy (có phần) khéo nhớ, (có phần) không khéo nhớ, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác. Vị ấy sau khi biết: "Hạnh này là bất an", nên yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

Này Sandaka, đây là bất an phạm hạnh thứ hai,
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí
không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống,
thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí)
thiện.

 Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư là nhà

A LA HÁN                                             328

lý luận, là nhà suy luận. Do sự đả phá của lý luận và y cứ theo suy luận, vị này thuyết pháp theo nguyên tắc tự mình sáng tác. Này Sandaka, nếu vị Đạo sư là nhà lý luận, là nhà suy luận, vị ấy (có phần) khéo lý luận, (có phần) không khéo lý luận, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác.

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy nghĩ: "Vị
Tôn sư này là nhà lý luận, là nhà suy luận. Do sự đả
phá của lý luận và y cứ theo suy luận, vị này thuyết
pháp theo nguyên tắc tự mình sáng tác. Nếu vị Đạo
sư là nhà lý luận, là nhà suy luận, vị ấy (có phần)
khéo lý luận, (có phần) không khéo lý luận, (khi thì)
như thế này, (khi thì) như thế khác. Vị ấy sau khi
biết: "Hạnh này là bất an" nên yểm ly hạnh ấy và bỏ
đi.

Này Sandaka đây là bất an phạm hạnh thứ ba,
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí
không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống
thì không thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí)
thiện.

 Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư là người đần độn, là người ngu si. Vì đần độn ngu si, khi được hỏi về vấn đề này, vấn đề khác, vị ấy dùng

A LA HÁN                                            329

những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn:
"Theo tôi không phải như vậy, theo tôi không phải
như kia, theo tôi không khác như thế, theo tôi
không phải như thế, theo tôi không không phải
như thế".

Ở đây, này Sandaka người có trí suy tư: "Vị
Tôn sư này là người đần độn, là người ngu si... (như
trên)... theo tôi không phải như thế". Vị ấy sau khi
biết: "Hạnh này là bất an", nên yểm ly hạnh ấy và bỏ
đi.

Này Sandaka, đây là bất an phạm hạnh thứ tư, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

Này Sandaka, bốn bất an phạm hạnh này được
Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không
thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống thì
không thể thành đạt (chánh) lý, pháp và (chí)
thiện.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ananda! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ananda! Bốn pháp bất an phạm hạnh này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả,

A LA HÁN                                            330

bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố là bất an
phạm hạnh, và ở đây người trí không thể tự mình
sống theo hạnh ấy, và nếu sống thì không thể thành
đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

 Thưa Tôn giả Ananda, vị Đạo sư ấy dạy những gì,
tuyên bố những gì, mà ở đây, người có trí có thể
tự mình sống Phạm hạnh, và khi sống, có thể
thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện?

– Ở đây, này Sandaka, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thưởng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Như Lai sau khi riêng tự chứng ngộ với thượng trí... lại tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ... Ngài truyền dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh. Người gia trưởng hay con người gia trưởng, hay một người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nghe pháp ấy... (như Kinh Kandaraka của tập này, tr. 20 – tr. 25). Sau khi trừ bỏ năm triền cái này, các pháp làm tâm cấu uế, làm trí tuệ trở thành yếu ớt vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú Sơ thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ.

Này Sandaka, nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Đạo sư, thời ở đây

A LA HÁN                                           331

người có trí có thể tự mình sống Phạm hạnh, và khi sống có thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

Lại nữa, này Sandaka, vị Tỷ-kheo diệt tầm và
tứ... Nhị thiền... Tam thiền... chứng đạt và an trú Tứ
thiền. Này Sandaka, nếu một đệ tử chiếm được ưu
thắng đặc thù như vậy dưới một Đạo sư... (như
trên)... (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện".

Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyễn, dễ sử dụng, vững chắc bất động như vậy, vị ấy, hướng tâm đến túc mạng trí. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời... như vậy, vị ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Này Sandaka, nếu một đệ tử chiếm được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Đạo sư... (như trên)... (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh... đều do hạnh nghiệp của họ. Này

A LA HÁN                                              332

Sandaka nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Đạo sư... (như trên)... (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

Với tâm định tĩnh thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy như thật biết: "Đây là Khổ"... vị ấy như thật biết: "Đây là con đường đưa đến lậu hoặc diệt". Vị ấy do biết vậy, do thấy vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã diệt, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm; sau đời hiện tại, không có đời sống nào khác nữa". Này Sandaka, nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một Đạo sư nào, thời ở đây người có trí có thể tự mình sống Phạm hạnh, và khi sống có thể thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí) thiện.

 Nhưng, thưa Tôn giả Ananda, một Tỷ-kheo nào là
bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn,
các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,
đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã
giải thoát nhờ chánh trí, vị Tỷ-kheo ấy có thể thọ
dụng các dục vọng không?

A LA HÁN                                               333

– Này Sandaka, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán,
các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm
đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý
tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh
trí, vị ấy không thể vi phạm năm điều:

 Vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể cố ý sát
hại mạng sống chúng sanh;
 Vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể lấy của
không cho, được gọi là ăn trộm;
 Vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể hành dâm
dục;
 Vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể cố ý nói
láo;
 Vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể hưởng thọ
các dục đối với các vật được tàng trữ như trước
khi còn tại gia.
Này Sandaka, một vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-
hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên
làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý
tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh
trí, vị ấy không có thể vi phạm năm điều này.
 Thưa Tôn giả Ananda, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-
la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các
việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã

A LA HÁN                                             334

thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải
thoát nhờ chánh trí, khi vị ấy đi, đứng, ngủ và
thức, có phải tri kiến vị ấy được an trú một cách
liên tục, không gián đoạn: "Các lậu hoặc của ta
đã được đoạn tận"?

– Này Sandaka, tôi sẽ cho Ông một ví dụ, nhờ
ví dụ ở đây, một số người có trí sẽ biết ý nghĩa câu
nói. Ví như, này Sandaka, một người tay chân bị
chặt; khi người ấy đi, đứng, ngủ và thức, tay chân bị
chặt một cách liên tục, không gián đoạn, và khi
người ấy suy tư về vấn đề này, người ấy biết: "Tay
chân của ta bị chặt".

Cũng vậy, này Sandaka, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, khi vị ấy đi, đứng, ngủ và thức, các lậu hoặc được đoạn tận một cách liên tục, không gián đoạn, và khi vị ấy suy tư về vấn đề này, vị ấy biết: "Các lậu hoặc ta đã được đoạn tận".

– Nhưng thưa Tôn giả Ananda, có bao nhiêu vị lãnh đạo tối thắng trong pháp và luật này?

– Này Sandaka, không phải chỉ có một trăm, hai trăm, ba trăm, bốn trăm, năm trăm, mà còn nhiều vị

A LA HÁN                                              335

lãnh đạo tối thắng hơn nữa trong pháp và luật này.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ananda! Thật hy
hữu thay, Tôn giả Ananda! Không có sự tự tán thán
pháp của mình, không có sự hủy báng pháp của
người khác, nhưng cả hai sự thuyết pháp với các
hành trì (ayatane) và rất nhiều vị lãnh đạo tối thắng
như vậy đã được thấy (ở đây). Còn các tà mạn ngoại
đạo này là những đứa con của người mẹ không con,
họ tự tán thán khen mình chê người, và họ chỉ có ba
vị lãnh đạo tối thắng, tức là Nanda Vaccha, Kisa
Sankicca và Makkhali Gosala.

Rồi du sĩ Sandaka nói với đồ chúng của mình:

– Chư Tôn giả, hãy đi và sống Phạm hạnh dưới Sa-môn Gotama, tuy rằng nay không có dễ gì cho chúng ta từ bỏ quyền lợi, tôn kính và danh tiếng.

Như vậy du sĩ Sandaka đã đưa đồ chúng của mình sống Phạm hạnh dưới Sa-môn Gotama.

A LA HÁN                                             336

35 Giới định tuệ hành trì toàn phần - Kinh BẢN TỤNG ĐỌC 1 – Tăng I, 422

BẢN TỤNG ĐỌC 1 – Tăng I, 422

1. - Này các Tỷ-kheo, bản tụng đọc này gồm hơn 150
học giới cần phải đọc nửa tháng một lần, ở đây các
thiện nam tử muốn được lợi ích, học tập bản tụng ấy.
Này các Tỷ-kheo, tất cả được thâu nhiếp làm
thành ba học giới này.
Thế nào là ba?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng tâm học,
- Tăng thượng tuệ học.
Chính ba học giới này, này các Tỷ-kheo, thâu nhiếp
tất cả.
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
 Tỷ-kheo, đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
 Đối với định, hành trì một phần,
 Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học giới nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này

A LA HÁN                                           337

các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học giới nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp.
- Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, là bậc tối đa phải
sanh lại bảy lần, sau khi dong ruổi, luân
chuyển tối đa bảy lần giữa chư Thiên và loài
người, liền đoạn tận khổ đau.
- Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, là bậc "Gia gia",
dong ruổi, lưu chuyển trong hai hay ba gia
đình, rồi đoạn tận khổ đau.
- Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, là bậc Nhất
chủng, sau khi phải sanh hiện hữu làm người
một lần, rồi đoạn tận khổ đau.
- Vị ấy do đoạn tận ba kiết sử, làm cho muội lược
tham, sân, si là bậc Nhất lai, phải trở lui lại
đời này chỉ một lần, rồi đoạn tận khổ đau.
3. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo,
 Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
 Đối với định, hành trì toàn phần,
 Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học giới nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này

A LA HÁN                                               338

các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học giới nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Thượng lưu, đạt được Sắc cứu kính thiên.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Hữu hành Bát-Niết-bàn.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Vô hành Bát-Niết-bàn.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Tổn hại Bát-Niết-bàn.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Trung gian Bát-Niết-bàn.
4. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo,
 Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
 Đối với định, hành trì toàn phần,
 Đối với tuệ, hành trì toàn phần.
Vị ấy có vi phạm học giới nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học giới nào

A LA HÁN                                               339

là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp.
- Vị ấy do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong
hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng ngộ,
chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, người hành trì có một
phần, thành tựu được một phần; người hành trì toàn
phần, thành tựu được toàn phần. Ta tuyên bố rằng,
này các Tỷ-kheo, các học giới không phải là rỗng
không.

A LA HÁN                                               340

36 Hiện tại lạc trú và chánh niệm tỉnh giác - Kinh GANAKA MOGGALLANA – 107 Trung III, 107

KINH GANAKA MOGGALLANA (Ganaka Moggallana suttam) – Bài kinh số 107 – Trung III, 107

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Pubbarama,
nơi lâu đài của Migaramatu (Đông Viên Lộc Mẫu
Giảng đường). Rồi Bà-la-môn Gananka Moggallana
đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến nói lên những lời
chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Ganaka
Moggallana bạch Thế Tôn:

 Ví như, thưa Tôn giả Gotama, tại lâu đài
Migaramatu này, có thể thấy được một học tập
tuần tự, một công trình tuần tự, một đạo lộ tuần
tự, tức là những tầng cấp của lầu thượng cuối
cùng.

A LA HÁN                                           341

 Thưa Tôn giả Gotama, cũng vậy, đối với những
vị Bà-la-môn này, được thấy một học tập tuần
tự, một công trình tuần tự, một đạo lộ tuần tự,
tức là sự học hỏi (các tập Veda).
 Thưa Tôn giả Gotama, cũng vậy, đối với những
vị bắn cung này, được thấy một học tập tuần tự,
một công trình tuần tự, một đạo lộ tuần tự, tức
là nghệ thuật bắn cung.
 Cũng vậy, Thưa Tôn giả Gotama, đối với
chúng con là những người toán số, sống nhờ
nghề toán số, cũng được thấy một học tập tuần
tự, một công trình tuần tự, một đạo lộ tuần tự,
tức là toán số. Thưa Tôn giả Gotama, vì rằng
khi có được người đệ tử, trước hết chúng con
bắt người ấy đếm như sau: "Một, một lần, hai,
hai lần, ba, ba lần, bốn, bốn lần, năm, năm lần,
sáu, sáu lần, bảy, bảy lần, tám, tám lần, chín,
chín lần, mười, mười lần". Và thưa Tôn giả
Gotama, chúng con bắt đếm tới một trăm.
 Có thể trình bày chăng, thưa Tôn giả Gotama,
trong pháp và luật này, cũng có một tuần tự
học tập, một tuần tự công trình, một tuần tự
đạo lộ như vậy?
– Có thể trình bày, này Bà-la-môn, trong pháp
và luật này, có một tuần tự học tập, có một tuần tự

A LA HÁN                                           342

công trình, có một tuần tự đạo lộ.

Ví như, này Bà-la-môn, một người huấn luyện
ngựa thiện xảo, sau khi được một con ngựa hiền
thiện, trước tiên luyện tập cho nó quen mang dây
cương, rồi tập luyện cho nó quen các hạnh khác.

Cũng vậy, này Bà-la-môn, Như Lai khi được
một người đáng được điều phục, trước tiên huấn
luyện người ấy như sau: "Hãy đến Tỷ-kheo, hãy giữ
giới hạnh, hãy sống chế ngự với sự chế ngự của giới
bổn, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy sự nguy hiểm
trong những lỗi nhỏ nhặt, thọ trì và học tập các học
giới".

Này Bà-la-môn, khi vị Tỷ-kheo giữ giới hạnh, chế ngự với sự chế ngự của giới bổn, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, thọ trì và học tập các học giới, Như Lai mới huấn luyện vị ấy thêm như sau: "Hãy đến Tỷ-kheo, hãy hộ trì các căn, khi mắt thấy sắc chớ có nắm giữ tướng chung, chớ có nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì nhãn căn không được chế ngự khiến tham ái ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, vị Tỷ-kheo tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng.... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị.. thân cảm

A LA HÁN                                           343

xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ
tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những
nguyên nhân gì, vì ý căn không được chế ngự, khiến
tham ái, ưu bi, các pháp ác bất thiện khởi lên, Tỷ-
kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành
sự hộ trì ý căn".

Này Bà-la-môn, sau khi Tỷ-kheo hộ trì các căn rồi, Như Lai mới huấn luyện vị ấy thêm như sau: "Hãy đến Tỷ-kheo, hãy tiết độ trong ăn uống, chơn chánh giác sát thọ dụng món ăn, không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình, chỉ để thân này được duy trì, được bảo dưỡng, khỏi bị gia hại, để chấp trì Phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy ta diệt trừ các cảm thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới; và ta sẽ không phạm lỗi lầm, sống được an ổn".

Này Bà-la-môn, sau khi Tỷ-kheo tiết độ trong ăn uống rồi, Như Lai mới huấn luyện vị ấy thêm như sau: "Hãy đến Tỷ-kheo, hãy chú tâm cảnh giác! Ban ngày trong khi đi kinh hành và trong khi đang ngồi, gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại pháp; ban đêm trong canh đầu, trong khi đi kinh hành và trong khi đang ngồi, gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại pháp; ban đêm trong canh giữa, hãy nằm xuống phía hông bên phải, như dáng nằm con sư tử, chân gác

A LA HÁN                                            344

trên chân với nhau, chánh niệm tỉnh giác, hướng
niệm đến lúc ngồi dậy lại. Ban đêm trong canh cuối,
khi đã thức dậy, trong khi đi kinh hành và trong khi
đang ngồi, gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại
pháp".

Này, Bà-la-môn, sau khi vị Tỷ-kheo chú tâm
tỉnh giác, Như Lai mới huấn luyện vị ấy thêm nữa
như sau: "Hãy đến Tỷ-kheo, hãy thành tựu chánh
niệm tỉnh giác, khi đi tới khi đi lui đều tỉnh giác; khi
nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác; khi co tay,
khi duỗi tay đều tỉnh giác; khi mang y kép, bình bát,
thượng y đều tỉnh giác; khi ăn, uống, nhai, nuốt, đều
tỉnh giác; khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác; khi
đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng đều tỉnh
giác".

Này Bà-la-môn, sau khi chánh niệm tỉnh giác
rồi, Như Lai mới huấn luyện vị ấy thêm như sau:
"Hãy đến Tỷ-kheo, hãy lựa một chỗ thanh vắng, tịch
mịch như rừng, gốc cây, khe núi, hang đá, bãi tha
ma, lùm cây, ngoài trời, đống rơm". Vị ấy lựa một
chỗ thanh vắng, tịch mịch, như rừng, gốc cây, khe
núi, hang đá, bãi tha ma, lùm cây, ngoài trời, đống
rơm. Sau khi đi khất thực về và ăn xong, vị ấy ngồi
kiết-già, lưng thẳng tại chỗ nói trên và an trú chánh
niệm trước mặt:

A LA HÁN                                               345

 Vị ấy từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát
ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái.
 Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân
hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu
tình, gột rửa tâm hết sân hận.
 Từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát
ly hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng
về ánh sáng, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa
tâm hết hôn trầm thụy miên.
 Từ bỏ trạo cử hối tiếc, vị ấy sống không trạo
cử, nội tâm trầm lặng gột rửa tâm hết trạo cử
hối tiếc.
 Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống thoát khỏi nghi
ngờ, không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm
hết nghi ngờ đối với các thiện pháp.

Sau khi đoạn trừ năm triền cái ấy, những pháp làm ô nhiễm tâm, làm trí tuệ yếu ớt:

 Vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp chứng và trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly
dục sanh, với tầm với tứ.
 Vị ấy diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm.

A LA HÁN                                           346

 Vị ấy ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân
cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả
niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba.
 Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không
lạc, xả niệm thanh tịnh.

 Này Bà-la-môn, đối với những Tỷ-kheo nào là
bậc hữu học, tâm chưa thành tựu, đang sống cần
cầu sự vô thượng an tịnh các triền ách, đó là sự
giảng dạy của Ta như vậy đối với những vị ấy.

 Còn đối với những vị Tỷ-kheo là bậc A-la-hán,
các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên
làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt
lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải
thoát, những pháp ấy đưa đến sự hiện tại lạc trú
và chánh niệm tỉnh giác.

Khi được nói vậy,          Bà-la-môn     Ganaka Moggallana bạch Thế Tôn:

– Các đệ tử của Sa-môn Gotama, khi được Sa-
môn Gotama khuyến giáo như vậy, giảng dạy như
vậy, có phải tất cả đều chứng được cứu cánh đích
Niết-bàn hay chỉ có một số chứng được?

A LA HÁN                                           347

– Này Bà-la-môn, một số đệ tử của Ta, khi được
khuyến giáo như vậy, giảng dạy như vậy, chứng
được cứu cánh đích Niết-bàn, một số không chứng
được.

– Thưa Tôn giả Gotama, do nhân gì, do duyên
gì trong khi có mặt Niết-bàn, trong khi có mặt con
đường đưa đến Niết-bàn, trong khi có mặt Tôn giả
Gotama là bậc chỉ đường, tuy vậy các đệ tử Tôn giả
Gotama, được Tôn giả Gotama khuyến giáo như vậy,
giảng dạy như vậy, một số chứng được cứu cánh đích
Niết-bàn, một số không chứng được?

– Này Bà-la-môn, ở đây Ta sẽ hỏi Ông. Nếu
Ông kham nhẫn, hãy trả lời cho Ta. Này Bà-la-môn,
Ông nghĩ thế nào? Ông có giỏi về con đường đi đến
Rajagaha (Vương Xá)?

– Thưa Tôn giả, con có giỏi về con đường đi đến Rajagaha.

– Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có
một người, muốn đi đến Rajagaha, người này đến
Ông và nói như sau: "Thưa Tôn giả, tôi muốn đi đến
Rajagaha. Hãy chỉ cho tôi con đường đi đến
Rajagaha". Ông nói với người ấy như sau: "Được,
này Bạn, đây là con đường đưa đến Rajagaha. Hãy
đi theo con đường ấy trong một thời gian. Sau khi đi

A LA HÁN                                           348

trong một thời gian, Bạn sẽ thấy một làng tên như
thế này. Hãy đi theo trong một thời gian. Sau khi đi
trong một thời gian, Bạn sẽ thấy một thị trấn tên như
thế này. Hãy đi theo trong một thời gian. Sau khi đi
trong một thời gian, Bạn sẽ thấy Rajagaha với những
khu vườn mỹ diệu, với những khu rừng mỹ diệu, với
những vùng đất mỹ diệu, với những hồ ao mỹ diệu".
Dầu cho người ấy được khuyến giáo như vậy, được
giảng dạy như vậy, nhưng lại lấy con đường sai lạc,
đi về hướng Tây.

Rồi một người thứ hai đến, muốn đi đến
Rajagaha. Người này đến Ông và hỏi như sau: "Thưa
Tôn giả, tôi muốn đi đến Rajagaha, mong Tôn giả
chỉ con đường ấy cho tôi". Rồi Ông nói với người ấy
như sau: "Được, này Bạn, đây là đường đi đến
Rajagaha. Hãy đi theo con đường ấy trong một thời
gian. Sau khi đi một thời gian, Bạn sẽ thấy một làng
có tên như thế này. Hãy đi theo con đường ấy trong
một thời gian. Sau khi đi một thời gian, Bạn sẽ thấy
một thị trấn có tên như thế này. Hãy đi theo con
đường ấy trong một thời gian. Sau khi đi theo con
đường ấy trong một thời gian, Bạn sẽ thấy Rajagaha
với những khu vườn mỹ diệu, với những khu rừng
mỹ diệu, với những vùng đất mỹ diệu, với những ao
hồ mỹ diệu". Người ấy được Ông khuyến giáo như
vậy, giảng như vậy, đi đến Rajagaha một cách an

A LA HÁN                                            349

toàn.

– Này Bà-la-môn, do nhân gì, do duyên gì, trong
khi có mặt Rajagaha, trong khi có mặt con đường
đưa đến Rajagaha, trong khi có mặt Ông là người
chỉ đường, dầu cho Ông có khuyến giáo như vậy,
giảng dạy như vậy, một người lấy con đường sai lạc,
đi về hướng Tây, còn một người có thể đi đến
Rajagaha một cách an toàn?

– Thưa Tôn giả Gotama, ở đây, con làm gì được? Con chỉ là người chỉ đường, thưa Tôn giả Gotama.

– Cũng vậy, này Bà-la-môn, trong khi có mặt
Niết-bàn, trong khi có mặt con đường đi đến Niết-
bàn, và trong khi có mặt Ta là bậc chỉ đường. Nhưng
các đệ tử của Ta, được Ta khuyến giáo như vậy,
giảng dạy như vậy, một số chứng được cứu cánh đích
Niết-bàn, một số không chứng được. Ở đây, này Bà-
la-môn, Ta làm gì được? Như Lai chỉ là người chỉ
đường.

Khi nghe nói vậy,            Bà-la-môn     Ganaka Moggalana bạch Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, đối với những người không phải vì lòng tin, chỉ vì sinh kế, xuất gia từ bỏ

A LA HÁN                                             350

gia đình, sống không gia đình, những người xảo trá,
lường gạt, hư ngụy, mất thăng bằng, cao mạn, dao
động, nói phô tạp nhạp, không hộ trì các căn, ăn uống
không tiết độ, không chú tâm cảnh giác, thờ ơ với
Sa-môn hạnh, không tôn kính học tập, sống quá đầy
đủ, uể oải, đi đầu trong thối thất, từ bỏ gánh nặng
viễn ly, biếng nhác, tinh cần thấp kém, thất niệm,
không tỉnh giác, không định tâm, tâm tán loạn, liệt
tuệ, câm ngọng; Tôn giả Gotama không thể sống với
những người như vậy.

Còn những Thiện gia nam tử vì lòng tin xuất gia,
từ bỏ gia đình, sống không gia đình, không xảo trá,
không lường gạt, không hư ngụy, không mất thăng
bằng, không cao mạn, không dao động, không nói
phô tạp nhạp, hộ trì các căn, ăn uống có tiết độ, chú
tâm tỉnh giác, không thờ ơ với Sa-môn hạnh, tôn kính
học tập, sống không quá đầy đủ, không uể oải, từ bỏ
thối thất, đi đầu trong viễn ly, tinh cần, tinh tấn,
chánh niệm, an trú, tỉnh giác, định tĩnh, nhứt tâm, có
trí tuệ, không câm ngọng; Tôn giả Gotama sống (hòa
hợp) với những vị ấy.

Ví như Tôn giả Gotama, trong các loại căn hương, hắc chiên đàn hương được gọi là tối thượng; trong các loại lõi cây hương, xích chiên đàn hương được gọi là tối thượng; trong các loại hoa hương, vũ

A LA HÁN                                             351

quý hương (jasmine) được gọi là tối thượng. Cũng
vậy là lời khuyến giáo của Tôn giả Gotama được
xem là cao nhất trong những lời khuyến giáo hiện
nay.

Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Như người dựng
đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày
những gì bị che kín, chỉ đường cho những người bị
lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để
những ai có mắt có thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày giải thích. Con xin quy y Tôn giả
Gotama, quy y Pháp và chúng Tỷ-kheo Tăng. Mong
Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử, từ nay cho đến
mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

A LA HÁN                                           352

37 Khi một ai đạt đến… vị ấy biết mọi vật là thanh tịnh - Kinh BA LÊ – 24 Trường II, 269

KINH BA LÊ – Bài kinh số 24 – Trường II, 269

1. Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở giữa bộ lạc Malla (Mạt la), tại Anupiya (A dật di), một thành của bộ lạc Mallà. Lúc bấy giờ, Thế Tôn đắp y vào buổi sáng, cầm y bát vào thành Anupiya để khất thực. Rồi Thế Tôn tự nghĩ: "Thật là quá sớm để vào thành Anupiya khất thực. Ta hãy đến tịnh xá của du sĩ Bhaggava và thăm vị này." Thế Tôn liền đi đến tịnh xá du sĩ Bhaggava.

2. Rồi du sĩ Bhaggava bạch Thế Tôn:

- Thế Tôn hãy đến gần! Xin chào đón Thế Tôn. Đã lâu, Thế Tôn mới có dịp đến đây. Mời Thế Tôn ngồi, đây là chỗ ngồi đã soạn sẵn!

Thế Tôn ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, và du sĩ Bhaggava lấy một ghế ngồi khác thấp hơn rồi ngồi

A LA HÁN                                          353

xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, du sĩ Bhaggava bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, ngày xưa và nhiều ngày xưa nữa,
Sunakkhatta (Thiện Tịnh) thuộc bộ lạc Licchavi (Ly
xa tử) đến con và nói như sau: "Này Bhaggava, nay
tôi từ bỏ Thế Tôn! Nay tôi không sống dưới sự chỉ
dẫn của Thế Tôn nữa." Bạch Thế Tôn, sự việc có
phải như Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi nói hay
không?

- Này Bhaggava, sự việc thật như Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi đã nói:

3. Này Bhaggava, thuở xưa và rất xa xưa,
Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi đến thăm Ta. Sau
khi đến, đảnh lễ Ta và ngồi xuống một bên. Này
Bhaggava, Sumakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi bạch
với Ta: "Bạch Thế Tôn, nay con xin từ bỏ Thế Tôn.
Bạch Thế Tôn, nay con không sống dưới sự chỉ dẫn
của Thế Tôn nữa."

Này Bhaggava, khi nghe nói vậy, Ta nó với Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi:

"- Này Sunakkhatta, Ta có nói với Ngươi: "Này Sunakkhatta, hãy đến đây sống dưới sự chỉ dẫn của Ta" chăng?

A LA HÁN                                          354

"- Bạch Thế Tôn, không!

"- Hay Ngươi có nói với Ta: "Bạch Thế Tôn, con sẽ sống dưới sự chỉ dẫn của Thế Tôn" chăng?

"- Bạch Thế Tôn, không!

"- Này Sunakkhatta, Ta không nói: "Này
Sunakkhatta, hãy đến đây và sống dưới sự chỉ dẫn
của Ta", và Ngươi cũng không nói với Ta: "Bạch Thế
Tôn, con sẽ sống dưới sự chỉ dẫn của Thế Tôn". Này
kẻ ngu kia, như vậy thời Ngươi là ai và Ta là ai mà
Ngươi nói chuyện từ bỏ? Này kẻ ngu kia, hãy thấy
sự lỗi lầm của Ngươi như vậy là thế nào!

-------------------------------------------------

4. "- Bạch Thế Tôn, nhưng Thế Tôn không khiến cho con chứng được các pháp thượng nhân thần thông.

"- Này Sunakkhatta, Ta có nói với Ngươi: "Này
Sunakkhatta, hãy đến đây và sống dưới sự chỉ dẫn
của Ta! Ta sẽ khiến cho Ngươi chứng được các pháp
thượng nhân thần thông" chăng?

"- Bạch Thế Tôn, không!

"- Ngươi có nói với Ta: "Bạch Thế Tôn, con sẽ sống

A LA HÁN                                            355

dưới sự chỉ dẫn của Thế Tôn. Thế Tôn sẽ khiến cho con chứng được các pháp thượng nhân thần thông" chăng?

"- Bạch Thế Tôn, không!

"- Này Sunakkhatta, Ta không nói với Ngươi: "Này
Sunakkhatta, hãy đến đây và sống dưới sự chỉ dẫn
chủ Ta, Ta sẽ khiến cho Ngươi chứng được các pháp
thượng nhân thần thông; Ngươi cũng không nói với
Ta: "Bạch Thế Tôn, con sẽ sống dưới sự chỉ dẫn của
Thế Tôn, và Thế Tôn sẽ khiến cho con chứng được
các pháp thượng nhân thần thông." Này kẻ ngu kia,
như vậy thời Ngươi là ai và Ta là ai mà Ngươi nói
chuyện từ bỏ.

Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Các pháp
thượng nhân thần thông có thực hiện hay không thực
hiện, nhưng mục đích mà Ta thuyết giảng Chánh
pháp là đưa người thực hành đến chỗ tận diệt khổ
đau, có phải như vậy không?

"- Bạch Thế Tôn, các pháp thượng nhân thần thông
có thực hiện hay không thực hiện, nhưng mục đích
mà Thế Tôn thuyết giảng Chánh pháp là đưa người
thực hành đến chỗ tận diệt khổ đau, chính thật là như
vậy!

A LA HÁN                                            356

"- Này Sunakkhatta, các pháp thượng nhân thần
thông có thực hiện hay không thực hiện, nhưng mục
đích mà Ta thuyết giảng Chánh pháp là đưa người
thực hành đến chỗ tận diệt khổ đau. Này
Sunakkhatta! như vậy thời các pháp thượng nhân
thần thông là gì mà cần phải thực chứng? Này kẻ ngu
kia, hãy thấy lỗi lầm của Ngươi như vậy là như thế
nào!

----------------------------------------------------------

5. "- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không giải thích cho con khởi nguyên của thế giới.

"- Này Sunakkhatta, Ta có nói với Ngươi: "Này
Sunakkhatta, hãy đến đây và sống dưới sự chỉ dẫn
của Ta. Ta sẽ giải thích cho Ngươi khởi nguyên của
Thế giới" chăng?

"- Bạch Thế Tôn, không!

"- Này Sunakkhatta, Ngươi có nói với Ta: "Bạch Thế
Tôn, con sẽ sống dưới sự chỉ dẫn của Thế Tôn, rồi
Thế Tôn sẽ giải thích cho con khởi nguyên của thế
giới" chăng?

"- Bạch Thế Tôn, không!

A LA HÁN                                                     357

"- Này Sunakkhatta, như vậy Ta không nói với
Ngươi: "Này Sunakkhatta, hãy đến đây và sống dưới
sự chỉ dẫn của Ta. Ta sẽ giải thích cho Ngươi khởi
nguyên của thế giới." Ngươi cũng không nói với Ta:
"Bạch Thế Tôn, con sẽ sống dưới sự chỉ dẫn của Thế
Tôn, rồi Thế Tôn sẽ giải thích cho con khởi nguyên
của thế giới." Này kẻ ngu kia, sự kiện là như vậy,
thời Ngươi là ai và Ta là ai mà Ngươi nói chuyện từ
bỏ?

Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Khởi nguyên
của thế giới có giải thích hay không giải thích, nhưng
mục đích mà Ta thuyết giảng Chánh pháp là đưa
người thực hành đến chỗ tận diệt khổ đau, có phải
như vậy không?

"- Bạch Thế Tôn, khởi nguyên của thế giới có giải
thích hay không giải thích, mục đích mà Thế Tôn
thuyết giảng Chánh pháp là đưa người thực hành đến
chỗ tận diệt khổ đau, chính thật là như vậy.

"- Này Sunakkhatta, khởi nguyên của thế giới có giải thích hay không giải thích, mục đích của Thế Tôn thuyết giảng Chánh pháp là đưa người thực hành đến chỗ tận diệt khổ đau. Này Sunakkhatta, như vậy thời giải thích về khởi nguyên thế giới có ích lợi gì cho Ngươi? Này kẻ ngu kia, hãy thấy sự lỗi lầm của

A LA HÁN                                             358

Ngươi như vậy là thế nào!

6. "- Này Sunakkhatta, dưới nhiều phương diện Ngươi đã nói lời tán thán Ta tại làng Vajji: "Như vậy, Thế Tôn là bậc A la hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn." Này Sunakkhatta, như vậy dưới nhiều phương diện, Ngươi đã nói lời tán thán Ta tại làng Vajji.

"Này Sunakkhatta, dưới nhiều phương diện, Ngươi
nói lời tán thán Pháp tại làng Vajji: "Chánh pháp
được Thế Tôn khéo thuyết giảng, thiết thực hiện tại,
vượt ngoài thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, chỉ người có trí mới thâm hiểu." Này
Sunakkhatta, như vậy dưới nhiều phương diện,
Ngươi tán thán Chánh pháp tại làng Vajji.

"Này Sunakkhatta, dưới nhiều phương diện, Ngươi đã tán thán Tăng tại làng Vajji: "Chư Tăng đệ tử của Thế Tôn khéo tu tập về chánh chơn, chư Tăng đệ tử của Thế Tôn khéo tu tập về Chánh trực, chư Tăng đệ tử của Thế Tôn khéo tu tập về khuôn phép, chư Tăng đệ tử của Thế Tôn khéo tu tập về chánh hạnh, tức là bốn đôi tám chúng. Chư Tăng đệ tử của Thế Tôn này đáng được kính trọng, đáng được cung kính, đáng được cúng dường, đáng được chấp tay cúi chào, vì là

A LA HÁN                                             359

phước điền tối thượng ở đời". Này Sunakkhatta, như vậy dưới nhiều phương diện, Ngươi tán thán Tăng tại làng Vajji.

"Này Sunakkhatta, Ta nói cho Ngươi biết; này
Sunakkhatta Ta tin cho Ngươi biết; sẽ có lời luận bàn
về Ngươi như sau: "Sunakkhatta, thuộc bộ lạc
Licchavi không thể sống phạm hạnh dưới sự hướng
dẫn của Sa môn Gotama. Vì không kham nổi, nên
từ bỏ tu học trở về với đời sống thấp kém". Này
Sunakkhatta, sẽ có lời luận bàn về Ngươi như vậy.

Này Bhaggava, như vậy Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi dầu được Ta nói vậy, từ bỏ pháp luật này, như người phải rớt vào đọa xứ, địa ngục.

-------------------------------------------------------

7. Này Bhaggava, một thời Ta ở bộ lạc Bumu, tại thị trấn của bộ lạc Bumu tên là Uttaraka. Này Bhaggava, rồi buổi sáng Ta đắp y, cầm y bát cùng với Sa di Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi theo sau, vào thị trấn Uttaraka khất thực. Lúc bấy giờ, lõa thể Korakkhattiya, tu theo hạnh chó đi bốn chân, bò lết trên đất, lấy miệng mà ăn đồ cứng hay đồ ăn mềm.

Này Bahaggava, Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi thấy lõa thể Korakkhattiya tu theo hạnh chó, đi bốn

A LA HÁN                                                  360

chân, bò lết trên đất, lấy miệng ăn đồ cứng hay đồ ăn mềm.

Này Bhaggava, Ta biết được tâm tư của Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi với tâm tư của Ta và Ta nói với ông ta như sau:

"- Này kẻ ngu kia, có phải Ngươi vẫn tự nhận Ngươi là Thích Tử không?

"- Bạch Thế Tôn, sao Thế Tôn lại nói: "Này kẻ ngu kia, có phải Ngươi tự nhân Ngươi là Thích Tử không"?

"- Này Sunakkhatta, có phải Ngươi, sau khi thấy lõa
thể Korakkhattiya tu theo hạnh chó, đi bốn chân bò
lết trên đất, lấy miệng mà ăn đồ ăn cứng hay đồ ăn
mềm, liền suy nghĩ: "Thật tốt đẹp thay vị A la hán Sa
môn đi bốn chân, bò lết trên đất, lấy miệng mà ăn đồ
ăn cứng hay đồ ăn mềm"?

"- Bạch Thế Tôn có vậy. Bạch Thế Tôn, sao Thế Tôn lại ganh ghét với một bị A la hán?

"- Này kẻ ngu kia, Ta đâu có ganh ghét với một vị A la hán? Chính Ngươi tự sinh ác tà kiến ấy, hãy bỏ nó đi. Chớ để tự mình lâu ngày bị khổ đau thiệt hại.

A LA HÁN                                            361

Này Sunakkhtta, lõa thể Korakkhattiya mà Ngươi nghĩ là tốt đẹp, là vị Sa môn, sau bảy ngày sẽ bị trúng thực mà chết, sau khi chết sẽ tái sanh thuộc loại Kàlakanjà, một trong loại Asura thấp kém nhất. Sau khi chết, nó sẽ bị quăng trong nghĩa địa đặt trên đống cỏ Bìrana. Này Sunakkhatta, nếu Ngươi muốn, hãy đến hỏi lõa thể Korakkhattiya như sau: "Này bạn Korakkhattiya, bạn có biết bạn thác sanh cảnh giới nào không?" Này Sunakkhatta, sự kiện này có thể xảy ra, lõa thể Korakkhatta ấy có thể trả lời với Ngươi: "Này bạn Sunakkhatta, tôi biết cảnh giới thác sanh của tôi. Tôi sẽ thác sanh thuộc loại Kàlakanjà, một trong loại Asura thấp kém nhất".

8. Này Bhaggava, Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi, đi đến loã thể Korakkhattiya và nói:

" - Này bạn Korakkhattiya, Sa-môn Gotama có nói như sau: "Loã thể Korakkhattiya sau bảy ngày trúng thực mà chết, sau khi chết sẽ tái sanh thuộc loại Kàlakanjà, một trong loại Asura thấp kém nhất. Sau khi chết, ông ta sẽ bị quăng trong nghĩa địa, đặt trên đống cỏ Birana". Này Bạn Korakkhattiya, vậy Bạn hãy ăn cho có tiết độ, vậy Bạn hãy uống cho có tiết độ, để lời nói của Sa môn Gotama trở thành nói láo."

Này Bhaggava, vì không tin tưởng Như Lai,

A LA HÁN                                             362

Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi đếm từng ngày một cho đến bảy ngày. Nhưng này Bhaggava, lõa thể Korakkhattiya sau bảy ngày bị trúng thực mà chết. Sau khi chết, bị tái sanh thuộc loại Kàlakanjà, một trong loại Asura thấp kém nhất. Sau khi chết, ông ta bị quăng trong nghĩa địa, đặt trên đống cỏ Birana.

9. Này Bhaggava, Sunakkhatta được nghe: "Lõa thể
Korakkhattiya bị trúng thực chết, quăng trong nghĩa
địa, đặt trên đống cỏ Birana." Này Bhaggava,
Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi liền đi đến đống
cỏ Birana tại nghĩa địa, đến lõa thể Korakkhattiya,
lấy tay đánh ba lần và hỏi:

"- Này bạn Korakkhattiya, Bạn có biết cảnh giới thác sanh của Bạn không?"

Này Bhaggava, lõa thể Korakkhattiya lấy tay xoa lưng và ngồi dậy:

"- Này bạn Sunakkhatta, tôi biết cảnh giới thác sanh
của tôi. Tôi thác sanh thuộc loại Kàlakanjà, một
trong loại Asura thấp kém nhất." Sau khi nói xong,
ông ta ngã ngữa xuống.

10. Này Bhaggava, rồi Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi đến Ta, đảnh lễ và ngồi xuốn một bên. Này Bhaggava, Ta nói với Sunakkhatta, thuộc bộ lạc

A LA HÁN                                           363

Licchavi đang ngồi một bên:

"- Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Điều Ta nói với Người về lõa thể Korakkhattiya, có phải sự việc xảy ra như Ta nói không, hay là khác?

"- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói với con lề lõa thể Korakkhattiya như thế nào, sự việc xảy ra như Thế Tôn nói, không phải khác!

"- Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải pháp thượng nhân thần thông đã được thực hiện có phải không?

"- Bạch Thế Tôn, sự kiện là như vậy, chắc chắn là pháp thượng nhân thần thông đã được thực hiện.

"- Vậy này kẻ ngu kia, như vậy là pháp thượng nhân thần thông đã được Ta thực hiện, thế mà Ngươi nói: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện pháp thượng nhân thần thông cho con." Này kẻ ngu kia, hãy thấy sự lỗi lầm của Ngươi như vậy là thế nào!"

Này Bhaggava, như vậy Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi được Ta nói như vậy, từ bỏ pháp luật này, như người phải rơi vào đọa xứ, địa ngục.

--------------------------------------------------------------

A LA HÁN                                                         364

11. Này Bhaggava, một thời, Ta trú tại Vesàli (Tỳ xá
ly), rừng Đại Lâm, ở Trùng Các giảng đường. Lúc
bấy giờ, lõa thể Kandaramasuka ở tại Vesàli được
sự cúng dường tối thượng, được xưng danh tối
thượng tại làng Vajji. Vị này có phát nguyện tuân
theo bảy giới hạnh:

- "Trọn đời, ta theo hạnh lõa thể, không mặc
quần áo;
- Trọn đời, ta sống phạm hạnh, không có hành
dâm;
- Trọn đời ta tự nuôi sống với rượu và thịt, không
phải với cháo cơm;
- Ta không bao giờ đi quá tháp Udana phía Đông
thành Vesàli;
- Ta không bao giờ đi quá tháp Gotamaka, phía
Nam thành Vesàli;
- Ta không bao giờ đi quá tháp Sattamba, phía
Tây thành Vesà;
- Ta không bao giờ đi quá tháp Bahuputta, phía
Bắc thành Vesàli."

Vị này, nhờ tuân theo bảy giới hạnh này mà được sự cúng dường tối thượng, được danh xưng tối thượng tại làng Vajji.

A LA HÁN                                           365

12. Này Bhaggava, rồi Sunakkhatta, thuộc bộ lạc
Licchavi đi đến lõa thể Kandaramasuka và hỏi câu
hỏi; lõa thể Kandaramasuka khi bị hỏi như vậy,
không theo dõi câu hỏi, vì không theo dõi, nên tỏ ra
tức tối, giận dữ, phật ý. Này Bhaggava, rồi
Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi suy nghĩ:
"Chúng ta có thể trở thành chống đối vị A-la-hán Sa-
môn tốt đẹp này. Hãy giữ đừng có gì xảy ra khiến
chúng ta có thể bất lợi đau khổ lâu đời."

13. Này Bhaggava, rồi Sunakkhata, thuộc bộ lạc
Licchavi đi đến Ta, đảnh lễ và ngồi xuống một bên.
Này Bahaggava, Ta nói với Sunakkhatta, thuộc bộ
lạc Licchavi đang ngồi một bên:

- Này kẻ ngu kia, Ngươi vẫn tự nhận Ngươi là Thích tử không?

- Bạch Thế Tôn, sao Thế Tôn lại nói với con như vậy: Này kẻ ngu kia, Ngươi vẫn tự nhận Ngươi là Thích tử không?

- Này Sunakkhatta, có phải Ngươi đã đi đến lõa thể Kandaramasuka và hỏi câu hỏi? Lõa thể Kandaramasuka khi được Ngươi hỏi như vậy, không theo dõi câu hỏi; vì không theo dõi nên tỏ ra tức tối, giận dữ, phật ý. Rồi tự nghĩ: "Chúng ta có thể trở thành chống đối vị A la hán, Sa môn tốt đẹp này. Hãy

A LA HÁN                                             366

giữ đừng có có gì xảy ra khiến chúng có thể bất lợi đau khổ lâu đời!

- Bạch Thế Tôn có vậy. Bạch Thế Tôn, sao Thế Tôn lại ganh ghét với một vị A la hán?

- Này kẻ ngu kia, Ta đâu có ganh ghét với một vị A la hán! Chính Ngươi tự sanh ác tà kiến ấy, hãy từ bỏ nó đi. Chớ để mình lâu ngày bị thiệt hại đau khổ!

Này Sunakkhatta, lõa thể Kandaramasuka mà Ngươi
nghĩ là vị A la hán, là vị Sa môn tốt đẹp, không bao
lâu sẽ sống mặc áo và lập gia đình, sẽ ăn cơm cháo,
sẽ đi vượt quá các tháp ở Vesàli và sẽ chết mất hết
cả danh xưng.

Này Bhaggava, lõa thể Kandaramasuka, không bao
lâu sống mặc áo và lập gia đình, ăn dùng cơm cháo,
đi vượt quá các tháp ở Vesàli và bị chết mất hết cả
danh xưng.

14. Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi được nghe tin
lõa thể Kandaramasuka không bao lâu sống mặc áo
và lập gia đình, ăn dùng cơm cháo, đi vượt quá các
tháp ở Vesàli và bị chết mất hết danh xưng. Này
Bhaggava, rồi Sunakkhatta đi đến chỗ Ta ở, sau khi
đến đảnh lễ Ta và ngồi xuống một bên. Này
Bhaggava, và Ta nói với Sunakkhatta thuộc bộ lạc

A LA HÁN                                           367

Licchavi đang ngồi một bên:

- Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Điều Ta nói với Ngươi về lõa thể Kandaramasuka có phải sự việc xảy ra như Ta nói không, hay là khác?

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói với con về lõa thể Kandaramasuka như thế nào, sự việc xảy ra như Thế Tôn nói, không phải khác.

- Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải là pháp thượng nhân thần thông đã được thực hiện, có phải không?

- Bạch Thế Tôn, sự kiện là như vậy, chắc chắn là pháp thượng nhân thần thông đã được thực hiện.

- Vậy này kẻ ngu kia, như vậy là pháp thượng nhân
thần thông đã được Ta thực hiện, thế mà Ngươi nói:
"Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện pháp
thượng nhân thần thông cho con." Này kẻ ngu kia,
hãy thấy rõ sự lỗi lầm của Ngươi như vậy là như thế
nào"!

Này Bhaggava, như vậy Sunakkhtta, thuộc bộ lạc Licchavi được Ta nói như vậy, từ bỏ luật này, như người phải rơi vào đọa xứ địa ngục.

A LA HÁN                                           368

----------------------------------------------------------

15. Này Bhaggava, một thời Ta trú ở Vesàli, rừng
Đại Lâm, tại Trùng Các giảng đường. Lúc bấy giờ,
lõa thể Patikaputta sống ở Vesàli, được cúng
dường tối thượng, được danh xưng tối thượng ở làng
Vajji. Trong các buổi họp ở Vesàli, ông ta thường
tuyên bố như sau:

"Sa môn Gotama là người có trí, ta cũng là người có
trí. Người có trí có thể trình bày pháp thượng nhân
thần thông của mình, nhờ trí lực của mình. Nếu Sa
môn Gotama chịu đi nửa đường, ta chịu di nửa
đường. Và hai chúng ta có thể thực hiện pháp thượng
nhân thần thông ở tại đây. Nếu Sa môn Gotama thực
hiện một pháp thượng nhân thần thông, thời ta sẽ
thực hiện hai pháp. Nếu Sa môn Gotama thực hiện
bốn pháp thượng nhân thần thông, thời ta sẽ thực
hiện tám pháp. Như vậy Sa môn Gotama thực hiện
bao nhiều pháp thần thông thời ta sẽ thực hiện gấp
hai lần."

16. Này Bhaggava, Sunakkhatta, thuộc bộ lạc
Licchavi đã đến Ta, sau khi đến, đảnh lễ Ta và ngồi
xuống một bên. Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi
bạch với Ta:

"- Bạch Thế Tôn, lõa thể Patikaputta (Ba kê tử) sống

A LA HÁN                                                     369

ở Vesàli, được cúng dường tối thượng, được danh
xưng tối thượng ở làng Vajji. Trong buổi họp ở
Vesàli, thường tuyên bố như sau: "Sa môn Gotama
là người có trí, ta cũng là người có trí. Người có trí
có thể trình bày pháp thượng nhân thần thông nhờ
trí lực của mình. Nếu Sa môn Gotama chịu đi nửa
đường, ta chịu đi nửa đường. Và hai chúng ta có thể
thực hiện pháp thần thông ở tại đây. Nếu Sa môn
Gotama có thể thực hiện một pháp thượng nhân thần
thông... thời ta sẽ thực hiện gấp hai lần."

Này Bhaggava, khi nghe nói vậy, Ta nói với Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi:

"- Này Sunakkhatta, lõa thể Patikaputta không có thể
đến gặp mặt Ta nếu ông ấy không từ bỏ lời ấy, không
từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu ông ấy
nghĩ rằng ông ấy sẽ đến gặp mặt Ta mà không từ
bỏ lời ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến
ấy, thời đầu của ông ta sẽ bị bể tan.

17. "- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thận trọng lời nói! Thiện Thệ hãy thận trọng lời nói!

"- Này Sunakkhatta, tại sao Ngươi lại nói với Ta: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thận trọng lời nói"?

"- Bạch Thế Tôn, lời nói này đã được Thế Tôn tuyên

A LA HÁN                                             370

bố một cách cực đoan: "Lõa thể Patikaputta không
có thể đến gặp mặt Ta, nếu ông ấy không từ bỏ lời
nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy.
Nếu ông ấy nghĩ rằng ông ấy sẽ đến gặp Ta mà không
từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà
kiến ấy, thời đầu ông ấy sẽ bị bể tan"! Bạch Thế Tôn,
lõa thể Patikaputta có thể đến gặp mặt Thế Tôn với
một hóa thân khác, và như vậy Thế Tôn trở thành nói
không thật!

18. "- Này Sunakkhatta, Như Lai có bao giờ nói lời nói nào có hai nghĩa không?

"- Bạch Thế Tôn, có phải do tự tâm phán xét mà Thế Tôn đã được biết về Patikaputta: "Lõa thể Patikaputta không có thể đến gặp mặt Ta, nếu ông ấy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu ông ấy nghĩ rằng ông ấy sẽ đến gặp mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thời đầu của ông ấy sẽ bị bể tan". Hay là có vị Thiên thần nào đã báo tin cho Như Lai biết: "Bạch Thế Tôn, lõa thể Patikaputta không có thể... đầu của ông ấy sẽ bị bể tan!"

"- Này Sunakkhatta, chính tự tâm phán xét mà ta đã biết về lõa thể Patikaputta: "Lõa thể Pàtikaputta không có thể đến gặp mặt Ta... đầu của ông ấy sẽ bị

A LA HÁN                                            371

bể tan." Và cũng có vị Thiên thần đã báo tin cho Ta biết: "Lõa thể Pàtikaputta không có thể đến gặp mặt Thế Tôn... đầu ông ấy sẽ bị bể tan". Vị tướng quân ở bộ lạc Licchavi tên là Ajita, khi mệnh chung vào ngày kia đã được sanh vào Tam thập tam thiên. Rồi vị ấy đến bạch với Ta: "Bạch Thế Tôn, lõa thể Pàtikaputta không có tàm quý! Bạch Thế Tôn, lõa thể Pàtikaputta không nói sự thật! Bạch Thế Tôn, lõa thể Pàtikaputta đã nói về con, ở giữa làng Vajji như sau: "Tướng quân ở bộ lạc Licchavi tên là Ajita sẽ thác sanh vào Đại địa ngục," Bạch Thế Tôn, con không thác sanh vào Đại địa ngục, Bạch Thế Tôn, con được sanh vào cõi Tam thập tam thiên! Bạch Thế Tôn, lõa thể Pàtikaputta không có tàm quý. Bạch Thế Tôn, lõa thể Pàtikaputta không nói sự thật! Bạch Thế Tôn, lõa thể Pàtikaputta không có thể đến gặp mặt Sa môn Gotama... đầu của ông ấy sẽ bị bể tan."

Này Sunakkhatta, như vậy chính tự tâm phán xét mà Ta biết về lõa thể Pàtikaputta. Lõa thể Pàtikaputta không có thể đến gặp mặt Ta nếu ông ấy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu ông ấy nghĩ rằng ông ấy sẽ đến gặp mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thời đầu của ông ấy sẽ bị bể tan. Và một vị thiên Thần đã báo tin cho ta biết: "Bạch Thế Tôn, lõa thể Pàtikaputta không có thể đến gặp mặt

A LA HÁN                                             372

Thế Tôn nếu ông ấy không từ bỏ lời nói ấy, không từ
bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu ông nghĩ rằng
ông ấy sẽ đến gặp mặt Thế Tôn mà không từ bỏ lời
nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy,
thời đầu của ông ấy sẽ bị bể tan."

"Này Sunakkhatta, sau khi Ta đi khất thực ở
Vesàli, ăn xong và khất thực trở về, Ta sẽ đến tại
vườn Pàtikaputta để nghỉ trưa. Này Sunakkhatta,
nếu Ngươi muốn, hãy tin cho ông ấy biết."

19. Này Bhaggava, rồi Ta đắp y vào buổi sáng, cầm
y bát vào thành Vesàli để khất thực. Sau khi đi khất
thực, ăn xong và đi khất thực trở về, Ta đi đến vườn
của Pàtikaputta để nghỉ trưa. Này Bhaggava,
Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi vội vàng vào
thành Vesàli, đến những Licchava có danh tiếng và
báo tin cho những vị ấy biết: "- Này Hiền giả, Thế
Tôn sau khi khất thực, ăn xong và đi khất thực trở
về, đã đi đến vườn của Pàtikaputta để nghỉ trưa!
Mong quý vị hãy đến! Mong quý vị hãy đến! Sẽ có
biểu diễn pháp thượng nhân thần thông giữa các vị
Sa môn thiện xảo."

Này Bhaggava, các Licchavi có danh tiếng suy nghĩ như sau: "Sẽ có biểu diễn pháp thượng nhân thần thông giữa các vị Sa môn thiện xảo. Vậy chúng ta

A LA HÁN                                           373

hãy đi đến đó."

Và chỗ nào có những Bà la môn có địa vị, những gia chủ giàu sang, các Bà la môn, Bà la môn ngoại đạo có danh tiếng, ông ta đi đến các vị này và báo tin cho biết: "- Này Hiền giả, Thế Tôn sau khi đi khất thực, ăn xong và đi khất thực trở về, đã đi đến vườn của Pàtikaputta để nghỉ trưa. Mong quý vị hãy đến! Mong quý vị hãy đến! Sẽ có biểu diễn pháp thượng nhân thần thông giữa các vị Sa môn thiện xảo."

Này Bhaggava, các Sa môn, Bà la môn ngoại đạo có
danh tiếng suy nghĩ: "Sẽ có biểu diễn pháp thượng
nhân thần thông giữa các vị Sa môn thiện xảo. Vậy
chúng ta hãy đi đến đó."

Này Bhaggava, rồi các Licchavi có danh tiếng, các Bà la môn có địa vị, các Gia chủ giàu sang, các Sa môn, Bà la môn ngoại đạo có danh tiếng cùng đi đến vườn của Pàtikaputta. Này Bhaggava, như vậy Hội chúng này lên đến hàng trăm hàng ngàn người.

20. Này Bhaggava, lõa thể Pàtikaputta được nghe: "Các Licchavi danh tiếng đã đến, các Bà la môn có địa vị, các gia chủ giàu sang, các Sa môn, Bà la môn ngoại đạo có danh tiếng cũng đã đến, còn Sa môn Gotama thì ngồi nghỉ trưa tại vườn của ta." Khi nghe vậy ông ấy hoảng sợ, run rẩy, lông tóc dựng ngược.

A LA HÁN                                             374

Này Bhaggava, lõa thể Pàtikaputta hoảng sợ, run rẩy, lông tóc dựng ngược, liền đi đến vườn các du sĩ Tindukkhànu.

Này Bhaggava, Hội chúng ấy được nghe: "Lõa thể
Pàtikaputta hoảng sợ, run rẩy, lông tóc dựng ngược
đã đi đến vườn các du sĩ Tindukkhànu." Này
Bhaggava, Hội chúng liền cho gọi một người và bảo:

"- Này bạn hãy đi đến vườn các du sĩ Tindukkhànu, gặp lõa thể Pàtikaputta và nói như sau: "Này bạn Pàtikaputta hãy đến. Các Licchavi danh tiếng đã đến, các Bà la môn có địa vị, các Gia chủ giàu sang, các Sa môn, Bà la môn ngoại đạo có danh tiếng cũng đã đến. Sa môn Gotama đang ngồi nghỉ trưa tại vườn của Hiền giả. Này Hiền giả Pàtikaputta, lời nói sau đây được Hiền giả nói tại Hội chúng ở Vesàli: "Sa môn là người có trí, ta cũng là người có trí. Người có trí có thể trình bày pháp thượng nhân thần thông nhờ trí lực của mình. Nếu Sa môn Gotama chịu đi nửa đường, ta chịu đi nửa đường. Và hai chúng ta có thể thực hiện pháp thượng nhân thần thông ở tại đây. Nếu Sa môn Gotama thực hiện một pháp thượng nhân thần thông, thời ta sẽ thực hiện hai pháp. Nếu Sa môn Gotama thực hiện hai pháp thượng thần thông, thời ta sẽ thực hiện bốn pháp. Nếu Sa môn Gotama thực hiện bốn pháp thượng nhân thần thông,

A LA HÁN                                             375

thời ta sẽ thực hiện tám pháp. Như vậy Sa môn
Gotama thực hiện bao nhiêu pháp thượng nhân thần
thông, thời ta sẽ thực hiện gấp hai lần. "Này Hiền giả
Pàtikaputta, hãy chịu đi nửa đường. Sa môn Gotama
đã đi hết tất cả nửa đường rồi và đang ngồi nghỉ trưa
tại vườn của Hiền giả!".

21. Này Bhaggava, người ấy vâng theo lời Hội chúng ấy, đi đến vườn các du sĩ Tindukkhànu, gặp lõa thể Pàtikaputta, sau khi gặp xong, liền thưa:

"- Này bạn Pàtikaputta, hãy đi đến. Các Licchavi
danh tiếng... Sa môn Gotama đang ngồi nghỉ trưa tại
vườn của Hiền giả. Này Hiền giả Pàtikaputta, lời nói
sau được Hiền giả nói tại Hội chúng ở Vesàli: "Sa
môn Gotama là người có trí, ta cũng là người có trí...
ta sẽ thực hiện gấp hai lần". Này Hiền giả
Pàtikaputta, hãy chịu đi nửa đường, Sa môn Gotama
đã đi hết tất cả nửa đường và ngồi nghỉ trưa tại vườn
của Hiền giả."

Này Bhaggava, khi nghe nói vậy, lõa thể Pàtikaputta trả lời:

"- Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến". Nhưng
ông ấy như trườn bò qua lại tại chỗ, không thể đứng
dậy khỏi chỗ ngồi. Này Bhaggava, người ấy nói với
lõa thể Pàtikaputta:

A LA HÁN                                             376

"- Này Hiền giả Pàtikaputta sao lại như vậy? Hình như mông của Hiền giả dính liền vào ghế, hay ghế dính liền vào mông của Hiền giả?

"- Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến." Tuy nói vậy nhưng ông ấy trườn bò qua lại tại chỗ, không có thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.

Này Bhaggava, được nói vậy, lõa thể Pàtikaputta tuy
nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến";
nhưng ông ấy trườn bò qua lại tại chỗ không có thể
đứng dậy khỏi chỗ ngồi.

22. Này Bhaggava, khi người ấy biết được lõa thể
Pàtikaputta này đã bị thảm bại, tuy nói: "Này Bạn,
tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", lại trườn bò qua lại
tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi, liền đến
Hội chúng ấy báo tin:

"- Lõa thể Pàtikaputta đã thảm bại, tuy nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", lại trườn bò qua lại, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi."

Này Bhaggava, khi nghe vậy Ta nói Hội chúng:

"- Này các Hiền giả, lõa thể Pàtikaputta không có thể đến gặp mặt Ta, nếu ông ấy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu ông

A LA HÁN                                              377

ấy nghĩ rằng ông ấy sẽ đến gặp mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thời đầu của ông ấy sẽ bị bể tan."

II

1. Này Bhaggava, một vị đại thần Licchavi, từ chỗ ngồi đứng dậy, nói với Hội chúng ấy:

"- Các Hiền giả hãy chờ một lát, để tôi đi, xem có thể đưa lõa thể Pàtikaputta đến Hội chúng này không?"

Này Bhaggava, rồi vị đại thần Licchavi ấy đi đến vườn các du sĩ Tindukkhànu, gặp mặt lõa thể Pàtikaputta và nói với ông ấy:

"- Này bạn Pàtikaputta hãy đến! Các Licchavi danh tiếng đã đến, và các Bà la môn có địa vị, các Gia chủ giàu sang, các Sa môn, Ba la môn ngoại đạo có danh tiếng cũng đã đến; còn Sa môn Gotama đang ngồi nghỉ trưa tại vườn của Hiền giả. Này Hiền giả Pàtikaputta, Hiền giả đã tuyên bố giữa Hội chúng Vesàli: "Sa môn Gotama là người có trí, ta cũng là người có trí... thời ta sẽ thực hiện gấp hai lần". Này

A LA HÁN                                             378

Hiền giả Pàtikaputta, hãy chịu đi nửa đường. Sa môn Gotama đã đi hết tất cả nửa đường rồi và đang ngồi nghỉ trưa tại vườn của Hiền giả. Này Hiền giả Pàtikaputta, Sa môn Gotama đã nói với Hội chúng về Hiền giả như sau: "Lõa thể Pàtikaputta không có thể đến gặp mặt Ta nếu ông ấy không từ bỏ lời nói ấy... ông ấy có thể đến gặp mặt Thế Tôn thì đầu của ông ấy sẽ bị bể tan". Này Hiền giả Pàtikaputta hãy đến! Nếu Hiền gải đến, chúng tôi sẽ làm cho Hiền giả thắng và làm cho Sa môn Gotama thất bại."

2. Này Bhaggava, khi được nghe nói vậy, lõa thể Pàtikaputta, tuy nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", nhưng trườn bò qua lại tại chỗ không thể từ chỗ ngồi đứng dậy. Này Bhaggava, vị đại thần Licchavi liền nói với lõa thể Pàtikaputta:

"- Này Hiền giả Pàtikaputta, sao lại vậy? Hình như
mông của Hiền giả dính liền vào ghế, hay ghế dính
liền vào mông của Hiền giả. Tuy nói: "Này Bạn, tôi
sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", nhưng Hiền giả trườn
bò qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi đứng
dậy."

Này Bhaggava, khi được nói vậy, lõa thể Pàtikaputta tuy nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", nhưng ông ấy trườn bò qua lại tại chỗ, không có thể

A LA HÁN                                            379

từ chỗ ngồi đứng dậy.

3. Này Bhaggava, khi vị đại thần Licchavi biết được
lõa thể Pàtikaputta này đã bị thảm bại, tuy nói: "Này
Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", nhưng trườn bò
qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi đứng dậy,
liền đến Hội chúng ấy báo tin:

"- Lõa thể Pàtikaputta đã thảm bại, tuy nói: "Này
Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", nhưng ông ấy
trườn bò qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi
đứng dậy."

Này Bhaggava, khi nghe nói vậy, Ta nói với Hội chúng ấy:

"- Này các Hiền giả, lõa thể Pàtikaputta, nếu ông ấy không từ bỏ lời nói ấy... thời đầu của ông ấy sẽ bị bể tan. Nếu quí vị Licchavi nghĩ rằng: "Chúng ta hãy cột lõa thể Pàtikaputta với dây thừng, và dùng bò kéo ông ấy lại đây, Pàtikaputta sẽ bứt đứt dây thừng ấy. Lõa thể Pàtikaputta không có thể, nếu không từ bỏ lời nói ấy..." Nếu ông ấy nghĩ rằng: "Ta không từ bỏ lời nói ấy...", thời đầu của ông ấy sẽ bị bể tan."

4. Này Bhaggava, lúc ấy Jàliya, đệ tử của Dàrupatti, từ chỗ ngồi đứng dậy và nói với Hội chúng ấy:

A LA HÁN                                             380

"- Các Hiền giả hãy chờ một lát, để tôi đi xem có thể đưa lõa thể Pàtikaputta đến Hội chúng này hay không?"

Này Bhggava, rồi Jàliya, đệ tử của Dàrupatti đi đến vườn các du sĩ Tindukkhànu, gặp mặt lõa thể Pàtikaputta và nói với ông ấy:

"- Này bạn Pàtikaputta hãy đến. Các Licchavi danh tiếng đã đến... Sa môn Gotama nay đang ngồi nghỉ trưa tại vườn của Hiền giả. Này Hiền giả Pàtikaputta, Hiền giả đã tuyên bố giữa Hội chúng Vesàli như sau: "Sa môn Gotama là người có trí... thời ta sẽ thực hiện gấp hai lần." Này Hiền giả Pàtikaputta, hãy chịu đi nửa đường. Sa môn Gotama đã đi hết tất cả nửa đường rồi và đang ngồi nghỉ trưa tại vườn của Hiền giả. Này Hiền giả Pàtikaputta, Sa môn Gotama đã nói với Hội chúng về Hiền giả như sau: "Lõa thể Pàtikaputta nếu không từ bỏ lời nói ấy... Nếu ông ấy nghĩ rằng: "Ta không bỏ lời nói ấy... có thể đến gặp mặt Sa môn Gotama...", thì đầu của ông ấy sẽ bị bể tan". Nếu quý vị Licchavi nghĩ rằng: "Chúng ta hãy cột lõa thể Pàtikaputta với dây thừng, và dùng bò kéo ông ấy lại đây", Pàtikaputta sẽ bứt đứt dây thừng ấy. Lõa thể Pàtikaputta không có thể, nếu không từ bỏ lời nói ấy... đầu của ông ấy sẽ bị bể tan".

A LA HÁN                                             381

Này Hiền giả Pàtikaputta hãy đến. Nếu Hiền giả đến, chúng tôi sẽ làm cho Hiền giả thắng, và làm cho Sa môn Gotama thất bại."

5. Này Bhaggava, khi được nghe nói vậy, lõa thể Pàtikaputta, tuy nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", nhưng trườn bò qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi đứng dậy. Này Bhaggava, Jàliya, đệ tử của Dàrupatti nói với lõa thể Pàtikaputta:

"- Này Hiền giả Pàtikaputta sao lại vậy? Hình như mông của Hiêng giả dính liền vào ghế, hay ghế dính vào mông của Hiền giả. Tuy nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", nhưng Hiền giả trương bò qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi đứng dậy."

Này Bhaggava, được nói vậy, lõa thể Pàtikaputta, tuy
nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Ban, tôi sẽ đến",
nhưng Hiền giả trườn bò qua lại tại chỗ, không có
thể từ chỗ ngồi đứng dậy."

Này Bhaggava, được nói vậy, lõa thể Pàtikaputta, tuy
nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", lại
trườn bò qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi
đứng dậy."

Này Bhaggava, khi Jàliya, đệ tử của Dàrupatti biết được lõa thể Pàtikaputta nay đã bị thảm bại, tuy nói:

A LA HÁN                                            382

"Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", lại trườn bò qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi đứng dậy, liền nói với ông ấy:

"- Này Hiền giả Pàtikaputta, thuở xưa con sư tử vua
các loài thú suy nghĩ: "Ta hãy y cứ vào một khu rừng
để xây dựng sào huyệt. Sau khi xây dựng sào huyệt,
vào buổi chiều ta sẽ ra khỏi sào huyệt, duỗi chân cho
khỏe, rồi nhìn khắp bốn phương và ba lần rống tiếng
rống con sư tử. Sau khi rống tiếng rống con sư tử, ta
sẽ đi đến chỗ các thú qua lại, tìm giết những con thú
tốt đẹp nhất, ăn các loại thịt mềm mại rồi trở về sào
huyệt lại".

"Này Hiền giả, con sư tử ấy y cứ vào một khu rừng để xây dựng sào huyệt, vào buổi chiều ra khỏi sào huyệt, duỗi chân cho khỏe, rồi nhìn khắp bốn phương và ba lần rống tiếng rống con sư tử. Sau khi rống tiếng rống con sư tử, nó đi đến chỗ các thú qua lại, tìm giết những con thú tốt đẹp nhất, ăn các loại thịt mềm mại rồi trở về sào huyệt lại.

7. "Này Hiền giả Pàtikaputta, có con chó rừng già kiêu ngạo và mạnh mẽ, thường sống bằng đồ ăn thừa của con sư tử, vua các loài thú. Con chó rừng ấy suy nghĩ: "Ta là ai, và con sư tử, vua các loài thú là ai? Ta hãy y cứ vào một khu rừng để xây dựng sào huyệt.

A LA HÁN                                             383

Sau khi xây dựng sào huyệt, vào buổi chiều ta sẽ ra khỏi sào huyệt, duỗi chân cho khỏe, rồi nhìn khắp bốn phương và ba lần rống tiếng rống con sư tử. Sau khi rống tiếng rống con sư tử, ta sẽ đi đến chỗ các thú qua lại, tìm giết những con thú tốt đẹp nhất, ăn các loại thịt mềm mại, rồi trở về sào huyệt lại."

"Này Hiền giả, con chó rừng kia ý cứ vào một khu
rừng để xây dựng sào huyệt, duỗi chân cho khỏe, rồi
nhìn khắp bốn phương và định ba lần rống tiếng rống
con sư tử. Nhưng nó chỉ kêu lên tiếng loại chó
rừng, tiếng sủa loại chó rừng. Ai có thể so sánh
tiếng sủa con chó rừng đê tiện với tiếng rống con
sư tử?

"Cũng vậy, này Hiền giả Pàtikaputta, Hiền giả sống
dựa trên uy tín của bậc Thiện Thệ, ăn uống đồ tàn
thực của bậc Thiện Thệ, thế mà tự nghĩ có thể trịch
thượng với các bậc Như Lai, A la hán, Chánh Đẳng
Giác. Bọn Pàtikaputta đê tiện là ai, lại có thể trịch
thượng với các bậc Như Lai, A la hán, Chánh Đẳng
Giác?"

8. Này Bhaggava, Jàliya, đệ tử của Dàrupati dầu có dùng ví dụ ấy cũng không thể khiến lõa thể Pàtikaputta rời khỏi chỗ ngồi, liền nói với ông ấy:

Chó rừng nhìn tự thân,

A LA HÁN                                            384

Tự nghĩ là sư tử.
Nó sủa tiếng chó rừng,
Loại chó rừng đê tiện.
Chó rừng sủa là ai?
Ai rống tiếng sư tử?

"Cũng vậy, này Hiền giả Pàtikaputta, Hiền giả sống
dựa trên uy tín của bậc Thiện Thệ, ăn uống đồ tàn
thực của bậc Thiện Thệ, thế mà nghĩ có thể trịch
thượng với các bậc Như Lai, A la hán, Chánh Đẳng
Giác. Bọn Pàtikaputta đê tiện là ai, lại có thể trịch
thượng với các bậc Như Lai, A lán hán, Chánh Đẳng
Giác?"

10. Này Bhaggava, Jàliya, đệ tử của Dàrupatti, dầu có dùng ví dụ ấy cũng không có thể khiến lõa thể Pàtikaputta rời khỏi chỗ ngồi, liền nói với ông ấy:

Ăn cóc, chuột kho thóc,
Ăn xác quăng nghĩa địa,
Sống Đại lâm, Không lâm,
Tự nghĩ là vua thú.
Nó sủa tiếng chó rừng,
Loại chó rừng đê tiện.
Chó rừng sủa là ai?
Ai rống tiếng sư tử?

"Cũng vậy này Hiền giả Pàtikaputta, Hiền giả sống

A LA HÁN                                            385

dựa trên uy tín của bậc Thiện Thệ, ăn uống đồ tàn
thực của bậc Thiện Thệ, thế mà tự nghĩ có thể trịch
thượng với các bậc Như Lai, A la hán, Chánh Đẳng
Giác. Bọn Pàtikaputta đê tiện là ai, lại có thể trịch
thượng với các bậc Nha Lai, A la hán, Chánh Đẳng
Giác?"

11. Này Bhaggava, Jàliya, đệ tử của Dàrupatti, dầu
có dùng ví dụ ấy, cũng không thể khiến lõa thể
Pàtikaputta rời khỏi chỗ ngồi, liền về Hội chúng ấy
và báo tin:

"- Lõa thể Pàtikaputta đã thảm bại, tuy nói: "Này
Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", nhưng ông ấy
trườn bò qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi
đứng dậy."

12. Này Bhaggava, khi nghe nói vậy, Ta nói với hội chúng ấy:

"- Này các Hiền giả, lõa thể Pàtikaputta, nếu ông ấy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì không có thể đến gặp mặt Ta được. Nếu ông ấy nghĩ rằng: "Ta tuy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, có thể đến gặp mặt Sa môn Gotama được", thì đầu của ông ấy sẽ bị bể tan. Nếu quý vị Licchavi nghĩ rằng: "Chúng ta hãy cột lõa thể Pàtikaputta với dây thừng

A LA HÁN                                            386

và dùng bò kéo ông ấy lại đây". Pàtikaputta sẽ bứt
đứt dây thừng ấy. Lõa thể Pàtikaputta không có thể
không tử bỏ lời nói ấy... có thể đến gặp mặt Ta được.
Nếu ông ấy nghĩ rằng: "Ta có thể không từ bỏ lời nói
ấy... có thể đến gặp mặt Sa môn Gotama được", thì
đầu của ông ấy sẽ bị bể tan."

13. Này Bhaggava, rồi Ta giảng dạy cho hội chúng
ấy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan
hỷ với bài thuyết pháp. Sau khi giảng dạy cho hội
chúng ấy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỷ với bài thuyết pháp, Ta khiến cho họ giải
thoát đại kiết sử, cứu vớt tám vạn bốn ngàn chúng
sanh thoát khỏi đại đọa xứ, Ta nhập thiền quang giới
tam muội, bay lên hư không cao đến bảy cây ta la,
phóng hào quang cao đến hơn bảy cây ta la, khiến
cho cháy sáng, rực sáng và Ta hiện ra tại Trùng Các
giảng đường ở Đại Lâm.

Này Bhaggava, rồi Sunakkhatta, thuộc bộ lạc
Licchavi đến Ta, đảnh lễ Ta và ngồi xuống một bên.
Sau khi ngồi xuống một bên, này Bhaggava, Ta nói
với Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi đang ngồi
một bên:

"- Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Có phải điều Ta nói cho Ngươi về lõa thể Pàtikaputta, đã

A LA HÁN                                            387

được thực hiện đúng như vậy, không có gì khác?

"- Bạch Thế Tôn, điều Thế Tôn nói cho con về lõa thể Pàtikaputta đã được thực hiện đúng như vậy, không có gì khác.

"- Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thì có phải pháp thượng nhân thần thông đã được thực hiện hay không được thực hiện?

"- Bạch Thế Tôn, sự kiện là như vậy, thì pháp thượng nhân thần thông đã được thực hiện, không phải không thực hiện.

- "Này kẻ ngu kia, như vậy là pháp thượng nhân thần
thông đã được Ta thực hiện, thế mà Ngươi lại nói:
"Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện pháp
thượng nhân thần thông." Này kẻ ngu kia, hãy thấy
sự lỗi lầm của Ngươi như vậy là như thế nào!"

Này Bhaggava, như vậy Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi dầu được Ta nói vậy, từ bỏ pháp luật này, như người phải rơi vào đọa xứ, địa ngục.

-----------------------------------

14. Này Bhaggava, Ta biết về khởi nguyên thế giới, Ta còn biết hơn thế nữa. Và khi Ta biết như vậy,

A LA HÁN                                           388

Ta không có chấp trước. Vì không có chấp trước,
Ta tự thân thấu hiểu được sự an tịnh ấy; chính
nhờ chứng ngộ sự an tịnh này mà Như Lai không
rơi vào lầm lỗi.

 Này Bhaggava, có những vị Sa môn, Bà la môn
tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền
thống là do Tự Tại thiên (Issara) tạo ra, do
Phạm thiên (Brahma) tạo ra. Ta đến những vị
ấy và nói:

"- Có phải chư Tôn giả lại tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do Tự tại thiên tạo ra, do Phạm thiên tạo ra?"

Được Ta hỏi vậy, quý vị ấy trả lời:

"- Vâng!"

Ta nói với quý vị ấy:

"- Sao chư Tôn giả lại tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo thuyền thống là do Tự tại thiên tạo ra, do Phạm thiên tạo ra"?

Được Ta hỏi vậy, quý vị ấy không thể trả lời được. Không thể trả lời được, quý vị ấy hỏi lại Ta, và được hỏi vậy, Ta trả lời như sau:

A LA HÁN                                            389

15. "- Chư Hiền giả, có một thời, đến một giai đoạn nào đó, sau một thời gian rất lâu, thế giới này chuyển hoại. Trong khi thế giới chuyển hoại, phần lớn các loài hữu tình chuyển sanh qua Àbhassara (Quang Âm thiên) ở tại đây, những loài hữu tình nào do ý sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi hành trên hư không, sống trong sự quang vinh và sống như vậy trong một thời gian khá dài.

Chư Hiền giả, có một thời, đến một giai đoạn nào đó, sau một thời gian rất lâu, thế giới này chuyển thành, Phạm cung được hiện ra nhưng trống không.

- Lúc bấy giờ, một loài hữu tình, hoặc thọ mạng
đã tận, hay phước báo đã tận, mạng chung từ
Quang Âm thiên sanh qua Phạm cung trống
không ấy. Vị ấy ở tại đấy, do ý sanh, nuôi sống
bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi hành trên hư
không, sống trong sự quang vinh, và sống như
vậy trong một thời gian khá dài.

- Vị này, tại chỗ ấy, sau khi sống lâu một mình
như vậy, khởi ý chán nản, không hoan hỷ và có
kỳ vọng: "Mong sao có các loài hữu tình khác
cũng đến tại chỗ này!"

- Lúc bấy giờ, các loài hữu tình khác, hoặc thọ

A LA HÁN                                             390

mạng đã tận, hay phước báo đã tận, bị mệnh
chung và từ thân Quang Âm thiên sanh qua
Phạm cung trống không để làm bạn với vị hữu
tình kia. Các loại hữu tình này ở đây cũng có ý
sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang,
phi hành trên hư không, sống trong sự quang
vinh và sống như vậy trong một thời gian khá
dài.

16. "Lúc bấy giờ, này các Hiền giả, vị hữu tình sanh
qua đầu tiên nghĩ rằng: "Ta là Phạm thiên, Đại
Phạm thiên, Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn,
Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh
chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại,
Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Những loài
hữu tình ấy do chính ta hóa sanh. Tại sao vậy? Vì
chính do ta khởi niệm: Mong sao các loài hữu tình
khác cũng đến tại chỗ này! Chính do sở nguyện của
ta mà những loại hữu tình ấy đến tại chỗ này".

Các loài hữu tình đến sau cùng nghĩ như thế này: "Vị ấy là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên này hoá sanh. Vì chúng ta thấy vị này sanh trước ở đây rồi, còn chúng

A LA HÁN                                           391

ta thì sanh sau".

17. "Này các Hiền giả, vị hữu tình sanh ra đầu tiên
ấy, sống được lâu hơn, sắc tướng tốt đẹp hơn, và
được nhiều uy quyền hơn. Còn các loài hữu tình sanh
sau thì sống ngắn hơn, sắc tướng ít tốt đẹp hơn, và
được ít uy quyền hơn.

Này các Hiền giả, sự tình này có thể xảy ra. Một trong các loài hữu tình ấy, sau khi từ bỏ thân kia lại thác sanh đến cõi này. Khi đến cõi này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ tới đời sống ấy. Vị ấy nói rằng: "Vị kia là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng Tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh. Vị ấy là thường hằng, kiên cố, thường trú, không biến chuyển, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh đến tại chỗ này. Chúng ta là vô thường, không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này"! Này các Hiền giả, như vậy quý vị tuyên bố về khởi

A LA HÁN                                             392

nguyên thế giới theo truyền thống là do Tự Tại thiên tạo ra, là do Phạm thiên tạo ra...?"

Các vị ấy nói như sau: "- Này Tôn giả Gotama, chúng tôi có nghe đúng như Tôn giả Gotama nói: "

Này Bhaggava, Ta biết về khởi nguyên thế giới... mà Như Lai không rơi vào lầm lỗi."

18. Này Bhaggava:

 Một số Sa môn, Bà la môn tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do nhiễm hoặc bởi dục lạc. Ta đến những vị ấy và nói:

"- Có phải chư Tôn giả tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do nhiễm hoặc vì dục lạc?"

Được Ta hỏi vậy, quý vị ấy trả lời: "- Vâng."

Ta nói với quý vị ấy: "- Sao chư Hiền giả lại tuyên bố về khởi nguyên thế giới truyền thống, là do nhiễm hoặc bởi dục lạc?"

Được Ta hỏi như vậy, quý vị ấy không thể trả lời được. Không thể trả lời được, quý vị ấy hỏi lại Ta, và được hỏi vậy, Ta trả lời như sau:

A LA HÁN                                           393

"- Này các Hiền giả, có những hạng chư Thiên gọi
là Khiddàpadosikà (bị nhiễm hoặc bởi dục lạc).
Những vị này sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu
dục lạc. Vì sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu dục
lạc, nên bị thất niệm. Do thất niệm, chư Thiên ấy thác
sanh, từ bỏ thân thể của họ.

Sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình kia khi thác sanh, từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến chỗ này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống quá khứ ấy chớ không nhớ xa hơn đời sống ấy. Vị ấy nói: "Những vị Thiên không bị nhiễm hoặc vì dục lạc, họ sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc, nên không bị thất niệm. Nhờ không thất niệm, nên Chư thiên ấy không thác sanh, không từ bỏ thân thể của họ, sống thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta đã bị nhiễm hoặc bởi dục lạc, sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì chúng ta sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc nên bị thất niệm. Do thất niệm, chúng ta từ bỏ thân thể này, sống vô thường, không

A LA HÁN                                              394

kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến
chỗ này". Này các Tôn giả, như vậy quý vị tuyên bố
về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do
nhiễm hoặc vì dục lạc có phải không?"

Các vị ấy nói như sau:

"- Này Tôn giả Gotama, chúng tôi có nghe đúng như Tôn giả Gotama đã nói: "...

Này Bhaggava, Ta biết về khởi nguyên thế giới,... mà Như Lai không rơi vào lầm lỗi".

19.

 Này Bhaggava, một số Sa môn, Bà la môn
tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền
thống là do nhiễm hoặc bởi tâm trí. Ta đến
những vị ấy và nói:

"- Có phải chư Tôn giả tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do nhiễm hoặc bởi tâm trí?"

Được Ta hỏi vậy, quý vị ấy trả lời: - "Vâng".

Ta nói với quý vị ấy: "- Sao chư Tôn giả lại tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do nhiễm hoặc bởi tâm trí?"

A LA HÁN                                            395

Được Ta hỏi vậy, quý vị ấy không thể trả lời được. Không thể trả lời được, quý vị ấy hỏi lại Ta, và được hỏi vậy, Ta trả lời như sau:

"- Chư Hiền giả, có những hạng chư Thiên gọi là Manopadosikà (nhiễm hoặc bởi tâm trí). Họ sống lâu ngày, nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau. Vì sống lâu ngày, nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm trí của họ oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí oán ghét lẫn nhau, nên thân họ mệt mỏi, tâm họ mệt mỏi. Các hạng chư Thiên ấy thác sanh, từ bỏ thân này của họ.

Các Hiền giả, sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình kia, khi thác sanh, từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến cõi này. Khi sanh đến cõi này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống ấy. Vị ấy nói rằng: "Chư Thiên không bị nhiễm hoặc bởi tâm trí, họ sống lâu ngày không bị nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm trí của họ không oán ghét nhau. Vì tâm trí họ không oán ghét nhau, nên thân họ không mệt mỏi, tâm họ không mệt mỏi. Hạng chư Thiên ấy không thác sanh từ bỏ thân thể của họ, sống thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta bị nhiễm hoặc bởi tâm trí, sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau,

A LA HÁN                                               396

nên tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau, nên thân mệt mỏi và tâm mệt mỏi. Chúng thác sanh, từ bỏ thân này, sống vô thường không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này". Như vậy, này các Hiền giả, quý vị tuyên bố về khởi nguyên của thế giới theo truyền thống là do bị nhiễm hoặc bởi tâm trí."

Họ trả lời như sau:

"- Này Tôn giả Gotama, chúng tôi có nghe đúng như Tôn giả Gotama đã nói: "

Này Bhaggava, Ta biết về khởi nguyên của thế giới... mà Như Lai không rơi vào lầm lỗi."

20.

 Này Bhaggava, một số Sa môn, Bà la môn
tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền
thống là do vô nhân sanh. Ta đến những vị ấy
và nói:

"- Có phải chư Tôn giả tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do vô nhân sanh?"

Được Ta hỏi vậy, quý vị ấy trả lời: "- Vâng".

A LA HÁN                                            397

Ta nói với quý vị ấy: "- Sao chư Tôn giả lại tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truền thống là do vô nhân sanh?"

Được Ta hỏi vậy, quý vị ấy không thể trả lời được. Không thể trả lời được, quý vị ấy hỏi lại Ta, và được hỏi vậy, Ta trả lời như sau:

"- Chư Hiền giả, có những chư Thiên gọi là Vô
tưởng hữu tình. Khi một tưởng niệm khởi lên, thời
chư Thiên ấy thác sanh, từ bỏ thân chư Thiên của
mình.

Chư Hiền giả, sự tình này có thể xảy ra. Một trong loài hữu tình ấy, khi thác sanh, từ bỏ thân chư Thiên ấy của mình, lại sanh đến cõi này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhiệt tâm... nên tâm nhập định. Vị ấy nhớ đến khi tưởng niệm phát sanh, chớ không nhớ xa hơn nữa. Vị ấy nói: "Bản ngã về thế giới do vô nhân sanh. Tại sao vậy? Vì rằng: Tôi trước kia không có, nay có. Từ nơi trạng thái không có, tôi trở thành loại hữu tình". Như vậy, này các Tôn giả, quý vị tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do vô nhân sanh có phải như vậy không?"

Họ trả lời: "- Này Hiền giả Gotama, chúng tôi có

A LA HÁN                                            398

nghe đúng như Tôn giả Gotama đã nói: "

Này Bhaggava, Ta biết về khởi nguyên thế giới, Ta
còn biết hơn thế nữa. Và khi Ta biết như vậy, Ta
không có chấp trước. Vì không chấp trước, Ta tự
thân thấu hiểu được sự an tịnh ấy. Chính nhờ
chứng ngộ sự an tịnh này mà Như Lai không rơi
vào lầm lỗi".

21. Này Bhaggava, Ta tuyên bố như vậy, Ta quan niệm như vậy. Nhưng một số Sa-môn, Bà-la-môn lại bài xích Ta một cách không thật, trống không, hư ngụy, giả dối: "Sa môn Gotama và các vị Tỷ kheo là điên đảo. Sa môn Gotama đã tuyên bố: "Khi một ai đạt đến thanh tịnh, giải thoát, khi ấy vị ấy biết mọi vật là bất tịnh". Nhưng này Bhaggava, Ta không có nói như vậy: "Khi một ai đạt đến thanh tịnh, giải thoát, khi ấy vị ấy biết mọi vật là bất tịnh."

Này Bhaggava, Ta nói như sau: "Khi một ai đạt đến thanh tịnh, giải thoát, khi ấy vị ấy biết mọi vật là thanh tịnh"

- Bạch Thế Tôn, chính họ là điên đảo khi họ chỉ trích Thế Tôn và các Tỷ kheo là điên đảo. Con tin tưởng hoan hỷ đối với Thế Tôn khiến con tin rằng Thế Tôn có thể dạy cho con đến thanh tịnh giải thoát.

A LA HÁN                                            399

- Này Bhaggava, thật khó cho Ngươi khi Ngươi theo các kiến giải sai khác, kham nhẫn các sự việc sai khác, theo dõi những mục tiêu sai khác, đeo đuổi những mục đích sai khác, được huấn luyện theo các phương pháp sai khác để có thể đạt được thanh tịnh, giải thoát. Này Bhaggava, hãy đặt nặng lòng tin ở nơi Ta, hãy khéo gìn giữ lòng tin tưởng ấy.

- Bạch Thế Tôn, nếu thật khó cho con, khi con theo
các kiến giải sai khác, kham nhẫn các sự việc sai
khác, theo dõi những mục tiêu sai khác, đeo đuổi
những mục đích sai khác, được huấn luyện theo các
phươg pháp sai khác, để có thể đạt được thanh tịnh
giải thoát, thời Bạch Thế Tôn, ít nhất con cũng đặt
nặng lòng tin vào Thế Tôn, và con sẽ khéo gìn giữ
lòng tin tưởng ấy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, du sĩ Bhaggava hoan hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn.

A LA HÁN                                          400

38 Khuynh hướng của vị Alahán - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 44 Trung I, 655

TIỂU KINH PHƯƠNG QUẢNG (Culavedalla suttam) – Bài kinh số 44 – Trung I, 655

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rajagaha (Vương Xá), tai
Veluvana (Trúc Lâm), chỗ Kalandaka Nivapa. Rồi
nam cư sĩ Visakha đến chỗ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna ở, sau khi đến, đảnh lễ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi
xuống một bên, nam cư sĩ Visakha thưa với Tỷ-kheo
ni Dhammadinna:

– Thưa Ni sư, tự thân, tự thân, (Sakkaya), được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, Thế Tôn gọi năm thủ uẩn là tự thân, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn và thức thủ uẩn. Hiền giả Visakha,

A LA HÁN                                             401

năm thủ uẩn này, Thế Tôn gọi là tự thân.

– Lành thay, thưa Ni sư.

Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ-kheo- ni Dhammadinna nói, rồi hỏi Tỷ-kheo-ni Dhammadinna thêm một câu hỏi nữa:

– Tự thân tập khởi, tự thân tập khởi, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân tập khởi (Sakkayasamudaya) là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, khát ái này đưa đến tái sanh,
câu hữu với hỷ và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ
kia, tức là dục ái, hữu ái và phi hữu ái. Hiền giả
Visakha, khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân tập
khởi.

– Tự thân diệt, tự thân diệt, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thế Tôn gọi tự thân diệt là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt, không tham đắm, không có dư tàn của khát ái ấy, sự xả ly, sự vất bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp. Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt.

– Thưa Ni sư, tự thân diệt đạo, tự thân diệt đạo,

A LA HÁN                                             402

được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân diệt đạo là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, Con đường Thánh tám
ngành này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt đạo, tức là
chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh
nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm,
chánh định.

– Thưa Ni sư, thủ này tức là năm thủ uẩn kia hay thủ này khác với năm thủ uẩn?

– Không phải, Hiền giả Visakha. Thủ này tức là
năm thủ uẩn kia, thủ này không khác với năm thủ
uẩn kia, Hiền giả Visakha, phàm có dục tham đối với
năm thủ uẩn, tức là (chấp) thủ đối với chúng ở đây
vậy.

– Thưa Ni sư, thế nào là thân kiến?

– Ở đây, Hiền giả Visakha, kẻ vô văn phàm phu không đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không đến yết kiến các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, xem sắc là tự ngã hay xem tự ngã là có sắc, hay xem sắc là trong tự ngã hay xem tự ngã là trong sắc; xem thọ là tự ngã, hay xem tự

A LA HÁN                                            403

ngã là có thọ, hay xem thọ là trong tự ngã, hay xem
tự ngã là trong thọ; xem tưởng là tự ngã, hay xem tự
ngã là có tưởng, hay xem tưởng là trong tự ngã, hay
xem tự ngã là trong tưởng; xem hành là tự ngã, xem
tự ngã là có hành, hay xem hành là trong tự ngã, hay
xem tự ngã là trong hành; xem thức là tự ngã, hay
xem tự ngã là có thức, hay xem thức là trong tự ngã,
hay xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả
Visakha, là thân kiến.

– Thưa Ni sư, thế nào là không phải thân kiến?

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Đa văn Thánh đệ tử đến yết kiến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đến yết kiến các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân, không xem sắc là tự ngã, không xem tự ngã là có sắc, không xem sắc là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong sắc; không xem thọ là tự ngã, không xem tự ngã là có thọ, không xem thọ là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thọ; không xem tưởng là tự ngã, không xem tự ngã là có tưởng, không xem tưởng là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong tưởng; không xem các hành là tự ngã, không xem tự ngã là có các hành, không xem các hành là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong các hành; không xem thức là tự ngã, không xem tự

A LA HÁN                                           404

ngã là có thức, không xem thức là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả Visakha, là không có thân kiến.

– Thưa Ni sư, thế nào là Thánh đạo Tám ngành?

– Hiền giả Visakha, đây là Thánh đạo Tám
ngành, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh
ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn,
chánh niệm, chánh định.

– Thưa Ni sư, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi hay vô vi?

– Hiền giả Visakha, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi.

– Thưa Ni sư, ba uẩn được Thánh đạo Tám ngành thâu nhiếp hay Thánh đạo Tám ngành được ba uẩn thâu nhiếp?

– Hiền giả Visakha, ba uẩn không bị Thánh đạo
Tám ngành thâu nhiếp. Hiền giả Visakha, Thánh
đạo Tám ngành bị ba uẩn thâu nhiếp. Hiền giả
Visakha:

 Chánh ngữ, chánh nghiệp và chánh mạng, những pháp này được thâu nhiếp trong giới

A LA HÁN                                        405

uẩn.
 Chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh định,
những pháp này được thâu nhiếp trong định
uẩn.
 Chánh tri kiến và chánh tư duy, những pháp
này được thâu nhiếp trong tuệ uẩn
 Thưa Ni sư thế nào là định, thế nào là định
tướng, thế nào là định tư cụ, thế nào là định tu
tập?

Hiền giả Visakha:

- Nhất tâm là định,
- Bốn Niệm Xứ là định tướng,
- Bốn Tinh cần là định tư cụ,
- Sự luyện tập, sự tu tập, sự tái tu tập của những
pháp ấy là định tu tập ở đây vậy.
 Thưa Ni sư, có bao nhiêu hành?

- Hiền giả, có ba loại hành này: thân hành, khẩu hành, và tâm hành.

 Thưa Ni sư, thế nào là thân hành, thế nào là khẩu hành, thế nào là tâm hành?

A LA HÁN                                           406

- Thở vô, thở ra là thân hành,
- Tầm tứ là khẩu hành,
- Tưởng và thọ là tâm hành.
 Thưa Ni sư, vì sao thở vô thở ra là thân hành, vì
sao tầm tứ là khẩu hành, vì sao tưởng và thọ là
tâm hành?

- Thở vô, thở ra, thuộc về thân, những pháp này
lệ thuộc với thân, nên thở vô thở ra thuộc về
thân hành.
- Trước phải tầm và tứ rồi sau mới phát lời nói,
nên tầm tứ thuộc về khẩu hành.
- Tưởng và thọ và tâm sở, các pháp này lệ thuộc
với tâm, nên tưởng và thọ thuộc về tâm hành.
 Thưa Ni sư, như thế nào là chứng nhập Diệt thọ
tưởng định?

- Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt
thọ tưởng định, vị ấy không nghĩ rằng: "Tôi sẽ
chứng nhập Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi
đang chứng nhập Diệt thọ tưởng định" hay "Tôi
đã chứng nhập Diệt thọ tưởng định". Vì rằng,
tâm của vị này trước đã được tu tập như vậy
nên đưa đến trạng thái như vậy.

A LA HÁN                                          407

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, những pháp gì diệt trước, thân hành, hay khẩu hành, hay tâm hành?

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, khẩu hành diệt trước, rồi đến thân hành, rồi đến tâm hành.

 Thưa Ni sư, làm thế nào xuất khởi Diệt thọ tưởng định?

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xuất khởi Diệt
thọ tưởng định, không có nghĩ rằng: "Tôi sẽ xuất
khởi Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi đang xuất khởi
Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đã xuất khởi Diệt thọ
tưởng định". Vì rằng tâm của vị này trước đã tu tập
như vậy nên đưa đến trạng thái như vậy.

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, những pháp nào khởi lên trước, thân hành, hay khẩu hành hay tâm hành?

– Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm hành khởi lên trước nhất, rồi đến thân hành, rồi đến khẩu hành.

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác những xúc nào?

A LA HÁN                                            408

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác ba loại xúc: không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc.

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về gì, hướng về gì, khuynh hướng về gì?

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về độc cư, hướng về độc cư, khuynh hướng về độc cư.

 Thưa Ni sư, có bao nhiêu thọ?

– Hiền giả Visakha, có ba thọ này, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

 Thưa Ni sư, thế nào là lạc thọ, thế nào là khổ thọ, thế nào là bất khổ bất lạc thọ?

- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách khoái lạc, khoái cảm, như
vậy là lạc thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách đau khổ, không khoái cảm,
như vậy là khổ thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân

A LA HÁN                                            409

hay tâm không khoái cảm, không khoái cảm
như vậy là bất khổ bất lạc thọ.
 Thưa Ni sư, đối với lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?
Đối với khổ thọ, cái gì khổ, cái gì lạc? Đối với bất
khổ bất lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?

- Đối với lạc thọ, cái gì trú là lạc, cái gì biến hoại
là khổ.
- Đối với khổ thọ, cái gì trú là khổ, cái gì biến
hoại là lạc.
- Đối với bất khổ bất lạc thọ, có trí là lạc, vô trí
là khổ.
 Thưa Ni sư, trong lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại;
trong khổ thọ, có tùy miên gì tồn tại; trong bất khổ
bất lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại?

- Trong lạc thọ, có tham tùy miên tồn tại;
- Trong khổ thọ, có sân tùy miên tồn tại;
- Trong bất khổ bất lạc thọ, có vô minh tùy miên
tồn tại.
 Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy
miên tồn tại; trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên
tồn tại; trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô minh
tùy miên tồn tại?

A LA HÁN                                               410

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên tồn tại.

– Thưa Ni sư, trong lạc thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong khổ thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong bất khổ bất lạc thọ, cái gì phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, trong lạc thọ, tham tùy miên
phải từ bỏ. Trong khổ thọ, sân tùy miên phải từ bỏ.
Trong bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên phải từ
bỏ.

– Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham
tùy miên phải từ bỏ. Trong tất cả khổ thọ, sân tùy
miên phải từ bỏ. Trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô
minh tùy miên phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc
thọ, tham tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả khổ thọ,
sân tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả bất khổ bất lạc
thọ, vô minh tùy miên phải từ bỏ.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm và tứ. Do vậy tham đã được từ bỏ, không còn tham tùy miên tồn tại

A LA HÁN                                             411

ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo suy tư như
sau: "Chắc chắn ta sẽ chứng và an trú trong trú xứ
mà nay các vị Thánh đang an trú". Vì muốn phát
nguyện hướng đến các cảnh giải thoát vô thượng, do
ước nguyện ấy, khởi lên ưu tư. Do vậy, sân được từ
bỏ, không còn sân tùy miên tồn tại ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xả lạc và
xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh
tịnh. Do vậy vô minh đã được từ bỏ, không còn vô
minh tùy miên tồn tại ở đây.

– Thưa Ni sư, lạc thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, lạc thọ lấy khổ thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, khổ thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, khổ thọ lấy lạc thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, bất khổ bất lạc thọ lấy gì làm tương đương?

A LA HÁN                                            412

– Hiền giả Visakha, bất khổ bất lạc thọ lấy vô minh làm tương đương.

– Thưa Ni sư, vô minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, vô minh lấy minh làm tương đương.

– Thưa Ni sư, minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, minh lấy giải thoát làm tương đương.

– Thưa Ni sư, giải thoát lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, giải thoát lấy Niết-bàn làm tương đương.

– Thưa Ni sư, Niết-bàn lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, câu hỏi đi quá xa, vượt ra
ngoài giới hạn câu trả lời. Hiền giả Visakha, phạm
hạnh là để thể nhập vào Niết-bàn, để vượt qua đến
Niết-bàn, để đạt cứu cánh Niết-bàn. Hiền giả
Visakha, nếu Hiền giả muốn, hãy đến chỗ Thế Tôn
ở, và hỏi ý nghĩa này. Và Thế Tôn trả lời cho Hiền
giả như thế nào, hãy như vậy thọ trì.

A LA HÁN                                          413

Rồi nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ-
kheo-ni Dhammadinna giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ Tỷ-kheo ni Dhammadinna, thân bên phải
hướng về phía Tỷ-kheo-ni rồi từ biệt, đi đến chỗ Thế
Tôn ở. Sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi một bên, nam cư sĩ Visakha thuật lại
cho Thế Tôn tất cả câu chuyện đàm đạo với Tỷ-kheo-
ni Dhammadinna. Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với
nam cư sĩ Visakha:

– Này Visakha, Tỷ-kheo-ni Dhammadinna là
bậc Hiền trí! Này Visakha, Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna là bậc Đại tuệ. Này Visakha, nếu Ông
hỏi Ta ý nghĩa ấy, Ta cũng trả lời như Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna đã trả lời. Ông đối với nghĩa này, hãy
như vậy thọ trì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

A LA HÁN                                           414

39 Không lôi cuốn, không phản ứng, không un khói... - Kinh LUYẾN ÁI – Tăng II, 228

LUYẾN ÁI – Tăng II, 228

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn sự được sanh khởi này. Thế nào là bốn?

-   Luyến ái sanh từ luyến ái,
-   Sân sanh từ luyến ái,
-   Luyến ái sanh từ sân,
-   Sân sanh từ sân.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là luyến ái sanh từ luyến ái?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người là khả lạc, khả hỷ,
khả ý đối với một người. Rồi các người khác đối xử
với người ấy khả lạc, khả hỷ, khả ý. Người kia suy
nghĩ như sau: "Người này khả lạc, khả hỷ, khả ý đối
với ta, lại được các người khác đối xử khả lạc, khả
hỷ, khả ý". Do đó người ấy khởi lên luyến ái đối với
những người ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là luyến
ái sanh khởi từ luyến ái.

A LA HÁN                                            415

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sân sanh từ luyến ái?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người là khả lạc, khả hỷ,
khả ý đối với một người. Rồi các người khác đối xử
với người ấy không khả lạc, không khả hỷ, không
khả ý. Người kia suy nghĩ như sau: "Người này khả
lạc, khả hỷ, khả ý đối với ta, nhưng không được các
người khác đối xử khả lạc, khả hỷ, khả ý". Do đó
người ấy khởi lên lòng sân đối với những người ấy.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là sân được sanh khởi từ
luyến ái.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là luyến ái được sanh khởi từ sân?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người không là khả lạc,
khả hỷ, khả ý đối với một người. Rồi các người khác
đối với người ấy không khả lạc, không khả hỷ, không
khả ý. Người kia suy nghĩ như sau: "Người này
không khả lạc, khả hỷ, khả ý đối với ta. Và các người
khác đối xử với người ấy không khả lạc, không khả
hỷ, không khả ý". Do đó người ấy khởi lên luyến ái
đối với các người ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
luyến ái được sanh khởi từ sân.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là lòng sân được sanh khởi từ lòng sân?

A LA HÁN                                            416

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người không là khả lạc,
khả hỷ, khả ý đối với một người. Rồi các người khác
đối với người ấy khả lạc, khả hỷ, khả ý. Người kia
suy nghĩ như sau: "Người này không khả lạc, không
khả hỷ, không khả ý đối với ta. Và các người khác
đối xử với người ấy khả lạc, khả hỷ, khả ý". Do đó
người ấy khởi lên lòng sân đối với những người ấy.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là sân được sanh khởi từ
lòng sân.

Này các Tỷ-kheo, có bốn luyến ái này sanh ra.

6. Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo ly các dục, ly
các pháp bất thiện … chứng đạt và an trú sơ Thiền,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ.
Luyến ái sanh ra từ luyến ái, luyến ái ấy trong thời
gian ấy không có mặt. Sân sanh ra từ luyến ái, sân ấy
trong thời gian ấy không có mặt. Luyến ái sanh ra từ
sân, luyến ái ấy trong thời gian ấy không có mặt. Sân
sanh ra từ sân, sân ấy trong thời gian ấy không có
mặt.

7. Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo làm cho tịnh chỉ các tầm và tứ … chứng đạt và an trú Thiền thứ hai … Thiền thứ ba … Thiền thứ tư. Luyến ái sanh ra từ luyến ái, luyến ái ấy trong thời gian ấy không có mặt. Sân sanh ra từ luyến ái, sân ấy trong thời gian ấy không có mặt. Luyến ái sanh ra từ sân, luyến ái ấy

A LA HÁN                                              417

trong thời gian ấy không có mặt. Sân sanh ra từ sân, sân ấy trong thời gian ấy không có mặt.

8. Này các Tỷ-kheo, trong thời gian Tỷ-kheo do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Luyến ái sanh ra từ luyến ái, luyến ái ấy đã được đoạn tận, đã được cắt đứt từ gốc rễ, đã được làm như thân cây tala, đã được làm không thể tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Sân sanh ra từ luyến ái, sân ấy đã được đoạn tận … không thể sanh khởi trong tương lai; luyến ái sanh ra từ sân, luyến ái ấy đã được đoạn tận, đã được cắt đứt từ gốc rễ, đã được làm như thân cây tala, đã được làm không thể tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Sân sanh ra từ sân, sân ấy đã được đoạn tận, đã được cắt đứt từ gốc rễ, đã được làm như thân cây tala, đã được làm không thể tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo không lôi cuốn, không phản ứng, không un khói, không bốc cháy, không sững sờ.

9. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo lôi cuốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sắc từ tự ngã, hay quán tự ngã có sắc, hay quán sắc trong tự ngã,

A LA HÁN                                              418

hay quán tự ngã ở trong sắc; quán thọ từ tự ngã, hay quán tự ngã có thọ, hay quán thọ trong tự ngã, hay quán tự ngã ở trong thọ; quán tưởng từ tự ngã, hay quán tự ngã có tưởng, hay quán tưởng trong tự ngã, hay quán tự ngã ở trong tưởng; quán các hành từ tự ngã, hay quán tự ngã có các hành, hay quán các hành trong tự ngã, hay quán tự ngã ở trong các hành; quán thức từ tự ngã, hay quán tự ngã có thức, hay quán thức trong tự ngã, hay quán tự ngã ở trong thức. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo lôi cuốn.

10. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không lôi cuốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không quán sắc từ
tự ngã, hay không quán tự ngã có sắc, hay không
quán sắc trong tự ngã, hay không quán tự ngã ở trong
sắc; không quán thọ … không quán tưởng … không
quán các hành … không quán thức từ tự ngã, hay
không quán tự ngã có thức, hay không quán thức
trong tự ngã, hay không quán tự ngã ở trong thức.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không lôi
cuốn.

11. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo phản ứng?

A LA HÁN                                           419

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo mắng chưởi lại
những ai mắng chưởi, nổi sân lại những ai nổi sân,
gây hấn lại những ai gây hấn. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là Tỷ-kheo phản ứng.

12. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không phản ứng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không mắng chưởi lại những ai mắng chưởi, không nổi sân lại những ai nổi sân, không gây hấn lại những ai gây hấn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không phản ứng.

13. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo un khói?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi nào có ý nghĩ: "Ta có
mặt", thời có những ý nghĩ: "Ta có mặt trong đời
này"; "Ta có mặt như vậy"; "Ta có mặt khác như
vậy"; "Ta không phải thường hằng"; "Ta là thường
hằng"; "Ta phải có mặt hay không?"; "Ta phải có mặt
trong đời này?"; "Ta có mặt như vậy"; "Ta có mặt
khác như vậy"; "Mong rằng ta có mặt"; "Mong rằng
ta có mặt trong đời này"; "Mong rằng ta có mặt như
vậy!"; "Mong rằng ta có mặt khác như vậy!"; "Ta sẽ
có mặt"; "Ta sẽ có mặt trong đời này"; "Ta sẽ có mặt
như vậy"; "Ta sẽ có mặt khác như vậy". Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo un khói.

A LA HÁN                                           420

14. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không un khói?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi nào không có ý nghĩ:
"Ta có mặt", thời cũng không có những ý nghĩ: "Ta
có mặt trong đời này"; "Ta có mặt như vậy"; "Ta có
mặt khác như vậy"; "Ta không phải thường hằng";
"Ta là thường hằng"; "Ta phải có mặt hay không?";
"Ta phải có mặt trong đời này?"; "Ta có mặt như
vậy"; "Ta có mặt khác như vậy"; "Mong rằng ta có
mặt"; "Mong rằng ta có mặt trong đời này"; "Mong
rằng ta có mặt như vậy!"; "Mong rằng ta có mặt khác
như vậy!"; "Ta sẽ có mặt"; "Ta sẽ có mặt trong đời
này"; "Ta sẽ có mặt như vậy"; "Ta sẽ có mặt khác
như vậy". Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
không un khói.

15. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bốc cháy?

Khi nào có tư tưởng: "Với cái này, Ta có mặt", thời có những tư tưởng sau: "Với cái này, Ta có mặt trong đời này"; "Với cái này, Ta có mặt như vậy"; "Với cái này, Ta có mặt khác như vậy"; "Với cái này, Ta không phải thường hằng"; "Với cái này, Ta là thường hằng"; "Với cái này, Ta phải có mặt hay không?"; "Với cái này, Ta phải có mặt trong thế giới này?"; "Với cái này, Ta có mặt như vậy"; "Với cái này, Ta

A LA HÁN                                           421

có mặt khác như vậy"; "Với cái này, mong rằng ta có mặt"; "Với cái này, mong rằng ta có mặt trong đời này"; "Với cái này, mong rằng ta có mặt như vậy!";" Với cái này, ta sẽ có mặt"; "Với cái này, ta sẽ có mặt trong đời này";" Với cái này, ta sẽ có mặt như vậy";" Với cái này, ta sẽ có mặt khác như vậy". Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo bốc cháy.

16. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không bốc cháy?

Khi nào không có tư tưởng: "Với cái này, Ta có mặt",
thời cũng không có những tư tưởng sau: "Với cái
này, Ta có mặt trong đời này"; "Với cái này, Ta có
mặt như vậy"; "Với cái này, Ta có mặt khác như
vậy"; "Với cái này, Ta không phải thường hằng";
"Với cái này, Ta là thường hằng"; "Với cái này, Ta
phải có mặt hay không?"; "Với cái này, Ta phải có
mặt trong thế giới này?"; "Với cái này, Ta có mặt
như vậy"; "Với cái này, Ta có mặt khác như vậy";
"Với cái này, mong rằng ta có mặt"; "Với cái này,
mong rằng ta có mặt trong đời này"; "Với cái này,
mong rằng ta có mặt như vậy!";" Với cái này, ta sẽ
có mặt"; "Với cái này, ta sẽ có mặt trong đời này";"
Với cái này, ta sẽ có mặt như vậy";" Với cái này, ta
sẽ có mặt khác như vậy". Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là Tỷ-kheo không bốc cháy.

A LA HÁN                                             422

17. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không có sững sờ?

Ở đây, sự kiêu mạn: "Tôi là" của vị Tỷ-kheo được
đoạn tận, cắt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây tala,
làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh
khởi trong tương lai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
Tỷ-kheo không có sững sờ.

A LA HÁN                                              423

40 Không nghĩ mình là bất cứ vật gì… - Kinh CHÂN NHÂN – 113 Trung III, 175

KINH CHÂN NHÂN (Sappurisa suttam) – Bài kinh số 113 – Trung III, 175

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đây Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo"

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về Chân nhân pháp và phi Chân nhân pháp. Các Ông hãy nghe và suy nghiệm kỹ Ta sẽ giảng"

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

– Này các Tỷ-kheo, thế nào là phi Chân nhân

A LA HÁN                                          424

pháp?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân
xuất gia từ một gia đình cao sang. Người ấy suy
nghĩ như sau: "Ta xuất gia từ một gia đình cao sang.
Còn các Tỷ-kheo, này không xuất gia từ một gia đình
cao sang". Vì người ấy thuộc gia đình cao sang nên
khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, người
Chân nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì thuộc
một gia đình cao sang mà các tham pháp đi đến đoạn
trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si
pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người xuất gia, không
phải từ một gia đình cao sang, và người ấy hành trì
đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành
trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng,
ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy sau khi lấy
đạo lộ (patipadam) làm chánh yếu (antaram?)
không khen mình chê người vì tự mình thuộc vào gia
đình cao sang. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân
nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một người phi Chân nhân xuất gia từ một gia đình.... (như trên).... xuất gia từ một gia đình đại phú.. (như trên)... xuất gia từ một gia đình quý phái. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta xuất gia từ một gia đình quý phái, còn các

A LA HÁN                                            425

Tỷ-kheo này không xuất gia từ một gia đình quý phái". Vì người ấy thuộc gia đình quý phái, nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, người Chân nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì thuộc về một gia đình quý phái mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người xuất gia không phải từ một gia đình quý phái và người ấy hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy được sau khi lấy đạo lộ làm chính yếu không khen mình chê người vì tự mình thuộc vào gia đình quý phái. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân được nhiều người biết, có danh xưng. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta được nhiều người biết, có danh xưng, còn các Tỷ-kheo này được ít người biết đến, không được trọng vọng". Vì người ấy tự mình được nhiều người biết đến nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, người Chân Nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì mình được nhiều người biết đến mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu

A LA HÁN                                           426

một người xuất gia không được nhiều người biết,
không có danh xưng, và người ấy hành trì đúng pháp
và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành trì thuận
pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng, ở đây,
người ấy được tán thán". Người ấy sau khi lấy đạo
lộ làm chính yếu, không khen mình chê người vì tự
mình được nhiều người biết và danh xưng. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân được các vật (cúng dường) như y phục, đồ ăn khất thực, sàng tọa, y liệu trị bệnh. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta nhận được các vật (cúng dường) như y phục, các đồ ăn khất thực, sàng tọa, y liệu trị bệnh, còn các Tỷ-kheo này không nhận được y phục, các đồ ăn khất thực, sàng tọa, y liệu trị bệnh". Vì người ấy thâu nhận được như vậy nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo là phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, người Chân nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì tự mình nhận được các vật (cúng dường như) y phục, các đồ ăn khất thực, sàng tọa, y liệu trị bịnh mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người xuất gia không nhận được các vật (cúng dường như) y phục, các đồ ăn khất thực, sàng tọa, y liệu trị bệnh và người ấy hành trì đúng pháp và thuận pháp hành, trì chơn

A LA HÁN                                              427

chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy
được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán".
Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không
khen mình chê người tự mình được thâu nhận như
vậy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo có người phi Chân
nhân là người nghe nhiều. Người ấy suy nghĩ như
sau: "Ta là người nghe nhiều, còn các Tỷ-kheo này
không nghe nhiều". Người ấy do được nghe nhiều
nên khen mình chê người. Như vậy này các Tỷ-kheo,
là phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, Người
Chân nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì nghe
nhiều mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân
pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn
trừ. Nếu có người không nghe nhiều và người ấy
hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn
chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy
được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán".
Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không
khen mình chê người, vì tự mình được nghe nhiều.
Như vậy này các Tỷ-kheo là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân là bậc trì luật. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta là bậc trì luật, còn các Tỷ-kheo này không là bậc trì luật". Do tự mình trì luật, người ấy khen mình chê

A LA HÁN                                            428

người. Như vậy, này các Tỷ-kheo là phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, người Chân nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì tự mình là bậc trì luật mà các tham pháp đi đến đoạn trừ hay các sân pháp đi đến đoạn trừ hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu có người không phải là bậc trì luật, những người này hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không khen mình chê người vì tự mình là bậc trì luật. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân là người thuyết pháp. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta là người thuyết pháp, còn các Tỷ-kheo này không phải là người thuyết pháp". Vì tự mình là người thuyết pháp, nên người ấy khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân, này các Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Không phải do tự mình là bậc thuyết pháp mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người không phải là người thuyết pháp, nhưng hành trì đúng pháp, và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây người ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy

A LA HÁN                                            429

sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không khen mình chê người vì tự mình là bậc thuyết pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân là người theo hạnh sống ở núi rừng. Người
ấy suy nghĩ như sau: "Ta là người theo hạnh sống ở
rừng núi, còn các Tỷ-kheo này không theo hạnh sống
ở rừng núi". Người ấy vì tự mình theo hạnh sống ở
rừng núi nên khen mình chê người. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân
nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau: "Không
phải vì tự mình theo hạnh sống ở rừng núi mà các
tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến
đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một
người không theo hạnh sống ở rừng núi nhưng hành
trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn chánh,
hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính
trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy sau
khi lấy đạo lộ làm chánh yếu không khen mình chê
người vì tự mình theo hạnh sống ở rừng núi. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân theo hạnh mặc phấn tảo y. Người ấy suy nghĩ
như sau: "Ta là người theo hạnh mặc phấn tảo y. Còn
các Tỷ-kheo này không là người theo hạnh mặc phấn

A LA HÁN                                          430

tảo y". Người này do tự mình theo hạnh mặc phấn
tảo y nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân,
này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau: "Không phải vì
tự mình theo hạnh mặc phấn tảo y mà các tham pháp
đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ,
hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người
không theo hạnh mặc phấn tảo y nhưng người ấy
hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn
chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy
được kính trọng, ở đây, người ấy tán thán". Người ấy
sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không khen mình
chê người vì tự mình mặc phấn tảo y. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân là người theo hạnh khất thực. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta theo hạnh khất thực, còn các Tỷ- kheo này không theo hạnh khất thực". Người ấy, do tự mình theo hạnh khất thực nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân này các Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Không phải vì tự mình theo hạnh khất thực mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người không theo hạnh khất thực nhưng người ấy hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn

A LA HÁN                                            431

chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không khen mình chê người, vì tự mình theo hạnh khất thực. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một người phi Chân
nhân theo hạnh sống dưới gốc cây. Người ấy suy
nghĩ như sau: "Ta là người theo hạnh sống dưới gốc
cây, còn các Tỷ-kheo này không theo hạnh sống dưới
gốc cây". Người ấy do tự mình theo hạnh sống dưới
gốc cây nên khen mình chê người Như vậy, này các
Tỷ-kheo là phi Chân nhân pháp. Và người Chân
nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau: "Không
phải vì tự mình theo hạnh sống dưới gốc cây mà các
tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến
đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một
người không theo hạnh sống dưới gốc cây, nhưng
người ấy hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì
chơn chánh và hành trì thuận pháp, thời ở đây, người
ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán".
Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không
khen minh chê người vì tự mình theo hạnh sống dưới
gốc cây. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân
pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân

A LA HÁN                                           432

nhân theo hạnh sống tại nghĩa địa.. (như trên)...
theo hạnh sống ngoài trời.. (như trên)... theo hạnh
thường ngồi (không nằm)... (như trên)... Theo
hạnh ngồi tại chỗ mời... (như trên)... theo hạnh
chỉ ăn một lần ngồi. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta
theo hạnh chỉ ăn một lần ngồi, còn các Tỷ-kheo này
không theo hạnh chỉ ăn một lần ngồi". Do tự mình
theo hạnh chỉ ăn một lần ngồi nên khen mình chê
người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân
pháp. Và người Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy
nghĩ như sau: "Không phải vì mình theo hạnh chỉ ăn
một lần ngồi mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay
các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến
đoạn trừ. Nếu một người không theo hạnh chỉ ăn một
lần nhưng hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành
trì chơn chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây,
người ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán
thán". Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu,
không khen mình chê người vì tự mình sống chỉ ăn
một lần ngồi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân
nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú sơ
Thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm
có tứ. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta là người
chứng được sơ Thiền, các người Tỷ-kheo này không

A LA HÁN                                           433

chứng được sơ Thiền". Người ấy do tự mình chứng
được sơ Thiền nên khen mình chê người. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người
Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau:
"Định sơ Thiền, tự tánh là vô tham ái, Thế Tôn đã nói
như vậy. Những ai nghĩ thế này, thế khác, thời tự tánh
liền đổi khác". Người ấy sau khi lấy vô tham ái làm
chánh yếu, không khen mình chê người vì chứng
được định sơ Thiền. Như vậy, này các Tỷ-kheo là
Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân pháp diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhứt tâm.. Thiền thứ ba.. chứng và trú thiền thứ tư. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta chứng đắc định Thiền thứ tư. Còn các Tỷ-kheo này không chứng đắc định Thiền thứ tư". Người ấy vì chứng đắc định Thiền thứ tư ấy nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau: "Định Thiền thứ tư, tự tánh là vô tham ái. Thế Tôn đã nói như vậy. Những ai nghĩ thế này, thế khác, thời tự tánh liền đổi khác". Người ấy sau khi lấy vô tham ái làm chánh yếu, không khen mình chê người vì chứng đắc định Thiền thứ tư. Như vậy, này các Tỷ- kheo, là Chân nhân pháp.

A LA HÁN                                             434

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng
ngại tưởng, không tác ý đối với dị tưởng, người ấy
nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và trú
Không vô biên xứ. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta
chứng được định Không vô biên xứ, còn các Tỷ-kheo
này không chứng được định Không vô biên xứ".
Người ấy, vì chứng được định Không vô biên xứ ấy,
nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân,
này các Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Định Không vô
biên xứ này, tự tánh là vô tham ái. Thế Tôn đã nói
như vậy. Những ai nghĩ như thế này, thế khác, thời tự
tánh liền đổi khác". Người ấy sau khi lấy vô tham ái
làm chính yếu, không khen mình chê người vì chứng
được định Không vô biên xứ. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân, vượt lên Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức
là vô biên" chứng và trú Thức vô biên xứ. Người ấy
suy nghĩ như sau: "Ta chứng được định Thức Vô
biên xứ, còn các Tỷ-kheo này không chứng được
định Thức vô biên xứ". Người ấy vì chứng được định
Thức vô biên xứ ấy nên khen mình chê người. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và
người Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như

A LA HÁN                                            435

sau: "Định Thức vô biên xứ tự tánh là vô tham ái. Thế
Tôn đã nói như vậy. Những ai nghĩ thế này, thế khác,
thời tự tánh liền đổi khác". Người ấy sau khi lấy vô
tham ái làm chính yếu, không khen mình chê người
vì chứng được định Thức vô biên xứ. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân vượt lên một cách hoàn toàn Thức vô biên xứ,
nghĩ rằng: "Không có sở hữu" chứng và trú Vô sở
hữu xứ. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta chứng được
định Vô sở hữu xứ còn, các Tỷ-kheo này không
chứng được định Vô sở hữu xứ". Người ấy, vì chứng
được định Vô sở hữu xứ ấy, nên khen mình chê
người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân
pháp. Và người Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy
nghĩ như sau: "Định Vô sở hữu xứ tự tánh là vô tham
ái. Thế Tôn đã nói như vậy. Những ai nghĩ thế này,
thế khác, thời tự tánh liền đổi khác". Người ấy sau
khi lấy vô tham ái làm chánh yếu, không khen mình
chê người vì chứng được định Vô sở hữu xứ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân vượt lên Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta chứng được định Phi tưởng phi phi tưởng xứ, còn các

A LA HÁN                                            436

Tỷ-kheo này không chứng được định Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Người ấy vì chứng được định Phi tưởng phi phi tưởng xứ ấy nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau: "Định Phi tưởng phi phi tưởng xứ tự tánh là vô tham ái. Thế Tôn đã nói như vậy. Những ai nghĩ thế này thế khác thời tự tánh liền đổi khác". Người ấy sau khi lấy vô tham ái làm chánh yếu, không khen mình chê người vì định Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người Chân nhân sau
khi vượt lên Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và
trú Diệt thọ tưởng định sau khi thấy với trí tuệ, các
lậu hoặc của vị này được đoạn trừ. Này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo này không nghĩ mình là bất cứ vật gì,
không nghĩ đến bất cứ chỗ nào, không nghĩ đến
bất cứ vì sự việc gì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

A LA HÁN                                            437

41 Không sanh ra một nơi nào - Kinh HÀNH SANH – 120 Trung III, 283

KINH HÀNH SANH (Sankharuppati suttam) – Bài kinh số 120 – Trung III, 283

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo"

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các ông SỰ TÁI SANH DO HÀNH ĐƯA LẠI. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ giảng".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín,

A LA HÁN                                          438

đầy đủ giới, đầy đủ văn (suta), đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị ấy nghĩ như sau: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta sẽ sanh cọng trú trong đại gia tộc Sát đế lỵ!" Vị ấy chuyên định tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Những hành ấy của Tỷ-kheo được an trú, tu tập, làm cho sung mãn như vậy đưa vị ấy thọ sanh tại chỗ ấy. Này các Tỷ-kheo, đây là đạo, đây là lộ trình đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín,
đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị
ấy nghĩ: "Mong rằng, sau khi thân hoại mạng chung,
ta sẽ sanh cọng trú trong đại gia tộc Bà-la-môn!...
hay trong đại gia tộc cư sĩ!" Vị ấy chuyên định tâm
ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Những hành ấy của
Tỷ-kheo được an trú, tu tập, làm cho sung mãn như
vậy đưa vị ấy thọ sanh tại chỗ ấy. Này các Tỷ-kheo,
đây là đạo, đây là lộ trình đưa đến tái sanh tại chỗ
ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín, đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Bốn Đại Thiên vương có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với chư Thiên ở cõi trời Tứ thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy.

A LA HÁN                                              439

Những hành ấy của Tỷ-kheo được an trú, tu tập, ... đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín,
đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị
ấy được nghe: "Chư Thiên Tavatimsa (Tam thập tam
thiên)... , chư Thiên Yama (Dạ-ma)..., chư Thiên
Tusita (Đâu-suất-đà)..., chư Thiên Nimmanarati
(Hóa Lạc)..., chư Thiên Paramimmitavasavatti (Tha
Hóa Tự Tại) có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có
nhiều lạc thọ. Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân
hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với chư
Thiên ở Tha Hóa Tự Tại Thiên!" Vị ấy chuyên định
tâm ấy... đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín, đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ"... Này các Tỷ- kheo, ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần biến mãn một ngàn thế giới. Và vị ấy sống thuấn nhuần, biến mãn các chúng sanh được sanh lên thế giới ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, một người có mắt cầm một trái amanda (a-ma-lặc) trong tay và nhìn trái ấy; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần, biến mãn một ngàn thế giới . Và vị ấy sống thấm nhuần, biến mãn các chúng sanh được sanh lên

A LA HÁN                                              440

thế giới ấy. Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại
mạng chung, ta sẽ được sanh cọng trú với ngàn Phạm
thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy... đưa đến tái sanh
tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Hai ngàn Phạm
thiên giới... ba ngàn Phạm thiên.. bốn ngàn Phạm
thiên... năm ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có
mỹ tướng, có nhiều lạc thọ. Này các Tỷ-kheo, năm
ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng,
có nhiều lạc thọ. Này các Tỷ-kheo, năm ngàn Phạm
thiên sống thấm nhuần, biến mãn năm ngàn thế giới.
Và vị ấy sống thấm nhuần biến mãn các chúng sanh
được sanh lên thế giới ấy. Ví như này các Tỷ-kheo,
một người có mắt cầm năm trái amanda (a-ma-lặc)
trong tay và nhìn các trái ấy. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, năm ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần, biến
mãn năm ngàn thế giới. Và vị ấy sống thấm nhuần
biến mãn các chúng sanh được sanh lên các thế giới
ấy". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng
chung, ta sẽ được sanh cọng trú với năm ngàn Phạm
thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy.... đưa đến tái sanh
tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín... giới... văn... thí... đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe:

A LA HÁN                                             441

"Mười ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ". Này các Tỷ-kheo, mười ngàn Phạm thiên giới thấm nhuần biến mãn mười ngàn thế giới. Vị ấy sống thấm nhuần biến mãn các chúng sanh được sanh lên các thế giới ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, một hòn lưu ly bảo châu, đẹp đẽ trong suốt, có tám mặt, khéo dũa, khéo mài, đặt trên một tấm màn màu lạt, sẽ chiếu sáng, sáng chói; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, mười ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần, biến mãn mười ngàn thế giới ấy. Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với mười ngàn Phạm thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy... đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín... đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Trăm ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ". Này các Tỷ-kheo, trăm ngàn Phạm thiên, sống thấm nhuần, biến mãn trăm ngàn thế giới... Vị ấy cũng thấm nhuần, biến mãn các chúng sanh được sanh lên các thế giới ấy. Ví như một đồ trang sức làm bằng vàng ròng (jambonada), được khéo tôi luyện trong lò của một thợ vàng thiện xảo, nếu được đặt trên một tấm màn màu lạt sẽ chiếu sáng, rực sáng, chói sáng; cũng vậy này các Tỷ-kheo, trăm ngàn Phạm thiên an trú thấm nhuần biến mãn trăm ngàn thế giới... Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại

A LA HÁN                                            442

mạng chung, ta được sanh cọng trú với trăm ngàn Phạm thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy... đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Quang thiên...
Thiểu Quang thiên, Vô Lượng Quang thiên... Quang
Âm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều
lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta.. ".... đưa đến tái
sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Tịnh thiên....
Thiểu Tịnh thiên... Vô lượng Tịnh thiên... Biến Tịnh
thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc
thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta.. ". , đưa đến tái sanh
tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Quảng Quả thiên...
Vô Phiền thiên... Vô Nhiệt thiên... Thiện Kiến thiên..
A-ca-ni-sa thiên có thọ mạng lâu dài có mỹ tướng,
có nhiều lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi
thân hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với chư
A-ca-ni-sa-thiên". Vị ấy chuyên định tâm ấy.... đưa
đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...

A LA HÁN                                              443

đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Thiên đã đạt
được Hư không vô biên xứ, có thọ mạng lâu dài, cửu
trú, có nhiều lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta..
".... , đưa đến tái sanh chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín... đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Thiên đã đạt được Thức vô biên xứ... đã được Vô sở hữu xứ.. đã đạt được Phi tưởng phi phi tưởng xứ có thọ mạng lâu dài, cửu trú, có nhiều lạc thọ" Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta.. "... , đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín,
đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ.
Vị ấy nghĩ: "Mong rằng, với sự đoạn trừ các lậu
hoặc, với thắng trí, ta chứng ngộ, chứng đạt và an trú
ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô
lậu!" Vị ấy với sự đoạn trừ các lậu hoặc, với thắng
trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện
tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu. Này các Tỷ-
kheo, Tỷ-kheo này không sinh ra một nơi nào,
không sinh ra một chỗ nào.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

A LA HÁN                                             444

42 Không thể chứng quả Alahán nếu không đoạn tận 6 pháp - Kinh ALAHÁN QUẢ – Tăng III, 241

ALAHÁN QUẢ –Tăng III, 241

1. - Không đoạn tận sáu pháp, này các Tỷ-kheo,
không có thể chứng ngộ quả A-la-hán.
2. Thế nào là sáu?
- Mạn, ty mạn, quá mạn,
- Tăng thượng mạn, cố chấp, ty liệt mạn.
Không đoạn tận sáu pháp này, này các Tỷ-kheo,
không có thể chứng ngộ quả A-la-hán.
3. Đoạn tận sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể
chứng ngộ quả A-la-hán.
4. Thế nào là sáu?
- Mạn, ty mạn, quá mạn,
- Tăng thượng mạn, cố chấp, ty liệt mạn.
Đoạn tận sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể
chứng ngộ quả A-la-hán.

A LA HÁN                                        445

43 Không thể chứng quả Alahán nếu không đoạn tận 6 pháp - Kinh ALAHÁN – Tăng III, 228

ALAHÁN –Tăng III, 228

1. - Do không đoạn tận sáu pháp, này Tỷ-kheo,
không có thể chứng được quả A-la-hán.
2. Thế nào là sáu?
- Hôn trầm, thụy miên, trạo cử, hối quá, bất tín,
phóng dật.
Này các Tỷ-kheo, do không đoạn tận sáu pháp này,
không có thể chứng được quả A-la-hán.
3. Do đoạn tận sáu pháp, này các Tỷ-kheo, có thể
chứng được quả A-la-hán.
4. Thế nào là sáu?
- Hôn trầm, thụy miên, trạo cử, hối quá, bất tín,
phóng dật.
Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận sáu pháp này, có thể
chứng quả A-la-hán.

A LA HÁN                                           446

44 Không thể chứng quả Alahán nếu không đoạn tận 9 pháp - Kinh CÓ KHẢ NĂNG – Tăng IV, 224

CÓ KHẢ NĂNG – Tăng IV, 224

1. - Này các Tỷ-kheo, có chín pháp không đoạn trừ thì không có thể chứng ngộ quả A-la-hán.

2. Thế nào là chín?

 Tham, sân, si,  Phẫn nộ, hiềm hận, giả dối,  Não hại, tật đố, xan tham.

Chín pháp này, này các Tỷ-kheo, không đoạn trừ thì không có thể chứng ngộ quả A-la-hán.

3. Chín pháp này, này các Tỷ-kheo, được đoạn trừ thì có thể chứng ngộ quả A-la-hán. Thế nào là chín?

4. Tham, sân, si, phẫn nộ, hiềm hận, giả dối, não hại, tật đố, xan tham.

A LA HÁN                                             447

45 Không thể làm 5 điều - Kinh SANDAKA – 76 Trung II, 377

KINH SANDAKA (Sandaka suttam) – Bài kinh số 76 – Trung II, 377

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Kosambi (Kiều-thưởng-
di), tại tu viện Ghosita (Cù-sư-la). Lúc bấy giờ, du sĩ
Sandaka trú ở hang Pilakka với đại chúng du sĩ,
khoảng độ năm trăm du sĩ. Rồi Tôn giả Ananda, vào
buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, và nói với
các Tỷ-kheo:

– Chư Hiền, chúng ta                hãy    đi   đến Devakatasobbha để xem hang.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ananda. Rồi
Tôn giả Ananda với một số đông Tỷ-kheo đi đến
Devakatasobbha. Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka ngồi
với đại chúng du sĩ đang lớn tiếng, cao tiếng, to tiếng

A LA HÁN                                              448

bàn luận nhiều vấn đề phù phiếm như câu chuyện về
vua chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại
thần, câu chuyện về binh lính, các câu chuyện hãi
hùng, câu chuyện về chiến tranh, câu chuyện về đồ
ăn, câu chuyện về đồ uống, câu chuyện về đồ mặc,
câu chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa,
câu chuyện về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu
chuyện về xe cộ, câu chuyện về làng xóm, câu
chuyện về thị trấn, câu chuyện về thành phố, câu
chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu
chuyện về vị anh hùng, câu chuyện bên lề đường, câu
chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã
chết, các câu chuyện tạp thoại, câu chuyện về hiện
trạng của thế giới, hiện trạng của đại dương, câu
chuyện về hiện hữu và không hiện hữu. Du sĩ
Sandaka thấy Tôn giả Ananda từ xa đi đến, thấy vậy
liền khuyến cáo chúng của mình:

– Các Tôn giả hãy nhỏ tiếng! Các Tôn giả hãy
lặng tiếng! Nay đệ tử của Sa-môn Gotama, Sa-môn
Ananda đang đến. Khi nào các đệ tử của Sa-môn
Gotama trú ở Kosambi, thời Sa-môn Ananda này là
một vị trong những vị ấy. Các Tôn giả ấy ưa mến
trầm lặng, tu tập trong trầm lặng, tán thán trầm lặng,
nếu biết chúng này trầm lặng, có thể ghé tại đây.

Rồi các du sĩ ấy đều im lặng. Tôn giả Ananda

A LA HÁN                                             449

đến chỗ du sĩ Sandaka. Du sĩ Sandaka thưa với Tôn giả Ananda:

– Hãy đến, Tôn giả Ananda! Thiện lai, Tôn giả
Ananda! Đã lâu Tôn giả Ananda mới tạo cơ hội này,
nghĩa là đến đây. Tôn giả Ananda hãy ngồi, đây là
chỗ ngồi đã soạn sẵn.

Tôn giả Ananda ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Du
sĩ Sandaka lấy một ghế thấp khác rồi ngồi xuống một
bên. Tôn giả Ananda nói với du sĩ Sandaka đang ngồi
một bên:

– Này Sandaka, nay các vị hội họp nhau ở đây, đang bàn vấn đề gì? Và câu chuyện gì giữa các vị bị gián đoạn?

– Tôn giả Ananda, hãy gác một bên vấn đề
chúng tôi đang hội họp bàn luận. Lát nữa Tôn giả
Ananda nghe lại cũng không khó khăn gì. Lành thay,
nếu được Tôn giả Ananda thuyết cho pháp thoại vị
Đạo sư của mình.

– Vậy này Sandaka, hãy nghe và khéo tác ý, tôi sẽ giảng:

– Thưa vâng, Tôn giả.

A LA HÁN                                          450

Du sĩ Sandaka vâng đáp Tôn giả Ananda. Tôn giả Ananda nói như sau:

– Này Sandaka, bốn pháp phi phạm hạnh trú
này, do Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, Bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và bốn pháp bất
an phạm hạnh cũng được tuyên bố. Ở đây, người có
trí không thể tự mình sống Phạm hạnh và nếu sống,
thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và
(chí) thiện.

 Tôn giả Ananda, bốn pháp phi phạm hạnh trú do
Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí
không thể tự mình sống Phạm hạnh, và nếu sống,
thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và
(chí) thiện; bốn pháp phi phạm hạnh trú ấy là gì?

– Ở đây, này Sandaka, có vị Đạo sư có thuyết lý như sau, có quan điểm như sau: "Không có bố thí, không có lễ hy sinh, không có tế tự, không có quả dị thục các nghiệp thiện ác, không có đời này, không có đời khác, không có mẹ, không có cha, không có loại hóa sanh, ở đời không có những vị Sa-môn, Bà-la- môn chánh hướng, chánh hạnh, sau khi đã tự mình giác ngộ với thắng trí tuyên bố về đời này và đời sau. Con người này do bốn đại họp thành, khi mệnh

A LA HÁN                                             451

chung, địa đại quy nhập địa giới, thủy đại quy nhập thủy giới, hỏa đại quy nhập hỏa giới, phong đại quy nhập phong giới, các căn nhập vào hư không. (Bốn) người, gánh quan tài với người nằm trong quan tài là năm gánh người chết mang đi, đến chỗ hỏa tảng và thốt ra những lời kể lể, đặc tánh của người chết. Các xương thành màu xám như chim bồ câu, và những vật cúng dường trở thành tro bụi. Chỉ có người ngu mới tán dương bố thí, lời nói của họ trống không, giả dối, vô ích khi họ chấp thuyết "có sự hiện hữu (Atthikavada)". Kẻ ngu cũng như người trí, sau khi thân hoại mạng chung sẽ đoạn diệt, tiêu thất, không còn tồn tại sau khi chết".

 Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: "Vị Tôn sư này, thuyết lý như vầy, quan điểm như vầy: "Không có bố thí, không có lễ hy sinh... (như trên)... Không còn tồn tại sau khi chết". Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống, nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: "Cả hai chúng ta, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ bị đoạn diệt, tiêu thất, sẽ không hiện hữu sau khi chết". Thật sự là quá độ hạnh lõa thể, trọc đầu, tinh tấn ngồi chỏ hỏ, nhổ lông tóc của vị Tôn sư này; trong khi ta sống trong gia đình được con

A LA HÁN                                             452

cái bao bọc đoanh vây, thọ dụng chiên-đàn Kasi,
mang dùng vòng hoa, hương liệu phấn sáp, hưởng
thọ vàng bạc, và trong đời sau ta sẽ đồng đẳng
với vị Tôn sư này về chỗ thọ sanh. Như vậy, ta biết
gì, thấy gì mà ta sẽ sống Phạm hạnh dưới vị Đạo
sư này?" Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú
này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

 Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ
nhất, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố và ở đây
người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy,
và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo,
pháp và (chí) thiện.

Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư có thuyết lý như sau, có quan điểm như sau: "Tự làm hay khiến người làm, chém giết hay khiến người chém giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu, gây phiền muộn, hay khiến người gây phiền muộn, gây áo não hay khiến người gây áo não, tự mình gây sợ hãi hay khiến người gây sợ hãi, sát sanh, lấy của không cho, phá cửa nhà mà vào, cướp đoạt, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động như vậy không có tội ác. Nếu lấy một bánh xe sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất này, làm thành một đống thịt, thành

A LA HÁN                                            453

một chồng thịt, cũng không vì vậy mà có tội ác, gây ra tội ác. Nếu đi trên bờ phía Nam sông Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người chém giết, đốt nấu, khiến người đốt nấu, cũng không vì vậy có tội ác, gây ra tội ác. Nếu đi trên bờ phía Bắc sông Hằng bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người tế lễ, cũng không vì vậy có phước báo, tạo nên phước báo. Bố thí, tự điều phục, tự chế ngự, nói thật không có công đức, không tạo nên công đức".

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau:
"Vị Tôn sư này, có thuyết lý như vầy, có quan điểm
như vầy: "Tự làm, khiến người làm... (như trên)...
không tạo nên công đức". Nếu vị Tôn sư này nói
đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta
làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống;
nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi
chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: "Hành động
cả hai (chúng ta) không tạo ra tội ác". Thật sự là quá
độ... (như trên)... mà ta sẽ sống Phạm hạnh dưới vị
Đạo sư này?" Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú
này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

 Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ
hai, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác đã tuyên bố và ở đây
người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy,

A LA HÁN                                             454

và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị Đạo sư có thuyết lý như vậy, có quan điểm như vầy: "Không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình bị nhiễm ô; không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình sẽ bị nhiễm ô. Không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh, không nhân không duyên, các loài hữu tình sẽ được thanh tịnh. Không có lực, không có tinh tấn, không có nhân lực, không có cố gắng của người. Tất cả loài hữu tình, tất cả chúng sanh, tất cả sanh loại, tất cả sinh mạng đều không tự tại, không lực, không tinh tấn. Họ bị dắt dẫn chi phối bởi định mệnh, bởi sự trùng hợp, bởi tự tánh. Họ hưởng thọ khổ lạc, y theo sáu sanh loại".

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: "Vị Tôn sư này có thuyết lý như vầy, có quan điểm như vầy: "Không có nhân, không có duyên... (như trên)... họ hưởng thọ khổ lạc, y theo sáu sanh loại". Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống, nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: "Cả hai chúng tôi, không có nhân, không có duyên sẽ được thanh tịnh". Thật sự là quá độ... (như

A LA HÁN                                             455

trên)... mà ta sẽ sống theo hạnh ấy dưới vị Đạo sư này?" Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

 Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ
ba, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây
người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy,
và nếu sống thời không thể thành đạt (chánh) đạo,
pháp và (chí) thiện.

Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư có thuyết lý như vầy, có quan điểm như vầy: "Có bảy thân này không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đảnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất động, không chuyển biến, không xâm hại nhau. Chúng không thể ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và lạc. Thế nào là bảy? Địa thân, thủy thân, hỏa thân, phong thân, khổ, lạc, và thứ bảy là mạn. Bảy thân này không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đỉnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất động, không chuyển biến, không xâm hại nhau. Chúng không thể ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và lạc. Ở đây, không có người giết hại hoặc người bị giết hại, người nghe hoặc

A LA HÁN                                            456

người nói, người biết hoặc người khiến cho biết, khi có một ai dùng lưỡi kiếm sắc bén chém đầu, thời không ai tước đoạt sanh mạng của ai cả, lưỡi kiếm chỉ rơi vào giữa bảy thân mà thôi. Có tất cả là 14 trăm ngàn chủng loại thác sanh, lại có thêm 60 một trăm và 6 một trăm. Có 5 một trăm loại nghiệp và có 5 nghiệp (theo 5 căn), lại có 3 nghiệp (về thân, khẩu, ý), lại có toàn nghiệp (thân và khẩu), bán nghiệp (ý), có 62 đạo, 62 trung kiếp, 6 giai cấp, 8 nhân địa; 4900 sanh nghiệp, 4900 kẻ du hành, 4900 chỗ ở của loài Naga, 2000 căn, 3000 cảnh địa ngục, 36 trần giới, 7 tưởng thai, 7 vô tưởng thai, 7 tiết thai (sanh từ đốt, hay ly hệ thai?) 7 loài Thiên, 7 loài Người, 7 loài Quỷ, 7 hồ nước, 7 pavutas (núi hay hồ nhỏ), 7000 pavutas, 700 papatas (vực thẳm), 7 mộng, 700 mộng có 8.400.000 đại kiếp, trong thời gian ấy kẻ ngu và người trí, sau khi lưu chuyển, luân hồi, sẽ trừ tận khổ đau. Không có lời nguyện: "Với giới này, với giới cấm này, với khổ hạnh này, hay với Phạm hạnh này, tôi sẽ làm cho chín muồi những nghiệp chưa được thuần thục, hoặc trừ diệt những nghiệp đã được thuần thục, bởi những nhẫn thọ liên tục không thể đo lường, khổ và lạc với những vật đo lường, trong luân hồi không có tăng giảm, không có cao thấp. Ví như cuộn chỉ được tung ra sẽ được kéo dài đến một mức độ nào đó. Cũng như vậy, kẻ ngu và người trí, sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ chấm dứt khổ đau".

A LA HÁN                                              457

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: "Vị Tôn sư này có lý thuyết như vầy, có quan điểm như vầy: "Có bảy thân này... (như trên)... sẽ chấm dứt khổ đau". Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống, nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: "Cả hai chúng tôi, sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ chấm dứt khổ đau". Thật sự là quá độ hạnh lõa thể, trọc đầu, tinh tấn ngồi chỏ hỏ, nhổ lông tóc của vị Tôn sư này, trong khi ta sống trong gia đình, được con cái bao bọc đoanh vây, thọ dụng chiên-đàn Kasi, mang dùng vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, hưởng thọ vàng bạc, và trong đời sau ta sẽ đồng đẳng với vị Tôn sư này về chỗ thọ sanh. Như vậy ta biết gì, ta thấy gì mà ta sẽ sống theo hạnh ấy với vị Đạo sư này?" Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly theo hạnh ấy và bỏ đi.

 Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ
tư, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A la
hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người
có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu
sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp,
và (chí) thiện.

Này Sandaka, bốn phi phạm hạnh trú này được

A LA HÁN                                              458

Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây, người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ananda! Thật hy
hữu thay, Tôn giả Ananda! Bốn phi phạm hạnh trú
này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bấc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố là phi phạm hạnh
trú, và ở đây, người có trí không thể tự mình sống
theo hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt
(chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

 Tôn giả Ananda, thế nào là bốn pháp bất an
phạm hạnh được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở
đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh
ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh)
đạo, pháp, và (chí) thiện?

 Ở đây, này Sandaka, có bậc Đạo sư nhứt thiết tri nhứt thiết kiến, tự xem đã chứng được tri kiến hoàn toàn: "Khi ta đi, ta đứng, ta ngủ và ta thức, tri, kiến được an trú ở trong ta, liên tục, không gián đoạn". Vị ấy đi vào một nhà trống, không nhận được đồ ăn khất thực, và con chó cắn vị ấy, vị ấy gặp voi dữ, gặp người dữ, gặp bò dữ, và vị

A LA HÁN                                           459

ấy hỏi tên và họ một người đàn bà, một người đàn
ông, và hỏi tên những con đường của làng, của trị
trấn. Vị ấy được hỏi: "Sao như thế này?", và trả
lời: "Ta phải vào một nhà trống, do vậy ta đã vào;
ta phải không nhận được đồ ăn khất thực, do vậy
ta đã không nhận được đồ ăn khất thực. (Có
người) phải bị chó cắn, do vậy ta đã bị chó cắn.
(Có người) phải gặp voi dữ, do vậy ta đã gặp; phải
gặp ngựa dữ, do vậy ta đã gặp, phải gặp bò dữ, do
vậy ta đã gặp. Có người phải hỏi tên và họ một
người đàn bà, một người đàn ông, do vậy ta đã
hỏi. (Có người) phải hỏi tên những con đường của
làng, của thị trấn, do vậy ta đã hỏi".

 Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau:
"Vị Tôn sư này là nhất thiết tri, nhứt thiết kiến...
(như trên)... do vậy ta đã hỏi". Vị ấy sau khi biết:
"Hạnh này là bất an", nên yểm ly hạnh ấy và
bỏ đi.

Này Sandaka, đây là Bất an phạm hạnh thứ nhất,
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí
không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống
thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí)
thiện.

A LA HÁN                                             460

 Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị Đạo sư y cứ
truyền thuyết, (xem) truyền thuyết là chân thật, vị
này thuyết pháp theo truyền thuyết, theo tương
truyền và truyền thống, theo uy tín (Thánh) tạng.
Này Sandaka, nếu vị Đạo sư y cứ truyền thuyết,
xem truyền thuyết là chân thật, vị ấy (có phần)
khéo nhớ, (có phần) không khéo nhớ, (khi thì) như
thế này, (khi thì) như thế khác.

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư: "Vị Tôn sư này y cứ truyền thuyết, xem truyền thuyết là chơn thật, vị này thuyết pháp theo truyền thuyết, theo tương truyền và truyền thống, theo uy tín (Thánh) tạng. Nếu vị Đạo sư y cứ truyền thuyết, xem truyền thuyết là chơn thật, vị ấy (có phần) khéo nhớ, (có phần) không khéo nhớ, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác. Vị ấy sau khi biết: "Hạnh này là bất an", nên yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

Này Sandaka, đây là bất an phạm hạnh thứ hai,
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí
không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống,
thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí)
thiện.

 Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư là nhà

A LA HÁN                                             461

lý luận, là nhà suy luận. Do sự đả phá của lý luận và y cứ theo suy luận, vị này thuyết pháp theo nguyên tắc tự mình sáng tác. Này Sandaka, nếu vị Đạo sư là nhà lý luận, là nhà suy luận, vị ấy (có phần) khéo lý luận, (có phần) không khéo lý luận, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác.

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy nghĩ: "Vị
Tôn sư này là nhà lý luận, là nhà suy luận. Do sự đả
phá của lý luận và y cứ theo suy luận, vị này thuyết
pháp theo nguyên tắc tự mình sáng tác. Nếu vị Đạo
sư là nhà lý luận, là nhà suy luận, vị ấy (có phần)
khéo lý luận, (có phần) không khéo lý luận, (khi thì)
như thế này, (khi thì) như thế khác. Vị ấy sau khi
biết: "Hạnh này là bất an" nên yểm ly hạnh ấy và bỏ
đi.

Này Sandaka đây là bất an phạm hạnh thứ ba,
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí
không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống
thì không thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí)
thiện.

 Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư là người đần độn, là người ngu si. Vì đần độn ngu si, khi được hỏi về vấn đề này, vấn đề khác, vị ấy dùng

A LA HÁN                                            462

những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn:
"Theo tôi không phải như vậy, theo tôi không phải
như kia, theo tôi không khác như thế, theo tôi
không phải như thế, theo tôi không không phải
như thế".

Ở đây, này Sandaka người có trí suy tư: "Vị
Tôn sư này là người đần độn, là người ngu si... (như
trên)... theo tôi không phải như thế". Vị ấy sau khi
biết: "Hạnh này là bất an", nên yểm ly hạnh ấy và bỏ
đi.

Này Sandaka, đây là bất an phạm hạnh thứ tư, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

Này Sandaka, bốn bất an phạm hạnh này được
Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không
thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống thì
không thể thành đạt (chánh) lý, pháp và (chí)
thiện.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ananda! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ananda! Bốn pháp bất an phạm hạnh này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả,

A LA HÁN                                            463

bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố là bất an
phạm hạnh, và ở đây người trí không thể tự mình
sống theo hạnh ấy, và nếu sống thì không thể thành
đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

 Thưa Tôn giả Ananda, vị Đạo sư ấy dạy những gì,
tuyên bố những gì, mà ở đây, người có trí có thể
tự mình sống Phạm hạnh, và khi sống, có thể
thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện?

– Ở đây, này Sandaka, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thưởng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Như Lai sau khi riêng tự chứng ngộ với thượng trí... lại tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ... Ngài truyền dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh. Người gia trưởng hay con người gia trưởng, hay một người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nghe pháp ấy... (như Kinh Kandaraka của tập này, tr. 20 – tr. 25). Sau khi trừ bỏ năm triền cái này, các pháp làm tâm cấu uế, làm trí tuệ trở thành yếu ớt vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú Sơ thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ.

Này Sandaka, nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Đạo sư, thời ở đây

A LA HÁN                                           464

người có trí có thể tự mình sống Phạm hạnh, và khi sống có thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

Lại nữa, này Sandaka, vị Tỷ-kheo diệt tầm và
tứ... Nhị thiền... Tam thiền... chứng đạt và an trú Tứ
thiền. Này Sandaka, nếu một đệ tử chiếm được ưu
thắng đặc thù như vậy dưới một Đạo sư... (như
trên)... (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện".

Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyễn, dễ sử dụng, vững chắc bất động như vậy, vị ấy, hướng tâm đến túc mạng trí. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời... như vậy, vị ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Này Sandaka, nếu một đệ tử chiếm được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Đạo sư... (như trên)... (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh... đều do hạnh nghiệp của họ. Này

A LA HÁN                                              465

Sandaka nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Đạo sư... (như trên)... (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

Với tâm định tĩnh thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy như thật biết: "Đây là Khổ"... vị ấy như thật biết: "Đây là con đường đưa đến lậu hoặc diệt". Vị ấy do biết vậy, do thấy vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã diệt, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm; sau đời hiện tại, không có đời sống nào khác nữa". Này Sandaka, nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một Đạo sư nào, thời ở đây người có trí có thể tự mình sống Phạm hạnh, và khi sống có thể thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí) thiện.

 Nhưng, thưa Tôn giả Ananda, một Tỷ-kheo nào là
bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn,
các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,
đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã
giải thoát nhờ chánh trí, vị Tỷ-kheo ấy có thể thọ
dụng các dục vọng không?

A LA HÁN                                               466

– Này Sandaka, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán,
các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm
đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý
tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh
trí, vị ấy không thể vi phạm năm điều:

 Vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể cố ý sát
hại mạng sống chúng sanh;
 Vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể lấy của
không cho, được gọi là ăn trộm;
 Vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể hành dâm
dục;
 Vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể cố ý nói
láo;
 Vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể hưởng thọ
các dục đối với các vật được tàng trữ như trước
khi còn tại gia.
Này Sandaka, một vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-
hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên
làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý
tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh
trí, vị ấy không có thể vi phạm năm điều này.
 Thưa Tôn giả Ananda, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-
la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các
việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã

A LA HÁN                                             467

thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải
thoát nhờ chánh trí, khi vị ấy đi, đứng, ngủ và
thức, có phải tri kiến vị ấy được an trú một cách
liên tục, không gián đoạn: "Các lậu hoặc của ta
đã được đoạn tận"?

– Này Sandaka, tôi sẽ cho Ông một ví dụ, nhờ
ví dụ ở đây, một số người có trí sẽ biết ý nghĩa câu
nói. Ví như, này Sandaka, một người tay chân bị
chặt; khi người ấy đi, đứng, ngủ và thức, tay chân bị
chặt một cách liên tục, không gián đoạn, và khi
người ấy suy tư về vấn đề này, người ấy biết: "Tay
chân của ta bị chặt".

Cũng vậy, này Sandaka, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, khi vị ấy đi, đứng, ngủ và thức, các lậu hoặc được đoạn tận một cách liên tục, không gián đoạn, và khi vị ấy suy tư về vấn đề này, vị ấy biết: "Các lậu hoặc ta đã được đoạn tận".

– Nhưng thưa Tôn giả Ananda, có bao nhiêu vị lãnh đạo tối thắng trong pháp và luật này?

– Này Sandaka, không phải chỉ có một trăm, hai trăm, ba trăm, bốn trăm, năm trăm, mà còn nhiều vị

A LA HÁN                                              468

lãnh đạo tối thắng hơn nữa trong pháp và luật này.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ananda! Thật hy
hữu thay, Tôn giả Ananda! Không có sự tự tán thán
pháp của mình, không có sự hủy báng pháp của
người khác, nhưng cả hai sự thuyết pháp với các
hành trì (ayatane) và rất nhiều vị lãnh đạo tối thắng
như vậy đã được thấy (ở đây). Còn các tà mạn ngoại
đạo này là những đứa con của người mẹ không con,
họ tự tán thán khen mình chê người, và họ chỉ có ba
vị lãnh đạo tối thắng, tức là Nanda Vaccha, Kisa
Sankicca và Makkhali Gosala.

Rồi du sĩ Sandaka nói với đồ chúng của mình:

– Chư Tôn giả, hãy đi và sống Phạm hạnh dưới Sa-môn Gotama, tuy rằng nay không có dễ gì cho chúng ta từ bỏ quyền lợi, tôn kính và danh tiếng.

Như vậy du sĩ Sandaka đã đưa đồ chúng của mình sống Phạm hạnh dưới Sa-môn Gotama.

A LA HÁN                                             469

46 Kinh GẮN LIỀN CỘT CHẶT – Tăng II, 113

GẮN LIỀN CỘT CHẶT – Tăng II, 113

1. Một thời, Tôn giả Ànanda sống ở Kosàmbi, tại khu vườn Ghosita. Tại đấy, Tôn giả Ànanda gọi các Tỷ- kheo:

- Thưa các Hiền giả Tỷ-kheo.

- Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả. Tôn giả Ànanda nói như sau:

- Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào tuyên bố trước mặt tôi
rằng, đã chứng được quả A-la-hán, tất cả vị ấy được
đầy đủ bốn chi phần này, hoặc là một trong bốn chi
phần này. Thế nào là bốn?

2. Ở đây, này chư Hiền, Tỷ-kheo tu tập quán, có chỉ đi trước; do vị ấy tu tập quán có chỉ đi trước, con đường được sanh khởi. Vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn. Do vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn, các kiết sử được đoạn tận, các tùy miên được chấm dứt.

A LA HÁN                                           470

3. Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo tu tập chỉ, có quán đi trước. Do vị ấy tu tập chỉ có quán đi trước, con đường được sanh khởi. Vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn. Do vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn, các kiết sử được đoạn tận, các tùy miên được chấm dứt.

4. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo tu tập cả hai chỉ
quán gắn liền với nhau. Do vị ấy tu tập cả hai chỉ
quán gắn liền với nhau, con đường được sanh khởi.
Vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm cho sung
mãn. Do vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm
cho sung mãn, các kiết sử được đoạn tận, các tùy
miên được chấm dứt.

5. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo với các dao động
với các pháp được hoàn toàn dứt sạch. Này các Hiền
giả, đây là thời khi tâm của vị ấy an trú, an tọa, nhất
tâm, định tĩnh. Với vị ấy, con đường được sanh khởi.
Vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm cho sung
mãn. Do vị ấy thực hành con đường ấy, tu tập, làm
cho sung mãn, các kiết sử được đoạn tận, các tùy
miên được chấm dứt.

Này chư Hiền, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào tuyên bố
trước mặt tôi rằng, đã chứng được quả A-la-hán, tất
cả vị ấy được đầy đủ bốn chi phần này, hoặc là một
trong bốn chi phần này.

A LA HÁN                                              471

A LA HÁN   472

47 Kinh KIẾT SỬ – Tăng II, 68

KIẾT SỬ – Tăng II, 68

1. Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng người,
các hạ phần kiết sử không được đoạn tận, các kiết
sử khiến được sanh không được đoạn tận, các kiết
sử khiến được hữu không được đoạn tận.
- Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng
người, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, nhưng
các kiết sử khiến được sanh không được đoạn tận,
các kiết sử khiến được hữu không được đoạn tận.
- Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng
người, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết
sử khiến được sanh được đoạn tận, nhưng các kiết
sử khiến được hữu không được đoạn tận.
- Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng
người, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết
sử khiến được sanh được đoạn tận, các kiết sử
khiến được hữu được đoạn tận.

2. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử không được đoạn tận, các kiết sử khiến

A LA HÁN                                           473

được tái sanh không được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu không được đoạn tận?

- Đối với vị Nhất Lai. Đối với hạng người này, này các Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử không được đoạn tận, các kiết sử khiến được tái sanh không được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu không được đoạn tận.

3. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ
phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được
tái sanh không được đoạn tận, các kiết sử khiến được
hữu không được đoạn tận?

- Đối với hạng người Thượng lưu, đi đến Sắc cứu
kính. Đối với hạng người này, này các Tỷ-kheo, các
hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được
tái sanh không được đoạn tận, các kiết sử khiến được
hữu không được đoạn tận.

4. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ
phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được
sanh được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu
không được đoạn tận?

- Đối với hạng người Trung gian Bát-Niết-bàn. Đối với hạng người này, này các Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được sanh

A LA HÁN                                            474

được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu không được đoạn tận.

5. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ
phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được
sanh được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu được
đoạn tận?

- Đối với bậc A-la-hán. Đối với hạng người này, này
các Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các
kiết sử khiến được sanh được đoạn tận, các kiết sử
khiến được hữu được đoạn tận.

Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời.

A LA HÁN                                          475

48 Kinh PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9

KINH PHÁP MÔN CĂN BỔN (Mulapariyaya sutta) – Bài kinh số 1 – Trung I, 9

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại (tụ lạc) Ukkattha, trong rừng Subhaga (rừng Hạnh phúc), dưới gốc cây Sa la vương. Tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói:

– "Này các Tỷ-kheo. Ta sẽ giảng cho các Người "Pháp môn căn bản tất cả pháp". Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Này các Tỷ-kheo, ở đây, có kẻ phàm phu ít nghe,

A LA HÁN                                            476

không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhân,
không thuần thục pháp các bậc Chơn nhân, không
tu tập pháp các bậc Chơn nhân, tưởng tri địa đại
là địa đại. Vì tưởng tri địa đại là địa đại, người ấy
nghĩ đến địa đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, người ấy
nghĩ: "Địa đại là của ta" - dục hỷ địa đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri địa đại.

 Người ấy tưởng tri thủy đại là thủy đại. Vì
tưởng tri thủy đại là thủy đại, người ấy nghĩ đến
thủy đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với thủy
đại, nghĩ đến (tự ngã) như là thủy đại, người ấy
nghĩ: "Thủy đại là của ta" - dục hỷ thủy đại. Vì
sao vậy? Ta nói người ấy không liễu tri thủy
đại.
 Người ấy tưởng tri hỏa đại là hỏa đại. Vì tưởng
tri hỏa đại là hỏa đại, người ấy nghĩ đến hỏa
đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với hỏa đại,
nghĩ đến (tự ngã) như là hỏa đại, người ấy nghĩ:
"Hỏa đại là của ta"- dục hỷ hỏa đại. Vì sao vậy?
Ta nói người ấy không liễu tri hỏa đại.
 Người ấy tưởng tri phong đại là phong đại. Vì
tưởng tri phong đại là phong đại, người ấy nghĩ

A LA HÁN                                              477

đến (tự ngã) đối chiếu với phong đại, nghĩ đến
(tự ngã) như là phong đại, người ấy nghĩ:
"Phong đại là của ta"- dục hỷ phong đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri phong đại.
 Người ấy tưởng tri Sanh vật là Sanh vật...
 Người ấy tưởng tri chư Thiên là chư Thiên...
 Người ấy tưởng tri Sanh chủ là Sanh chủ...
 Người ấy tưởng tri Phạm Thiên là Phạm
Thiên...
 Người ấy tưởng tri Quang âm thiên là Quang
âm thiên...
 Người ấy tưởng tri Biến tịnh thiên là Biến tịnh
thiên...
 Người ấy tưởng tri Quảng quả thiên là Quảng
quả thiên...
 Người ấy tưởng tri Abhibhù (Thắng Giả) là
Abhibhù...
 Người ấy tưởng tri Không vô biên xứ là Không
vô biên xứ...
 Người ấy tưởng tri Thức vô biên xứ là Thức vô

A LA HÁN                                           478

biên xứ...
 Người ấy tưởng tri Vô sở hữu xứ là Vô sở hữu
xứ...
 Người ấy tưởng tri Phi tưởng phi phi tưởng xứ
là Phi tưởng phi phi tưởng xứ...
 Người ấy tưởng tri sở kiến là sở kiến...
 Người ấy tưởng tri sở văn là sở văn...
 Người ấy tưởng tri sở tư niệm là sở tư niệm...
 Người ấy tưởng tri sở tri là sở tri...
 Người ấy tưởng tri đồng nhất là đồng nhất...
 Người ấy tưởng tri sai biệt là sai biệt...
 Người ấy tưởng tri tất cả là tất cả...
 Người ấy tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn, người ấy nghĩ
đến Niết-bàn, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
Niết-bàn. Nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn,
người ấy nghĩ: "Niết-bàn là của ta" - dục hỷ
Niết-bàn, Vì sao vậy? Ta nói: Người ấy không
liễu tri Niết-bàn.

A LA HÁN                                             479

 Này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo hữu học tâm chưa thành tựu, đang sống cần cầu vô thượng an ổn, khỏi khổ ách. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy đã không nghĩ đến địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) như là địa đại, đã không nghĩ: "Địa đại là của ta", - không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy có thể liễu tri địa đại. ... Thủy đại... hỏa đại... phong đại... Sanh vật... chư Thiên Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn; vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy đã không nghĩ
đến Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu
với Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) như là
Niết-bàn, đã không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vị
ấy có thể liễu tri Niết-bàn.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,

A LA HÁN                                                 480

đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy đã liễu tri địa đại... thủy đại... hỏa đại... phong đại... sanh vật... chư Thiên... Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến
Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta
nói vị ấy đã liễu tri Niết-bàn".

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh

A LA HÁN                                                481

trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ tham
dục đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-
bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ
tham dục đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ sân hận đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-

A LA HÁN                                                482

bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ
sân hận đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-
la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn,
các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,
đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh
trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có si mê, nhờ si mê đã
được đoạn trừ.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Ngài không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Ta nói vì Như Lai đã liễu tri địa
đại.

A LA HÁN                                               483

 ... thủy đại... hỏa đại...

 ...Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như
là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vì
Như Lai đã liễu tri Niết-bàn.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Như Lai không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Vì Như Lai biết rằng: "Dục hỷ
là căn bản của đau khổ, từ hữu, sanh khởi lên,
và già và chết đến với loài sinh vật". Do vậy, này
các Tỷ-kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ
hoàn toàn các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả
ly, sự từ bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác
ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác"

 ... thủy đại... hỏa đại...

A LA HÁN                                            484

 ... Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
Ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì
Như Lai biết rằng: "Dục hỷ là căn bản của
đau khổ, từ hữu, sanh khởi lên, và già chết
đến với loài sinh vật". Do vậy, này các Tỷ-
kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ hoàn toàn
các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả ly, sự trừ
bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác ngộ vô
thượng chánh đẳng chánh giác.

Như vậy, Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

A LA HÁN                                             485

A LA HÁN   486

49 Kinh SAU KHI AN CƯ – Tăng IV, 96

SAU KHI AN CƯ – Tăng IV, 96

1. Như vậy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu
vườn ông Anàthapindika, rồi Tôn giả Sàriputta đi
đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Sàriputta bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con đã sống an cư trong mùa mưa tại Sàvatthi. Bạch Thế Tôn, nay con muốn ra đi du hành trong quốc độ.

- Này Sàriputta, nay Thầy hãy làm những gì Thầy nghĩ là hợp thời.

Rồi Tôn giả Sàriputta từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi.

2. Rồi một Tỷ-kheo, sau khi Tôn giả Sàriputta ra đi không bao lâu, bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Sàriputta xâm phạm con, đã bỏ đi du hành không có xin lỗi con.

A LA HÁN                                          487

Thế Tôn cho gọi một Tỷ-kheo:

- Này Tỷ-kheo, hãy đến nhân danh Ta, nói với Sàriputta: "Thưa Hiền giả, bậc Đạo Sư cho gọi Hiền giả".

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy, vâng đáp Thế Tôn, đi đến Tôn giả Sàriputta, sau khi đến, nói với Tôn giả Sàriputta:

- Thưa Hiền giả Sàriputta, bậc Đạo Sư cho gọi Hiền giả.

- Thưa vâng, này Hiền giả.

Tôn giả Sàriputta vâng đáp Tỷ-kheo ấy. Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahà Moggallàna và Tôn giả Ànanda cầm chìa khóa, đi từ tinh xá này đến tinh xá khác nói rằng:

- Chư Tôn giả hãy đến! Chư Tôn giả hãy đến! Nay Tôn giả Sàriputta sẽ rống tiếng rống con sư tử trước mặt Thế Tôn.

3. Rồi Tôn giả Sàriputta đi đến Thế Tôn, sau khi đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên Thế Tôn, nói với Tôn giả Sàriputta đang ngồi xuống một bên:

A LA HÁN                                              488

- Ở đây, này Sàriputta, một đồng Phạm hạnh có điều bất mãn với Thầy: "Bạch Thế Tôn, Tôn giả Sàriputta xâm phạm con đã ra đi không có xin lỗi con".

4. - Thật vậy, bạch Thế Tôn, với ai không an trú thân
niệm trên thân, người ấy, ở đây, sau khi xâm phạm
một vị đồng Phạm hạnh, có thể bỏ đi du hành, không
có xin lỗi.

- Ví như, bạch Thế Tôn, trên đất, người ta quăng đồ
tịnh, quăng đồ bất tịnh, quăng phẩn uế, quăng
nước tiểu, nhổ nước miếng, quăng mủ và quăng
máu; tuy vậy đất không lo âu, không xấu hổ, hay
không nhàm chán. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con
an trú với tâm như đất, rộng rãi, rộng lớn, vô
lượng, không hận, không sân. Bạch Thế Tôn, với
ai không an trú thân niệm, người ấy ở đây, sau khi
xâm phạm một vị đồng Phạm hạnh, có thể bỏ đi
du hành, không có xin lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, trong nước người ta rửa
đồ tịnh, rửa đồ bất tịnh, rửa sạch phẩn uế, rửa
sạch nước tiểu, rửa sạch nước miếng, rửa sạch
máu, rửa sạch mủ; tuy vậy nước không lo âu,
không xấu hổ, không nhàm chán. Cũng vậy, bạch
Thế Tôn, con an trú với tâm như nước, rộng rãi,
rộng lớn, vô lượng, không hận, không sân. Bạch
Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm, người ấy

A LA HÁN                                            489

ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng Phạm hạnh,
có thể bỏ đi du hành, không có xin lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, lửa đốt các đồ tịnh, đốt các
đồ bất tịnh, đốt phẩn uế, đốt nước tiểu, đốt nước
miếng, đốt mủ, đốt máu; tuy vậy lửa không lo âu,
không xấu hổ, không nhàm chán. Cũng vậy, bạch
Thế Tôn, con an trú với tâm như lửa, rộng rãi,
rộng lớn, vô lượng, không hận, không sân. Bạch
Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm, người ấy
ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng Phạm hạnh,
có thể bỏ đi du hành, không có xin lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, gió thổi các đồ tịnh, thổi
các đồ bất tịnh, thổi phẩn uế, thổi nước tiểu, thổi
nước miếng, thổi mủ, thổi máu; tuy vậy gió không
lo âu, không xấu hổ, không nhàm chán. Cũng vậy,
bạch Thế Tôn, con an trú với tâm như gió, rộng
rãi, rộng lớn, vô lượng, không hận, không sân.
Bạch Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm,
người ấy ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng
Phạm hạnh, có thể bỏ đi du hành, không có xin
lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, một miếng vải lau chùi lau
các đồ tịnh, lau các đồ bất tịnh, lau phẩn uế, lau
nước tiểu, lau nước miếng, lau mủ, lau máu; tuy
vậy miếng vải lau chùi không lo âu, không xấu hổ,
không nhàm chán. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con
an trú với tâm như miếng vải lau chùi, rộng rãi,

A LA HÁN                                            490

rộng lớn, vô lượng, không hận, không sân. Bạch
Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm, người ấy
ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng Phạm hạnh,
có thể bỏ đi du hành, không có xin lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, con trai của một người
Candàla (Chiên-đà-la: hạ liệt) hay con gái của
một người Candàla, với tay cầm bát ăn xin, mặc
đồ rách rưới, đi vào làng hay đi vào thị trấn, với
một tâm trạng hạ liệt. Cũng vậy, bạch Thế Tôn,
con an trú với tâm giống như con Chiên-đà-la,
rộng rãi, rộng lớn, vô lượng, không hận, không
sân. Bạch Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm,
người ấy ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng
Phạm hạnh, có thể bỏ đi du hành, không có xin
lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, một con bò đực, với sừng
bị cưa, hiền lương, khéo điều phục, khéo huấn
luyện, đi lang thang từ đường này đến đường
khác, từ ngã tư này đến ngã tư khác, không hại
một ai với chân hay với sừng. Cũng vậy, bạch Thế
Tôn, con an trú với tâm giống như một con bò
đực với sừng bị cưa, rộng rãi, rộng lớn, vô lượng,
không hận, không sân. Bạch Thế Tôn, với ai
không an trú thân niệm, người ấy ở đây, sau khi
xâm phạm một vị đồng Phạm hạnh, có thể bỏ đi
du hành, không có xin lỗi.

A LA HÁN                                           491

- Ví như, bạch Thế Tôn, một nữ nhân hay một nam
nhân còn trẻ tuổi, thanh niên, ưa thích trang điểm,
sau khi gội đầu, sẽ lo âu, xấu hổ, nhàm chán nếu
xác rắn, hay xác chó, hay xác người được cuốn
vào cổ người ấy. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con lo
âu, xấu hổ, nhàm chán với cái thân đầy bất tịnh
này. Bạch Thế Tôn, với ai không an trú thân niệm,
người ấy ở đây, sau khi xâm phạm một vị đồng
Phạm hạnh, có thể bỏ đi du hành, không có xin
lỗi.
- Ví như, bạch Thế Tôn, có người mang một cái bát
đầy mỡ, có thủng nhiều lỗ, thủng nhiều đường, bị
chảy, bị rỉ. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con mang
cái thân này, có thủng nhiều lỗ, có thủng nhiều
đường, bị chảy, bị rỉ. Bạch Thế Tôn, với ai không
an trú thân niệm, người ấy ở đây, sau khi xâm
phạm một vị đồng Phạm hạnh, có thể bỏ đi du
hành, không có xin lỗi.

5. Rồi Tỷ-kheo ấy từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vào một bên vai, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con đã phạm một trọng tội. Vì ngu si, vì vô minh, vì bất thiện, con đã xuyên tạc Tôn giả Sàriputta, không ý thức, trống không, vọng ngôn,

A LA HÁN                                             492

không thật. Mong Thế Tôn chấp nhận cho con tội ấy là một tội để con ngăn đón về tương lai.

- Này Tỷ-kheo, thật là một trọng tội. Vì ngu si, vì vô minh, vì bất thiện, Thầy đã xuyên tạc Tôn giả Sàriputta, không ý thức, trống không, vọng ngôn, không thật. Này Tỷ-kheo, vì Thầy đã thấy tội ấy là một tội, đã phát lộ đúng pháp, Ta chấp nhận tội ấy cho Thầy. Đây là một sự tiến bộ, này Tỷ-kheo, trong Pháp Luật của bậc Thánh, những ai thấy tội là tội, phát lộ đúng pháp, và ngăn đón trong tương lai.

6. Rồi Thế Tôn, nói với Tôn giả Sàriputta:

- Này Sàriputta, hãy tha thứ kẻ ngu si này, trước khi ở đây, đầu nó sẽ bị vỡ tan làm bảy mảnh.

- Bạch Thế Tôn, con tha thứ cho Tôn giả ấy, nếu Tôn giả ấy nói với con: "Hãy tha thứ cho", và cũng mong Tôn giả ấy tha thứ cho con.

A LA HÁN                                             493

50 Kẻ ấy Ta mới gọi, Chánh danh Bàlamôn - Kinh VASETTHA – 98 Trung II, 775

KINH VASETTHA (Vasettha suttam) – Bài kinh số 98 – Trung II, 775

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Icchanankala (Y-xa-
năng-gia-la), tại khu rừng Icchanankala. Lúc bấy giờ
có rất nhiều Bà-la-môn danh tiếng và giàu có trú tại
Icchanankala như Bà-la-môn Canki, Bà-la-môn
Tarukkha, Bà-la-môn Pokkharasati, Bà-la-môn
Janussoni, Bà-la-môn Todeyya cùng rất nhiều Bà-la-
môn danh tiếng và giàu có khác. Rồi trong khi các
thanh niên Bà-la-môn Vasettha và Bharadvaja đang
tản bộ du hành, câu chuyện sau đây được khởi lên:
"Thế nào là một vị Bà-la-môn?"

Thanh niên Bharadvaja nói như sau:

– Nếu ai thiện sanh từ mẫu hệ và phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị một vết nhơ nào, không bị một dèm pha nào về vấn

A LA HÁN                                           494

đề huyết thống thọ sanh, như vậy là làm một vị Bà- la-môn.

Thanh niên Vasettha nói như sau:

– Nếu ai có giới hạnh và thành tựu các cấm giới, như vậy là một vị Bà-la-môn.

Thanh niên Bà-la-môn Bharadvaja không thể
thuyết phục thanh niên Bà-la-môn Vasettha, và thanh
niên Bà-la-môn Vasettha không thể thuyết phục
thanh niên Bharadvaja. Rồi thanh niên Bà-la-môn
Vasettha nói với thanh niên Bà-la-môn Bharadvaja:

– Này Bharadvaja, Sa-môn Gotama này là
Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, nay đang trú
ở Icchanankala, tại khu rừng Icchanankala. Tiếng
đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Tôn giả
Gotama: "Đây là Thế Tôn... Phật, Thế Tôn". Này
Tôn giả Bharadvaja, chúng ta hãy đến Sa-môn
Gotama, sau khi đến hãy hỏi Tôn giả Gotama về
nghĩa lý này, và Sa-môn Gotama trả lời như thế nào,
chúng ta sẽ như vậy thọ trì.

– Thưa vâng.

Thanh niên Bà-la-môn Bharadvaja vâng đáp thanh niên Vasettha. Rồi thanh niên Bà-la-môn

A LA HÁN                                           495

Vasettha và Bharadvaja cùng đi đến Thế Tôn, sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một
bên, thanh niên Bà-la-môn Vasettha dùng những bài
kệ bạch Thế Tôn:

Chúng con cả hai người,
Được tôn xưng, tự nhận,
Là những bậc thông thái
Cả ba tập Vệ-đà.
Con là đệ tử Ngài,
Pokkharasati,
Còn vị thanh niên này,
Đệ tử Tarukkha.
Ba Vệ-đà nói gì,
Chúng con đều thông đạt,
Văn cú và văn phạm,
Chúng con đều thấu hiểu,
Thuyết giảng và giải thích,
Thật giống bậc Đạo sư.
Tôn giả Gotama,
Giữa hai người chúng con
Có sự tranh luận này,
Về huyết thống thọ sanh.
Bharadvaja nói:
"Chính do sự thọ sanh".

A LA HÁN                                          496

Con nói: "Do hành động,
Mới thành Bà-la-môn".
Mong bậc có Pháp nhãn,
Hiểu cho là như vậy.
Cả hai người chúng con,
Không thể thuyết phục nhau.
Chúng con đến hỏi Ngài,
Bậc Chánh Giác tôn xưng.
Như trăng được tròn đầy,
Quần chúng đến chấp tay,
Đảnh lễ và chiêm ngưỡng.
Cũng vậy, ở trong đời,
Quần chúng đến đảnh lễ,
Gotama Tôn giả.
Chúng con đến hỏi Ngài,
Bậc Pháp nhãn thế gian,
Bà-la-môn do sanh,
Hay chính do hành động?
Chúng con không được biết,
Hãy nói chúng con biết.

Đức Thế Tôn bèn nói:
Này Ông Vasettha,
Ta trả lời cho Ông,
Thuận thứ và như thật,
Sự phân loại do sanh,
Của các loại hữu tình,

A LA HÁN                                      497

Chính do sự sanh đẻ,
Do sanh, có dị loại.
Hãy xem cỏ và cây,
Dầu chúng không nhận thức,
Chúng có tướng thọ sanh,
Do sanh, có dị loại.
Hãy xem loại côn trùng,
Bướm đêm, các loại kiến,
Chúng có tướng thọ sanh,
Do sanh, có dị loại.
Hãy xem loại bốn chân,
Loại nhỏ và loại lớn,
Chúng có tướng thọ sanh,
Do sanh, có dị loại.
Hãy xem loài bò sát,
Loại rắn, loại lưng dài,
Chúng có tướng thọ sanh,
Do sanh, có dị loại.
Hãy xem các loại cá,
Loại sinh sống trong nước,
Chúng có tướng thọ sanh,
Da sanh, có dị loại.
Hãy xem các loại chim,
Loại có cánh trên trời,

A LA HÁN                                498

Chúng có tướng thọ sanh,
Do sanh, có dị loại.
Tùy theo sự thọ sanh,
Chúng có tướng tùy sanh.
Trong thế giới loài Người,
Tướng sanh không có nhiều,
Không ở đầu mái tóc,
Không ở tai, ở mắt,
Không ở miệng, ở mũi,
Không ở môi, ở mày,
Không ở cổ, ở nách,
Không ở bụng, ở lưng,
Không ở ngực, ở vú,
Không âm hộ, hành dâm.
Không ở tay, ở chân,
Không ở ngón, ở móng,
Không ở cổ chân, vế,
Không ở sắc, ở tiếng.
Không tướng, do tùy sanh,
Tùy sanh, loại sai khác.
Trên tự thân con người,
Không có gì đặc biệt.
Chỉ tùy theo danh xưng,
Loài Người được kêu gọi.
Đối người tự sinh sống.
Chăn bò, lo ruộng đất,

A LA HÁN                                 499

Vasettha hãy biết,
Kẻ ấy là nông phu,
Không phải Bà-la-môn.
Ai sống theo nghề nghiệp,
Vasettha hãy biết,
Kẻ ấy là công thợ,
Không phải Bà-la-môn.
Ai sống nghề buôn bán,
Vasettha hãy biết,
Kẻ ấy là thương nhân,
Không phải Bà-la-môn.
Ai sống hầu hạ người,
Vasettha hãy biết,
Kẻ ấy là nô bộc,
Không phải Bà-la-môn.
Ai sống lấy của người,
Vasettha hãy biết,
Kẻ ấy là kẻ trộm,
Không phải Bà-la-môn.
Ai sống nghề cung tên,
Vasettha hãy biết,
Kẻ ấy là nhà binh,
Không phải Bà-la-môn.
Ai sống nghề tế tự,

A LA HÁN                               500

Vasettha hãy biết,
Kẻ ấy là tế quan,
Không phải Bà-la-môn.
Ai sống giữa loài Người,
Thọ hưởng làng, quốc độ,
Vasettha hãy biết,
Kẻ ấy là vua chúa,
Không phải Bà-la-môn.
Và Ta không có gọi,
Kẻ ấy Bà-la-môn.
Chỉ vì do thọ sanh,
Dầu vị ấy cao sang,
Dầu vị ấy giàu có,
Nhưng còn ham thế lợi.
Không tham lam thế lợi,
Không chấp thủ sở hữu,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Vị đoạn tận kiết sử,
Không ai không sợ hãi,
Siêu việt mọi chấp trước,
Thoát ly các hệ phược,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Cắt dây thừng, dây ách,

A LA HÁN                               501

Dây cương, cùng dây trói,
Quăng đi cây chắn ngang,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Bậc sáng suốt, giác ngộ,
Chánh danh Bà-la-môn.
Ai không lỗi, chịu đựng,
Nhiếc mắng cùng đánh trói,
Trang bị với nhẫn lực,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Không phẫn nộ, giữ luật,
Có giới hạnh không kiêu,
Nhiếp phục, thân tối hậu,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Như nước trên lá sen,
Hột cải trên đỉnh nhọn,
Không tham luyến dục vọng,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Ai biết ngay đời này
Khổ vì ngã đoạn tận,
Gánh nặng được đặt xuống,
Xa lìa các hệ phược,
Kẻ ấy Ta mới gọi,

A LA HÁN                                502

Chánh danh Bà-la-môn.
Tuệ thâm sâu, có trí
Thiện xảo đạo phi đạo,
Đích tối thượng đạt được,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Ai không còn liên hệ,
Cả tại gia, xuất gia,
Không nhà trú, thiểu dục,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Bỏ gậy đối chúng sanh,
Kẻ yếu cùng kẻ mạnh,
Không giết, không hại ai,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Giữa kẻ thù, không thù,
Giữa hung bạo, an tịnh,
Giữa chấp thủ, không chấp,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Dối, tham, sân, mạn, phú,
Ai bỏ rơi được chúng,
Như hột cải rơi khỏi.
Đầu nhọn của mũi kim,

A LA HÁN                                503

Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Ai dạy thật nhỏ nhẹ,
Nói lên lời chơn thực,
Không xúc chạm một ai,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Dài ngắn hay lớn nhỏ,
Thanh tịnh hay bất tịnh,
Ở đời vật dài ngắn,
Lớn, nhỏ, tịnh, bất tịnh,
Không lấy vật không cho,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Với ai không tham cầu,
Đời này và đời sau,
Từ bỏ mọi tham cầu,
Đoạn rời mọi hệ phược,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Ai không có chấp tàng,
Với trí đoạn nghi hoặc,
Đạt nhập đáy bất tử.
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.

A LA HÁN                                504

Ở đời ai vượt khỏi,
Mọi buộc ràng thiện ác,
Không sầu, không bụi uế,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Ai không uế, thanh tịnh,
Không gợn, sáng như trăng,
Hỷ, hữu được đoạn trừ,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Ai vượt qua hiểm lộ,
Ác lộ, luân hồi, si,
Vượt khỏi, đến bờ kia,
Thiền tư, không dao động,
Đoạn trừ mọi nghi hoặc,
An tịnh, không chấp trước,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Ở đời, bỏ dục vọng,
Không nhà, sống xuất gia,
Đoạn trừ dục và hữu,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Ở đời, bỏ tham ác,
Không nhà, sống xuất gia,

A LA HÁN                                505

Đoạn trừ ác và hữu,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Ai từ bỏ nhân ách,
Vượt qua cả thiên ách,
Đoạn trừ mọi ách nạn,
Thoát ly mọi hệ phược,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Từ bỏ lạc, bất lạc,
Thanh lương, không y trú,
Chiến thắng mọi thế giới,
Bậc anh hùng dũng mãnh,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Ai biết thật hoàn toàn,
Sự sanh diệt chúng sanh,
Không tham trước, Thiện Thệ,
Giác ngộ, đạt chánh giác,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Không biết chỗ sở thủ,
Thiên, Nhân, Càn-thát-bà,
Lậu hoặc được đoạn trừ,
Bậc Ứng Cúng, La-Hán,

A LA HÁN                                  506

Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Ai không có chấp trước,
Đời trước, sau, đời này,
Không chấp, không sở hữu,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Ngưu vương, bậc Tối thắng,
Anh hùng, bậc Đại sĩ,
Bậc Chinh phục, Bất động,
Tắm sạch, bậc Giác Ngộ,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Ai biết được đời trước,
Thấy được thiện, ác thú,
Đạt được sanh diệt đoạn,
Kẻ ấy Ta mới gọi,
Chánh danh Bà-la-môn.
Điều thế giới cho gọi,
Là "tên" và "gia tộc",
Chỉ tục danh, thông danh,
Danh từ khởi nhiều chỗ.
Đã lâu đời chấp trước,
Tà kiến của kẻ ngu,
Kẻ ngu tự tuyên bố,

A LA HÁN                                507

Bà-la-môn do sanh.
Không phải do sanh đẻ,
Được gọi Bà-la-môn,
Không phải do sanh đẻ,
Gọi phi Bà-la-môn.
Chính do sự hành động
Được gọi Bà-la-môn,
Chính do sự hành động
Gọi phi Bà-la-môn.
Hành động làm nông phu,
Hành động làm công thợ,
Hành động làm lái buôn,
Hành động làm nô bộc.
Hành động làm ăn trộm,
Hành động làm nhà binh.
Hành động làm tế quan,
Hành động làm vua chúa,
Kẻ trí thấy hành động,
Như thật là như vậy.
Thấy rõ lý duyên khởi,
Biết rõ nghiệp dị thục,
Do nghiệp, đời luân chuyển
Do nghiệp, người luân hồi.
Nghiệp trói buộc chúng sanh,
Như trục xe quay bánh.

A LA HÁN                                  508

Do khổ hạnh, Phạm hạnh,
Tiết chế và chế ngự,
Tác thành Bà-la-môn.
Bà-la-môn như vậy,
Mới thật là tối thượng,
Ba Vệ-đà thành tựu,
An tịnh, tái sanh đoạn,
Vesettha nên biết,
Kẻ ấy được Phạm thiên,
Được Thiên chủ Sakka,
Biết đến thật tường tận.
Khi được nghe nói vậy, hai thanh niên Bà-la-
môn Vasettha và Bharadvaja bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, tôn giả Gotama! Thật vi diệu
thay, Tôn giả Gotama! ... chúng con xin quy y Tôn
giả Gotama, quy y Pháp, quy y Tăng. Mong Tôn giả
Gotama nhận chúng con làm cư sĩ, từ nay cho đến
mạng chung, chúng con trọn đời quy ngưỡng.

A LA HÁN                                             509

51 Là bậc đã đoạn diệt khát ái, đã... - Kinh TẤT CẢ LẬU HOẶC – 2 Trung I, 19

KINH TẤT CẢ LẬU HOẶC (Sabbasava suttam) – Bài kinh số 2 – Trung I, 19

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Khi ở tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-
kheo:

– "Này các Tỷ-kheo!"

– "Bạch Thế Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp
Thế Tôn. Thế Tôn nói: "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ
giảng cho các Người pháp môn phòng hộ tất cả lậu
hoặc". Hãy nghe và khéo tác ý. Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta giảng sự diệt tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy, không phải cho

A LA HÁN                                          510

người không biết, cho người không thấy.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự diệt tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy? - Có như lý tác ý và không như lý tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, do không như lý tác ý, các
lậu hoặc chưa sanh được sanh khởi, và các lậu
hoặc đã sanh được tăng trưởng.
 Này các Tỷ-kheo, do như lý tác ý, các lậu hoặc
chưa sanh không sanh khởi, và các lậu hoặc đã
sanh được trừ diệt.
Này các Tỷ-kheo:

 Có những lậu hoặc phải do tri kiến được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do phòng hộ được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do thọ dụng được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do kham nhẫn được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do tránh né được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do trừ diệt được

A LA HÁN                                          511

đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do tu tập được đoạn
trừ.
 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các lậu hoặc
phải do tri kiến được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có kẻ phàm phu ít nghe,
không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhơn, không
thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, không tu tập
pháp các bậc Chơn nhơn, không tuệ tri các pháp cần
phải tác ý, không tuệ tri các pháp không cần phải tác
ý; vị này vì không tuệ tri các pháp cần phải tác ý, vì
không tuệ tri các pháp không cần phải tác ý nên tác
ý các pháp không cần phải tác ý và không tác ý các
pháp cần phải tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp không cần phải tác ý mà vị ấy tác ý?

Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác
ý mà dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu
đã sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh
được sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được tăng
trưởng, hay vô minh lậu chưa sanh được sanh khởi,
hay vô minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Những

A LA HÁN                                             512

pháp ấy là những pháp không cần phải tác ý mà vị ấy tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp cần phải tác ý mà vị ấy không tác ý?

Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác
ý mà dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu
đã sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh không
sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được trừ diệt, hay vô
minh lậu chưa sanh không sanh khởi, hay vô minh
lậu đã sanh được trừ diệt. Những pháp ấy là những
pháp cần phải tác ý mà các vị ấy không tác ý. Do vị
ấy tác ý các pháp không nên tác ý, do vị ấy không tác
ý các pháp cần phải tác ý, nên các lậu hoặc chưa sanh
được sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh được tăng
trưởng.

 Vị ấy không như lý tác ý như sau:

1. "Ta có mặt trong thời quá khứ, hay ta không có
mặt trong thời quá khứ?
2. Ta có mặt trong thời quá khứ như thế nào?
3. Ta có mặt trong thời quá khứ hình vóc như thế
nào?
4. Trước kia ta-là gì và ta đã có mặt như thế nào
trong thời quá khứ?

A LA HÁN                                            513

5. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai hay ta sẽ không có
mặt trong thời vị lai?
6. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai như thế nào?
7. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai, hình vóc như thế
nào?
8. Trước kia ta-là gì và ta sẽ có mặt như thế nào
trong thời vị lai?"
9. Hay nay vị ấy có nghi ngờ về mình trong thời
hiện tại: "Ta có mặt hay ta không có mặt?
10. Ta có mặt như thế nào?
11. Ta có mặt hình vóc như thế nào?
12. Chúng sanh này từ đâu đến?
13. Và rồi nó sẽ đi đâu?".
 Với người không như lý tác ý như vậy, một
trong sáu tà kiến này khởi lên:

1. "Ta có tự ngã", tà kiến này khởi lên với người
ấy như thật, như chơn;
2. "Ta không có tự ngã", tà kiến này khởi lên với
người ấy như thật như chơn;
3. "Do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã", tà kiến
này khởi lên với người ấy như thật, như chơn;
4. "Do tự mình, ta tưởng tri ta không có tự ngã",

A LA HÁN                                            514

tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như
chơn.
5. "Không do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã",
tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như
chơn; hay tà kiến này khởi lên với người ấy:
6. "Chính tự ngã của ta nói, cảm giác, hưởng thọ
quả báo các nghiệp thiện ác đã làm chỗ này, chỗ
kia, chính tự ngã ấy của ta là thường trú, thường
hằng, hằng tồn, không chuyển biến, và sẽ vĩnh
viễn tồn tại".
Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là tà kiến, kiến
trù lâm, kiến hoang vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp,
kiến kiết phược.

Này các Tỷ-kheo, trói buộc bởi kiến kiết sử, kẻ
phàm phu ít nghe không được giải thoát khỏi sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói kẻ ấy không
thoát khỏi khổ đau.

Này các Tỷ-kheo, và vị Thánh đệ tử nghe nhiều, được thấy các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh; được thấy các bậc Chơn nhơn, thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, tuệ tri các pháp cần phải tác ý, tuệ tri các pháp không cần phải tác ý.

A LA HÁN                                             515

Vị này, nhờ tuệ tri các pháp cần phải tác ý, nhờ
tuệ tri các pháp không cần phải tác ý, nên không tác
ý các pháp không cần phải tác ý và tác ý các pháp
cần phải tác ý.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp không cần phải tác ý và vị này không tác ý?

Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà
dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu đã
sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh... (như
trên)... hay vô minh lậu chưa sanh được khởi, hay vô
minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Đó là những
pháp không nên tác ý và vị ấy không tác ý.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý?

Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà
dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu đã
sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh... (như
trên)... hay vô minh lậu chưa sanh không sanh khởi,
hay vô minh lậu đã sanh được trừ diệt, đó là những
pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý.

Nhờ vị ấy không tác ý các pháp không cần phải tác ý, tác ý các pháp cần phải tác ý nên các lậu hoặc chưa sanh không sanh khởi và các lậu hoặc đã sanh

A LA HÁN                                            516

được trừ diệt.

Vị ấy như lý tác ý: "Đây là khổ", như lý tác ý: "Đây là khổ tập", như lý tác ý: "Đây là khổ diệt", như lý tác ý: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt".

Nhờ vị ấy tác ý như vậy, ba kiết sử được trừ diệt:
thân kiến, nghi, giới cấm thủ. Này các Tỷ-kheo, các
pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tri kiến
được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do phòng hộ được đoạn trừ?

Ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Vị ấy như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗ tai... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗi mũi... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lưỡi... (như trên)... sống như lý giác sát phòng hộ với sự phòng hộ thân căn... (như trên)... sống như lý giác sát phòng hộ với sự phòng hộ ý căn. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ ý căn, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não

A LA HÁN                                              517

ấy có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ ý căn, các lậu
hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các
Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải
do phòng hộ được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do thọ dụng được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác
sát, thọ dụng y phục, chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn
ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc phạm của ruồi, muỗi,
gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát, chỉ với mục
đích che đậy sự trần truồng.

Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng món ăn khất thực
không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không
phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình,
mà chỉ để thân này được sống lâu và được bảo
dưỡng, để (thân này) khỏi bị thương hại, để hổ trợ
phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt trừ các cảm
thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta
sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn".

Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng sàng tọa, chỉ để
ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc
phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loại
bò sát, chỉ để giải trừ nguy hiểm của thời tiết, chỉ với
mục đích sống độc cư an tịnh;

A LA HÁN                                               518

Vị ấy như lý giác sát thọ dụng dược phẩm trị bệnh, chỉ để ngăn chận các cảm giác khổ thống đã sanh, để được ly khổ hoàn toàn.

Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không thọ dụng như
vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên.
Nếu vị ấy thọ dụng như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các
pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do thọ dụng
được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, kham nhẫn lạnh, nóng, đói, khát, sự xúc phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát; Kham nhẫn những cách nói mạ lỵ, phỉ báng.

Vị ấy có tánh kham nhẫn các cảm thọ về thân,
những cảm thọ thống khổ, khốc liệt, đau nhói, nhức
nhối, không sung sướng, không thích thú, chết điếng
người.

Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu vị ấy kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo,

A LA HÁN                                              519

các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tránh né được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tránh né voi dữ, tránh né ngựa dữ, tránh né bò dữ, tránh né chó dữ, rắn, khúc cây, gai góc, hố sâu, vực núi, ao nước nhớp, vũng nước. Có những chỗ ngồi không xứng đáng ngồi, những trú xứ không nên lai vãng, những bạn bè ác độc mà nếu giao du thì bị các vị đồng phạm hạnh có trí nghi ngờ, khinh thường;

Vị ấy như lý giác sát tránh né chỗ ngồi không
xứng đáng ấy, trú xứ không nên lai vãng ấy và các
bạn độc ác ấy. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không
tránh né như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não
ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy tránh né như vậy, các
lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này
các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc
phải do tránh né được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát không có chấp nhận dục niệm đã khởi lên, từ bỏ,

A LA HÁN                                             520

trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (dục niệm ấy); không có chấp nhận sân niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (sân niệm ấy); không có chấp nhận hại niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (hại niệm ấy); không chấp nhận các ác bất thiện pháp luôn luôn khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (các ác bất thiện pháp ấy). Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn diệt.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tu tập niệm giác chi, niệm giác chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến từ bỏ; như lý giác sát tu tập trạch pháp giác chi... (như trên)... tu tập tinh tấn giác chi... tu tập hỷ giác chi... tu tập khinh an giác chi... tu tập định giác chi... tu tập xả giác chi; xả giác chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và

A LA HÁN                                                  521

nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ.

Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo những lậu hoặc nào phải do tri kiến được đoạn trừ đã được tri kiến đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do phòng hộ được đoạn trừ đã được phòng hộ đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do thọ dụng dược đoạn trừ đã được thọ dụng đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do kham nhẫn được đoạn trừ đã được kham nhẫn đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do tránh né được đoạn trừ đã được tránh né đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do trừ diệt được đoạn trừ đã được trừ diệt đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do tu tập được đoạn trừ đã được tu tập đoạn trừ; này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là đã sống phòng hộ với sự phòng hộ tất cả lậu hoặc, đã đoạn diệt khát ái, đã thoát ly kiết sử, đã chánh quán kiêu mạn, đã diệt tận khổ đau.

Như vậy Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

A LA HÁN                                              522

52 Là hạng người vượt qua đến bờ kia - Kinh THUẬN DÒNG – Tăng I, 557

THUẬN DÒNG – Tăng I, 557

1.- Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

 Hạng người đi thuận dòng,
 Hạng người đi nghịch dòng,
 Hạng người tự đứng lại,
 Vị Bà-la-môn đã vượt qua đến bờ biên kia,
đứng trên đất liền.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người đi thuận dòng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người thọ hưởng các dục và làm các nghiệp ác. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hạng người đi thuận dòng.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người đi ngược dòng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không thọ hưởng các dục, không làm ác nghiệp, với khổ, với ưu, nước mắt đầy mặt, khóc than, sống Phạm hạnh

A LA HÁN                                          523

viên mãn thanh tịnh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hạng người đi ngược dòng.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người tự đứng lại?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người do diệt tận
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập
Niết-bàn, không còn trở lại đời ấy nữa. Này các
Tỷ-kheo, đây gọi là hạng người tự đứng lại.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Bà-la-môn đã vượt qua đến bờ biên kia, đứng trên đất liền?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người do hoại
diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với
thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là vị Bà-la-môn đã vượt qua đến bờ biên
kia, đứng trên đất liền.

Bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời.

Những ai sống ở đời
Không chế ngự các dục
Không từ bỏ ly tham
Thọ hưởng các dục vọng

A LA HÁN                                            524

Họ đi đến sanh già
Đến rồi lại đến nữa
Bị khát ái trói buộc
Họ đi thuận dòng đời.

Do vậy bậc có trí
Ở đời, trú chánh niệm
Không thọ hưởng các dục
Không hành trì điều ác
Dầu chịu sự khổ đau
Từ bỏ các dục vọng
Họ được gọi hạng người
Đi ngược lại dòng đời.

Những ai quyết đoạn tận
Năm phiền não kiết sử
Bậc hữu học viên mãn
Không còn bị thốt thất
Đạt được tâm điều phục
Các căn được định tĩnh
Vị ấy được gọi là
Người đã tự đứng lại.

Đối các pháp thắng liệt
Vị ấy được giác tri
Đã được quét, quạt sạch
Các pháp được chấm dứt

A LA HÁN                      525

Vị ấy bậc trí giả
Phạm hạnh được thành tựu
Được tên gọi danh xưng
Bậc đã đi đến nơi
Chỗ tận cùng thế giới
Bậc đã đến bờ kia.

A LA HÁN                       526

53 Là vị sét đánh không làm cho sợ hải - Kinh PHẨM NGƯỜI – Tăng I, 144

PHẨM NGƯỜI – Tăng I, 144

1.- Có hai hạng người này, khi xuất hiện ở đời, sự
xuất hiện đưa lại hạnh phúc cho đa số, an lạc cho đa
số, lợi ích cho đa số, đưa lại hạnh phúc, an lạc cho
chư Thiên và loài Người. Thế nào là hai?
 Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác và
Chuyển Luân Vương. Những người này, này
các Tỷ-kheo, khi xuất hiện ở đời, sự xuất hiện
đưa lại hạnh phúc cho đa số, an lạc cho đa số,
lợi ích cho đa số, đưa lại hạnh phúc, an lạc cho
chư Thiên và loài Người.
2. Có hai hạng người này, khi xuất hiện ở đời, là sự
xuất hiện của những người vi diệu. Thế nào là hai?
 Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác và
Chuyển Luân Vương. Những người này, này
các Tỷ-kheo, khi xuất hiện ở đời, là sự xuất
hiện của những người vi diệu.
3. Có hai hạng người khi mạng chung, đưa lại
thương tiếc cho đa số. Thế nào là hai?

A LA HÁN                                             527

 Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác và
Chuyển Luân Vương. Hai hạng người này khi
mệnh chung, này các Tỷ-kheo, đưa lại thương
tiếc cho đa số.
4. Hai hạng người này, xứng đáng để xây tháp. Thế
nào là hai?
 Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác và
Chuyển Luân Vương. Hai hạng người này, này
các Tỷ-kheo, xứng đáng để xây tháp.
5. Có hai bậc Giác ngộ này, này các Tỷ-kheo. Thế
nào là hai?
 Như Lai, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác, và
Độc Giác Phật. Những vị này, này các Tỷ-
kheo, là hai bậc Giác ngộ.
----------------------
6. Hai (sanh) loại này, không bị sét đánh làm cho sợ
hãi. Thế nào là hai?
 Tỷ-kheo đoạn tận các lậu hoặc và con voi
thuần chủng. Hai (sanh) loại này, này các Tỷ-
kheo, không bị sét đánh làm cho sợ hãi.
7. Hai (sanh) loại này, không bị sét đánh làm cho sợ
hãi. Thế nào là hai?
 Tỷ-kheo đoạn tận các lậu hoặc và con ngựa nòi
giống tốt. Hai (sanh) loại này, này các Tỷ-kheo,
không bị sét đánh làm cho sợ hãi.

A LA HÁN                                              528

8. … (như trên, chỉ thay vào Tỷ-kheo đoạn tận các
lậu hoặc và con sư tử, vua các loài thú) …
------------------
9. Do thấy hai lý do này, này các Tỷ-kheo, các loài
Kimpurisà (phi nhân, khẩn-na-la) không nói lên
tiếng người. Thế nào là hai? "Chúng ta chớ có nói
láo và chúng ta chớ có xuyên tạc người khác với điều
không thật". Do thấy hai lý do này, này các Tỷ-kheo,
các loài Kimpurisà không nói lên tiếng người.
-----------------
10. Có hai điều, này các Tỷ-kheo, người phụ nữ khi
lâm chung chưa được thỏa mãn, chưa được vừa đủ.
Thế nào là hai? Sự giao cấu và sanh con. Hai điều
này, này các Tỷ-kheo, người phụ nữ khi lâm chung
chưa được thỏa mãn, chưa được vừa đủ.
--------------------
11. Ta sẽ giảng cho các Thầy, về sự cọng trú của
người bất thiện và sự cọng trú của người thiện. Hãy
nghe và khéo tác ý, ta sẽ nói.
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế tôn nói như
sau:
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự cọng trú của
người bất thiện, và thế nào là người bất thiện cọng
trú với nhau?

A LA HÁN                                             529

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị trưởng lão Tỷ-kheo suy
nghĩ như sau:
- "Mong rằng vị trưởng lão không nói với ta, vị
trung niên không nói với ta, vị tân học không
nói với ta, và ta cũng không nói với vị trưởng
lão, ta cũng không nói với vị trung niên, ta cũng
không nói với vị tân học!
- Nếu vị trưởng lão nói với ta, vị ấy nói với ta
với ý muốn làm hại ta, không phải vì hạnh phúc
cho ta. Ta hãy nói "không" với vị ấy, ta hãy làm
cho vị ấy phật lòng, và nếu thấy vị ấy nói đúng,
ta không có đáp ứng thích hợp.
- Nếu vị trung niên nói với ta….,
- Nếu vị tân học nói với ta, vị ấy nói với ta với ý
muốn làm hại ta, không phải vì hạnh phúc cho
ta. Ta hãy nói "không" với vị ấy, ta hãy làm cho
vị ấy phật lòng, và nếu thấy vị ấy nói đúng, ta
không có đáp ứng thích hợp".
Vị trung niên Tỷ-kheo suy nghĩ như sau …
Vị tân học Tỷ-kheo suy nghĩ như sau ….
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là sự cọng trú của người
bất thiện và như vậy là người bất thiện cọng trú với
nhau.

A LA HÁN                                             530

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự cọng trú của
người thiện và thế nào là người thiện cọng trú với
nhau?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị trưởng lão Tỷ-kheo suy
nghĩ như sau:
"Mong rằng vị trưởng lão nói với ta, vị trung niên
nói với ta, vị tân học nói với ta, và ta cũng sẽ nói với
vị trưởng lão, ta cũng sẽ nói với vị trung niên, ta cũng
sẽ nói với vị tân học!
- Nếu vị trưởng lão nói với ta, vị ấy nói với ta
với ý muốn hạnh phúc cho ta, không với ý
muốn làm hại ta. Ta sẽ nói "lành thay" với vị
ấy, ta sẽ không làm cho vị ấy phật lòng, và nếu
thấy vị ấy nói đúng, ta có đáp ứng thích hợp.
- Nếu vị trung niên nói với ta, …
- Nếu vị tân học nói với ta, vị ấy nói với ta với ý
muốn hạnh phúc cho ta, không với ý muốn làm
hại ta. Ta hãy nói "lành thay" với vị ấy, ta sẽ
không làm cho vị ấy phật lòng, và nếu thấy vị
ấy nói đúng, ta sẽ đáp ứng thích hợp".
Này các Tỷ-kheo, vị trung niên Tỷ-kheo suy nghĩ
như sau …
Này các Tỷ-kheo, vị tân học Tỷ-kheo suy nghĩ như
sau: "Mong rằng vị trưởng lão nói với ta, vị trung

A LA HÁN                                               531

niên nói với ta, vị tân học nói với ta....., và nếu thấy
vị ấy nói đúng, ta sẽ đáp ứng thích hợp".
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là sự cọng trú của người
thiện và như vậy là người thiện cọng trú với nhau.
--------------------
12. Trong cuộc tránh tụng nào, này các Tỷ-kheo, cả
hai phía có lời qua tiếng lại, có những quan điểm
ngoan cố, với tâm hiềm hận, ưu não, uất ức, nội tâm
không an tịnh, thời sự tránh tụng ấy, này các Tỷ-
kheo, được chờ đợi rằng sẽ đưa đến kéo dài, gay gắt,
thô bạo, và các Tỷ-kheo sẽ sống không an lạc.
Và này các Tỷ-kheo, trong cuộc tránh tụng nào, này
các Tỷ-kheo, cả hai phía có lời qua tiếng lại, có
những quan điểm ngoan cố, với tâm hiềm hận, ưu
não, uất ức, nhưng nội tâm được an tịnh, thời sự
tránh tụng ấy, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi rằng
sẽ không kéo dài, không có gay cấn, không có thô
bạo, và các Tỷ-kheo sẽ sống an lạc.

A LA HÁN                                               532

54 Là vị đã giải thoát, không chấp thủ đối với 5 uẩn - Kinh Bậc ALaHán – Tương III, 337

Bậc ALaHán – Tương III, 337

1-3) Nhân duyên ở Sàvatthi...

4) -- Này Rdha, có năm thủ uẩn này. Thế nào là năm? Sắc thủ uẩn... thức thủ uẩn.

5) -- Này Ràdha, khi nào Tỷ-kheo sau khi như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của năm thủ uẩn này, vị ấy được giải thoát, không có chấp thủ; như vậy, gọi vị Tỷ- kheo là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã thành tựu Phạm hạnh, đã làm những việc phải làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí.

A LA HÁN                                          533

55 Là vị đã nhổ lên cột trụ - Kinh VÍ DỤ CON RẮN – 22 Trung I, 295

KINH VÍ DỤ CON RẮN (Alaggadupamasutttam) – Bài kinh số 22 – Trung I, 295

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo tên là Arittha,
xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khởi lên ác tà
kiến như sau: "Theo như ta hiểu pháp Thế Tôn thuyết
giảng, khi thọ dụng những pháp được Thế Tôn gọi là
chướng ngại pháp, thật sự không có chướng ngại gì".

Một số đông Tỷ-kheo nghe như sau: "Tỷ-kheo tên Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như ta hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, khi thọ dụng những pháp được Thế Tôn gọi là chướng ngại pháp, thật sự không có chướng ngại gì". Rồi những Tỷ-kheo ấy đi đến chỗ Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khi đến xong, liền nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm

A LA HÁN                                          534

nghề huấn luyện chim ưng như sau:

– Này Hiền giả Arittha, có đúng sự thật rằng, Hiền giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì"?

– Thật sự là vậy, chư Hiền. Theo như tôi hiểu... không có chướng ngại gì.

Rồi những Tỷ-kheo ấy muốn Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

- "Hiền giả Arittha, chớ nói như vậy, chớ xuyên tạc Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt. Thế Tôn không có nói như vậy. Hiền giả Arittha, Thế Tôn đã dùng nhiều pháp môn thuyết chướng đạo pháp. Và những ai thọ dụng chúng tự đủ bị chướng ngại. Thế Tôn đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều, não nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn. Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như khúc xương... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như một miếng thịt... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như bó đuốc cỏ khô... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như hố than hừng... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như cơn mộng... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như vật dụng cho mượn... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như trái cây... Thế Tôn đã thuyết các dục vọng được

A LA HÁN                                           535

ví như lò thịt... Thế Tôn đã thuyết các dục vọng được
ví như gậy nhọn... Thế Tôn đã thuyết các dục được
ví như đầu rắn, vui ít khổ nhiều, não nhiều và do vậy,
nguy hiểm càng nhiều hơn".

Tỷ-kheo Arittha xưa làm nghề huấn luyện chim
ưng, dầu được các Tỷ-kheo ấy cật vấn, chất vấn thảo
luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy, cứng đầu, chấp chặt,
nắm chặt tà kiến ấy: "Thật sự là vậy, theo như tôi
hiểu, pháp Thế Tôn thuyết giảng... không có chướng
ngại gì".

Vì các Tỷ-kheo không thể làm cho Tỷ-kheo
Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, từ bỏ ác
tà kiến ấy, nên họ đến chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong,
đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Sau khi
ngồi xuống một bên, những Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu, pháp Thế Tôn thuyết giảng... không có chướng ngại gì". Bạch Thế Tôn, chúng con nghe: "Tỷ-kheo tên Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng... không có chướng ngại gì". Bạch Thế Tôn, rồi chúng con đi đến chỗ Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khi đến xong, liền nói với Tỷ-

A LA HÁN                                             536

kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng:

"– Này Hiền giả Arittha, có đúng sự thật chăng? Hiền giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì".

Bạch Thế Tôn, khi nghe nói vậy, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, nói với chúng con như sau:

"– Thật sự là vậy. Chư Hiền, theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì.

Bạch Thế Tôn, chúng con muốn khiến Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

– "Hiền giả Arittha, chớ nói như vậy! Chớ
xuyên tạc Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt.
Thế Tôn không có nói như vậy, Hiền giả Arittha, Thế
Tôn đã dùng nhiều pháp môn, thuyết chướng đạo
pháp. Và những ai thọ dụng chúng, tự đủ bị chướng
ngại. Thế Tôn đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều,
não nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn. Thế
Tôn đã thuyết các dục được ví như khúc xương... Thế
Tôn đã thuyết các dục được ví như đầu rắn, vui ít,
khổ nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng
nhiều hơn.

A LA HÁN                                             537

Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng, dầu được chúng con cật vấn,
nạn vấn lý do, thảo luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy,
cứng đầu, chấp chặt, nắm chặt tà kiến ấy: "Thật sự là
vậy, theo tôi hiểu, pháp Thế Tôn thuyết giảng...
không có chướng ngại gì". Bạch Thế Tôn, vì chúng
con không thể làm cho Tỷ-kheo Arittha, xưa làm
nghề huấn luyện chim ưng, từ bỏ ác tà kiến ấy, nên
chúng con đến hỏi Thế Tôn ý nghĩa này.

Rồi Thế Tôn cho gọi một Tỷ-kheo khác:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta gọi Tỷ- kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng rằng: "Hiền giả Arittha, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả".

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, đến chỗ Tỷ-kheo
Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, sau khi
đến, liền nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn
luyện chim ưng:

– Hiền giả Arittha, bậc Đạo sư gọi Hiền giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim

A LA HÁN                                            538

ưng, đáp lời Tỷ-kheo ấy, đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Thế Tôn nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn
luyện chim ưng, đang ngồi xuống một bên:

– Này Arittha, có thật chăng, Ông khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì"?

– Thật sự là vậy, bạch Thế Tôn. Theo như con hiểu, thật sự không có chướng ngại gì.

 Này kẻ ngu si kia, sao Ông lại hiểu pháp Ta
thuyết giảng như vậy? Này kẻ ngu si kia, có phải
chăng, Ta đã dùng nhiều pháp môn thuyết
chướng đạo pháp. Và những ai thọ dụng chúng
tự đủ bị chướng ngại?

 Ta đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều, não
nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn. Ta đã
thuyết các dục được ví như khúc xương... Ta đã
thuyết các dục được ví như miếng thịt... được ví
như bó đuốc cỏ khô... được ví như hố than
hừng... được ví như cơn mộng... được ví như vật
dụng cho mượn... được ví như trái cây... được
ví như lò thịt... được ví như gậy nhọn... Ta đã
thuyết các dục được ví như đầu rắn, vui ít, khổ

A LA HÁN                                            539

nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn.

 Và này kẻ ngu si kia, không những Ông xuyên
tạc Ta, vì Ông đã tự chấp thủ sai lạc, Ông tự
phá hoại Ông và tạo nên nhiều tổn đức. Này kẻ
ngu si kia, và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh và
đau khổ lâu dài cho Ông.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Tỷ-kheo
Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng này có
thể khởi lên tia lửa sáng gì trong pháp luật này
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể được! Không thể được, bạch Thế Tôn.

Được nói vậy, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng, im lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi
đầu, lo âu, câm miệng. Rồi Thế Tôn, sau khi biết
được Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện
chim ưng đang im lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi đầu, lo
âu, câm miệng, bèn nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm
nghề huấn luyện chim ưng:

– Này kẻ ngu si kia, người ta sẽ được biết Ông

A LA HÁN                                            540

qua ác tà kiến của chính Ông. Ở đây, Ta sẽ hỏi các Tỷ-kheo.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta thuyết
giảng, giống như Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng này, không những đã xuyên tạc
Ta vì đã tự chấp thủ sai lạc, mà còn tự phá hoại mình
và gây nên nhiều tổn đức?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, Thế
Tôn đã dùng nhiều pháp môn thuyết chướng đạo
pháp; và những ai thọ dụng chúng, tự đủ bị chướng
ngại. Thế Tôn đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều,
não nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn, Thế
Tôn đã thuyết các dục ví như khúc xương... (như
trên)... Thế Tôn đã thuyết các dục ví như đầu rắn, vui
ít, khổ nhiều, não nhiều và do vậy nguy hiểm càng
nhiều hơn.

– Lành thay, chư Tỷ-kheo! Lành thay, chư Tỷ- kheo!

Các Ông hiểu pháp Ta thuyết giảng như vậy.
Chư Tỷ-kheo, Ta đã dùng nhiều pháp môn thuyết
chướng đạo pháp, và những ai thọ dụng chúng, tự đủ
bị chướng ngại. Ta đã thuyết các dục vui ít, khổ

A LA HÁN                                             541

nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng nhiều
hơn. Ta đã thuyết các dục ví như khúc xương... (như
trên)... Ta đã thuyết các dục ví như đầu rắn, vui ít,
khổ nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng
nhiều hơn. Nhưng Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng, không những xuyên tạc Ta vì
đã tự chấp thủ sai lạc mà còn tự phá hoại mình và tạo
nên nhiều tổn đức, và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh,
đau khổ lâu ngày cho kẻ ngu si ấy. Thật sự, này các
Tỷ-kheo, sự kiện này không xảy ra, người ta có
thể thọ dụng các dục ngoài các dục, ngoài các dục
tưởng, ngoài các dục tầm.

Chư Tỷ-kheo, ở đây có một số người ngu si học
pháp, như Kinh, Ứng tụng, Giải thuyết, Kệ tụng,
Cảm hứng ngữ, Như thị ngữ, Bổn sanh, Vị tằng hữu
pháp, Phương quảng. Sau khi học các pháp này, họ
không quán sát ý nghĩa những pháp ấy với trí tuệ.
Những pháp ấy, vì ý nghĩa không được trí tuệ quán
sát, nên không trở thành rõ ràng. Họ học các pháp
chỉ vì lợi ích, muốn chỉ trích người khác, chỉ vì lợi
ích, muốn khoái khẩu biện luận, và họ không đạt
được mục tiêu mà sự học pháp hướng đến. Những
pháp ấy vì nắm giữ sai lạc nên đưa họ đến bất hạnh,
đau khổ lâu dài. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì nắm
giữ sai lạc các pháp.

A LA HÁN                                            542

Chư Tỷ-kheo, ví như một người ưa muốn rắn
nước, tìm cầu rắn nước, đi khắp chỗ để tìm rắn nước.
Người đó thấy một con rắn nước lớn, và người đó
bắt con rắn ấy ở lưng hay ở đuôi. Con rắn ấy có thể
quay lại cắn người đó nơi tay, nơi cánh tay hay ở
một phần nào khác của cơ thể, và người đó có thể do
nhân này mà bị chết hay bị đau khổ gần như chết. Vì
sao vậy? Chư Tỷ-kheo, vì nắm bắt con rắn một cách
sai lạc. Cũng vậy này các Tỷ-kheo, ở đây, một số
người ngu si học pháp... Chư Tỷ-kheo, vì sự chấp thủ
các pháp sai lạc.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, một số Thiện nam tử học pháp, như Kinh, Ứng tụng, Giải thuyết, Kệ tụng, Cảm hứng ngữ, Như thị ngữ, Bổn sanh, Vị tằng hữu pháp, Phương quảng. Sau khi học các pháp này, họ quán sát ý nghĩa những pháp ấy với trí tuệ. Những pháp ấy, vì ý nghĩa được trí tuệ quán sát, nên trở thành rõ ràng. Họ học pháp không vì lợi ích, muốn chỉ trích người khác, không vì lợi ích, muốn khoái khẩu biện luận, và họ đạt được mục tiêu mà sự học pháp hướng đến. Những pháp ấy, vì khéo nắm giữ, nên đưa họ đến hạnh phúc, an lạc lâu dài. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì khéo nắm giữ các pháp.

Chư Tỷ-kheo, ví như một người ưa muốn rắn nước, tìm cầu rắn nước đi khắp chỗ để tìm rắn nước.

A LA HÁN                                           543

Người đó thấy một con rắn nước lớn. Người đó có thể khéo đè con rắn nước với cây gậy có nạng. Sau khi khéo đè với cây gậy có nạng, người đó có thể khéo nắm giữ cổ rắn. Chư Tỷ-kheo, dầu cho con rắn nước ấy có thể cuốn thân nó xung quanh tay, hay cánh tay, hay một thân phần nào khác, người đó cũng không vì nhân duyên ấy đi đến chỗ chết hay đến sự đau khổ gần như chết. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, vì khéo nắm giữ con rắn nước vậy. Cũng vậy, chư Tỷ-kheo, ở đây, một số Thiện nam tử học pháp... chư Tỷ-kheo, vì khéo nắm giữ các pháp vậy. Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy hiểu rõ ý nghĩa lời Ta thuyết giảng và thọ trì như vậy. Nếu có ai không hiểu rõ ý nghĩa lời Ta thuyết giảng thì ở nơi đây, các Ông hãy hỏi Ta hay hỏi những bậc Tỷ-kheo trí thức.

Chư Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng pháp cho các Ông, ví như chiếc bè để vượt qua, không phải để nắm giữ lấy. Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Này các Tỷ-kheo, ví như có người đang đi trên con đường lớn dài, đến một vùng nước rộng, bờ bên này nguy hiểm và hãi hùng, bờ bên kia an ổn và

A LA HÁN                                            544

không kinh hãi, nhưng không có thuyền để vượt qua hay không có cầu bắc qua từ bờ này đến bờ kia. Người đó tự suy nghĩ: "Đây là vùng nước rộng, bờ bên này nguy hiểm và hãi hùng, bờ bên kia an ổn và không kinh hãi, nhưng không có thuyền để vượt qua hay không có cầu bắc qua từ bờ này đến bờ kia. Nay ta hãy thâu góp cỏ, cây, nhánh, lá, cột lại thành chiếc bè, và dựa trên chiếc bè này, tinh tấn dùng tay chân, có thể vượt qua bờ bên kia một cách an toàn". Chư Tỷ-kheo, rồi người đó thâu góp cỏ, cây, nhánh, lá cột lại thành chiếc bè, và nhờ chiếc bè này, tinh tấn dùng tay chân vượt qua bờ bên kia một cách an toàn. Khi qua bờ bên kia rồi, Người đó suy nghĩ: "Chiếc bè này lợi ích nhiều cho ta, nhờ chiếc bè này, ta tinh tấn dùng tay chân để vượt qua bờ bên kia một cách an toàn. Nay ta hãy đội chiếc bè này trên đầu hay vác nó trên vai, và đi đến chỗ nào ta muốn". Chư Tỷ- kheo, các Ông nghĩ thế nào? Chư Tỷ-kheo, nếu người đó làm như vậy, thì có làm đúng với sở dụng của chiếc bè chăng?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, người đó phải làm thế nào cho
đúng sở dụng của chiếc bè? Ở đây, chư Tỷ-kheo,
người đó sau khi vượt qua bờ bên kia, có thể suy
nghĩ: "Chiếc bè này lợi ích nhiều cho ta. Nhờ chiếc

A LA HÁN                                              545

bè này, ta tinh tấn dùng tay chân đã vượt qua bờ bên
kia một cách an toàn. Nay ta hãy kéo chiếc bè này
lên trên bờ đất khô, hay nhận chìm xuống nước, và
đi đến chỗ nào ta muốn". Chư Tỷ-kheo, làm như vậy,
người đó làm đúng sở dụng chiếc bè ấy. Cũng vậy,
này chư Tỷ-kheo, Ta thuyết pháp như chiếc bè để
vượt qua, không phải để nắm giữ lấy. Chư Tỷ-kheo,
các Ông cần hiểu ví dụ cái bè... Chánh pháp còn
phải bỏ đi, huống nữa là phi pháp.

Này các Tỷ-kheo, có sáu kiến xứ. Thế nào là sáu?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có kẻ vô văn phàm phu, không đi đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không đi đến yết kiến các bậc Chơn nhơn, không thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, không tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, xem sắc pháp: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem cảm thọ: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem tưởng: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem các hành: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem cái gì được thấy, được nghe, được cảm xúc, được ý thức, được đạt tới, được tìm cầu, được ý suy tư: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái

A LA HÁN                                               546

này là tự ngã của tôi", và bất cứ kiến xứ nào đều nói
rằng: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết, tôi
sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không biến
chuyển, tôi sẽ, trú như thế này cho đến mãi mãi",
xem như vậy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi,
cái này là tự ngã của tôi".

Và này chư Tỷ-kheo, có vị Đa văn Thánh đệ tử đi đến yết kiến các bậc Thánh, thuần thục các pháp bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đi đến yết kiến các bậc Chơn nhơn, thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, xem sắc pháp: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem cảm thọ: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem tưởng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem các hành: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem cái gì được thấy, được nghe, được cảm xúc, được ý thức, được đạt tới, được tìm cầu, được ý suy tư: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", và bất cứ kiến xứ nào đều nói rằng: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết tôi sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không biến chuyển, tôi sẽ trú như thế này cho đến mãi mãi",

A LA HÁN                                               547

xem như vậy là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Vị này do quán sát như vậy, đối với sự vật chẳng thật có nên không có lo âu, phiền muộn.

Được nghe nói vậy, một Tỷ-kheo khác bạch Thế Tôn:

– Có thể có cái gì không thực có ở ngoài, có thể gây lo âu phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, có người nghĩ như sau: "Cái gì chắc chắn đã là của tôi, nay chắc chắn không còn là của tôi. Cái gì chắc chắn có thể là của tôi, chắc chắn tôi không được cái ấy". Người đó sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm ngực, đi đến bất tỉnh. Này Tỷ-kheo, như vậy, có cái không thực có ở ngoài, có thể gây lo âu, phiền muộn.

– Bạch Thế Tôn, có thể có cái gì không thực có ở ngoài, có thể không gây lo âu phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, này Tỷ-kheo, có người không nghĩ như sau: "Cái gì chắc chắn đã

A LA HÁN                                             548

là của tôi, nay chắc chắn không còn là của tôi. Cái gì
chắc chắn có thể là của tôi, chắc chắn tôi không được
cái ấy". Người đó không sầu muộn, than vãn, khóc
lóc, không đấm ngực, không đi đến bất tỉnh. Như
vậy, này Tỷ-kheo, có cái không thực có ở ngoài,
không gây lo âu phiền muộn.

– Bạch Thế Tôn, có thể có cái gì không thực có ở trong có thể gây ra lo âu phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, này Tỷ-kheo,
có người có (tà) kiến như sau: "Đây là thế giới, đây
là tự ngã, sau khi chết, tôi sẽ thường còn, thường
hằng, thường trú không biến chuyển. Tôi sẽ trú như
thế này cho đến mãi mãi". Người này nghe Như Lai
hay đệ tử Như Lai thuyết pháp để bạt trừ tất cả kiến
xứ, cố chấp, thiên chấp, thiên kiến, tùy miên, sự tịnh
chỉ mọi hành động, sự từ bỏ mọi sanh y, sự diệt trừ
khát ái đưa đến ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Người
đó có thể nghĩ như sau: "Chắc chắn ta sẽ bị đoạn diệt,
chắc chắn ta sẽ bị hoại diệt, chắc chắn ta sẽ không
tồn tại". Người đó sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm
ngực, đi đến bất tỉnh. Này Tỷ-kheo, như vậy là có cái
không thực có ở trong có thể gây ra lo âu phiền
muộn.

A LA HÁN                                             549

– Bạch Thế Tôn, có thể có cái gì không thực có ở trong, không gây ra lo âu, phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, có người không có (tà) kiến như sau: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết, tôi sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không biến chuyển, tôi sẽ trú như thế này cho đến mãi mãi". Người này nghe Như Lai hay đệ tử Như Lai thuyết pháp để bạt trừ tất cả kiến xứ, cố chấp, thiên chấp, thiên kiến, tùy miên, sự tịnh chi mọi hành động, sự từ bỏ mọi sanh y, sự diệt trừ khát ái để đưa đến ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Vị ấy không nghĩ như sau: "Chắc chắn ta sẽ bị đoạn diệt, chắc chắn ta sẽ bị hoại diệt, chắc chắn ta sẽ không tồn tại". Vị ấy không sầu muộn, than vãn, khóc lóc; vị ấy không đấm ngực, không đi đến bất tỉnh. Này các Tỷ-kheo, như vậy là có cái không thực có ở trong, không gây ra lo âu, phiền muộn.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể nắm giữ một
vật sở hữu gì, và vật sở hữu được nắm giữ ấy sẽ
thường còn, thường hằng, thường trú, không chuyển
biến, có thể trú như thế này mãi mãi không?

Chư Tỷ-kheo, các Ông có thể thấy một vật sở hữu nào được nắm giữ và vật sở hữu được nắm giữ

A LA HÁN                                            550

ấy sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không chuyển biến, có thể trú như thế này mãi mãi không?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, Ta cũng không thấy một vật sở hữu được nắm
giữ nào, mà vật sở hữu được nắm giữ ấy sẽ thường
còn, thường hằng, thường trú, không chuyển biến, có
thể trú như thế này mãi mãi.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể chấp thủ Ngã luận thủ nào mà Ngã luận thủ ấy được chấp thủ như vậy lại không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy Ngã luận thủ nào mà Ngã luận thủ ấy được chấp thủ như vậy lại không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

– Bạch Thế Tôn không.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, Ta cũng không thấy Ngã luận thủ nào mà Ngã
luận thủ ấy được chấp thủ như vậy lại không khởi lên
sầu, bi, khổ, ưu, não.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có kiến y nào, mà kiến y ấy được y chỉ như vậy lại không khởi lên sầu,

A LA HÁN                                           551

bi, khổ, ưu, não không?

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy kiến y nào, mà kiến y ấy được y chỉ như vậy lại không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

– Bạch Thế Tôn, không

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Này các Tỷ-
kheo, Ta cũng không thấy một kiến y nào, mà kiến y
ấy được y chỉ như vậy, lại không khởi lên sầu, bi,
khổ, ưu, não.

Chư Tỷ-kheo, nếu có ngã thời có ngã sở thuộc của tôi không?

– Bạch Thế Tôn, có.

– Chư Tỷ-kheo, nếu có ngã sở thuộc, thời có ngã của tôi không?

– Bạch Thế Tôn, có.

– Chư Tỷ-kheo, nếu ngã và ngã sở thuộc không thể được chấp nhận là thường còn, thường hằng, thì kiến xứ này: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết tôi sẽ thành thường còn, thường hằng, thường trú, không biến chuyển tôi sẽ trú như thế này cho đến

A LA HÁN                                            552

mãi mãi". Này các Tỷ-kheo, kiến xứ ấy là hoàn toàn, triệt để chẳng ngu si không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể hoàn toàn, triệt để chẳng ngu si được!

– Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Sắc là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, vô thường.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

– Bạch Thế Tôn, khổ.

– Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, thì có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, cảm thọ là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, là vô thường.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

A LA HÁN                                              553

– Bạch Thế Tôn, là khổ.

– Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại thì có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi... tự ngã của tôi"?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, tưởng là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, vô thường.

– Cái gì vô thường...?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, các hành là thường hay vô thường...

- Chư Tỷ-kheo, thức là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, vô thường.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

– Bạch Thế Tôn, khổ.

– Cái gì vô thường, khổ thì có hợp lý chăng, khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là

A LA HÁN                                             554

tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Do vậy, này các Tỷ-kheo, bất cứ sắc pháp nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả sắc pháp là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là của tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", cần phải như thật quán với chánh trí tuệ. Bất cứ cảm thọ nào... Bất cứ tưởng nào... Bất cứ hành nào... Bất cứ thức nào, quá khứ, vị lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả thức là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", cần phải như thật quán với chánh trí tuệ.

Chư Tỷ-kheo, nhờ thấy vậy, vị Đa văn Thánh đệ tử yểm ly đối với sắc, yểm ly đối với thọ, yểm ly đối với tưởng, yểm ly đối với hành, yểm ly đối với thức. Do yểm ly nên ly tham. Do ly tham, nên được giải thoát. Trong sự giải thoát có trí khởi lên, biết được đã giải thoát. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lui tại đây với một đời sống khác".

Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là vị đã vất bỏ đi các chướng ngại vật, là vị đã lấp đầy các

A LA HÁN                                               555

thông hào, là vị đã nhổ lên cột trụ, là vị đã mở
tung các lề khóa, là bậc Thánh đã hạ cây cờ
xuống, đã đặt gánh nặng xuống, không có gì hệ
lụy.

Và thế nào là Tỷ-kheo đã vất bỏ đi các chướng ngại?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, là đã đoạn trừ vô minh,
cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị chặt đầu,
khiến không thể tái sanh trong tương lai, không có
khả năng sanh khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-
kheo đã vất bỏ đi các chướng ngại.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã lấp đầy các thông hào?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ
tái sanh và sự luân chuyển sanh tử, đã cắt tận gốc rễ,
làm cho như cây ta-la bị chặt đầu, khiến không thể
tái sanh trong tương lai, không có khả năng sanh
khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo đã lấp đầy
thông hào.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã nhổ lên cột trụ?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ

A LA HÁN                                             556

khát ái, đã cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị
chặt đầu, khiến không thể tái sanh trong tương lai,
không có khả năng sanh khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy
là Tỷ-kheo đã nhổ lên cột trụ.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã mở tung các lề khóa?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, đã cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị chặt đầu, khiến không thể tái sanh trong tương lai, không có khả năng sanh khởi. Chư Tỷ- kheo, như vậy là Tỷ-kheo đã mở tung các lề khóa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bậc Thánh, đã hạ cây cờ xuống, đã đặt gánh nặng xuống, không có gì hệ lụy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ
ngã mạn, đã cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị
chặt đầu, khiến không thể tái sanh trong tương lai,
không có khả năng sanh khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy
là vị Tỷ-kheo bậc Thánh, đã hạ cây cờ xuống, đã đặt
gánh nặng xuống, không có gì hệ lụy.

Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã giải thoát như vậy, thì chư Thiên ở Đế thích Thiên giới, Phạm thiên giới, Sanh chủ giới sẽ không tìm được dấu vết của Tỷ-

A LA HÁN                                            557

kheo ấy, nếu nghĩ rằng: "Y ở đây, có thức của Như Lai". Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, Ta nói ngay ở hiện tại, một Như Lai không thể tìm thấy dấu vết".

Chư Tỷ-kheo, Ta nói như vậy, thuyết như vậy,
một số Sa-môn, Bà-la-môn xuyên tạc Ta một cách
phi chơn, hồ đồ, hư vọng, không thực: "Sa-môn
Gotama chủ trương chủ nghĩa hư vô, đề cao đoạn
diệt, hủy diệt, sự tiêu diệt các hữu tình". Nhưng này
các Tỷ-kheo, Ta không là như vậy, Ta không nói như
vậy, Ta không như các Sa-môn, Bà-la-môn ấy đã
xuyên tạc một cách phi chơn, hồ đồ, hư vọng, không
thật: "Sa-môn Gotama chủ trương chủ nghĩa hư vô,
đề cao đoạn diệt, hủy diệt, sự tiêu diệt các hữu tình".
Chư Tỷ-kheo, xưa cũng như nay, Ta chỉ nói lên
sự khổ và sự diệt khổ.

 Chư Tỷ-kheo, nếu ở đây những người khác
nhiếc mắng, phỉ báng, làm cho Như Lai tức
giận, thì này các Tỷ-kheo, ở đây, Như Lai
không có sân hận, không có bất mãn, tâm không
phẫn nộ.

 Chư Tỷ-kheo, nếu ở đây, những người khác
cung kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường Như
Lai, thì này các Tỷ-kheo, ở đây Như Lai không
có hoan hỷ, sung sướng, Tâm không thích thú.

A LA HÁN                                              558

 Chư Tỷ-kheo, nếu những người khác cung kính,
tôn trọng, lễ bái, cúng dường Như Lai, thì này
các Tỷ-kheo, ở đây Như Lai suy nghĩ: "Đây là
điều xưa kia đã từng biết rõ: ở đây là trách
nhiệm Ta phải làm".

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác nhiếc mắng, phỉ báng, làm cho các Ông tức
giận, ở đây các Ông chớ có sân hận, bất mãn, tâm
chớ khởi phẫn nộ.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác cung kính, tôn trọng, lễ bái cúng dường các
Ông, thì ở đây, các Ông chớ có hoan hỷ, sung
sướng, tâm chớ sanh thích thú.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác cung kính, tôn trọng, lễ bái cúng dường các
Ông, thì ở đây, các Ông hãy suy nghĩ: "Đây là
điều xưa kia đã từng biết rõ, đây là những trách
nhiệm ta phải làm".

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông, các Ông hãy từ bỏ. Các Ông từ bỏ, sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

Chư Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông?

A LA HÁN                                          559

 Chư Tỷ-kheo, sắc không phải của các Ông, hãy từ bỏ sắc. Các Ông từ bỏ sắc sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, thọ không phải của các Ông, hãy từ bỏ thọ. Các Ông từ bỏ thọ sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, tưởng không phải của các Ông, hãy từ bỏ tưởng. Các Ông từ bỏ tưởng sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, các hành không phải của các
Ông, hãy từ bỏ các hành. Các Ông từ bỏ các
hành sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho
các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, thức không phải của các Ông, hãy từ bỏ thức. Các Ông từ bỏ thức sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Trong
rừng Jetavana này, nếu có người thâu lượm cỏ, cây,
nhành, lá rồi đốt hay làm với chúng tùy theo ý muốn.
Các Ông có nghĩ chăng? Người ấy thâu lượm chúng
ta, đốt chúng ta hay làm với chúng ta tùy theo ý
muốn?

A LA HÁN                                           560

– Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì nó không phải tự ngã hay không phải sở thuộc của ngã.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cái gì không phải
của các Ông, các Ông hãy từ bỏ. Các Ông từ bỏ sẽ
đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông. Chư
Tỷ-kheo, và cái gì không phải của các Ông? Chư Tỷ-
kheo, sắc không phải của các Ông, hãy từ bỏ sắc. Các
Ông từ bỏ sắc sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài
cho các Ông. Chư Tỷ-kheo, thọ... (như trên)... Chư
Tỷ-kheo tưởng... (như trên)... Chư Tỷ-kheo, hành...
Chư Tỷ-kheo, thức không phải của các Ông, hãy từ
bỏ thức. Các Ông từ bỏ thức sẽ đem lại hạnh phúc,
an lạc lâu dài cho các Ông.

Chư Tỷ-kheo, như vậy, pháp được Ta khéo giảng, làm cho tỏ lộ, làm cho khai thông, làm cho khai thị, được loại trừ các vải quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng, làm tỏ lộ, làm cho khai thông, làm cho khai thị, được loại trừ các vải quấn cũ, nên những vị Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, việc nên làm đã làm, gánh nặng đã đặt xuống, lý tưởng đã thành đạt, hữu kiết sử đã đoạn trừ, được giải thoát nhờ chánh trí, vòng luân chuyển (sanh

A LA HÁN                                            561

tử) của những vị này không thể chỉ bày. Chư Tỷ-kheo, như vậy, pháp được Ta khéo giảng... được loại trừ các vải quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng, được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, thì những vị này
thành các vị hóa sanh, nhập diệt tại đây, không
còn phải trở lui vào đời này nữa. Chư Tỷ-kheo,
như vậy, pháp được Ta khéo giảng... được loại trừ
các vãi quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng... được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
đã đoạn trừ ba kiết sử, đã làm cho muội lược tham
sân si, thì tất cả những vị ấy thành bậc Nhất lai,
chỉ đến đời này một lần nữa sẽ diệt tận khổ đau.
Chư Tỷ-kheo, như vậy, pháp được Ta khéo
giảng... được loại trừ các vãi quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng... được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
đoạn trừ ba kiết sử, thì tất cả những vị ấy trở thành
bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc ác thú, quyết
định hướng đến chánh giác. Chư Tỷ-kheo, như
vậy, pháp được Ta khéo giảng... được loại trừ các
vải quấn cũ.

A LA HÁN                                              562

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được ta khéo giảng... được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
là những vị tùy pháp hành, tùy tín hành, thì tất cả
những vị này sẽ hướng về chánh giác, chư Tỷ-
kheo, như vậy pháp được Ta khéo giảng... được
loại trừ khỏi các vải quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng, làm
cho tỏ lộ, làm cho khai thông, làm cho khai thị,
được loại trừ các vải quấn cũ, nên những vị nào
chỉ đủ lòng tin nơi Ta, chỉ đủ lòng thương mến
đối với Ta, thì tất cả những vị ấy được hướng
về chư Thiên.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Những Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

A LA HÁN                                            563

56 Là vị đã trừ khử sự thật cá nhân - Kinh TRÁNH NÉ – Tăng I, 626

TRÁNH NÉ – Tăng I, 626

1. - Tỷ-kheo trừ khử sự thật cá nhân, đã từ bỏ hoàn toàn các tầm cầu hay thân hành được khinh an, vị ấy được gọi là vị độc hành.

Và này các Tỷ-kheo thế nào là Tỷ-kheo đã trừ khử sự thật cá nhân?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các sự thật cá
nhân phổ thông của các Sa-môn, Bà-la-môn nói
chung, ví như thế giới là thường còn, hay thế giới
là không thường còn, hay thế giới là có giới hạn,
hay thế giới là không giới hạn, sinh mạng và thân
này là một, hay sinh mạng và thân này là khác,
Như Lai sau khi chết có tồn tại, hay Như Lai sau
khi chết không tồn tại, hay Như Lai sau khi chết
có tồn tại và không tồn tại, hay Như Lai sau khi
chết không có tồn tại và không không tồn tại. Tỷ-
kheo đối với tất cả các sự thật cá nhân ấy đã trừ
khử, đã xả bỏ, đã nhổ ra, đã giải thoát, đã đoạn
tận, đã từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo trừ khử sự thật cá nhân.

A LA HÁN                                           564

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã từ bỏ hoàn toàn các tầm cầu?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo, dục tầm
cầu được đoạn tận, hữu tầm cầu được đoạn tận,
Phạm hạnh tầm cầu được khinh an. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đã từ bổ hoàn toàn các
tầm cầu.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thân hành được khinh an?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ,
chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và an
trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Như vậy này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
thân hành được khinh an.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo độc cư?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo ngã mạn
được đoạn tận, được cắt đứt từ gốc rễ, được làm
như thân cây ta-la, được khiến cho không thể hiện
hữu, khiến cho không thể sanh khởi trong tương
lai.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo độc cư, Tỷ- kheo trừ khử sự thật cá nhân, này các Tỷ-kheo, đã từ

A LA HÁN                                            565

bỏ hoàn toàn các tầm cầu, hay thân hành được khinh an, vị ấy được gọi là vị độc hành.

5. Dục và hữu tầm cầu,
Cùng Phạm hạnh tầm cầu,
Chấp thủ sự thật này,
Chỗ kiến xứ chất chứa,
Ai không thích mọi tham,
Giải thoát được ái diệt,
Các tầm cầu từ bỏ,
Kiến xứ được nhổ lên,
Tỷ kheo ấy an tịnh,
Thật chánh niệm khinh an,
Không bị ai chiến bại,
Minh kiến được kiêu mạn,
Vị ấy được danh xưng,
Bậc Giác ngộ độc cư.

A LA HÁN                                         566

57 Nhưng chưa với thân cảm giác 8 giải thoát - Kinh CÁC HẠNG SA MÔN 3 – Tăng I, 717

CÁC HẠNG SAMÔN 1 – Tăng I, 717

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện trong các Sa-môn.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Sa-môn bất động?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo là hạng hữu học,
đang đi trên con đường, sống cố gắng hướng đến vô
thượng an ổn khỏi các ách nạn. Ví như, này các Tỷ-
kheo, vị trưởng nam vua Sát-đế-lỵ, xứng đáng để
được làm lễ quán đảnh, nhưng chưa làm lễ quán
đảnh, và đạt đến địa vị bất động. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo hữu học, đang đi trên con
đường, sống cố gắng hướng đến vô thượng an ổn
khỏi các ách nạn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, là
hạng Sa-môn bất động.

A LA HÁN                                           567

3. Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen trắng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt các
lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt
và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, nhưng
chưa với thân cảm giác được tám giải thoát và an trú.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen
trắng.

4. Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát, và với thân cảm giác được tám giải thoát và an trú. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện trong các hàng Sa-môn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nhiều lần được
yêu cầu nhận y, ít khi không được yêu cầu; nhiều
lần được yêu cầu nhận đồ ăn khất thực, ít khi
không được yêu cầu; nhiều lần được yêu cầu nhận
sàng tọa, ít khi không được yêu cầu; nhiều lần

A LA HÁN                                             568

được yêu cầu nhận dược phẩm trị bệnh, ít khi
không được yêu cầu.
-   Vị ấy sống với những vị đồng Phạm hạnh nào, các
vị này đối với vị ấy, xử sự với nhiều thân nghiệp
khả ái, với ít không khả ái, với nhiều khẩu nghiệp
khả ái, với ít không khả ái, với nhiều ý nghiệp khả
ái, với ít không khả ái, giúp đỡ với nhiều giúp đỡ
khả ái, với ít giúp đỡ không khả ái.
-   Ở đây, một số cảm thọ khởi lên phát sanh từ mật
hay phát sanh từ đàm, hay phát sanh từ gió, hay
phát sanh từ sự gặp gỡ các nước trong thân thể;
hay phát sinh từ sự thay đổi thời tiết, hay phát sanh
từ sự gặp gỡ các nghịch vận, hay phát sanh từ các
công kích thình lình bên ngoài vào, hay do quả dị
thục của nghiệp; những số cảm thọ ấy không khởi
lên nhiều, vị ấy ít bị bệnh tật.
-   Đối với bốn Thiền thuộc tăng thượng tâm, hiện tại
lạc trú, có được không khó khăn, có được không
mệt nhọc, có được không phí sức;
-   Do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, với
thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn tinh luyện trong các
hàng Sa-môn.

6. Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, thời

A LA HÁN                                                569

này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

- Này các Tỷ-kheo, Ta nhiều lần được yêu cầu nhận
y, ít khi không được yêu cầu; nhiều lần được yêu
cầu nhận đồ ăn khất thực, ít khi không được yêu
cầu; nhiều lần được yêu cầu nhận sàng tọa, ít khi
không được yêu cầu; nhiều lần được yêu cầu nhận
dược phẩm trị bệnh, ít khi không được yêu cầu.
- Ta sống với các Tỷ-kheo nào, các vị ấy đối với
Ta, xử sự với nhiều thân nghiệp khả ái, với ít thân
nghiệp không khả ái; với nhiều khẩu nghiệp khả
ái, với ít khẩu nghiệp không khả ái; với nhiều ý
nghiệp khả ái, với ít ý nghiệp không khả ái; giúp
đỡ với nhiều giúp đỡ khả ái, với ít giúp đỡ không
khả ái.
- Phàm có những cảm thọ nào khởi lên, phát sanh
từ mật, hay phát sinh từ đàm, hay phát sanh từ gió,
hay phát sanh từ sự gặp gỡ các nước trong thân
thể, hay phát sanh từ sự thay đổi thời tiết, hay phát
sanh từ sự gặp gỡ các nghịch vận, hay phát sanh
từ sự công kích thình lình bên ngoài vào, hay do
quả dị thục các nghiệp; những cảm thọ ấy không
khởi lên nhiều nơi Ta.
- Ta ít bị bệnh tật. Đối với bốn Thiền, thuộc tăng
thượng tâm, hiện tại lạc trú, Ta có được không khó

A LA HÁN                                              570

khăn, có được không mệt nhọc, có được không
phí sức.
- Do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tai, với
thắng trí, Ta chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô
lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.

Này các Tỷ-kheo, nếu có nói một cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, thời này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

Này các Tỷ-kheo, đây là bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

CÁC HẠNG SA MÔN 2 – Tăng I, 721

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn bất động?

A LA HÁN                                            571

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt ba
kiết sử, là bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc, quyết
chắc hướng đến giác ngộ. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là hạng Sa-môn bất động.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen trắng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sau khi đoạn diệt
ba kiết sử, làm cho nhẹ bớt tham, sân, si, là bậc Nhất
lai, chỉ có một lần trở lui đời này rồi chấm dứt khổ
dâu. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen
trắng.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, là vị Bất lai, từ đấy nhập Niết-
bàn, không phải trở lui từ thế giới ấy. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, do đoạn tận các lậu hoặc, Tỷ-kheo ngay trong hiện tại với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải

A LA HÁN                                             572

thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

Này các Tỷ-kheo, bốn hạng Sa-môn này có mặt, xuất hiện ở đời.

CÁC HẠNG SA MÔN 3 – Tăng I, 723

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn bất động?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có chánh tri kiến,
chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng,
chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn bất động.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen trắng?

A LA HÁN                                           573

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có chánh tri
kiến ..., chánh định, chánh trí, chánh giải thoát,
nhưng không có an trú với thân cảm giác tám giải
thoát. Như vậy này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen
trắng.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo có chánh tri
kiến ... chánh giải thoát, an trú với thân cảm giác tám
giải thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-
môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nhiều lần được yêu cầu nhận y, ít không được yêu cầu ...

Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh, nói
về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, này các
Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta, là
hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

Này các Tỷ-kheo, đây là bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

A LA HÁN                                              574

CÁC HẠNG SA MÔN 4 – Tăng I, 724

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

-   Sa-môn bất động,
-   Sa-môn sen trắng,
-   Sa-môn sen hồng,
-   Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Sa-môn bất động?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị hữu học, ý chưa đạt được
mục đích, đang sống hướng đến vô thượng an ổn
khỏi các khổ ách. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng
Sa-môn bất động.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen trắng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống tùy quán sự sanh diệt trong năm thủ uẩn: "Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc chấm dứt; đây là thọ ... đây là tưởng ... đây là các hành ... đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức chấm dứt". Nhưng vị ấy chưa an trú với thân cảm giác tám giải thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen trắng.

A LA HÁN                                             575

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn sen hồng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo sống, tùy quán
sanh diệt trong năm thủ uẩn: "Đây là sắc ... đây là
thức chấm dứt". Và vị ấy an trú với thân cảm giác
tám giải thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng
Sa-môn sen hồng.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nhiều lần được yêu cầu nhận y, ít khi không được yêu cầu ...

Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, người ấy này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta, là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

A LA HÁN                                          576

58 Sẽ không có 6 căn nào khác khởi lên tại một chổ nào - Kinh Hữu Học – Tương V, 356

Hữu Học – Tương V, 356

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Kosambi, tại khu vườn Ghosita.

2) Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

-- Có pháp môn nào, này các Tỷ-kheo, y cứ pháp
môn ấy, Tỷ-kheo hữu học đứng trên hữu học địa có
thể rõ biết: "Tôi là bậc hữu học", Tỷ-kheo vô học
(asekha) đứng trên vô học địa có thể rõ biết: "Tôi là
bậc vô học"?

-- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

3) -- Có pháp môn, này các Tỷ-kheo, y cứ pháp môn ấy, Tỷ-kheo hữu học đứng trên hữu học địa có thể rõ biết: "Tôi là bậc hữu học", Tỷ-kheo vô học đứng trên vô học địa, có thể rõ biết: "Tôi là bậc vô học".

A LA HÁN                                            577

4) Và này các Tỷ-kheo, pháp môn ấy là gì, y cứ pháp môn ấy, Tỷ-kheo hữu học trú trên hữu học địa rõ biết: "Tôi là bậc hữu học"?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hữu học như thật
rõ biết: "Đây là khổ", như thật rõ biết: "Đây là khổ
tập khởi", như thật rõ biết: "Đây là khổ đoạn diệt",
như thật rõ biết: "Đây là con đường đưa đến khổ
đoạn diệt". Đây là pháp môn, y cứ pháp môn ấy, Tỷ-
kheo hữu học đứng trên hữu học địa rõ biết: "Tôi là
bậc hữu học".

5) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hữu học suy
nghĩ như sau: "Ngoài Tăng chúng này, có một Sa-
môn hay Bà-la-môn nào khác có thể thuyết pháp thực
như vậy, chân như vậy, như thị như vậy, như Thế Tôn
hay không?".

Và vị ấy rõ biết như sau: "Ngoài Tăng chúng này,
không có một Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có
thể thuyết pháp thực như vậy, chân như vậy, như thị
như vậy, như Thế Tôn". Đây là pháp môn, này các
Tỷ-kheo, y cứ pháp môn ấy, Tỷ-kheo hữu học đứng
trên hữu học địa rõ biết: "Tôi là bậc hữu học".

6) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hữu học rõ biết năm căn: tín căn, tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn. Nhưng về sanh thú, về tối thắng, về quả, về mục

A LA HÁN                                           578

đích của chúng, vị ấy không có thể trú, tự thân thông đạt được, và không thể với trí tuệ, thông suốt chúng và thấy chúng rõ ràng. Đây là pháp môn, này các Tỷ-kheo, y cứ pháp môn ấy, Tỷ-kheo hữu học đứng trên hữu học địa rõ biết: "Tôi là bậc hữu học".

7) Và này các Tỷ-kheo, pháp môn ấy là gì, y cứ pháp môn ấy, Tỷ-kheo vô học đứng trên vô học địa rõ biết: "Ta là bậc vô học"?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vô học rõ biết năm căn: tín căn, tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn với sanh thú của chúng, với tối thắng của chúng, với quả của chúng, với mục đích của chúng. Và vị ấy trú, với tự thân thông đạt được, và với trí tuệ thông suốt chúng và thấy chúng rõ ràng. Đây là pháp môn, này các Tỷ-kheo, y cứ pháp môn ấy, Tỷ-kheo vô học đứng trên vô học địa rõ biết: "Tôi là bậc vô học".

8) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vô học rõ biết
sáu căn: nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân
căn, ý căn. Vị ấy rõ biết: "Sáu căn này được đoạn
diệt, không có dư tàn, toàn bộ và toàn diện. Và sẽ
không có sáu căn khác khởi lên, tại một chỗ nào và
như thế nào". Vị ấy rõ biết như vậy. Đây là pháp
môn, này các Tỷ-kheo, do pháp môn ấy, Tỷ-kheo vô
học đứng trên vô học địa, rõ biết: "Tôi là bậc vô
học".

A LA HÁN                                            579

A LA HÁN   580

59 Sự khác biệt giữa… - ĐẠI Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 43 Trung I, 639

ĐẠI KINH PHƯƠNG QUẢNG (Mahavedalla suttam) – Bài kinh số 43 – Trung I, 639

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana, tịnh
xá ông Anathapindika. Lúc bấy giờ, Tôn giả
Mahakotthita (Đại Câu-hy-la), vào buổi chiều, khi
thiền định xong, đứng dậy, đi đến chỗ Tôn giả
Sariputta ở, sau khi đến nói lên với Tôn giả Sariputta
những lời chào đón, hỏi thăm xã giao rồi ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahakotthita nói với Tôn giả Sariputta:

– Này Hiền giả, liệt tuệ, liệt tuệ (Duppanna) được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào được gọi là liệt tuệ?

– Này Hiền giả, vì không tuệ tri, không tuệ tri (Nap-pajanati), này Hiền giả nên được gọi là liệt tuệ. Không tuệ tri gì? Không tuệ tri: đây là Khổ, không

A LA HÁN                                             581

tuệ tri: đây là Khổ tập, không tuệ tri: đây là Khổ diệt,
không tuệ tri: đây là con đường đưa đến Khổ diệt. Vì
không tuệ tri, không tuệ tri, này Hiền giả, nên được
gọi là liệt tuệ.

– Lành thay, Hiền giả!

Tôn giả Mahakotthita hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sariputta nói, rồi hỏi Tôn giả Sariputta một câu hỏi nữa:

– Này Hiền giả, trí tuệ, trí tuệ được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào là được gọi là trí tuệ?

– Vì có tuệ tri, có tuệ tri, này Hiền giả, nên được gọi là trí tuệ. Có tuệ tri gì? Có tuệ tri: đây là Khổ, có tuệ tri: đây là Khổ tập, có tuệ tri: đây là Khổ diệt, có tuệ tri: đây là Con đường đưa đến Khổ diệt. Vì có tuệ tri, có tuệ tri, này Hiền giả, nên được gọi là trí tuệ.

– Thức, thức, này Hiền giả, được gọi là như vậy, Này Hiền giả, như thế nào được gọi là thức?

– Này Hiền giả, vì thức tri, thức tri, này Hiền giả nên được gọi là có thức. Thức tri gì? Thức tri lạc, thức tri khổ, thức tri bất khổ bất lạc. Vì thức tri, thức tri, này Hiền giả, nên được gọi là có thức.

A LA HÁN                                                582

– Này Hiền giả, trí tuệ như vậy, thức như vậy,
những pháp này được kết hợp hay không được kết
hợp? Có thể chăng, nêu lên sự sai khác giữa những
pháp này, sau khi phân tích chúng nhiều lần?

– Này Hiền giả, trí tuệ như vậy, thức như vậy,
những pháp này được kết hợp, không phải không kết
hợp. Không có thể nêu lên sự sai khác giữa những
pháp này, sau khi phân tích chúng nhiều lần. Này
Hiền giả, điều gì tuệ tri được là thức tri được, điều gì
thức tri được là tuệ tri được. Do vậy, những pháp này
được kết hợp, không phải không kết hợp, và không
có thể nêu lên sự sai khác giữa những pháp này, sau
khi phân tích chúng nhiều lần.

– Này Hiền giả, trí tuệ như vậy, thức như vậy, thế nào là sự sai khác giữa những pháp được kết hợp, không phải không kết hợp này?

– Này Hiền giả, Trí tuệ như vậy, thức như vậy,
giữa những pháp được kết hợp, không phải không
được kết hợp này, trí tuệ cần phải được tu tập
(Bhavetabba), còn thức cần phải được liễu tri
(Parinneyyam) như vậy là sự sai khác giữa những
pháp này.

– Cảm thọ, cảm thọ, này Hiền giả, được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào được gọi là cảm

A LA HÁN                                               583

thọ?

– Này Hiền giả, cảm thọ, cảm thọ (Vedeti), nên
được gọi là cảm thọ. Và cảm thọ gì? Cảm thọ lạc,
cảm thọ khổ, cảm thọ bất khổ bất lạc thọ. Này Hiền
giả, cảm thọ, cảm thọ, nên được gọi là cảm thọ.

– Này Hiền giả, tưởng, tưởng (Sanna) được gọi là như vậy. Này Hiền giả, như thế nào được gọi là tưởng?

– Tưởng tri, tưởng tri (Sanjanati), này Hiền giả,
nên được gọi là tưởng, Và tưởng tri gì? Tưởng tri
màu xanh, tưởng tri màu vàng, tưởng tri màu đỏ,
tưởng tri màu trắng. Tưởng tri, tưởng tri, này Hiền
giả, nên được gọi là tưởng.

– Này Hiền giả, thọ như vậy, tưởng như vậy,
những pháp này được kết hợp hay không được kết
hợp? Có thể chăng, nêu lên sự sai khác giữa những
pháp này, sau khi phân tích chúng nhiều lần?

– Này Hiền giả, cảm thọ như vậy, tưởng như
vậy, những pháp này được kết hợp, không phải
không được kết hợp. Không có thể nêu lên sự sai
khác giữa những pháp này, sau khi phân tích chúng
nhiều lần. Này Hiền giả, điều gì cảm thọ được là
tưởng tri được, điều gì tưởng tri được là cảm thọ

A LA HÁN                                             584

được. Do vậy, những pháp này được kết hợp, không
phải không được kết hợp, và không có thể nêu lên sự
sai khác giữa những pháp này, sau khi phân tích
chúng nhiều lần.

– Này Hiền giả, ý thức thanh tịnh, không liên hệ đến năm căn có thể đưa đến gì?

– Này Hiền giả, ý thức thanh tịnh, không liên hệ
đến năm căn, có thể đưa đến Hư không vô biên xứ;
hư không là vô biên, có thể đưa đến Thức vô biên
xứ; thức là vô biên, có thể đưa đến Vô sở hữu xứ,
không có sự vật gì.

– Này Hiền giả, pháp gì đưa đến nhờ gì có thể tuệ tri được?

– Này Hiền giả, nhờ tuệ nhãn, pháp được đưa đến có thể tuệ tri.

– Này Hiền giả, trí tuệ có ý nghĩa gì?

– Này Hiền giả, trí tuệ có ý nghĩa là thắng tri (Abhinnattha), có nghĩa là liễu tri (Parinnattha), có nghĩa là đoạn tận (Pahanattha).

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên khiến chánh tri kiến sanh khởi?

A LA HÁN                                            585

– Này Hiền giả, có hai duyên khiến chánh tri
kiến sanh khởi: Tiếng của người khác và như lý tác
ý. Này Hiền giả, do hai duyên này, chánh tri kiến
sanh khởi.

– Này Hiền giả, chánh tri kiến phải được hỗ trợ
bởi bao nhiêu chi phần để có tâm giải thoát quả, tâm
giải thoát quả công đức, và tuệ giải thoát quả, tuệ
giải thoát quả công đức?

– Này Hiền giả, chánh tri kiến phải được hỗ trợ
bởi năm chi phần để có tâm giải thoát quả, tâm giải
thoát quả công đức, tuệ giải thoát quả và tuệ giải
thoát quả công đức. Ở đây, này Hiền giả, chánh tri
kiến có giới hỗ trợ, có văn (Suta) hỗ trợ, có thảo
luận hỗ trợ, có chỉ (Samatha) hỗ trợ, có quán
(Samadhi) hỗ trợ. Này Hiền giả, chánh tri kiến được
hỗ trợ bởi năm chi phần này để có tâm giải thoát quả,
tâm giải thoát quả công đức, tuệ giải thoát quả và tuệ
giải thoát quả công đức.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu hữu (Bhava)?

– Này Hiền giả, có ba hữu: dục hữu, sắc hữu, vô sắc hữu.

– Này Hiền giả, như thế nào sự tái sanh trong tương lai được xảy ra?

A LA HÁN                                             586

– Này Hiền giả, bị vô minh ngăn che, bị tham ái trói buộc, các loài hữu tình thích thú chỗ này chỗ kia, như vậy, sự tái sinh trong tương lai được xảy ra.

– Này Hiền giả, như thế nào sự tái sanh trong tương lai không xảy ra?

– Này Hiền giả, vô minh được xả ly, minh khởi, tham ái được đoạn diệt, như vậy sự tái sanh trong tương lai không xảy ra.

– Này Hiền giả, thế nào là Thiền thứ nhất?

– Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo ly dục, ly ác
bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Như
vậy, này Hiền giả, gọi là Thiền thứ nhất.

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất có bao nhiêu chi phần?

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất có năm chi phần.
Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo thành tựu Thiền thứ
nhất, có tầm, tứ, hỷ, lạc và nhất tâm. Này Hiền giả,
Thiền thứ nhất có năm chi phần như vậy.

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất từ bỏ bao nhiêu chi phần và thành tựu bao nhiêu chi phần?

A LA HÁN                                              587

– Này Hiền giả, Thiền thứ nhất từ bỏ năm chi
phần và thành tựu năm chi phần. Ở đây, này Hiền
giả, vị Tỷ-kheo thành tựu Thiền thứ nhất từ bỏ tham
dục, từ bỏ sân, từ bỏ hôn trầm thụy miên, từ bỏ trạo
hối, từ bỏ nghi, thành tựu tầm, tứ, hỷ, lạc và nhất tâm.
Này Hiền giả, như vậy Thiền thứ nhất từ bỏ năm chi
phần, và thành tựu năm chi phần.

– Này Hiền giả, năm căn này, có cảnh giới khác
nhau, có hành giới khác nhau, không có lẫn lộn cảnh
giới, hành giới với nhau. Tức là mắt, tai, mũi, lưỡi,
thân. Này Hiền giả, giữa năm căn này, có cảnh giới
sai khác, có hành giới sai khác, không có thọ lãnh
cảnh giới, hành giới lẫn nhau, cái gì làm sở y cho
chúng, cái gì lãnh thọ cảnh giới, hành giới của
chúng?

– Nầy Hiền giả, năm căn này, có cảnh giới sai khác, có hành giới sai khác, không có lãnh thọ cảnh giới, hành giới lẫn nhau, tức là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Này Hiền giả, giữa năm căn này, có cảnh giới sai khác, có hành giới sai khác, không có lẫn lộn cảnh giới, hành giới với nhau, ý làm sở y cho chúng, và ý lãnh thọ cảnh giới và hành giới của chúng.

– Này Hiền giả, năm căn này là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Này Hiền giả, năm căn này, do duyên gì

A LA HÁN                                               588

mà chúng an trú?

– Này Hiền giả, năm căn này là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân. Này Hiền giả, năm căn này do duyên tuổi thọ (Ayu) mà chúng an trú.

– Này Hiền giả, tuổi thọ do duyên gì mà an trú?

– Tuổi thọ do duyên hơi nóng mà an trú.

– Này Hiền giả, hơi nóng do duyên gì mà an trú?

– Hơi nóng do duyên tuổi thọ mà an trú.

– Này Hiền giả, nay chúng tôi được biết từ lời
nói của Tôn giả Sariputta là tuổi thọ do duyên hơi
nóng mà an trú. Nay chúng tôi lại được biết từ lời nói
của Tôn giả Sariputta là hơi nóng do duyên tuổi thọ
mà an trú. Này Hiền giả, như thế nào, cần phải hiểu
ý nghĩa lời nói này?

– Này Hiền giả, tôi sẽ cho một ví dụ. Nhờ ví dụ,
ở đây, một số người có trí sẽ hiểu ý nghĩa lời nói.
Này Hiền giả, ví như khi một cây đèn dầu được thắp
sáng, duyên tim đèn, ánh sáng được hiện ra, do
duyên ánh sáng, tim đèn được thấy. Cũng vậy này
Hiền giả, tuổi thọ do duyên hơi nóng mà an trú, và
hơi nóng do duyên tuổi thọ mà an trú.

A LA HÁN                                             589

– Này Hiền giả, những pháp thọ hành
(Ayusankhara) này là những pháp được cảm thọ
(Vedaniya) này, hay những pháp thọ hành này khác
với những pháp được cảm thọ này?

– Này Hiền giả, những pháp thọ hành này không phải là những pháp được cảm thọ này. Này Hiền giả, nếu những pháp thọ hành này là những pháp được cảm thọ này thì không thể nêu rõ sự xuất khởi của vị Tỷ-kheo đã thành tựu Diệt thọ tưởng định. Này Hiền giả, vì rằng những pháp thọ hành khác, những pháp được cảm thọ khác nên có thể nêu rõ sự xuất khởi của vị Tỷ-kheo đã thành tựu Diệt thọ tưởng định.

– Này Hiền giả, đối với thân này, khi nào có bao nhiêu pháp được từ bỏ, thì thân này được nằm xuống, quăng đi, vất bỏ, như một khúc gỗ vô tri?

– Này Hiền giả, đối với thân này, khi nào ba
pháp được từ bỏ: Tuổi thọ, hơi nóng và thức, thì thân
này nằm xuống, được quăng đi, vất bỏ như một khúc
gỗ vô tri.

– Này Hiền giả, có sự sai khác gì giữa vật chết, mạng chung này với vị Tỷ-kheo thành tựu Diệt thọ tưởng định?

– Này Hiền giả, vật chết, mạng chung này, thân

A LA HÁN                                            590

hành của nó chấm dứt, dừng lại, khẩu hành chấm dứt,
dừng lại, tâm hành chấm dứt, dừng lại, tuổi thọ diệt
tận, hơi nóng tiêu diệt, các căn bị bại hoại. Còn vị
Tỷ-kheo thành tựu Diệt thọ tưởng định, thì thân hành
của vị này được chấm dứt, được dừng lại, khẩu hành
được chấm dứt, được dừng lại, tâm hành được chấm
dứt, được dừng lại, nhưng tuổi thọ không diệt tận,
hơi nóng không tiêu diệt, các căn được sáng suốt.
Này Hiền giả, như vậy là sự sai khác giữa vật chết,
mạng chung này với vị Tỷ-kheo thành tựu Diệt thọ
tưởng định.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để chứng nhập tâm giải thoát bất khổ bất lạc?

– Này Hiền giả, có bốn duyên để chứng nhập tâm giải thoát bất khổ bất lạc. Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này Hiền giả, do bốn duyên này mà chứng nhập tâm giải thoát bất khổ bất lạc.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để chứng nhập vô tướng tâm giải thoát?

– Này Hiền giả, có hai duyên để chứng nhập vô tướng tâm giải thoát: không có tác ý nhất thiết tướng và tác ý vô tướng giới. Này Hiền giả, do hai

A LA HÁN                                           591

duyên này mà chứng nhập vô tướng tâm giải thoát.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để an trú vô tướng tâm giải thoát?

– Này Hiền giả, có ba duyên để an trú vô tướng
tâm giải thoát: không tác ý nhất thiết tướng, tác ý
vô tướng giới, và một sự sửa soạn trước. Này Hiền
giả, do ba duyên này mà an trú vô tướng tâm giải
thoát.

– Này Hiền giả, có bao nhiêu duyên để xuất khởi vô tướng tâm giải thoát?

– Này Hiền giả, có hai duyên để xuất khởi vô
tướng tâm giải thoát: tác ý nhất thiết tướng và
không tác ý vô tướng giới. Này Hiền giả, do hai
duyên này mà xuất khởi vô tướng tâm giải thoát.

– Này Hiền giả, vô lượng tâm giải thoát này, vô
sở hữu tâm giải thoát này, không tâm giải thoát này
và vô tướng tâm giải thoát này, những pháp này
nghĩa sai biệt và danh sai biệt, hay nghĩa đồng nhất
và danh sai biệt?

– Này Hiền giả, vô lượng tâm giải thoát, vô sở hữu tâm giải thoát, không tâm giải thoát và vô tướng tâm giải thoát này, có một pháp môn, này Hiền giả,

A LA HÁN                                           592

do pháp môn này, các pháp ấy nghĩa sai biệt và danh
sai biệt. Và này Hiền giả, lại có một pháp môn, do
pháp môn này, các pháp ấy có nghĩa đồng nhất và
danh sai biệt.

Này Hiền giả, thế nào là có pháp môn, do pháp môn này các pháp ấy có nghĩa sai khác và có danh sai khác?

Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo an trú biến mãn
một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy
phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy
phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên,
dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô
biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với
từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Với
tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... an trú
biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, cũng
vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng
vậy phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới,
trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp
vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu
với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.
Như vậy, này Hiền giả, gọi là vô lượng tâm giải
thoát.

Và này Hiền giả, thế nào là vô sở hữu tâm giải

A LA HÁN                                             593

thoát? Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo vượt lên mọi
Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật gì" chứng
và trú Vô sở hữu xứ. Như vậy, này Hiền giả, gọi là
Vô sở hữu tâm giải thoát.

Và này Hiền giả, thế nào là không tâm giải
thoát? Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo đi đến khu
rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến chỗ nhà trống
và suy nghĩ như sau: "Đây trống không, không có tự
ngã hay không có ngã sở". Như vậy, này Hiền giả,
gọi là không tâm giải thoát.

Và này Hiền giả, thế nào là vô tướng tâm giải
thoát? Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo không tác ý
với nhất thiết tướng, đạt và an trú vô tướng tâm định.
Như vậy, này Hiền giả, gọi là vô tướng tâm giải
thoát.

Như vậy là có pháp môn và do pháp môn này những pháp ấy nghĩa sai biệt và danh sai biệt.

Và này Hiền giả, thế nào là có pháp môn và do pháp môn này các pháp ấy có nghĩa đồng nhất nhưng danh sai biệt?

Tham, này Hiền giả, là nguyên nhân của hạn lượng; sân là nguyên nhân của hạn lượng; si là nguyên nhân của hạn lượng. Đối với vị Tỷ-kheo đã

A LA HÁN                                             594

đoạn trừ các lậu hoặc và tham, sân, si này đã được chặt tận gốc như thân cây tala được chặt tận gốc, khiến chúng không thể tái sanh trong tương lai. Này Hiền giả, khi nào các tâm giải thoát là vô lượng, thì bất động tâm giải thoát được gọi là tối thượng đối với các tâm giải thoát ấy, và bất động tâm giải thoát không có tham, không có sân, không có si.

Tham, này Hiền giả, là một vật gì (chướng ngại), sân là một vật gì (chướng ngại), si là một vật gì (chướng ngại). Đối với vị Tỷ-kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc, thì tham, sân, si này đã được chặt tận gốc, như thân cây tala được chặt tận gốc, khiến chúng không thể tái sanh trong tương lai. Này Hiền giả, khi nào các tâm giải thoát là vô sở hữu, thì bất động tâm giải thoát được gọi là tối thượng đối với các tâm giải thoát ấy, và bất động tâm giải thoát ấy không có tham, không có sân, không có si.

Tham, này Hiền giả, là nhân tạo ra tướng, sân là nhân tạo ra tướng, si là nhân tạo ra tướng. Đối với vị Tỷ-kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc, thì tham, sân, si này được chặt tận gốc, như thân cây tala được chặt tận gốc, khiến chúng không thể tái sanh trong tương lai. Này Hiền giả, khi nào các tâm giải thoát là vô tướng, thì bất động tâm giải thoát được gọi là tối thượng đối với các tâm giải thoát ấy, và bất động

A LA HÁN                                             595

tâm giải thoát này không có tham, không có sân, không có si.

Như vậy, này Hiền giả, là pháp môn này, những pháp ấy là đồng nghĩa nhưng danh sai biệt.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Tôn giả Mahakotthita hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy.

A LA HÁN                                           596

60 Ta nói không có sự sai khác nào - Kinh SUMANÀ CON GÁI VUA – Tăng II, 351

SUMANÀ CON GÁI VUA – Tăng II, 351

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, Jetavana, tại khu
vườn của Anàthapindika. Rồi Sumanà, con gái vua,
với năm trăm thiếu nữ hộ tống trên năm trăm cổ xe,
đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Sumanà,
con gái vua bạch Thế Tôn:

2. - Ở đây, bạch Thế Tôn, có hai đệ tử của Thế Tôn
đồng đẳng về tín, đồng đẳng về giới, đồng đẳng về
tuệ, một có bố thí, một không bố thí. Sau khi thân
hoại mạng chung, cả hai được sanh lên cõi lành
Thiên giới. Giữa hai vị thiên ấy, có sự đặc thù gì, có
sự sai khác gì?

Thế Tôn đáp:

- Có sự sai biệt, này Sumanà.

3. Người có bố thí, khi được làm vị Thiên, vượt qua vị Thiên không bố thí trên năm phương diện. Về thiên thọ mạng, về thiên sắc, về thiên lạc, về thiên

A LA HÁN                                             597

danh xưng, về thiên tăng thượng. Người có bố thí, này Sumanà, khi được làm vị Thiên, vượt qua vị Thiên không bố thí trên năm phương diện này.

4. - Bạch Thế Tôn, nếu họ từ đây mạng chung, trở lại trạng thái này, khi họ trở lại làm người, bạch Thế Tôn, có sự đặc thù gì, có sự sai khác gì?

Thế Tôn đáp:

- Có sự sai biệt, này Sumanà.

5. Người có bố thí, khi được làm người, vượt qua vị
làm người không bố thí trên năm phương diện: Về
nhân thọ mạng, về nhân sắc, về nhân lạc, về nhân
danh xưng, về nhân tăng thượng. Người có bố thí,
này Sumanà, khi được làm người, vượt qua vị làm
người không bố trên năm phương diện này

6. - Bạch Thế Tôn, nếu cả hai đều xuất gia, từ bỏ gia
đình, sống không gia đình. Giữa hai người xuất gia
ấy, bạch Thế Tôn có thể có những đặc thù gì, những
sai khác gì?

Thế Tôn đáp:

- Có sự sai biệt, này Sumanà.

A LA HÁN                                            598

7. Người có bố thí, khi được xuất gia, vượt qua vị xuất gia không có bố thí trên năm phương diện: Thường hay được yêu cầu nhận y, ít khi không được yêu cầu; thường hay được yêu cầu nhận đồ ăn khất thực, ít khi không được yêu cầu; thường hay được yêu cầu nhận sàng tọa, ít khi không được yêu cầu; thường hay được yêu cầu nhận dược phẩm trị bệnh, ít khi không được yêu cầu. Vị ấy sống với những vị đồng Phạm hạnh nào, các vị này đối với vị ấy, xử sự với nhiều thân nghiệp khả ái, với ít thân nghiệp không khả ái, với nhiều khẩu nghiệp khả ái, với ít khẩu nghiệp không khả ái, với nhiều ý nghiệp khả ái, với ít ý nghiệp không khả ái, giúp đỡ với nhiều giúp đỡ khả ái, với ít giúp đỡ không khả ái. Này Sumanà, người có bố thí khi được xuất gia vượt qua vị xuất gia không có bố thí trên năm phương diện này.

8. - Nhưng bạch Thế Tôn, nếu cả hai đều chứng quả A-la-hán. Với hai vị chứng đạt A-la-hán ấy, bạch Thế Tôn có sự đặc thù nào, có sự sai khác nào?

9. - Ở đây, này Sumanà, Ta nói không có sự sai khác nào, tức là so sánh giải thoát với giải thoát.

10. - Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Xa cho đến như vậy là vừa đủ để bố thí, là vừa đủ để làm cho các công đức. Vì rằng chúng là những giúp đỡ, những công đức cho chư

A LA HÁN                                            599

Thiên, chúng là những giúp đỡ, những công đức cho loài Người, chúng là những giúp đỡ, những công đức cho các người xuất gia.

- Sự việc là như vậy, này Sumanà, là vừa đủ, này
Sumanà, để bố thí, là vừa đủ để làm các công đức.
Chúng là những giúp ích, những công đức cho chư
Thiên. Chúng là những giúp ích, những công đức cho
loài Người. Chúng là những giúp ích, những công
đức cho những người xuất gia.

11. Thế Tôn thuyết như vậy. Bậc Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Như mặt trăng không uế,
Đi giữa hư không giới,
Với ánh sáng bừng chói,
Giữa quần sao ở đời.
Cũng vậy, người đủ giới,
Hạng người có lòng tin,
Với bố thí, bừng chói,
Giữa xan tham ở đời.
Như mây mưa sấm sét,
Vòng hoa chóp trăm đầu,
Tràn đầy cả thung lũng,
Lan tràn cả đất bằng.
Cũng vậy, đầy tri kiến,
Đệ tử bậc Chánh Giác,

A LA HÁN                                         600

Bậc trí vượt xan tham,
Trên cả năm phương diện,
Thọ mạng và danh xưng,
Dung sắc và an lạc,
Với tài sản sung mãn,
Chết hưởng hỷ lạc thiên.

A LA HÁN                              601

61 Thiền 1 - Quán 5 uẩn, chứng Bất lai hay Alahán - Kinh THIỀN – Tăng IV, 173

THIỀN – Tăng IV, 173

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng:

- "Y chỉ nơi sơ Thiền, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ hai, các lậu hoặc được
diệt tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ ba, các lậu hoặc được
diệt tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ tư, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Không vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Thức vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ...
- "Y chỉ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, các
lậu hoặc được đoạn tận".

2. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên gì, được nói đến như vậy?

A LA HÁN                                          602

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
bất thiện pháp, chứng và trú sơ Thiền, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
- Vị ấy, ở đây đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc
về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc
về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô
thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên,
là va chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến
hoại, là trống không, là vô ngã.
- Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.
- Sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy,
vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch
tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả
hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái,
ly tham, đoạn diệt Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây
đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.
- Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái
ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần
kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được
Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung,
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống
đất sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn
xa, bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

A LA HÁN                                             603

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt và an trú sơ Thiền. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã. Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc. Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

3. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng y chỉ Thiền thứ
hai... y chỉ Thiền thứ ba... y chỉ Thiền thứ tư, các
lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do
duyên gì được nói đến?

A LA HÁN                                              604

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận
lạc, đoạn tận khổ, chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ
từ trước, chứng đạt và an trú Thiền thứ tư,
không khổ, không lạc, xả niệm, thanh tịnh.
- Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc
về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về
thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường,
là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va
chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến hoại, là
trống không, là vô ngã.
- Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.
- Sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy,
vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch
tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả
hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái,
ly tham, đoạn diệt Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây,
đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.
- Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái
ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần
kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-
bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống
đất sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn
xa, bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

A LA HÁN                                             605

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận lạc... chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã.

Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy. Sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết- bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc. Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào Thiền thứ hai... y
chỉ Thiền thứ ba... y chỉ Thiền thứ tư, các lậu hoặc
được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này,
được nói đến.

4. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, được nói đến như vậy. Do duyên gì được nói đến như vậy?

A LA HÁN                                               606

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vượt khỏi các sắc
tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các
chướng ngại tưởng, không tác ý đến tưởng sai
biệt, biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng
đạt và an trú Không vô biên xứ.
- Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc
về tưởng, thuộc về hành... do đoạn tận năm hạ
phần kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được
Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

5. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Thức vô
biên xứ... y chỉ vào Vô sở hữu xứ... các lậu hoặc
được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên gì
được nói đến như vậy?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt qua
Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng:
"Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở
hữu xứ.
- Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc
về tưởng... do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là
vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn,
không còn trở lui thế giới này nữa.

A LA HÁN                                           607

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ, các lậu hoặc được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên này được nói đến.

Như vậy, xa cho đến các tưởng Thiền chứng, cho đến như vậy, cần phải lấy trí để thể nhập.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các xứ này, như Phi tưởng
phi phi tưởng Thiền chứng và Diệt thọ tưởng là
những xứ, các Tỷ-kheo Thiền quán, khéo léo chứng
nhập, khéo léo khởi xuất Thiền chứng. Ta nói rằng:
"Sau khi chứng nhập và khởi xuất, các xứ ấy cần
phải được chơn chánh làm cho biết rõ".

A LA HÁN                                          608

62 Thức diệt, đèn tắt - Kinh HỌC PHÁP – Tăng I, 427

HỌC PHÁP – Tăng I, 427

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba học pháp này.
2. Thế nào là ba?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng tâm học,
- Tăng thượng tuệ học.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tăng thượng giới
học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo giữ giới,
sống hộ trì với sự hộ trì của giới bổn, đầy đủ uy
nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong những lỗi
nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập các học giới.
- Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tăng thượng giới
học.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tăng thượng tâm
học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
ác bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ

A LA HÁN                                            609

nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với
tầm, với tứ.
- Diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú Thiền thứ hai,
một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm,
không tứ, nội tĩnh nhất tâm.
- Ly hỷ trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm
sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc
trú, chứng và trú Thiền thứ ba.
- Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không
lạc, xả niệm thanh tịnh.
- Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tăng thượng tâm
học.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tăng thượng tuệ học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo do đoạn
trừ các lậu hoặc, ngay trong hiện tại tự mình
với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú
vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.
- Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tăng thượng tuệ
học.
Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba học pháp.
Người tinh tấn, nghị lực
Kiên trì và Thiền tu
Sống hộ trì các căn

A LA HÁN                                           610

Hãy hành ba tăng thượng
Trước thế nào, sau vậy
Sau thế nào, trước vậy
Dưới thế nào, trên vậy
Trên thế nào, dưới vậy
Ngày thế nào, đêm vậy
Đêm thế nào, ngày vậy.
Hãy nhiếp phục mọi phương
Với vô lượng tâm định
Đây gọi Hữu học đạo
Là thuần tịnh hạnh đức
Đây gọi đời Chánh giác
Bậc trí đạt tối hậu
Với thức được đoạn diệt
Ái diệt, được giải thoát
Như đèn sáng tịch diệt
Tâm vị ấy giải thoát

A LA HÁN                        611

63 Trí của bậc lậu tận - Kinh VÍ DỤ TẤM VẢI – 7 Trung I, 87

KINH VÍ DỤ TẤM VẢI (Vatthupatna sutta) – Bài kinh số 7 – Trung I, 87

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi các Tỷ-
kheo: "Này các Tỷ-kheo". - "Bạch Thế Tôn", các vị
Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải cấu uế,
nhiễm bụi, một người thợ nhuộm nhúng tấm vải ấy
vào thuốc nhuộm này hay thuốc nhuộm khác - hoặc
xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc tía - vải ấy sẽ được
màu nhuộm không tốt đẹp, sẽ được màu nhuộm
không sạch sẽ. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì tấm
vải không được trong sạch. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, cõi ác chờ đợi một tâm cấu uế.

Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải thanh tịnh, trong sạch, một người thợ nhuộm nhúng tấm vải ấy

A LA HÁN                                          612

vào thuốc nhuộm này hay thuốc nhuộm khác - hoặc
xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc tía, vải ấy sẽ được
màu nhuộm tốt đẹp, sẽ được màu nhuộm sạch sẽ. Vì
sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì tấm vải được trong
sạch. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cõi thiện chờ đợi
một tâm không cấu uế.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những cấu uế của tâm?

- Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm,
- Sân là cấu uế của tâm,
- Phẫn là cấu uế của tâm,
- Hận là cấu uế của tâm,
- Hư ngụy, não hại, tật đố, xan tham, man trá,
khi cuống, ngoan cố, cấp tháo, quá mạn, kiêu,
phóng dật là cấu uế của tâm.

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào nghĩ rằng: "Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm" và sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ tham dục, tà tham cấu uế của tâm; nghĩ rằng: "Sân là cấu uế của tâm", và sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ sân, cấu uế của tâm; phẫn... hận... hư ngụy... não hại, tật đố, xan tham, man trá, khi cuống... ngoan cố... cấp tháo... mạn... quá mạn... kiêu; nghĩ rằng: "Phóng dật là cấu uế của tâm" thì

A LA HÁN                                             613

sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ phóng dật, cấu uế của tâm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo biết được:
"Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm", tham dục, tà
tham cấu uế của tâm được diệt trừ, ... sân... phẫn...
hận... hư ngụy... não hại... tật đố... xan tham... man
trá... khi cuống... ngoan cố... cấp tháo... mạn... quá
mạn... kiêu; khi nào Tỷ-kheo biết được: "Phóng dật
là cấu uế của tâm", phóng dật, cấu uế của tâm được
diệt trừ.

 Tỷ-kheo ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối với
Phật: Ngài là bậc Thế Tôn, A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian
Giải, Điều Ngự Trượng Phu, Vô Thượng Sĩ, Thiên
Nhân Sư, Phật, Thế Tôn;
 Vị ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối đối với Pháp:
Pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng, thiết thực
hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có
khả năng hướng thượng, được người có trí chứng
hiểu;
 Vị ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối với chúng
Tăng: Diệu hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn;
Trực hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn; Như lý
hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn; Chánh hạnh

A LA HÁN                                             614

là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám
vị. Chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn, đáng được cung
kính, đáng được tôn trọng, đáng được cúng
dường, đáng được chắp tay, là phước điền vô
thượng ở đời.

Đến giai đoạn này, đối với vị ấy có sự từ bỏ, có sự diệt trừ, có sự giải thoát, có sự đoạn trừ, có sự xả ly.

 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối
với Thế Tôn", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng
được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp, từ hân hoan, hỷ sanh, từ hỷ, thân được
khinh an, thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối đối
với Pháp", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng
được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp; từ hân hoan, hỷ sanh, từ hỷ, thân được
khinh an; thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối đối
với Tăng", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng
được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp; từ hân hoan hỷ sanh; từ hỷ, thân được

A LA HÁN                                              615

khinh an, thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Đến giai đoạn này, đối với Ta, có
sự từ bỏ, có sự diệt trừ, có sự giải thoát, có sự
đoạn trừ, có sự xả ly", và chứng được nghĩa tín
thọ, chứng được pháp tín thọ, chứng được hân
hoan liên hệ đến pháp; từ hân hoan, hỷ sanh; từ
hỷ, thân khinh an; thân khinh an, cảm giác được
lạc thọ; với lạc thọ, tâm được Thiền định.

Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo, giới như vậy, pháp như vậy, tuệ như vậy - nếu có ăn đồ khất thực với gạo thơm, hạt đen được vất đi, với các món ăn khác cũng không vì vậy trở thành một chướng ngại cho vị ấy. Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải cấu uế, nhiễm bụi, nếu bỏ trong nước sạch, trở thành thanh tịnh sạch sẽ, như bỏ vào lò lửa trở thành thanh tịnh sạch sẽ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo, giới như vậy, pháp như vậy, tuệ như vậy, - nếu có ăn đồ khất thực với gạo thơm, hạt đen được vất đi, với các món canh, với các món ăn khác, cũng không vì vậy trở thành một chướng ngại cho vị ấy.

Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu
hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy
phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy,
cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy

A LA HÁN                                           616

phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân... biến mãn một phương với
tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu
với hỷ... (như trên)... biến mãn một phương với tâm
câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy
phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy
cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại vô biên,
không hận, không sân.

Vị ấy biết: "Có cái này, có cái hạ liệt, có cái cao thượng, có sự giải thoát vượt qua các tưởng". Do vị ấy biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã giải thoát, sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Này các Tỷ- kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là Tỷ-kheo đã được tắm rửa với sự tắm rửa nội tâm.

Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Sundarikabharadvaja đang ngồi không xa Thế Tôn. Rồi Bà-la-môn Sundarikabharadvaja bạch Thế Tôn:

A LA HÁN                                                617

– Tôn giả Gotama có đi đến sông Bahuka để tắm rửa không?

– Này Bà-la-môn, sông Bahuka là gì? Sông Bahuka có làm được lợi ích gì?

– Tôn giả Gotama, sông Bahuka được nhiều
người xem là có khả năng giải thoát. Tôn giả
Gotama, sông Bahuka được nhiều người xem là có
khả năng đem lại công đức. Và nhiều người đã gội
sạch các ác nghiệp trong sông Bahuka.

Rồi Thế Tôn nói lên những bài kệ sau đây cho Bà-la-môn Sundarikabharadvaja:

Trong sông Bàhukà
Tại Adhikakkà,
Tại cả sông Gayà
Và Sundarikà,
Tại Sarassatì
Và tại Payàna,
Tại Bàhumatì,
Kẻ ngu dầu thường tắm,
Ác nghiệp không rửa sạch.
Sông Sundarikà
Có thể làm được gì?
Payàga làm gì?
Cả sông Bàhukà?

A LA HÁN                                        618

Không thể rửa nghiệp đen Của kẻ ác gây tội.

Đối kẻ sống thanh tịnh,
Ngày nào cũng ngày tốt,
Với kẻ sống thanh tịnh,
Ngày nào cũng ngày lành,
Các tịnh nghiệp thanh tịnh,
Luôn thành tựu (thiện) hạnh.
Này vị Bà-la-môn,
Chỉ nên tắm ở đây,
Khiến mọi loài chúng sanh,
Được sống trong an ổn.
Nếu không nói dối trá,
Nếu không hại chúng sanh,
Không lấy của không cho,
Có lòng tín, không tham,
Đi Gayà làm gì,
Gayà một giếng nước?

Khi được nghe nói vậy,             Bà-la-môn Sundarikabharadvaja bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống,

A LA HÁN                                       619

phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị
lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối, để
những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày. Nay con quy y Tôn giả Gotama, quy
y Pháp và quy y Tăng. Mong con được xuất gia với
Tôn giả Gotama! Mong con được thọ đại giới!

Bà-la-môn Sundarikabharadvaja được xuất gia
với Thế Tôn, được thọ đại giới. Trong thời gian ngắn
sau khi thọ đại giới, Tôn giả Bharadvaja sống độc cư,
không phóng dật, nhiệt tâm tinh cần và không bao
lâu sau khi tự thân chứng ngộ với thượng trí, chứng
đắc và an trú ngay trong hiện tại, vô thượng cứu cánh
Phạm hạnh mà vì mục đích này các Thiện nam tử
xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy
đã thắng tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa". Như vậy, Tôn giả Bharadvaja trở
thành một vị A-la-hán nữa.

A LA HÁN                                            620

64 Trú quán thân thọ... ly hệ phược đối với thân, thọ... - Kinh Sàlà – Tương V, 224

Sàlà – Tương V, 224

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kosala, tại một làng Bà-la-môn tên là Sàlà.

2) Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo... Thế Tôn nói như sau:

3) -- Những Tỷ-kheo nào, này các Tỷ-kheo, mới tu,
xuất gia chẳng bao lâu, mới đến trong Pháp và Luật
này, những Tỷ-kheo ấy, này các Tỷ-kheo, cần phải
được khích lệ (samàdapetabbà), cần phải được
hướng dẫn, cần phải được an trú, tu tập bốn niệm
xứ. Thế nào là bốn?

4) "Hãy đến, này các Tỷ-kheo,

- Hãy trú, quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chuyên chú, với tâm thanh tịnh, định tĩnh, nhất tâm, để có chánh trí như thật đối với thân. - Hãy trú, quán thọ trên các thọ, nhiệt tâm, tỉnh giác, chuyên chú, với tâm thanh tịnh, định tĩnh,

A LA HÁN                                           621

nhất tâm để có chánh trí như thật đối với các
thọ.
- Hãy trú, quán tâm trên tâm, nhiệt tâm, tỉnh
giác, chuyên chú, với tâm thanh tịnh, định tĩnh,
nhất tâm, để có chánh trí như thật đối với tâm.
- Hãy trú, quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm,
tỉnh giác, chuyên chú, với tâm thanh tịnh, định
tĩnh, nhất tâm, để có chánh trí như thật đối với
các pháp".

5) Này các Tỷ-kheo, có những Tỷ-kheo hữu học, tâm chưa thành tựu, đang sống cần cầu vô thượng an ổn, khỏi các khổ ách.

- Các vị ấy trú, quán thân trên thân, nhiệt tâm,
tỉnh giác, chuyên chú, với tâm thanh tịnh, định
tĩnh, nhứt tâm để liễu tri về thân.
- Các vị ấy trú, quán thọ trên các thọ, nhiệt tâm,
tỉnh giác, chuyên chú, với tâm thanh tịnh, định
tĩnh, nhứt tâm để liễu tri về thọ.
- Các vị ấy trú, quán tâm trên tâm... để liễu tri về
tâm.
- Các vị ấy trú, quán pháp trên pháp, nhiệt tâm,
tỉnh giác, chuyên chú, với tâm thanh tịnh, định
tĩnh, nhất tâm để liễu tri về các pháp.

A LA HÁN                                             622

6) Này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo nào là bậc A-
la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc
nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành
đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí, giải
thoát:

- Các vị ấy trú, quán thân trên thân, nhiệt tâm,
tỉnh giác, chuyên chú, với tâm thanh tịnh, định
tĩnh, nhứt tâm, ly hệ phược đối với thân.
- Các vị ấy trú, quán thọ trên các thọ...
- Các vị ấy trú, quán tâm trên tâm...
- Các vị ấy trú, quán pháp trên các pháp, nhiệt
tâm, tỉnh giác, chuyên chú, với tâm thanh tịnh,
định tĩnh, nhứt tâm, ly hệ phược đối với các
pháp.

7) Này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo nào mới tu, xuất
gia chẳng bao lâu, mới đến trong Pháp và Luật này;
những vị ấy, này các Tỷ-kheo, cần phải được khích
lệ, cần phải được hướng dẫn, cần phải được an trú,
tu tập bốn niệm xứ này.

A LA HÁN                                            623

65 Trở thành vị Alahán - Kinh PHÁP LƯỢC THUYẾT – Tăng III, 683

PHÁP LƯỢC THUYẾT –Tăng III, 683

1. Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Lành thay! bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy thuyết
pháp vắn tắt cho con, sau khi nghe pháp của Thế Tôn,
con sẽ sống một mình, an tịnh, không phóng dật,
nhiệt tâm, tinh cần.

- Như vậy, ở đây, một số người ngu si, thỉnh cầu Ta, sau khi pháp được giảng, họ nghĩ Ta là người họ cần phải đi theo.

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thuyết pháp vắn tắt cho con, Thiện Thệ hãy thành phố vắn tắt. Con có thể hiểu được ý nghĩa lời của Thế Tôn thuyết giảng. Con có thể trở thành kẻ thừa tự lời Thế Tôn thuyết giảng.

2.- Vậy này Tỷ-kheo, Thầy cần phải học tập như sau:

"Nội tâm ta sẽ an trú, khéo vững trú. Các pháp ác, bất thiện khởi không có xâm chiếm tâm và không có

A LA HÁN                                            624

chân đứng". Như vậy, này Tỷ-kheo, Thầy cần phải học tập.

3. Này Tỷ-kheo, khi nào nội tâm của Thầy được an
trú, khéo vững trú, các pháp ác, bất thiện sanh khởi
xâm chiếm tâm và có chân đứng, khi ấy, này Tỷ-
kheo, Thầy cần phải học tập như sau:

"Từ tâm giải thoát sẽ được ta tu tập, làm cho sung
mãn, làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ địa, được
làm cho kiên trì, được làm cho tích tập, được khéo
tinh cần thực hành". Như vậy, này Tỷ-kheo, Thầy
cần phải học tập.

4. Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy, này Tỷ- kheo:

1. Thầy cần phải tu tập định này với tầm với tứ.
2. Cần phải tu tập không tầm, chỉ với tứ.
3. Cần phải tu tập không tầm, không tứ.
4. Cần phải tu tập có hỷ.
5. Cần phải tu tập không hỷ.
6. Cần phải tu tập câu hữu với lạc.
7. Cần phải tu tập câu hữu với xả.

A LA HÁN                                             625

Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy này Tỷ- kheo, Thầy cần phải học tập như sau:

"Bi tâm giải thoát sẽ được Thầy tu tập … Hỷ tâm
giải thoát sẽ được Thầy tu tập … Xả tâm giải thoát
sẽ được Thầy tu tập, làm cho sung mãn, làm thành
cỗ xe, làm thành căn cứ địa, được làm cho kiên trì,
được làm cho tích tập, được khéo tinh cần thực
hành". Như vậy, này Tỷ-kheo, Thầy cần phải học
tập.

5. Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy, này Tỷ- kheo:

1. Thầy cần phải tu tập định này với tầm với tứ.
2. Cần phải tu tập không tầm, chỉ với tứ.
3. Cần phải tu tập không tầm, không tứ.
4. Cần phải tu tập có hỷ.
5. Cần phải tu tập không hỷ.
6. Cần phải tu tập câu hữu với lạc.
7. Cần phải tu tập câu hữu với xả.

Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy này Tỷ- kheo, Thầy cần phải học tập như sau:

A LA HÁN                                             626

"Ta sẽ sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời". Như vậy, này Tỷ-kheo, Thầy cần phải học tập.

6. Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy, này Tỷ- kheo:

1. Thầy cần phải tu tập định này với tầm với tứ.
2. Cần phải tu tập không tầm, chỉ với tứ.
3. Cần phải tu tập không tầm, không tứ.
4. Cần phải tu tập có hỷ.
5. Cần phải tu tập không hỷ.
6. Cần phải tu tập câu hữu với lạc.
7. Cần phải tu tập câu hữu với xả.

Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy này Tỷ- kheo, Thầy cần phải học tập như sau:

"Ta sẽ sống quán thọ trên các cảm thọ … quán tâm
trên các tâm … quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm,
tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời".
Như vậy, này Tỷ-kheo, Thầy cần phải học tập.

7. Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập, được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy, này Tỷ- kheo:

A LA HÁN                                             627

1. Thầy cần phải tu tập định này với tầm với tứ.
2. Cần phải tu tập không tầm, chỉ với tứ.
3. Cần phải tu tập không tầm, không tứ.
4. Cần phải tu tập có hỷ.
5. Cần phải tu tập không hỷ.
6. Cần phải tu tập câu hữu với lạc.
7. Cần phải tu tập câu hữu với xả.

Này Tỷ-kheo, khi nào định này của Thầy được tu tập,
được làm cho sung mãn như vậy, khi ấy này Tỷ-
kheo, chỗ nào, chỗ nào Thầy đi, chỗ ấy Thầy đi được
an ổn; chỗ nào, chỗ nào Thầy sẽ đứng, chỗ ấy Thầy
đứng được an ổn; chỗ nào, chỗ nào Thầy sẽ ngồi, chỗ
ấy Thầy ngồi được an ổn; chỗ nào, chỗ nào Thầy sẽ
nằm, chỗ ấy Thầy sẽ nằm được an ổn.

8. Tỷ-kheo ấy, được Thế Tôn giáo giới với bài giáo giới này, từ chỗ ngồi, đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi. Tỷ-kheo ấy sống một mình, thanh tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu chứng đạt được mục đích mà các thiện nam tử xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Đây là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại, tự mình chứng tri với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú. Vị ấy rõ biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành. Những

A LA HÁN                                             628

việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Tỷ-kheo ấy trở thành một vị A-la-hán.

A LA HÁN                                            629

66 Tu đúng cách mới có kết quả - Kinh Cán Búa – Tương III, 272

Cán Búa – Hay Chiếc Thuyền – Tương III, 272

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) - Do biết, do thấy, này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc, không phải do không biết, do không thấy.

4) Do biết cái gì, thấy cái gì, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận?

- Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc đoạn
diệt.
- Đây là thọ, đây là thọ tập khởi, đây là thọ đoạn
diệt.
- Đây là tưởng, đây là tưởng tập khởi, đây là
tưởng đoạn diệt.
- Đây là các hành, đây là các hành tập khởi, đây
là các hành đoạn diệt.
- Đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức
đoạn diệt.

Do biết như vậy, do thấy như vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận.

A LA HÁN                                           630

5) Này các Tỷ-kheo, như có Tỷ-kheo sống không chí
tâm trong sự tu tập, khởi lên ước muốn như sau:
"Mong rằng tâm của ta được giải thoát khỏi các lậu,
hoặc không có chấp thủ!". Tuy vậy, tâm của vị ấy
cũng không giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có
chấp thủ.

6) Vì sao? Phải nói rằng vì vị ấy không có tu tập. Không có tu tập cái gì?

- Không có tu tập Bốn niệm xứ.
- Không có tu tập Bốn chánh cần.
- Không có tu tập Bốn như ý túc.
- Không có tu tập Năm căn.
- Không có tu tập Năm lực.
- Không có tu tập Bảy bồ đề phần.
- Không có tu tập Thánh đạo Tám ngành.

7) Ví như, này các Tỷ-kheo, có tám, mười hay mười
hai trứng gà, không được con gà mái ấp nằm đúng
cách, không được ấp nóng đúng cách, không được
ấp dưỡng đúng cách.

8) Dầu cho con gà mái ấy khởi lên ý muốn: "Mong rằng những con gà con của ta, với chân, móng và đỉnh đầu, hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được xuất sanh một cách an toàn"; tuy vậy các con gà con ấy không có thể, với chân, móng, đỉnh

A LA HÁN                                           631

đầu hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được xuất sanh một cách an toàn.

9) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, tám, mười hay mười hai
trứng gà ấy không được con gà mái ấp nằm một cách
đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp dưỡng một
cách đúng đắn.

10) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không chí
tâm trong sự tu tập. Dầu cho vị ấy có khởi lên ý
muốn: "Mong rằng tâm ta được giải thoát khỏi các
lậu hoặc, không có chấp thủ"; tuy vậy, tâm vị ấy cũng
không giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp
thủ.

11) Vì sao? Phải nói rằng, vì vị ấy không có tu tập.
Không có tu tập cái gì? Không có tu tập Bốn niệm
xứ... Không có tu tập con đường Thánh đạo Tám
ngành.

12) Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chí tâm trong sự tu tập. Dầu cho vị ấy không khởi lên ước muốn: "Mong rằng tâm của ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ". Tuy vậy, tâm vị ấy được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ.

13) Vì sao? Phải nói rằng, vì vị ấy có tu tập. Có tu tập cái gì?

A LA HÁN                                            632

- Có tu tập Bốn niệm xứ.
- Có tu tập Bốn chánh cần.
- Có tu tập Bốn như ý túc.
- Có tu tập Năm căn.
- Có tu tập Năm lực.
- Có tu tập Bảy giác chi.
- Có tu tập con đường Thánh đạo Tám ngành.

14) Ví như, này các Tỷ-kheo, có tám, mười hay mười
hai trứng gà. Các trứng ấy được con gà mái ấp nằm
một cách đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp
dưỡng một cách đúng đắn.

Dầu cho con gà mái ấy không khởi lên ước muốn:
"Mong rằng các con gà con của ta, với chân, móng
và đỉnh đầu, hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ
trứng, được xuất sanh một cách an toàn"; tuy vậy,
các con gà con ấy có thể với chân, móng và đỉnh đầu,
hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được
xuất sanh một cách an toàn.

15) Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, có tám, mười
hay mười hai trứng gà được con gà mái ấy ấp nằm
một cách đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp
dưỡng một cách đúng đắn.

16) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy sống chí tâm tu tập. Dầu cho vị ấy không khởi lên ước muốn:

A LA HÁN                                           633

"Mong rằng tâm của ta được giải thoát khỏi các lậu
hoặc, không có chấp thủ". Tuy vậy, tâm của vị ấy
vẫn được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp
thủ.

17) Vì sao? Phải nói rằng, vì vị ấy có tu tập. Tu tập cái gì? Có tu tập Bốn niệm xứ... có tu tập con đường Thánh đạo Tám ngành.

18) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ đá hay
đệ tử người thợ đá, khi nhìn vào cán búa thấy dấu
các ngón tay và dấu các ngón tay cái. Vị ấy không
có thể biết được như sau: "Hôm nay, từng ấy cán búa
của ta bị hao mòn; hôm nay từng ấy, các ngày khác
từng ấy". Nhưng vị ấy biết được cán búa bị hao mòn
trên sự hao mòn của cán búa.

19) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo chí tâm
trong sự tu tập không có biết như sau: "Hôm nay,
từng ấy lậu hoặc của ta được hao mòn, hôm qua từng
ấy, các ngày khác từng ấy". Nhưng vị ấy biết được
(các lậu hoặc) được hao mòn trên sự hao mòn (các
lậu hoặc).

20) Ví như, này các Tỷ-kheo, một chiếc thuyền đi
biển có đầy đủ cột buồm và dây buồm, bị mắc cạn
sáu tháng do thiếu nước trong mùa khô; các cột
buồm và dây buồm bị gió và mặt trời làm hư hỏng,

A LA HÁN                                            634

rồi bị nước mưa đổ xuống trong mùa mưa, chúng trở thành yếu và hư nát (?).

21) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chí tâm trong sự tu tập, các kiết sử rất dễ bị yếu dần và hư nát.

A LA HÁN                                            635

67 Tu đúng cách mới có kết quả - Kinh PHÙ–DI – 126 Trung III, 353

KINH PHÙ–DI (Bhùmija suttam) – Bài kinh số 126 – Trung III, 353

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Rajagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng sóc. Rồi
Tôn giả Bhumija vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi
đến trú xứ của vương tử Jayasena, sau khi đến ngồi
trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi vương tử Jayasena đi đến
Tôn giả Bhumija, sau khi đến nói lên với Tôn giả
Bhumija những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói
lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, vương tử
Jayasena thưa với Tôn giả Bhumija:

– Thưa Tôn giả Bhumija, có một số Sa-môn, Bà-
la-môn có lý thuyết như sau, có quan điểm như sau:
"Nếu có ước nguyện hành Phạm hạnh, thời không
đạt được quả vị; nếu không có ước nguyện hành
Phạm hạnh, thời không đạt được quả vị; nếu có và

A LA HÁN                                         636

không có ước nguyện hành Phạm hạnh, thời không
đạt được quả vị; nếu không có và không không có
ước nguyện hành Phạm hạnh, thời không đạt được
quả vị". Ở đây, bậc Đạo sư của Tôn giả Bhumija có
nói gì, và có lập luận gì?

– Thưa Vương tử, tôi không tận mặt Thế Tôn được nghe như vậy, được ghi nhớ như vậy. Và sự việc này xảy ra, Thế Tôn có giải thích như sau:

 "Nếu có ước nguyện, hành Phạm hạnh không
chánh đáng (ayoniso), thời không đạt được
quả vị;
 Nếu không có ước nguyện, hành Phạm hạnh
không chánh đáng, thời không đạt được quả
vị;
 Nếu có và không có ước nguyện hành Phạm
hạnh không chánh đáng, thời không đạt được
quả vị;
 Nếu không có và không không có ước
nguyện, hành Phạm hạnh không chánh đáng
thời không đạt được quả vị.
 Còn nếu có ước nguyện hành Phạm hạnh một
cách chánh đáng, thời đạt được quả vị;
 Nếu không có ước nguyện hành Phạm hạnh

A LA HÁN                                        637

một cách chánh đáng, thời đạt được quả vị;
 Nếu có và không có ước nguyện hành Phạm
hạnh một cách chánh đáng, thời đạt được quả
vị;
 Nếu không có và không không có ước
nguyện hành Phạm hạnh một cách chánh
đáng, thời đạt được quả vị".

Thưa Vương tử, tôi không tận mặt Thế Tôn được nghe như vậy, được ghi nhớ như vậy. Sự việc xảy ra, Thế Tôn có giải thích như vậy.

– Nếu Đạo sư của Tôn giả Bhumija thuyết lý
như vậy, lập luận như vậy, thời tôi nghĩ rằng chắc
chắn vị Đạo sư của Tôn giả Bhumija, đứng cao hơn
trên đầu tất cả Sa-môn, Bà-la-môn tầm thường.

Rồi vương tử Jayasena mời Tôn giả Bhumija, dùng với bát ăn (thalipaka) của mình.

Rồi Tôn giả Bhumija, sau bữa ăn khất thực trở
về đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn
rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn
giả Bhumija bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ở đây, vào buổi sáng con đắp y, cầm y bát, đi đến trú xứ của vương tử Jayasena,

A LA HÁN                                            638

sau khi đến con ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, bạch Thế Tôn, vương tử Jayasena đến chỗ con, sau khi đến nói lên với con những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, bạch Thế Tôn vương tử Jayasena nói với con như sau: "Thưa Tôn giả Bhumija, một số Sa-môn, Bà-la-môn, .... bậc Đạo sư của Tôn giả có nói gì, có lập luận gì?" Khi được nghe nói vậy, bạch Thế Tôn, con có nói với vương tử Jayasena, như sau: "Này Vương tử, tôi không tận mặt Thế Tôn, được nghe như sau, được ghi nhớ như sau... ". , .... Tôi nghĩ rằng chắc chắn Đạo sư của Tôn giả Bhumija, đứng cao hơn trên đầu tất cả Sa-môn, Bà-la-môn tầm thường". Bạch Thế Tôn, không hiểu hỏi như vậy, trả lời như vậy, con có nói đúng lời Thế Tôn nói, con không xuyên tạc lời Thế Tôn với điều không đúng sự thực, nhưng con đã giải thích đúng pháp, tùy pháp, và một vị đồng Phạm hạnh nói đúng pháp, tùy pháp sẽ không có lý do để chỉ trích?

– Thật vậy, này Bhumija, được hỏi vậy, được trả
lời vậy, Ông nói đúng lời Thế Tôn nói, Ông không
xuyên tạc Thế Tôn với điều không đúng sự thực, Ông
đã giải thích đúng pháp, tùy pháp, và một vị đồng
Phạm hạnh nói đúng pháp, tùy pháp không có lý do
gì để chỉ trích.

A LA HÁN                                              639

 Này Bhumija, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
có tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng,
tà tinh tấn, tà niệm, tà định, nếu họ có ước
nguyện hành Phạm hạnh, thời không đạt được quả
vị; nếu họ không có ước nguyện hành Phạm hạnh,
thời không đạt được quả vị; nếu họ có và không
có ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời không đạt
được quả vị; nếu họ không có và không không có
ước nguyện, hành Phạm hạnh thời không đạt được
quả vị. Vì sao vậy? Đây không phải là phương
pháp này Bhumija, để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần dầu, tìm cầu dầu, đi chỗ này chỗ kia để tìm dầu. Sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu). Nếu người ấy có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu. Nếu người ấy không có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu. Nếu người ấy có và không có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu. Nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu. Vì sao vậy? Đây không phải là phương pháp, này

A LA HÁN                                             640

Bhumija, để lấy được dầu. Cũng vậy, này Bhumija,
những vị Sa-môn hay Bà-la-môn có tà kiến, tà tư
duy... tà định, nếu họ có ước nguyện, hành Phạm
hạnh, họ không đạt được quả vị; nếu họ không ước
nguyện... có và không có ước nguyện... không có và
không không có ước nguyện, hành Phạm hạnh thời
họ không đạt được quả vị. Vì sao vậy? Đây không
phải là phương pháp này Bhumija, để đạt được quả
vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần sữa, tìm
cầu sữa, đi chỗ này chỗ kia để tìm sữa, nắm sừng
con bò cái trẻ để vắt sữa. Nếu người ấy có ước
nguyện, nắm sừng con bò cái trẻ để vắt sữa, người
ấy không lấy được sữa. Nếu người ấy không có ước
nguyện... Nếu người ấy có và không có ước nguyện...
Nếu người ấy không có và không không có ước
nguyện, nắm sừng con bò cái trẻ để vắt sữa, nó
không lấy được sữa. Vì sao vậy? Này Bhumija, đây
không phải là phương pháp để lấy sữa. Cũng vậy,
này Bhumija, các vị Sa-môn hay Bà-la-môn, có tà
kiến... có tà định, nếu họ có ước nguyện hành Phạm
hạnh, họ không đạt được quả vị; nếu họ không có
ước nguyện; nếu họ có và không có ước nguyện; nếu
họ không có và không không có ước nguyện, hành
Phạm hạnh, họ không đạt được quả vị. Vì sao vậy?
Đây không phải là phương pháp, này Bhumija, để đạt

A LA HÁN                                          641

được quả vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần sanh tô,
tìm cầu sanh tô, đi chỗ này chỗ kia để tìm cầu sanh
tô, sau khi đổ nước vào một cái ghè, rồi lấy que
khuấy đánh. Nếu người ấy có ước nguyện, sau khi
đổ nước vào một cái ghè, lấy que khuấy đánh, người
ấy không lấy được sanh tô. Nếu người ấy không có
ước nguyện... nếu người ấy có và không có ước
nguyện... nếu người ấy không có và không không có
ước nguyện, đổ nước vào một cái ghè, lấy que khuấy
đánh, người ấy không lấy được sanh tô. Vì sao vậy?
Này Bhumija, đây không phải là phương pháp để
lấy sanh tô. Cũng vậy, này Bhumija, những Sa-môn
hay Bà-la-môn có tà kiến... (như trên)... có tà định,
nếu họ có ước nguyện hành Phạm hạnh, họ không
đạt được quả vị; nếu họ không có ước nguyện; nếu
họ có và không có ước nguyện; nếu họ không có và
không không có ước nguyện, thời họ không đạt được
quả vị. Vì sao vậy? Này Bhumija, đây không phải là
phương pháp để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần lửa, tìm cầu lửa, đi chỗ này chỗ kia để tìm lửa. Người ấy đem phần phía trên đồ quay lửa, rồi cọ xát với một khúc que ướt và có nhựa, nếu người ấy có ước nguyện, đem phần phía trên đồ quay lửa rồi cọ xát với một

A LA HÁN                                            642

khúc que ướt và có nhựa, thời người ấy không lấy
được lửa; nếu người ấy không có ước nguyện; nếu
người ấy có và không có ước nguyện, nếu người ấy
không có và không không có ước nguyện đem phần
trên đồ quay lửa, rồi cọ xát với một khúc que ướt và
có nhựa, thời người ấy không lấy được lửa. Vì sao
vậy? Đây không phải là phương pháp, này
Bhumija, để lấy được lửa. Cũng vậy, này Bhumija,
có những Sa-môn, hay Bà-la-môn có tà kiến... (như
trên)... có tà định; nếu họ có ước nguyện, hành Phạm
hạnh, họ không đạt được quả vị; nếu họ không có
ước nguyện; nếu họ có và không có ước nguyện; nếu
họ không có và không không có ước nguyện, thời họ
không thể đạt được quả vị. Vì cớ sao? Đây không
phải là phương pháp, này Bhumija, để đạt được quả
vị.

 Này Bhumija, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
có chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh
nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm,
chánh định; nếu họ có ước nguyện, hành Phạm
hạnh, họ đạt được quả vị; nếu họ không có ước
nguyện; nếu họ có và không có ước nguyện; nếu
họ không có và không không có ước nguyện, hành
Phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị. Vì cớ sao?
Đây là phương pháp, này Bhumija, để đạt
được quả vị.

A LA HÁN                                           643

Ví như, này Bhumija, một người cần dầu, cầu
tìm dầu, đi chỗ này chỗ kia để tìm dầu, sau khi đổ
những hột giống dầu vào cái thùng, tiếp tục rưới
nước rồi ép (cho ra dầu). Nếu người ấy có ước
nguyện, sau khi đổ những giống dầu vào trong cái
thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cho ra dầu), thời
người ấy lấy được dầu. Nếu người ấy không có ước
nguyện; nếu người ấy có và không có ước nguyện;
nếu người ấy không có và không không có ước
nguyện, sau khi đổ những hột giống dầu vào trong
cái thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cho ra dầu), thời
người ấy lấy được dầu. Vì cớ sao? Này Bhumija,
đây là phương pháp để lấy được dầu. Cũng vậy, này
Bhumija những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào có
chánh kiến... có chánh định. Nếu họ có ước nguyện,
hành Phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị; nếu họ
không có ước nguyện; nếu họ có và không có ước
nguyện, nếu họ không có và không không có ước
nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị.
Vì cớ sao? Này Bhumija, đây là phương pháp có thể
đạt được quả vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần sữa, tìm cầu sữa, đi chỗ này chỗ kia để tìm sữa. Và người ấy vắt sữa từ nơi vú con bò cái còn trẻ. Nếu người ấy có ước nguyện, vắt sữa từ nơi vú con bò cái còn trẻ, thời người ấy lấy được sữa. Nếu người ấy không có

A LA HÁN                                              644

ước nguyện; nếu người ấy có và không có ước
nguyện; nếu người ấy không có và không không có
ước nguyện, người ấy vắt sữa từ nơi vú con bò cái
còn trẻ, thời người ấy lấy được sữa. Vì cớ sao? Này
Bhumija, đây là phương pháp để lấy được sữa.
Cũng vậy, này Bhumija, những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào có chánh kiến... (như trên)... có chánh định,
nếu họ có ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt
được quả vị. Nếu họ không có ước nguyện; nếu họ
có và không có ước nguyện; nếu họ không có và
không không có ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời
họ đạt được quả vị. Vì cớ sao? Này Bhumija, đây là
phương pháp để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần sanh tô, tìm cầu sanh tô, đi chỗ này chỗ kia tìm cầu sanh tô; sau khi đổ lạc (dadhi) vào trong một cái ghè, rồi lấy cây que khuấy, đánh. Nếu người ấy có ước nguyện, sau khi đổ lạc (dadhi) vào trong một cái ghè, rồi lấy cây que khuấy, đánh, thời người ấy lấy được sanh tô. Nếu người ấy không có ước nguyện; nếu người ấy có và không có ước nguyện; nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, thời sau khi đổ lạc (dadhi) vào trong một cái ghè, rồi lấy que khuấy, đánh, người ấy lấy được sanh tô. Vì cớ sao? Này Bhumija, đây là phương pháp để lấy được sanh tô. Cũng vậy, này Bhumija, những Sa-môn hay Bà-la-

A LA HÁN                                            645

môn nào có chánh kiến... có chánh định; nếu họ có
ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt được quả
vị. Nếu họ không có ước nguyện; nếu họ có và không
có ước nguyện; nếu họ không có và không không có
ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt được quả
vị. Vì cớ sao? Này Bhumija, đây là phương pháp để
đạt được quả vị.

Ví như, này Bhumija, có một người cần lửa, tìm cầu lửa, đi chỗ này chỗ kia để tìm lửa, sau khi mang phần trên đồ quay lửa rồi cọ xát với một khúc cây khô không có nhựa. Nếu người ấy có ước nguyện, đem phần phía trên đồ quay lửa rồi cọ xát với một khúc cây khô không có nhựa, thời người ấy lấy được lửa. Nếu người ấy không có ước nguyện; nếu người ấy có và không có ước nguyện; nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, đem phần phía trên đồ quay lửa rồi cọ xát với một khúc cây khô không có nhựa, thời người ấy lấy được lửa. Vì cớ sao? Này Bhumija, đây là phương pháp để lấy được lửa. Cũng vậy, này Bhumija, những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào có chánh kiến... chánh định. Nếu họ có ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị; nếu họ không có ước nguyện; có và không có ước nguyện, nếu họ không có và không không có ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt kết quả vị. Vì sao vậy? Này Bhumija, đây là phương pháp đưa đến

A LA HÁN                                           646

quả vị.

Nếu bốn ví dụ này, này Bhumija, khởi đến từ
nơi Ông cho vương tử Jayasena, thời vương tử
Jayasena tự nhiên tin tưởng Ông, và khi đã tin tưởng,
sẽ hành động đúng theo cung cách một người đã tin
tưởng Ông.

– Nhưng làm sao, bạch Thế Tôn, bốn ví dụ này
khởi đến từ nơi con cho vương tử Jayasena, khởi lên
một cách tự nhiên, từ trước chưa từng được nghe,
như Thế Tôn được?

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Bhumja hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

A LA HÁN                                            647

68 Tu đúng cách mới có kết quả - Kinh SỰ TU TẬP – Tăng III, 454

SỰ TU TẬP –Tăng III, 454

1. - Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không chí tâm trong
sự tu tập khởi lên ước muốn như sau: "Mong rằng
tâm ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có
chấp thủ!". Tuy vậy, tâm vị ấy cũng không giải thoát
khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ.

Vì cớ sao? Phải nói rằng vì vị ấy không có tu tập.
Không có tu tập cái gì? - Không có tu tập Bốn niệm
xứ, không có tu tập Bốn chánh cần, không có tu tập
Bốn như ý túc, không có tu tập Năm căn, không có
tu tập Năm lực, không có tu tập Bảy Bồ-đề phần,
không có tu tập Thánh đạo tám ngành.

Ví như, này các Tỷ-kheo, có tám, mười hay mười hai
trứng gà, không được con gà mái ấp nằm đúng cách,
không được ấp nóng đúng cách, không được ấp
dưỡng đúng cách.

Dầu cho con gà mái ấy khởi lên ý muốn: "Mong rằng những con gà con của ta, với chân móng và đỉnh đầu, hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được sanh ra một cách an toàn", tuy vậy, các con gà con

A LA HÁN                                           648

ấy không có thể, với chân, móng, đỉnh đầu hay với
miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được sanh
ra một cách an toàn! Vì cớ sao? - Này các Tỷ-kheo,
tám, mười hay mười hai trứng gà mái ấy không được
con gà mái nằm ấp một cách đúng đắn, ấp nóng một
cách đúng đắn, ấp dưỡng một cách đúng đắn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không chú tâm
trong sự tu tập, dầu cho có khởi lên ý muốn: "Mong
rằng tâm ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc không
có chấp thủ"; tuy vậy, tâm vị ấy cũng không giải
thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ. Vì cớ
sao? Phải nói rằng vì vị ấy không có tu tập. Không
có tu tập cái gì? Không có tu tập Bốn niệm xứ...
không có tu tập Thánh đạo tám ngành.

2. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chú tâm trong sự
tu tập, dầu cho không khởi lên ước muốn: "Mong
rằng tâm ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không
có chấp thủ"; tuy vậy, tâm vị ấy được giải thoát khỏi
các lậu hoặc không có chấp thủ.

Vì cớ sao? Phải nói rằng vì vị ấy có tu tập. Có tu tập
cái gì? Có tu tập Bốn niệm xứ, có tu tập Bốn chánh
cần, có tu tập Bốn như ý túc, có tu tập Năm căn, có
tu tập Năm lực, có tu tập Bảy Bồ-đề phần, có tu tập
Thánh đạo tám ngành.

A LA HÁN                                             649

Ví như, này các Tỷ-kheo, có tám, mười hay mười hai
trứng gà. Các trứng ấy được con gà mái ấp nằm một
cách đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp
dưỡng một cách đúng đắn. Dầu cho con gà mái ấy
không khởi lên ý muốn: "Mong rằng những con gà
con của ta, với chân móng và đỉnh đầu, hay với
miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được sanh ra
một cách an toàn!", tuy vậy, các con gà con ấy có
thể với chân, móng, đỉnh đầu hay với miệng và mỏ,
sau khi làm bể vỏ trứng, được sanh ra một cách an
toàn. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, tám, mười hay
mười hai trứng gà được con gà mái ấy ấp nằm một
cách đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp
dưỡng một cách đúng đắn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chú tâm tu tập, dầu cho vị ấy không khởi lên ý muốn: "Mong rằng tâm ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc không có chấp thủ"; tuy vậy, tâm vị ấy cũng được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ. Vì cớ sao? Phải nói rằng vì vị ấy có tu tập. Tu tập cái gì? Có tu tập Bốn niệm xứ... có tu tập Thánh đạo tám ngành.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nề hay đệ tử người thợ nề, khi nhìn vào cán búa, thấy dấu các ngón tay và dấu ngón tay cái. Người ấy không có thể biết được như sau: "Hôm nay từng ấy cán búa của

A LA HÁN                                             650

ta bị hao mòn, hôm qua từng ấy, các ngày khác từng ấy". Nhưng người ấy biết được cán búa bị hao mòn trên sự hao mòn của cán búa.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chú tâm trong sự tu tập không có biết như sau: "Hôm nay từng ấy lậu hoặc của ta được đoạn tận, hôm qua từng ấy, các ngày khác từng ấy". Nhưng vị ấy biết được các lậu hoặc được đoạn tận trên sự đoạn tận các lậu hoặc.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một chiếc thuyền đi biển,
có đầy đủ cột buồm và dây buồm bị mắc cạn sáu
tháng do thiếu nước trong mùa đông, các cột buồm
và dây buồm bị gió và mặt trời làm hư hỏng. Rồi bị
nước mưa đổ xuống trong mùa mưa, chúng bị hư dần
và mục nát một cách dễ dàng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chú tâm trong sự tu tập, các kiết sử rất dễ bị yếu dần và mục nát.

A LA HÁN                                          651

69 Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng - Kinh ĐỊNH DO BẬC ĐẠO SƯ THUYẾT – Tăng IV, 243

ĐỊNH DO BẬC ĐẠO SƯ THUYẾT – Tăng IV, 243

1. Bấy giờ Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có thể có chăng một Tỷ-kheo khi
chứng được Thiền định như vậy, vị ấy có thể trong
đất không tưởng đến đất; trong nước không tưởng
đến nước; trong lửa không tưởng đến lửa; trong gió
không tưởng đến gió; trong Không vô biên xứ, không
tưởng đến Không vô biên xứ; trong Thức vô biên xứ,
không tưởng đến Thức vô biên xứ; trong Vô sở hữu
xứ, không tưởng đến Vô sở hữu xứ; trong Phi phi
tưởng xứ, không tưởng đến Phi tưởng phi phi tưởng
xứ; trong thế giới hiện tại có thể không tưởng đến thế
giới hiện tại; trong thế giới đời sau có thể không
tưởng đến thế giới đời sau. Tuy vậy, vị ấy vẫn có
tưởng?

- Này Ànanda, có thể như vậy, một Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, vị ấy có thể trong

A LA HÁN                                             652

đất không tưởng đến đất; trong nước không tưởng đến nước; trong lửa không tưởng đến lửa; trong gió không tưởng đến gió; trong Không vô biên xứ, không tưởng đến Không vô biên xứ; trong Thức vô biên xứ, không tưởng đến Thức vô biên xứ; trong Vô sở hữu xứ, không tưởng đến Vô sở hữu xứ; trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ, không tưởng đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ; trong thế giới hiện tại, không tưởng đến thế giới hiện tại; trong thế giới đời sau, không tưởng đến thế giới đời sau. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng.

2. - Nhưng bạch Thế Tôn, như thế nào một Tỷ-kheo
khi chứng được Thiền định như vậy, vị ấy có thể
trong đất, không tưởng đến đất... trong thế giới đời
sau, không tưởng đến thế giới đời sau; tuy vậy, vị ấy
vẫn có tưởng?

- Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo tưởng như sau:
"Đây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự tịnh
chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự đoạn
diệt khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn". Như
vậy, này Ànanda, Tỷ-kheo khi chứng được Thiền
định như vậy, vị ấy có thể trong đất, không tưởng
đến đất; trong nước không tưởng đến nước... trong
thế giới đời sau, không tưởng đến thế giới đời sau.
Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng.

A LA HÁN                                             653

ĐỊNH DO TÔN GIẢ SÀRIPUTA THUYẾT – Tăng IV, 245

1. Bấy giờ Tôn giả Ànanda đi đến Tôn giả Sàriputta,
sau khi đến, nói lên với Tôn giả Sàriputta những lời
chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda nói với Tôn
giả Sàriputta:

- Thưa Hiền giả Sàriputta, có thể có chăng một Tỷ-
kheo khi chứng Thiền định như vậy, vị ấy có thể trong
địa đại, không tưởng đến địa đại... trong thế giới đời
sau, không tưởng đến thế giới đời sau, tuy vậy, vị ấy
vẫn tưởng?

- Này Ànanda, có thể như vậy. Một Tỷ-kheo khi
chứng Thiền định như vậy, vị ấy có thể trong đất
không tưởng đến đất... trong thế giới đời sau, không
tưởng đến thế giới đời sau. Tuy vậy, vị ấy vẫn có
tưởng.

2.- Nhưng thưa Hiền giả Sàriputta, như thế nào một
Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, vị ấy có
thể trong đất, không tưởng đến đất... trong thế giới
đời sau, không tưởng đến thế giới đời sau; tuy vậy,
vị ấy vẫn có tưởng?

A LA HÁN                                             654

- Này Hiền giả Ànanda, một thời ở đây, tôi trú ở
Sàvatthi, trong rừng Andha. Tại đây, tôi chứng được
Thiền định như sau: Trong đất, tôi không tưởng đến
đất… trong thế giới đời sau. Tuy vậy, tôi vẫn có
tưởng.

3- Nhưng trong lúc ấy, Tôn giả Sàriputta tưởng đến gì?

- Một tưởng khác khởi lên trong tôi: "Hữu diệt là Niết-bàn". Một tưởng khác diệt đi trong tôi: "Hữu diệt là Niết-bàn."

Ví như, này Hiền giả, lửa được đốt cháy từ mảnh đá nhỏ, một ngọn lửa khác khởi lên, một ngọn lửa khác diệt đi. Cũng vậy, này Hiền giả, một tưởng khác khởi lên trong tôi, thưa Hiền giả: "Hữu diệt là Niết-bàn." Một tưởng khác diệt đi trong tôi: "Hữu diệt là Niết- bàn". Tuy vậy, trong lúc ấy tôi vẫn có tưởng.

A LA HÁN                                            655

70 Tuyên bố chánh trí - 6 xu hướng của vị Alahán - Kinh SONA – Tăng III, 155

SONA –Tăng III, 155

1. Như vầy tôi nghe:
Một thời, Thế Tôn trú tại Ràjagaha (Vương Xá) núi
Gijjhakùta (Linh Thứu). Lúc bấy giờ Tôn giả Sona
trú ở Ràjagaha, tại rừng Sìta. Rồi Tôn giả Sona, trong
khi độc cư Thiền tịnh, tư tưởng sau đây được khởi
lên: "Những ai là đệ tử Thế Tôn, sống tinh cần tinh
tấn, ta là một trong những vị ấy. Nhưng ta còn chấp
thủ, tâm chưa giải thoát khỏi các lậu hoặc. Gia đình
ta có tài sản, và ta có thể hưởng thọ tài sản và làm
điều công đức. Vậy ta hãy từ bỏ học pháp, hoàn tục,
thọ hưởng tài sản và làm các công đức".
Rồi Thế Tôn với tâm của mình biết được tâm của
Tôn giả Sona, như một người lực sĩ duỗi cánh tay
đang co lại hay co lại cánh tay đang duỗi ra, biến mất
từ núi Gijjhakùta, hiện ra trước mặt Tôn giả Sona, ở
rừng Sìta. Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn.
Tôn giả Sona đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một
bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Sona đang ngồi một
bên:

A LA HÁN                                             656

- Này Sona, có phải trong khi thầy độc cư Thiền tịnh,
tư tưởng sau đây được khởi lên: "Những ai là đệ tử
Thế Tôn, sống tinh cần tinh tấn, ta là một trong
những vị ấy. Nhưng ta còn chấp thủ, tâm chưa giải
thoát các lậu hoặc. Gia đình ta có tài sản, ta có thể
hưởng thọ tài sản ấy và làm các công đức. Vậy ta hãy
từ bỏ học pháp, hoàn tục, thọ hưởng tài sản và làm
các công đức"?
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
- Thầy nghĩ thế nào, này Sona? Có phải thuở trước,
khi còn là gia chủ, Thầy giỏi đánh đàn Tỳ-bà có dây?
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
- Thầy nghĩ thế nào, này Sona? Khi những sợi dây
đàn tỳ-bà của Thầy quá căng thẳng, trong khi ấy, đàn
tỳ-bà của Thầy có phát âm hay sử dụng được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Thầy nghĩ thế nào, này Sona? Khi những sợi dây
đàn tỳ-bà của Thầy quá chùng, trong khi ấy, đàn tỳ-
bà của Thầy có phát âm hay sử dụng được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Nhưng này Sona? Khi những sợi dây đàn tỳ-bà của
Thầy không quá căng thẳng, không quá chùng
xuống, nhưng vặn đúng mức trung bình, trong khi
ấy, đàn tỳ-bà của Thầy có phát âm hay sử dụng được
không?

A LA HÁN                                            657

- Thưa được, bạch Thế Tôn.
- Cũng vậy, này Sona, khi tinh cần tinh tấn quá
căng thẳng, thời đưa đến dao động; khi tinh cần
tinh tấn quá thụ động, thời đưa đến biếng nhác. Do
vậy, này Sona, Thầy phải an trú tinh tấn một cách
bình đẳng, thể nhập các căn một cách bình đẳng,
rồi tại đấy nắm giữ tướng.
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Tôn giả Sona vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn sau
khi giáo giới Tôn giả Sona với lời giáo giới, như một
nhà lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh
tay đang duỗi ra, cũng vậy, Thế Tôn biến mất tại
rừng Sìta và hiện ra ở núi Gijjhakùta.
2. Rồi Tôn giả Sona, sau một thời gian an trú tinh tấn
một cách bình đẳng, thể nhập các căn một cách bình
đẳng và tại đấy nắm giữ tướng.
Rồi Tôn giả Sona sống độc cư, an tịnh, không phóng
dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu, do mục đích
gì các thiện nam tử chơn chánh xuất gia từ bỏ gia
đình sống không gia đình, vị ấy ngay trong hiện tại,
tự mình với thắng trí chứng ngộ và chứng đạt vô
thượng cứu cánh Phạm hạnh. Vị ấy rõ biết: "Sanh đã
tận, Phạm hạnh đã thành, việc gì nên làm đã làm,
không còn trở lui trạng thái nay nữa". Tôn giả Sona
trở thành một vị A-la-hán.

A LA HÁN                                             658

Sau khi chứng được A-la-hán, Tôn giả Sona suy nghĩ
như sau: "Ta hãy đi đến Thế Tôn; sau khi đến, ta sẽ
nói lên ý nghĩa này với Thế Tôn".
Rồi Tôn giả Sona đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh
lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một
bên, Tôn giả Sona bạch Thế Tôn:
3. - Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, đã
đoạn tận các lậu hoặc, Phạm hạnh đã thành, đã làm
những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt
được mục đích, hữu kiết sử đã trừ diệt, đã được giải
thoát nhờ chánh trí; vị ấy có sáu chỗ để xu hướng:
- Xu hướng xuất ly,
- Xu hướng viễn ly,
- Xu hướng vô sân,
- Xu hướng ái diệt,
- Xu hướng thủ diệt,
- Xu hướng vô si.
4. Bạch Thế Tôn, có thể ở đây, một số Tôn giả suy
nghĩ như sau: "Tôn giả này hoàn toàn chỉ y cứ trên
tín, có xu hướng xuất ly". Vị Tôn giả ấy chớ có quan
điểm như vậy! Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc,
bạch Thế Tôn, Phạm hạnh đã thành, các việc nên
làm đã làm, không còn thấy trong mình còn cái gì
cần làm, hay còn cái gì cần phải làm thêm; do đoạn

A LA HÁN                                           659

diệt tham ái, do viễn ly tham ái, vị ấy hướng tâm đến
xu hướng xuất ly; do đoạn diệt sân, do viễn ly sân,
vị ấy hướng tâm đến xu hướng xuất ly; do đoạn diệt
si, do viễn ly si, vị ấy hướng tâm đến xu hướng xuất
ly.
5. Bạch Thế Tôn, có thể ở đây một số Tôn giả suy
nghĩ như sau: "Tôn giả này do tham muốn lợi dưỡng,
cung kính, danh tiếng nên hướng tâm về xu hướng
viễn ly". Tôn giả ấy chớ có quan điểm như vậy! Bạch
Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, đã thành
tựu Phạm hạnh, đã làm những việc phải làm, không
còn thấy trong mình còn cái gì cần làm hay còn cái
gì cần phải làm thêm; do đoạn diệt tham ái, do viễn
ly tham ái, vị ấy hướng tâm đến xu hướng viễn ly; do
đoạn diệt sân, do viễn ly sân, vị ấy hướng tâm đến
xu hướng viễn ly; do đoạn diệt si, do viễn ly si, vị ấy
hướng tâm đến xu hướng viễn ly.
6-9. Bạch Thế Tôn, có thể đây một số Tôn giả suy
nghĩ như sau: "Do đi ngược trở lại tối thắng giới cấm
thủ, Tôn giả này hướng tâm đến xu hướng vô sân".
Tôn giả ấy chớ có quan điểm như vậy! Bạch Thế Tôn,
Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, đã thành tựu
Phạm hạnh, đã làm những việc phải làm, không còn
thấy trong mình còn cái gì cần phải làm hay còn cái
gì cần phải làm thêm; do đoạn diệt tham ái, do viễn
ly tham ái, vị ấy hướng tâm đến xu hướng vô tham;
do đoạn diệt sân, do viễn ly sân, vị ấy hướng tâm đến

A LA HÁN                                              660

xu hướng vô sân; do đoạn diệt si, do viễn ly si, vị ấy
hướng tâm đến xu hướng vô si.
... Do đoạn diệt tham ái, do viễn ly tham ái, vị ấy
hướng tâm đến xu hướng ái diệt; do đoạn diệt sân,
do viễn ly sân, vị ấy hướng tâm đến xu hướng ái diệt;
do đoạn diệt si, do viễn ly si, vị ấy hướng tâm đến xu
hướng ái diệt.
…Do đoạn diệt tham ái, do viễn ly tham ái, vị ấy
hướng tâm đến xu hướng thủ diệt; do đoạn diệt sân,
do viễn ly sân, vị ấy hướng tâm đến xu hướng thủ
diệt; do đoạn diệt si, do viễn ly si, vị ấy hướng tâm
đến xu hướng thủ diệt.
…Do đoạn diệt tham ái, do viễn ly tham ái, vị ấy
hướng tâm đến xu hướng vô si; do đoạn diệt sân, do
viễn ly sân, vị ấy hướng tâm đến xu hướng vô si; do
đoạn diệt si, do viễn ly si, vị ấy hướng tâm đến xu
hướng vô si.
10. Như vậy, với Tỷ-kheo có tâm chơn chánh giải
thoát, bạch Thế Tôn, nếu nhiều sắc do mắt nhận thức
đi vào trong giới vức của mắt, chúng không chinh
phục tâm vị ấy, và tâm vị ấy không lộn xộn, an trú,
đạt được không dao động, quán thấy tánh diệt của
chúng.
Nếu nhiều tiếng do tai nhận thức... nếu nhiều hương
do mũi nhận thức... nếu nhiều vị do lưỡi nhận thức...
nếu nhiều xúc do thân nhận thức... nếu nhiều pháp

A LA HÁN                                             661

do ý nhận thức đi vào trong giới vức của ý, chúng
không chinh phục tâm của vị ấy, và tâm vị ấy không
lộn xộn, an trú, đạt được không dao động, quán thấy
tánh diệt của chúng.
11. Ví như, bạch Thế Tôn, một hòn núi đá, không có
rạn nứt, không có trống bọng, một tảng đá lớn, nếu
từ phương Đông mưa to gió lớn đến, không có làm
rung động, rung chuyển, chuyển động mạnh núi đá
ấy. Nếu từ phương Tây mưa to gió lớn đến... nếu từ
phương Bắc mưa to gió lớn đến....nếu từ phương
Nam mưa to gió lớn đến, không có làm rung động,
rung chuyển, chuyển động mạnh núi đá ấy.
Cũng vậy, bạch Thế Tôn, với Tỷ-kheo có tâm chơn
chánh giải thoát, nếu nhiều sắc do mắt nhận thức đi
vào trong giới vức của mắt, chúng không chinh phục
tâm vị ấy, và tâm vị ấy không lộn xộn, an trú, đạt
được không dao động, quán thấy tánh diệt của chúng.
Nếu nhiều tiếng do tai nhận thức... nếu nhiều hương
do mũi nhận thức... nếu nhiều vị do lưỡi nhận thức...
nếu nhiều xúc do thân nhận thức, nếu nhiều pháp do
ý nhận thức đi vào trong giới vức của ý, chúng không
chinh phục tâm vị ấy, và tâm vị ấy không lộn xộn, an
trú, đạt được không dao động, quán thấy tánh diệt
của chúng.
Với ai hướng xuất ly,
Tâm xu hướng viễn ly,

A LA HÁN                                            662

Với ai hướng vô sân,
Tâm xu hướng thủ diệt,
Với ai hướng ái diệt,
Tâm xu hướng vô si,
Có thấy xứ sanh khởi,
Tâm được chánh giải thoát.

Với vị chánh giải thoát,
Vị Tỷ-kheo tâm tịnh,
Không cần làm thêm gì,
Không có gì phải làm.
Như hòn núi đá tảng,
Gió không thể dao động,
Cũng vậy, toàn thể sắc,
Vị, tiếng, và hương, xúc,
Cho đến tất cả pháp,
Khả ái, không khả ái,
Không có thể dao động,
Một vị được như vậy,
Tâm kiên trú, giải thoát,
Thấy tánh diệt của chúng.

A LA HÁN                                663

71 Tuyên bố chánh trí - Con làm việc của con - Kinh Tân Tỷ Kheo – Tương II, 484

Tân Tỷ Kheo – Tương II, 484

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Lúc bấy giờ, một tân Tỷ-kheo sau buổi ăn, trên con đường khất thực trở về, đi vào tịnh xá, rảnh rỗi, yên lặng, phân vân (không biết làm gì), không phụ việc với các Tỷ-kheo trong thời gian may y.

3) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

4) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Ở đây, bạch Thế Tôn, có một tân Tỷ-kheo sau buổi
ăn, trên con đường khất thực trở về, đi vào tịnh xá,
rảnh rỗi, im lặng, phân vân (không biết làm gì)
không phụ việc với các Tỷ-kheo trong thời gian may
y.

5) Rồi Thế Tôn gọi một Tỷ-kheo:

A LA HÁN                                            664

- Hãy đến, này Tỷ-kheo, nhân danh Ta, hãy gọi Tỷ- kheo ấy và nói: "Này Hiền giả, bậc Đạo Sư cho gọi Hiền giả".

6) - Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, đi đến Tỷ-kheo kia; sau khi đến nói với Tỷ-kheo ấy:

- Thưa Hiền giả, bậc Đạo Sư cho gọi Hiền giả.

7) Thưa vâng, này Hiền giả.

Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tỷ-kheo kia, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

8) Thế Tôn nói với Tỷ-kheo đang ngồi xuống một bên:

- Có thật chăng, này Tỷ-kheo, sau bữa ăn, trên con
đường đi khất thực trở về, sau khi vào tịnh xá, Ông
rảnh rỗi, im lặng, phân vân (không biết làm gì),
không phụ việc với các Tỷ-kheo trong thời gian may
y?

- Bạch Thế Tôn, con làm việc của con.

9) Rồi Thế Tôn, với tâm của mình biết tâm Tỷ-kheo ấy, liền gọi các Tỷ-kheo:

A LA HÁN                                           665

- Này các Tỷ-kheo, các Ông chớ có bực phiền với Tỷ-
kheo này. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo này chứng được
không có khó khăn, chứng được không có mệt nhọc,
chứng được không phiền phức bốn Thiền thuộc tăng
thượng tâm, hiện tại lạc trú. Vị ấy còn tự mình ngay
trong hiện tại, chứng tri, chứng ngộ, chứng đạt và an
trú vô thượng cứu cánh Phạm hạnh mà vì mục đích
này, con các lương gia chơn chánh xuất gia, từ bỏ
gia đình, sống không gia đình.

10) Thế Tôn thuyết như vậy. Bậc Thiện Thệ sau khi nói xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Kẻ sống buông thả này,
Kẻ ít nghị lực này,
Không thể đạt Niết-bàn,
Giải thoát mọi khổ đau.
Vị Tỷ-kheo trẻ này,
Là một người tối thượng,
Chiến thắng ma quân xong,
Thọ trì thân tối hậu.

A LA HÁN                                            666

72 Tuyên bố chánh trí - Cần được hỏi câu gì - Kinh SÁU THANH TỊNH – 112 Trung III, 161

KINH SÁU THANH TỊNH (Chabbisodhana suttam) – Bài kinh số 112 – Trung III, 161

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại
tinh xá ông Anathapindika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các
Tỷ-kheo, "Này các Tỷ-kheo". – "Thưa vâng, bạch
Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế
Tôn nói như sau:

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo nói lên chánh trí (annam) như sau: "Ta tuệ tri như vầy: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa"". Này các Tỷ-kheo, lời nói của vị Tỷ-kheo ấy, không nên tán thán cũng không nên bác bỏ. Không tán thán, không bác bỏ, cần hỏi câu hỏi: "Này Hiền giả, có bốn hình thức tuyên bố này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chân chánh

A LA HÁN                                            667

nói lên. Thế nào là bốn? Cái gì được thấy được nói
lên như là được thấy. Cái gì được nghe được nói lên
là được nghe. Cái gì được cảm giác được nói lên như
là cảm giác. Cái gì được nhận thức được nói lên như
là được nhận thức. Bốn hình thức tuyên bố này, Này
Hiền giả, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chơn chánh nói lên.
Nhưng biết cái gì, thấy cái gì, đối với bốn hình thức
tuyên bố này, Tôn giả có thể nói là tâm của Tôn giả
được giải thoát khỏi các lậu hoặc không có chấp
thủ?"

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo, các lậu hoặc đã
đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã
làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích,
đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ
chánh trí, câu trả lời tùy pháp (anudhamma) của vị
ấy phải như sau: "Này chư Hiền, tôi không cảm
thấy luyến ái, không chống đối, độc lập, không
trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm
không có hạn chế, đối với những vật được thấy...
được nghe... được cảm giác... được nhận thức.
Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối
với bốn hình thức tuyên bố này, tôi có thể nói tâm tôi
được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp
thủ".

A LA HÁN                                             668

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải được tán
thán, phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay! Sau
khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành thay, một câu
hỏi nữa cần phải được hỏi.: "Này Hiền giả, năm thủ
uẩn này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chân chánh nói lên. Thế
nào là năm? Tức là sắc thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, thọ
thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. Năm thủ uẩn
này, này Hiền giả, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến
Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chân chánh
nói lên. Nhưng biết cái gì, thấy cái gì, đối với năm
thủ uẩn này, Tôn giả có thể nói tâm của Tôn giả
được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp
thủ?"

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Này chư Hiền, sau khi biết sắc này là vô lực, biến hoại, không an ổn, đối với những sắc là những chấp thủ phương tiện (upayupadana), là những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên, đối với những sắc ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Này chư Hiền, sau khi biết thọ này... Này chư Hiền,

A LA HÁN                                              669

sau khi biết tưởng này.. Này chư Hiền, sau khi biết hành này.. Này chư Hiền, sau khi biết thức này là vô lực, biến hoại, không an ổn, đối với thức là những chấp thủ phương tiện, là những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên. Đối với những thức ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối với năm thủ uẩn này, tôi có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải được tán
thán, phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay". Sau
khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành thay", một câu
hỏi nữa cần phải được hỏi thêm: "Này Hiền giả, sáu
giới này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chơn chánh nói lên. Thế
nào là sáu? Địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới,
không giới, thức giới. Sáu giới này, này Hiền giả,
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác nói lên. Nhưng biết cái gì, thấy
cái gì với sáu giới này, Tôn giả có thể nói tâm của
Tôn giả được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có
chấp thủ?"

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã

A LA HÁN                                              670

làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Chư Hiền, tôi đã đi đến địa giới như là không phải tự ngã, và (đi đến) tự ngã như là không tùy thuộc địa giới. Đối với những pháp là những chấp thủ phương tiện tùy thuộc địa giới, là những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên; đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến thủy giới.. Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến hỏa giới… Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến phong giới... Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến không giới... Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến thức giới như là không phải tự ngã, và (đi đến) tự ngã như là không tùy thuộc thức giới. Đối với những pháp là những chấp thủ phương tiện tùy thuộc thức giới, là những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên; đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối với sáu giới này, tôi có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ấy cần phải được tán thán, cần phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay". Sau khi tán thán tùy hỷ với lời nói: "Lành

A LA HÁN                                               671

thay", một câu hỏi nữa cần phải được hỏi: "Này Hiền
giả, sáu nội ngoại xứ này được Thế Tôn, bậc Tri Giả,
Kiến Giả bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chơn
chánh nói lên. Thế nào là sáu? Mắt và sắc, tai và
tiếng, mũi và hương, lưỡi và vị, thân và xúc, ý và
pháp. Sáu nội ngoại xứ này, này Hiền giả, được Thế
Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác nói lên. Nhưng biết cái gì, thấy cái gì,
thấy cái gì đối với sáu nội ngoại xứ này, Tôn giả có
thể nói tâm của Tôn giả được giải thoát khỏi các lậu
hoặc, không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Chư Hiền, đối với mắt, đối với sắc, đối với nhãn thức, đối với những pháp được nhận thức bởi nhãn thức, phàm có dục gì, tham gì, hỷ gì, ái gì, phàm có những pháp chấp thủ phương tiện, những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên. Đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối với sáu nội ngoại xứ này, tôi có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ. Chư Hiền, đối

A LA HÁN                                              672

với tai, đối với tiếng, đối với nhĩ thức; chư Hiền, đối với mũi, đối với hương, đối với tỷ thức; chư Hiền, đối với lưỡi, đối với vị, đối với thiệt thức; chư Hiền, đối với thân, đối với xúc, đối với thân thức; chư Hiền, đối với ý, đối với pháp, đối với ý thức, đối với các pháp được nhận thức bởi ý thức, phàm có dục gì, tham gì, hỷ gì, ái gì, phàm có những chấp thủ phương tiện, những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên; đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối với sáu nội ngoại xứ này, tôi có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ấy cần phải được
tán thán, cần phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành
thay!" Sau khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành
thay", một câu hỏi nữa cần phải được hỏi thêm:
"Nhưng này Hiền giả, do biết gì, thấy gì, do đối với
các thân có nhận thức này và đối với tất cả tướng ở
ngoài, Tôn giả có thể nói về mạn tùy miên: "Ta là
người làm, sở thuộc của ta là người làm", mạn tùy
miên của Tôn giả được đoạn trừ một cách hoàn
toàn"?

Chư Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã

A LA HÁN                                              673

đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm, đã làm, đã đặt gánh xuống, đã thành đạt mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Chư Hiền, thuở xưa, khi tôi chưa xuất gia, tôi còn ngu muội. Tôi được Như Lai, đệ tử Như Lai thuyết pháp. Sau khi nghe pháp. Tôi có lòng tịnh tín đối với Như Lai. Thành tựu được tịnh tín ấy, tôi suy nghĩ: "Đời sống gia đình đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật rất khó cho một người sống ở gia đình có thể sống theo Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình".

"Chư Hiền, một thời gian sau, tôi từ bỏ tài sản nhỏ hay từ bỏ tài sản lớn, từ bỏ bà con quyến thuộc nhỏ hay từ bỏ bà con quyến thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, và xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Khi đã xuất gia như vậy, tôi thành tựu học giới và nếp sống các vị Tỷ-kheo, tôi từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót tất cả chúng sanh và các loại hữu tình. Tôi từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho, chỉ lấy những vật đã cho, chỉ mong những vật đã cho, tự sống thanh tịnh không có

A LA HÁN                                             674

trộm cướp. Tôi từ bỏ phi Phạm hạnh, sống theo Phạm hạnh, sống tránh xa (phi Phạm hạnh), từ bỏ dâm dục tục pháp. Tôi từ bỏ nói láo, tránh xa nói láo, nói những lời chơn thật, y chỉ trên sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không phản lại đời. Tôi từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi; nghe điều gì ở chỗ này, không đến nói chỗ kia để sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều này ở chỗ kia, không đi nói với những người này, để sinh chia rẽ ở những người kia. Tôi sống hòa hợp những kẻ ly gián, khuyến khích những kẻ hòa hợp, hoan hỷ trong hòa hợp, thoải mái trong hòa hợp, hân hoan trong hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Tôi từ bỏ nói lời độc ác, tránh xa nói lời độc ác, tôi nói những lời nhẹ nhàng, thuận tai, dễ thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, tôi nói những lời nói như vậy. Tôi từ bỏ nói lời phù phiếm, tránh xa nói phù phiếm, nói đúng thời, nói những lời chân thật, nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về Chánh pháp, nói những lời về luật, nói những lời đáng được gìn giữ, những lời hợp thời thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi. Tôi từ bỏ không làm hại đến các hột giống và các loại cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ không ăn phi thời. Tôi từ bỏ không đi xem múa, hát, nhạc, các cuộc trình diễn. Tôi từ bỏ không trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, dầu thoa, các thời trang, các thời sức. Tôi từ bỏ không dùng giường cao và

A LA HÁN                                             675

giường lớn. Tôi từ bỏ không nhận các hạt sống. Tôi từ bỏ không nhận thịt sống. Tôi từ bỏ không nhận đàn bà, con gái. Tôi từ bỏ không nhận nô tỳ gái và trai. Tôi từ bỏ không nhận cừu dê. Tôi từ bỏ không nhận gia cầm và heo. Tôi từ bỏ không voi, bò, ngựa và ngựa cái. Tôi từ bỏ không nhận ruộng nương và đất đai. Tôi từ bỏ không nhận người môi giới hoặc tự mình làm môi giới. Tôi từ bỏ không buôn bán. Tôi từ bỏ các sự gian lận bằng cân tiền bạc và đo lường. Tôi từ bỏ các tà hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo. Tôi từ bỏ không làm thương tổn, sát hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá. Tôi bằng lòng (tri túc) với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y bát). Ví như con chim bay đến chỗ nào cũng mang theo hai cánh; cũng vậy, tôi bằng lòng với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y bát). Tôi thành tựu Thánh giới uẩn này, cảm giác lạc thọ thuộc nội tâm, không lỗi lầm. Khi mắt thấy sắc, tôi không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì con mắt không được chế ngự khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, tôi tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, tôi không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những

A LA HÁN                                            676

nguyên nhân gì, vì ý căn không được chế ngự khiến tham ái ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, tôi tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Tôi thành tựu Thánh hộ trì các căn này, cảm giác lạc thọ thuộc nội tâm, không vẩn đục. Khi đi tới, khi đi lui, tôi đều tỉnh giác. Khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh, tôi đều tỉnh giác. Khi co tay, khi duỗi tay, tôi đều tỉnh giác. Khi mang y kép, y bát, tôi đều tỉnh giác. Khi ăn, uống, nhai, nuốt, tôi đều tỉnh giác. Khi đi đại tiện, tiểu tiện, tôi đều tỉnh giác. Khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng, tôi đều tỉnh giác.

"Và tôi đều thành tựu Thánh giới uẩn này, thành tựu Thánh hộ trì các căn này và thành tựu Thánh chánh niệm tỉnh giác này chọn một chỗ thanh vắng, tịch mịch như rừng, gốc cây, khe núi, hang đá, bãi tha ma, lùm cây, ngoài trời, đống rơm. Sau khi đi khất thực về và ăn xong, tôi ngồi kiết-già, lưng thẳng tại chỗ nói trên và an trú chánh niệm trước mặt. Tôi từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái. Từ bỏ sân hận, tôi sống với tâm không sân hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu tình, gột rữa tâm hết sân hân. Từ bỏ hôn trầm thụy miên, tôi sống thoát ly hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng về ánh sáng chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết hôn trâm thụy miên. Trừ bỏ trạo cử

A LA HÁN                                              677

hối quá, tôi sống không trạo cử, hối quá, nội tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết trạo cử, hối quá. Từ bỏ nghi ngờ, tôi sống thoát khỏi nghi ngờ, không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi ngờ đối với thiện pháp.

"Tôi từ bỏ năm triền cái, các pháp làm cho tâm ô uế, làm cho trí tuệ muội lược này, ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục, sanh có tầm có tứ. Tôi diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Tôi ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Tôi xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

"Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, tôi dẫn tâm, hướng tâm đến lậu tận trí. Tôi biết như thật: "Đây là khổ", biết như thật: "Đây là nguyên nhân của khổ", biết như thật: "Đây là khổ diệt", biết như thật: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt", biết như thật: "Đây là những lậu hoặc", biết như thật: "Đây là nguyên nhân của lậu hoặc", biết như thật: "Đây là các lậu hoặc được đoạn trừ", biết như thật: "Đây là con đường đưa

A LA HÁN                                              678

đến các lậu hoặc được diệt trừ".

"Tôi nhờ biết như vậy, nhờ thấy như vậy, tâm của tôi thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, tôi khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát"". Tôi biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm; không còn trở lui trạng thái này nữa".

"Chư Hiền do biết như vậy, thấy như vậy, đối với
các thân có nhận thức này và đối với tất cả tướng ở
ngoài, mạn tùy miên: "Ta là người làm, sở thuộc của
ta là người làm", mạn tùy miên này được đoạn trừ
một cách hoàn toàn".

Này các Tỷ-kheo Tỷ-kheo ấy cần phải được tán thán, cần phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay!" Sau khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành thay" vị ấy cần phải nói như sau: "Thật lợi ích thay cho chúng tôi, thật khéo lợi ích thay cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một vị sống Phạm hạnh như Tôn giả".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

A LA HÁN                                               679

73 Tuyên bố chánh trí - Nói lên chánh trí, nhưng không đề cập đến tự ngã - Kinh KHEMA – Tăng III, 131

KHEMA –Tăng III, 131

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvavatthì, Jetavana, tại
khu vườn ông Anàthapindika. Lúc bấy giờ, Tôn giả
Khema, Tôn giả Sumana trú ở Sàvavatthì, tại rừng
Andha. Rồi Tôn giả Khema và Tôn giả Sumana đi
đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Khema bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, đã đoạn
tận các lậu hoặc, Phạm hạnh đã thành, đã làm những
việc phải làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được
mục đích, hữu kiết sử đã đoạn tận, chánh trí giải
thoát. Vị ấy không nghĩ rằng: "Có người tốt hơn ta"
hay "Có người giống như ta" hay "Có người hạ liệt
hơn ta".
Tôn giả Khema nói như vậy, Bậc Đạo Sư chấp nhận.
Rồi Tôn giả Khema nghĩ rằng: "Thế Tôn đã chấp
nhận ta". Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế
Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi.

A LA HÁN                                           680

Tôn giả Sumana, khi Tôn giả Khema ra đi không bao
lâu, liền bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, đã đoạn
tận các lậu hoặc, Phạm hạnh đã thành, đã làm những
việc phải làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được
mục đích, hữu kiết sử đã đoạn tận, chánh trí giải
thoát. Vị ấy không nghĩ rằng: "Có người tốt hơn ta",
hay "Có người giống như ta", hay "Có người hạ liệt
hơn ta".
Tôn giả Sumana nói như vậy, bậc Đạo Sư chấp nhận.
Rồi tôn giả Sumana nghĩ rằng: "Thế Tôn đã chấp
nhận ta". Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế
Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi.
2. Rồi Thế Tôn, sau khi Tôn giả Khema và Tôn giả
Sumana ra đi không bao lâu, liền bảo các Tỷ-kheo:
- Như vậy, này các Tỷ-kheo, các thiện nam tử nói lên
chánh trí, có nói đến mục đích, nhưng không đề cập
đến tự ngã.
Tuy vậy, ở đời một số kẻ ngu nói lên chánh trí một
cách ngạo mạn đắc chí. Họ về sau rơi vào nguy hại.
Không thắng, không hạ liệt,
Không ai đồng đẳng Ta,
Những tư tưởng như vậy
Không chi phối các vị.
Sanh khởi đã chấm dứt,
Phạm hạnh được viên thành,

A LA HÁN                                           681

Họ lìa bỏ kiết sử, Hoàn toàn được giải thoát.

A LA HÁN                                682

74 Tuyên bố chánh trí - nhưng Vì tăng thuợng mạn - Kinh CÂU HỎI VỀ CHÁNH TRÍ – Tăng IV, 454

CÂU HỎI VỀ CHÁNH TRÍ – Tăng IV, 454

1. Một thời, Tôn giả Mahàkassapa ở tại Ràjagaha (Vương Xá), Trúc Lâm, tại vườn nuôi dưỡng các con sóc. Tại đấy, Tôn giả Kassapa gọi các Tỷ-kheo:

- Này chư Hiền Tỷ-kheo

- Thưa vâng Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahàkassapa. Tôn giả Mahàkassapa nói như sau:

2. - Ở đây, này chư Hiền Tỷ-kheo nói lên chánh trí, nói rằng: "Tôi biết rõ như sau: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Như Lai hay đệ tử Như Lai là bậc Thánh hiền, thiện xảo trong thiền chứng, thiện xảo trong tâm người khác, thiện xảo trong hành tướng tâm người khác, thẩm vấn, gạn hỏi, thảo luận. Vị ấy khi bị Như Lai hay đệ tử Như Lai là những bậc hành thiền, thiện xảo trong thiền chứng, thiện xảo trong tâm người khác, thiện xảo trong hành

A LA HÁN                                           683

tướng tâm người khác, thẩm vấn, gạn hỏi, thảo luận, rơi vào trống không, rơi vào rối ren, rơi vào bế tắc, rơi vào bất hạnh, rơi vào bế tắc và bất hạnh.

Như Lai hay đệ tử Như Lai, là những vị hành thiền...
thiền xảo trong hành tường tâm của người khác, với
tâm của mình, tác ý đến tâm người ấy như sau: "Như
thế nào, vị Tôn giả này nói lên chánh trí, nói rằng:
"Tôi rõ biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa"". Như Lai hay đệ tử Như Lai, là những
bậc hành thiền... thiện xảo trong hành tướng tâm
người khác, với tâm của mình, biết được tâm người
ấy như sau:

"Tăng thượng mạn là Tôn giả này, xem tăng thượng mạn của mình như là sự thật, chưa chứng đạt tưởng rằng đã chứng đạt, chưa làm tưởng đã làm, chưa chứng đắc tưởng rằng đã chứng đắc, với tăng thượng mạn đã tuyên bố về chánh trí", nói rằng: "Tôi rõ biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa"".

Như Lai hay đệ tử Như Lai là những vị hành thiền... thiện xảo trong hành tướng tâm của người khác, với tâm của mình, tác ý đến tâm người ấy: "Dựa trên gì, Tôn giả này tăng thượng mạn, xem tăng thượng mạn của mình như là sự thật, chưa chứng đạt tưởng rằng

A LA HÁN                                             684

đã chứng đạt... chưa chứng đắc tưởng rằng đã chứng đắc, với tăng thượng mạn, đã tuyên bố về chánh trí", nói rằng: "Tôi rõ biết: "Sanh đã tận... không còn trở lui trạng thái này nữa"?. Như lai hay đệ tử Như Lai, là những vị hành thiền... thiện xảo trong hành tướng tâm người khác, với tâm của mình, biết được tâm của người ấy: "Nghe nhiều là Tôn giả này, thọ trì điều đã nghe, cất chứa điều đã nghe. Những pháp nào sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có văn, tán thán đời sống Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn trong sạch, những pháp như vậy, vị ấy nghe nhiều, thọ trì điều được nghe, thọ trì đọc tụng bằng lời, với ý khéo quán sát, khéo thể nhập, với chánh kiến. Do vậy, Tôn giả này, tăng thượng mạn, xem tăng thượng mạn của mình như là sự thật, chưa chứng đạt tưởng rằng đã chứng đạt, chưa làm tưởng rằng đã làm, chưa chứng đắc tưởng rằng đã chứng đắc, với tăng thượng mạn, đã tuyên bố về chánh trí, nói rằng: "Tôi rõ biết: "Sanh đã tận... không còn trở lui trạng thái này nữa"".

Như Lai hay đệ tử Như Lai là những vị hành thiền... thiện xảo trong hành tướng tâm người khác, như vậy với tâm của mình, biết rõ tâm của người ấy:

1. "Tham là Tôn giả này, sống nhiều với tâm bị tham chi phối, và bị tham chi phối nghĩa là tổn

A LA HÁN                                            685

giảm trong Pháp và Luật do Như Lai thuyết
giảng.
2. Sân là vị Tôn giả này, sống nhiều với tâm bị
sân chi phối…
3. Hôn trầm thùy miên là vị Tôn giả này và sống
nhiều với tâm bị hôn trầm thụy miên chi phối,
và bị hôn trầm thụy miên chi phối nghĩa là tổn
giảm...
4. Trạo cử là tôn giả này, và vị ấy sống nhiều với
tâm bị trạo cử chi phối, và tâm bị trạo cử chi
phối nghĩa là tổn giảm...
5. Nghi là vị Tôn giả này, sống nhiều với tâm bị
nghi hoặc chi phối...
6. Ưa thích công việc là vị Tôn giả này, thích thú
công việc, chuyên chú trong thích thú công
việc, và ưa thích công việc nghĩa là tổn giảm
trong Pháp và Luật do Như Lai thuyết giảng.
7. Ưa thích nói chuyện là Tôn giả này, thích thú
nói chuyện, chuyên chú trong thích thú nói
chuyện, thích thú nói chuyện là tổn giảm trong
Pháp và Luật do Như Lai thuyết giảng.
8. Ưa thích ngủ nghỉ là Tôn giả này, thích thú ngủ
nghỉ, và tánh thích thú ngủ nghỉ nghĩa là tổn
giảm trong Pháp và Luật do Như Lai thuyết
giảng.
9. Ưa thích hội chúng, là vị Tôn giả này, thích thú
hội chúng, chuyên chú ưa thích hội chúng, ưa

A LA HÁN                                            686

thích hội chúng có nghĩa là tổn giảm trong
Pháp và Luật do Như Lai thuyết giảng.
10. Thất niệm là vị Tôn giả này, đối với các Pháp
cao thượng chỉ được phần nhỏ, dầu cho có
chứng được thù thắng nhưng chỉ là phần nhỏ,
lại đứng lại giữa đường; đứng lại giữa đường,
có nghĩa là tổn giảm trong Pháp Luật do Như
Lai thuyết giảng."

3. Tỷ-kheo ấy, này chư Hiền, không đoạn tận mười
pháp này, sẽ được tăng trưởng, lớn mạnh, lớn rộng
trong Pháp và Luật do Như Lai thuyết giảng, sự kiện
này không xảy ra.

Tỷ-kheo ấy, này chư Hiền, đoạn tận mười pháp này,
sẽ được tăng trưởng lớn mạnh, lớn rộng trong Pháp
và Luật do Như Lai thuyết giảng, sự kiện này có xảy
ra.

A LA HÁN                                          687

75 Tuyên bố chánh trí - nhưng chưa thật vậy - Kinh KHOE KHOANG – Tăng IV, 449

KHOE KHOANG – Tăng IV, 449

1. Một thời, Tôn giả Mahàcunda trú giữa dân chúng Cetì, tại Sahajati. Tại đây, Tôn giả Mahàcunda bảo các Tỷ-kheo:

- Này chư Hiền Tỷ-kheo:

- Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahàcunda. Tôn giả Mahàcunda nói như sau:

2. - Ở đây, này chư Hiền, Tỷ-kheo là hạng khoe khoang, khoa trương những chứng đắc của mình: "Tôi chứng nhập, tôi xuất ly sơ thiền. Tôi chứng nhập, tôi xuất ly thiền thứ hai. Tôi chứng nhập, tôi xuất ly thiền thứ ba. Tôi chứng nhập, tôi xuất ly thiền thứ tư. Tôi chứng nhập, tôi xuất ly Không vô biên xứ. Tôi chứng nhập, tôi xuất ly Thức vô biên xứ. Tôi chứng nhập, tôi xuất ly Vô sở hữu xứ. Tôi chứng nhập, tôi xuất ly Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Tôi chứng nhập, tôi xuất ly Diệt thọ tưởng định." Như

A LA HÁN                                              688

Lai hay đệ tử Như Lai là bậc Thánh hiền, thiện xảo
trong thiền chứng, thiện xảo trong tâm người khác,
thiện xảo trong hành tướng tâm người khác, thẩm
vấn, gạn hỏi, thảo luận. Vị ấy khi bị Như Lai hay đệ
tử Như Lai là những bậc hành thiền, thiện xảo trong
thiền chứng, thiện xảo trong tâm người khác, thiện
xảo trong hành tướng tâm người khác, thẩm vấn, gạn
hỏi, thảo luận, rơi vào trống không, rơi vào rối ren,
rơi vào bế tắc, rơi vào bất hạnh, rơi vào bế tắc và bất
hạnh.

Như Lai hay đệ tử Như lai, những vị hành thiền...
thiện xảo trong hành tướng tâm của người khác, với
tâm của mình tác ý đến tâm của người ấy như sau:
"Như thế nào, Tôn giả này khoe khoang, khoa trương
những chứng đắc của mình: "Tôi chứng nhập, tôi
xuất ly Thiền thứ nhất... tôi chứng nhập, tôi xuất ly
Diệt thọ tưởng định." Như Lai hay đệ tử Như Lai,
những vị hành thiền... thiện xảo trong hành tướng
tâm người khác, với tâm mình rõ biết tâm người ấy
như sau:

1. "Đã lâu rồi, Tôn giả này có những hành động
phá nát, có những hành động bể vụn, có những
hành động chấm đen, có những hành uế nhiễm,
có những hành động không phù hợp trong các
giới luật. Phá giới là Tôn giả này, và phá giới

A LA HÁN                                              689

nghĩa là tổn giảm trong Pháp và Luật do Như
Lai thuyết giảng.
2. Không có lòng tin là Tôn giả này, và không có
lòng tin, nghĩa là tổn giảm trong Pháp và Luật
do Như Lai thuyết giảng.
3. Nghe ít là Tôn giả này, theo tà hạnh, học ít
nghĩa là tổng giảm trong Pháp Luật do Như Lai
thuyết giảng.
4. Khó nói là Tôn giả này, và tánh khó nói... do
Như Lai thuyết giảng.
5. Bạn bè với ác là Tôn giả này, và tánh bạn bè
với ác...
6. Biếng nhác là Tôn giả này, và tánh biếng
nhác...
7. Thất niệm là do Tôn giả này, và tánh thất
niệm... do Như Lai thuyết giảng.
8. Gian xảo là Tôn giả này, và tánh gian xảo...
9. Khó nuôi dưỡng là Tôn giả này,
10. Ác tuệ là Tôn giả này, và tánh ác tuệ có nghĩa
là tổn giảm trong Pháp và Luật do Như Lai
thuyết giảng."

3. Ví như, này chư Hiền, một người bạn nói với người bạn của mình: "Này Bạn, khi nào Bạn cần đến tài sản, hãy xin tôi tài sản và tôi sẽ cho Bạn tài sản." Người bạn kia khi cần đến tài sản liền nói với người bạn như sau: "Này Bạn, nay tôi cần đến tài sản, hãy

A LA HÁN                                               690

cho tôi tài sản". Vị ấy trả lời như sau: "Vậy này Bạn, hãy đào ở đây". Vị kia tại đấy đào lên và không tìm được gì. Vị kia nói: "Này Bạn, Bạn đã nói láo với tôi. Này Bạn, Bạn đã nói những lời trống rỗng với tôi." "Hãy đào ở đây". Vị ấy nói: "Này Bạn, tôi không nói láo với Bạn. Tôi không nói những lời trống rỗng với Bạn. Vậy này Bạn, hãy đào ở đây". Vị kia tại đấy đào lên và không tìm được gì. Vị kia nói: "Này Bạn, Bạn đã nói láo với tôi. Này Bạn, Bạn đã nói những lời trống rỗng với tôi". "Hãy đào ở đây". Vị ấy nói: "Này Bạn, tôi không nói láo với Bạn. Tôi không nói những lời trống rỗng. Vậy này Bạn, hãy đào ở đây". Vị kia tại đấy đào lên và không tìm được gì. Vị kia nói: "Này Bạn, Bạn đã nói láo với tôi. Bạn đã nói những lời trống rỗng với tôi". "Hãy đào ở đây". Vị kia nói: "Này Bạn, tôi không nói láo với Bạn. Tôi không nói những lời trống rỗng với Bạn nhưng tôi bị điên loạn, tâm tôi bị đảo lộn.

Cũng vậy, này chư Hiền, Tỷ-kheo là hạng khoe khoang, khoa trương những chứng đắc của mình: "Tôi chứng nhập, tôi xuất ly sơ Thiền….Thiền thứ ai… Thiền thứ ba... Thiền thứ tư... Không vô biên xứ...Thức vô biên xứ... vô sở hữu xứ... Phi trưởng phi phi trưởng xứ... Tôi chứng nhập, tôi xuất ly Diệt thọ tưởng định". Như Lai hay đệ tử Như Lai là bậc hành thiền, thiện xảo trong thiền chứng, thiện xảo trong

A LA HÁN                                             691

tâm người khác, thiện xảo trong hành tướng tâm người khác, thẩm vấn, gạn hỏi, thảo luận. Vị ấy, khi bị Như Lai hay đệ tử Như Lai là những bậc hành thiền... thiện xảo trong hành tướng tâm người khác, thẩm vấn, gạn hỏi, thảo luận, rơi vào trống không, rơi vào rối ren, rơi vào bế tắc, rơi vào bất hạnh, rơi vào bế tắc và bất hạnh. Như Lai hay đệ tử Như Lai, những bậc hành thiền... thiện xảo trong hành tướng tâm người khác, với tâm của mình, tác ý đến tâm của người khác, với tâm của mình, tác ý đến tâm của người ấy như sau: "Như thế nào, Tôn giả này khoa trương, khoe khoang, những chứng đắc của mình: "Tôi chứng nhập và xuất ly sơ thiền... tôi chứng nhập và xuất ly diệt thọ tưởng định". Như Lai hay đệ tử Như Lai, những vị hành thiền... thiện xảo trong hành tướng tâm của người khác như sau:

- "Đã lâu rồi, Tôn giả này có những hành động
phá nát, có những hành động bể vụn, có những
hành động chấm đen, có những hành động uế
nhiễm, có những hành động không phù hợp, có
những tập quán không phù hợp trong các giới.
Phá giới là Tôn giả này, và phá giới có nghĩa là
tổn giảm trong Pháp và Luật do Như Lai thuyết
giảng.
- Không có lòng tin là Tôn giả này và tánh không
có lòng tin...

A LA HÁN                                             692

- Nghe ít là Tôn giả này và tánh nghe ít...
- Khó nói là Tôn giả này, và tánh khó nói...
- Bạn bè với ác là Tôn giả này và tánh làm bạn
với ác …
- Biếng nhác là Tôn giả này và tánh biếng nhác...
- Thất niệm là Tôn giả này và tánh thất niệm...
- Gian xảo là Tôn giả này và tánh gian xảo...
- Khó nuôi dưỡng là Tôn giả này và tánh khó
nuôi dưỡng...
- Ác tuệ là Tôn giả này và tánh ác tuệ là tổn giảm
trong Pháp và Luật do Như Lai thuyết giảng."

4. Tỷ-kheo ấy, này chư Hiền, không đoạn tận mười pháp này sẽ tăng trưởng, lớn mạnh, lớn rộng trong Pháp và Luật này, sự kiện này không xảy ra.

Tỷ-kheo ấy, này chư Hiền, sau khi đoạn tận mười pháp này, sẽ được tăng trưởng, lớn mạnh, lớn rộng trong Pháp và Luật này, sự kiện này có xảy ra.

A LA HÁN                                           693

76 Tuyên bố chánh trí - nhưng chưng thật vậy - Kinh NÓI LÊN CHÁNH TRÍ – Tăng IV, 447

NÓI LÊN CHÁNH TRÍ – Tăng IV, 447

(Sự kiện có xảy ra và không xảy ra; Tôn giả Moggallàna; pháp đưa đến không thể lớn mạnh; Tuyên bố chánh trí – không thật).

1. Ở đây, Tôn giả Mahàmoggallàna gọi các Tỷ-kheo:

- Này các hiền giả Tỷ-kheo.

- Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahàmoggallàna. Tôn giả Mahàmoggallàna nói như sau:

2. - Ở đây, này các Hiền giả, Tỷ-kheo nói lên chánh trí: " Tôi rõ biết rằng: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Rồi Như Lai hay đệ tử Như Lai, là vị hành thiền, thiện xảo trong thiền chứng, thiện xảo trong tâm người khác, thiện xảo trong hành tướng tâm người khác, thẩm vấn, gạn hỏi, thảo luận. Vị ấy bị Như Lai hay đệ tử Như Lai, những vị hành

A LA HÁN                                           694

thiền, thiện xảo trong thiền chứng, thiện xảo trong tâm người khác, thẩm vấn, gạn hỏi, thảo luận, rơi vào trong trống rỗng (sa mạc), rơi vào trong rối ren (rừng rậm), rơi vào trong bế tắc, rơi vào trong bất hạnh, rơi vào trong bế tắc và bất hạnh.

Như Lai hay đệ tử Như Lai, thiện xảo trong tâm
người khác, thiện xảo trong hành tướng tâm người
khác, thiện xảo trong hành tướng tâm người khác
tâm mình, tác ý đến tâm của người ấy như sau: "Như
thế nào, Tôn giả này nói lên chánh trí: "Tôi rõ biết
rằng: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa."? " Như Lai hay đệ tử Như Lai, những vị hành
thiền, thiện xảo trong thiền chứng, thiện xảo trong
tâm người khác, thiện xảo trong hành tướng tâm
người khác với tâm mình, tác ý đến tâm người ấy như
sau: Như thế nào, Tôn giả này nói lên chánh trí: " Tôi
rõ biết rằng: « Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa »?"

Như Lai hay đệ tử Như Lai, những vị hành thiền,
thiện xảo trong thiền chứng, thiện xảo trong tâm
người khác, thiện xảo trong hành tướng tâm người
khác, với tâm mình biết rõ tâm người ấy như sau:

A LA HÁN                                              695

1.  "Có phẫn nộ là Tôn giả này, sống nhiều với tâm
bị phẫn nộ thấm nhuần. Với tâm bị phẫn nộ
thấm nhuần, nghĩa là tổn giảm trong Pháp Luật
do Như Lai thuyết giảng.
2. Có hiềm hận là Tôn giả này...
3. Có gièm pha là Tôn giả này...
4. Có não hại là Tôn giả này...
5. Có tật đố là Tôn giả này...
6. Có xan tham là Tôn giả này...
7. Có lừa đảo là Tôn giả này...
8. Có man trá là Tôn giả này...
9. Có ác dục là Tôn giả này...
10. Có thất niệm là Tôn giả này...

Dầu cho còn nhiều việc (cao thượng hơn) cần phải
làm thêm, tuy có chứng được thù thắng nhưng chỉ là
phần nhỏ lại đứng lại giữa đường; đứng lại giữa
đường này nghĩa là tổn giảm trong Pháp Luật do Như
Lai thuyết giảng."

3. Tỷ-kheo ấy, chư Hiền, do không đoạn tận mười
pháp này, đi đến được tăng trưởng, lớn mạnh, lớn
rộng trong Pháp và Luật này, sự kiện này không xảy
ra.

Tỷ-kheo ấy, này chư Hiền, do đoạn tận mười pháp này, đi đến được tăng trưởng lớn mạnh, lớn rộng trong Pháp và Luật này, sự kiện này có xảy ra.

A LA HÁN                                           696

77 Tâm như kim cang - Kinh VẾT THƯƠNG LÀM MỦ– Tăng I, 220

VẾT THƯƠNG LÀM MỦ – Tăng I, 220

 Có ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt,
xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
- Hạng người với tâm ví dụ như vết thương,
- Với tâm ví dụ như chớp sáng,
- Với tâm ví dụ như kim cang.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người với
tâm ví dụ như vết thương?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người phẫn nỗ,
nhiều hiềm hận, dầu có bị nói chút ít, cũng tức
tối phẫn nộ, sân hận, sừng sộ, biểu lộ sự phẫn
nộ, sân hận và bực tức.
- Ví như một vết thương đang làm mủ, nếu bị
cây gậy hay một mảnh sành đánh phải, liền
chảy mủ nhiều hơn. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, ở đây có người phẫn nộ.....và bực tức.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hạng người được
ví dụ với vết thương đang làm mủ.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người với
tâm được ví dụ như chớp sáng?

A LA HÁN                                          697

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như
thật rõ biết: "Đây là khổ",.. như thật rõ biết
"Đây là con Đường đưa đến Khổ diệt".
- Ví như một người có mắt, thấy các sắc trong
đêm tối mù mịt, khi có chớp sáng. Cũng vậy,
này các Tỷ-kheo, ở đây có người thật rõ biết:
"Đây là khổ", … như thật rõ biết: "Đây là con
Đường đưa đến Khổ diệt". Này các Tỷ-kheo,
đây được gọi là hạng người với tâm được ví
như chớp sáng.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người với
tâm được ví dụ như kim cang?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người, nhờ
đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự
mình với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và
an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.
Này các Tỷ-kheo, đây được gọi là hạng
người, với tâm được ví dụ như kim cang.
Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất
hiện ở đời.

A LA HÁN                                             698

78 Tâm được khéo tích tập với trí tuệ - Kinh TRÍ TUỆ – Tăng IV, 142

TRÍ TUỆ – Tăng IV, 142

1. - Này các Tỷ-kheo, khi nào tâm Tỷ-kheo được khéo
tích tập với trí tuệ, thời thật hợp lý cho Tỷ-kheo ấy
nói như sau: "Ta rõ biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh
đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở
lui trạng thái này nữa".

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tâm Tỷ-kheo được khéo tích tập?

1. "Ly tham là tâm của ta", như vậy tâm vị ấy
được khéo tích tập với trí tuệ.
2. "Ly sân là tâm của ta", như vậy tâm vị ấy được
khéo tích tập với trí tuệ.
3. "Ly si là tâm của ta", như vậy tâm vị ấy được
khéo tích tập với trí tuệ.
4. "Tánh không có tham là tâm của ta", như vậy
tâm vị ấy được khéo tích tập với trí tuệ.
5. "Tánh không có sân là tâm của ta", như vậy
tâm vị ấy được khéo tích tập với trí tuệ.
6. "Tánh không có si là tâm của ta", như vậy tâm
vị ấy được khéo tích tập với trí tuệ.

A LA HÁN                                            699

7. "Tánh không chuyển hướng về dục hữu là
tâm của ta", như vậy tâm vị ấy được khéo tích
tập với trí tuệ.
8. "Tánh không chuyển hướng về sắc hữu là
tâm của ta", như vậy tâm vị ấy được khéo tích
tập với trí tuệ.
9. "Tánh không chuyển hướng về vô sắc hữu là
tâm của ta", như vậy tâm vị ấy được khéo tích
tập với trí tuệ.

Này các Tỷ-kheo, khi nào tâm Tỷ-kheo được khéo
tích tập với trí tuệ, thời thật hợp lý cho Tỷ-kheo ấy
nói như sau: "Ta rõ biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh
đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở
lui trạng thái này nữa".

TRỤ ĐÁ – 143tc4

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Tôn giả Sàriputta và Tôn giả Candikàputta trú ở Ràjagaha (Vương Xá) tại Trúc Lâm, chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

Tại đấy, Tôn giả Candikàputta gọi các Tỷ-kheo, nói rằng:

A LA HÁN                                            700

- Này các Hiền giả, Devadatta thuyết pháp cho các Tỷ-kheo như sau: "Thưa các Hiền giả, khi nào tâm vị Tỷ-kheo được khéo tích tập với trí tuệ, thời thật hợp lý cho Tỷ-kheo ấy trả lời như sau: "Ta rõ biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc nên là đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa"".

2. Được nói vậy, Tôn giả Sàriputta nói với Tôn giả Candikàputta:

- Này Hiền giả Candikàputta, Devadatta không có
thuyết pháp cho các Tỷ-kheo như sau: "Thưa các
Hiền giả, khi nào tâm Tỷ-kheo được khéo tích tập
với trí tuệ thời thật hợp lý cho Tỷ-kheo ấy trả lời như
sau: Ta rõ biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa ".

Này Hiền giả Candikàputta, Devadatta thuyết pháp cho các Tỷ-kheo như sau: "Thưa các Hiền giả, khi nào tâm vị Tỷ-kheo được khéo tích tập với tâm ý thời thật hợp lý cho Tỷ-kheo ấy trả lời như sau: Ta rõ biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

3. Lần thứ hai... Lần thứ ba, Tôn giả Candikàputta bảo các Tỷ-kheo nói rằng:

A LA HÁN                                              701

- Thưa các Hiền giả, Devadatta thuyết pháp cho các
Tỷ-kheo như sau: "Khi nào tâm Tỷ-kheo được khéo
tích tập với trí tuệ thời thật hợp lý cho vị Tỷ-kheo ấy
trả lời như sau: "Ta rõ biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh
đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trạng thái này nữa"".

Lần thứ ba, Tôn giả Sàriputta nói với Tôn giả Candikàputta:

- Này Hiền giả Candikàputta, Devadatta không có
thuyết pháp cho các Tỷ-kheo như sau: "Thưa các
Hiền giả, khi nào tâm Tỷ-kheo được khéo tích tập
với trí tuệ thời thật hợp lý cho Tỷ-kheo ấy trả lời như
sau: "Ta rõ biết: "Sanh đã tận... không còn trở lui
trạng thái này nữa".

Này Hiền giả Candikàputta. Devadatta thuyết pháp
cho các Tỷ-kheo như sau: "Thưa các Hiền giả, khi
nào tâm vị Tỷ-kheo được khéo tích tập với tâm ý thời
thật hợp lý cho Tỷ-kheo ấy trả lời như sau: Ta rõ
biết: "Sanh đã tận... không còn trở lui trạng thái này
nữa".

4. - Và như thế nào, này Hiền giả, tâm vị Tỷ-kheo được khéo tích tập với tâm ý?

A LA HÁN                                              702

1. "Ly tham là tâm của ta", như vậy tâm vị ấy
được khéo tích tập với tâm ý.
2. "Ly sân là tâm của ta", như vậy tâm vị ấy được
khéo tích tập với tâm ý.
3. "Ly si là tâm của ta", như vậy tâm vị ấy được
khéo tích tập với tâm ý.
4. "Tánh không có tham là tâm của ta", như vậy
tâm vị ấy được khéo tích tập với tâm ý.
5. "Tánh không có sân là tâm của ta", như vậy
tâm vị ấy được khéo tích tập với tâm ý.
6. "Tánh không có si là tâm của ta", như vậy tâm
vị ấy được khéo tích tập với tâm ý.
7. "Tánh không chuyển hướng về dục hữu là tâm
của ta", như vậy tâm vị ấy được khéo tích tập
với tâm ý.
8. "Tánh không chuyển hướng về sắc hữu là tâm
của ta", như vậy tâm vị ấy được khéo tích tập
với tâm ý.
9. "Tánh không chuyển hướng về vô sắc hữu là
tâm của ta", như vậy tâm vị ấy được khéo tích
tập với tâm ý.

5. Như vậy, này Hiền giả, với Tỷ-kheo có tâm chánh giải thoát như vậy, nếu các sắc do mắt nhận thức mạnh mẽ đi vào giới vực của con mắt, các sắc không chinh phục tâm vị ấy, tâm được an trú, không bị tạp

A LA HÁN                                          703

nhiễm, không bị lay động. Vị ấy tùy quán sự diệt tận của chúng.

Nếu các tiếng do tai nhận thức mạnh mẽ đi vào giới
vực của lỗ tai... nếu các hương do mũi nhận thức
mạnh mẽ đi vào giới vực của lỗ mũi... nếu các vị do
lưỡi nhận thức mạnh mẽ đi vào giới vực của lưỡi...
nếu các xúc do thân nhận thức mạnh mẽ đi vào giới
vực của thân... Nếu các pháp do ý nhận thức mạnh
mẽ đi vào giới vức của ý, các pháp không chinh phục,
tâm vị ấy, tâm được an trú, không bị tạp nhiễm,
không bị lay động. Vị ấy tùy quán sự diệt tận của
chúng.

Ví như, này Hiền giả, một trụ đá cao mười sáu khuỷu
tay, tám khuỷu tay chôn sâu xuống đất, tám khuỷu
tay nổi lên trên, nếu từ phương Đông, mưa to gió lớn
đến, không làm rung động, không làm chuyển động,
không làm chuyển động mạnh trụ đá ấy; nếu từ
phương Tây... nếu từ phương Bắc... nếu từ phương
Nam, mưa to gió lớn đến, không làm rung động,
không làm chuyển động, không làm chuyển động
mạnh trụ đá ấy. Vì sao? Này Hiền giả, vì trụ đá được
đào sâu, được chôn sâu.

Cũng vậy, này Hiền giả, với Tỷ-kheo có tâm chánh giải thoát như vậy, nếu các sắc do mắt nhận thức mạnh mẽ đi vào giới vực của con mắt, các sắc không

A LA HÁN                                           704

chinh phục tâm của vị ấy, tâm được an trú không bị tạp nhiễm, không bị lay động. Vị ấy tùy quán sự diệt tận của chúng.

Nếu các tiếng do tai nhận thức... nếu các pháp do ý
nhận thức mạnh mẽ đi vào giới vực của ý, các pháp
không chinh phục tâm vị ấy, tâm được an trú, không
bị tạp nhiễm, không bị lay động. Vị ấy tùy quán sự
diệt tận của chúng.

A LA HÁN                                           705

79 Tôn  giả Angulimala     -    Kinh ANGULIMALA – 86 Trung II, 577

KINH ANGULIMALA – Bài kinh số 86 – Trung II, 577

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại Savatthi, Jetavana, ở tinh xá ông Anthapindika. Lúc bấy giờ, trong lãnh thổ của quốc vương Pasenadi (Ba-tư-nặc), nước Kosala, có tên cướp Angulimala một thợ săn, tay vấy máu, sát hại, bạo tàn, không có lòng từ mẫn đối với chúng sanh. Vì nó, các làng trở thành không làng, các thị trấn trở thành không thị trấn, quốc độ trở thành không quốc độ. Do nó luôn luôn giết người, nó mang một vòng hoa làm bằng ngón tay người.

Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát,
vào Savatthi để khất thực. Sau khi khất thực ở
Savatthi, ăn xong, dọn dẹp sàng tọa, cầm y bát, Ngài
quay trở về và đi trên con đường dẫn đến tên cướp
Angulimala. Các người chăn bò, các người chăn thú,
các người làm ruộng, các người bộ hành
(padhavino?) thấy Thế Tôn đang đi trên con đường

A LA HÁN                                           706

dẫn đến tên cướp Angulimala, thấy vậy liền bạch Thế
Tôn: "Thưa Sa-môn, chớ có đi trên con đường này.
Thưa Sa-môn, trên con đường này có tên cướp
Angulimala, là một thợ săn, tay vấy máu, sát hại, bạo
tàn, không có lòng từ mẫn đối với chúng sanh. Vì nó,
các làng trở thành không làng, các thị trấn trở thành
không thị trấn, các quốc độ trở thành không quốc độ.
Do nó luôn luôn giết người, nó mang một vòng hoa
làm bằng ngón tay người. Thưa Sa-môn, trên đường
này, có mười người, hai mươi người, ba mươi người,
bốn mươi người tụ họp lại, tụ họp lại rồi cùng đi. Tuy
vậy, họ vẫn rơi vào tay của tên cướp Angulimala".
Được nghe nói vậy, Thế Tôn giữ im lặng, vẫn tiếp
tục đi.

Lần thứ hai, các người chăn bò, các người chăn thú, các người làm ruộng, các người đi đường bạch Thế Tôn: "Thưa Sa-môn, chớ có đi con đường ấy... (như trên)... rơi vào tay của tên cướp Angulimala". Lần thứ hai, Thế Tôn giữ im lặng, vẫn tiếp tục đi.

Lần thứ ba, các người chăn bò, các người chăn
thú, các người làm ruộng, các người đi đường bạch
Thế Tôn: "Thưa Sa-môn, chớ có đi con đường ấy...
(như trên)... rơi vào tay của tên cướp Angulimala".
Thế Tôn giữ im lặng, vẫn tiếp tục đi.

A LA HÁN                                             707

Tên cướp Angulimala thấy Thế Tôn từ xa đi lại,
sau khi thấy liền nghĩ: "Thật vi diệu thay! Thật hy
hữu thay! Con đường này, cho đến mười người, hai
mươi người, ba mươi người, bốn mươi người, năm
mươi người tụ họp lại, tụ họp lại rồi cùng đi; tuy vậy,
chúng vẫn rơi vào tay của ta. Nay người Sa-môn này,
chỉ có một mình, không có người thứ hai, lại đi đến,
hình như do một sức mạnh gì? Vậy ta giết hại mạng
sống của người Sa-môn này! "

Rồi tên cướp Angulimala lấy kiếm và tấm
khiên, đeo cung và tên vào, và đi theo sau lưng Thế
Tôn. Rồi Thế Tôn hiện thần thông lực một cách làm
cho tên cướp Angulimala, dầu cho đi với tất cả tốc
lực của nó cũng không có thể bắt kịp Thế Tôn đang
đi với tốc lực bình thường. Rồi tên cướp Angulimala
suy nghĩ: "Thật vi diệu thay! Thật hy hữu thay! Ta
trước đây đuổi theo con voi đang chạy và bắt kịp nó,
đuổi theo con ngựa đang chạy và bắt kịp nó, đuổi
theo chiếc xe đang chạy và bắt kịp nó, đuổi theo con
nai đang chạy và bắt kịp nó. Nay dẫu ta đi với tất cả
tốc lực của ta cũng không thể bắt kịp Sa-môn này
đang đi với tốc lực bình thường". Nó thưa với Thế
Tôn:

– Hãy đứng lại, Sa-môn! Hãy đứng lại, Sa-môn!

A LA HÁN                                              708

– Ta đã đứng rồi, này Angulimala! Và Ngươi hãy đứng lại!

Rồi tên cướp Angulimala suy nghĩ: "Những Sa-
môn Thích Tử này là những người nói sự thật và
chấp nhận sự thật. Và Sa-môn này dẫu cho đang đi
lại nói: "Ta đã đứng rồi, này Angulimala! Và Ngươi
hãy đứng lại". Vậy ta hãy hỏi vị Sa-môn này". Rồi
tên cướp Angulimala với bài kệ nói với Thế Tôn:

– Người đi lại nói: "Ta đã đứng rồi",
Ta đứng, Ngươi nói: "Sao ta không đứng?"
Sa-môn, ta hỏi về ý nghĩa này,
Sao Ngươi đứng lại, còn ta không đứng?
– Angulimala, Ta đã đứng rồi.
Với mọi chúng sanh, Ta bỏ trượng, kiếm,
Còn Ngươi hữu tình, không tự kiềm chế,
Do vậy, Ta đứng, còn Ngươi chưa đứng.
– Đã lâu tôi kính, bậc Đại Tiên Nhân,
Nay Sa-môn này bước vào Đại Lâm.
Không lâu, tôi sẽ đoạn trừ ác pháp,
Sau khi được nghe pháp kệ của Ngài.
Nói xong tên cướp liền quăng bỏ kiếm,
Quăng bỏ khí giới xuống vực thâm sâu,
Tên cướp đảnh lễ dưới chân Thiện Thệ,
Ngay tại chỗ ấy, xin được xuất gia.

A LA HÁN                                         709

Đức Phật từ bi, bậc Đại Tiên Nhân,
Đạo Sư Nhân giới, cùng với Thiên giới,
Ngài đã trả lời: "Thiện lai Tỷ-kheo".
Uy đức Tỷ-kheo được Ngài xác chứng.
Rồi Thế Tôn cùng Tôn giả Angulimala là Sa-
môn tùy tùng, bắt đầu du hành đi đến Savatthi, và
tuần tự du hành, Thế Tôn đến Savatthi. Ở đây, Thế
Tôn trú tại Savatthi, Jetavana, tại tinh xá ông
Anthapindika.

Lúc bấy giờ, tại cửa nội cung vua Pasenadi nước Kosala, một số đông quần chúng tụ họp lại, cao tiếng, lớn tiếng nói lên: "Tâu Đại vương, trong lãnh thổ Đại vương, có tên cướp tên Angulimala, là tên thợ săn, bàn tay vấy máu, sát hại, bạo tàn, không có lòng từ mẫn đối với chúng sanh. Do vì nó, các làng trở thành không làng, thị trấn trở thành không thị trấn, quốc độ trở thành không quốc độ. Do nó luôn luôn giết người, nó mang một vòng hoa làm bằng ngón tay người. Đại vương hãy tẩn xuất nó".

Rồi vua Pasenadi nước Kosala, với khoảng năm
trăm con ngựa, sáng sớm đi ra khỏi Savatthi, đi đến
tinh xá, đi xe đến chỗ nào còn đi xe được, rồi vua
xuống xe, đi bộ đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với
vua Pasenadi xứ Kosala đang ngồi một bên:

A LA HÁN                                             710

– Thưa Đại vương, có phải vua Seniya
Bimbisara nước Magadha tức giận với Đại vương,
hay các người Licchavi ở Vesali, hay một địch
vương nào khác?

– Bạch Thế Tôn, vua Seniya Bimbisara xứ
Magadha không có tức giận với con, không phải các
người Licchavi ở Vesali, cũng không phải có địch
vương nào khác. Bạch Thế Tôn, trong lãnh thổ của
con, có tên cướp tên là Angulimala, một tên thợ săn,
bàn tay vấy máu, sát hại, bạo tàn, không có lòng từ
mẫn đối với chúng sanh. Vì nó, các làng trở thành
không làng, các thị trấn trở thành không thị trấn, các
quốc độ trở thành không quốc độ. Bạch Thế Tôn,
nhưng con không có thể tẩn xuất nó được
(napatisedhissami).

– Thưa Đại vương, nếu Đại vương được thấy
Angulimala cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia,
từ bỏ gia đình, sống không gia đình, từ bỏ sát sanh,
từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ nói láo, ăn một ngày
một bữa, sống Phạm hạnh, giữ giới, hành trì thiện
pháp. Đại vương sẽ làm gì với Angulimala?

– Bạch Thế Tôn, con sẽ đảnh lễ, hay đứng dậy, hay đưa ghế mời ngồi, hay lo liệu bốn sự cúng dường Angulimala, tức là y phục, ẩm thực, sàng tọa và dược

A LA HÁN                                             711

phẩm trị bệnh, hay chúng con bảo vệ, hộ trì đúng
pháp. Nhưng Bạch Thế Tôn, từ đâu một người phá
giới, làm các ác pháp lại có thể trở thành giữ giới,
biết chế ngự như vậy?

Lúc bấy giờ tôn giả Angulimala ngồi không xa Thế Tôn bao nhiêu. Rồi Thế Tôn duỗi cánh tay mặt và nói với vua Pasenadi:

– Thưa Đại vương, đây là Angulimala.

Vua Pasenadi nước Kosala liền hoảng sợ, run
sợ, lông tóc dựng ngược. Thế Tôn biết được vua
Pasenadi nước Kosala, hoảng sợ, khiếp sợ, lông tóc
dựng ngược, bèn nói với vua Pasenadi, nước Kosala:

– Chớ có sợ hãi, thưa Đại vương! Chớ có sợ hãi, thưa Đại vương. Ở đây, không có gì đáng sợ hãi cho Đại vương.

Rồi sự hoảng sợ, khiếp sợ, lông tóc dựng ngược
của vua Pasenadi, nước Kosala được tan biến. Rồi
vua Pasenadi nước Kosala đến Gần Tôn giả
Angulimala, sau khi đến, thưa với Tôn giả
Angulimala:

– Thưa Tôn giả, có phải Tôn giả là Angulimala?

A LA HÁN                                           712

– Thưa phải, Đại vương.

– Thưa Tôn giả, phụ thân Tôn giả thuộc dòng họ gì? Mẫu thân thuộc dòng họ gì?

– Thưa Đại vương, phụ thân tôi thuộc dòng họ Gagga, mẫu thân thuộc dòng họ Mantani.

– Thưa Tôn giả, mong Tôn giả Gagga
Mantaniputta được hoan hỷ. Tôi sẽ cố gắng lo bốn
sự cúng dường là y phục, ẩm thực, sàng tọa, y dược
trị bệnh cho tôn giả.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Angulimala theo hạnh ở
rừng núi, đi khất thực mà ăn, sống chỉ với ba y. Rồi
Tôn giả Angulimala nói với vua Pasenadi nước
Kosala:

– Thôi vừa rồi, thưa Đại vương, tôi đã đủ ba y.

Rồi vua Pasenadi nước Kosala đi đến gần Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala
bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Làm sao Thế Tôn lại nhiếp phục được người không thể nhiếp phục, làm cho an tịnh

A LA HÁN                                              713

được người không thể an tịnh, làm cho tịch diệt được
người không có thể tịch diệt. Bạch Thế Tôn, đối với
người con không thể nhiếp phục với gậy, với kiếm,
Thế Tôn đã có thể nhiếp phục được, với không gậy,
không kiếm. Bạch Thế Tôn, nay chúng con phải đi.
Chúng con có nhiều công việc, có nhiều trách nhiệm
phải làm.

– Thưa Đại vương, nay Đại vương hãy làm những gì Đại vương nghĩ là hợp thời.

Rồi vua Pasenadi, nước Kosala, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài và ra đi.

Rồi Tôn giả Angulimala, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào Savatthi để khất thực. Trong khi đi khất thực từng nhà một ở Savatthi, Tôn giả Angulimala thấy một người đàn bà đang sanh đẻ, rất là nguy kịch và đau đớn. Thấy vậy, Tôn giả suy nghĩ: "Thật đau khổ thay các chúng sanh! Thật đau khổ thay các chúng sanh! " Rồi Tôn giả Angulimala, sau khi đi khất thực ở Savatthi, sau buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở về, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Angulimala bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ở đây, con vào buổi sáng đắp

A LA HÁN                                           714

y, cầm y bát, đi vào thành Savatthi để khất thực. Bạch
Thế Tôn, trong khi đi khất thực từng nhà một ở
Savatthi, con thấy một người đàn bà đang sanh đẻ,
rất là nguy kịch, đau đớn. Thấy vậy, con suy nghĩ:
"Thật đau khổ thay các chúng sanh! Thật đau khổ
thay các chúng sanh! "

– Này Angulimala, Ông hãy đi đến Savatthi, sau khi đến, nói với người đàn bà ấy như sau: "Này Bà chị, vì rằng tôi từ khi sanh ra chưa bao giờ cố ý giết hại mạng sống của chúng sanh, mong rằng với sự thật ấy, bà được an toàn, và sanh đẻ được an toàn! "

– Bạch Thế Tôn, nếu làm vậy, thời con là cố ý nói láo. Bạch Thế Tôn, con đã cố ý giết hại mạng sống rất nhiều chúng sanh rồi.

– Vậy thì, này Angulimala, Ông hãy đi đến
Savatthi, sau khi đến hãy nói với người đàn bà ấy
như sau: "Này Bà chị, vì rằng tôi từ khi được Thánh
sanh đến nay chưa bao giờ cố ý giết hại mạng sống
của chúng sanh, mong rằng với sự thật ấy, bà được
an toàn và sanh đẻ được an toàn! "

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Angulimala, sau khi vâng đáp Thế Tôn, đi đến Savatthi, sau khi đến nói với người đàn bà ấy

A LA HÁN                                             715

như sau: "Thưa Bà chị, vì rằng tôi từ khi được Thánh
sanh đến nay chưa bao giờ cố ý giết hại mạng sống
của chúng sanh, mong rằng với sự thật ấy, bà được
an toàn, và sanh đẻ được an toàn! " Và người đàn bà
được an toàn, sanh đẻ được an toàn.

Rồi Tôn giả Angulimala, sống một mình, viễn
ly, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, và không
bao lâu sau, tự thân chứng ngộ với thắng trí, chứng
đắc và an trú ngay trong hiện tại vô thượng cứu cánh
Phạm hạnh mà vì mục đích này các Thiện nam tử
xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. "Sanh
đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã
làm, từ nay không còn trở lui đời này nữa". Vị ấy biết
như vậy. Và như vậy, Tôn giả Angulimala trở thành
một vị A-la-hán nữa.

Rồi Tôn giả Angulimala buổi sáng đắp y, cầm y
bát, đi vào Savatthi để khất thực. Lúc bấy giờ, một
cục đất do một người ném, rơi trên thân Tôn giả
Angulimala, rồi một cây gậy do một người khác
quăng, rơi trên thân Tôn giả Angulimala, rồi một hòn
sỏi do một người khác quăng, rơi trên thân Tôn giả
Angulimala.

Rồi Tôn giả Angulimala bị lỗ đầu, chảy máu, bình bát bị bể, ngoại y bị rách, đi đến Thế Tôn. Thế

A LA HÁN                                             716

Tôn thấy Tôn giả Angulimala từ xa đi đến, thấy vậy,
liền nói với Tôn giả Angulimala: "Hãy kham nhẫn,
này Bà-la-môn! Hãy kham nhẫn, này Bà-la-môn!
Ông đang gặt hái ngay trong hiện tại quả báo của
nghiệp mà đáng lẽ Ông phải chịu nấu sôi ở địa ngục
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm".

Rồi Tôn giả Angulimala sống độc cư, Thiền tịnh, cảm thọ được giải thoát lạc, và trong lúc ấy nói lên lời cảm khái sau đây:

"Ai trước phóng dật, sau không phóng dật,
Sáng chói đời này, như trăng thoát mây,
Ai làm ác nghiệp, nhờ thiện chận lại,
Sáng chói đời này, như trăng thoát mây.
Niên thiếu Tỷ-kheo trung thành Phật giáo,
Sáng chói đời này, như trăng thoát mây.
Mong kẻ địch ta, nghe giảng Pháp thoại!
Mong kẻ địch ta, trung thành Phật giáo!
Mong kẻ địch ta, thọ lãnh chánh pháp,
(Thân tâm) an tịnh, san sẻ mọi người.
Mong kẻ địch ta, từ bậc Thuyết nhẫn,
Từ bậc Tán thán, vô oán hận tâm.
Thời thời nghe pháp, y pháp hành trì.
Một kẻ như vậy, không có hại ta,
Cũng không làm hại một người nào khác.

A LA HÁN                                             717

Vị ấy sẽ chứng tối thượng tịch tịnh.
Hộ trì mọi người, kẻ tham người không,
Như người dẫn nước, hướng dẫn nước chảy,
Như kẻ làm tên uốn cong thân tên,
Như người thợ mộc uốn nắn cây gỗ.
Kẻ trí tự mình, tự điều phục mình.
Có kẻ được điều bởi gậy, roi, móc,
Riêng Ta được điều không gậy, không kiếm.
(Bởi bậc như vậy).
Ta tên Vô Hại, trước ta sát hại,
Nay được chánh danh, vì chẳng hại ai.
Trước ta được tên Angulimala,
Bị nước thác cuốn, ta quy y Phật.
Trước tay vấy máu, danh xưng (Anguli) mala,
Xem ta quy y, đoạn dây sanh tử,
Làm nghiệp như vậy phải sanh ác thú,
Khi lãnh nghiệp báo, không nợ ta hưởng.
Kẻ ngu vô trí, đam mê phóng dật,
Còn người có trí, giữ không phóng dật,
Như giữ tài sản, tối thượng, tối quý,
Chớ mê phóng dật, chớ mê dục lạc.
Giữ không phóng dật, luôn luôn Thiền định,
Chứng đắc đại lạc, quảng đại vô lượng,
Thiện lai, ta đến, không đi lạc hướng,
Không ai khuyên ta theo tư tưởng ác.
Giữa các chân lý (được khéo) giảng dạy,

A LA HÁN                                        718

Chân lý ta theo, chân lý tối thượng,
Thiện lai ta đến, không đi lạc hướng,
Không ai khuyên ta theo tư tưởng ác,
Ba minh ta chứng, Phật lý viên thành.

A LA HÁN                                     719

80 Tôn giả  Magandiya       -   Kinh MAGANDIYA – 75 Trung II, 353

KINH MAGANDIYA (Magandiya suttam) – Bài kinh số 75 – Trung II, 353

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru, tại
thị trấn của dân chúng Kuru tên là
Kammasadhamma, trên thảm cỏ trong nhà lửa của
một Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja. Rồi Thế
Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, vào
Kammasadhamma để khất thực. Đi khất thực ở
Kammasadhamma xong, sau bữa ăn, trên đường khi
khất thực về, Thế Tôn đi đến một khu rừng để nghỉ
trưa. Sau khi đi sâu vào khu rừng ấy, Thế Tôn đến
ngồi dưới một gốc cây để nghỉ trưa.

Rồi du sĩ Magandiya, trong khi đi bộ ngao du cùng khắp, đến tại ngôi nhà lửa của Bà-la-môn thuộc họ Bharadvaja. Du sĩ Magandiya thấy thảm cỏ đã soạn sẵn trong nhà lửa của vị Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja, khi thấy vậy liền nói với Bà-la-môn

A LA HÁN                                          720

thuộc dòng họ Bharadvaja:

– Tấm thảm cỏ này trong nhà lửa của Tôn giả Bharadvaja đã được sửa soạn cho ai, hình như là chỗ nằm ngủ của một Sa-môn?

– Thưa Tôn giả Magandiya, có Sa-môn Gotama
là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Sakya (Thích-ca).
Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Tôn giả
Gotama: "Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian
Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên
Nhân Sư, Phật, Thế Tôn". Chỗ nằm này được sửa
soạn cho Tôn giả Gotama ấy.

– Thật sự, này Tôn giả Bharadvaja, chúng tôi
thấy một sự bất hạnh khi chúng tôi thấy chỗ ngủ của
Tôn giả Gotama, một vị phá hoại sự sống
(bhunahuno).

– Này Magandiya, hãy thận trọng lời Ông nói.
Này Magandiya, hãy thận trọng lời Ông nói. Nhiều
vương tộc trí giả, nhiều Bà-la-môn trí giả, nhiều Cư
sĩ trí giả, nhiều Sa-môn trí giả có lòng tin nơi Tôn giả
Gotama ấy, và đã tu tập theo Thánh đạo, theo Pháp
và theo (chí) Thiện.

– Này Tôn giả Bharadvaja, nếu chúng tôi thấy

A LA HÁN                                               721

mặt Tôn giả Gotama, chúng tôi sẽ nói như sau trước
mặt vị ấy: "Sa-môn Gotama là người phá hoại sự
sống". Vì sao vậy? Thánh điển của chúng tôi đã
truyền lại như vậy.

– Nếu Tôn giả Magandiya hoan hỷ, tôi sẽ tin lại sự tình này cho Sa-môn Gotama biết.

– Tôn giả Bharadvaja hãy yên lòng, và hãy nói lên những điều gì đã được nói.

Thế Tôn với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân nghe
được câu chuyện giữa Bà-la-môn thuộc dòng họ
Bharadvaja và du sĩ Magandiya. Và Thế Tôn vào
buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến nhà
lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja, sau
khi đến liền ngồi trên thảm cỏ đã soạn sẵn. Rồi Bà-
la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja đi đến chỗ Thế
Tôn, sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi
thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu liền ngồi xuống một bên. Rồi
Thế Tôn nói với Bà-la-môn thuộc dòng họ
Bharadvaja đang ngồi một bên:

– Này Bharadvaja, có phải có cuộc nói chuyện giữa du sĩ Magandiya với Ông về vấn đề thảm cỏ này?

A LA HÁN                                            722

Khi nghe nói vậy, Bà-la-môn Bharadvaja hoảng hốt, lông tóc dựng ngược, bạch Thế Tôn:

– Chính là điều chúng con muốn thưa với Tôn giả Gotama và Tôn giả Gotama đã đoán trước chúng con.

Nhưng cuộc nói chuyện này giữa Thế Tôn và
Bà-la-môn thuộc dòng họ Bharadvaja nói chưa xong,
du sĩ Magandiya, khi đi bộ ngao du cùng khắp, đến
tại ngôi nhà lửa của Bà-la-môn thuộc dòng họ
Bharadvaja, đến tại chỗ Thế Tôn, sau khi đến, nói lên
những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, và sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu liền
ngồi xuống một bên. Rồi Thế Tôn nói với du sĩ
Magandiya đang ngồi một bên:

– Này Magandiya, con mắt ưa thích sắc, ái lạc
sắc, hoan hỷ sắc, và Như Lai nhiếp phục, thủ hộ, hộ
trì con mắt và thuyết pháp để phòng hộ con mắt. Này
Magandiya, có phải vì vậy mà Ông nói: "Sa-môn
Gotama là người phá hoại sự sống?"

– Chính vì vậy, Tôn giả Gotama, mà tôi nói: "Sa-môn Gotama phá hoại sự sống". Vì sao vậy? Thánh điển của chúng tôi đã truyền lại như vậy.

– Này Magandiya, tai ưa thích tiếng... Này

A LA HÁN                                            723

Magandiya, mũi ưa thích hương... Này Magandiya,
lưỡi ưa thích vị... Này Magandiya, thân ưa thích
xúc... Này Magandiya, ý ưa thích pháp, ái lạc pháp,
hoan hỷ pháp và Như Lai nhiếp phục, thủ hộ, hộ trì
ý và thuyết pháp để phòng hộ ý. Này Magandiya, có
phải vì vậy mà ông nói: "Sa-môn Gotama là người
phá hoại sự sống?

– Chính vì vậy, Tôn giả Gotama, mà tôi nói: "Sa-môn Gotama là người phá hoại sự sống". Vì sao vậy? Thánh điển của chúng tôi đã truyền lại như vậy.

– Ông nghĩ thế nào, này Magandiya? Ở đây, có
người trước kia đam mê các sắc pháp do mắt nhận
thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả
ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Người ấy sau một thời
gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự đoạn
diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các sắc
pháp, sau khi đoạn tận sắc ái, sau khi trừ diệt nhiệt
não đối với sắc pháp, người này trú với khát ái được
đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Này Magandiya, Ông
có nói gì về người này?

– Không có gì, Tôn giả Gotama.

– Ông nghĩ thế nào? Này Magandiya, ở đây, có người trước kia đam mê các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận

A LA HÁN                                             724

thức... các xúc do thân nhận thức, các xúc này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Người ấy sau một thời gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các xúc, sau khi đoạn tận xúc ái, sau khi trừ diệt nhiệt não đối với các xúc, người này trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Này Magandiya, Ông có nói gì về người này?

– Không có gì, Tôn giả Gotama.

– Này Magandiya, Ta thuở trước, khi còn là tại gia, Ta sống hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn, năm dục trưởng dưỡng, các sắc pháp do mắt nhận thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, các xúc này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Này Magandiya, Ta có ba tòa lâu đài, một cho mùa mưa, một cho mùa đông, một cho mùa hạ. Này Magandiya, trong bốn tháng mùa mưa, Ta sống hưởng thụ trong lâu đài mùa mưa, được những nữ nhạc công giúp vui và không bước xuống khỏi lâu đài ấy. Rồi Ta sau một thời gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục vọng, sau khi

A LA HÁN                                             725

đoạn tận dục ái, sau khi trừ diệt nhiệt não của các
dục, Ta trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm
an tịnh. Rồi Ta thấy các chúng sanh khác, chưa xả
ly tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai
nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, đang chạy
theo các dục. Ta không ước vọng được như họ, ở
đây, Ta không ham thích. Vì sao vậy? Vì rằng, này
Magandiya, có hỷ lạc này, ly dục, ly bất thiện pháp,
sau khi chứng đạt Thiên lạc, được an trú, hoan hỷ
trong hỷ lạc ấy. Ta không ao ước cái gì thấp kém, ở
đây, Ta không ham thích.

Ví như, này Magandiya, một gia chủ hay con một người gia chủ, giàu sang, tài vật nhiều, sở hữu nhiều, sống thọ hưởng một cách đầy đủ, một cách sung mãn, năm dục trưởng dưỡng, các sắc pháp do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Vị ấy, sau khi làm thiện thân hành, sau khi làm thiện khẩu hành, sau khi làm thiện ý hành, khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, đời này, cọng trú với chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba. Vị ấy ở đây, trong rừng Nandana, được chúng Thiên nữ vây quanh, thọ hưởng năm thiên dục trưởng dưỡng một

A LA HÁN                                             726

cách đầy đủ, một cách sung mãn. Vị ấy thấy người
gia chủ hay con người gia chủ đang thọ hưởng năm
dục trưởng dưỡng một cách đầy đủ, một cách sung
mãn. Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Thiên tử
ấy, được chúng Thiên nữ vây quanh, thọ hưởng năm
thiên dục trưởng dưỡng một cách đầy đủ, một cách
sung mãn, vị ấy có ước vọng được như người gia chủ
ấy, hay con người gia chủ ấy; hay năm dục trưởng
dưỡng thuộc loài Người, hay trở lui về với các dục
thuộc loài Người?

– Không có vậy, thưa Tôn giả Gotama! Vì sao vậy? Vì thiên dục, thưa Tôn giả Gotama, là kỳ diệu hơn, là vi diệu hơn nhân dục.

– Cũng vậy, này Magandiya, Ta thuở trước, khi còn là tại gia. Ta hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn các dục trưởng dưỡng các sắc pháp do mắt nhận thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, các xúc này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Rồi Ta sau một thời gian, sau khi chơn biết được sự tập khởi, sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục, sau khi đoạn tận dục ái, sau khi trừ diệt nhiệt não của các dục, Ta trú với

A LA HÁN                                             727

khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Rồi Ta thấy các chúng sanh khác chưa xả ly tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, đang chạy theo các dục. Ta không ước vọng được như họ, ở đây, Ta không ham thích. Vì sao vậy? Vì rằng, này Magandiya, có hỷ lạc này, ly dục, ly bất thiện pháp, sau khi chứng đạt thiên lạc được an trú, hoan hỷ trong hỷ lạc ấy. Ta không ao ước cái gì thấp kém; ở đây, Ta không ham thích.

Ví như, này Magandiya, một người bị bệnh cùi; với thân (đầy) những lở lói, với thân hư thối, nứt chảy, bị các loại trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình trên hố than hừng. Các bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ. Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc. Người ấy dùng thuốc, được khỏi bệnh cùi, không bệnh, an lạc, tự do, tự tại, có thể đi chỗ nào người ấy muốn. Người ấy thấy một người bị bệnh cùi khác, với thân (đầy) những lở lói, với thân hư thối, nứt chảy, bị cái loài trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình trên hố than hừng. Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Người ấy có ước vọng được như người cùi kia, hố than hừng, hay sự thọ dụng dược liệu không?

A LA HÁN                                              728

– Không, thưa Tôn giả Gotama. Vì sao vậy? Thưa Tôn giả Gotama, khi có bệnh thời cần thuốc trị bệnh, khi không bệnh, thời không cần thuốc trị bệnh.

– Cũng vậy, này Magandiya, Ta thuở trước, khi còn là tại gia, Ta hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn, các dục trưởng dưỡng, các sắc pháp do mắt nhận thức, các sắc pháp này là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn, các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc đo thân nhận thức, các xúc ấy là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Rồi Ta sau một thời gian, sau khi như chơn biết được sự tập khởi, sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các dục, sau khi đoạn tận dục ái, sau khi trừ diệt nhiệt não của các dục, Ta trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh. Rồi Ta thấy các chúng sanh khác chưa xả ly tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, đang chạy theo các dục. Ta không ước vọng được như họ; ở đây, Ta không ham thích. Vì sao vậy? Vì rằng, này Magandiya, có hỷ lạc này, ly dục, ly bất thiện pháp, sau khi chứng đạt thiên lạc, được an trú, hoan hỷ trong hỷ lạc ấy. Ta không ao ước cái gì thấp kém; ở đây Ta không ham thích.

A LA HÁN                                             729

Ví như, này Magandiya, một người bị bệnh cùi,
với thân (đầy) những lở lói, với thân hư thối, nứt
chảy, bị các loại trùng đục khoét, đang cào rách
miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình
trên hố than hừng. Các bạn bè thân hữu, bà con
huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ.
Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc. Người ấy
dùng thuốc được khỏi bệnh cùi, không bệnh, an lạc,
tự do, tự tại, có thể đi chỗ nào người ấy muốn. Rồi
có hai lực sĩ, nắm chặt (hai) cánh tay người ấy và lôi
kéo người ấy đến hố than hừng. Này Magandiya,
Ông nghĩ thế nào? Người ấy có co rút thân, vật qua
vật lại phía này phía kia không?

– Thưa Tôn giả Gotama, có. Vì sao vậy? Vì sự xúc phạm với lửa, là đau khổ, thưa Tôn giả Gotama, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não.

– Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Có phải
chỉ hiện tại sự xúc chạm với lửa ấy là đau khổ, rất là
nồng cháy, rất là nhiệt não, hay là trước đây, sự xúc
chạm với lửa ấy đã là đau khổ, rất là nồng cháy, rất
là nhiệt não?

– Thưa Tôn giả Gotama, hiện tại sự xúc chạm với lửa ấy là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não, và xưa kia, sự xúc chạm với lửa ấy đã là đau

A LA HÁN                                             730

khổ, rất là nồng cháy và rất là nhiệt não. Tuy vậy,
thưa Tôn giả Gotama, kẻ bị bệnh cùi này, với thân
(đầy) những lở lói, với thân hư thối nứt chảy, bị các
loài trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết
thương với móng tay, với các căn bị hư hoại do sự
xúc chạm đau khổ với ngọn lửa, lại có phản tưởng là
được lạc thọ.

– Cũng vậy, này Magandiya, sự xúc chạm với các dục trong thời quá khứ cũng là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não, và sự xúc chạm với các dục trong thời vị lai cũng là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não, và sự xúc chạm với các dục trong thời hiện lại cũng là đau khổ, rất là nồng cháy, rất là nhiệt não. Và này Magandiya, những chúng sanh này chưa đoạn trừ tham ái đối với các dục, đang bị các dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt, với các căn bị hư hoại, do sự xúc chạm đau khổ với các dục, lại có phản tưởng là được lạc thọ.

Ví như, này Magandiya, một người bị bệnh cùi thân (đầy) lở lói, thân bị hư thối nứt chảy, bị các loài trùng đục khoét, đang cào rách miệng các vết thương với móng tay, hơ đốt thân mình trên hố than hừng. Này Magandiya, người bị bệnh cùi với thân (đầy) lở lói, thân bị hư thối nứt chảy, bị các loài trùng đục khoét, càng cào rách miệng các vết thương với các

A LA HÁN                                               731

móng tay, càng hơ đốt thân mình trên hố than
hừng chừng nào thời miệng các vết thương ấy lại
càng thêm bất tịnh, càng thêm hôi thối và càng
thêm thối nát, và người ấy chỉ có cảm giác dễ chịu,
thỏa thích do nhân duyên gãi ngứa miệng các vết
thương.

Cũng vậy, này Magandiya, các chúng sanh
chưa đoạn trừ tham ái đối với các dục, đang bị các
dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt,
chạy theo các dục. Này Magandiya, các chúng sanh,
chưa đoạn trừ tham ái đối với các dục, đang bị các
dục ái nhai nghiến, đang bị dục nhiệt não thiêu đốt,
càng chạy theo dục chừng nào, thời dục ái các
chúng sanh ấy càng tăng trưởng, càng bị dục nhiệt
não thiêu đốt, và họ chỉ có cảm giác dễ chịu, thỏa
thích do duyên năm dục trưởng dưỡng.

Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Ông có thấy hay nghe một vị vua hay vị đại thần của vua hưởng thụ một cách đầy đủ, một cách sung mãn năm dục trưởng dưỡng, dục ái chưa được đoạn tận, dục nhiệt não chưa được trừ diệt, đã trú, đang trú hay sẽ trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh không?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Lành thay, này Magandiya! Này Magandiya,

A LA HÁN                                            732

Ta cũng không thấy, cũng không nghe một vị vua
hay vị đại thần của vua hưởng thụ một cách đầy đủ,
một cách sung mãn năm dục trưởng dưỡng, dục ái
chưa được đoạn tận, dục nhiệt não chưa được trừ
diệt, đã trú, đang trú hay sẽ trú với khát ái được đoạn
trừ, với nội tâm an tịnh.

 Nhưng này Magandiya, những vị Sa-môn hay Bà-
la-môn nào đã sống, đang sống hay sẽ sống với
khát ái được đoạn trừ, với nội tâm an tịnh, tất
cả những vị này, sau khi như chơn biết sự tập
khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự
xuất ly của các dục ấy, với dục ái được đoạn tận,
với dục nhiệt não được trừ diệt, đã trú, đang trú
hay sẽ trú với khát ái được đoạn trừ, với nội tâm
được an tịnh.

Rồi Thế Tôn, thời ấy nói lên cảm hứng ngữ như sau:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng,
Bát chánh là độc đạo,
An ổn và bất tử.
Khi được nghe vậy, du sĩ Magandiya bạch Thế
Tôn:

A LA HÁN                                              733

– Thật hy hữu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Lời này được Tôn giả Gotama khéo nói:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng,
Con cũng vậy, thưa Tôn giả Gotama, con cũng
đã được nghe lời này, do các vị Tôn sư, đại Tôn sư
các du sĩ đã nói:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng,
Như vậy, thưa Tôn giả Gotama, lời nói này lời
nói kia phù hợp nhau.

– Nhưng này Magandiya, điều mà Ông đã được nghe do các vị Tôn sư, đại Tôn sư các du sĩ đã nói:

Không bệnh, lợi tối thắng, Niết-bàn, lạc tối thắng, Thế nào là không bệnh? Thế nào là Niết-bàn?

Khi được nói vậy, du sĩ Magandiya, tự lấy tay xoa bóp chân tay của mình và nói:

– Thế nào là không bệnh, thưa Tôn giả Gotama?

A LA HÁN                                          734

Thế nào là Niết-bàn, thưa Tôn giả Gotama? Tôi nay không bệnh, an lạc, không có bệnh tật gì ở tôi.

– Này Magandiya, ví như người sanh ra đã mù, không thấy sắc đen hay sắc trắng, không thấy sắc xanh, không thấy sắc vàng, không thấy sắc đỏ, không thấy sắc đỏ tía, không thấy cái gì thăng bằng, không thăng bằng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng, mặt trời. Người ấy nghe một người có mắt nói như sau: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh". Và người ấy tìm tấm vải trắng. Rồi có một người khác đánh lừa người ấy với một tấm y thô, dính dầu và đất và nói: "Này bạn, đây là tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh cho bạn". Người ấy lấy tấm y ấy, sau khi lấy, đắp trên mình. Sau khi đắp trên mình, người ấy hoan hỷ thốt lên lời nói tự mãn: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh".

Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Kẻ sanh ra
đã mù kia, do biết, do thấy, lấy tấm y thô, dính dầu
và đất ấy để rồi sau khi lấy người ấy đắp trên mình,
sau khi đắp trên mình; người ấy hoan hỷ thốt lên lời
nói tự mãn: "Thật tốt đẹp thay, tấm vải trắng xinh
đẹp, không cấu uế, thanh tịnh, hay là do lòng tin
người có mắt?

A LA HÁN                                           735

– Thưa Tôn giả Gotama, do không biết, không
thấy, kẻ sanh ra đã mù kia lấy tấm y thô, dính dầu và
đất ấy để rồi sau khi lấy, người ấy đắp trên mình, sau
khi đắp trên mình, người ấy hoan hỷ thốt lên lời nói
tự mãn: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng, xinh đẹp,
không cấu uế, thanh tịnh" là do lòng tin người có
mắt.

– Cũng vậy, này Magandiya, các du sĩ mù lòa, không có mắt, không biết không bệnh, không thấy Niết-bàn nhưng nói lên câu kệ này:

Không bệnh, lợi tối thắng, Niết-bàn, lạc tối thắng.

 Này Magandiya, câu kệ này trong thời quá khứ đã được các bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nói lên:

Không bệnh, lợi tối thắng,
Niết-bàn, lạc tối thắng.
Bát chánh là độc đạo,
An ổn và bất tử.
Và câu kệ ấy này được dần dần lan tràn đến dân
chúng phàm phu.

Nhưng này Magandiya, thân này trở thành bệnh

A LA HÁN                                             736

khổ, trở thành cục bướu, trở thành mũi tên, trở thành
bất hạnh, trở thành bệnh chướng và với thân trở
thành bệnh khổ, trở thành cục bướu, trở thành mũi
tên, trở thành bất hạnh, trở thành bệnh chướng này,
Ông nói: "Thưa Tôn giả Gotama, cái này là không
bệnh ấy, cái này là Niết-bàn ấy". Như vậy, này
Magandiya, Ông không có Thánh nhãn ấy, với
Thánh nhãn ấy Ông có thể biết không bệnh, có thể
thấy Niết-bàn.

– Con có lòng tin Tôn giả Gotama như sau: "Tôn giả Gotama có thể thuyết pháp cho ta để ta có thể biết không bệnh, có thể thấy Niết-bàn".

– Này Magandiya, ví như người sanh ra đã mù, không thấy sắc đen hay sắc trắng, không thấy sắc xanh, không thấy sắc vàng, không thấy sắc đỏ, không thấy sắc đỏ tía, không thấy cái gì thăng bằng, không thăng bằng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng, mặt trời. Các bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ. Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc. Người ấy sau khi dùng thuốc, mắt không khởi lên, mắt không được sáng tỏ. Này Magandiya, Ông nghĩ thế nào? Có phải vị thầy thuốc ấy cảm thấy mệt mỏi, phiền não không?

– Thưa vâng, Tôn giả Gotama.

A LA HÁN                                             737

Cũng vậy, này Magandiya, nếu Ta thuyết pháp
cho Ông: "Đây là không bệnh ấy, đây là Niết-bàn
ấy", và Ông không biết không bệnh, không biết Niết-
bàn thời như vậy làm Ta mệt mỏi, làm Ta phiền não.

– Con có lòng tin Tôn giả Gotama như sau: "Tôn giả Gotama có thể thuyết pháp cho ta để ta có thể biết không bệnh, có thể thấy Niết-bàn".

– Này Magandiya, ví như người sanh ra đã mù, không thấy sắc đen hay sắc trắng, không thấy sắc xanh, không thấy sắc vàng, không thấy sắc đỏ, không thấy sắc đỏ tía, không thấy cái gì thăng bằng, không thăng bằng, không thấy các vì sao, không thấy mặt trăng, mặt trời. Người ấy nghe một người có mắt nói như sau: "Thật tốt đẹp thay tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh", và người ấy đi tìm tấm vải trắng. Rồi có một người khác đánh lừa người ấy với một tấm y thô, dính dầu và đất và nói: "Này bạn, đây là tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh cho bạn". Người ấy lấy tấm y ấy. Sau khi lấy, người ấy đắp trên mình, sau khi đắp trên mình người ấy, các bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ khoa mổ xẻ. Vị y sĩ khoa mổ xẻ này cho người ấy thuốc bài tiết các nhơ bẩn về phía trên, bài tiết các nhơ bẩn về phía dưới, xức thuốc mắt, thoa dầu cho mắt, cho thuốc qua lỗ mũi. Người ấy

A LA HÁN                                             738

sau khi dùng thuốc, mắt được khởi lên, mắt được
sáng tỏ. Với mắt được khởi lên, người ấy đoạn trừ
tham dục đối với tấm y thô, dính dầu và dính đất kia,
và người ấy có thể xem người kia là không phải bạn,
có thể xem người kia là thù địch và nghĩ đến sát hại
sinh mạng (của người kia): "Thật sự trong một thời
gian dài, Ta bị người này lường gạt, lừa dối, phỉnh
gạt với tấm y thô, dính dầu và đất: "Này bạn, đây là
tấm vải trắng, xinh đẹp, không cấu uế, thanh tịnh cho
bạn".

Cũng vậy, này Magandiya, nếu Ta thuyết pháp
cho Ông: "Đây là không bệnh ấy, đây là Niết-bàn
ấy", Ông có thể biết không bệnh, Ông có thể thấy
Niết-bàn. Và với mắt được khởi lên cho Ông, lòng
tham dục đối với năm thủ uẩn được đoạn trừ; và
Ông có thể nghĩ như sau: "Thật sự trong một thời
gian dài, ta bị tâm này lường gạt, lừa dối, phỉnh gạt,
chấp thủ sắc, ta đã chấp thủ, chấp thủ thọ, ta đã chấp
thủ, chấp thủ tưởng, ta đã chấp thủ, chấp thủ các
hành, ta đã chấp thủ, chấp thủ thức, ta đã chấp thủ.
Do duyên chấp thủ ấy nơi ta, nên có hữu; do duyên
hữu, có sanh; do duyên sanh, có già chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não khởi lên. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ
Khổ uẩn".

– Con có lòng tin Tôn giả Gotama như sau: "Tôn

A LA HÁN                                              739

giả Gotama có thể thuyết pháp cho ta khiến ta có thể từ chỗ ngồi này đứng dậy, không còn mù nữa".

– Vậy này Magandiya, hãy thân cận các vị chân
nhân. Này Magandiya, do Ông thân cận các vị chân
nhân, thời này Magandiya, Ông sẽ được nghe diệu
pháp. Này Magandiya, do ông được nghe diệu pháp,
thời này Magandiya, Ông sẽ sống đúng với Chánh
pháp và tùy pháp. Này Magandiya, do Ông sống
đúng với Chánh pháp và tùy pháp, thời này
Magandiya, Ông sẽ tự mình biết, tự mình thấy: "Đây
là những bệnh chướng, những cục bướu, những mũi
tên. Ở đây, những bệnh chướng, những cục bướu,
những mũi tên được trừ diệt, không có dư tàn. Do
chấp thủ được diệt ở ta, nên hữu diệt; do hữu diệt,
sanh diệt; do sanh diệt, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
được diệt trừ. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ
khổ uẩn này".

Khi được nghe nói vậy, du sĩ Magandiya bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama,
như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho kẻ lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối

A LA HÁN                                                740

để những ai có mắt có thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh
pháp đã được các Tôn giả Gotama dùng nhiều
phương tiện trình bày giải thích. Nay con xin quy y
Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng.
Con xin xuất gia với Tôn giả Gotama, con xin thọ đại
giới.

– Này Magandiya, ai trước kia là ngoại đạo nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong pháp và luật này phải sống bốn tháng biệt trú. Sau khi sống bốn tháng biệt trú, các Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo. Nhưng Ta nhận thấy các tánh con người sai biệt nhau.

– Thưa Tôn giả Gotama, nếu những người xưa kia là ngoại đạo, nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong pháp và luật này, phải sống bốn tháng biệt trú, sau khi sống bốn tháng biệt trú, các Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới; thời con sẽ xin sống biệt trú bốn năm, sau khi sống biệt trú bốn năm, nếu các Tỷ-kheo đồng ý, hãy cho con xuất gia, hãy cho con thọ đại giới để thành Tỷ-kheo.

Và du sĩ Magandiya được xuất gia với Thế Tôn, được thọ đại giới. Thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Magandiya ở một mình an tịnh, không phóng dật, sống nhiệt tâm, cần mẫn. Và không bao lâu, vị này

A LA HÁN                                            741

chứng được mục đích tối cao mà con cháu các lương
gia đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình
hướng đến. Đó là mục đích của vô thượng Phạm
hạnh, ngay trong hiện tại, với thượng trí tự mình
chứng ngộ, chứng đạt và an trú: "Sanh đã tận, Phạm
hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, sau đời này
sẽ không có đời sống khác nữa". Tôn giả Magandiya
hiểu biết như vậy.

Và Tôn giả Magandiya trở thành một vị A-la- hán nữa.

A LA HÁN                                           742

81 Tôn  giả  Rathapala     -     Kinh RATTHAPALA – 82 Trung II, 497

KINH RATTHAPALA – Bài kinh số 82 – Trung II, 497

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở giữa dân chúng Kuru, cùng với đại chúng Tỷ-kheo, và đi đến một thị trấn của dân chúng Kuru tên là Thullakotthita. Các Bà-la-môn, gia chủ ở Thullakotthita được nghe như sau: "Sa-môn Gotama là Thích tử, Tôn giả xuất gia từ dòng họ Sakya, du hành giữa dân chúng Kuru nay đã đến Thullakotthita với đại chúng Tỷ-kheo. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được nói lên về Tôn giả Gotama: "Đây là đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Ngài với thắng trí tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, các loài Trời và Người. Khi đã chứng ngộ, Ngài còn tuyên bố sự chứng ngộ ấy cho người khác. Ngài thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, văn

A LA HÁN                                          743

nghĩa đầy đủ, và giới thiệu đời sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ trong sạch". Tốt đẹp thay, sự chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy".

Rồi các Bà-la-môn, gia chủ ở Thullakotthita đi
đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, một số người đảnh
lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Một số người
nói lên những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, và
sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu
rồi ngồi xuống một bên. Một số người chấp tay vái
chào Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Một số người
xưng tên và dòng họ rồi ngồi xuống một bên. Một số
người yên lặng ngồi xuống một bên.

Rồi Thế Tôn với pháp thoại khích lệ, làm cho
thích thú, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các vị
Bà-la-môn, gia chủ ở Thullakotthita đang ngồi một
bên.

Lúc bấy giờ, một Thiện nam tử tên là Ratthapala, con trai một gia đình thượng tộc ở chính tại Thullakotthita ấy, đang ngồi trong hội chúng này. Rồi Thiện nam tử Ratthapala suy nghĩ như sau: "Như ta được hiểu lời Thế Tôn thuyết pháp, thời sống tại gia đình thật không dễ gì thực hành Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa xuất

A LA HÁN                                            744

gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình".

Rồi các Bà-la-môn, gia chủ ở Thullakotthita,
sau khi được Thế Tôn với pháp thoại khích lệ, làm
cho thích thú, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ,
sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi
đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về
Ngài rồi ra đi. Thiện nam tử Ratthapala sau khi các
Bà-la-môn, gia chủ ra đi không bao lâu, liền đi đến
Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Thiện
nam tử Ratthapala bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, như con được hiểu lời Thế Tôn
thuyết pháp, thời sống tại gia đình thật không dễ gì
thực hành Phạm hạnh, hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn
trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc. Con muốn, bạch
Thế Tôn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ
gia đình, sống không gia đình. Bạch Thế Tôn, mong
Thế Tôn cho con xuất gia dưới sự chỉ dẫn của Thế
Tôn, cho con thọ đại giới.

– Nhưng này Ratthapala, Ông có được cha mẹ bằng lòng cho Ông xuất gia chưa?

– Bạch Thế Tôn, con chưa được cha mẹ bằng lòng cho con xuất gia.

A LA HÁN                                            745

– Này Ratthapala, Như Lai không có cho ai xuất gia nếu không được cha mẹ người ấy bằng lòng.

– Như vậy, bạch Thế Tôn, con sẽ làm những gì cần thiết để cha mẹ bằng lòng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Rồi Thiện nam tử Ratthapala từ chỗ ngồi đứng
dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài,
rồi ra đi, đi đến cha mẹ, sau khi đến liền thưa với cha
mẹ:

– Thưa Mẹ và Cha, như con được hiểu lời Thế Tôn thuyết pháp, thời sống tại gia đình thật không dễ gì thực hành Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn trong sạch, trắng bạch như vỏ ốc. Con muốn cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Hãy bằng lòng cho con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Khi được nghe nói vậy, cha mẹ Thiên nam tử Ratthapala nói với Thiện nam tử Ratthapala:

– Này con thân yêu Ratthapala, Con là đứa con độc nhất của mẹ cha, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này con thân yêu Ratthapala, Con không biết gì về đau khổ. Này con thân yêu Ratthapala hãy đến ăn, hãy uống

A LA HÁN                                              746

và hãy ăn chơi. Ăn, uống, ăn chơi, Con có thể thụ hưởng các ái dục và sung sướng làm các phước đức. Chúng ta không bằng lòng cho Con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Nếu Con có chết, chúng ta còn không muốn không có mặt Con, huống nay Con còn sống, chúng ta lại bằng lòng cho Con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình!

Lần thứ hai... (như trên)... Lần thứ ba, Thiện nam tử Ratthapala thưa với mẹ cha:

– Thưa Mẹ và Cha, như con được hiểu lời Thế
Tôn thuyết pháp, thời sống tại gia thật không dễ gì
thực hành Phạm hạnh, hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn
thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Con muốn cạo bỏ
râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống
không gia đình. Hãy bằng lòng cho con được xuất
gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Lần thứ ba, cha mẹ Thiện nam tử Ratthapala nói với Thiện nam tử Ratthapala:

– Này con thân yêu Ratthapala, Con là đứa con độc nhất của mẹ cha, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này con thân yêu Ratthapala, Con không biết gì về đau khổ. Này con thân yêu Ratthapala, hãy đến ăn, hãy sống và hãy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, Con có thể thụ

A LA HÁN                                           747

hưởng các ái dục và sung sướng làm các phước đức. Chúng ta không bằng lòng cho Con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Nếu Con có chết, chúng ta còn không muốn không có mặt Con, huống nay Con còn sống, chúng ta lại bằng lòng cho Con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình!

Rồi Thiện nam tử Ratthapala không được cha mẹ cho xuất gia, liền ngay tại chỗ ấy nằm xuống trên đất trần và nói:

– Ta sẽ chết ở đây, hay được xuất gia.

Rồi cha mẹ Thiện nam tử Ratthapala nói với Thiện nam tử Ratthapala:

– Này con thân yêu Ratthapala, Con là đứa con độc nhất của cha mẹ, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này con thân yêu Ratthapala, Con không biết gì về đau khổ. Hãy đứng dậy, này con thân yêu Ratthapala, hãy ăn, hãy uống, hãy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, Con có thể thụ hưởng các ái dục và sung sướng làm các phước đức. Chúng ta không bằng lòng cho Con được xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Nếu Con có chết, chúng ta còn không muốn không có mặt Con, huống nay Con còn sống, chúng ta lại bằng lòng cho Con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không

A LA HÁN                                           748

gia đình!

Khi được nghe nói vậy, Thiện nam tử
Ratthapala giữ im lặng. Lần thứ hai... (như trên)...
Lần thứ ba, cha mẹ Thiện nam tử Ratthapala nói với
Thiện nam tử Ratthapala:

– Này con thân yêu Ratthapala, Con là đứa con
độc nhất của cha mẹ, khả ái, dễ thương, sống trong
an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này con thân
yêu Ratthapala, Con không biết gì về đau khổ. Hãy
đứng dậy, này con thân yêu Ratthapala, hãy ăn, hãy
uống, hãy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, Con có thể
thụ hưởng cái ái dục và sung sướng làm các phước
đức. Chúng ta không bằng lòng cho Con được xuất
gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Nếu Con có
chết, chúng ta còn không muốn không có mặt Con,
huống nay Con còn sống, chúng Ta lại bằng lòng cho
Con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia
đình!

Lần thứ ba, Thiện nam tử Ratthapala giữ im lặng.

Rồi cha mẹ Thiện nam tử Ratthapala liền đi đến các thân hữu của Thiện nam tử Ratthapala, và nói:

– Này các Thân hữu, Thiện nam tử Ratthapala

A LA HÁN                                           749

nằm trên đất trần và nói: "Ở đây, ta sẽ chết, hay được xuất gia". Này các Con thân mến, hãy đi đến Thiện nam tử Ratthapala, sau khi đến hãy nói với Thiện nam tử Ratthapala: "Này bạn Ratthapala, Bạn là con độc nhất của cha mẹ, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này bạn Ratthapala, Bạn không biết gì về đau khổ. Hãy đứng dậy bạn Ratthapala, hãy ăn, hãy uống, hãy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, Bạn có thể thụ hưởng các ái dục và sung sướng làm phước đức, cha mẹ không bằng lòng cho Bạn được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Nếu Bạn có chết đi, cha mẹ còn không muốn không có mặt Bạn, huống nay Bạn còn sống, cha mẹ Bạn lại bằng lòng cho Bạn được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình! "

Rồi những người bạn của Thiện nam tử
Ratthapala vâng theo lời cha mẹ của Thiện nam tử
Ratthapala, đi đến chỗ Thiện nam tử Ratthapala, sau
khi đến liền nói:

– Này bạn Ratthapala, Bạn là con độc nhất của cha mẹ, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc, được nuôi dưỡng trong an lạc. Này bạn Ratthapala, Bạn không biết gì về đau khổ. Hãy đứng dậy, bạn Ratthapala, hãy ăn, hãy uống, hãy vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, Bạn có thể thụ hưởng các ái dục và

A LA HÁN                                             750

sung sướng làm các phước đức. Cha mẹ không bằng
lòng cho phép Bạn được xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Nếu Bạn có chết đi, cha mẹ còn
không muốn không có mặt Bạn, huống nay Bạn còn
sống, cha mẹ Bạn lại bằng lòng cho Bạn được xuất
gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình!

Khi được nghe nói vậy, Thiện nam tử
Ratthapala giữ im lặng. Lần thứ hai... (như trên)...
Lần thứ ba, những người bạn của Thiện nam tử
Ratthapala, nói với Thiện nam tử Ratthapala:

– Này bạn Ratthapala, Bạn là con độc nhất của
cha mẹ, khả ái, dễ thương, được sống trong an lạc,
được nuôi dưỡng trong an lạc. Này bạn Ratthapala,
Bạn không biết gì về đau khổ. Hãy đứng dậy, bạn
Ratthapala, hãy ăn, hãy uống, hãy vui chơi. Ăn uống,
vui chơi, Bạn có thể thụ hưởng các ái dục, và sung
sướng làm các phước đức. Cha mẹ không bằng lòng
cho phép Bạn được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình. Nếu Bạn chết đi, cha mẹ còn không
muốn không có mặt Bạn, huống nay Bạn còn sống,
cha mẹ Bạn lại bằng lòng cho phép Bạn được xuất
gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình!

Lần thứ ba, Thiện nam tử Ratthapala giữ im lặng.

A LA HÁN                                           751

Rồi các thân hữu của Thiện nam tử Ratthapala đi đến cha mẹ Thiện nam tử Ratthapala, sau khi đến liền thưa:

– Thưa Mẹ và Cha, Thiện nam tử Ratthapala đang nằm xuống trên đất trần kia và nói: "Ở đây, ta sẽ chết, hay được xuất gia". Nếu Cha Mẹ không bằng lòng cho Thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, thời Ratthapala sẽ chết ở tại chỗ ấy. Còn nếu Cha Mẹ bằng lòng cho Thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, thời Cha Mẹ có thể thấy Ratthapala sau khi xuất gia. Nếu Thiện nam tử Ratthapala không cảm thấy hoan hỷ trong khi xuất gia tử bỏ gia đình, sống không gia đình, thời Ratthapala không còn con đường nào đi khác hơn. Ratthapala sẽ trở lại ở đây. Hãy bằng lòng cho phép Thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

– Này các con thân mến, chúng ta bằng lòng cho
phép Thiện nam tử Ratthapala xuất gia, từ bỏ gia
đình, sống không gia đình, nhưng sau khi xuất gia,
cần phải về thăm cha mẹ.

Rồi những thân hữu của Thiện nam tử Ratthapala, đi đến Thiện nam tử Ratthapala, sau khi đến, liền nói:

A LA HÁN                                           752

– Này bạn Ratthapala, Bạn là con độc nhất của
cha mẹ, khả ái, dễ thương, sống trong an lạc, được
nuôi dưỡng trong an lạc. Này bạn Ratthapala, Bạn
không biết gì về đau khổ. Hãy đứng dậy, ăn, uống,
và vui chơi. Ăn, uống, vui chơi, Bạn có thể thụ
hưởng các ái dục, và sung sướng làm các phước đức.
Cha mẹ Bạn đã bằng lòng cho phép được xuất gia, từ
bỏ gia đình, sống không gia đình, và sau khi xuất gia,
cần phải về thăm cha mẹ.

Rồi thiện nam tử Ratthapala, sau khi đứng dậy,
sau khi lấy lại sức lực, liền đi đến Thế Tôn, sau khi
đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Thiện nam tử Ratthapala bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, con đã được mẹ cha bằng lòng cho phép con được xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Thế Tôn hãy xuất gia cho con.

Và Thiện nam tử Ratthapala được xuất gia dưới sự chỉ dẫn của Thế Tôn và được thọ đại giới.

Rồi Thế Tôn, sau khi Tôn giả Ratthapala thọ đại giới không bao lâu, nửa tháng sau khi thọ đại giới, sau khi ở tại Thullakotthita cho đến khi thỏa mãn, liền khởi hành đi đến Savatthi, tuần tự du hành và đến Savatthi. Ở đấy, Thế Tôn trú tại Savatthi,

A LA HÁN                                             753

Jetavana, tu viện của Anathapindika.

Rồi Tôn giả Ratthapala sống một mình, viễn ly,
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh tấn, không bao lâu
đạt được mục đích mà các Thiện nam tử chơn chánh
xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng
đến, tức là tự chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại vô thượng cứu cánh Phạm
hạnh. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn phải trở lui ở
đời này nữa". Tôn giả Ratthapala trở thành một vị A-
la-hán nữa.

Rồi Tôn giả Ratthapala đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ratthapala bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, con muốn đi thăm cha mẹ, nếu Thế Tôn cho phép con.

Thế Tôn với tâm của mình tìm hiểu tâm tư Tôn
giả Ratthapala. Khi Thế Tôn được biết Thiện nam tử
Ratthapala không thể từ bỏ tu học, trở lại hoàn tục,
liền nói với Tôn giả Ratthapala:

– Này Ratthapala, nay Ông hãy làm những gì Ông nghĩ là hợp thời.

A LA HÁN                                           754

Rồi Tôn giả Ratthapala từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ Thế Tôn, thân hữu hướng về Thế Tôn, sau
khi thâu xếp chỗ ở, cầm y bát và khởi hành đi đến
Thullakotthita, tuần tự du hành và đến
Thullakotthita. Ở đấy, Tôn giả Ratthapala trú tại
vườn Lộc Uyển của vua Koravya. Rồi tôn giả
Ratthapala vào buổi sáng đắp y, cầm bát, đi vào
Thullakotthita để khất thực. Tôn giả đi khất thực
từng nhà một ở Thullakotthita và đến tại nhà người
cha mình.

Lúc bấy giờ người cha của Tôn giả Ratthapala
đang chải tóc ở giữa gian phòng có cửa. Người cha
của Tôn giả Ratthapala thấy Tôn giả Ratthapala từ
xa đi đến, và nói.

– Chính vì những Sa-môn đầu trọc này mà đứa con độc nhất của chúng ta, khả ái, dễ thương đã xuất gia.

Và Tôn giả Ratthapala từ ngôi nhà của cha mình, không được bố thí, không nhận được lời từ chối chỉ nhận được lời sĩ nhục.

Lúc bấy giờ, người nữ tỳ thân gia của Tôn giả Ratthapala muốn quăng đổ cháo ngày hôm qua. Tôn giả Ratthapala nói với người nữ tỳ ấy:

A LA HÁN                                           755

– Này Chị, nếu cần phải quăng đổ cháo này, hãy đổ vào bát của tôi ở đây.

Rồi người nữ tỳ, trong khi đổ cháo ngày hôm
qua ấy vào bát của Tôn giả Ratthapala, nhận diện
được tướng tay, chân và giọng nói của Tôn giả.
Người nữ tỳ liền đi đến người mẹ của Tôn giả
Ratthapala, sau khi đến nói với người mẹ của Tôn
giả Ratthapala:

– Thưa tôn mẫu, tôn mẫu có biết chăng, cậu ấm (ayyaputta) Ratthapala đã trở về.

– Nếu Ngươi nói đúng sự thật, Ngươi sẽ được thoát khỏi phận nô tỳ.

Rồi mẹ Tôn giả Ratthapala đi đến cha Tôn giả Ratthapala và nói:

– Thưa Gia chủ, Gia chủ có biết chăng, Thiện nam tử Ratthapala đã trở về.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Ratthapala đang ăn cháo
ngày hôm qua ấy, ngồi dựa vào một bức tường. Rồi
người cha đến tại chỗ của Tôn giả Ratthapala, sau
khi đến liền nói với Tôn giả Ratthapala:

– Này con thân yêu Ratthapala, có phải Con

A LA HÁN                                         756

đang ăn cháo ngày hôm qua? Này con thân yêu Ratthapala, Con phải vào nhà của Con.

– Thưa Gia chủ, chỗ nào là nhà của chúng tôi,
những người xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình? Chúng tôi là những người không gia đình, thưa
Gia chủ! Chúng tôi có đến nhà của Gia chủ, thưa Gia
chủ, nhưng tại đấy, chúng tôi không nhận được bố
thí, không nhận được lời từ chối, chỉ nhận được lời
sỉ nhục.

– Hãy đi vào nhà, này con thân yêu Ratthapala.

– Thưa Gia chủ, thôi vừa rồi! Hôm nay tôi đã ăn xong.

– Vậy này con thân yêu Ratthapala, hãy nhận lời mời ngày mai đến dùng cơm.

Tôn giả Ratthapala im lặng nhận lời. Rồi người
cha của Tôn giả Ratthapala, sau khi được biết Tôn
giả Ratthapala đã nhận lời liền về đến nhà của mình,
cho chất vàng nén và tiền vàng thành một đống lớn,
lấy màn che lại, và cho gọi các người vợ cũ của Tôn
giả Ratthapala:

– Này các Con dâu, hãy tự trang điểm với những trang điểm mà xưa kia các Con được Thiện nam tử

A LA HÁN                                             757

Ratthapala ái lạc và ưa thích.

Rồi người cha của Tôn giả Ratthapala, sau khi
đêm ấy đã mãn, sau khi cho sửa soạn trong nhà của
mình, các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm,
liền báo giờ cho Tôn giả Ratthapala:

– Đã đến giờ, này con thân yêu Ratthapala, cơm đã sẵn sàng.

Rồi Tôn giả Ratthapala vào buổi sáng đắp y, cầm bát đi đến ngồi nhà của người cha mình, sau khi đến ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi người cha của Tôn giả Ratthapala cho trình bày ra đống vàng nén và tiền vàng và nói với Tôn giả Ratthapala:

– Này con thân yêu Ratthapala, đây là tiền tài
của mẹ, kia là tiền tài của cha, kia là tiền tài của tổ
tiên. Này con thân yêu Ratthapala, Con có thể thụ
hưởng tài vật và làm các phước đức. Này con thân
yêu Ratthapala, hãy từ bỏ tu học, hoàn tục thụ hưởng
các tài vật và làm các phước đức.

– Thưa Gia chủ, nếu Gia chủ làm theo lời nói
của tôi, sau khi chồng chất đống vàng nén và tiền
vàng này vào trong các xe, sau khi cho chở và hạ
xuống giữa sông Hằng, hãy đổ đống vàng này vào
giữa dòng sông. Vì sao vậy? Này Gia chủ, vì do

A LA HÁN                                              758

nhân duyên này, mà sầu, bi, khổ, ưu, não sẽ khởi lên cho Gia chủ.

Rồi những người vợ cũ của Tôn giả Ratthapala ôm mỗi chân (Tôn Giả) và nói:

– Thưa Phu quân (ayyaputtaka) vì Thiên nữ nào mà Phu quân sống Phạm hạnh?

– Các Bà chị, không phải vì Thiên nữ nào mà chúng tôi sống Phạm hạnh.

– Phu quân Ratthapala đối với chúng ta gọi chúng ta là bà chị.

Nói lên như vậy, (các người vợ cũ) liền ngã xuống đất, bất tỉnh.

Rồi Tôn giả Ratthapala nói với phụ thân:

– Thưa Gia chủ, nếu Gia chủ muốn bố thí đồ ăn thời hãy bố thí đi, chớ có phiền nhiễu chúng tôi.

– Hãy ăn, này con thân yêu Ratthapala, cơm đã sẵn sàng.

Rồi người cha của Tôn giả Ratthapala tự tay thân mời và làm cho thỏa mãn Tôn giả Ratthapala

A LA HÁN                                         759

với các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm.

Rồi Tôn giả Ratthapala sau khi ăn xong, tay đã rời khỏi bát, đứng dậy và nói bài kệ sau đây:

Hãy nhìn hình bóng trang sức này,
Một nhóm vết thương được tích tụ,
Bệnh nhiều, tham tưởng cũng khá nhiều,
Nhưng không gì kiên cố, thường trú.

Hãy nhìn dung mạo trang sức này,
Với các châu báu, với vòng tai,
Một bộ xương được da bao phủ,
Được y phục làm cho sáng chói.

Chân được sơn với son với sáp,
Mặt được thoa với phấn, với bột,
Vừa đủ làm mê hoặc kẻ ngu,
Nhưng vô phương kẻ cầu bờ giác.

Tóc được uốn bảy vòng, bảy lớp,
Mắt được xoa với thuốc, với son,
Vừa đủ làm mê hoặc kẻ ngu,
Nhưng vô phương kẻ cầu bờ giác.

Như hộp thuốc trang hoàng mới mẻ, Là uế thân được điểm thời trang,

A LA HÁN                                          760

Vừa đủ làm mê hoặc kẻ ngu, Nhưng vô phương kẻ cầu bờ giác.

Người thợ săn đặt bày lưới sập,
Loài nai (khôn) chẳng chạm bén chân,
Ăn lúa xong, chúng ta lên đường,
Mặc cho kẻ bắt nai than khóc.
Tôn giả Ratthapala đọc bài kệ xong đứng dậy,
liền đi đến vườn Lộc Uyển của vua Koravya, sau khi
đến liền ngồi xuống nghỉ trưa dưới một gốc cây.
Rồi vua Koravya nói với người thợ săn:

– Này Thợ Săn, hãy dọn dẹp đất vườn ở Lộc Uyển, ta muốn đi thăm viếng cảnh đẹp.

– Thưa vâng, Đại vương.

Người thợ săn vâng đáp vua Koravya, trong khi
dọn dẹp vườn Nai, thấy Tôn giả Ratthapala đang
ngồi dưới gốc cây để nghỉ trưa. Sau khi thấy vậy,
người ấy liền đến vua Koravya, sau khi đến liền tâu
vua Koravya:

– Tâu Đại vương, vườn Nai đã được dọn dẹp. Và ở đấy có Thiện nam tử tên là Ratthapala là con một thế gia ở Thullakotthita mà Đại vương thường

A LA HÁN                                          761

hay tán thán, vị ấy đang ngồi dưới một gốc cây để nghỉ trưa.

– Này Thợ săn, hôm nay thế là vừa đủ về vườn cảnh. Nay chúng ta muốn cung kính cúng dường Tôn giả Ratthapala.

Rồi vua Koravya, sau khi nói: "Ở đây, hãy đem
bố thí tất cả món ăn đã soạn sẵn, loại cứng và loại
mềm", ra lệnh cho thắng nhiều cỗ xe thù thắng, leo
lên một cỗ xe thù thắng, liền cùng với các cỗ xe đi ra
khỏi Thullakotthita để yết kiến Tôn giả Ratthapala
với đại uy phong của bậc đế vương.

Sau khi cỡi xe cho đến chỗ đất còn có thể cỡi xe
được, Ngài xuống xe, đi bộ, cùng với hàng tùy tùng
vương hầu, đến chỗ của Tôn giả Ratthapala, sau khi
đến, nói lên những lời chào đón hỏi thăm với Tôn giả
Ratthapala, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu, liền đứng một bên. Đứng một bên,
vua Koravya bạch Tôn giả Ratthapala:

– Ở đây xin mời Tôn giả Ratthapala ngồi xuống trên nệm voi.

– Thôi vừa rồi, Đại vương! Đại vương hãy ngồi. Tôi đã ngồi trên chỗ ngồi của tôi.

A LA HÁN                                             762

Rồi vua Koravya ngồi trên chỗ ngồi đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, vua Koravya bạch Tôn giả Ratthapala:

– Bạch Tôn giả Ratthapala, có bốn sự suy vong
này. Chính do thành tựu bốn sự suy vong này mà ở
đây, có người cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia
từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Thế nào là bốn?
Lão suy vong, bệnh suy vong, tài sản suy vong, thân
tộc suy vong.

Này Tôn giả Ratthapala, thế nào là lão suy vong? Ở đây, thưa Tôn giả Ratthapala có người niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã sống mãn kỳ, đã gần mệnh chung. Vị ấy suy tư như sau: "Nay ta đã già, niên cao lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã sống mãn kỳ, đã gần mệnh chung. Thật không dễ gì cho ta thâu được các tài vật chưa thâu hoạch được, hay làm tăng trưởng các tài vật đã thâu hoạch. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Vị này, do thành tựu lão suy vong nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Như vậy, thưa Tôn giả Ratthapala được gọi là lão suy vong. Nhưng Tôn giả Ratthapala nay còn trẻ, niên thiếu, còn thanh niên, tóc đen nhánh, trong tuổi thanh xuân, trong sơ kỳ tuổi đời; Tôn giả Ratthapala đâu có lão suy vong? Vậy Tôn giả Ratthapala đã biết gì, đã thấy gì, hay đã

A LA HÁN                                              763

nghe gì mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình?

Và thưa Tôn giả Ratthapala, thế nào là bệnh suy
vong? Ở đây, thưa Tôn giả Ratthapala, có người bị
bệnh, khổ đau, mang trọng bệnh. Vị ấy suy nghĩ như
sau: "Ta bị bệnh, khổ đau, mang trọng bệnh, thật
không dễ gì cho ta thâu được các tài vật chưa thâu
hoạch được, hay làm tăng trưởng các tài vật đã thâu
hoạch được. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa,
xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Vị này
do thành tựu bệnh suy vong nên cạo bỏ râu tóc, đắp
áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình. Như vậy, thưa Tôn giả Ratthapala, được gọi là
bệnh suy vong. Nhưng Tôn giả Ratthapala nay ít
bệnh, ít não, tiêu hóa được điều hòa, không quá lạnh,
không quá nóng; Tôn giả Ratthapala đâu có bệnh suy
vong? Tôn giả Ratthapala đã biết gì, đã thấy gì hay
đã nghe gì mà xuất gia từ bỏ gia đình, sống không
gia đình?

Và thưa Tôn giả Ratthapala, thế nào là tài sản suy vong? Ở đây, thưa Tôn giả Ratthapala có người giàu sang, tiền của nhiều, tài vật nhiều, và những tài vật của vị ấy dần dần đi đến chỗ suy vong. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta trước đây giàu sang, tiền của nhiều, tài sản nhiều. Những tài vật ấy của ta dần dần

A LA HÁN                                             764

đã đi đến suy vong. Thật không dễ gì cho ta thâu được những tài vật chưa thâu hoạch được, hay làm cho tăng trưởng những tài vật đã thâu hoạch được. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Vị này do thành tựu tài suy vong nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Như vậy, thưa Tôn giả Ratthapala được gọi là tài suy vong. Nhưng Tôn giả Ratthapala chính tại Thullakotthita này, là con của một lương gia đệ nhất; Tôn giả Ratthapala đâu có tài sản suy vong? Tôn giả Ratthapala đã biết gì, đã thấy gì, hay đã nghe gì mà xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình?

Và này Tôn giả Ratthapala, thế nào là thân tộc suy vong? Ở đây, thưa Tôn giả Ratthapala có người có nhiều thân hữu quen biết, bà con huyết thống, những thân hữu quyến thuộc của người ấy dần dần đi đến chỗ suy vong. Người ấy suy tư như sau: "Trước kia, ta có nhiều người thân hữu quen biết, bà con huyết thống. Những thân hữu quyến thuộc ấy của ta dần dần đi đến chỗ suy vong. Thật không dễ gì cho ta thâu được những tài vật chưa thâu hoạch được, hay làm cho tăng trưởng những tài vật đã thâu hoạch được. Vậy ta hãy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Vị này do thành tựu thân tộc suy vong nên cạo bỏ râu tóc, đắp

A LA HÁN                                            765

áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình. Như vậy, thưa Tôn giả Ratthapala, được gọi là
thân tộc suy vong. Nhưng Tôn giả Ratthapala ở chính
tại Thullakotthita này, có nhiều thân hữu quen biết,
bà con huyết thống, Tôn giả Ratthapala đâu có thân
tộc suy vong? Vậy Tôn giả Ratthapala đã biết gì, đã
thấy gì hay đã nghe gì mà xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình?

– Thưa Tôn giả Ratthapala, đây là bốn loại suy
vong, do thành tựu bốn loại suy vong này mà ở đây,
có người cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ
gia đình, sống không gia đình; Tôn giả Ratthapala
đâu có những loại ấy? Vậy Tôn giả đã biết gì, đã thấy
gì, hay đã nghe gì mà xuất gia từ bỏ gia đình, sống
không gia đình?

– Thưa Đại vương, có bốn sự thuyết giáo
Chánh pháp, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến giả,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy. Do tôi
biết, tôi thấy và tôi nghe thuyết giáo ấy, mà tôi xuất
gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Thế nào là
bốn?

 "Thế giới là vô thường, đi đến hủy diệt", thưa Đại vương, đó là thuyết giáo Chánh pháp thứ nhất, do Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến

A LA HÁN                                             766

Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuyết
giảng. Do tôi biết, tôi thấy và tôi nghe thuyết
giáo ấy, mà tôi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình.
 "Thế giới là vô hộ, vô chủ", thưa Đại
vương, đó là thuyết giáo Chánh pháp thứ hai,
do Thế Tôn, bậc Tri Giả. Kiến Giả, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuyết giảng. Do tôi
biết, tôi thấy và tôi nghe thuyết giáo ấy, mà
tôi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình.
 "Thế giới là vô sở hữu, ra đi cần phải từ
bỏ tất cả", thưa Đại vương đó là thuyết giáo
Chánh pháp thứ ba, do Thế Tôn, bậc Tri Giả,
Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
thuyết giảng. Do tôi biết, tôi thấy, tôi nghe
thuyết giáo ấy, mà tôi xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình.
 "Thế giới là thiếu thốn, khao khát, nô lệ
cho tham ái", thưa Đại vương, đó là thuyết
giáo Chánh pháp thứ tư, do Thế Tôn, bậc Tri
Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác thuyết giảng. Do tôi biết, tôi thấy, tôi
nghe thuyết giáo ấy, mà tôi xuất gia từ bỏ gia
đình, sống không gia đình.

A LA HÁN                                           767

Thưa Đại vương, đây là bốn sự thuyết giáo
Chánh pháp, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy. Do tôi
biết, tôi thấy và tôi nghe thuyết giáo ấy, mà tôi xuất
gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

 Tôn giả Ratthapala đã nói: "Thế giới là vô
thường đi đến hủy diệt, " ý nghĩa của lời nói này
cần phải được hiểu như thế nào, thưa Tôn giả
Ratthapala?

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Khi
Ngài 20 tuổi, hay 25 tuổi, Ngài có thiện nghệ về voi,
thiện nghệ về ngựa, thiện nghệ về xe, thiện nghệ về
cung, thiện nghệ về kiếm, bắp vế mạnh và cánh tay
mạnh, có khả năng và thiện nghệ trong nghề đánh
giặc?

– Thưa Tôn giả Ratthapala, khi tôi được 20 hay 25 tuổi, tôi thiện nghệ về voi, tôi thiện nghệ về ngựa, thiện nghệ về xe, thiện nghệ về cung, thiện nghệ về kiếm, bắp vế mạnh, và cánh tay mạnh, có khả năng và thiện nghệ trong nghề đánh giặc. Có đôi lúc, thưa Tôn giả Ratthapala, tôi cảm thấy có thần lực và xem không ai có thể bằng tôi về sức mạnh.

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Nay Đại vương vẫn còn bắp vế mạnh, cánh tay mạnh,

A LA HÁN                                              768

có khả năng và thiện nghệ đánh giặc như vậy không?

– Không như vậy, thưa Tôn giả Ratthapala, nay
tôi đã già, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng
thượng, đã sống mãn kỳ, đã gần mệnh chung, gần 80
tuổi thọ. Có đôi lúc, thưa Tôn giả Ratthapala, tôi
nghĩ: "Ở đây, ta sẽ bước chân", nhưng tôi lại bước
chân tại chỗ khác.

– Chính liên hệ với nghĩa này, này Đại vương
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Thế giới là vô thường, đi
đến hủy diệt", và tôi sau khi biết, sau khi thấy và sau
khi nghe như vậy đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống
không gia đình.

– Thật vi diệu thay, Tôn Giả Ratthapala! Thật
hy hữu thay, Tôn giả Ratthapala! Ý nghĩa này được
Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, Bậc A la hán, Chánh
Đẳng Giác đã khéo nói: "Thế giới là vô thường, đi
đến hủy diệt". Thật vậy, thưa Tôn giả Ratthapala, thế
giới là vô thường, đi đến hủy diệt.

 Nhưng thưa Tôn giả Ratthapala, ở vương quốc
này, có đội quân voi, cũng có đội quân ngựa, cũng
có đội quân xa, cũng có đội quân bộ, nếu chúng
tôi gặp nguy khốn thời các đội quân bảo vệ chúng
tôi. Tôn giả Ratthapala đã nói: "Thế giới là vô hộ,

A LA HÁN                                              769

vô chủ", ý nghĩa của lời nói này, cần phải được hiểu như thế nào, thưa Tôn giả Ratthapala?

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Đại vương có mắc chứng bệnh kinh niên nào không?

– Thưa Tôn giả Ratthapala, tôi có bệnh phong
kinh niên. Nhiều khi, thân hữu quen biết, bà con
huyết thống đứng xung quanh tôi và nói: "Nay vua
Koravya sẽ mệnh chung, nay vua Koravya sẽ mệnh
chung".

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Đại
vương có thể nói chăng, với các thân hữu quen biết,
bà con huyết thống của Đại vương: "Mong rằng Tôn
giả thân hữu quen biết, bà con huyết thống làm vơi
nhẹ sự đau khổ của tôi! Mong tất cả hãy san sẻ cảm
thọ này, để tôi có thể có một cảm thọ nhẹ nhàng
hơn"; hay là Đại vương chỉ có thể thọ lãnh cảm thọ
ấy một mình?

– Thưa Tôn giả Ratthapala, tôi không có thể nói
với các thân hữu quen biết, bà con huyết thống của
tôi: "Mong rằng các Tôn giả thân hữu quen biết, bà
con huyết thống làm vơi nhẹ sự đau khổ của tôi.
Mong tất cả hãy san sẻ cảm thọ này để có thể có một
cảm thọ nhẹ nhàng hơn"; và tôi chỉ có thể thọ lãnh
cảm thọ ấy một mình".

A LA HÁN                                            770

– Chính liên hệ với nghĩa này, này Đại vương mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói: "Thế giới là vô hộ, vô chủ", và tôi sau khi biết, sau khi thấy và sau khi nghe như vậy đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ratthapala! Thật hy
hữu thay, Tôn giả Ratthapala! Ý nghĩa này được Thế
Tôn bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã khéo nói: "Thế giới là vô hộ, vô chủ".
Thật vậy, thưa Tôn giả Ratthapala, thế giới là vô hộ,
vô chủ.

 Nhưng thưa Tôn giả Ratthapala, ở vương quốc
này có rất nhiều vàng nén và tiền vàng dưới đất và
trên mặt đất". Tôn giả Ratthapala đã nói: "Thế
giới là vô sở hữu, ra đi cần phải từ bỏ tất cả".
Ý nghĩa của lời nói này cần phải được hiểu như
thế nào, thưa Tôn giả Ratthapala?

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào?
Dầu cho nay Đại vương sống thụ hưởng mãn túc, cụ
túc năm món dục trưởng dưỡng, Đại vương có thể
nói được như sau: "Chính như vậy, tôi thọ hưởng
mãn túc, cụ túc năm món dục trưởng dưỡng này";
hay là người khác sẽ thọ hưởng tài sản này, còn Đại
vương sẽ phải đi theo nghiệp của mình?

A LA HÁN                                            771

– Thưa Tôn giả Ratthapala, dầu cho nay tôi sống
thụ hưởng mãn túc, cụ túc năm món dục trưởng
dưỡng. Tôi không có thể nói được như sau: "Chính
như vậy tôi thọ hưởng mãn túc, cụ túc năm món dục
trưởng này". Chính người khác sẽ thọ hưởng tài sản
này, còn tôi phải đi theo nghiệp của tôi.

– Chính liên hệ với nghĩa này, này Đại vương,
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Thế giới là vô sở hữu, cần
phải ra đi, từ bỏ tất cả". Và tôi sau khi biết, sau khi
thấy và sau khi nghe như vậy, đã xuất gia từ bỏ gia
đình, sống không gia đình.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ratthapala! Thật hy
hữu thay, Tôn giả Ratthapala! Ý nghĩa này được Thế
Tôn bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã khéo nói: "Thế giới là vô sở hữu, cần
phải ra đi, từ bỏ tất cả". Thật vậy thưa Tôn giả
Ratthapala thế giới là vô sở hữu, cần phải ra đi, từ bỏ
tất cả.

 Tôn giả Ratthapala đã nói: "Thế giới là thiếu
thốn, khao khát, nô lệ cho tham ái". Ý nghĩa
của lời nói này cần phải được hiểu như thế nào,
thưa Tôn giả Ratthapala?

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Có

A LA HÁN                                              772

phải Đại vương trị vì ở Kuru, một nước phồn thịnh?

– Thưa vâng, Tôn giả Ratthapala. Tôi trị vì ở Kuru, một nước phồn thịnh.

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào?
Nếu có người đáng tin cậy, chánh trực đến với Đại
vương từ phương Đông, và sau khi đến tâu với Đại
Vương: "Tâu Đại vương, Đại vương có biết chăng?
Tôi từ phương Đông lại. Ở đấy, tôi có thấy một quốc
độ lớn, phú cường, phồn thịnh, dân cư trù mật. Tại
đấy có nhiều đội voi, đội ngựa, đội xe, bộ đội. Tại
đấy có nhiều ngà voi, tại đấy có nhiều vàng nén, tiền
vàng chưa làm và đã làm, có nhiều phụ nữ. Và có thể
chinh phục quốc độ ấy với vũ lực như thế ấy. Tâu
Đại vương, hãy đi chinh phục!" Đại vương sẽ hành
động như thế nào?

– Thưa Tôn giả Ratthapala, sau khi chinh phục, quốc độ ấy tôi sẽ trị vì.

– Thưa Đại vương, Đại vương nghĩ thế nào? Ở đây có người đến với Đại vương từ phương Tây ... (như trên) ... từ phương Bắc ... (như trên) ... từ phương Nam ... (như trên) ... từ bờ biển bên kia, người ấy đáng tin cậy, chánh trực, tâu với Đại vương: "Tâu Đại vương, Đại vương có biết chăng? Tôi từ bờ biển bên kia lại. Ở đây, tôi thấy có một quốc độ lớn,

A LA HÁN                                             773

phú cường, phồn thịnh, dân cư trù mật. Tại đấy có
nhiều đội voi, đội ngựa, đội xe, bộ đội. Tại đấy có
nhiều ngà voi. Tại đấy có nhiều vàng nén, tiền vàng
chưa làm và đã làm, có nhiều phụ nữ. Và có thể chinh
phục quốc độ ấy với vũ lực như thế ấy. Tâu Đại
vương , hãy đi chinh phục". Đại vương sẽ hành động
như thế nào?

– Thưa Tôn giả Ratthapala, sau khi chinh phục, tôi sẽ trị vì.

– Chính liên hệ với nghĩa này, này Đại vương
mà Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nói: "Thế giới là thiếu thốn,
khao khát, nô lệ cho tham ái, " và tôi sau khi biết, sau
khi thấy, sau khi nghe như vậy, đã xuất gia từ bỏ gia
đình, sống không gia đình.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ratthapala! Thật hy
hữu thay, Tôn giả Ratthapala! Ý nghĩa này được Thế
Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã khéo nói: "Thế giới là thiếu thốn, khao
khát, nô lệ cho tham ái". Thật vậy, thưa Tôn giả
Ratthapala, thế giới là thiếu thốn, khao khát, nô lệ
cho tham ái.

Tôn giả Ratthapala đã giảng như vậy, sau khi giảng như vậy xong, lại nói thêm như sau:

A LA HÁN                                               774

Ta thấy người giàu sang ở đời,
Có của vì si không bố thí.
Vì tham, họ tích tụ tài vật,
Và chạy theo dục vọng càng nhiều.

Dùng bạo lực, chinh phục quả đất,
Vua trị vì cho đến hải biên,
Không thỏa mãn bờ biển bên này,
Và chạy theo bờ biển bên kia.

Vua cùng rất nhiều loại người khác,
Ái chưa ly, mạng chung đã đến,
Bị thiếu thốn, không bỏ thân họ,
Không thỏa mãn lòng dục ở đời.

Quyến thuộc tán loạn, khóc người ấy:
"Than ôi, người ấy không bất tử! ".
Mạng thân người ấy vải bao phủ,
Họ đốt lửa làm lễ hỏa thiêu.

Bị thọc với cây, người ấy cháy,
Độc mảnh vải, bỏ tiền của lại.
Ở đây, quyến thuộc cùng thân hữu,
Không nơi nương tựa cho kẻ chết.

Kẻ thừa tự, nhận mang tài sản, Riêng con người, theo nghiệp phải đi,

A LA HÁN                                   775

Tiền của đâu có theo người chết, Cả vợ con, tài sản, quốc độ.

Tài sản không mua được trường thọ,
Phú quý không tránh được già suy,
Kẻ trí nói đời này thật ngắn,
Thật vô thường, biến đổi luôn luôn.

Kẻ giàu, kẻ nghèo đều cảm xúc,
Người ngu, kẻ trí đồng cảm thọ,
Kẻ ngu bị ngu đánh nằm ngã,
Bậc trí cảm xúc, không run sợ.

Do vậy, trí tuệ thắng tài vật,
Nhờ trí, ở đây được viên thành.
Không thành mãn trong hữu, phi hữu,
Kẻ ngu tạo tác các ác nghiệp.

Nhập thai thác sanh thế giới khác,
Người ấy luân hồi, tiếp tục sanh,
Kẻ thiểu trí chắc hẳn phải là
Nhập thai và sanh thế giới khác.

Như kẻ trộm bị bắt khi trộm,
Ác tánh hại mình do tự nghiệp,
Chúng sanh cũng vậy chết đời khác,
Ác tánh hại mình, do tự lực.

A LA HÁN                                 776

Dục vọng nhiều loại, ngọt, khả ái,
Nhiễu loạn tâm dưới nhiều hình thức,
Thấy hoạn nạn trong dục trưởng dưỡng,
Nên tôi xuất gia, tâu Đại vương!

Như quả từ đây, người bị rụng,
Cả già lẫn trẻ, khi thân hoại,
Do thấy chính vậy, tôi xuất gia,
Hạnh Sa-môn phải là tối thắng,

Thưa Đại vương!

A LA HÁN                                   777

82 Tôn giả Sela - Kinh SELA – 92 Trung II, 665

KINH SELA (Sela suttam) – Bài kinh số 92 – Trung II, 665

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở Anguttarapa cùng với đại chúng Tỷ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi vị, và đi đến một thị trấn của Anguttarapa tên là Apana. Bện tóc Keniya được nghe: "Sa-môn Gotama là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Sakya, du hành ở Anguttarapa cùng với đại chúng Tỷ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi vị, và đã đến Apana. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây về Tôn giả Gotama được khởi lên: "Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Với thắng trí, Ngài tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Phạm thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, các loài Trời và loài Người. Khi đã chứng ngộ, Ngài còn tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài thuyết pháp sơ thiện,

A LA HÁN                                           778

trung thiện, hậu thiện văn nghĩa đầy đủ. Ngài truyền
dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Tốt
đẹp thay sự chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy!
".

Rồi bện tóc Keniya đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
nói lên những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn,
sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân
hữu, liền ngồi xuống một bên. Thế Tôn với pháp
thoại khai thị cho bện tóc Keniya đang ngồi một bên,
khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ. Bện
tóc Keniya sau khi được Thế Tôn với pháp thoại khai
thị, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ,
liền bạch Thế Tôn:

– Mong Tôn giả Gotama nhận lời mời của con ngày mai dùng cơm với chúng Tỷ-kheo.

Được nghe nói vậy, Thế Tôn nói với bện tóc Keniya:

– Này Keniya, chúng Tỷ-kheo rất lớn, đến một ngàn hai trăm năm mươi Tỷ-kheo, và Ông có lòng tín thành với các Bà-la-môn.

Lần thứ hai, bện tóc Keniya bạch Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, dầu chúng Tỷ-kheo rất

A LA HÁN                                           779

lớn, đến một ngàn hai trăm năm mươi Tỷ-kheo, và
dầu con có lòng tín thành với các Bà-la-môn, mong
Tôn giả Gotama nhận lời mời của con, ngày mai
dùng cơm với chúng Tỷ-kheo!

Lần thứ hai, Thế Tôn nói với bện tóc Keniya:

– Này Keniya, chúng Tỷ-kheo rất lớn, đến một ngàn hai trăm năm mươi Tỷ-kheo, và Ông có lòng tín thành với các Bà-la-môn.

Lần thứ ba, bện tóc Keniya bạch Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, dầu chúng Tỷ-kheo rất
lớn, đến một ngàn hai trăm năm mươi Tỷ-kheo, và
dầu con có lòng tín thành với các vị Bà-la-môn,
mong Tôn giả Gotama nhận lời mời của con, ngày
mai dùng cơm với chúng Tỷ-kheo!

Thế Tôn im lặng nhận lời. Bện tóc Keniya, sau
khi được biết Thế Tôn đã nhận lời, từ chỗ ngồi đứng
dậy, đi đến tịnh xá của mình, sau khi đến liền bảo các
thân hữu, bà con huyết thống:

– Quý vị Thân hữu, bà con huyết thống hãy nghe
tôi. Sa-môn Gotama đã được tôi mời ngày mai đến
dùng cơm với chúng Tỷ-kheo. Vậy Quý vị hãy tự
thân giúp việc cho tôi.

A LA HÁN                                             780

– Thưa vâng, Tôn giả.

Các thân hữu, bà con huyết thống của bện tóc
Keniya vâng đáp bện tóc Keniya. Có người thời đào
hố (làm lò nấu); có người bửa củi; có người rửa chén
bát; có người sắp đặt ghè nước; có người sửa soạn
ghế ngồi; còn bện tóc Keniya tự mình dựng lên một
giàn hoa hình tròn (Mandalamala?).

Lúc bấy giờ Bà-la-môn Sela trú tại Apana, vị
này tinh thông ba tập Veda, với tự vựng, lễ nghi, ngữ
nguyên và thứ năm là các cổ truyện, thông hiểu từ
ngữ và văn phạm, thâm hiểu Thuận thế luận và Đại
nhân tướng. Vị này dạy chú thuật (manta) cho ba
trăm thanh niên Bà-la-môn. Lúc bấy giờ bện tóc
Keniya có lòng tín thành với Bà-la-môn Sela.

Rồi Bà-la-môn Sela, với ba trăm thanh niên Bà-
la-môn vây quanh, tản bộ du hành đi đến tinh xá của
bện tóc Keniya. Bà-la-môn Sela thấy tại tinh xá của
bện tóc Keniya, có người thời đào hố (làm lò nấu);
có người bửa củi; có người rửa chén bát; có người
sắp đặt ghè nước; có người sửa soạn ghế ngồi; còn
bện tóc Keniya tự mình dựng lên một giàn hoa hình
tròn. Thấy vậy, Bà-la-môn Sela bèn nói với bện tóc
Keniya:

– Có phải bện tóc Keniya sẽ rước dâu hay sẽ đưa

A LA HÁN                                            781

dâu, hay một đại tế đàn được chuẩn bị, hay vua Seniya Bimbisara nước Magadha được mời ngày mai với cả binh lực?

– Thưa Tôn giả Sela, tôi không có rước dâu,
cũng không đưa dâu, vua Seniya Bimbisara nước
Magadha không có được mời ngày mai với cả binh
lực, nhưng tôi chuẩn bị một đại tế đàn. Sa-môn
Gotama là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca,
nay đang du hành ở Anguttarapa với đại chúng Tỷ-
kheo gồm một ngàn hai trăm năm mươi Tỷ-kheo, đã
đến Anguttarapa. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được
khởi lên về Tôn giả Gotama: "... (như trên)... Phật,
Thế Tôn". Vị ấy được con mời ngày mai đến dùng
cơm với chúng Tỷ-kheo.

– Tôn giả Keniya, có phải Ông nói đức Phật?

– Tôn giả Sela, vâng tôi nói đức Phật.

– Tôn giả Keniya, có phải Ông nói đức Phật?

– Tôn giả Sela, vâng tôi nói đức Phật.

Rồi Tôn giả Bà-la-môn Sela suy nghĩ: "Chỉ một
âm thanh Đức Phật này cũng khó tìm được trong
đời. Theo Thánh điển của chúng ta được truyền lại
về ba mươi hai Đại nhân tướng, những ai có ba mươi

A LA HÁN                                           782

hai tướng ấy sẽ chọn một trong hai con đường, không
có con đường nào khác: nếu là tại gia, sẽ thành vị
Chuyển luân Thánh vương chinh phục mọi quốc độ,
đầy đủ bảy món báu. Bảy món báu này là xe báu, voi
báu, ngựa báu, châu báu, ngọc nữ báu, cư sĩ báu và
thứ bảy là tướng quân báu. Và vị này có hơn một
ngàn con trai là những vị anh hùng, oai phong lẫm
liệt, chiến thắng ngoại quân. Vị này sống thống lãnh
quả đất cùng tận cho đến đại dương, và trị vì với
Chánh pháp, không dùng gậy, không dùng đao. Nếu
vị này xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình,
vị này sẽ chứng quả A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
quét sạch mê lầm ở đời. Này Tôn giả Keniya, nay
Tôn giả Gotama ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
ấy trú ở đâu?

Khi nghe nói vậy, bện tóc Keniya, duỗi cánh tay mặt, nói với Bà-la-môn Sela:

– Tôn giả Sela, tại ngôi rừng xanh kia.

Rồi Bà-la-môn Sela, với ba trăm thanh niên đi đến Thế Tôn. Bà-la-môn bảo những thanh niên ấy:

– Quý vị hãy đến một cách im lặng, đặt chân
xuống từng bước một, các bậc Thế Tôn ấy như con
sư tử sống một mình, rất khó đến gần (hay ưa thích
an tịnh – Durasada). Nếu ta có thảo luận với Sa-môn

A LA HÁN                                            783

Gotama, chư Tôn giả chớ ngắt lời ta. Chư Tôn giả hãy chờ ta nói xong.

Rồi Bà-la-môn Sela đi đến Thế Tôn, sau khi đến nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Bà-la- môn Sela tìm xem ba mươi hai Đại nhân tướng trên thân Thế Tôn, Bà-la-môn Sela thấy phần lớn ba mươi hai Đại nhân tướng trên thân Thế Tôn, trừ hai tướng. Đối với hai Đại nhân tướng ấy, nghi hoặc sanh, do dự sanh, chưa được thỏa mãn, chưa được hài lòng, tức là tướng mã âm tàng và tướng lưỡi rộng dài. Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Bà-la-môn Sela này thấy trên thân Ta phần lớn ba mươi hai Đại nhân tướng, trừ hai tướng, đối với hai Đại nhân tướng ấy, nghi hoặc sanh, do dự sanh, chưa được thỏa mãn, chưa được hài lòng, tức là tướng mã âm tàng và tướng lưỡi rộng dài". Thế Tôn liền dùng thần thông khiến Bà-la-môn Sela thấy được tướng mã âm tàng của Thế Tôn, và Thế Tôn le lưỡi, rờ đến, liếm đến hai lỗ tai; rờ đến, liếm đến hai lỗ mũi, và dùng lưỡi le khắp cả vùng trán. Rồi Bà-la-môn Sela suy nghĩ: "Sa-môn Gotama thành tựu ba mươi hai Đại nhân tướng một cách đầy đủ, không phải không đầy đủ, nhưng ta chưa biết vị ấy là Phật hay không phải Phật. Tuy vậy, ta có nghe các vị Bà-la-môn niên cao, lạp lớn, các bậc Tôn sư,

A LA HÁN                                            784

Đại Tôn sư, nói như sau: "Các Thế Tôn ấy, những
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, khi những lời tán
thán của những bậc ấy được nói đến, các bậc ấy tự
hiện hình ra". Vậy ta hãy trước mặt Thế Tôn tán thán
những bài kệ xứng đáng". Rồi Bà-la-môn Sela, tán
thán trước mặt Sa-môn Gotama những bài kệ xứng
đáng như sau:

Thân trọn đủ chói sáng,
Khéo sanh và đẹp đẽ,
Thế Tôn sắc vàng chói,
Răng trơn, láng, tinh cần.
Đối với người khéo sanh,
Những tướng tốt trang trọng,
Đều có trên thân Ngài,
Tất cả Đại nhân tướng.
Mắt sáng, mặt tròn đầy,
Cân đối, thẳng, hoàn mỹ,
Giữa chúng Sa-môn Tăng,
Ngài chói như mặt trời.
Đẹp mắt vị Tỷ-kheo,
Da sáng như vàng chói,
Với hạnh Sa-môn, Ngài
Cần gì sắc tối thượng.
Ngài xứng bậc Đại vương,

A LA HÁN                                           785

Chuyển Luân, bậc Điều Ngự,
Chiến thắng khắp thiên hạ,
Bậc tối thượng Diêm-phù.
Vương tộc, hào phú vương,
Là chư hầu của Ngài,
Là vua giữa các vua,
Là Giáo chủ loài Người.
Hãy trị vì quốc độ,
Tôn giả Gotama!
Thế Tôn liền trả lời:

Sela, Ta là vua,
Bậc Pháp vương vô thượng,
Ta chuyển bánh xe pháp,
Bánh xe chưa từng chuyển.
(Sela):

Ngài tự nhận Giác giả
Sela lại hỏi thêm,
"Bậc Pháp vương vô thượng,
Ta chuyển bánh xe Pháp",
Ngài trả lời như vậy.
Tôn giả Gotama,
Ai sẽ là tướng quân?
Là Tôn giả đệ tử?
Vị đệ tử tín thành?

A LA HÁN                                     786

Xứng đáng bậc Đạo sư?
Sau Ngài, ai sẽ chuyển,
Pháp luân Ngài đã chuyển?
(Thế Tôn):

Này Sela,
Ta chuyển bánh xe Pháp,
Bánh xe Pháp vô thượng.
Chính Sariputta,
Chuyển bánh xe Chánh Pháp,
Thừa tự Như Lai vị.
Cần biết, Ta đã biết,
Cần tu, Ta đã tu,
Cần bỏ, Ta đã bỏ.
Do vậy Ta là Phật.
Ôi, Tôn giả Phạm chí!
Còn gì nghi ở Ta,
Hãy gác bỏ một bên,
Hãy giải thoát khỏi chúng.
Ôi, Tôn giả Phạm chí!
Thấy được bậc Chánh Giác,
Thật thiên nan vạn nan,
Bậc Chánh Giác ra đời,
Thật thiên nan vạn nan!
Ta là bậc Chánh Giác,

A LA HÁN                                  787

Bậc Y vương vô thượng,
Ôi, Tôn giả Phạm chí!
Là Phạm thiên khó sánh.
Nhiếp phục các ma quân.
Hàng phục mọi đối nghịch,
Ta sống tâm hoan hỷ,
Không sợ hãi một ai,
Không từ đâu run sợ.
(Sela):

Chư Tôn giả, hãy nghe!
Như bậc có mắt giảng,
Bậc Y vương, Anh hùng,
Sư tử rống rừng sâu.
Thấy Phạm thiên vô tỷ,
Nhiếp phục các ma quân,
Ai lại không tín thành,
Cho đến kẻ hạ tiện.
Ai muốn, hãy theo Ta,
Không muốn, hãy ra đi,
Ở đây, Ta xuất gia,
Bậc Trí Tuệ tối thượng!
(Các Bà-la-môn):

Nếu Tôn giả tín thành, Giáo pháp bậc Chánh Giác, Chúng con cũng xuất gia,

A LA HÁN                                 788

Bậc Trí Tuệ tối thượng! (Sela):

Ba trăm Phạm chí ấy,
Chắp tay xin được phép:
Chúng con sống Phạm hạnh,
Do Thế Tôn lãnh đạo!
Thế Tôn đáp: Sela,
Phạm hạnh được khéo giảng,
Thiết thực ngay hiện tại,
Vượt khỏi thời gian tính.
Ở đây sự xuất gia,
Không uổng công hoang phí,
Với ai không phóng dật,
Tinh tấn chuyên tu học.
Bà-la-môn Sela cùng với hội chúng được xuất
gia dưới sự lãnh đạo Thế Tôn, được thọ đại giới.

Rồi Bà-la-môn Keniya, sau đêm ấy, tại tinh xá của mình, sau khi cho sửa soạn các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm xong, liền báo thời giờ lên Thế Tôn: "Tôn giả Gotama, đã đến giờ! Cơm đã sửa soạn xong". Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi đến tinh xá của bện tóc Keniya, sau khi đến, liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn cùng với chúng Tỷ- kheo. Rồi bện tóc Keniya sau khi tự tay mời chúng

A LA HÁN                                             789

Tỷ-kheo với đức Phật là vị cầm đầu và làm cho thỏa mãn với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm. Rồi bện tóc Keniya, sau khi Thế Tôn ăn xong, tay đã rời khỏi bát, liền lấy một ghế ngồi thấp khác và ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với bện tóc Keniya lời tùy hỷ công đức với những bài kệ sau đây:

Tế đàn là tối thượng,
Trong các lễ tế lửa,
Savitti là tối thượng,
Giữa bài thơ Veda.
Vua là bậc tối thượng,
Giữa thế giới loài Người,
Đại dương là tối thượng,
Giữa các loại sóng ngòi.
Mặt trăng là tối thượng,
Giữa các vì sao sáng,
Chúng Tăng thật tối thượng,
Với những ai bố thí,
Tâm mong ước nguyện cầu,
(Gặt hái nhiều) công đức.
Thế Tôn sau khi dùng bài kệ này nói những lời
tùy hỷ công đức với bện tóc Keniya, từ chỗ ngồi
đứng dậy và ra đi.

Rồi Tôn giả Sela với hội chúng sống một mình an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, cần mẫn. Và

A LA HÁN                                           790

không bao lâu, Tôn giả chứng được mục đích tối cao
mà các Thiện nam tử đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống
không gia đình hướng đến. Đó là vô thượng Phạm
hạnh ngay trong hiện tại, tự chứng đạt và an trú. Sanh
đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã
làm, sau đời này sẽ không có đời sống khác nữa. Vị
này biết như vậy và Tôn giả Sela với hội chúng trở
thành các vị A-la-hán. Rồi Tôn giả Sela với hội
chúng đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đắp y vào một
bên vai, chắp tay hướng đến Thế Tôn và đọc lên Thế
Tôn bài kệ sau đây:

Kính bạch bậc Pháp Nhãn,
Cách đây trước tám ngày,
Chúng con đã đến Ngài,
Xin (phát nguyện) quy y.
Thế Tôn trong bảy đêm,
Đã nhiếp phục chúng con,
(Đã chế ngự chúng con),
Trong giáo lý của Ngài.
Ngài là bậc Giác Giả,
Ngài là bậc Đạo Sư,
Ngài là bậc Mâu-ni,
Đã chiến thắng quần ma.
Sau khi Ngài đoạn trừ,
Vượt qua (biển sanh tử),

A LA HÁN                                             791

Ngài giúp quần sanh này,
Cùng vượt qua (bể khổ).
Sanh y Ngài vượt qua,
Lậu hoặc Ngài nghiền nát,
Ngài là Sư tử (chúa),
Không chấp, không sợ hãi.
Ba trăm Tỷ-kheo này,
Đồng chắp tay đứng thẳng,
Ôi anh hùng chiến thắng,
Hãy duỗi chân bước tới.
Hãy để các Đại nhân
Đảnh lễ bậc Đạo Sư.

A LA HÁN                               792

83 Tôn giả Vacchagotta - ĐẠI Kinh VACCHAGOTTA – 73 Trung II, 327

ĐẠI KINH VACCHAGOTTA (Mahavacchagotta sutta) – Bài kinh số 73 – Trung II, 327

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Rajagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc Lâm), nơi Kalandakanivape (chỗ
nuôi dưỡng sóc). Rồi du sĩ ngoại đạo Vacchagotta đi
đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến, nói lên những lời chào
đón hỏi thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời
chào đón hỏi thăm thân hữu, bèn ngồi xuống một
bên. Sau khi ngồi xuống một bên, du sĩ ngoại đạo
Vacchagotta thưa với Thế Tôn:

– Đã lâu rồi tôi mới được hầu chuyện với Tôn giả Gotama. Lành thay, nếu Tôn giả Gotama giảng cho tôi một cách vắn tắt các thiện và bất thiện pháp.

– Này Vaccha, Ta có thể giảng cho Ông một cách vắn tắt các thiện và bất thiện pháp. Này Vaccha, Ta có thể giảng cho Ông, một cách rộng rãi các thiện

A LA HÁN                                            793

và bất thiện pháp. Nhưng này Vaccha, Ta sẽ giảng cho Ông một cách vắn tắt, các thiện và bất thiện pháp. Hãy nghe và khéo tác ý. Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Tôn giả.

Du sĩ ngoại đạo Vacchagotta vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

 Tham, này Vaccha, là bất thiện, vô tham là
thiện.
 Sân, này Vaccha, là bất thiện, vô sân là thiện.
 Si, này Vaccha, là bất thiện, vô si là thiện.
 Như vậy, này Vaccha, ba pháp là bất thiện, ba
pháp là thiện.
 Sát sanh, này Vaccha, là bất thiện, từ bỏ sát
sanh là thiện.
 Lấy của không cho, này Vaccha, là bất thiện,
từ bỏ lấy của không cho là thiện.
 Tà hạnh trong các dục, này Vaccha là bất thiện,
từ bỏ tà hạnh trong các dục là thiện.
 Vọng ngữ, này Vaccha, là bất thiện, từ bỏ vọng
ngữ là thiện.
 Nói hai lưỡi, này Vaccha, là bất thiện, từ bỏ nói

A LA HÁN                                              794

hai lưỡi là thiện.
 Nói ác khẩu, này Vaccha, là bất thiện, từ bỏ nói
ác khẩu là thiện.
 Nói lời phù phiếm, này Vaccha, là bất thiện, từ
bỏ nói lời phù phiếm là thiện.
 Xan tham, này Vaccha, là bất thiện, không xan
tham là thiện.
 Sân, này Vaccha, là bất thiện, không sân là
thiện.
 Tà kiến, này Vaccha, là bất thiện, chánh kiến là
thiện.
 Như vậy, này Vaccha, mười pháp là bất thiện,
mười pháp là thiện.
 Này Vaccha, khi ái được một Tỷ-kheo đoạn
trừ, cắt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala,
không được tái sanh, không thể sanh khởi
trong tương lai, Tỷ-kheo ấy là bậc A-la-hán,
các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên
làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành
đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí
giải thoát.

– Mong sự việc là vậy về Tôn giả Gotama. Nhưng không biết Tôn giả Gotama có một Tỷ-kheo là đệ tử đã đoạn trừ các lậu hoặc, với thượng trí, tự

A LA HÁN                                            795

mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại, vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát?

– Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, hai
trăm, ba trăm, bốn trăm, năm trăm mà còn nhiều hơn
thế nữa là những Tỷ-kheo đệ tử của Ta đã đoạn trừ
các lậu hoặc, với thượng trí, tự mình chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát.

– Mong sự việc là như vậy đối với Tôn giả Gotama. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ- kheo. Nhưng không biết Tôn giả Gotama có một Tỷ- kheo-ni là đệ tử đã đoạn trừ các lậu hoặc, với thượng trí, tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát?

– Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, hai
trăm, ba trăm, bốn trăm, năm trăm mà còn nhiều hơn
thế nữa là những Tỷ-kheo-ni, đệ tử của Ta, đã đoạn
trừ các lậu hoặc, với thượng trí, tự mình chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát.

– Mong sự việc là như vậy đối với tôn giả
Gotama. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ-
kheo. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ-kheo-
ni. Nhưng không biết Tôn giả Gotama có một Nam

A LA HÁN                                            796

cư sĩ là đệ tử sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm
hạnh, sau khi đã đoạn trừ năm hạ phân kiết sử, được
hóa sanh, nhập Niết-bàn tại chỗ ấy, không phải trở
lại đời này nữa?

– Này Vaccha, không phải chỉ một trăm... không
phải năm trăm mà còn nhiều hơn thế nữa là những
Nam cư sĩ, là đệ tử sống tại gia, mặc áo trắng, theo
Phạm hạnh, sau khi đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử,
được hóa sanh, nhập Niết-bàn tại chỗ ấy, không phải
trở lại đời này nữa.

– Mong sự việc là như vậy đối với Tôn giả
Gotama. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ-
kheo. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ-kheo-
ni. Mong sự việc là như vậy đối với Nam cư sĩ, sống
tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh. Nhưng không
biết Tôn giả Gotama có một Nam cư sĩ, là đệ tử sống
tại gia, mặc áo trắng (tuy), hưởng thụ vật dục nhưng
xây dựng Thánh giáo (Sasanakaro), chấp nhận giáo
huấn, đã độ nghi đoạn hoặc, chứng đắc vô sở úy,
không dựa vào người khác, sống trong Thánh giáo
của bậc Đạo sư?

– Này Vaccha, không phải chỉ một trăm... không phải năm trăm mà còn nhiều hơn thế nữa là những Nam cư sĩ, là đệ tử sống tại gia, mặc áo trắng, hưởng

A LA HÁN                                            797

thụ vật dục, nhưng xây dựng Thánh giáo, chấp nhận
giáo huấn, đã độ nghi đoạn hoặc, chứng đắc vô sở
úy, không dựa vào người khác, sống trong Thánh
giáo của bậc Đạo sư.

– Mong sự việc là như vậy đối với Tôn giả
Gotama. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ-
kheo. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ-kheo-
ni. Mong sự việc là như vậy đối với Nam cư sĩ, sống
tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh. Mong sự việc
là như vậy đối với Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo
trắng, hưởng thụ dục lạc. Nhưng không biết Tôn giả
Gotama có một Nữ cư sĩ, là bậc đệ tử sống tại gia,
mặc áo trắng, theo Phạm hạnh, sau khi đoạn trừ năm
hạ phần kiết sử, được hóa sanh, nhập Niết-bàn tại
chỗ ấy, không trở lại đời này nữa?

– Này Vaccha, không phải chỉ một trăm... không
phải năm trăm mà còn nhiều hơn thế nữa là những
Nữ cư sĩ, là đệ tử sống tại gia, mặc áo trắng, theo
Phạm hạnh, sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết sử,
được hóa sanh, nhập Niết-bàn tại chỗ ấy, không trở
lại đời này nữa.

– Mong sự việc là như vậy đối với Tôn giả Gotama. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ- kheo. Mong sự việc là như vậy đối với các Tỷ-kheo-

A LA HÁN                                          798

ni. Mong sự việc là như vậy đối với các Nam cư sĩ,
sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh. Mong
sự việc là như vậy đối với các Nam cư sĩ sống tại gia,
mặc áo trắng, hưởng thụ các dục lạc. Mong sự việc
là như vậy đối với các Nữ cư sĩ sống tại gia, mặc áo
trắng, theo Phạm hạnh. Nhưng không biết Tôn giả
Gotama có Nữ cư sĩ, là đệ tử sống tại gia, mặc áo
trắng, hưởng thụ vật dục, nhưng xây dựng Thánh
giáo, chấp nhận giáo huấn, đã độ nghi đoạn hoặc,
chứng đắc vô sở úy, không dựa vào người khác, sống
trong Thánh giáo của bậc Đạo sư?

– Này Vaccha, không phải chỉ một trăm, không
phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn
trăm, không phải năm trăm mà nhiều hơn thế nữa là
những Nữ cư sĩ, là đệ tử sống tại gia, mặc áo trắng,
hưởng thụ vật dục, nhưng xây dựng Thánh giáo, chấp
nhận giáo huấn, đã độ nghi đoạn hoặc, chứng đắc vô
sở úy, không dựa vào người khác, sống trong Thánh
giáo của bậc Đạo sư.

– Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama
đã thành mãn pháp này, nhưng các Tỷ-kheo không
được thành mãn, như vậy Phạm hạnh này đã không
được đầy đủ về phương diện này. Thưa Tôn giả
Gotama, vì rằng Tôn giả Gotama đã thành mãn pháp
này và các Tỷ-kheo cũng được thành mãn; như vậy

A LA HÁN                                             799

Phạm hạnh này đã được đầy đủ về phương diện này.

Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama đã
thành mãn pháp này, và các Tỷ-kheo đã thành mãn,
và các Tỷ-kheo-ni không thành mãn; như vậy Phạm
hành này không được đầy đủ về phương diện này.
Thưa Tôn giả Gotama, vì rằng Tôn giả Gotama đã
thành mãn pháp này, và các Tỷ-kheo đã thành mãn,
và các Tỷ-kheo-ni đã thành mãn; như vậy Phạm
hạnh này được đầy đủ về phương diện này.

Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama đã
thành mãn pháp này và các Tỷ-kheo đã thành mãn,
và các Tỷ-kheo ni đã thành mãn, và các Nam cư sĩ
sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh không
thành mãn; như vậy Phạm hạnh này đã không được
đầy đủ về phương diện này. Thưa Tôn giả Gotama,
vì rằng Tôn giả Gotama đã thành mãn pháp này, các
Tỷ-kheo cũng đã thành mãn, các Tỷ-kheo-ni cũng đã
thành mãn, các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng,
theo Phạm hạnh cũng đã thành mãn; như vậy Phạm
hạnh này đã được đầy đủ về phương diện này.

Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama đã
thành mãn pháp này, và các Tỷ-kheo đã thành mãn,
và các Tỷ-kheo ni đã thành mãn, các Nam cư sĩ sống
tại gia, mặc áo trắng, theo phạm hạnh đã thành mãn

A LA HÁN                                           800

nhưng các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng,
hưởng thụ vật dục không thành mãn; như vậy phạm
hạnh này không được đầy đủ về phương diện này.
Thưa Tôn giả Gotama vì rằng Tôn giả Gotama đã
thành mãn pháp này, và các Tỷ-kheo đã thành mãn,
và các Tỷ-kheo-ni đã thành mãn, và các Nam cư sĩ
sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh đã thành
mãn, và các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng,
hưởng thụ vật dục đã thành mãn; như vậy Phạm
hạnh này được đầy đủ về phương diện này.

Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama đã thành mãn pháp này và các Tỷ-kheo đã thành mãn, và các Tỷ-kheo-ni đã thành mãn, và các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng, theo phạm hạnh đã thành mãn, và các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng, hưởng thụ vật dục đã thành mãn; nhưng các Nữ cư sĩ, sống tại gia, mặc áo trắng, sống theo Phạm hạnh không thành mãn; như vậy Phạm hạnh này không được đầy đủ về phương diện này. Thưa Tôn giả Gotama, vì rằng Tôn giả Gotama đã thành mãn pháp này, và các Tỷ-kheo đã thành mãn, và các Tỷ-kheo- ni đã thành mãn, và các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh đã thành mãn, và các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng, hưởng thụ các vật dục đã thành mãn, và các Nữ cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh đã thành mãn; như vậy

A LA HÁN                                          801

Phạm hạnh này được đầy đủ về phương diện này.

Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama đã
thành mãn pháp này, và các Tỷ-kheo đã thành mãn,
và các Tỷ-kheo ni đã thành mãn, và các Nam cư sĩ
sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh đã thành
mãn, và các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng,
hưởng thụ vật dục đã thành mãn, và các Nữ cư sĩ
sống tại gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh đã thành
mãn; nhưng các Nữ cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng,
hưởng thụ vật dục không thành mãn; như vậy Phạm
hạnh này đã không đầy đủ về phương diện này. Thưa
Tôn giả Gotama, vì rằng Tôn giả Gotama đã thành
mãn pháp này, và các Tỷ-kheo đã thành mãn, và các
Tỷ-kheo-ni đã thành mãn, và các Nam cư sĩ sống tại
gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh đã thành mãn,
và các Nam cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng hưởng
thụ vật dục đã thành mãn, và các nữ cư sĩ sống tại
gia, mặc áo trắng, theo Phạm hạnh đã thành mãn,
và các Nữ cư sĩ sống tại gia, mặc áo trắng, hưởng
thụ các vật dục đã thành mãn; như vậy Phạm hạnh
này được đầy đủ về phương diện này.

Thưa Tôn giả Gotama, ví như con sông Hằng
(Ganga) hướng về biển cả, chảy về biển cả, xuôi
dòng về biển cả, liền đứng lại khi xúc chạm với
biển cả. Cũng vậy, hội chúng này của Tôn giả

A LA HÁN                                          802

Gotama, gồm có cư sĩ và xuất gia, hướng về Niết- bàn, chảy về Niết-bàn, xuôi dòng về Niết-bàn, đứng lại khi xúc chạm với Niết-bàn.

Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu
thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama như người
dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi
bày những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc
hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai
có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã
được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện trình
bày. Nay con quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp,
quy y Tăng. Mong Tôn giả Gotama cho con được
xuất gia với Tôn giả Gotama, được thọ đại giới.

– Này Vaccha, ai trước kia thuộc ngoại đạo
muốn xuất gia trong pháp luật này, muốn thọ đại
giới, người ấy phải sống bốn tháng biệt trú. Sau bốn
tháng, (nếu) các Tỷ-kheo hoan hỷ, có thể cho vị ấy
xuất gia, cho thọ đại giới để trở thành Tỷ-kheo.
Nhưng ở đây, Ta biết sự sai biệt về tâm tánh chúng
sanh.

– Bạch Thế Tôn, nếu những ai trước kia thuộc ngoại đạo, muốn xuất gia trong pháp luật này, muốn thọ đại giới phải sống bốn tháng biệt trú. Sau bốn tháng, (nếu) các Tỷ-kheo hoan hỷ, có thể cho (những

A LA HÁN                                           803

vị ấy) xuất gia, cho thọ đại giới để trở thành Tỷ-kheo,
con sẽ sống biệt trú bốn năm. Sau bốn năm, nếu các
Tỷ-kheo hoan hỷ, hãy cho con xuất gia, cho con thọ
đại giới để thành Tỷ-kheo.

Du sĩ ngoại đạo Vacchagotta được xuất gia với
Thế Tôn, được thọ đại giới, không lâu sau khi thọ đại
giới, nửa tháng sau khi thọ đại giới, Tôn giả
Vacchagotta đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế
Tôn, ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một
bên, Tôn giả Vacchagotta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, cho đến mức độ trí hữu học, minh hữu học có thể chứng đạt, con đã chứng đạt. Mong Thế Tôn dạy cho con pháp (khác) cao hơn.

 Vậy này Vaccha, hãy tu tập hai pháp cao hơn
này, chỉ và quán. Này Vaccha, hai pháp này
được tu tập cao hơn, chỉ và quán, sẽ đưa đến
sự thể nhập vào một số giới sai biệt.

Này Vaccha, nếu Ông muốn như sau: "Ta muốn chứng được các loại thần thông: ta có thể một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân; ta có thể hiện hình biến hình đi ngang qua vách, qua tường, qua núi như đi ngang hư không; Ta có thể độn thổ trồi lên ngang qua đất liền như ở trong nước; ta có thể đi trên nước không chìm như đi trên đất liền;

A LA HÁN                                              804

ta có thể ngồi kiết già đi trên hư không như con chim,
với bàn tay ta có thể chạm và rờ mặt trăng và mặt
trời, những vật có đại oai lực, oai thần như vậy; ta có
thể tự thân bay đến cõi Phạm thiên" thì Ông sẽ đạt
được cái gì có thể chứng ngộ ở tại đây, nếu Ông
còn giữ được đối tượng.

Này Vaccha, nếu Ông muốn như sau: "Với thiên
nhĩ thuần tịnh siêu nhân, ta có thể nghe được hai loại
tiếng, loài Trời và loài Người, xa hay gần", thì Ông
sẽ đạt được những gì có thể chứng ngộ ở tại đây, nếu
Ông còn giữ được đối tượng.

Này Vaccha, nếu Ông Muốn như sau: "Mong rằng ta có thể biết được tâm của các chúng sanh khác, của các người khác với tâm của ta; tâm có tham, ta có thể biết được là tâm có tham, hay tâm vô tham, ta có thể biết được là tâm vô tham; hay tâm có sân, ta có thể biết được là tâm có sân; hay tâm vô sân, ta có thể biết được là tâm vô sân; hay tâm có si, ta có thể biết được là tâm có si; hay tâm vô si, ta có thể biết được là tâm vô si; hay tâm chuyên chú, ta có thể biết được là tâm chuyên chú; hay tâm tán loạn, ta có thể biết được là tâm tán loạn; hay tâm đại hành, ta có thể biết được là tâm đại hành; hay tâm không phải đại hành; ta có thể biết được là tâm không phải đại hành; hay tâm chưa vô thượng, ta có thể biết là tâm chưa

A LA HÁN                                              805

vô thượng; hay tâm vô thượng, ta có thể biết là tâm
vô thượng; hay định tâm, ta có thể biết là định tâm;
hay không phải định tâm, ta có thể biết là không phải
định tâm; hay giải thoát tâm, ta có thể biết là giải
thoát tâm; hay không phải giải thoát tâm, ta có thể
biết là không phải giải thoát tâm", thì Ông sẽ đạt
được những gì có thể chứng ngộ tại đây, nếu Ông
còn giữ được đối tượng.

Này Vaccha, Ông có thể muốn như sau: "Ta có thể nhớ đến nhiều đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, trăm đời, hai trăm đời, ngàn đời, trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp. Ta nhớ rằng: "Tại chỗ kia ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sanh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đây. Như vậy, ta có thể nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết", Ông sẽ đạt được những gì có thể chứng ngộ tại đây, nếu Ông còn giữ được đối tượng.

A LA HÁN                                              806

Này Vaccha, Ông có thể muốn như sau: "Với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, ta có thể thấy sự sống và chết của chúng sanh. Ta có thể biết rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Những chúng sanh này làm những ác hạnh về thân, ngữ và ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến; những người này sau khi thân hoại mạng chung phải sanh vào cõi dữ ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh nào làm các thiện hạnh về thân, ngữ và ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến; những người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các thiện thú, Thiên giới, trên đời này. Như vậy, với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, ta có thể thấy sự sống và chết của chúng sanh. Ta có thể biết chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ", Ông sẽ đạt được những gì có thể chứng ngộ tại đây, nếu người còn giữ được đối tượng.

Này Vaccha, Ông có thể muốn như sau: "Với sự đoạn trừ các lậu hoặc, mong rằng ta có thể với thượng trí tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát", Ông sẽ chứng đạt những gì có thể chứng ngộ

A LA HÁN                                            807

tại đây, nếu Ông còn giữ được đối tượng.

Rồi Tôn giả Vaccha hoan hỷ, tùy hỷ lời Thế Tôn
dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân
phía hữu hướng về Ngài rồi từ biệt. Rồi Tôn giả
Vacchagotta độc trú, viễn ly, không phóng dật,
nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu với thắng trí, tự
mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện
tại vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, vì mục đích này
Thiện gia nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình, hướng đến Sanh đã tận, Phạm
hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, sau đời hiện tại
không có đời khác nữa; Tôn giả Vacchagotta đã trở
thành một vị La hán khác nữa.

Sau một thời gian, một số đông Tỷ-kheo đi đến yết kiến Thế Tôn. Tôn giả Vacchagotta thấy các Tỷ- kheo từ đàng xa đi đến, sau khi thấy liền đến các Tỷ- kheo ấy, sau khi đến nói với các Tỷ-kheo ấy như sau:

– Chư Tôn giả đang đi đâu?

– Thưa Hiền giả, chúng tôi đi đến yết kiến Thế Tôn.

– Vậy chư Tôn giả hãy nhân danh tôi, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và thưa: "Bạch Thế Tôn, Tỷ- kheo Vacchagotta cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và

A LA HÁN                                            808

nói như sau: "Thế Tôn đã được con hầu hạ, Thiện Thệ đã được con hầu hạ".

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Vacchagotta.
Rồi các Tỷ-kheo ấy đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi
ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tôn giả Vacchagotta cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và bạch như sau: "Thế Tôn đã được con hầu hạ, Thiện Thệ đã được con hầu hạ".

– Này các Tỷ-kheo, Ta đã được biết tâm của Tỷ-
kheo Vacchagotta với tâm của Ta như sau: "Tỷ-kheo
Vacchagotta là bậc tam minh, có đại thần lực, có đại
uy lực". Các chư Thiên cũng báo với Ta ý nghĩa ấy:
"Tỷ-kheo Vacchagotta là bậc tam minh, có đại thần
lực, có đại uy lực".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

A LA HÁN                                           809

84 Uy lực của Tỷ kheo lậu tận - Kinh CÂY KOVILÀRA PÀRICCHATTAKA – Tăng III, 442

CÂY KOVILÀRA PÀRICCHATTAKA –Tăng III, 442

1. - Này các Tỷ-kheo, khi nào cây Kovilàra
Pàricchattaka của chư Thiên Tàvatimsa bắt đầu khô
héo lá, thời khi ấy, này các Tỷ-kheo, chư Thiên ở cõi
Tàvatimsa hoan hỷ nghĩ rằng: "Nay lá của cây
Kovilàra Pàricchattaka đã khô héo, không bao lâu lá
sẽ rụng".

Này các Tỷ-kheo, trong khi Kovilàra Pàricchattaka của chư Thiên Tàvatimsa rụng lá, thời khi ấy, này các Tỷ-kheo, chư Thiên ở cõi Tàvatimsa hoan hỷ nghĩ rằng: "Nay cây Kovilàra Pàricchattaka đã rụng lá, không bao lâu, mầm non cánh hoa sẽ mọc ra".

Này các Tỷ-kheo, trong khi cây Kovilàra
Pàricchattaka của chư Thiên Tàvatimsa mọc ra mầm
non cánh hoa, trong khi ấy, này các Tỷ-kheo, chư
Thiên Tàvatimsa hoan hỷ nghĩ rằng: "Nay cây
Kovilàra Pàricchattaka mọc ra mầm non cánh hoa,
không bao lâu, đọt non cánh hoa sẽ mọc ra".

A LA HÁN                                            810

Này các Tỷ-kheo, trong khi cây Kovilàra
Pàricchattaka mọc ra đọt non cánh hoa, trong khi ấy,
này các Tỷ-kheo, trong khi ấy, chư Thiên Tàvatimsa
hoan hỷ nghĩ rằng: "Nay cây Kovilàra Pàricchattaka
mọc ra đọt non cánh hoa, không bao lâu các nụ hoa...
sẽ được sanh ra".

Này các Tỷ-kheo, trong khi cây Kovilàra
Pàricchattaka của chư Thiên Tàvatimsa sanh ra nụ
hoa, này các Tỷ-kheo, trong khi ấy, chư Thiên
Tàvatimsa hoan hỷ nghĩ rằng: "Nay cây Kovilàra
Pàricchattaka sanh ra nụ hoa, không bao lâu, các
bông hoa sẽ được sanh ra".

Này các Tỷ-kheo, trong khi cây Kovilàra sanh ra các
bông hoa, này các Tỷ-kheo, trong khi ấy, chư Thiên
Tàvatimsa hoan hỷ nghĩ rằng: "Nay cây Kovilàra
Pàricchattaka sanh ra các bông hoa, không bao lâu,
các bông hoa sẽ được nở toàn diện".

Này các Tỷ-kheo, trong khi cây Kovilàra có bông
hoa được nở toàn diện, này các Tỷ-kheo, chư Thiên
Tàvatimsa hoan hỷ, chơi đùa trong bốn tháng chư
Thiên, dưới gốc cây Kovilàra Pàricchattaka, vui chơi
thọ hưởng, tận hưởng năm dục công đức.

Này các Tỷ-kheo, khi cây Kovilàra Pàricchattaka nở toàn diện các bông hoa, mùi hương bay tràn xung

A LA HÁN                                           811

quanh đến năm mươi do tuần; thuận gió, mùi hương bay đến một trăm do tuần.

Đây là uy lực của cây Kovilàra Pàricchattaka.

2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,

- Khi Thánh đệ tử nghĩ đến xuất gia, từ bỏ gia
đình, sống không gia đình, trong khi ấy, này
các Tỷ-kheo, Thánh đệ tử như lá héo cây
Kovilàra Pàricchattaka của chư Thiên
Tàvatimsa.
- Này các Tỷ-kheo, trong khi ấy Thánh đệ tử cạo
bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia
đình, sống không gia đình, này các Tỷ-kheo,
trong khi ấy, Thánh đệ tử như cây Kovilàra
Pàricchattaka của chư Thiên Tàvatimsa bị lá
rụng.
- Này các Tỷ-kheo, trong khi vị Thánh đệ tử ly
dục... chứng đạt và an trú sơ Thiền, một trạng
thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Này
các Tỷ-kheo, trong khi ấy, Thánh đệ tử như
mầm non cánh hoa được sanh của cây Kovilàra
Pàricchattaka của chư Thiên Tàvatimsa.
- Này các Tỷ-kheo, trong khi Thánh đệ tử làm
cho tịnh chỉ tầm và tứ... chứng đạt và an trú
Thiền thứ hai, trong khi ấy, này các Tỷ-kheo,

A LA HÁN                                         812

Thánh đệ tử như đọt non cánh hoa được sanh
của cây Kovilàra Pàricchattaka của chư Thiền
Tàvatimsa.
- Này các Tỷ-kheo, trong khi Thánh đệ tử như
đọt non cánh hoa được sanh của cây Kovilàra
Pàricchattaka của chư Thiên Tàvatimsa. Này
các Tỷ-kheo, trong khi Thánh đệ tử ly hỷ, trú
xả... chứng đạt và an trú Thiền thứ ba, này các
Tỷ-kheo, trong khi ấy, Thánh đệ tử như nụ hoa
được sanh của cây Kovilàra Pàricchattaka của
chư Thiên Tàvatimsa.
- Này các Tỷ-kheo, trong khi vị Thánh đệ tử
đoạn lạc... chứng đạt và an trú Thiền thứ tư,
này các Tỷ-kheo, trong khi ấy, Thánh đệ tử như
các bông hoa được sanh của cây Kovilàra
Pàricchattaka của chư Thiên Tàvatimsa.
- Này các Tỷ-kheo, trong khi vị Thánh đệ tử do
đoạn diệt các lậu hoặc... chứng ngộ, chứng đạt
và an trú, này các Tỷ-kheo, trong khi ấy, Thánh
đệ tử như các bông hoa được nở toàn diện của
cây Kovilàra Pàricchattaka của chư Thiên
Tàvatimsa.

Này các Tỷ-kheo, trong khi ấy, chư Địa thần tuyên bố lớn tiếng: "Vị Tôn giả với tên họ thế này, đồng trú cùng một lòng tin với Tôn giả với họ tên thế này đã xuất gia từ làng như vậy, từ thị trấn như vậy, từ bỏ

A LA HÁN                                             813

gia đình, sống không gia đình, sau khi đoạn diệt các lậu hoặc... chứng ngộ, chứng đạt và an trú...".

Sau khi nghe tiếng của chư Địa thần, chư Thiên Bốn Thiên vương thiên... chư Thiên Tàvatimsa... chư Thiên Yàma... chư Thiên Tusità... chư Thiên Hóa lạc thiên... chư Thiên Tha hóa Tự tại... chư Thiên Phạm chúng tuyên bố lớn tiếng: "Vị Tôn giả với tên họ thế này, đồng trú cùng một lòng tin với Tôn giả với họ tên như thế này đã xuất gia từ làng như vậy, từ thị trấn như vậy, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, sau khi đoạn diệt các lậu hoặc ngay trong hiện tại, tự mình thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát".

Như vậy trong sát-na ấy, trong giây phút ấy, tiếng ấy truyền đến Phạm thiên giới.

Đây là uy lực của Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc.

A LA HÁN                                            814

85 Vì sao vị lậu tận bày tỏ sự tối thượng tôn kính đối với Đức Phật - Kinh Hang Con Gấu – Tương V, 363

Hang Con Gấu – Tương V, 363

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), tại Gijjhakùta (núi Linh Thứu) trong hang Con Gấu (skarakhatà).

2) Tại đấy, Thế Tôn bảo Tôn giả Sàriputta:

-- Do thấy lý do gì, này Sàriputta, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc bày tỏ sự tối thượng tôn kính đối với Như Lai, hay lời giảng dạy của Như Lai?

-- Vì thấy vô thượng an ổn, khỏi các khổ ách, bạch
Thế Tôn, nên Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc bày
tỏ sự tối thượng tôn kính đối với Như Lai, hay lời
giảng dạy của Như Lai.

3) -- Lành thay, lành thay, này Sàriputta! Do thấy vô thượng an ổn, khỏi các khổ ách, này Sàriputta, nên Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc bày tỏ sự tối

A LA HÁN                                            815

thượng tôn kính đối với Như Lai, hay lời giảng dạy của Như Lai.

4) Thế nào là vô thượng an ổn, khỏi các khổ ách, này
Sàriputta, do thấy vậy, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu
hoặc bày tỏ sự tối thượng tôn kính đối với Như Lai
hay lời giảng dạy của Như Lai?

5) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn tận các
lậu hoặc tu tập tín căn, đưa đến an tịnh, đưa đến giác
ngộ... tấn căn... niệm căn... định căn... tu tập tuệ
căn, đưa đến an tịnh, đưa đến giác ngộ. Đây là vô
thượng an ổn, khỏi các khổ ách, bạch Thế Tôn, do
thấy vậy, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc bày tỏ sự
tối thượng tôn kính đối với Như Lai, hay lời giảng
dạy của Như Lai.

6) -- Lành thay, lành thay, này Sàriputta! Cái này là
vô thượng an ổn, khỏi các khổ ách, này Sàriputta, do
thấy vậy, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc bày tỏ sự
tối thượng tôn kính đối với Như Lai, hay đối với lời
giảng dạy của Như Lai.

7) Và này Sàriputta, thế nào là sự tối thượng tôn kính
mà Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc bày tỏ sự tối
thượng tôn kính đối với Như Lai hay đối với lời giảng
dạy của Như Lai?

A LA HÁN                                             816

8) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc sống tôn trọng, cung kính bậc Đạo Sư; sống tôn trọng, cung kính Pháp; sống tôn trọng, cung kính chúng Tăng; sống tôn trọng, cung kính học giới; sống tôn trọng, cung kính Thiền định. Đây là sự tối thượng tôn kính, bạch Thế Tôn, mà Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc; bày tỏ sự tối thượng tôn kính đối với Như Lai, hay lời giảng dạy của Như Lai.

9) -- Lành thay, lành thay, này Sàriputta! Cái này là tối thượng tôn kính mà Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc bày tỏ sự tối thượng tôn kính đối với Như Lai, hay đối với lời giảng dạy của Như Lai.

A LA HÁN                                            817

86 Ví dụ Người bị chặt tay chân - Kinh SANDAKA – 76 Trung II, 377

KINH SANDAKA (Sandaka suttam) – Bài kinh số 76 – Trung II, 377

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Kosambi (Kiều-thưởng-
di), tại tu viện Ghosita (Cù-sư-la). Lúc bấy giờ, du sĩ
Sandaka trú ở hang Pilakka với đại chúng du sĩ,
khoảng độ năm trăm du sĩ. Rồi Tôn giả Ananda, vào
buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, và nói với
các Tỷ-kheo:

– Chư Hiền, chúng ta                hãy    đi   đến Devakatasobbha để xem hang.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ananda. Rồi
Tôn giả Ananda với một số đông Tỷ-kheo đi đến
Devakatasobbha. Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka ngồi
với đại chúng du sĩ đang lớn tiếng, cao tiếng, to tiếng

A LA HÁN                                              818

bàn luận nhiều vấn đề phù phiếm như câu chuyện về
vua chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại
thần, câu chuyện về binh lính, các câu chuyện hãi
hùng, câu chuyện về chiến tranh, câu chuyện về đồ
ăn, câu chuyện về đồ uống, câu chuyện về đồ mặc,
câu chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa,
câu chuyện về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu
chuyện về xe cộ, câu chuyện về làng xóm, câu
chuyện về thị trấn, câu chuyện về thành phố, câu
chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu
chuyện về vị anh hùng, câu chuyện bên lề đường, câu
chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã
chết, các câu chuyện tạp thoại, câu chuyện về hiện
trạng của thế giới, hiện trạng của đại dương, câu
chuyện về hiện hữu và không hiện hữu. Du sĩ
Sandaka thấy Tôn giả Ananda từ xa đi đến, thấy vậy
liền khuyến cáo chúng của mình:

– Các Tôn giả hãy nhỏ tiếng! Các Tôn giả hãy
lặng tiếng! Nay đệ tử của Sa-môn Gotama, Sa-môn
Ananda đang đến. Khi nào các đệ tử của Sa-môn
Gotama trú ở Kosambi, thời Sa-môn Ananda này là
một vị trong những vị ấy. Các Tôn giả ấy ưa mến
trầm lặng, tu tập trong trầm lặng, tán thán trầm lặng,
nếu biết chúng này trầm lặng, có thể ghé tại đây.

Rồi các du sĩ ấy đều im lặng. Tôn giả Ananda

A LA HÁN                                             819

đến chỗ du sĩ Sandaka. Du sĩ Sandaka thưa với Tôn giả Ananda:

– Hãy đến, Tôn giả Ananda! Thiện lai, Tôn giả
Ananda! Đã lâu Tôn giả Ananda mới tạo cơ hội này,
nghĩa là đến đây. Tôn giả Ananda hãy ngồi, đây là
chỗ ngồi đã soạn sẵn.

Tôn giả Ananda ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Du
sĩ Sandaka lấy một ghế thấp khác rồi ngồi xuống một
bên. Tôn giả Ananda nói với du sĩ Sandaka đang ngồi
một bên:

– Này Sandaka, nay các vị hội họp nhau ở đây, đang bàn vấn đề gì? Và câu chuyện gì giữa các vị bị gián đoạn?

– Tôn giả Ananda, hãy gác một bên vấn đề
chúng tôi đang hội họp bàn luận. Lát nữa Tôn giả
Ananda nghe lại cũng không khó khăn gì. Lành thay,
nếu được Tôn giả Ananda thuyết cho pháp thoại vị
Đạo sư của mình.

– Vậy này Sandaka, hãy nghe và khéo tác ý, tôi sẽ giảng:

– Thưa vâng, Tôn giả.

A LA HÁN                                          820

Du sĩ Sandaka vâng đáp Tôn giả Ananda. Tôn giả Ananda nói như sau:

– Này Sandaka, bốn pháp phi phạm hạnh trú
này, do Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, Bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và bốn pháp bất
an phạm hạnh cũng được tuyên bố. Ở đây, người có
trí không thể tự mình sống Phạm hạnh và nếu sống,
thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và
(chí) thiện.

 Tôn giả Ananda, bốn pháp phi phạm hạnh trú do
Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí
không thể tự mình sống Phạm hạnh, và nếu sống,
thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và
(chí) thiện; bốn pháp phi phạm hạnh trú ấy là gì?

– Ở đây, này Sandaka, có vị Đạo sư có thuyết lý như sau, có quan điểm như sau: "Không có bố thí, không có lễ hy sinh, không có tế tự, không có quả dị thục các nghiệp thiện ác, không có đời này, không có đời khác, không có mẹ, không có cha, không có loại hóa sanh, ở đời không có những vị Sa-môn, Bà-la- môn chánh hướng, chánh hạnh, sau khi đã tự mình giác ngộ với thắng trí tuyên bố về đời này và đời sau. Con người này do bốn đại họp thành, khi mệnh

A LA HÁN                                             821

chung, địa đại quy nhập địa giới, thủy đại quy nhập thủy giới, hỏa đại quy nhập hỏa giới, phong đại quy nhập phong giới, các căn nhập vào hư không. (Bốn) người, gánh quan tài với người nằm trong quan tài là năm gánh người chết mang đi, đến chỗ hỏa tảng và thốt ra những lời kể lể, đặc tánh của người chết. Các xương thành màu xám như chim bồ câu, và những vật cúng dường trở thành tro bụi. Chỉ có người ngu mới tán dương bố thí, lời nói của họ trống không, giả dối, vô ích khi họ chấp thuyết "có sự hiện hữu (Atthikavada)". Kẻ ngu cũng như người trí, sau khi thân hoại mạng chung sẽ đoạn diệt, tiêu thất, không còn tồn tại sau khi chết".

 Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: "Vị Tôn sư này, thuyết lý như vầy, quan điểm như vầy: "Không có bố thí, không có lễ hy sinh... (như trên)... Không còn tồn tại sau khi chết". Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống, nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: "Cả hai chúng ta, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ bị đoạn diệt, tiêu thất, sẽ không hiện hữu sau khi chết". Thật sự là quá độ hạnh lõa thể, trọc đầu, tinh tấn ngồi chỏ hỏ, nhổ lông tóc của vị Tôn sư này; trong khi ta sống trong gia đình được con

A LA HÁN                                             822

cái bao bọc đoanh vây, thọ dụng chiên-đàn Kasi,
mang dùng vòng hoa, hương liệu phấn sáp, hưởng
thọ vàng bạc, và trong đời sau ta sẽ đồng đẳng
với vị Tôn sư này về chỗ thọ sanh. Như vậy, ta biết
gì, thấy gì mà ta sẽ sống Phạm hạnh dưới vị Đạo
sư này?" Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú
này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

 Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ
nhất, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố và ở đây
người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy,
và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo,
pháp và (chí) thiện.

Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư có thuyết lý như sau, có quan điểm như sau: "Tự làm hay khiến người làm, chém giết hay khiến người chém giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu, gây phiền muộn, hay khiến người gây phiền muộn, gây áo não hay khiến người gây áo não, tự mình gây sợ hãi hay khiến người gây sợ hãi, sát sanh, lấy của không cho, phá cửa nhà mà vào, cướp đoạt, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động như vậy không có tội ác. Nếu lấy một bánh xe sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất này, làm thành một đống thịt, thành

A LA HÁN                                            823

một chồng thịt, cũng không vì vậy mà có tội ác, gây ra tội ác. Nếu đi trên bờ phía Nam sông Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người chém giết, đốt nấu, khiến người đốt nấu, cũng không vì vậy có tội ác, gây ra tội ác. Nếu đi trên bờ phía Bắc sông Hằng bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người tế lễ, cũng không vì vậy có phước báo, tạo nên phước báo. Bố thí, tự điều phục, tự chế ngự, nói thật không có công đức, không tạo nên công đức".

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau:
"Vị Tôn sư này, có thuyết lý như vầy, có quan điểm
như vầy: "Tự làm, khiến người làm... (như trên)...
không tạo nên công đức". Nếu vị Tôn sư này nói
đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta
làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống;
nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi
chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: "Hành động
cả hai (chúng ta) không tạo ra tội ác". Thật sự là quá
độ... (như trên)... mà ta sẽ sống Phạm hạnh dưới vị
Đạo sư này?" Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú
này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

 Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ
hai, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác đã tuyên bố và ở đây
người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy,

A LA HÁN                                             824

và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị Đạo sư có thuyết lý như vậy, có quan điểm như vầy: "Không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình bị nhiễm ô; không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình sẽ bị nhiễm ô. Không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh, không nhân không duyên, các loài hữu tình sẽ được thanh tịnh. Không có lực, không có tinh tấn, không có nhân lực, không có cố gắng của người. Tất cả loài hữu tình, tất cả chúng sanh, tất cả sanh loại, tất cả sinh mạng đều không tự tại, không lực, không tinh tấn. Họ bị dắt dẫn chi phối bởi định mệnh, bởi sự trùng hợp, bởi tự tánh. Họ hưởng thọ khổ lạc, y theo sáu sanh loại".

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: "Vị Tôn sư này có thuyết lý như vầy, có quan điểm như vầy: "Không có nhân, không có duyên... (như trên)... họ hưởng thọ khổ lạc, y theo sáu sanh loại". Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống, nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: "Cả hai chúng tôi, không có nhân, không có duyên sẽ được thanh tịnh". Thật sự là quá độ... (như

A LA HÁN                                             825

trên)... mà ta sẽ sống theo hạnh ấy dưới vị Đạo sư này?" Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

 Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ
ba, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây
người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy,
và nếu sống thời không thể thành đạt (chánh) đạo,
pháp và (chí) thiện.

Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư có thuyết lý như vầy, có quan điểm như vầy: "Có bảy thân này không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đảnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất động, không chuyển biến, không xâm hại nhau. Chúng không thể ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và lạc. Thế nào là bảy? Địa thân, thủy thân, hỏa thân, phong thân, khổ, lạc, và thứ bảy là mạn. Bảy thân này không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đỉnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất động, không chuyển biến, không xâm hại nhau. Chúng không thể ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và lạc. Ở đây, không có người giết hại hoặc người bị giết hại, người nghe hoặc

A LA HÁN                                            826

người nói, người biết hoặc người khiến cho biết, khi có một ai dùng lưỡi kiếm sắc bén chém đầu, thời không ai tước đoạt sanh mạng của ai cả, lưỡi kiếm chỉ rơi vào giữa bảy thân mà thôi. Có tất cả là 14 trăm ngàn chủng loại thác sanh, lại có thêm 60 một trăm và 6 một trăm. Có 5 một trăm loại nghiệp và có 5 nghiệp (theo 5 căn), lại có 3 nghiệp (về thân, khẩu, ý), lại có toàn nghiệp (thân và khẩu), bán nghiệp (ý), có 62 đạo, 62 trung kiếp, 6 giai cấp, 8 nhân địa; 4900 sanh nghiệp, 4900 kẻ du hành, 4900 chỗ ở của loài Naga, 2000 căn, 3000 cảnh địa ngục, 36 trần giới, 7 tưởng thai, 7 vô tưởng thai, 7 tiết thai (sanh từ đốt, hay ly hệ thai?) 7 loài Thiên, 7 loài Người, 7 loài Quỷ, 7 hồ nước, 7 pavutas (núi hay hồ nhỏ), 7000 pavutas, 700 papatas (vực thẳm), 7 mộng, 700 mộng có 8.400.000 đại kiếp, trong thời gian ấy kẻ ngu và người trí, sau khi lưu chuyển, luân hồi, sẽ trừ tận khổ đau. Không có lời nguyện: "Với giới này, với giới cấm này, với khổ hạnh này, hay với Phạm hạnh này, tôi sẽ làm cho chín muồi những nghiệp chưa được thuần thục, hoặc trừ diệt những nghiệp đã được thuần thục, bởi những nhẫn thọ liên tục không thể đo lường, khổ và lạc với những vật đo lường, trong luân hồi không có tăng giảm, không có cao thấp. Ví như cuộn chỉ được tung ra sẽ được kéo dài đến một mức độ nào đó. Cũng như vậy, kẻ ngu và người trí, sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ chấm dứt khổ đau".

A LA HÁN                                              827

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: "Vị Tôn sư này có lý thuyết như vầy, có quan điểm như vầy: "Có bảy thân này... (như trên)... sẽ chấm dứt khổ đau". Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống, nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: "Cả hai chúng tôi, sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ chấm dứt khổ đau". Thật sự là quá độ hạnh lõa thể, trọc đầu, tinh tấn ngồi chỏ hỏ, nhổ lông tóc của vị Tôn sư này, trong khi ta sống trong gia đình, được con cái bao bọc đoanh vây, thọ dụng chiên-đàn Kasi, mang dùng vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, hưởng thọ vàng bạc, và trong đời sau ta sẽ đồng đẳng với vị Tôn sư này về chỗ thọ sanh. Như vậy ta biết gì, ta thấy gì mà ta sẽ sống theo hạnh ấy với vị Đạo sư này?" Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly theo hạnh ấy và bỏ đi.

 Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ
tư, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A la
hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người
có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu
sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp,
và (chí) thiện.

Này Sandaka, bốn phi phạm hạnh trú này được

A LA HÁN                                              828

Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây, người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ananda! Thật hy
hữu thay, Tôn giả Ananda! Bốn phi phạm hạnh trú
này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bấc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố là phi phạm hạnh
trú, và ở đây, người có trí không thể tự mình sống
theo hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt
(chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

 Tôn giả Ananda, thế nào là bốn pháp bất an
phạm hạnh được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở
đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh
ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh)
đạo, pháp, và (chí) thiện?

 Ở đây, này Sandaka, có bậc Đạo sư nhứt thiết tri nhứt thiết kiến, tự xem đã chứng được tri kiến hoàn toàn: "Khi ta đi, ta đứng, ta ngủ và ta thức, tri, kiến được an trú ở trong ta, liên tục, không gián đoạn". Vị ấy đi vào một nhà trống, không nhận được đồ ăn khất thực, và con chó cắn vị ấy, vị ấy gặp voi dữ, gặp người dữ, gặp bò dữ, và vị

A LA HÁN                                           829

ấy hỏi tên và họ một người đàn bà, một người đàn
ông, và hỏi tên những con đường của làng, của trị
trấn. Vị ấy được hỏi: "Sao như thế này?", và trả
lời: "Ta phải vào một nhà trống, do vậy ta đã vào;
ta phải không nhận được đồ ăn khất thực, do vậy
ta đã không nhận được đồ ăn khất thực. (Có
người) phải bị chó cắn, do vậy ta đã bị chó cắn.
(Có người) phải gặp voi dữ, do vậy ta đã gặp; phải
gặp ngựa dữ, do vậy ta đã gặp, phải gặp bò dữ, do
vậy ta đã gặp. Có người phải hỏi tên và họ một
người đàn bà, một người đàn ông, do vậy ta đã
hỏi. (Có người) phải hỏi tên những con đường của
làng, của thị trấn, do vậy ta đã hỏi".

 Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau:
"Vị Tôn sư này là nhất thiết tri, nhứt thiết kiến...
(như trên)... do vậy ta đã hỏi". Vị ấy sau khi biết:
"Hạnh này là bất an", nên yểm ly hạnh ấy và
bỏ đi.

Này Sandaka, đây là Bất an phạm hạnh thứ nhất,
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí
không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống
thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí)
thiện.

A LA HÁN                                             830

 Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị Đạo sư y cứ
truyền thuyết, (xem) truyền thuyết là chân thật, vị
này thuyết pháp theo truyền thuyết, theo tương
truyền và truyền thống, theo uy tín (Thánh) tạng.
Này Sandaka, nếu vị Đạo sư y cứ truyền thuyết,
xem truyền thuyết là chân thật, vị ấy (có phần)
khéo nhớ, (có phần) không khéo nhớ, (khi thì) như
thế này, (khi thì) như thế khác.

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư: "Vị Tôn sư này y cứ truyền thuyết, xem truyền thuyết là chơn thật, vị này thuyết pháp theo truyền thuyết, theo tương truyền và truyền thống, theo uy tín (Thánh) tạng. Nếu vị Đạo sư y cứ truyền thuyết, xem truyền thuyết là chơn thật, vị ấy (có phần) khéo nhớ, (có phần) không khéo nhớ, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác. Vị ấy sau khi biết: "Hạnh này là bất an", nên yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

Này Sandaka, đây là bất an phạm hạnh thứ hai,
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí
không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống,
thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí)
thiện.

 Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư là nhà

A LA HÁN                                             831

lý luận, là nhà suy luận. Do sự đả phá của lý luận và y cứ theo suy luận, vị này thuyết pháp theo nguyên tắc tự mình sáng tác. Này Sandaka, nếu vị Đạo sư là nhà lý luận, là nhà suy luận, vị ấy (có phần) khéo lý luận, (có phần) không khéo lý luận, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác.

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy nghĩ: "Vị
Tôn sư này là nhà lý luận, là nhà suy luận. Do sự đả
phá của lý luận và y cứ theo suy luận, vị này thuyết
pháp theo nguyên tắc tự mình sáng tác. Nếu vị Đạo
sư là nhà lý luận, là nhà suy luận, vị ấy (có phần)
khéo lý luận, (có phần) không khéo lý luận, (khi thì)
như thế này, (khi thì) như thế khác. Vị ấy sau khi
biết: "Hạnh này là bất an" nên yểm ly hạnh ấy và bỏ
đi.

Này Sandaka đây là bất an phạm hạnh thứ ba,
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí
không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống
thì không thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí)
thiện.

 Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Đạo sư là người đần độn, là người ngu si. Vì đần độn ngu si, khi được hỏi về vấn đề này, vấn đề khác, vị ấy dùng

A LA HÁN                                            832

những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn:
"Theo tôi không phải như vậy, theo tôi không phải
như kia, theo tôi không khác như thế, theo tôi
không phải như thế, theo tôi không không phải
như thế".

Ở đây, này Sandaka người có trí suy tư: "Vị
Tôn sư này là người đần độn, là người ngu si... (như
trên)... theo tôi không phải như thế". Vị ấy sau khi
biết: "Hạnh này là bất an", nên yểm ly hạnh ấy và bỏ
đi.

Này Sandaka, đây là bất an phạm hạnh thứ tư, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

Này Sandaka, bốn bất an phạm hạnh này được
Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không
thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống thì
không thể thành đạt (chánh) lý, pháp và (chí)
thiện.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ananda! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ananda! Bốn pháp bất an phạm hạnh này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả,

A LA HÁN                                            833

bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố là bất an
phạm hạnh, và ở đây người trí không thể tự mình
sống theo hạnh ấy, và nếu sống thì không thể thành
đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

 Thưa Tôn giả Ananda, vị Đạo sư ấy dạy những gì,
tuyên bố những gì, mà ở đây, người có trí có thể
tự mình sống Phạm hạnh, và khi sống, có thể
thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện?

– Ở đây, này Sandaka, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thưởng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Như Lai sau khi riêng tự chứng ngộ với thượng trí... lại tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ... Ngài truyền dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh. Người gia trưởng hay con người gia trưởng, hay một người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nghe pháp ấy... (như Kinh Kandaraka của tập này, tr. 20 – tr. 25). Sau khi trừ bỏ năm triền cái này, các pháp làm tâm cấu uế, làm trí tuệ trở thành yếu ớt vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú Sơ thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ.

Này Sandaka, nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Đạo sư, thời ở đây

A LA HÁN                                           834

người có trí có thể tự mình sống Phạm hạnh, và khi sống có thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

Lại nữa, này Sandaka, vị Tỷ-kheo diệt tầm và
tứ... Nhị thiền... Tam thiền... chứng đạt và an trú Tứ
thiền. Này Sandaka, nếu một đệ tử chiếm được ưu
thắng đặc thù như vậy dưới một Đạo sư... (như
trên)... (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện".

Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyễn, dễ sử dụng, vững chắc bất động như vậy, vị ấy, hướng tâm đến túc mạng trí. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời... như vậy, vị ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Này Sandaka, nếu một đệ tử chiếm được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Đạo sư... (như trên)... (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh... đều do hạnh nghiệp của họ. Này

A LA HÁN                                              835

Sandaka nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Đạo sư... (như trên)... (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

Với tâm định tĩnh thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy như thật biết: "Đây là Khổ"... vị ấy như thật biết: "Đây là con đường đưa đến lậu hoặc diệt". Vị ấy do biết vậy, do thấy vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã diệt, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm; sau đời hiện tại, không có đời sống nào khác nữa". Này Sandaka, nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một Đạo sư nào, thời ở đây người có trí có thể tự mình sống Phạm hạnh, và khi sống có thể thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí) thiện.

 Nhưng, thưa Tôn giả Ananda, một Tỷ-kheo nào là
bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn,
các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,
đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã
giải thoát nhờ chánh trí, vị Tỷ-kheo ấy có thể thọ
dụng các dục vọng không?

A LA HÁN                                               836

– Này Sandaka, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán,
các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm
đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý
tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh
trí, vị ấy không thể vi phạm năm điều:

 Vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể cố ý sát
hại mạng sống chúng sanh;
 Vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể lấy của
không cho, được gọi là ăn trộm;
 Vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể hành dâm
dục;
 Vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể cố ý nói
láo;
 Vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể hưởng thọ
các dục đối với các vật được tàng trữ như trước
khi còn tại gia.
Này Sandaka, một vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-
hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên
làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý
tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh
trí, vị ấy không có thể vi phạm năm điều này.
 Thưa Tôn giả Ananda, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-
la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các
việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã

A LA HÁN                                             837

thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải
thoát nhờ chánh trí, khi vị ấy đi, đứng, ngủ và
thức, có phải tri kiến vị ấy được an trú một cách
liên tục, không gián đoạn: "Các lậu hoặc của ta
đã được đoạn tận"?

– Này Sandaka, tôi sẽ cho Ông một ví dụ, nhờ
ví dụ ở đây, một số người có trí sẽ biết ý nghĩa câu
nói. Ví như, này Sandaka, một người tay chân bị
chặt; khi người ấy đi, đứng, ngủ và thức, tay chân bị
chặt một cách liên tục, không gián đoạn, và khi
người ấy suy tư về vấn đề này, người ấy biết: "Tay
chân của ta bị chặt".

Cũng vậy, này Sandaka, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, khi vị ấy đi, đứng, ngủ và thức, các lậu hoặc được đoạn tận một cách liên tục, không gián đoạn, và khi vị ấy suy tư về vấn đề này, vị ấy biết: "Các lậu hoặc ta đã được đoạn tận".

– Nhưng thưa Tôn giả Ananda, có bao nhiêu vị lãnh đạo tối thắng trong pháp và luật này?

– Này Sandaka, không phải chỉ có một trăm, hai trăm, ba trăm, bốn trăm, năm trăm, mà còn nhiều vị

A LA HÁN                                              838

lãnh đạo tối thắng hơn nữa trong pháp và luật này.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ananda! Thật hy
hữu thay, Tôn giả Ananda! Không có sự tự tán thán
pháp của mình, không có sự hủy báng pháp của
người khác, nhưng cả hai sự thuyết pháp với các
hành trì (ayatane) và rất nhiều vị lãnh đạo tối thắng
như vậy đã được thấy (ở đây). Còn các tà mạn ngoại
đạo này là những đứa con của người mẹ không con,
họ tự tán thán khen mình chê người, và họ chỉ có ba
vị lãnh đạo tối thắng, tức là Nanda Vaccha, Kisa
Sankicca và Makkhali Gosala.

Rồi du sĩ Sandaka nói với đồ chúng của mình:

– Chư Tôn giả, hãy đi và sống Phạm hạnh dưới Sa-môn Gotama, tuy rằng nay không có dễ gì cho chúng ta từ bỏ quyền lợi, tôn kính và danh tiếng.

Như vậy du sĩ Sandaka đã đưa đồ chúng của mình sống Phạm hạnh dưới Sa-môn Gotama.

A LA HÁN                                             839

87 Ví dụ Ngọn lửa bị tắt đi về đâu - Kinh AGGIVACCHAGOTTA – 72 Trung II, 313

KINH AGGIVACCHAGOTTA (Aggivacchagotta suttam) – Bài kinh số 72 – Trung II, 313

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ) Jetavana
(Kỳ-đà-Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô
Độc). Rồi du sĩ ngoại đạo Vacchagotta đi đến chỗ
Thế Tôn, sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi
thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên, du sĩ ngoại đạo Vacchagotta
bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài

A LA HÁN                                            840

ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là vô biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là vô biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Sinh mạng và thân thể là một,

A LA HÁN                                             841

chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Sinh mạng và thân thể là một, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Sinh mạng và thân thể là khác, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Sinh mạng và thân thể là khác, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy

A LA HÁN                                             842

là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama
có tri kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không tồn
tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư
vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng".

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama
có tri kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại và
không không tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là
chơn, ngoài ra là hư vọng?"

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau:
"Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại
sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư
vọng".

– Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi:
"Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau:
"Thế giới là thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài
ra là hư vọng?", Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này
Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là
thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư
vọng?"

A LA HÁN                                            843

Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi:
"Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau:
"Thế giới là vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra
là hư vọng?" Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này
Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là
vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư
vọng?"

Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi: "Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: "Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?" Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi:
"Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau:
"Thế giới là vô biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là
hư vọng?", Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha,
Ta không có tri kiến như sau: "Thế giới là vô biên,
chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?"

... (như trên)...

Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi:
"Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau:
"Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại
sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư

A LA HÁN                                             844

vọng?", Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha, Ta
không có tri kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại
và không không tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là
chơn, ngoài ra là hư vọng?" Tôn giả Gotama thấy có
sự nguy hại gì mà Ngài không chấp nhận hoàn toàn
những tri kiến này như vậy?

– Này Vaccha, nghĩ rằng: "Thế giới là thường
trú", như vậy là tà kiến, kiến trù lâm, kiến hoang
vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp, kiến kiết phược,
đi đôi với khổ, với tàn hại, với não hại, với nhiệt
não, không hướng đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt,
an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết- bàn.

Này Vaccha, nghĩ rằng: "Thế giới là vô thường"... (như trên)... "Thế giới là hữu biên"... "Thế giới là vô biên"... "Sinh mạng và thân thể là một"... "Sinh mạng và thân thể là khác"... "Như Lai có tồn tại sau khi chết"... "Như Lai không có tồn tại sau khi chết"... "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết"... Này Vaccha, nghĩ rằng: "Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết", như vậy là tà kiến, kiến trù lâm, kiến hoang vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp, kiến kiết phược, đi đôi với khổ, với tàn hại, với não hại, với nhiệt não, không hướng đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Này Vaccha, Ta thấy có sự nguy hại

A LA HÁN                                               845

này mà Ta không chấp nhận hoàn toàn những tri kiến như vậy.

– Nhưng Tôn giả Gotama có tà kiến nào không?

– Này Vaccha, tà kiến đã được Như Lai đoạn
trừ. Nhưng này Vaccha, đây là điều Như Lai đã
thấy: "Đây là sắc, đây là sắc tập, đây là sắc diệt;
đây là thọ, đây là thọ tập, đây là thọ diệt; đây là
tưởng, đây là tưởng tập, đây là tưởng diệt; đây là
hành, đây là hành tập, đây là hành diệt; đây là thức,
đây là thức tập, đây là thức diệt". Do vậy ta nói
rằng, với sự đoạn trừ, ly tham, đoạn diệt, xả bỏ,
vứt bỏ tất cả ảo tưởng tất cả hôn mê, của tất cả
ngã kiến, ngã sở kiến, mạn tùy miên, mà Như Lai
được giải thoát, không còn chấp thủ.

– Thưa Tôn giả Gotama, một Tỷ-kheo được tâm giải thoát như vậy sanh khởi chỗ nào?

– Sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng.

– Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi?

– Không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng.

A LA HÁN                                            846

– Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy sanh khởi và không sanh khởi?

– Sanh khởi và không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng.

– Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi và không không sanh khởi?

– Không sanh khởi và không không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng.

– Khi được hỏi: "Tôn giả Gotama, vị Tỷ-kheo được tâm giải thoát như vậy sanh khởi tại chỗ nào?", Tôn giả đáp: "Sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng". Khi được hỏi: "Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi?" Tôn giả đáp: "Không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng". Khi được hỏi: "Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy sanh khởi và không sanh khởi?", Tôn giả đáp: "Sanh khởi và không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng". Khi được hỏi: "Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi và không không sanh khởi?", Tôn giả đáp: "Không sanh khởi và không không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng". Thưa Tôn giả Gotama, tôi trở thành vô tri về điểm này, tôi trở thành mê mờ về điểm này, và một số tin tưởng tôi đã có đối với Tôn giả Gotama do các cuộc đàm thoại lúc trước đem lại,

A LA HÁN                                            847

nay đã biến mất nơi tôi.

– Này Vaccha, thôi vừa rồi, vô tri của Ông! Thôi
vừa rồi, mê mờ (của Ông)! Này Vaccha, sâu kín là
pháp này, khó thấy, khó giác ngộ, an tịnh, thù thắng,
không thể luận bàn, tế nhị, chỉ bậc trí mới hiểu. Thật
rất khó cho Ông có thể hiểu được, khi Ông thuộc tri
kiến khác, kham nhẫn khác, lý tưởng khác, hành trì
khác, Đạo sư khác. Và này Vaccha, nay Ta trở lại hỏi
Ông. Hãy trả lời nếu Ông kham nhẫn. Này Vaccha,
Ông nghĩ thế nào? Nếu một ngọn lửa cháy đỏ trước
mặt Ông, Ông có biết: "Ngọn lửa này cháy đỏ trước
mặt tôi?"

– Tôn giả Gotama, nếu một ngọn lửa cháy đỏ trước mặt tôi, tôi có biết: "Ngọn lửa này cháy đỏ trước mặt tôi".

– Nhưng nếu, này Vaccha, có người hỏi Ông
như sau: "Ngọn lửa này cháy đỏ trước mặt Ông,
ngọn lửa này do duyên gì mà cháy đỏ?", nếu được
hỏi vậy, này Vaccha, Ông trả lời như thế nào?

– Thưa Tôn giả Gotama, nếu có người hỏi tôi như sau: "Ngọn lửa này cháy đỏ trước mặt Ông, ngọn lửa này do duyên gì mà cháy đỏ?", nếu được hỏi vậy, thưa Tôn giả Gotama, tôi sẽ trả lời như sau: "Ngọn lửa cháy đỏ trước mặt tôi, ngọn lửa này cháy đỏ do

A LA HÁN                                             848

duyên nhiên liệu cỏ và củi".

– Này Vaccha, nếu ngọn lửa ấy bị tắt trước mặt Ông, Ông có biết: "Ngọn lửa này đã tắt trước mặt tôi?"

– Tôn giả Gotama, nếu ngọn lửa ấy được tắt trước mặt tôi, tôi sẽ biết: "Ngọn lửa này đã tắt trước mặt tôi".

– Này Vaccha, nếu có người hỏi Ông như sau:
"Ngọn lửa này đã tắt trước mặt Ông, ngọn lửa ấy từ
đây đã đi về phương hướng nào, phương Đông,
phương Tây, phương Bắc, hay phương Nam?", được
hỏi vậy, này Vaccha, Ông trả lời thế nào?

– Không có thể áp dụng ở đây, Tôn giả Gotama.
Vì rằng, này Tôn giả Gotama, ngọn lửa ấy đã cháy
vì duyên nhiên liệu cỏ và củi. Khi cỏ và củi ấy hết và
vì không có nhiên liệu khác, nên được xem là không
có nhiên liệu, đã bị tắt.

– Cũng vậy, này Vaccha, do sắc pháp này, nhờ đó mà một người nhận biết Như Lai có thể nhận biết được, sắc pháp ấy đã được Như Lai đoạn diệt, cắt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala không được tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Giải thoát khỏi cái gọi là sắc, này Vaccha, là Như Lai, thâm

A LA HÁN                                             849

sâu, vô lượng, khó dò đến đáy như đại dương. Khởi
lên không có áp dụng, không khởi lên không có áp
dụng, khởi lên và không khởi lên không có áp dụng,
không khởi lên và không không khởi lên không có
áp dụng.

Do thọ này, nhờ đó mà một người nhận biết
Như Lai có thể nhận biết được, thọ ấy đã được Như
Lai đoạn diệt, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân
cây tala không được tái sanh, không thể sanh khởi
trong tương lai. Giải thoát khỏi cái gọi là thọ, này
Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô lượng khó dò đến
đáy đại dương, khởi lên không có áp dụng, không
khởi lên không có áp dụng, khởi lên và không khởi
lên không có áp dụng, không khởi lên và không
không khởi lên không có áp dụng.

Do tưởng này, nhờ đó mà một người nhận biết
Như Lai có thể nhận biết được, tưởng ấy đã được
Như Lai đoạn diệt, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như
thân cây tala không được tái sanh, không thể sanh
khởi trong tương lai. Giải thoát khỏi cái gọi là tưởng,
này Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô lượng... (như
trên)... không khởi lên và không không khởi lên
không có áp dụng.

Do những hành này nhờ đó mà một người nhận

A LA HÁN                                              850

biết Như Lai có thể nhận biết được, các hành ấy đã
được Như Lai đoạn diệt, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho
như thân cây tala không được tái sanh, không thể
sanh khởi trong tương lai. Giải thoát khỏi những cái
gọi là hành, này Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô
lượng... (như trên)... không khởi lên và không không
khởi lên, không có áp dụng.

Do thức này, nhờ đó mà một người nhận thức Như Lai có thể nhận thức được, cái thức ấy đã được Như Lai đoạn diệt, cắt đứt được tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala không được tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Giải thoát khỏi cái gọi là thức, này Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô lượng, khó dò đến đáy như đại dương, khởi lên không có áp dụng, không khởi lên không có áp dụng, khởi lên và không khởi lên không có áp dụng, không khởi lên và không không khởi lên không có áp dụng.

Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Vacchagotta bạch Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, như một cây tala lớn, không xa làng hay thị trấn, vì vô thường nên cành lá rơi rụng, vỏ và đọt non rơi rụng, giác cây rơi rụng và sau một thời gian, với cành lá rơi rụng, với vỏ và đọt non rơi rụng, với giác cây rơi rụng, cây ấy thuần tịnh

A LA HÁN                                             851

chỉ còn lại lõi cây. Cũng vậy, lời nói này của Tôn giả
Gotama, với cành lá rơi rụng, với vỏ và đọt non rụng,
với giác cây rơi rụng, lời nói ấy thuần tịnh, chỉ còn
lại lõi cây.

Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu
thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng lại
những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì
bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có
thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả
Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích.
Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy Pháp và quy y
Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử, từ
nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy
ngưỡng.

A LA HÁN                                             852

88 Vòng luân chuyển khg thể chỉ bày - Kinh VÍ DỤ CON RẮN – 22 Trung I, 295

KINH VÍ DỤ CON RẮN (Alaggadupamasutttam) – Bài kinh số 22 – Trung I, 295

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo tên là Arittha,
xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khởi lên ác tà
kiến như sau: "Theo như ta hiểu pháp Thế Tôn thuyết
giảng, khi thọ dụng những pháp được Thế Tôn gọi là
chướng ngại pháp, thật sự không có chướng ngại gì".

Một số đông Tỷ-kheo nghe như sau: "Tỷ-kheo tên Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như ta hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, khi thọ dụng những pháp được Thế Tôn gọi là chướng ngại pháp, thật sự không có chướng ngại gì". Rồi những Tỷ-kheo ấy đi đến chỗ Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khi đến xong, liền nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm

A LA HÁN                                          853

nghề huấn luyện chim ưng như sau:

– Này Hiền giả Arittha, có đúng sự thật rằng, Hiền giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì"?

– Thật sự là vậy, chư Hiền. Theo như tôi hiểu... không có chướng ngại gì.

Rồi những Tỷ-kheo ấy muốn Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

- "Hiền giả Arittha, chớ nói như vậy, chớ xuyên tạc Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt. Thế Tôn không có nói như vậy. Hiền giả Arittha, Thế Tôn đã dùng nhiều pháp môn thuyết chướng đạo pháp. Và những ai thọ dụng chúng tự đủ bị chướng ngại. Thế Tôn đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều, não nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn. Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như khúc xương... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như một miếng thịt... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như bó đuốc cỏ khô... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như hố than hừng... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như cơn mộng... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như vật dụng cho mượn... Thế Tôn đã thuyết các dục được ví như trái cây... Thế Tôn đã thuyết các dục vọng được

A LA HÁN                                           854

ví như lò thịt... Thế Tôn đã thuyết các dục vọng được
ví như gậy nhọn... Thế Tôn đã thuyết các dục được
ví như đầu rắn, vui ít khổ nhiều, não nhiều và do vậy,
nguy hiểm càng nhiều hơn".

Tỷ-kheo Arittha xưa làm nghề huấn luyện chim
ưng, dầu được các Tỷ-kheo ấy cật vấn, chất vấn thảo
luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy, cứng đầu, chấp chặt,
nắm chặt tà kiến ấy: "Thật sự là vậy, theo như tôi
hiểu, pháp Thế Tôn thuyết giảng... không có chướng
ngại gì".

Vì các Tỷ-kheo không thể làm cho Tỷ-kheo
Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, từ bỏ ác
tà kiến ấy, nên họ đến chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong,
đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Sau khi
ngồi xuống một bên, những Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu, pháp Thế Tôn thuyết giảng... không có chướng ngại gì". Bạch Thế Tôn, chúng con nghe: "Tỷ-kheo tên Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng... không có chướng ngại gì". Bạch Thế Tôn, rồi chúng con đi đến chỗ Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, khi đến xong, liền nói với Tỷ-

A LA HÁN                                             855

kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng:

"– Này Hiền giả Arittha, có đúng sự thật chăng? Hiền giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì".

Bạch Thế Tôn, khi nghe nói vậy, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, nói với chúng con như sau:

"– Thật sự là vậy. Chư Hiền, theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì.

Bạch Thế Tôn, chúng con muốn khiến Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

– "Hiền giả Arittha, chớ nói như vậy! Chớ
xuyên tạc Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt.
Thế Tôn không có nói như vậy, Hiền giả Arittha, Thế
Tôn đã dùng nhiều pháp môn, thuyết chướng đạo
pháp. Và những ai thọ dụng chúng, tự đủ bị chướng
ngại. Thế Tôn đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều,
não nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn. Thế
Tôn đã thuyết các dục được ví như khúc xương... Thế
Tôn đã thuyết các dục được ví như đầu rắn, vui ít,
khổ nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng
nhiều hơn.

A LA HÁN                                             856

Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng, dầu được chúng con cật vấn,
nạn vấn lý do, thảo luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy,
cứng đầu, chấp chặt, nắm chặt tà kiến ấy: "Thật sự là
vậy, theo tôi hiểu, pháp Thế Tôn thuyết giảng...
không có chướng ngại gì". Bạch Thế Tôn, vì chúng
con không thể làm cho Tỷ-kheo Arittha, xưa làm
nghề huấn luyện chim ưng, từ bỏ ác tà kiến ấy, nên
chúng con đến hỏi Thế Tôn ý nghĩa này.

Rồi Thế Tôn cho gọi một Tỷ-kheo khác:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta gọi Tỷ- kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng rằng: "Hiền giả Arittha, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả".

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, đến chỗ Tỷ-kheo
Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng, sau khi
đến, liền nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn
luyện chim ưng:

– Hiền giả Arittha, bậc Đạo sư gọi Hiền giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim

A LA HÁN                                            857

ưng, đáp lời Tỷ-kheo ấy, đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Thế Tôn nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn
luyện chim ưng, đang ngồi xuống một bên:

– Này Arittha, có thật chăng, Ông khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu... thật sự không có chướng ngại gì"?

– Thật sự là vậy, bạch Thế Tôn. Theo như con hiểu, thật sự không có chướng ngại gì.

 Này kẻ ngu si kia, sao Ông lại hiểu pháp Ta
thuyết giảng như vậy? Này kẻ ngu si kia, có phải
chăng, Ta đã dùng nhiều pháp môn thuyết
chướng đạo pháp. Và những ai thọ dụng chúng
tự đủ bị chướng ngại?

 Ta đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều, não
nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn. Ta đã
thuyết các dục được ví như khúc xương... Ta đã
thuyết các dục được ví như miếng thịt... được ví
như bó đuốc cỏ khô... được ví như hố than
hừng... được ví như cơn mộng... được ví như vật
dụng cho mượn... được ví như trái cây... được
ví như lò thịt... được ví như gậy nhọn... Ta đã
thuyết các dục được ví như đầu rắn, vui ít, khổ

A LA HÁN                                            858

nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn.

 Và này kẻ ngu si kia, không những Ông xuyên
tạc Ta, vì Ông đã tự chấp thủ sai lạc, Ông tự
phá hoại Ông và tạo nên nhiều tổn đức. Này kẻ
ngu si kia, và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh và
đau khổ lâu dài cho Ông.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Tỷ-kheo
Arittha, xưa làm nghề huấn luyện chim ưng này có
thể khởi lên tia lửa sáng gì trong pháp luật này
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể được! Không thể được, bạch Thế Tôn.

Được nói vậy, Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng, im lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi
đầu, lo âu, câm miệng. Rồi Thế Tôn, sau khi biết
được Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề huấn luyện
chim ưng đang im lặng, hổ thẹn, thụt vai, cúi đầu, lo
âu, câm miệng, bèn nói với Tỷ-kheo Arittha, xưa làm
nghề huấn luyện chim ưng:

– Này kẻ ngu si kia, người ta sẽ được biết Ông

A LA HÁN                                            859

qua ác tà kiến của chính Ông. Ở đây, Ta sẽ hỏi các Tỷ-kheo.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta thuyết
giảng, giống như Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng này, không những đã xuyên tạc
Ta vì đã tự chấp thủ sai lạc, mà còn tự phá hoại mình
và gây nên nhiều tổn đức?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, Thế
Tôn đã dùng nhiều pháp môn thuyết chướng đạo
pháp; và những ai thọ dụng chúng, tự đủ bị chướng
ngại. Thế Tôn đã thuyết các dục vui ít, khổ nhiều,
não nhiều, do vậy nguy hiểm càng nhiều hơn, Thế
Tôn đã thuyết các dục ví như khúc xương... (như
trên)... Thế Tôn đã thuyết các dục ví như đầu rắn, vui
ít, khổ nhiều, não nhiều và do vậy nguy hiểm càng
nhiều hơn.

– Lành thay, chư Tỷ-kheo! Lành thay, chư Tỷ- kheo!

Các Ông hiểu pháp Ta thuyết giảng như vậy.
Chư Tỷ-kheo, Ta đã dùng nhiều pháp môn thuyết
chướng đạo pháp, và những ai thọ dụng chúng, tự đủ
bị chướng ngại. Ta đã thuyết các dục vui ít, khổ

A LA HÁN                                             860

nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng nhiều
hơn. Ta đã thuyết các dục ví như khúc xương... (như
trên)... Ta đã thuyết các dục ví như đầu rắn, vui ít,
khổ nhiều, não nhiều, và do vậy nguy hiểm càng
nhiều hơn. Nhưng Tỷ-kheo Arittha, xưa làm nghề
huấn luyện chim ưng, không những xuyên tạc Ta vì
đã tự chấp thủ sai lạc mà còn tự phá hoại mình và tạo
nên nhiều tổn đức, và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh,
đau khổ lâu ngày cho kẻ ngu si ấy. Thật sự, này các
Tỷ-kheo, sự kiện này không xảy ra, người ta có
thể thọ dụng các dục ngoài các dục, ngoài các dục
tưởng, ngoài các dục tầm.

Chư Tỷ-kheo, ở đây có một số người ngu si học
pháp, như Kinh, Ứng tụng, Giải thuyết, Kệ tụng,
Cảm hứng ngữ, Như thị ngữ, Bổn sanh, Vị tằng hữu
pháp, Phương quảng. Sau khi học các pháp này, họ
không quán sát ý nghĩa những pháp ấy với trí tuệ.
Những pháp ấy, vì ý nghĩa không được trí tuệ quán
sát, nên không trở thành rõ ràng. Họ học các pháp
chỉ vì lợi ích, muốn chỉ trích người khác, chỉ vì lợi
ích, muốn khoái khẩu biện luận, và họ không đạt
được mục tiêu mà sự học pháp hướng đến. Những
pháp ấy vì nắm giữ sai lạc nên đưa họ đến bất hạnh,
đau khổ lâu dài. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì nắm
giữ sai lạc các pháp.

A LA HÁN                                            861

Chư Tỷ-kheo, ví như một người ưa muốn rắn
nước, tìm cầu rắn nước, đi khắp chỗ để tìm rắn nước.
Người đó thấy một con rắn nước lớn, và người đó
bắt con rắn ấy ở lưng hay ở đuôi. Con rắn ấy có thể
quay lại cắn người đó nơi tay, nơi cánh tay hay ở
một phần nào khác của cơ thể, và người đó có thể do
nhân này mà bị chết hay bị đau khổ gần như chết. Vì
sao vậy? Chư Tỷ-kheo, vì nắm bắt con rắn một cách
sai lạc. Cũng vậy này các Tỷ-kheo, ở đây, một số
người ngu si học pháp... Chư Tỷ-kheo, vì sự chấp thủ
các pháp sai lạc.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, một số Thiện nam tử học pháp, như Kinh, Ứng tụng, Giải thuyết, Kệ tụng, Cảm hứng ngữ, Như thị ngữ, Bổn sanh, Vị tằng hữu pháp, Phương quảng. Sau khi học các pháp này, họ quán sát ý nghĩa những pháp ấy với trí tuệ. Những pháp ấy, vì ý nghĩa được trí tuệ quán sát, nên trở thành rõ ràng. Họ học pháp không vì lợi ích, muốn chỉ trích người khác, không vì lợi ích, muốn khoái khẩu biện luận, và họ đạt được mục tiêu mà sự học pháp hướng đến. Những pháp ấy, vì khéo nắm giữ, nên đưa họ đến hạnh phúc, an lạc lâu dài. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì khéo nắm giữ các pháp.

Chư Tỷ-kheo, ví như một người ưa muốn rắn nước, tìm cầu rắn nước đi khắp chỗ để tìm rắn nước.

A LA HÁN                                           862

Người đó thấy một con rắn nước lớn. Người đó có thể khéo đè con rắn nước với cây gậy có nạng. Sau khi khéo đè với cây gậy có nạng, người đó có thể khéo nắm giữ cổ rắn. Chư Tỷ-kheo, dầu cho con rắn nước ấy có thể cuốn thân nó xung quanh tay, hay cánh tay, hay một thân phần nào khác, người đó cũng không vì nhân duyên ấy đi đến chỗ chết hay đến sự đau khổ gần như chết. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, vì khéo nắm giữ con rắn nước vậy. Cũng vậy, chư Tỷ-kheo, ở đây, một số Thiện nam tử học pháp... chư Tỷ-kheo, vì khéo nắm giữ các pháp vậy. Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy hiểu rõ ý nghĩa lời Ta thuyết giảng và thọ trì như vậy. Nếu có ai không hiểu rõ ý nghĩa lời Ta thuyết giảng thì ở nơi đây, các Ông hãy hỏi Ta hay hỏi những bậc Tỷ-kheo trí thức.

Chư Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng pháp cho các Ông, ví như chiếc bè để vượt qua, không phải để nắm giữ lấy. Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Này các Tỷ-kheo, ví như có người đang đi trên con đường lớn dài, đến một vùng nước rộng, bờ bên này nguy hiểm và hãi hùng, bờ bên kia an ổn và

A LA HÁN                                            863

không kinh hãi, nhưng không có thuyền để vượt qua hay không có cầu bắc qua từ bờ này đến bờ kia. Người đó tự suy nghĩ: "Đây là vùng nước rộng, bờ bên này nguy hiểm và hãi hùng, bờ bên kia an ổn và không kinh hãi, nhưng không có thuyền để vượt qua hay không có cầu bắc qua từ bờ này đến bờ kia. Nay ta hãy thâu góp cỏ, cây, nhánh, lá, cột lại thành chiếc bè, và dựa trên chiếc bè này, tinh tấn dùng tay chân, có thể vượt qua bờ bên kia một cách an toàn". Chư Tỷ-kheo, rồi người đó thâu góp cỏ, cây, nhánh, lá cột lại thành chiếc bè, và nhờ chiếc bè này, tinh tấn dùng tay chân vượt qua bờ bên kia một cách an toàn. Khi qua bờ bên kia rồi, Người đó suy nghĩ: "Chiếc bè này lợi ích nhiều cho ta, nhờ chiếc bè này, ta tinh tấn dùng tay chân để vượt qua bờ bên kia một cách an toàn. Nay ta hãy đội chiếc bè này trên đầu hay vác nó trên vai, và đi đến chỗ nào ta muốn". Chư Tỷ- kheo, các Ông nghĩ thế nào? Chư Tỷ-kheo, nếu người đó làm như vậy, thì có làm đúng với sở dụng của chiếc bè chăng?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, người đó phải làm thế nào cho
đúng sở dụng của chiếc bè? Ở đây, chư Tỷ-kheo,
người đó sau khi vượt qua bờ bên kia, có thể suy
nghĩ: "Chiếc bè này lợi ích nhiều cho ta. Nhờ chiếc

A LA HÁN                                              864

bè này, ta tinh tấn dùng tay chân đã vượt qua bờ bên
kia một cách an toàn. Nay ta hãy kéo chiếc bè này
lên trên bờ đất khô, hay nhận chìm xuống nước, và
đi đến chỗ nào ta muốn". Chư Tỷ-kheo, làm như vậy,
người đó làm đúng sở dụng chiếc bè ấy. Cũng vậy,
này chư Tỷ-kheo, Ta thuyết pháp như chiếc bè để
vượt qua, không phải để nắm giữ lấy. Chư Tỷ-kheo,
các Ông cần hiểu ví dụ cái bè... Chánh pháp còn
phải bỏ đi, huống nữa là phi pháp.

Này các Tỷ-kheo, có sáu kiến xứ. Thế nào là sáu?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có kẻ vô văn phàm phu, không đi đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không đi đến yết kiến các bậc Chơn nhơn, không thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, không tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, xem sắc pháp: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem cảm thọ: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem tưởng: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem các hành: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", xem cái gì được thấy, được nghe, được cảm xúc, được ý thức, được đạt tới, được tìm cầu, được ý suy tư: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái

A LA HÁN                                               865

này là tự ngã của tôi", và bất cứ kiến xứ nào đều nói
rằng: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết, tôi
sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không biến
chuyển, tôi sẽ, trú như thế này cho đến mãi mãi",
xem như vậy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi,
cái này là tự ngã của tôi".

Và này chư Tỷ-kheo, có vị Đa văn Thánh đệ tử đi đến yết kiến các bậc Thánh, thuần thục các pháp bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đi đến yết kiến các bậc Chơn nhơn, thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, xem sắc pháp: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem cảm thọ: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem tưởng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem các hành: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", xem cái gì được thấy, được nghe, được cảm xúc, được ý thức, được đạt tới, được tìm cầu, được ý suy tư: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", và bất cứ kiến xứ nào đều nói rằng: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết tôi sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không biến chuyển, tôi sẽ trú như thế này cho đến mãi mãi",

A LA HÁN                                               866

xem như vậy là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Vị này do quán sát như vậy, đối với sự vật chẳng thật có nên không có lo âu, phiền muộn.

Được nghe nói vậy, một Tỷ-kheo khác bạch Thế Tôn:

– Có thể có cái gì không thực có ở ngoài, có thể gây lo âu phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, có người nghĩ như sau: "Cái gì chắc chắn đã là của tôi, nay chắc chắn không còn là của tôi. Cái gì chắc chắn có thể là của tôi, chắc chắn tôi không được cái ấy". Người đó sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm ngực, đi đến bất tỉnh. Này Tỷ-kheo, như vậy, có cái không thực có ở ngoài, có thể gây lo âu, phiền muộn.

– Bạch Thế Tôn, có thể có cái gì không thực có ở ngoài, có thể không gây lo âu phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, này Tỷ-kheo, có người không nghĩ như sau: "Cái gì chắc chắn đã

A LA HÁN                                             867

là của tôi, nay chắc chắn không còn là của tôi. Cái gì
chắc chắn có thể là của tôi, chắc chắn tôi không được
cái ấy". Người đó không sầu muộn, than vãn, khóc
lóc, không đấm ngực, không đi đến bất tỉnh. Như
vậy, này Tỷ-kheo, có cái không thực có ở ngoài,
không gây lo âu phiền muộn.

– Bạch Thế Tôn, có thể có cái gì không thực có ở trong có thể gây ra lo âu phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, này Tỷ-kheo,
có người có (tà) kiến như sau: "Đây là thế giới, đây
là tự ngã, sau khi chết, tôi sẽ thường còn, thường
hằng, thường trú không biến chuyển. Tôi sẽ trú như
thế này cho đến mãi mãi". Người này nghe Như Lai
hay đệ tử Như Lai thuyết pháp để bạt trừ tất cả kiến
xứ, cố chấp, thiên chấp, thiên kiến, tùy miên, sự tịnh
chỉ mọi hành động, sự từ bỏ mọi sanh y, sự diệt trừ
khát ái đưa đến ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Người
đó có thể nghĩ như sau: "Chắc chắn ta sẽ bị đoạn diệt,
chắc chắn ta sẽ bị hoại diệt, chắc chắn ta sẽ không
tồn tại". Người đó sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm
ngực, đi đến bất tỉnh. Này Tỷ-kheo, như vậy là có cái
không thực có ở trong có thể gây ra lo âu phiền
muộn.

A LA HÁN                                             868

– Bạch Thế Tôn, có thể có cái gì không thực có ở trong, không gây ra lo âu, phiền muộn?

Thế Tôn đáp:

– Có thể có, này Tỷ-kheo, ở đây, có người không có (tà) kiến như sau: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết, tôi sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không biến chuyển, tôi sẽ trú như thế này cho đến mãi mãi". Người này nghe Như Lai hay đệ tử Như Lai thuyết pháp để bạt trừ tất cả kiến xứ, cố chấp, thiên chấp, thiên kiến, tùy miên, sự tịnh chi mọi hành động, sự từ bỏ mọi sanh y, sự diệt trừ khát ái để đưa đến ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Vị ấy không nghĩ như sau: "Chắc chắn ta sẽ bị đoạn diệt, chắc chắn ta sẽ bị hoại diệt, chắc chắn ta sẽ không tồn tại". Vị ấy không sầu muộn, than vãn, khóc lóc; vị ấy không đấm ngực, không đi đến bất tỉnh. Này các Tỷ-kheo, như vậy là có cái không thực có ở trong, không gây ra lo âu, phiền muộn.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể nắm giữ một
vật sở hữu gì, và vật sở hữu được nắm giữ ấy sẽ
thường còn, thường hằng, thường trú, không chuyển
biến, có thể trú như thế này mãi mãi không?

Chư Tỷ-kheo, các Ông có thể thấy một vật sở hữu nào được nắm giữ và vật sở hữu được nắm giữ

A LA HÁN                                            869

ấy sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không chuyển biến, có thể trú như thế này mãi mãi không?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, Ta cũng không thấy một vật sở hữu được nắm
giữ nào, mà vật sở hữu được nắm giữ ấy sẽ thường
còn, thường hằng, thường trú, không chuyển biến, có
thể trú như thế này mãi mãi.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thể chấp thủ Ngã luận thủ nào mà Ngã luận thủ ấy được chấp thủ như vậy lại không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy Ngã luận thủ nào mà Ngã luận thủ ấy được chấp thủ như vậy lại không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

– Bạch Thế Tôn không.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, Ta cũng không thấy Ngã luận thủ nào mà Ngã
luận thủ ấy được chấp thủ như vậy lại không khởi lên
sầu, bi, khổ, ưu, não.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có kiến y nào, mà kiến y ấy được y chỉ như vậy lại không khởi lên sầu,

A LA HÁN                                           870

bi, khổ, ưu, não không?

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy kiến y nào, mà kiến y ấy được y chỉ như vậy lại không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não không?

– Bạch Thế Tôn, không

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Này các Tỷ-
kheo, Ta cũng không thấy một kiến y nào, mà kiến y
ấy được y chỉ như vậy, lại không khởi lên sầu, bi,
khổ, ưu, não.

Chư Tỷ-kheo, nếu có ngã thời có ngã sở thuộc của tôi không?

– Bạch Thế Tôn, có.

– Chư Tỷ-kheo, nếu có ngã sở thuộc, thời có ngã của tôi không?

– Bạch Thế Tôn, có.

– Chư Tỷ-kheo, nếu ngã và ngã sở thuộc không thể được chấp nhận là thường còn, thường hằng, thì kiến xứ này: "Đây là thế giới, đây là tự ngã, sau khi chết tôi sẽ thành thường còn, thường hằng, thường trú, không biến chuyển tôi sẽ trú như thế này cho đến

A LA HÁN                                            871

mãi mãi". Này các Tỷ-kheo, kiến xứ ấy là hoàn toàn, triệt để chẳng ngu si không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể hoàn toàn, triệt để chẳng ngu si được!

– Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Sắc là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, vô thường.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

– Bạch Thế Tôn, khổ.

– Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, thì có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, cảm thọ là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, là vô thường.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

A LA HÁN                                              872

– Bạch Thế Tôn, là khổ.

– Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại thì có hợp lý chăng khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi... tự ngã của tôi"?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, tưởng là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, vô thường.

– Cái gì vô thường...?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, các hành là thường hay vô thường...

- Chư Tỷ-kheo, thức là thường hay vô thường?

– Bạch Thế Tôn, vô thường.

– Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

– Bạch Thế Tôn, khổ.

– Cái gì vô thường, khổ thì có hợp lý chăng, khi chánh quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là

A LA HÁN                                             873

tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Do vậy, này các Tỷ-kheo, bất cứ sắc pháp nào, quá khứ, tương lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả sắc pháp là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là của tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", cần phải như thật quán với chánh trí tuệ. Bất cứ cảm thọ nào... Bất cứ tưởng nào... Bất cứ hành nào... Bất cứ thức nào, quá khứ, vị lai, hiện tại, nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần, tất cả thức là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi", cần phải như thật quán với chánh trí tuệ.

Chư Tỷ-kheo, nhờ thấy vậy, vị Đa văn Thánh đệ tử yểm ly đối với sắc, yểm ly đối với thọ, yểm ly đối với tưởng, yểm ly đối với hành, yểm ly đối với thức. Do yểm ly nên ly tham. Do ly tham, nên được giải thoát. Trong sự giải thoát có trí khởi lên, biết được đã giải thoát. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không còn trở lui tại đây với một đời sống khác".

Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là vị đã vất bỏ đi các chướng ngại vật, là vị đã lấp đầy các

A LA HÁN                                               874

thông hào, là vị đã nhổ lên cột trụ, là vị đã mở
tung các lề khóa, là bậc Thánh đã hạ cây cờ
xuống, đã đặt gánh nặng xuống, không có gì hệ
lụy.

Và thế nào là Tỷ-kheo đã vất bỏ đi các chướng ngại?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, là đã đoạn trừ vô minh,
cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị chặt đầu,
khiến không thể tái sanh trong tương lai, không có
khả năng sanh khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-
kheo đã vất bỏ đi các chướng ngại.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã lấp đầy các thông hào?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ
tái sanh và sự luân chuyển sanh tử, đã cắt tận gốc rễ,
làm cho như cây ta-la bị chặt đầu, khiến không thể
tái sanh trong tương lai, không có khả năng sanh
khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy là Tỷ-kheo đã lấp đầy
thông hào.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã nhổ lên cột trụ?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ

A LA HÁN                                             875

khát ái, đã cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị
chặt đầu, khiến không thể tái sanh trong tương lai,
không có khả năng sanh khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy
là Tỷ-kheo đã nhổ lên cột trụ.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã mở tung các lề khóa?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, đã cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị chặt đầu, khiến không thể tái sanh trong tương lai, không có khả năng sanh khởi. Chư Tỷ- kheo, như vậy là Tỷ-kheo đã mở tung các lề khóa.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo bậc Thánh, đã hạ cây cờ xuống, đã đặt gánh nặng xuống, không có gì hệ lụy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn trừ
ngã mạn, đã cắt tận gốc rễ, làm cho như cây ta-la bị
chặt đầu, khiến không thể tái sanh trong tương lai,
không có khả năng sanh khởi. Chư Tỷ-kheo, như vậy
là vị Tỷ-kheo bậc Thánh, đã hạ cây cờ xuống, đã đặt
gánh nặng xuống, không có gì hệ lụy.

Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã giải thoát như vậy, thì chư Thiên ở Đế thích Thiên giới, Phạm thiên giới, Sanh chủ giới sẽ không tìm được dấu vết của Tỷ-

A LA HÁN                                            876

kheo ấy, nếu nghĩ rằng: "Y ở đây, có thức của Như Lai". Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, Ta nói ngay ở hiện tại, một Như Lai không thể tìm thấy dấu vết".

Chư Tỷ-kheo, Ta nói như vậy, thuyết như vậy,
một số Sa-môn, Bà-la-môn xuyên tạc Ta một cách
phi chơn, hồ đồ, hư vọng, không thực: "Sa-môn
Gotama chủ trương chủ nghĩa hư vô, đề cao đoạn
diệt, hủy diệt, sự tiêu diệt các hữu tình". Nhưng này
các Tỷ-kheo, Ta không là như vậy, Ta không nói như
vậy, Ta không như các Sa-môn, Bà-la-môn ấy đã
xuyên tạc một cách phi chơn, hồ đồ, hư vọng, không
thật: "Sa-môn Gotama chủ trương chủ nghĩa hư vô,
đề cao đoạn diệt, hủy diệt, sự tiêu diệt các hữu tình".
Chư Tỷ-kheo, xưa cũng như nay, Ta chỉ nói lên
sự khổ và sự diệt khổ.

 Chư Tỷ-kheo, nếu ở đây những người khác
nhiếc mắng, phỉ báng, làm cho Như Lai tức
giận, thì này các Tỷ-kheo, ở đây, Như Lai
không có sân hận, không có bất mãn, tâm không
phẫn nộ.

 Chư Tỷ-kheo, nếu ở đây, những người khác
cung kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường Như
Lai, thì này các Tỷ-kheo, ở đây Như Lai không
có hoan hỷ, sung sướng, Tâm không thích thú.

A LA HÁN                                              877

 Chư Tỷ-kheo, nếu những người khác cung kính,
tôn trọng, lễ bái, cúng dường Như Lai, thì này
các Tỷ-kheo, ở đây Như Lai suy nghĩ: "Đây là
điều xưa kia đã từng biết rõ: ở đây là trách
nhiệm Ta phải làm".

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác nhiếc mắng, phỉ báng, làm cho các Ông tức
giận, ở đây các Ông chớ có sân hận, bất mãn, tâm
chớ khởi phẫn nộ.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác cung kính, tôn trọng, lễ bái cúng dường các
Ông, thì ở đây, các Ông chớ có hoan hỷ, sung
sướng, tâm chớ sanh thích thú.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác cung kính, tôn trọng, lễ bái cúng dường các
Ông, thì ở đây, các Ông hãy suy nghĩ: "Đây là
điều xưa kia đã từng biết rõ, đây là những trách
nhiệm ta phải làm".

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông, các Ông hãy từ bỏ. Các Ông từ bỏ, sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

Chư Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông?

A LA HÁN                                          878

 Chư Tỷ-kheo, sắc không phải của các Ông, hãy từ bỏ sắc. Các Ông từ bỏ sắc sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, thọ không phải của các Ông, hãy từ bỏ thọ. Các Ông từ bỏ thọ sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, tưởng không phải của các Ông, hãy từ bỏ tưởng. Các Ông từ bỏ tưởng sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, các hành không phải của các
Ông, hãy từ bỏ các hành. Các Ông từ bỏ các
hành sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho
các Ông.

 Chư Tỷ-kheo, thức không phải của các Ông, hãy từ bỏ thức. Các Ông từ bỏ thức sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông.

Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Trong
rừng Jetavana này, nếu có người thâu lượm cỏ, cây,
nhành, lá rồi đốt hay làm với chúng tùy theo ý muốn.
Các Ông có nghĩ chăng? Người ấy thâu lượm chúng
ta, đốt chúng ta hay làm với chúng ta tùy theo ý
muốn?

A LA HÁN                                           879

– Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì nó không phải tự ngã hay không phải sở thuộc của ngã.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cái gì không phải
của các Ông, các Ông hãy từ bỏ. Các Ông từ bỏ sẽ
đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài cho các Ông. Chư
Tỷ-kheo, và cái gì không phải của các Ông? Chư Tỷ-
kheo, sắc không phải của các Ông, hãy từ bỏ sắc. Các
Ông từ bỏ sắc sẽ đưa lại hạnh phúc, an lạc lâu dài
cho các Ông. Chư Tỷ-kheo, thọ... (như trên)... Chư
Tỷ-kheo tưởng... (như trên)... Chư Tỷ-kheo, hành...
Chư Tỷ-kheo, thức không phải của các Ông, hãy từ
bỏ thức. Các Ông từ bỏ thức sẽ đem lại hạnh phúc,
an lạc lâu dài cho các Ông.

Chư Tỷ-kheo, như vậy, pháp được Ta khéo giảng, làm cho tỏ lộ, làm cho khai thông, làm cho khai thị, được loại trừ các vải quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng, làm tỏ lộ, làm cho khai thông, làm cho khai thị, được loại trừ các vải quấn cũ, nên những vị Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, việc nên làm đã làm, gánh nặng đã đặt xuống, lý tưởng đã thành đạt, hữu kiết sử đã đoạn trừ, được giải thoát nhờ chánh trí, vòng luân chuyển (sanh

A LA HÁN                                            880

tử) của những vị này không thể chỉ bày. Chư Tỷ-kheo, như vậy, pháp được Ta khéo giảng... được loại trừ các vải quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng, được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, thì những vị này
thành các vị hóa sanh, nhập diệt tại đây, không
còn phải trở lui vào đời này nữa. Chư Tỷ-kheo,
như vậy, pháp được Ta khéo giảng... được loại trừ
các vãi quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng... được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
đã đoạn trừ ba kiết sử, đã làm cho muội lược tham
sân si, thì tất cả những vị ấy thành bậc Nhất lai,
chỉ đến đời này một lần nữa sẽ diệt tận khổ đau.
Chư Tỷ-kheo, như vậy, pháp được Ta khéo
giảng... được loại trừ các vãi quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng... được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
đoạn trừ ba kiết sử, thì tất cả những vị ấy trở thành
bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc ác thú, quyết
định hướng đến chánh giác. Chư Tỷ-kheo, như
vậy, pháp được Ta khéo giảng... được loại trừ các
vải quấn cũ.

A LA HÁN                                              881

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được ta khéo giảng... được
loại trừ các vải quấn cũ, nên những Tỷ-kheo nào
là những vị tùy pháp hành, tùy tín hành, thì tất cả
những vị này sẽ hướng về chánh giác, chư Tỷ-
kheo, như vậy pháp được Ta khéo giảng... được
loại trừ khỏi các vải quấn cũ.

 Chư Tỷ-kheo, vì pháp được Ta khéo giảng, làm
cho tỏ lộ, làm cho khai thông, làm cho khai thị,
được loại trừ các vải quấn cũ, nên những vị nào
chỉ đủ lòng tin nơi Ta, chỉ đủ lòng thương mến
đối với Ta, thì tất cả những vị ấy được hướng
về chư Thiên.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Những Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

A LA HÁN                                            882

89 Ác tà kiến về Tỷ kheo lậu tận - Kinh Yamaka – Tương III, 199

Yamaka – Tương III, 199

1) Một thời Tôn giả Sàriputta trú tại Sàvatthi, Jetavena, tại vườn ông Anàthapindika.

2) Lúc bấy giờ, Tỷ kheo Yamaka khởi lên ác tà kiến
sau đây: "Như ta hiểu lời Thế Tôn thuyết pháp, Tỷ-
kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, sau khi thân hoại
mạng chung, sẽ đoạn tận, sẽ diệt tận, không còn gì
nữa sau khi chết".

3) Nhiều Tỷ-kheo nghe Tỷ-kheo Yamaka khởi lên ác
tà kiến sau đây: "Như ta hiểu lời Thế Tôn thuyết
pháp, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, sau khi thân
hoại mạng chung, sẽ đoạn tận, sẽ diệt tận, không còn
gì nữa sau khi chết".

4) Rồi các Tỷ-kheo ấy đi đến Tôn giả Yamaka; sau
khi đến, nói lên với Tôn giả Yamaka những lời chào
đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

5) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy nói với Tôn giả Yamaka:

A LA HÁN                                           883

- Có thật chăng, này Hiền giả Yamaka, Hiền giả khởi
lên ác tà kiến như sau: "Như ta hiểu lời Thế Tôn
thuyết pháp, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, sau
khi thân hoại mạng chung, sẽ đoạn tận, sẽ diệt tận,
không còn gì nữa sau khi chết".

6) - Này chư Hiền, tôi đã hiểu lời Thế Tôn thuyết pháp như vầy: "Như ta hiểu lời Thế Tôn... sau khi chết".

7) - Chớ có nói vậy, Hiền giả Yamaka! Chớ có xuyên tạc Thế Tôn! Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt lành. Thế Tôn không có nói như sau: "Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ đoạn tận, sẽ diệt tận, không còn gì nữa sau khi chết".

8) Dầu được các Tỷ-kheo ấy nói như vậy, Tôn giả
Yamaka vẫn kiên trì, kiên cố chấp nhận ác tà kiến ấy,
nói rằng: "Như ta hiểu lời Thế Tôn thuyết pháp, Tỷ-
kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, sau khi thân hoại
mạng chung, sẽ đoạn tận, sẽ diệt tận, không còn gì
nữa sau khi chết".

9) Vì rằng các Tỷ-kheo không thể làm cho Tôn giả
Yamaka rời bỏ ác tà kiến ấy, các Tỷ-kheo ấy từ chỗ
ngồi đứng dậy, đi đến Tôn giả Sàriputta, sau khi đến,
thưa với Tôn giả Sàriputta:

A LA HÁN                                             884

- Tỷ-kheo Yamaka, thưa Hiền giả Sàriputta, có khởi lên ác tà kiến như sau: "Như ta hiểu lời Thế Tôn thuyết pháp, Tỷ-kheo đoạn tận các lậu hoặc, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ đoạn tận, sẽ diệt tận, không còn gì nữa sau khi chết". Lành thay, nếu Tôn giả Sàriputta vì lòng lân mẫn đi đến Tỷ-kheo Yamaka.

10) Tôn giả Sàriputta im lặng nhận lời.

11) Rồi Tôn giả Sàsriputta, vào buổi chiều, từ chỗ
tịnh cư đứng dậy, đi đến Tôn giả Yamaka; sau khi
đến, nói lên với Tôn giả Yamaka những lời chào đón
hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên.
12) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Sàriputta nói với
Tôn giả Yamaka:
- Có thật chăng, Hiền giả Yamaka, Hiền giả có khởi
lên ác tà kiến như sau: "Như ta đã hiểu lời Thế Tôn
thuyết pháp... không còn gì nữa sau khi chết ".
13) - Thưa Hiền giả, tôi hiểu như vậy lời Thế Tôn
thuyết pháp: "Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, sau
khi thân hoại mạng chung, sẽ đoạn tận, sẽ diệt tận,
không còn gì nữa sau khi chết ".
14) - Hiền giả nghĩ thế nào, Hiền giả Yamaka, sắc là
thường hay vô thường?
- Là vô thường, này Hiền giả.

A LA HÁN                                            885

15-18) Thọ... tưởng... các hành... thức là thường hay vô thường? - Là vô thường, này Hiền giả.

19-20) - Do thấy vậy, bậc Thánh đệ tử nhàm chán
đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với
các hành... nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán,
vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự
giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị
ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa".

21) Hiền giả nghĩ thế nào, Hiền giả Yamaka? Hiền
giả có quán Như Lai là sắc không?
- Thưa không, này Hiền giả.
22-26) - Hiền giả có quán Như Lai là thọ... tưởng...
hành... thức không?
- Thưa không, này Hiền giả.
27) Hiền giả nghĩ thế nào, Hiền giả Yamaka? Hiền
giả có quán Như Lai ở trong sắc không?
- Thưa không, này Hiền giả.
- Hiền giả có quán Như Lai ở ngoài sắc không?
- Thưa không, này Hiền giả.
28) Hiền giả, có quán Như Lai ở trong thọ không?...

A LA HÁN                                             886

20) Hiền giả có quán Như Lai ở trong tưởng
không?...
30) Hiền giả có quán Như Lai ở trong các hành
không?...
31) Hiền giả có quán Như Lai ở trong thức không?
- Thưa không, này Hiền giả.
- Hiền giả có quán Như Lai là ngoài thức không?
- Thưa không, này Hiền giả.

32) Hiền giả nghĩ thế nào, Hiền giả Yamaka? Hiền giả có quán Như Lai là sắc, thọ, tưởng, hành, thức không?

- Thưa không, này Hiền giả.

33) Hiền giả nghĩ thế nào, Hiền giả Yamaka? Hiền giả có quán cái không sắc, không thọ, không tưởng, không hành, không thức là Như Lai không?

- Thưa không, này Hiền giả.

34) -Và ở đây, Hiền giả Yamaka, ngay trong đời sống hiện tại, cũng không thể tìm được một Như Lai thường chơn, thường trú, thời hợp lý chăng khi Hiền giả trả lời: "Như ta đã hiểu lời Thế Tôn thuyết pháp, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, sau khi thân hoại

A LA HÁN                                            887

mạng chung, sẽ đoạn tận, sẽ tận diệt, không còn gì nữa sau khi chết".

35) -Trước đây tôi vô trí nên có ác tà kiến ấy. Nay
sau khi nghe Tôn giả Sàriputta thuyết pháp, ác tà kiến
ấy được đoạn trừ, và pháp được tôi hoàn toàn chứng
tri.

36) -Hiền giả Yamaka, nếu có người hỏi Hiền giả:
"Hiền giả Yamaka, vị Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các
lậu hoặc đã đoạn tận, sau khi thân hoại mạng
chung, vị ấy sẽ trở thành gì?"; được hỏi như vậy,
Hiền giả Yamaka, Hiền giả trả lời như thế nào?

37) -Thưa Hiền giả, nếu có người hỏi tôi: "Này Hiền giả Yamaka, Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã đoạn tận, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy sẽ trở thành gì?"; được hỏi như vậy, này Hiền giả, tôi sẽ trả lời: "Sắc là vô thường, này Hiền giả, cái gì vô thường là khổ. Cái gì khổ là đoạn diệt, là tiêu diệt. Thọ... Tưởng... Các hành... Thức là vô thường, này Hiền giả, cái gì vô thường là khổ. Cái gì khổ là đoạn diệt, là tiêu diệt". Được hỏi vậy, này Hiền giả, tôi sẽ trả lời như vậy.

38-39) -Lành thay, lành thay, Hiền giả Yamaka! Hiền giả Yamaka, ta sẽ cho Hiền giả một ví dụ để ý nghĩa này được hiểu rõ thêm nữa.

A LA HÁN                                              888

Ví như, này Hiền giả Yamaka, một người gia chủ hay con của người gia chủ, là nhà hào phú, tiền nhiều,của nhiều, lại được bảo vệ. Rồi có người đến, muốn điều bất lợi, muốn điều bất hạnh, muốn điều bất an, muốn đoạt mạng sống người kia. Người ấy suy nghĩ: "Người gia chủ hay con của người gia chủ này là nhà hào phú, tiền nhiều, của nhiều, lại được bảo vệ. Thật không dễ gì đoạt mạng sống nó bằng sức mạnh. Vậy ta hãy tìm cách xâm nhập rồi sẽ đoạt mạng sống". Người ấy đi đến người gia chủ hay con của người gia chủ kia, và nói như sau: "Thưa Tôn giả, tôi xin được hầu hạ Tôn giả". Người gia chủ hay con của người gia chủ kia chấp nhận cho người ấy hầu hạ. Người ấy hầu hạ, dậy trước ngủ sau, sự việc nhanh nhẹn, cử chỉ đẹp lòng, lời nói khả ái. Người gia chủ hay con của người gia chủ kia tin tưởng người ấy, xem người ấy như thân hữu, tin tưởng người ấy, xem như tâm hữu, và đặt lòng tín cẩn vào người ấy. Này Hiền giả, khi người ấy đã tin tưởng rằng: "Người gia chủ hay con của người gia chủ này đã tín cẩn ta", khi bắt gặp người con của gia chủ ở một chỗ thanh vắng, liền lấy con dao sắc bén, đoạt mạng sống người con của gia chủ.

40) Hiền giả Yamaka, Hiền giả nghĩ thế nào? Khi người ấy đến với người gia chủ hay con của người gia chủ kia và nói: "Thưa Tôn giả, tôi muốn hầu hạ

A LA HÁN                                            889

Tôn giả"; khi ấy người ấy có phải là kẻ giết người
không? Và dầu cho người ấy là kẻ giết người, người
gia chủ hay con của người gia chủ cũng không nghĩ
rằng: "Ta có một kẻ giết người".

41) Khi người ấy hầu hạ, dậy trước ngủ sau, sự việc
nhanh nhẹn, cử chỉ đẹp lòng, lời nói khả ái, khi ấy
dầu cho người ấy là kẻ giết người, người gia chủ hay
con của người gia chủ cũng không nghĩ rằng: "Ta có
một kẻ giết người".

- Thưa vâng, này Hiền giả.

42-43)- Cũng vậy, này Hiền giả, kẻ vô văn phàm
phu, không được thấy rõ các bậc Thánh, không thuần
thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không thấy rõ các bậc Chân nhân, không
thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập
pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã,
hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay
tự ngã ở trong sắc; quán thọ... quán tưởng... quán các
hành... quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có
thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong
thức.

44) "Sắc là vô thường", người ấy không như thật biết rõ: "Sắc là vô thường"; "Thọ là vô thường", người ấy không như thật biết rõ: "Thọ là vô thường"; "Tưởng

A LA HÁN                                             890

là vô thường", người ấy không như thật biết rõ:
"Tưởng là vô thường"; "Các hành là vô thường",
người ấy không như thật biết rõ: "Các hành là vô
thường"; "Thức là vô thường", người ấy không như
thật biết rõ: "Thức là vô thường".

45) "Sắc là khổ", người ấy không như thật biết rõ:
"Sắc là khổ"; "Thọ là khổ"... "Tưởng là khổ"... "Các
hành là khổ"... "Thức là khổ", người ấy không như
thật biết rõ: "Thức là khổ".

46) "Sắc là vô ngã", người ấy không như thật biết rõ: "Sắc là vô ngã"; "Thọ là vô ngã"... "Tưởng là vô ngã"... "Các hành là vô ngã"... "Thức là vô ngã", người ấy không như thật biết rõ: "Thức là vô ngã".

47) "Sắc là hữu vi", người ấy không như thật biết rõ: "Sắc là hữu vi"; "Thọ là hữu vi"... "Tưởng là hữu vi"... "Các hành là hữu vi"; "Thức là hữu vi", người ấy không như thật biết rõ: "Thức là hữu vi".

48) "Sắc là kẻ giết người", người ấy không như thật biết rõ: "Sắc là kẻ giết người"; "Thọ là kẻ giết người"... "Tưởng là kẻ giết người"... "Các hành là kẻ giết người"... "Thức là kẻ giết người", người ấy không như thật biết rõ: "Thức là kẻ giết người ".

A LA HÁN                                            891

49) Người ấy đến với sắc, chấp thủ, nhiếp trì: "Sắc
là tự ngã của ta". Người ấy đến với thọ... với tưởng...
với các hành... người ấy đến với thức, chấp thủ và
nhiếp trì: "Thức là tự ngã của ta". Năm thủ uẩn này
được người ấy đi đến chấp thủ, sẽ đưa đến bất hạnh,
đau khổ lâu dài cho người ấy.

50) Này Hiền giả, bậc Đa văn Thánh đệ tử thấy rõ
các bậc Thánh... tu tập pháp các bậc Chân nhân,
không quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có
sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc;
không quán thọ... không quán tưởng... không quán
các hành... không quán thức như là tự ngã, hay tự ngã
như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở
trong thức.

51) "Sắc là vô thường", vị ấy như thật biết rõ: "Sắc là vô thường"; "Thọ là vô thường"... "Tưởng là vô thường"... "Các hành là vô thường"... "Thức là vô thường", vị ấy như thật biết rõ: "Thức là vô thường".

52) "Sắc là khổ", vị ấy như thật biết rõ: "Sắc là
khổ"... "Thọ là khổ"... "Tưởng là khổ"... "Các hành
là khổ"... "Thức là khổ", vị ấy như thật biết rõ: "Thức
là khổ".

53) "Sắc là vô ngã", vị ấy như thật biết rõ: "Sắc là vô ngã"... "Thọ là vô ngã"... "Tưởng là vô ngã"... "Các

A LA HÁN                                              892

hành là vô ngã"... "Thức là vô ngã", vị ấy như thật biết rõ: "Thức là vô ngã".

54) "Sắc là hữu vi", vị ấy như thật biết rõ: "Sắc là
hữu vi"... "Thọ là hữu vi"... "Tưởng là hữu vi"... "Các
hành là hữu vi"... "Thức là hữu vi", vị ấy như thật
biết rõ: "Thức là hữu vi".

55) "Sắc là kẻ giết người", vị ấy như thật biết rõ:
"Sắc là kẻ giết người"... "Thọ là kẻ giết người"...
"Tưởng là kẻ giết người"... "Các hành là kẻ giết
người"... "Thức là kẻ giết người", vị ấy như thật biết
rõ: "Thức là kẻ giết người".

56) Vị ấy không đến với sắc, không chấp thủ, không
nhiếp trì: "Sắc là tự ngã của ta". Không đến với thọ...
với tưởng... với các hành... Không đến với thức,
không chấp thủ, không nhiếp trì: "Thức là tự ngã của
ta". Đối với năm thủ uẩn này, vị ấy không đi đến,
không chấp thủ, sẽ đưa đến hạnh phúc, an lạc cho vị
ấy trong một thời gian dài.

57) -Như vậy, này Hiền giả Sàriputta, các Tôn giả ấy
có được người như Hiền giả làm đồng Phạm hạnh,
có lòng lân mẫn như vậy, muốn họ được hạnh phúc
như vậy, bậc giáo giới như vậy, bậc giảng dạy như
vậy.

A LA HÁN                                              893

58) Và nay, sau khi được nghe Tôn giả Sàriputta thuyết pháp, tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ.

A LA HÁN                                        894

90 Đây là an tịnh, đây là thù diệu - Kinh ÀNANDA – Tăng I, 237

ÀNANDA – Tăng I, 237

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên;ngồi xuống
một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Rất có thể, bạch Thế Tôn, một Tỷ-kheo được định
như vậy, trong cái thân có thức này, không có ngã
kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên; đối với tất cả
tướng ở ngoài, không có ngã kiến, ngã sở kiến, ngã
mạn tùy miên; và do chứng đạt và an trú tâm giải
thoát, tuệ giải thoát, không có ngã kiến, ngã sở kiến,
ngã mạn tùy miên; vị ấy có thể chứng đạt và an trú
tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy.
- Rất có thể, này, Ànanda, một Tỷ-kheo được định
như vậy… có thể chứng đạt và an trú tâm giải thoát,
tuệ giải thoát ấy.
2. Như thế nào, bạch Thế Tôn, rất có thể, một Tỷ-
kheo được định như vậy … có thể chứng đạt và an
trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy?
- Ở đây, này Ànanda, vị Tỷ-kheo suy nghĩ như sau:
"Đây là an tịnh, đây là thù diệu, tức là chỉ tức tất cả
hành, từ bỏ tất cả sanh y, đoạn tận tham, ly tham,

A LA HÁN                                              895

đoạn diệt, Niết-bàn". Như vậy, này Ànanda, rất có
thể Tỷ-kheo được định như vậy… có thể chứng đạt
và an trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy.
Lại nữa, này Ànanda, liên hệ đến vấn đề này, Ta đã
nói như sau trong kinh tên là "Những câu hỏi của
Punnaka", chương về Pàràyana.
Do phân tích ở đời
Những vật cao và thấp
Với vị không dao động
Bởi vật gì ở đời,
An tịnh, không tối mù,
Không phiền muộn, không cầu.
Ta nói người như vậy,
Đã vượt khỏi sanh già.

A LA HÁN                                         896

91 Đạo lộ của vị Alahán gồm có 10 chi phần - ĐẠI Kinh BỐN MƯƠI – 117 Trung III, 237

ĐẠI KINH BỐN MƯƠI (Mahacattarisaka suttam) – Bài kinh số 117 – Trung III, 237

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn".

– "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông
về Thánh chánh định cùng với các cận duyên và
các tư trợ. Hãy lắng tai nghe và suy nghiệm kỹ, Ta
sẽ giảng".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

A LA HÁN                                         897

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh chánh định với các cận duyên và các tư trợ?

– Chính là chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ,
chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh
niệm. Này các Tỷ-kheo, phàm có nhất tâm nào
(ekaggata) được tư trợ với bảy chi phần này, này
các Tỷ-kheo, như vậy gọi là Thánh chánh định
cùng với các cận duyên và các tư trợ.

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là chánh
kiến đi hàng đầu? – Tuệ tri tà kiến là tà kiến,
tuệ tri chánh kiến là chánh kiến. Như vậy là
chánh kiến của vị ấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà kiến? –
Không có bố thí, không có cúng dường, không
có tế tự, không có quả báo các nghiệp thiện
ác, không có đời này, không có đời khác,
không có mẹ, không có cha, không có các loại
hóa sanh; ở đời không có các vị Sa-môn, Bà-
la-môn, chánh hướng, chánh hạnh, sau khi với
thượng trí tự mình chứng đạt lại tuyên bố lên.
Như vậy, này các Tỷ-kheo là tà kiến.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh kiến? –

A LA HÁN                                           898

Chánh kiến này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai
loại. Này các Tỷ-kheo, có loại chánh kiến
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh
y (upadhivepakka); có loại chánh kiến thuộc
bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi
(magganga).
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh kiến
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh
y? – Có bố thí, có cúng dường, có tế tự, có quả
báo các nghiệp thiện ác, có đời này, có đời
khác, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh; ở
đời có các vị Sa-môn, Bà-la-môn, chánh
hướng, chánh hạnh, sau khi với thượng trí tự
mình chứng đạt đời này và đời khác lại tuyên
bố lên. Như vậy, này các Tỷ-kheo là chánh
kiến hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả
sanh y.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh kiến
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi? – Phàm cái gì, này các Tỷ-kheo, thuộc
trí tuệ, tuệ căn, tuệ lực, trạch pháp giác chi,
chánh kiến, đạo chi của một vị tu tập
Thánh đạo, thành thục trong Thánh đạo,
có vô lậu tâm, có Thánh tâm. Chánh kiến
như vậy, này các Tỷ-kheo, thuộc bậc Thánh,
vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi.

A LA HÁN                                          899

 Ai tinh tấn đoạn trừ tà kiến, thành tựu chánh
kiến, như vậy là chánh tinh tấn của vị ấy.
 Ai chánh niệm đoạn trừ tà kiến, chánh niệm
đạt được và an trú chánh kiến, như vậy là
chánh niệm của vị ấy.
 Như vậy ba pháp này chạy theo, chạy vòng
theo chánh kiến, tức là chánh kiến, chánh
tinh tấn, chánh niệm.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào chánh kiến đi
hàng đầu? – Tuệ tri tà tư duy là tà tư duy, tuệ
tri chánh tư duy là chánh tư duy, như vậy là
chánh kiến của các vị ấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà tư duy? –
Dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy, này các Tỷ-
kheo, như vậy là tà tư duy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tư duy?
– Chánh tư duy, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai
loại: có loại chánh tư duy hữu lậu, thuộc phước
báo, đưa đến quả sanh y; có loại chánh tư duy
thuộc bậc Thánh vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tư duy
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh

A LA HÁN                                           900

y? – Ly dục tư duy, vô sân tư duy, bất hại tư
duy, như vậy, này các Tỷ-kheo là chánh tư duy,
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh y.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tư duy
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi? – Phàm cái gì, này các Tỷ-kheo, thuộc suy
tư, tầm cầu, tư duy, một ngữ hành do sự hoàn
toàn chú tâm chuyên tâm của một vị tu tập
Thánh đạo, thành thục trong Thánh đạo, có vô
lậu tâm, có Thánh tâm; chánh tư duy như vậy,
này các Tỷ-kheo, thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu
thế, thuộc đạo chi.
 Ai tinh tấn đoạn trừ tà tư duy, thành tựu chánh
tư duy, như vậy là chánh tinh tấn của vị ấy.
 Ai chánh niệm đoạn trừ tà tư duy, chánh niệm
đạt được và an trú chánh tư duy, như vậy là
chánh niệm của vị ấy.
 Như vậy ba pháp này chạy theo, chạy vòng
theo chánh tư duy, tức là chánh kiến, chánh
tinh tấn, chánh niệm.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.

 Và như thế nào, này các Tỷ-kheo chánh kiến đi hàng đầu? – Tuệ tri tà ngữ là tà ngữ, tuệ tri

A LA HÁN                                          901

chánh ngữ là chánh ngữ; như vậy là chánh kiến
của vị ấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà ngữ? – Vọng
ngữ, nói hai lưỡi, ác khẩu, nói lời phù phiếm,
như vậy, này các Tỷ-kheo, là tà ngữ.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh ngữ? –
Chánh ngữ, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai
loại: có loại chánh ngữ hữu lậu, thuộc phước
báo, đưa đến quả sanh y; có loại chánh ngữ
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh ngữ, hữu
lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh y? –
Viễn ly vọng ngữ, viễn ly nói hai lưỡi, viễn ly
ác khẩu, viễn ly phù phiếm ngữ; như vậy, này
các Tỷ-kheo, là chánh ngữ, hữu lậu thuộc
phước báo, đưa đến quả sanh y.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh ngữ
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi? – Cái gì, này các Tỷ-kheo, thuộc về từ bỏ,
từ đoạn, từ khước, viễn ly bốn ngữ ác hành, đối
với một vị tu tập Thánh đạo, thuần thục trong
Thánh đạo, có vô lậu tâm, có Hiền Thánh tâm;
như vậy, này các Tỷ-kheo là chánh ngữ, thuộc
bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi.

A LA HÁN                                          902

 Ai tinh tấn đoạn trừ tà ngữ, thành tựu chánh
ngữ; như vậy là chánh tinh tấn của vị ấy.
 Ai chánh niệm đoạn trừ tà ngữ, chánh niệm đạt
được và an trú chánh ngữ; như vậy là chánh
niệm của vị ấy.
 Như vậy, ba pháp này chạy theo, chạy vòng
theo chánh ngữ, tức là chánh kiến, chánh tinh
tấn, chánh niệm.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.

 Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, chánh kiến
đi hàng đầu? – Biết được tà nghiệp là tà nghiệp,
biết được chánh nghiệp là chánh nghiệp; như
vậy là chánh kiến của vị ấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà nghiệp? – Sát
sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục;
như vậy, này các Tỷ-kheo, là tà nghiệp.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh nghiệp?
– Chánh nghiệp, này các Tỷ-kheo, Ta nói có
hai loại: Có loại chánh nghiệp, này các Tỷ-
kheo, hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả
sanh y; có loại chánh nghiệp, này các Tỷ-kheo,
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh nghiệp

A LA HÁN                                           903

thuộc hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả
sanh y? – Viễn ly sát sanh, viễn ly lấy của
không cho, viễn ly tà hạnh trong các dục; như
vậy, này các Tỷ-kheo, là chánh nghiệp, thuộc
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh y.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh nghiệp,
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi? – Cái gì, này các Tỷ-kheo, thuộc về từ bỏ,
từ đoạn, từ khước, viễn ly ba thân ác hành đối
với một vị tu tập Thánh đạo, thành thục trong
Thánh đạo, có vô lậu tâm, có Hiền Thánh tâm;
như vậy, này các Tỷ-kheo, là chánh nghiệp,
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi.
 Ai tinh tấn đoạn trừ tà nghiệp, thành tựu chánh
nghiệp => như vậy là chánh tinh tấn của vị ấy.
 Ai chánh niệm đoạn trừ tà nghiệp, chánh niệm
đạt được và an trú chánh nghiệp => như vậy là
chánh niệm của vị ấy.
 Như vậy ba pháp này chạy theo, chạy vòng
theo chánh nghiệp, tức là chánh kiến, chánh
tinh tấn, chánh niệm.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.

 Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, chánh kiến

A LA HÁN                                          904

đi hàng đầu? – Tuệ tri được tà mạng là tà mạng,
tuệ tri được chánh mạng là chánh mạng; như
vậy là chánh kiến của vị ấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà mạng? – Lừa
đảo, nói lời mê ly, hiện tướng, gian trá, lấy lợi
cầu lợi; như vậy, này các Tỷ-kheo, là tà mạng.
 Và thế nào, này các Tỷ-kheo, là chánh mạng?
– Chánh mạng, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai
loại: có loại chánh mạng, này các Tỷ-kheo, hữu
lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh y; có
chánh mạng, này các Tỷ-kheo, thuộc bậc
Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi.
 Và thế nào, này các Tỷ-kheo là chánh mạng,
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh y?
– Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử bỏ tà
mạng, nuôi sống với chánh mạng, như vậy, này
các Tỷ-kheo là chánh mạng, hữu lậu, thuộc
phước báo, đưa đến quả sanh y.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh mạng,
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi? – Cái gì, này các Tỷ-kheo thuộc về từ bỏ,
từ đoạn, từ khước, viễn ly tà mạng đối với một
vị tu tập Thánh đạo, thuần thục trong Thánh
đạo, có vô lậu tâm, có Hiền Thánh tâm; như
vậy, này các Tỷ-kheo là chánh mạng, thuộc bậc

A LA HÁN                                            905

Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi.
 Ai tinh tấn đoạn trừ tà mạng, thành tựu chánh
mạng; như vậy là chánh tinh tấn của vị ấy. Ai
chánh niệm đoạn trừ tà mạng, chánh niệm đạt
được và an trú chánh mạng, như vậy là chánh
niệm của vị ấy. Như vậy là ba pháp này chạy
theo, chạy vòng theo chánh mạng, tức là chánh
kiến, chánh tinh tấn, chánh niệm.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.
Và thế nào, này Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu?

 Chánh tư duy, này các Tỷ-kheo, do chánh kiến,
được khởi lên.
 Chánh ngữ do chánh tư duy được khởi lên.
 Chánh nghiệp do chánh ngữ được khởi lên.
 Chánh mạng do chánh nghiệp được khởi lên.
 Chánh tinh tấn do chánh mạng được khởi lên.
 Chánh niệm do chánh tinh tấn được khởi lên.
 Chánh định do chánh niệm được khởi lên.
 Chánh trí do chánh định được khởi lên.
 Chánh giải thoát do chánh trí được khởi lên.
 Như vậy, này các Tỷ-kheo, đạo lộ của vị hữu
học gồm có tám chi phần và đạo lộ của vị A-

A LA HÁN                                           906

la-hán, gồm có mười chi phần.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.
Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi
hàng đầu?

 Tà kiến này các Tỷ-kheo, do chánh kiến làm
cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp được
tà kiến duyên khởi, các pháp ấy bị tiêu diệt
trong vị có chánh kiến. Và những thiện pháp
được chánh kiến duyên khởi, các pháp ấy được
tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà tư duy, này các Tỷ-kheo, do chánh tư duy
làm cho tiêu diệt và những ác bất thiện pháp,
được tà tư duy duyên khởi, các pháp ấy bị tiêu
diệt trong người có chánh tư duy. Và những
thiện pháp được chánh tư duy duyên khởi, các
pháp ấy được phát triển trở thành viên mãn.
 Tà ngữ, này các Tỷ-kheo, do chánh ngữ làm
cho tiêu diệt và những ác bất thiện pháp được
tà ngữ duyên khởi, các pháp ấy bị tiêu diệt
trong người có chánh ngữ. Và những thiện
pháp được chánh ngữ duyên khởi, các pháp ấy
được tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà nghiệp, này các Tỷ-kheo, do chánh nghiệp
làm cho tiêu diệt, và những ác bất thiện pháp
được tà nghiệp duyên khởi, các pháp ấy bị tiêu

A LA HÁN                                         907

diệt trong người có chánh nghiệp. Và những
thiện pháp được chánh nghiệp duyên khởi, các
pháp ấy được tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà mạng, này các Tỷ-kheo, do chánh mạng làm
cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp được
tà mạng duyên khởi, các pháp ấy được tiêu diệt
trong người có chánh mạng. Và những thiện
pháp được chánh mạng duyên khởi, các pháp
ấy được tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà tinh tấn, này các Tỷ-kheo, do chánh tinh tấn
làm cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp
được tà tinh tấn duyên khởi, các pháp ấy được
tiêu diệt trong người có chánh tinh tấn. Và
những thiện pháp sai biệt được khởi lên do
duyên chánh tinh tấn, các pháp ấy được tu tập
và trở thành viên mãn.
 Tà niệm, này các Tỷ-kheo, do chánh niệm làm
cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp được
tà niệm duyên khởi, các pháp ấy được tiêu diệt
trong người có chánh niệm. Và những thiện
pháp được chánh niệm duyên khởi, các pháp ấy
được tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà định, này các Tỷ-kheo do chánh định làm
cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp được
tà định duyên khởi, các pháp ấy được tiêu diệt

A LA HÁN                                          908

trong người có chánh định. Và những thiện
pháp được chánh định duyên khởi, các pháp ấy
được tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà trí, này các Tỷ-kheo, do chánh trí làm cho
tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp được tà
trí duyên khởi, các pháp ấy được tiêu diệt trong
người có chánh trí. Và những thiện pháp được
chánh trí duyên khởi, các pháp ấy được phát
triển và trở thành viên mãn.
 Tà giải thoát, này các Tỷ-kheo, do chánh giải
thoát làm cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện
pháp được tà giải thoát duyên khởi, các pháp
ấy được tiêu diệt trong người có chánh giải
thoát. Và các thiện pháp sai biệt được chánh
giải thoát duyên khởi, các pháp ấy được phát
triển và trở thành viên mãn.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, có hai mươi thiện
phần, hai mươi bất thiện phần. Đại pháp môn Bốn
mươi đã được chuyển vận không bị chận đứng lại bởi
một Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Ma, Phạm thiên hay
một ai ở đời.

Nếu có Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này các Tỷ- kheo, nghĩ rằng đại pháp môn Bốn mươi này đáng bị phê bình, đáng bị phỉ báng, thời ngay hiện tại, mười thuận thuyết tùy thuyết hợp pháp được nói lên để

A LA HÁN                                           909

chỉ trích người ấy:

 Nếu Tôn giả chỉ trích chánh kiến, thời các Sa-
môn có tà kiến, các Tôn giả ấy là những vị đáng
được cúng dường, các Tôn giả ấy là những vị
đáng được tán thán.
 Nếu Tôn giả chỉ trích chánh tư duy, thời các
Sa-môn, Bà-la-môn có tà tư duy, các Tôn giả
ấy là những vị đáng được cúng dường, các Tôn
giả ấy là những vị đáng được tán thán.
 Nếu Tôn giả chỉ trích chánh ngữ... chánh
nghiệp... chánh mạng... chánh tinh tấn... chánh
niệm... chánh định... chánh trí...
 Nếu Tôn giả chỉ trích chánh giải thoát, thời các
Sa-môn, Bà-la-môn có tà giải thoát, các Tôn
giả ấy là những vị đáng cúng dường, các Tôn
giả ấy là những vị đáng được tán thán.
Nếu có Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này các Tỷ-
kheo, nghĩ rằng đại pháp môn Bốn mươi này đáng bị
phê bình, đáng bị phỉ báng, thời ngay hiện tại, mười
thuận thuyết hợp pháp được nói lên để chỉ trích
người ấy.

Này các Tỷ-kheo, cho đến các dân chúng ở Ukkala và dân chúng Vassa, dân chúng Bhanna theo vô nhân luận, theo vô tác luận, theo hư vô luận,

A LA HÁN                                           910

những vị ấy cũng không nghĩ rằng đại pháp môn Bốn mươi đáng chỉ trích, đáng bị phỉ báng. Vì sao vậy? Vì sợ quở trách, phẫn nộ, công kích.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

A LA HÁN                                         911

92 Đối với các cảm thọ thì như thế nào - Kinh GIỚI PHÂN BIỆT – 140 Trung III, 541

KINH GIỚI PHÂN BIỆT (Dhatuvibhanga suttam) – Bài kinh số 140 – Trung III, 541

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở xứ Magadha (Ma-
kiệt-đà), đi đến Rajagaha (Vương xá), đến nhà thợ
gốm Bhaggava; sau khi đến nói với thợ gốm
Bhaggava:

– Này Bhaggava, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở tại chỗ này một đêm.

– Bạch Thế Tôn không có gì phiền phức cho
con. Ở đây đã có một vị xuất gia đến ở từ trước rồi.
Nếu vị ấy thỏa thuận, bạch Thế Tôn, hãy ở lại tùy
theo sở thích.

Lúc bấy giờ, Thiện gia nam tử Pukkusati, do lòng tin, y cứ Thế Tôn đã xuất gia, từ bỏ gia đình,

A LA HÁN                                           912

sống không gia đình. Vị ấy đã đến ở trước tại trú xứ của thợ gốm. Rồi Thế Tôn đi đến Tôn giả Pukkusati; sau khi đến nói với Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, nếu không gì phiền phức cho Ông, Ta muốn ở lại trú xứ này một đêm.

– Rộng rãi, thưa Hiền giả, là trú xứ của thợ gốm. Tôn giả có thể ở, tùy theo sở thích.

Rồi Thế Tôn sau khi bước vào trú xứ của thợ
gốm, trải thảm cỏ vào một bên, ngồi kiết-già, lưng
thẳng và an trú niệm trước mặt. Và Thế Tôn trải qua
phần lớn đêm ấy, ngồi (như vậy). Tôn giả Pukkusati
trải qua phần lớn đêm ấy cũng ngồi (như vậy). Rồi
Thế Tôn suy nghĩ: "Cử chỉ Thiện gia nam tử này có
vẻ tín thành, Ta hãy hỏi vị ấy". Rồi Thế Tôn nói với
Tôn giả Pukkusati:

– Này Tỷ-kheo, Ông xuất gia, y cứ vào ai? Ai là Đạo sư của Ông? Ông chấp nhận pháp của ai?

– Thưa Hiền giả, có Sa môn Gotama là Thích
tử, xuất gia từ dòng họ Thích Ca. Tiếng đồn tốt đẹp
sau đây được truyền đi về Thế Tôn Gotama ấy: "Ngài
là bậc Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn".

A LA HÁN                                            913

Tôi đã xuất gia, y cứ bậc Thế Tôn ấy. Ngài là bậc Đạo sư của tôi. Và tôi chấp thuận pháp của bậc Thế Tôn ấy.

– Này Tỷ-kheo, nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy ở đâu?

– Thưa Hiền giả, có một thành phố tên là
Savatthi giữa các quốc độ phía Bắc. Tại đấy, Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác hiện này đang
ở.

– Này Tỷ-kheo, trước đây Ông đã thấy bậc Thế Tôn ấy chưa? Và nếu thấy, Ông có nhận ra được không?

– Thưa Hiền giả, trước đây tôi chưa từng thấy bậc Thế Tôn ấy. Và nếu thấy, tôi không nhận ra được.

Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Thiện gia nam tử này
xuất gia y cứ nơi Ta. Vậy Ta hãy thuyết pháp cho
(Thiện gia nam tử) ấy". Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả
Pukkusati:

– Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa Hiền giả vâng.

A LA HÁN                                          914

Tôn giả Pukkusati vâng đáp Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

– Này Tỷ-kheo, người này có sáu giới, sáu xúc xứ, mười tám ý hành, bốn thắng xứ, khi được an trú, vọng tưởng không có chuyển động. Khi vọng tưởng không chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh. Chớ có buông lung trí tuệ, hãy độ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí (caga), hãy tu học tịch tịnh. Đây là tổng thuyết sáu giới phân biệt.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
sáu giới", do duyên gì được nói đến như vậy? Địa
giới, (thủy giới), hỏa giới, phong giới, không giới,
thức giới. Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người
này có sáu giới", chính do duyên này được nói đến
như vậy.

 Này các Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này
có sáu xúc xứ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Nhãn xúc xứ, nhĩ xúc xứ, tỷ xúc xứ, thiệt xúc
xứ, thân xúc xứ, ý xúc xứ. Khi được nói đến
"Người này có sáu xúc xứ ", chính do duyên này
được nói đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có mười tám ý hành", do duyên gì được nói đến như

A LA HÁN                                             915

vậy? Khi con mắt thấy sắc, người ấy chạy theo
sắc, chỗ trú xứ của hỷ, chạy theo sắc chỗ trú xứ
của ưu, chạy theo sắc chỗ trú xứ của xả, khi tai
nghe tiếng... mũi ngửi hương.. lưỡi nếm vị... thân
cảm xúc, ... ý nhận thức pháp, người ấy chạy theo
pháp, chỗ trú xứ của hỷ, người ấy chạy theo pháp,
chỗ trú xứ của ưu, người ấy chạy theo pháp, chỗ
trú xứ của xả. Như vậy có sáu hỷ hành, sáu ưu
hành, sáu xả hành. Khi được nói đến "Người này
có mười tám ý hành" chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Này Tỷ-kheo, khi được nói đến "Người này có
bốn thắng xứ ", do duyên gì được nói đến như
vậy? Tuệ thắng xứ, đế thắng xứ, huệ thí thắng xứ,
tịch tịnh thắng xứ. Khi được nói đến "Người này
có bốn thắng xứ", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy tăng trưởng huệ thí, hãy
tu học tịch tịnh", do duyên gì được nói đến như
vậy?

 Thế nào là không buông lung trí tuệ? Có sáu giới này: địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới.

A LA HÁN                                           916

 Này Tỷ-kheo, thế nào là địa giới? Có nội địa
giới và có ngoại địa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội địa giới? Cái gì thuộc nội
thân, thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị
chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt,
gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách
mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bao tử,
phân và bất cứ vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, kiên cứng, thô phù, bị chấp
thủ. Như vậy, này Tỷ-kheo, được gọi là nội
địa giới. Những gì thuộc nội địa giới và
những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về
địa giới. Địa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái
này không phải của tôi, cái này không phải
là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi".
Sau khi như thật quán sát địa giới với
chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối
với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thủy giới?
Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội thủy giới? Cái gì
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước,
thuộc chất lỏng, bị chấp thủ, như mật, đàm
(niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước
mắt, mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở

A LA HÁN                                           917

khớp xương, nước tiểu, và bất cứ vật gì
khác, thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
nước, thuộc chất lòng, bị chấp thủ. Như vậy,
này Tỷ-kheo, được gọi là thủy giới. Những
gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc
ngoại thủy giới đều thuộc về thủy giới. Thủy
giới ấy phải được quán sát như thật với
chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải
của tôi, cái này không phải là tôi, cái này
không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật
quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy,
vị ấy sanh yếm ly đối với thủy giới, tâm từ
bỏ thủy giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là hỏa giới? Có nội
hỏa giới, có ngoại hỏa giới. Và này Tỷ-kheo,
thế nào là nội hỏa giới? Cái gì thuộc về nội
thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất
nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến cho hâm
nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu
cháy, cái gì khiến cho những vật được ăn,
uống, nhai, nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay
tất cả những vật gì khác, thuộc nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc lửa, thuộc chất nóng,
bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi
là nội hỏa giới. Những gì thuộc nội hỏa giới
và những gì thuộc ngoại hỏa giới đều thuộc

A LA HÁN                                          918

về hỏa giới. Hỏa giới ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hỏa giới,
tâm từ bỏ hỏa giới.
 Và này Tỷ-kheo, thế nào là phong giới? Có
nội phong giới, có ngoại phong giới. Và này
Tỷ-kheo, thế nào là nội phong giới? Cái gì
thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ, như gió thổi
lên, gió thổi xuống, gió trong ruột, gió trong
bụng dưới, gió thổi ngang các đốt, các khớp,
hơi thở vô, hơi thở ra, và bất cứ vật gì khác
thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió,
thuộc tánh động, bị chấp thủ. Này Tỷ-kheo,
như vậy được gọi là nội phong giới. Những
gì thuộc nội phong giới và những gì thuộc
ngoại phong giới đều thuộc về phong giới.
Phong giới ấy phải được quán sát như thật
với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không
phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái
này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như
thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ
như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với phong

A LA HÁN                                           919

giới, tâm tư từ bỏ phong giới.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hư không
giới? Có nội hư không giới, có ngoại hư
không giới. Và này Tỷ-kheo, thế nào là nội
hư không giới? Cái gì thuộc về nội thân,
thuộc cá nhân, thuộc hư không, thuộc hư
không tánh, bị chấp thủ, như lỗ tai, lỗ mũi,
cửa miệng, do cái gì người ta nuốt, những gì
được nhai, được uống, được ăn, được nếm,
và tại chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm, được giữ lại, và
ngang qua chỗ mà những gì được nhai, được
uống, được ăn, được nếm và được tống xuất
xuống phần dưới để ra ngoài, và bất cứ vật
gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
hư không, thuộc hư không tánh, bị chấp thủ.
Này Tỷ-kheo, như vậy được gọi là nội hư
không giới. Những gì thuộc nội hư không
giới và ngoại hư không giới đều thuộc về hư
không giới. Hư không ấy phải được quán sát
như thật với chánh trí tuệ như sau: "Cái này
không phải của tôi, cái này không phải là tôi,
cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi
như thật quán sát hư không giới với chánh
trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yếm ly đối với hư
không giới, tâm từ bỏ hư không giới.

A LA HÁN                                           920

 Lại nữa, khi thức còn lại được trong sạch,
trong trắng, vị ấy biết được một số sự việc
nhờ thức ấy. Vị ấy thức tri được lạc, thức
tri được khổ, thức tri được bất khổ bất lạc.
o Này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc
diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên
được cảm giác, vị ấy biết: "Lạc thọ ấy được
diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc, khổ thọ khởi
lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ, tuệ tri
rằng: "Tôi cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc
ấy diệt đi, khổ thọ do khổ xúc được khởi
lên, được cảm giác, vị ấy biết: "Khổ thọ ấy
được diệt đi, được chấm dứt".
o Này Tỷ-kheo, duyên bất khổ bất lạc xúc,
bất khổ bất lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang
cảm giác bất khổ lạc thọ, tuệ tri rằng: "Tôi
cảm giác bất khổ bất lạc thọ". Do bất khổ
bất lạc thọ xúc ấy diệt đi, bất khổ bất lạc thọ
do bất khổ bất lạc xúc được khởi lên, được
cảm giác, vị ấy tuệ tri: "Bất khổ bất lạc thọ
ấy được diệt đi, được chấm dứt".
Này Tỷ-kheo, ví như do hai cây que xúc chạm cọ

A LA HÁN                                            921

xát, hơi nóng được sanh, ngọn lửa được hiện khởi.
Khi hai que ấy được rời nhau, được phân ly, sức
nóng được sanh khởi ấy, sức nóng ấy được diệt đi,
được chấm dứt.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, duyên lạc xúc, lạc thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác lạc thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác lạc thọ". Do lạc xúc ấy diệt đi, lạc thọ do lạc xúc được khởi lên, được cảm giác vị ấy tuệ tri: "Lạc thọ ấy được diệt đi, được chấm dứt". Này Tỷ-kheo, duyên khổ xúc khổ thọ khởi lên. Vị ấy khi đang cảm giác khổ thọ tuệ tri rằng: "Tôi đang cảm giác khổ thọ". Do khổ xúc... "... được chấm dứt". Này Tỷ-kheo duyên bất khổ bất lạc xúc, bất khổ bất lạc thọ khởi lên... , "... bất khổ bất lạc thọ được diệt đi, được chấm dứt".

Lại nữa, xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Ví như, này Tỷ-kheo, một người thợ vàng thiện xảo hay người đệ tử sửa soạn lò đúc; sau khi sửa soạn lò đúc xong, người ấy đốt lửa miệng lò đúc; sau khi đốt lửa miệng lò đúc, người ấy dùng kềm kẹp lấy vàng và đặt vàng vào trong miệng lò; rồi thỉnh thoảng người ấy thổi trên ấy, thỉnh thoảng người ấy rưới nước trên ấy, thỉnh thoảng người ấy quán sát thật kỹ... vàng ấy đã trở thành sáng sủa, thanh tịnh, gột sạch, các uế

A LA HÁN                                               922

tạp được đoạn trừ, các tỳ vết được trừ sạch, nhu
nhuyến, dễ uốn nắn và chói sáng... và nếu người ấy
muốn làm đồ trang sức nào, hoặc vòng nhẫn, hoặc
bông tai, hoặc vòng cổ, hoặc vòng hoa vàng, thời
vàng ấy có thể dùng vào mục đích ấy.

Cũng vậy, này Tỷ-kheo, lại nữa xả còn lại được trong sạch, trong trắng, nhu nhuyến, dễ uốn nắn, chói sáng. Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư không vô biên xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Thức vô biên xứ và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Vô sở hữu xứ, và tu tập tâm ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài. Nếu ta tập trung xả này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta tùy theo pháp ấy, thời xả này y cứ vào đấy, chấp thủ tại đấy, được an trú nơi ta trong một thời gian dài".

Người ấy tuệ tri như sau: "Nếu ta tập trung xả

A LA HÁN                                              923

này thanh tịnh như vậy, trong trắng như vậy vào Hư
không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu
xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và tu tập tâm của ta
tùy theo pháp ấy, thời (xả) ấy trở thành pháp hữu vi".
Vị ấy không tác thành, không suy tưởng đến hữu
hay phi hữu. Do không tác thành, không suy tưởng
đến hữu hay phi hữu, vị ấy không chấp thủ một sự
vật gì ở đời; chấp thủ không quấy rối vị ấy; do chấp
thủ không quấy rối vị ấy, vị ấy tự chứng Niết-bàn,
và vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những điều nên làm đã làm, không còn trở lại trạng
thái như thế này nữa".

 Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy tuệ tri: "Thọ
ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không nên
đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là đối
tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vi ấy tuệ tri:
"Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri: "Không
nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không phải là
đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy
tuệ tri: "Thọ ấy là vô thường"; vị ấy tuệ tri:
"Không nên đắm trước"; vị ấy tuệ tri: "Không
phải là đối tượng để hoan hỷ".
 Nếu cảm giác lạc thọ, không có hệ phược, vị

A LA HÁN                                             924

ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, không có hệ
phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Nếu vị ấy cảm giác bất khổ bất lạc thọ, không
có hệ phược, vị ấy cảm giác thọ ấy.
 Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ với thân là
tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm
thọ với thân là tối hậu". Khi vị ấy cảm giác
một cảm thọ với sinh mạng là tối hậu, vị ấy
tuệ tri: "Ta cảm giác một cảm thọ với sinh
mạng là tối hậu "; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân
hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi
đây trở thành thanh lương".
Ví như, này Tỷ-kheo, như ngọn đèn dầu được
cháy đỏ nhờ dầu và tim. Khi dầu và tim diệt tận, và
không có vật liệu khác được đem đến, ngọn đèn dầu
ấy bị diệt tắt...

...Cũng vậy, này Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy thân làm tối hậu". Khi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu, vị ấy tuệ tri: "Tôi cảm giác một cảm thọ lấy sinh mạng làm tối hậu"; vị ấy tuệ tri: "Sau khi thân hoại mạng chung, mọi cảm thọ hoan hỷ ở nơi đây trở thành thanh lương". Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu với tối

A LA HÁN                                             925

thắng TUỆ THẮNG XỨ này. Vì rằng, này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh tuệ, nghĩa là trí biết sự đoạn tận mọi đau khổ.

Sự giải thoát ấy của vị này, an trú vào CHÂN
ĐẾ, không bị dao động. Này Tỷ-kheo, cái gì có thể
đưa đến hư vọng, thời thuộc về hư vọng. Cái gì
không thể đưa đến hư vọng, thời thuộc về chân đế,
Niết-bàn. Do vậy, vị Tỷ-kheo thành tựu như vậy là
thành tựu với tối thắng ĐẾ thắng xứ này. Vì rằng,
này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng Thánh đế, tức là
Niết-bàn, không có thể đưa đến hư vọng.

Và những sanh y vô trí thức trước của nó đã
được đầy đủ, đã được thành tựu. Chúng được đoạn
tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không
thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng
sanh khởi nữa. Do vậy, một Tỷ-kheo thành tựu như
vậy là thành tựu với tối thắng HUỆ THÍ thắng xứ
này. Vì rằng này Tỷ-kheo, như vậy là tối thắng
Thánh huệ thí, tức là sự xả ly tất cả sanh y.

Và tham ái vô trí thức trước của nó, thuộc tham dục, tham nhiễm; pháp ấy được đoạn tận, chặt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa. Và sự phẫn nộ vô trí thức trước của nó, thuộc

A LA HÁN                                             926

sân hận, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận, cắt
tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện
hữu nữa trong tương lai, không có khả năng sanh
khởi nữa. Và vô minh vô trí thức trước của nó, thuộc
si mê, thuộc tội quá; pháp ấy được đoạn tận cắt tận
gốc rễ, làm cho như thân cây tala, không thể hiện hữu
trong tương lai, không có khả năng sanh khởi nữa.
Do vậy, Tỷ-kheo thành tựu như vậy là thành tựu tối
thắng TỊCH TỊNH thắng xứ. Này Tỷ-kheo, như vậy
là tối thắng Thánh tịch tịnh, tức là sự tịch tịnh tham
sân si.

Khi được nói đến "Chớ có buông lung trí tuệ,
hãy hộ trì chân đế, hãy làm cho sung mãn huệ thí,
hãy tu học tịch tịnh", chính do duyên này được nói
đến như vậy.

 Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động. Khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch
tịnh", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Này Tỷ-kheo, "Tôi là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi là cái này", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ là", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không là", như vậy là vọng tưởng.

A LA HÁN                                             927

 "Tôi sẽ có sắc", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có sắc" như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ có tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng", như vậy là vọng
tưởng.
 "Tôi sẽ không có tưởng, không không có
tưởng", như vậy là vọng tưởng.
 Vọng tưởng, này Tỷ-kheo, là bệnh, vọng tưởng
là cục bướu, vọng tưởng là mũi tên. Này Tỷ-
kheo, khi vượt khỏi mọi vọng tưởng, vị ẩn sĩ
được gọi là tịch tịnh.
 Nhưng này Tỷ-kheo, vị ẩn sĩ tịch tịnh không
sanh, không già, không có dao động, không
có hy cầu. Vì không có cái gì do đó có thể sanh,
này Tỷ-kheo, không sanh làm sao già được?
Không già, làm sao chết được? Không chết làm
sao dao động được? Không dao động, làm sao
hy cầu?

Khi được nói đến "Khi được an trú, vọng tưởng
không có chuyển động; khi vọng tưởng không
chuyển động, vị ấy được gọi là một ẩn sĩ tịch tịnh"
do chính duyên này được nói đến như vậy.

Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì sự phân biệt tóm tắt

A LA HÁN                                           928

của Ta về sáu giới.

Rồi Tôn giả Pukkusati nghĩ như sau: "Thật sự
bậc Đạo sư đã đến với ta! Thật sự bậc Thiện Thệ
đã đến với ta! Thật sự bậc Chánh Đẳng Giác đã
đến với ta!" Rồi Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp
y vào một bên vai, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, và
bạch Thế Tôn:

– Con đã rơi vào một lỗi lầm, bạch Thế Tôn, vì
rằng, ngu đần, si mê và không khéo léo như con, đã
nghĩ rằng con có thể xưng hô với Thế Tôn với danh
từ Hiền giả. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn chấp nhận
cho con lỗi lầm ấy là một lỗi lầm để con có thể ngăn
ngừa trong tương lai.

– Này Tỷ-kheo, thật vậy, Ông đã rơi vào một lỗi lầm, vì rằng ngu đần, si mê và không khéo léo vì Ông đã nghĩ rằng Ông có thể xưng hô với Ta với danh từ Hiền giả. Nhưng này Tỷ-kheo, nếu Ông thấy một lỗi lầm là một lỗi lầm, và như pháp phát lộ, thời chúng ta chấp nhận (lỗi lầm) ấy cho Ông. Vì rằng này Tỷ- kheo, đây là sự tăng ích trong giới luật của bậc Thánh, khi nào một ai thấy lỗi lầm là một lỗi lầm, như pháp phát lộ, để ngăn ngừa trong tương lai.

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy cho con được thọ cụ túc giới trước mặt Thế Tôn.

A LA HÁN                                           929

– Này Tỷ-kheo, Ông có đủ y bát không?

– Bạch Thế Tôn, con không có đủ y bát.

– Này Tỷ-kheo, các Như Lai không có trao cụ túc giới cho ai không đủ y bát.

Rồi Tôn giả Pukkusati sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi tìm y bát. Trong khi Tôn giả Pukkusati đi tìm y bát, một con bò cuồng chạy, đoạt mất mạng sống (của Tôn giả).

Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau
khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thiện gia nam tử Pukkusati
được Thế Tôn thuyết giảng một cách vắn tắt đã mệnh
chung. Sanh thú của vị ấy như thế nào, đời sống
tương lai như thế nào?

Này Tỷ-kheo, thật là bậc Hiền giả, Thiện gia
nam tử Pukkusati, đã chấp hành Chánh pháp và tùy
pháp. Và không có phiền nhiễu Ta với những kiện
tụng về Chánh pháp. Này các Tỷ-kheo, Thiện gia
nam tử Pukkusati, sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết

A LA HÁN                                            930

sử, được hóa sanh và từ chỗ ấy nhập Niết-bàn, không phải trở lui đời ấy nữa.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

A LA HÁN                                          931
