Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 029 - Bát Chánh Đạo 3 - Chánh Ngữ
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạ ng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn b ản năm 199

Phân lo ại theo ch     ủ đề: CHƠN         TÍN        TO NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦĐỀ029

Chịu trách nhi   ệm chính   t ả: TÂM MINH ANH

029

Ấn bản           điện tử 201

MỤC LỤC

DẪN NHẬP ...........................................................10

1    Định -nghĩa4 Thánh ngôn và 4 phi Thánh ngôn
- Kinh PHÚNG TỤNG –33 Trườ    ng II, 567 ..16
2    Định -nghĩa
4 ác ngữvà 4 thiệ   n ngữ- Kinh
DIỆU HẠNH –Tăng II,                   25518
..........................
3    Định -nghĩa
4 ác ngữvà 4 thiệ
n ngữ- Kinh
HẠNH ÁC VỀLỜI NÓI –Tăng ..........
II,  19 82
4    Định -nghĩa            Nói như phân, Nó
như t - mậ       Kinh NÓI NHƯ                             Tăng        HOA   I,–
.........................................................................20
5    Định -nghĩa
Thiện thuyết, đúng , phá
chơn- Kinh
ngữ Khéo Nói –Tương ....I,
23 41
6    Định -nghĩaThánh ngôn và phi Thánh ngôn -
Kinh PHI THÁNH NGÔN –Tăng III,      ....26 6
7    Định -nghĩa          Thếnào là Chánh ngữ - Kinh
PHÂN BIỆT VỀ SỰ THẬT –141 Trung III,
559...................................................................30
8    Định -nghĩa
Thếnào là lời nói thanh tị
nh - Kinh
NH 1 –Tăng ......................
THANH TỊ                    I, 493       39

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                                          1

9    Định -nghĩaThếnào là ác thuyế
t và thiệ  n thuyế    t
- Kinh ÁC THUYẾT –Tăng II,                       606
..............45
10 Định -nghĩa  Đúngi, chânthờthậ
t, nhu hoà, lợi
ích, từtâm - Kinh LỜI NÓI –Tăng II,   ....51 7
11 10 hộtrì nhân pháp - Kinh PHÚNG TỤNG –33
Trư ờng II, 567 .................................................52
p - Kinh CUNDA
12 10 nghiệ                                    I THỢ   NGƯỜRÈN
–Tăng IV,                 585
................................................ 56
13 10 tài
đề        n - Kinh NHỮNG ĐỀ
nói chuyệ                         TÀI
CÂU CHUYỆN 1 –Tăng IV,                   408
................. 68
14 32 đại ngnhân              - Kinh TƯ        Ớtướ
NG –30 Trườ            ng
II, 479 ..............................................................72
15 40 nghiệ      p - Kinh IMƯỜ              PHÁP –Tăng IV,
.......................................................................122
16 5 nguy hạ        u - Kinh NGƯỜ
i nói nhiề                             I NÓI
NHIỀU –Tăng II,                   718
.................................. 135
17 8 duyên        đưa đắc
n chứng    đến Phạ         căn
m hạ    nh bả
- Kinh TUỆ–Tăng III,                  491
.......................... 137
18 Bịtham sân si chinh phục nên miêng nói ác -
Kinh VỊBÀLAMÔN –Tăng .............
I, 280 142

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                                   2

19 Bịtham sân si chinh phục nên miệ
ng nói ác -
Kinh CHANNA –Tăng .....................
I, 390      148
20 Bịtham sân si chinh phục nên miệ                        ng nói ác -
Kinh CÁC NCĂN                       BẤT THIỆ      BẢ  N –Tăng             I
363.................................................................152
21 Chánh hạ
nh trong ngôn ngữ- Kinh TỰ HOAN
HỶ–28 Trườ  ng II, 415 ................................160
22 Chánh tư thự                      duy  c hành ntn  Chánh ngữ       để -
Kinh Những Ngườ              i Ở Veludvàra –Tương                         V
517.................................................................189
23 Chân nhân Chânvà  nhânhơn   - Kinh CÁC   cả
HỌC PHÁP –Tăng II,             237198
...........................
24 Chân nhân        và
Chân nhân hơn
- Kinh KẺ     cả
TÀN
HẠI CHÚNG SANH –Tăng II,                   241
............201
25 Chỉnói      đế đích,
n mục          không
cập   đế
n tự ngã  đ
- Kinh TÀ MẠNG ĐỆ
TỬ –Tăng .....
I, 204 393
26 Con người     c sanh ra đượ
với búa trong miệ ng -
Kinh Kokàlika –Tương .....................
I, 329       208
27 Con người     c sanh ra đượ
với búa trong miệ
ng -
Kinh Tudu brahmà –Tương ...............
I, 327215

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                                  3

28 Con người                c sanh ra đượ   với búa trong miệ             ng -
Kinh TỶ KHEO KOKÀLIKA –Tăng IV,
.......................................................................218
29 Con ngđườ
thoát ly Tà ngữ- Kinh THOÁT LY
–Tăng IV,               584
.............................................. 226
30 Các nghiệp đã u làm,
không cả m thọnế   .. - Kinh
NGỌC MA NI –Tăng IV,                617
..................... 228
31 Cách tu tậ     p Chánh ngữ - Kinh GIÁO GIỚI
LAHẦULA ỞRỪNG AMBÀLA –61 Trung II,
171.................................................................240
32 Cẩ  n thậ   n khen chê - Con người                       c sanh ra vớ   đượ
i
búa trong miệ         ng - Kinh Kokàlika –Tương I,
.......................................................................254
33 Cẩ  n thận khen chê - Con người                       c sanh ra vớ   đượ
i
búa trong miệ       ng - Kinh Tudu brahmà –Tương
I, 327 .............................................................261
34 Cẩn thậ n khen chê - Con người                  c sanh ra vớ    đượ
i
búa trong miệng - Kinh TỶKHEO KOKÀLIKA
–Tăng IV,                     467
.............................................. 264
35 Cẩn thậ  n khen chê - Kinh GANH TỊ–Tăng                                       I
536.................................................................272

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                                       4

36 Cẩ n thậ n khen chê - Kinh KHÔNG TÁN THÁN TƯƠNG NG    XỨ–Tăng II,                   736 ................... 276 37 Cẩn thậ  n khen chê - Kinh MẤT GỐC –Tăng                                          I 552.................................................................278 38 Cẩn thậ  n khen chê - Kinh SÁT SANH –Tăng I 546.................................................................281 39 Cẩn thậ  n khen chê - Kinh TRI KIẾN –Tăng                                         I 537.................................................................283 40 Cẩ  n thậ n khen chê - Kinh TÁN THÁN –Tăng I, 713 .............................................................285 41 Cẩ  n thậ n khen chê - Kinh TÁN THÁN –Tăng II, 534 ............................................................287 42 Cẩ  n thận khen chê - Kinh XAN THAM 1 –Tăng II, 738 ............................................................289 43 Do chánh tư duy                                        đư  ợc khởnên  i lên   Ch - ĐẠ    I Kinh BỐN MƯƠI                    –117 Trung III, 237 .......................................................................293 44 Dầu cđượ hỏi.. - Kinh BẬC CHÂN NHÂN – Tăng .................................................... I, 699                                             308 45 Ham nói khởi lên thậ t khó trừkhử- Kinh KHÓ TRỪKHỬ –Tăng II,                        612 312 ............................

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                                           5

57 Muốn Buộc tội ngườ
i khác... - Kinh TẠI
KUSINÀRÀ –Tăng IV,              344
........................ 354
58 Muốn Buộc tội người khác... - Kinh VÍ DỤCÁI
CƯA –21 Trung I, 277 ................................358
59 Ngườ i bất chánh và người        - TIỂU                                         c
Kinh MÃN NGUYỆT –110 Trung III, 145 376
60 Ngườ     i có khảnăng nói                         n khôngchuyệ    - Kinh
CÁC VẤN ĐỀ               ĐƯ    ỢC NÓI               N –Tăng ĐẾ             I,
.......................................................................385
61 Như Lai nói có  lời bao   2 nghĩa   giờ    - Kinh kh
BA LÊ –24 Trườ
ng II, 269 ..........................391
62 Như Lai nói                        gìTHẾ
y - Kinh           thì  GIỚI –    làm
Tăng ....................................................
I, 592                                              439
63 Như Lai    i Chánh nói  ngữ- Kinh  lờKASSAPA –
8 Trườ
ng I, 281 .............................................442
64 Như Lai      nói
i Chánh   ngữ-lờ     Kinh THANH
NH –29 Trườ
TỊ      ng II, 441 ............................469
65 Như Laing lờ  nói
i nào - Kinh
nhữ                VƯƠNG
ABHAYA –58 Trung II, 127.......................508
66 Nên hay không nên nói - Kinh NGHĨ NHƯ
NÀO –103 Trung III, 55 ..............................518

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                                   7

67 Nên hay không nên nói - Kinh THANH TỊ                    NH –
29 Trường II, 441 ..........................................528
68 Nên hay không nên nói - Kinh ĐIỀU                        C            Đ
NGHE –Tăng II,                    145
................................... 567
69 Nên nói thậ
t từtừ- Kinh VÔ TRÁNH PHÂN
BIỆT –139 Trung III, 527............................570
70 Nói đúng         thờ
i là hạng ingườ
vi diệu hơn...     - Kinh
POTALIYA –Tăng ............................
I, 742 588
71 Nếu có nói, hãy            ... - Kinh  nói Tranh Đâ
n –Tương ...................................
Luậ        V, 608                              593
72 Nếu có nói,  ây là khổ  hãy  ... - Kinh nói   Các                 Đ
m –Tương ....................................
Tầ         V, 606                              597
t nhẹcủa tà ngữ- Kinh RẤT LÀ NHẸ–
73 Quảrấ
Tăng III,                   623
................................................. 603
74 Sau khi chứngt 4 đạ thiề  n - KinhI KHÔNG          ĐẠ
–122 Trung III, 301......................................605
75 Thiên chủSakka với hạ
nh không gian trá - Kinh
Không Gian Trá –Tương ...................
I, 498       621
76 Tà ngữ- 8 phi Thánh ngôn - Kinh PHI THÁNH
NGÔN –Tăng III,                        695 623
.................................

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                               8

77 Tà ngữ- Nguyên nhân sanh khởi tà ngữ - Kinh
DO THAM SÂN SI –Tăng IV,                      583
............625
78 Tầm tứlà khẩ     u hành - Kinh Kàmabhù 2 –Tương
IV, 458 ..........................................................627
79 Đàm n luậ
thì mới biế
t có trí tuệhay không -
Kinh TRƯỜ
NG HỢP –Tăng II,      ...........633177

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                            9

DẪN NHẬP

1. Lͥi giͣi thi͏
u
 Sau khi nhậ n thấ                , gần gũi,
y tính thực tế            hiểu và trídễ
tuệtuyệ t diệu trong những bài kinh củ  a bộĐẠ  I TẠNG
KINH VIỆT NAM do ngHoà                         Thượ
Thích Minh   Châu
dịch trực tiếp từKinh Tạng Pali, chúng tôi nhậ    n thấy
rằng những bộkinh này là những thực tếtuyệ        t diệu
trong cuộc số   ng và nế    u những bài kinh này không
đư ợc tiếp cận và áp dụng trong cộngng Phậ    đồt tửthì
thật là một thiệ t thòi cho những ingườ   con của Phậ t.
 Ví như imột       khi nếmngườ được tuyệ    hương
t vời củ a  vị
một chiếc bánh ngon,               i những lòng  ingườ
thân ngh
thương của mình               n mời họcùngvà đem     với ăn đ
mình, đó chính             m của chúng là       tâm
tôi khi  thực ni
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi ngườ   i cùng có thểtiế  p cậ n
được với Kinh Tạng Pali (kinhc Nik
chân         đứbộkinh này.
ng trong
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộkinh Nikaya     n với cộng   đế
đồng Phật tửởkhắp nơi và nhằm                      o gi
hữu dễdàng tiếp cậ n với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này                o muộ i chúng n ÿiQK
cẩn thậ       tôi

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                     10

ḓu, tô màu những điểm                  căn
n và trọ       bả
ng tâm trong
các bài          quý  kinh đọ
c giả     để
có thể  nhanh chóng nắm
hiểu cđượ   nội dung, ý nghĩa                 m quan   và
trọng củ a bài kinh. Công việc nàyc chúng     đã tôiđượ
thực hiệ n dựa trên sựthấy biế  t và kinh nghiệ
m thực
hành củ a bản thân,         o hữu cốquý
gắng   đạđọc  c   đ
lại và suy nghiệ m kỹtừng lời kinh rồi đem         ng áp
thực hành      có thểtự để
mình thành tựu Tuệgiác nh
Đứ  c Phật đã     dạ y. chỉ
2. Lͫi ích cͯa vi͏
c nghiên cͱu h͕c h͗
i b͡kinh này là gì?
 Đi ng  thẳ
vào lời dạy của c ĐứPhậ  t, tiế
p cậ
n trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của c Đứ  Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh     c sựtruyề đượ
n tải ý nghĩa
pháp có khi ch đúng,           của các vịnàycó vịkia, khi
tránh          đượ
c việc      đế o Phật
n với      đạ         nhưngn nh
và hiể           đạ
u biếto Phật        thông qua lăng            i
khác.
 Biết cđượ
với những sựkiện đã    ng xả y từ
ra trong thời
kỳĐứ c Phật còn tại thếnhư: hoàn     nh xã hộ      cả
i thời
đó,i sống
đờ thực tếcủa c Đứ   Phậ
t và các cuộ c thuyế t
giả
ng Chánh Pháp củ   a Ngài.
 Trí tuệđược mởrộng, biết được      n vềđôi
trí tuệ ph
u của c Đứ
thâm sâu vi diệ        Phật qua các bài thuyế t

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                   11

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoạio. đạ
 Đư ợc làm quen với các Pháp họ  c và Pháp hành mà
Đứ c Phật đã trình        i nhiề     bày
u hình thức dướ  đa
ng dạ
khác nhau. Họ c hỏi cđượ   nhiều cách tu tập, nhiề u
phương          diệ
n tu tập, không bịhạn chếbó buộ    c trong
một phương                diệ
n tu tập theo một ng   trườ
phái nào.
 Có cđượ   một cái nhìn trực tiế  p, trực diện i vớ  đối
Chánh Pháp, i tu               giúp
tập không cho  ch rangườ
đi
ngoài Chánh Pháp, không làm uổ     ng phí thời gian và
công sức mài tungườ    tập đã    ra bỏ    để cứu tìm
nghiên
hiểu học hỏ i và thực hành Phậ t Pháp, giúp cho nhiệ  t
tìnhc nguyệ  vàn củaướ ngườ i tu học chân cchán
thành   t, có kếđạ
t quảtốtp và đẹ lợi ích thiế
t thực ngay
trong   i số ng đờ
hiện tại.
 Có được          đầy phương
những        đủ thực hiệ    tiện
n Pháp  đ
họ
c vàPháp hành, biế
t rõ những gì mình cầ
n phải làm
trên con n đường    sựchấm dứt khổđiđau. đế
 Trong c,khi                đọ
nghe, nghiên  cứu, học hỏ
i các bả n
kinh thì              tâm
c an trú        đượ
vào trong Chánh Tri Kiế n,
tham sân       c vắngsi      đượ
mặt trong lúc ấy, tâm   c an  đư
trú vào trong Chánh Pháp.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                    12

 Ngay trong hiệ  n tại gieo kết cđượ  những thiệ  n duyên
tốt lành    i với Chánhđố  Pháp của c Đứ    Phậ t, có thể
thẳ             đế
ng tiến n việ  c tu tậ p sựgiả i thoát sanh tửngay
trong kiế p hiện tại. Nhưng      u ngay trong nế hiệ n tại
không cđạt                  đượ
sựgiải thoát  thì những thiệ   n duyên
này sẽgiúp được cho các                       c sanh ra,đời
tâm luôn      ng vềsựtìm hướcầu Chánh Pháp, yêu thích
tìm kiếm những lời dạ   y nguyên gố  c của c Đứ  Phậ  t, và
đồ ng thời tâm cũng            ng vềsựluôn
khônghướ           ưa t
đố i với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyế      t không
chân chánh, không có cảm xúc cảm tình           i với các đố
tà đạo, tránhng tu                    được
tập sai lệ chcác
làm    co
uổ ng phí công sức và tâm nguyệ     n của ngườ    i tu tậ p
mà vẫn không                  đạt
c sựgiả i thoát đượ
khổđau.
 Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thậ   n các bản
kinh này thì Chánh Tri Kiến đi    n thànhđếtựu đầy     ,  đ
Giới Hạnh nđi      thành đế
tựu đầy           tđủ
, ba kiế sửThân
Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủđư          ợc nđoạ   tận,
chứng c đượ  DựLưu , Quả   là bậc DựLưu,cònchỉ      tái
sanh tối đa      y lầ nlà
giữabả   chư Thiên            i, và
không còn bịđọa vào trong các đ
địa ngục, ngạquỷ  , súc sanh.
 Khi thân hoại mạ
ng chung nế
u bịthất niệ
m, tâm
không        đượ giác, thì khi
c tỉnh                          u tá

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                   13

không nhớđư    ợc đạo pháp, cónhưng               những
nhân duyên                   đưa
n giúp cho tâm trí đế
từtừnhớlạ     i và
tiế
p tụ       p trong vòng tối đa
c tu tậ                      y lầ    bả
n tái sanh là sẽ
đi n sự  đế chứng đạt              đượ
c tâm hoàn    toàn tị ch lặ ng
thoát ly sanh tử, thoát               ly
, thoát  khỏ i đau
mọi ràng khổ
buộc, phiền não     i với QăPWKͯ
đố u̱     n.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người                    đạ
n với o thoátđếly sanh tử
của c Đứ Phật sau khi Ngài nhậ      p diệt đã trên
năm, nhưng           n quá lớnmaycho     mắ chúng       c t
chúng ta vẫn còn       c thấy, đượ     đượ c họ
c gặp,       được hỏi
và cđượ  hành trì theo những bả     n kinh nguyên chấ   t
truyền thống của c Đứ   Phậ  t. Xin hạ nh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xinng châ
cung kính tri                    ng Thíchân MinhHòa
Châu, Thư
người nhiề    đã u thờibỏgian, nhiề  u tâm huyết làm   để
cho Chánhc sáng            Pháp tỏđố     đượ
i với những ingườ
con của c Đứ Phậ t tại Việ t Nam.
 Xin chân thành cung kính cúing đầu
- vịân sư       tcủ
a Phậ tửViệ
t Nam.

Pháp quốc, ngày                05     thán Ngườ i trình bày - Chơn          Tín       T

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                    14

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ   15

1    Định nghĩa - 4 Thán Thánh ngôn - Kinh PH Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG ±Bài kinh s͙33 ±Trường II, 567 (Trích  n)    đoạ

1. Bốn phi Thánh ngôn:

- Vọng ngữ, nglưỡ thiệ       u, ỷngữ. t, ác khẩ

2. Bốn Thánh ngôn:

- Ly vọng ngữ,        ly    lưỡ
ng thiệ
t, ly ác khẩ
u,
ly ỷngữ.

3. Bốn phi Thánh ngôn khác:

- Không thấ
y nói thấ
y, không nghe nói
nghe, khôngkhông       nghĩ  t nói nói
biế
biế
t.

4. Bốn Thánh ngôn khác:

- Không thấ y nói không thấ y,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              16

- Không nghe nói không nghe,

- Không          nghĩ        nói   không

- Không biế t nói không biế t.

5. Bốn phi Thánh ngôn khác:

- Thấ y nói không thấ y,

- Nghe nói không nghe,

- Nghĩ       nói         không     nghĩ,

- Biế t nói không biế t.

6. Bốn Thánh ngôn khác:

- Thấ y nói thấ y,

- Nghe nói nghe,

- Nghĩ       nói         nghĩ,

- Biế t nói biế t.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                   17

2    Định nghĩa - 4 ác n Kinh DIỆU HẠNH – Tăn

DIỆU HẠNH –Tăng II, 255

1. Này các Tỷkheo, có bốn lời ác hành này. Thế nào là bốn?

-   Nói láo,
-   Nói hai     i,     lưỡ
-   Nói lời thô ác,
-   Nói lời phù phiếm.

Này các Tỷkheo, có bốn lời ác hành này.

2. Này các Tỷkheo, có bốn lời thiệ n hành này. Thếnào là bốn?

-   Nói thậ t,
-   Không nói hai lưỡi,
-   Nói lời nhu nhuyế n,
-   Nói lời thông tuệ
.

Này các Tỷkheo, có bốn lời thiệ n hành này.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             18

3    Định nghĩa - 4 ác n Kinh HẠNH ÁC VỀ LỜI 82

HẠNH ÁC VỀLỜI NÓI –7ăQJ II, 82

 Này các Tỷ-kheo, có bốn hạ nh ác vềlời nói này. Thếnào là bốn?

-   Nói láo,
-   Nói hai     i,     lưỡ
-   Nói lời thô ác,
-   Nói lời phù phiếm.

Này các Tỷ -kheo, có bốn hạ nh ác vềlời nói này.

HẠNH THIỆN VỀLỜI NÓI –Tăng II, 82

 Này các Tỷ-kheo, có bốn hạ
nh thiệ
n vềlời nói
này. Thếnào là bốn?

-   Nói thậ t,
-   Không nói        i,   hai     lưỡ
-   Nói lời nhu hòa,
-   Nói lời thông minh

Này các Tỷ
-kheo, có bốn hạ
nh thiệ
n vềlời nói này.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            19

4   Định nghĩa - Nói như
Nói như
- Kinh
mật  NÓI NHƯ
Tăng I, 227

NÓI NHƯ       HOA
Tăng
–227
I,

1. Có ba hạng ingườnày, này các Tỷ-kheo, có mặ
t,
xuấ     n ởđờ
t hiệ   i. Thếnào là ba?
- Hạng ingườ
nói như
,                 phân
- Hạng ingườ
nói như                 hoa,
- Hạng ingườ nói như   t.     mậ
-kheo, thếnào là hạng ingườ
2. Và này các Tỷ                      nói
như ?phân
- Ởđây, này           -kheo, các
có hạng   Tỷngười k
hội trường, hay đin giữ                            vào
a
các người bà ncon,                   giữa các ngư hay
ời  k
đồ ng một tổhợp, hay          n giữa đi
cung vua,đế  hay
bịdẫn nhưi làm         là      ngườ
chứng,           đượ"Ngươ
c nói:
biết gì, hãy i ấ                  nói
y không lên".
biết, nói
rằng: "Tôi có biế t"; có biết, nói rằ
ng: "Tôi không
biết"; không thấ y, nói rằ
ng: "Tôi có thấ  y"; có thấy,
nói rằ ng: "Tôi không thấ   y". Do vì mình hay vì
ngư  ời, hay vì một vài lợi vậ t nhỏmà đã       ý nóicố
láo.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             20

- Người như             vậy,
c gọi    là đượ
người nó
-kheo, thếnào là hạng ingườ
3. Và này các Tỷ                      nói
như ? hoa
- Ởđây, này          -kheo, các
có hạng   Tỷngười k
hội trường, hay đi vào                        n giữa hộ
các người bà ncon,                   giữa các    hayi nk
đồ ng một tổhợp, hay          n giữa đi      đế
cung vua,   hay
bịdẫn nhưi làm        là       ngườ
chứng,          đượ"Ngươ
c nói:
biết gì, hãy i ấ                nói
y không lên".
biết, nói
rằng: "Tôi không biế  t"; có biết, nói rằng: "Tôi có
biết"; không thấ y, nói rằng: "Tôi không thấ  y"; có
thấy, nói rằng: "Tôi có thấ y". Không vì mình hay
vì ngườ i, hay vì một vài lợi vậ  t nhỏmà cốý nói
láo.
- Người như             vậy,
c gọi    là đượ
người nó
-kheo, thếnào là hạng ingườ
4. Và này các Tỷ                      nói
nhưt? mậ
- Ở đây, này        -kheo,các icó  Tỷ
đoạ  ngườ
n tận ác
ngữ, từbỏlời nói ác ngữ. Lời nói của ngườ
iấ y
không hại, tai ưa         ái,nghe, đin tâm,
thẳnkh
lễđộ, c nhiềuđượ người ưa            c nhiềuthíc
người thích ý, ngườ
iấy nói những lời như y.    vậ
- Này các Tỷ
-kheo, i làđây
hạnggọ
người                      n
mật.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            21

Ba hạng ingườ
này, này các Tỷ
-kheo, có mặ
t, xuấ
t
n ởđờ
hiệ   i.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                 22

5       Định nghĩa - Thiện ái ngữ, chơn ngữ - Tương I, 415

Khéo Nói –Tương I, 415

1) Tạ i Sàvatthi, Jetavana.

đấTôn gọi các Tỷ 2) Tạiy, Thế            -kheo:

- Này các Tỷ-kheo.

3)- Thưa        vâng, Tôn. Thế

-kheo ấy vângTôn. Các Tỷ              đáp                      Thế

4) ThếTôn        nói        như sau:

- Đầy bốn   đủức đ tánh, này các Tỷ    -kheo, lời nói
đư ợc xem là thiệ
n thuyế  t, không phả  i ác thuyết, vô
tội và không bịngười có trí chỉtrích. Thếnào là bốn?

5) Ởđây, này
-kheo, các
-kheo: Tỷ
Tỷ

-   Nói lời thiện thuyết, không nói lời ác thuyế t,
-   Nói lời đúng , không pháp  nói lời phi pháp,
-   Nói lời ái ngữ, không nói lời ác ngữ,
-   Nói lời chơn, không  ngữ  nói lời phi chơn.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                   23

Đầy bốn   đủ c đứ
tính này, này các Tỷ    -kheo, lời nói
đư ợc xem là thiệ
n thuyế  t, không phả  i ác thuyết, vô
tội và không bịngư ời có trí chỉtrích.

6) ThếTôn nói như vậy.       Sau
y, bậ
c
Thiện Thệ, Đạo     Sư lạ
i nói thêm:

Bậc Thiện Nhơn     y rằng: dạ
Thứnhất là thiện thuyế t,
Thứhai nói đúng pháp,
Chớnói lời phi pháp,
Thứba nói ái ngữ,
Chớnói lời ác ngữ,
Thứtư, nói          c, chơn thự
Chớnói lời phi chơn.

7) Rồi Tôn giảVangìsa từchỗngồi ngđứ
dậy,  p đắ
thượng y vào một bên vai, chắp tay    hướ
ng vềThế
Tôn và bạch ThếTôn:

- ThếTôn, hãy soi sáng cho con! Thiệ
n Thệ
, hãy soi
sáng cho con!

8) ThếTôn nói:

- Này Vangìsa, mong rằng         Ông      đượ c soi sáng!

9) Rồi Tôn giảVangìsa
c mặ trướ
t ThếTôn, nói lên
những bài kệtán thán thích đáng

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                   24

Ai nói lên lời gì,
Lời ấy không khổmình,
Lại không làm hại ngườ i,
Lời ấy là thiện thuyế
t.
Ai nói lời ái ngữ,
Lời nói khiế n hoan hỷ ,
Lời nói không       c,       ác   độ
Lời ấy là ái ngữ.
Các lời nói t, chơn thậ
Là lời nói bất tử,
Như vậy              là thườ
ng pháp,
Từthuởthật ngàn xưa.
Bậc Thiện Nhân
c xem, đượ
An trú trên c,      chơn thự
Trên nghĩa và trên phá
Lời đồn y.là như vậ
Lời c Phậđứ  t nói lên,
Đạt an ổn Niế  t-bàn,
Chấm dứt mọi khổđau,
Thật lời nói tối ng.  thượ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                    25

6   Định nghĩa - Thánh n ngôn - Kinh PHI THÁ Tăng III, 695

PHI THÁNH NGÔN –Tăng III, 695

ỷT 1. - Nà49 1y các

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ             26

 Này các Tỷ-kheo, có bốn ngôn thuyế
t bậ
c Thánh
này. Thếnào là bốn?

-   Không thấy nói không thấ y,
-   Không nghe nói không nghe,
-   Không cảm giác nói không cả  m giác,
-   Không thức tri nói không thức tri.

Này các Tỷ
-kheo, có bốn ngôn thuyế
t bậ
c Thánh này.

CÁCH THỨC NÓI 3 –Tăng III, 285

 Này các Tỷ-kheo, có bốn ngôn thuyế t phi Thánh này. Thếnào là bốn?

-   Thấy nói không thấ
y,
-   Nghe nói không nghe,
-   Cảm giác nói không cảm giác,
-   Tưởng tri nói         ng tri. không           tưở

Này các Tỷ-kheo, có bốn ngôn thuyế t phi Thánh này.

CÁCH THỨC NÓI 4 –Tăng III, 286

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              28

 Này các Tỷ-kheo, có bốn ngôn thuyế
t bậ
c Thánh
này. Thếnào là bốn?

-   Thấy nói thấ y,
-   Nghe nói nghe,
-   Cảm giác nói cả m giác,
-   Thức tri nói thức tri.

Này các Tỷ
-kheo, có bốn ngôn thuyế
t bậ
c Thánh này.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            29

7   Định nghĩa
Th
ế nào
- là Chá
Kinh PHÂN BIỆT
TH
ẬT–
VỀ141
SỰ
Trung III, 559

KINH PHÂN BIỆT VỀSỰ THẬT (Saccavibhangacitta suttam) ±Bài kinh s͙141 ±Trung III, 559

Nhưy tôi vầ nghe.

Một thời ThếTôn ở Baranasi (Ba la nại),
Isipatana (chỗchư Tiên   a), tạ    đọ (Lộc
i Migadaya
Uyể            đấ
n). Tạiy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

–"Này các Tỷ -kheo".

–"Bạ                   -kheo ấy vâng ch ThếTôn". Các Tỷ ThếTôn. ThếTôn nói: như sau

–Vô thượng Pháp                 c ThếTôn,luân bậc đ
A-la-hán, Chánh     ng Giác chuyểĐẳn vận ởvư   ờn Lộc
Uyể n, chỗchư Tiên      a, tạ      đọi. Không một
i Ba-la-nạ
Sa-môn, Bà-là-môn, chư Thiên,                       m Ma
thiên hay một ai ởđờ i có thểchận ng,  đứchuyể   n vận
ngư ợc lạ
i, tức là sựkhai thị, tuyên thuyế t, thi thiế
t,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          30

kiế n lập, mởrộng, phân biệ
t, hiể
n lộbốn Thánh-
đế.

Thếnào là bốn? Sựkhai thị    , tuyên thuyế  t, thi
thiế
t, kiế
n lậ p, mởrộng, phân biệ      t, hiển lộKhổ
Thánh          đếthị
; sựkhai      , tuyên thuyế  t.. vềTậ p khổ
Thánh          đếthị
; sựkhai     , tuyên thuyế  t... vềKhổdiệ   t
Thánh         đế
; sựkhai thị
, tuyên thuyế t... vềKhổdiệto đạ
Thánh   .     đế

Vô thượ  ng Pháp luân, này các Tỷ-kheo, c đã
ThếTôn, bậ    c A-la-hán, Chánh                  Đẳ
ng Giác chuyể  n
vận ởvư    ờn Lộc Uyể n, chỗchư Tiên     a, tại Ba lađọ
nại. Không một Sa-môn, Bà-la-môn .. hay một ai ở
đời có thểchận ng..      đứ
tức là sự khai thị , tuyên
thuyế t.. bốn Thánh    .         đế

Này các Tỷ-kheo, hãy thân cậ     n Sariputta và
Moggallana, Này các Tỷ-kheo, hãy gầ    n gũi Sari
và Moggallana; các vịấ   y là những Tỷ  -kheo hiền trí
(pandita), là những vịsách tấn các    ng Phạ  mđồ
hạ nh.
Như t mộ   sanh mẫu, này các Tỷ-kheo, y như         là
Sariputta! Như một           ng mẫ  dưỡ
u, như      y là vậ
Moggalana! Này các Tỷ-kheo, 6DULSXWWDK˱       ng d̳n
ÿ͇n qu̫D͹O˱XFzQ0RJJDOODQD              ng d̳Qÿ͇  n
t͙L WK˱ͫQJ        Này Tỷ  QJKƭD
-kheo, Sariputta có thể
khai thị, tuyên thuyết, thi thiết, kiế
n lậ p, mởrộng,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           31

phân biệ
t hiể
n lộmột cách rộng rãi bốn      Thánh
.

ThếTôn nói như yvậy;           nnói
xong, Thiệ
Thệtừchỗngồi đứ
ng dậy và đi vào ti

Tạiy, TônđấgiảSariputta, sau khi ThếTôn           đi
không bao lâu, liề
n gọi các Tỷ
-kheo:

–"Này chư n".             Hiề

–"Thưa vâng,   n giả       Hiề
". Các Tỷ-kheo ấ
y vâng
đáp Tôn     giả
Sariputta. Tôn giảSariputta         : nó

–Chư Hiền,                  Vô luân
ng Pháp        thượ   c Thếđã đ
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh      ng Giác chuyể  Đẳ
n vậ nở
vườn Lộc Uyể  n, chỗchư Tiên      a, tại Ba lađọ
nại... sự
khai thị
, tuyên thuyết, thi thiết, kiế n lập, mởrộng,
phân biệ     n lộvềKhổdiệt đạo . Thánh
t, hiể

 9jQj\FK˱+L͉ n, th͇nào là Kh͝Thánh ÿ͇ ?

 Sanh là khổ, già là khổ, (bệ
nh là khổ), chế
t là
khổ, sầu, bi, khổ, ưu, ;não        cầ      là
u không       k
được là khổ. Tóm lại năm     uẩn là thủ
khổ.
 Này chư             Hiề
n, thếnào   là sanh? Mỗi mỗi hạ ng
chúng sanh, trong từng giới loạ  i, sựxuất sản,
xuất sanh, xuấ t thành, tái sanh của chúng, sự

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            32

xuấ
t hiệ      n, sựhoạch đắc
n các uẩ                               các
chư Hiền,     y gọi là như
sanh. vậ
 Này chư             Hiề
n, thếnào  là già? Mỗi mỗi hạ    ng
chúng sanh, trong từng giới loại, sựniên lão, sự
hủhoạ      ng thái rụng răng,
i, trạ                                  trạ
ng thái tóc bạc,
da nhăn,               tuổ
i thọrút ngắn,         các   y hoạcăn
i.
Này chư Hiền,         y gọi là già. như vậ
 Này chư     n, thếnàoHiềlà ch͇ t? Mỗi mỗi hạ     ng
chúng sanh trong từng giới loạ  i, sựtạthế  , sựtừ
trầ
n, thân hoạ i, sựdiệ  t vong, sựchế     t, sựtử
vong, thời đã           đế đã
n, các uẩn       n diệ   tậ
t, sự vấ t bỏ
tửthi. Này chư               y gọi làHiền
chế  t.       như
 Này chư             Hiề
n, thếnào   là s̯u? Này chư     n, H
với những ai gặ p phả i tai nạ
n này hay tai nạn
khác; với những ai cảm thọsựđau này     khổhay
sựđau khác, khổ  sựsầ  u của người ấy. Này
Hiền, như   y gọi là sầvậ
u.
 Này Hiề  chưn, thếnào là bi? Này chư       n, với Hiề
những ai gặp phả i tai nạn này hay tai nạn khác;
với những ai cả  m thọsựđau này         khổ
hay sự
đau khác, khổ  sựbi ai, sựbi thả m, sựthan van,
sựthan khóc, sựbi thán, sựbi thống của ngườ     i
ấy. Này chư                y gọHiền,
i là bi.        như

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            33

 Này chư              Hiề
n, thếnào   là kh͝? Này chư    n, H
sựđau về      khổthân, sựkhông sả  ng khoái về
thân, sựđau do      khổthân cả m thọ, sựkhông
sảng khoái do thân cả m thọ. Này chư H
vậy gọi là khổ.
 Này chư             Hiề
n, thếnào là ˱X? Này chư     n, H
sựđau về    khổ
tâm, sựkhông sảng khoái vềtâm,
sựđau do     khổtâm cảm thọ, sựkhông sả  ng
khoái do tâm cả m thọ. Này chưy Hiề
gọi là ưu.
 Này chư     n, thếnàoHiềlà não? Này chư    n, H
với những ai gặ p tai nạ
n này hay tai nạ
n khác;
với những ai cả m thọsựđau này      khổhay sự
đau khác,khổ    sựáo não, sựbi não, sựthấ   t
vọng, sựtuyệ  t vọ ng của ngườ  i ấy. Này
Hiền, như              vậ
y gọi là não.
 Này chư              Hiề
n, thếnào là c̯u b̭Wÿ̷c kh͝ ? Này
chư n, Hiề chúng sanh bịsanh chi phối, khởi sự
mong cầ  u: "Mong rằ  ng ta khỏi bịsanh chi phối!
Mong rằ   ng ta khỏi phải đi thác               i
mong cầ  u ấy không                 đượ Như
c thành tựu.         y
gọi là cầu bấtc khổ. đắ         Này n, chư chúng Hi
sanh bịgià chi phối... chúng sanh bịbệ     nh chi
phối... chúng sanh bịchế     t chi phối... chúng
sanh bịsầ  u, bi, khổ, ưu, não         i, khởi sựchi

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         34

mong cầ u: "Mong rằ  ng ta khỏi bịsầu, bi, khổ,
ưu, não              chi
i!" Mong  rằngphố
ta khỏi đươn
chịu sầu, bi, khổ, ưu     !" Lờinão
mong cầ   uấy
không          đượ
c thành  tựu. Như            vậ
y gọi là cầu bất
đắc khổ.
 Này chư Hiền,                     như thế
nào là tóm lại,       năm
uẩn là khổ? Nhưc thủsắuẩ n, thọthủuẩn,ng tưở
thủuẩ n, hành thủuẩn, thức thủuẩn. Này
Hiền, như           vậ năm
y tóm lại,         uẩ      thủ
n là khổ.

 1j\FK˱+L͉ n, th͇nào là Kh͝t̵S7KiQKÿ       ? Sự
tham ái             đưa
n tái sanh,     đế
câu hữu với hỷvà tham,
tìm cầ
u hỷlạ c chỗnày chỗkia; cnhư       ái, hữu ái,dụ
vô hữu ái. Này chư Hiền,         y gọi là Khổnhư
tập    v
Thánh    .     đế

 1j\FK˱+L͉  n, và th͇nào là Kh͝di͏W7KiQK     ?
Sựdiệ t tậ
n không còn luyế       c tham ái ấ
n tiế         y, sựxả
ly, sựkhí xả, sựgiả  i thoát, sựvô nhiễm (tham ái
ấy). Này chư               y gọi làHiền,
Khổdiệ     như
t Thánh
đế .

 1j\FK˱+L͉n, th͇nào là Kh͝di͏Wÿ̩   o Thánh
ÿ͇? Đó là Thánh                đạ
o tám ngành, tức là chánh tri
kiến, chánh tư, chánh           duy,  nghiệ p,chá
chánh mạ
ng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh
định.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           35

 1j\FK˱+L͉  n, th͇nào là chánh tri ki͇    n? Này
chư n, Hiềtri kiến vềKhổ, tri kiế  n vềKhổtậ     p,
tri kiế
n vềKhổdiệ    t, tri kiến vềKhổdiệto. đạ
Này chư Hiền,           y gọi là chánhnhư
tri kiến. vậ

 1j\FK˱+L͉n, th͇QjROjFKiQKW
? Tư
duy vềly dục, tưvô    duy
sân,
vềbấ tư
t   d
hại. Này chư           Hiền,
y gọi là chánh
như

 1j\FK˱+L͉  n, th͇nào là chánh ngͷ? Tựchế
không nói láo, tựchếkhông nói                hai
i, tựchế
không ác khẩ u, tựchếkhông nói lời phù phiế n.
Này chư vậ         Hiền,
y gọi là chánhnhư
ngữ.

 1j\FK˱+L͉  n, th͇nào là chánh nghi͏
p? Tự
chếkhông sát sanh, tựchếkhông trộm cắ p, tự
chếkhông tà dâm. Này                 y gọi ch
là chánh nghiệp.

 1j\FK˱+L͉  n, th͇nào là chánh m̩ng? Này
chư n, HiềởđâyThánh  vị tửtừđệ  bỏtà mạng,
sinh sống bằ ng chánh mạng. Này         n,     ch
nhưy gọ  vậ
i là chánh mạng.

 1j\FK˱+L͉
n, và th͇nào là chánh tinh ṱn?
Này chư n, ởđâyHiề   Tỷ i với các
-kheo,          đố ác,
t thiện pháp chưa
bấ                        i lên ý sanh,
muốn

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           36

không cho sanh khởi; vịnày nỗlực, tinh tấ               n,
quyế  t tâm, trìi vớ         chí.
i cái ác, bấ    Đố
t thiệ  n pháp
đã sanh,        i lên ý muốkhở
n trừdiệ  t; vị này nỗlực,
tinh tấ  n, quyết tâm, i vớ             trìi các thiệ  chí.
n
pháp chưai lênsanh,             ý muốn khiế        nkhở
cho
sanh khởi; vị     này nỗlực, tinh tấ n, quyế   t tâm, trì
chí.      i với Đố
các thiện pháp đã i, khở            sanhi
lên ý muốn khiến cho an trú,
hoạ i, khiến cho ng,            tăngphát triể    n,trưở
viên
mãn; vịnày nỗlực, tinh tấ      n, quyế  t tâm, trì chí.
Này chư Hiền,             y gọi là chánhnhư  tinh tấ  n.vậ

 1j\FK˱+L͉   n, th͇nào là chánh ni͏       m? Này
chư n, Hiề ởđây,       -kheoTỷsống quán thân trên
thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, chế         để
ngựtham đờ       ưu
i... trênởcác cả m thọ... trên các
tâm... quán pháp trên các pháp, nhiệ    t tâm tỉ  nh
giác, chánh niệm chế     đểngựtham đờ            ưui.  ở
Này chư Hiền,            y gọi là chánhnhư
niệ  m. vậ

 1j\ FK˱    n, th͇+L͉
QjR Ojnh?        FKiQK
Này
chư n, Hiềởđây,     -kheoTỷ
ly dục, ly ác bất thiện
pháp, chứng và trú Thiề  n thứnhấ   t, một trạ ng
thái hỷlạc do ly dục sanh, với tầ m, với tứ. (Vị
Tỷ-kheo ấ y) diệ t tầm, diệ t tứ, chứng và trú
Thiề n thứhai, một trạ ng thái hỷlạc do        nh đ
sanh, không tầ m, không tứ, nội tĩnh       t tâm, nh

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                37

(Tỷ-kheo) ly hỷtrú xả   , chánh niệm, tỉ
nh giác,
thân cảm sựlạ  c thọmà các bậ  c Thánh gọi là xả
niệm lạ c trú, chứng và trú Thiề  n thứba (Tỷ  -
kheo ấ y) xảlạ c, xảkhổ, diệ t hỷưu đã   m thọcả
trước, chứng và trú Thiề   n thứtư, không      ,
không lạ c, xảniệ  m thanh tịnh. Này          n, ch
nhưy gọi  vậ là nh.        chánh đị

Này         chư       Hiền,       như
y gọi là Khổdiệt ovậ
đạ
Thánh
.         đế

Chư Hiền, Vô thượng                          c Thế Ph
Tôn, bậ   c A-la-hán, Chánh     ng Giác chuyể  Đẳn vậ nở
vư ờn Lộc Uyể      n, chỗchư Tiên       a, tạ      đọi,
i Ba-la-nạ
Không một Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thi
(vương),                  Phạ
m thiên hay một ai ởđờ   i có thểchuyể   n
vận ngượ    c lại, tức là sựkhai thị , tuyên thuyế  t, thi
thiế t, kiến lập, mởrộng, phân biệ t, hiể n lộbốn Thánh
đế .

t giảng như
Tôn giảSariputta thuyế            y. Các Tỷvậ
-
kheo ấ
y hoan hỷtín thọlời Tôn giảSariputta dạy.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             38

8    Định         nghĩa
Th
ế nào
- là lời
tịnh          - Kinh THANH T
493

NH 1 –Tăng THANH TỊ       I, 493

 Này các Tỷ-kheo, có ba thanh tị
nh này. Thếnào
là ba?
- Thân thanh tị
nh,
- Lời nói thanh tị
nh,
- Ý thanh tịnh.
Thếnào là thân thanh tị
nh?
- Ởđây, này         -kheo,các icó    Tỷ
từ     ngườ
bỏsát sanh,
từbỏlấ  y của không cho, từbỏtà hạ   nh trong các
dục, này các Tỷ-kheo, i làđây             gọ
thân thanh  tị
nh.
Và này các Tỷ-kheo, thếnào là lời nói thanh tịnh?
- Ởđây, này                các icó
-kheo,         Tỷ     ngườ
từbỏnói  láo,
từbỏnói hai               lưỡ
i, từbỏnói          độ
lời c ác,  từbỏnói
lời phù phiếm. Này các Tỷ-kheo, i làđây   lời nói gọ
thanh tịnh.
Và này các Tỷ -kheo, thếnào là ý thanh tị
nh?

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           39

- Ởđây,  này các Tỷ-kheo, icó      không ngườ
có tham
lam, với tâm không sân không hậ  n, có chánh tri
kiến. Này các Tỷ-kheo, i làđây           gọ
ý thanh tị
nh.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba thanh tịnh.

NH 2 –Tăng THANH TỊ       I, 494

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba thanh tị
nh này, Thếnào
là ba?
- Thân thanh tị
nh,
- Lời nói thanh tị
nh,
- Ý thanh tịnh.
2. Và này các Tỷ-kheo, thếnào là thân thanh tị
nh?
- Ởđây, này          -kheo, các icó    Tỷ
từ     ngườ
bỏsát sanh,
từbỏlấ  y của không cho, từbỏtà hạ    nh trong các
dục, này các Tỷ -kheo, i làđây   thân thanhgọtịnh.
3. Và này các Tỷ -kheo, thếnào là lời nói thanh tị
nh?
- Ởđây, này                các icó
-kheo,        Tỷ     ngườ
từbỏnói   láo,
từbỏnói hai              lưỡ
i, từbỏnói         độ
lời c ác,  từbỏnói
lời phù phiếm. Này các Tỷ-kheo, i làđây   lời nói gọ
thanh tịnh.
4. Và này các Tỷ-kheo, thếnào là ý thanh tịnh?
Ởđây, này         -kheo, các
vịTỷ     Tỷ
-kheo,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              40

đoạ  n trừthếnào, vịấ    y rõ biết như       y. Và hônvậ trầm
thụy miên đã                n trừ, được  trong     đoạtươn
sanh khởi thếnào, vịấ      y rõ biết như      y.        vậ
7. Nế  u tâm có trạ  o hối, vịấ y rõ biế  t: "Nội tâm ta có
trạo hối". Nế   u nội tâm không có trạ       o hối, vịấ   y rõ
biế t: "Nội tâm ta không có trạ    o hối". Trạ    o hối chư
sanh khởi,c sanh     đượ  khởi thếnào, vịấ     y rõ biết như
vậ y. Trạ o hối đã sanh n trừ                 khởi,
thếnào, vịđượ
ấ y rõ biết như       y. Và trạvậ
o hối đã được           n trừ,
trong tương lai                     i thếnào,không
vịấ y rõ biết sa
nhưy. vậ
8. Nế   u tâm có nghi, vịấ     y rõ biế t: "Nội tâm ta có
nghi". Nế   u nội tâm không có nghi, vị     ấ y rõ biết: "Nội
tâm ta không có nghi".                                       c   N
sanh khởi thếnào, vị     ấy rõ biết như vậy. N
khởi, được                    đoạ
n trừthếnào,    vịấ  y rõ biết như       y.   v
Và nghi đã                 n trừ,được   trong     đoạ tươn
sanh khởi thếnào, vịấ      y rõ biết như      y.        vậ
Này các Tỷ    -kheo, i làđây      ý thanh gọ tịnh. Các pháp
này, này các Tỷ    -kheo, là ba thanh tị  nh.
Thân và lời thanh tị   nh
Tâm thanh tị   nh vô lậu
Trong sạch c thanh   đượ   tịnh
Đư  ợc gọi ác      n trừ. đoạ

TOÀN HẢO –Tăng I, 496

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                   42

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ   43

đượ
Toàn hảo, c toàn hảo
Được gọi nđoạ
tất cả.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ    44

9    Định nghĩa
Th
ế nào
-                             là ác
thiện thuyết                              -T –
Kin
Tăng II, 606

ÁC THUYẾT –Tăng II, 606

1. - Lời nói của năm hạng                 ngườ
i, này các Tỷ-kheo,
là ác thuyế  t, khi có sựđố
i chứng giữa ngườ  i và
ngư  ời.

2. Thếnào         là ?  năm

- Nói vềtín với ngườ
i không tin, là ác thuyế     t;
- Nói vềgiới với ngườ
i ác giới, là ác thuyế  t;
- Nói vềnghe nhiều với ngườ     i nghe ít, là ác
thuyết;
- Nói vềbốthí với người xan tham, là ác thuyế     t;
- Nói vềtrí tuệvới người ác tuệ , là ác thuyế  t.

Và này các Tỷ  -kheo, thếnào là nói vềtín với         ngườ i không tin là ác thuyết?

3. Ngườ i không tin, này các Tỷ     -kheo, khi c nói  đượ
vềlòng tin liền tức tối, phẫ n nộ, hiềm khích, mấ t bình
tĩnh,   u lộphẫ biể
n nộ, sân hậ  n, phiền muộn. Vì sao?
ng vịấ
Vì rằ       y không thấ   y tựmình có          lòngđầy
tin, đ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                     45

do nhân duyên ấ
y, không có hỷvà hân hoan. Do vậ  y,
nói vềtín với ngườ
i không có lòng tin là ác thuyế
t.

Và này các Tỷ          i sao nói vềgiới với ngườ -kheo, tạ                    i ác giới là ác thuyết?

4. Ngườ  i ác giới, này các Tỷ -kheo, ckhi     nói về đư
giới liền tức tối, phẫ  n nộ...Vì sao? Vì rằ ng vịấ  y
không thấ  y tựmình cógiới,đầy         do nhân đủ
duyên
ấy, không có hỷvà hân hoan. Do vậ    y, nói vềgiới với
ngư ời ác giới là ác thuyết.

Và này các Tỷ  -kheo, tại sao nói vềnghe nhiề u với người nghe ít là ác thuyết?

5. Người nghe ít, này các Tỷ -kheo, khin đư
nghe nhiều liền tức tối, phẫn nộ...Vì sao? Vì rằng vị
ấy không thấy tựmình có đầy             đủu, do nhân
nghe nhiề
duyên ấy, không có hỷvà hân hoan. Do vậ     y, nói về
nghe nhiều với ngườ  i nghe ít là ác thuyế
t.

Và này các Tỷ -kheo, tạ
i sao nói vềbốthí với      ngườ
i
xan tham là ác thuyế
t?

6. Ngườ i xan tham, này các Tỷ   -kheo, ckhi    nói       đ
vềbốthí liề n tức tối, phẫ                  ng vịấ
n nộ...Vì sao? Vì rằ     y
không thấ y tựmình có              đầy
bốthí, do nhânđủ
duyên

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               46

ấy, không có hỷvà hân hoan. Do vậ
y, nói vềbốthí
với người xan tham là ác thuyế
t.

Và này các Tỷ -kheo, tạ
i sao nói vềtuệvới     ngườ
i ác
tuệlà ác thuyế
t?

7. Ngườ  i ác tuệ, này các Tỷ-kheo, khin đư
trí tuệliề n tức tối, phẫn nộ...Vì sao? Vì rằ ng vịấ  y
không thấ  y tựmình có               đầy
, do nhânđủ
trí tuệ         duyên
ấy, không có hỷvà hân hoan. Do vậ      y, nói vềtrí tuệ
với ngườ  i ác tuệlà ác thuyết.

Lời nói của năm  ng ngườ
hạ
i này là ác thuyế
t, khi có
sựđố i chứng giữa người    i. và ngườ

8. Lời nói của năm hạng       i này là ngườ
thiệ
n
thuyết, khi có sựđố
i chứng giữa ngườii. và

9. Thếnào      là ?  năm

- Thuyế t vềtín cho           ngườ
i có lòng  tin, là thiệ n
thuyết;
- Thuyế t vềgiới cho     i giữngườ
giới là thiệ  n
thuyết;
- Thuyế t vềnghe nhiều cho    i nghengườ
nhiề u là
thiệ
n thuyết;
- Thuyế t vềbốthí cho      i bốthíngườlà thiệ n
thuyết;

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              47

- Thuyết vềtrí tuệcho ingườ
trí tuệlà thiệ
n
thuyế
t.

Và này các Tỷ-kheo, thếnào là thuyế
t vềlòng tin cho
người có lòng tin là thiệ
n thuyết?

10. Ngườ  i có lòng tin, này các Tỷ-kheo, khi c nói  đượ
đế n lòng tin thì không tức tối, không phẫn nộ, không
hiề m khích, không mất bình tĩnh,            u lộphẫ  n kh
nộ, sân hậ n, phiề n muộn. Vì sao? Vì rằ ng vịấ  y thấy
tựmình có            lòngđầy       đủduyên ấ
tin, do nhân        y, có hỷ
và hân hoan. Do vậ   y, nói vềtín với người có lòng tin
là thiện thuyế t.

Và này các Tỷ  -kheo, tạ i sao nói vềgiới   cho
i           n
giữgiới là thiệ
n thuyế t?

11. iNgườ   giữgiới, này các Tỷ -kheo, khi c nói  đượ
đến vềgiới thì không tức tối, không phẫ n nộ, không
hiềm khích, không mất bình tĩnh,            u lộphẫn kh
nộ, không sân hậ  n, không phiề n muộn. Vì sao? Vì
rằng vịấ  y thấy tựmình cógiớ            đầy
i, do nhânđủ
duyên ấ y, có hỷvà hân hoan. Do vậ y, nói vềgiới với
ngư ời có giữgiới là thiệ
n thuyết.

Và này các Tỷ-kheo, tại sao nói vềnghe nhiề
u cho
người nghe nhiề
u là thiện thuyết?

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               48

12. iNgườ   nghe nhiề u, này các Tỷ-kheo, ckhi
nói       đế
n nghe  nhiề
u thì không tức tối, không phẫ  n nộ,
không hiề  m khích...không phiề  n muộn. Vì sao? Vì
rằng vị ấy thấ
y tựmình có nghe nhiề   u, do nhân duyên
ấy, có hỷvà hân hoan. Do vậ  y, nói vềnghe nhiề  u với
ngư ời có nghe nhiều là thiện thuyế t.

Và này các Tỷ         i sao nói vềbốthí
-kheo, tạ                      cho
i       n
bốthí là thiệ
n thuyết?

13. iNgườ  bốthí, này các Tỷ-kheo, khin đư
bốthí thì không tức tối, không phẫ  n nộ, không hiề m
khích...không phiề  n muộn. Vì sao? Vì rằ ng vịấy thấy
tựmình có bốthí, do nhân duyên ấ      y, có hỷvà hân
hoan. Do vậ   y, nói vềbốthí với ngườ    i có bốthí là
thiệ
n thuyế t.

Và này các Tỷ           i sao nói vềtrí tuệcho ingư -kheo, tạ có trí tuệlà thiện thuyết?

14. Ngườ   i trí tuệ
, này các Tỷ-kheo, khin đư
trí tuệthì không tức tối...không phiề  n muộn. Vì sao?
Vì rằ ng vịấ   y thấy tựmình có trí tuệ , do nhân duyên
ấy, có hỷvà hân hoan. Do vậ        y, nói vềtrí tuệvới
ngư  ời có trí tuệlà thiện thuyết.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           49

Lời thuyế  t của năm hạng      i này, này ngườ
các Tỷ
-
kheo, là thiệ      t khi có sựđố
n thuyế            i chứng giữa ngườ
i
và ngườ i.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                    50

10 Định nghĩa - Đúng th
hoà, lợi
tâm
-
ích,
Kinh
INÓI
từLỜ –
Tăng II, 701

LỜI NÓI –Tăng II, 701

1. - Thành tựu năm n,chi    này các Tỷphầ-kheo, các
lời là thiệ
n thuyết, không phả
i ác thuyế t, không có
phạ m tội và không bịnhững ingườ có trí chỉtrích.

2. Thếnào        là ?  năm

-   Nói đúng      i,          thờ
-   Nói đúng      thật,       sự
-   Nói lời nhu hòa,
-   Nói lời liên hệđế   n lợi ích,
-   Nói với lời từtâm.

Thành tựu năm n, chi    này các Tỷ phầ
-kheo, các lời là
thiện thuyết, không phả
i ác thuyế  t, không có phạ   m
tội và không bịnhững ingườ  có trí chỉtrích.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                   51

11 10 hộ trì nhân pháp TỤNG – 33 Trường II,

KINH PHÚNG TỤNG ±Bài kinh s͙33 ±Trường II, 567 (Trích n)    đoạ

1.   Mười hộtrì nhân pháp:

- Này các Hiề  n giả, ởđây,         vịcó giới
Tỷkheo
hạnh, sống chếngựvới sựchếngựcủa giới
bổn Pàtimokkha,                          đầy đ
oai nghi, chánh
hạnh, thấ y nguy hiể m trong những lỗi nhỏ
nhặt, thọlãnh và tu học trong giới pháp. Này
các Hiề n giả, vịTỷkheo nào có giới hạ    nh,
sống chếngựvới sựchếngựcủa giới bổn
Pàtimokkha,           oai nghiđầy
chánh hạ  đủ
nh,
thấy nguy hiể  m trong những lỗi nhỏnhặ    t,
thọlãnh và tu học trong giới pháp. P
vậy là hộtrì nhân.

- Này các Hiề   n giả , lạ
i nữa, vịTỷkheo nghe
nhiều, gìn giữnhững gì đã              t chứanghe
những gì Nhữ           đã     nghe.
ng pháp ấy, sơ   n,   t
trung thiện, hậ u thiện, nghĩatúc,lý
đề caoi số     đờ
ng Phạ  m hạ nh, hoàn toàny đầ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            52

đủ thanh tịnh những pháp ấ   y, vịđã ngh
nhiều, mđã    giữ,nắ   đã nhờ   ghi tụng  nhớ
c đọ
nhiều lầ
n, chuyên ý quán sát, khéo thành tựu
nhờchánh kiế  n. Này các Hiề   n giả , vịTỷ
kheo nào, đa văn...                   u nhờ
chánh kiến, pháp       y là hộ như
trì nhân. vậ

- Này các Hiề  n giả , lại nữa, vịTỷkheo là
thiệ
n hữu, thiện bạ n lữ, là thiện bạn ng,đả là
hộtrì nhân. Này các Hiề    n giả , vịTỷkheo
nào là thiệ
n hữu, là thiện bạ n lữ, là thiệ
n bạn
đảng. Pháp         y là hộtrìnhư
nhân. vậ

- Này các Hiề   n giả , lạ i nữa vịTỷkheo thiệ  n
ngôn, đầy      sựnhu   đủ hòa vàng, khi
nhẫn nạ i và nhậ  n sựchỉtrích một cách cung
kính. Này các Hiề   n giả  , vị
Tỷkheo nào thiệ n
ngôn... nhậ n sựchỉ   trích một cách cung kính.
Pháp ynhư       là hộtrì vậnhân.

- Này các Hiền giả , khi nào có những trách
nhiệm cần phải làm      i với cácđố vịđồ ng
Phạ    nh niên lạp caoấ
m hạ                         y hơn,
khéo léo, vị
không có biếng nhác, suy                   y tư
đủ các phương    n, vừa để   đủ
tiệ
làm, vừa đủ
để tổchức. Này các Hiề    n giả, một vịTỷ
kheo nào,  i với các vịđồ
đố ng Phạ  m hạnh...

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            53

vừa đểđủ
tổchức.          Pháp     như
y là hộtrì           v
nhân.

- Này các Hiề  n giả, lạ i nữa có vịTỷkheo ưa
Pháp, ái luyế n nói Pháp, tựmình vô cùng
hoan hỷđố   i với Thắ    ng pháp, Thắ ng luật.
Này các Hiề n giả, vịTỷkheo nào ưa
vô cùng hoan hỷđố    i với Thắ ng pháp, Thắng
luật. Pháp như yvậ   là hộtrì nhân.

- Này các Hiề n giả , lại nữa, vịTỷkheo tự
mình bằng lòng với các vậ t dụng nhận cđượ
như y    c, ẩmphụ
thực, sàng tọa, bệnh c. dượ
Này các Hiề n giả, vịTỷkheo nào tựbằ  ng
lòng... yPháp                   như vậ
là hộtrì nhân.

- Này các Hiề   n giả , lại nữa vịTỷkheo sống
tinh tấ n siêng năng         n trừcác ácđoạ
pháp,
thành tựu các thiện pháp, t, cương        kiên
trì tinh tấ
n, nhẫ n trì không phếbỏcác thiệ   n
pháp. Này các Hiề    n giả , một vịTỷkheo nào
sống tinh tấn siêng n trì            năng...
không
phếbỏcác thiện pháp. yPháp               là hộ n
trì nhân.

- Này các Hiề
n giả
, lạ
i nữa, vịTỷkheo chánh
m, đầy
niệ         tối đủ  thượ
ng niệ m và tỉ
nh giác,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          54

nhớđế  n và ghi nhớnhững u nói   điềvà làm
từlâu. Này các Hiề n giả, vịTỷkheo nào có
chánh niệ m, ghi nhớnhững điều đã
làm từlâu. Pháp                như
y là hộtrì nhân. vậ

- Này các Hiền giả, lại nữa, vịTỷkheo có huệ
trí, đầy        đủ trí,
sanh diệt                 n sựhướng
quyế t
trạch các bậc Thánh, chơn                t trừ   c
mọi đau            khổ
. Này các  Hiề n giả , vịTỷkheo
nào có huệtrí...              chơi
nh diệ t trừmọi    cháđau
khổ. Pháp              như
y là bộ trì nhân.vậ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         55

12 10 nghiệ p- Kinh CUNDA NGƯ RÈN – Tăng IV, 585

CUNDA NGƯỜ I THỢRÈN –Tăng IV, 585

1. Một thời, ThếTôn trú ởPàvà, trong n xoài của  vư
Cunda, icon              ngườ
thợrèn. Rồi     Cunda,   i thợcon
rèn nđi   ThếTôn,
đế       sau nhkhilễThếTônđến,
rồi
ngồi xuống một bên. ThếTôn nói với Cunda, con
ngư ời thợrèn đangi mộ   ngồ
t bên:

- Này Cunda, trong những tị
nh hạ
nh của ai, Ông cả
m
thấy thích thú?

- Bạ ch ThếTôn, các Bà-la-môn ở phương T
những ingườ  có mang theo c bình    những nướ  ingư
có đeo vòng         , những  hoa ingườ
thờhuệ
lửa, những
ngư ời đi xuống    c tắm, những nướ
vịnày có tổchức
những lễtịnh hạnh. Con ng          ưalễtị thích
nh hạnh
của những ingườ ấy.

- Này Cunda, các Bà-la-môn trú ởphương T
những ingườ có mang theo         c, những bình ingư
n
có đeo vòng         , những hoa ingườ
thờhuệ
lửa, những
người đi xuống    c tắm, như  nướ      thế ingư
nào, những
này có tổchức những lễtịnh hạ
nh?

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            56

- Ởđây,          bạ
ch Thế  Tôn, những ingườ      Bà-la-môn trú
ởphương Tây,i cónhững                 mang bình nư  ngườ
ớc,
những người có , đeo                   nhữngvòng   ingườ
thờ  h
lửa, những người cđi                 tắ     xuống
m, nhữ  ng vịnày nư
khích lệđệ   tửnhư : "Hãy saun, này    đế Bạ n. Hãy dậ y
thật sớm và từnơi nggiườ    chạ m xuốngt. Nế     đấ
u Bạ n
không chạ   m xuốngt thìđấ    chạ m phân bò t;ướ    nế u
Bạ n không chạ   m phân bò        t thời ướ
Bạ n chạ m cỏ
xanh; nế  u Bạ n không chạ   m cỏxanh thời Bạ     n hãy
cúngng dườ    lửa; nếu Bạn không ng cúng            lửa,
thời Bạ n hãy chắp tay       nh lễmặ   đả
t trời, nếu Bạ n
không chắp tay     nh lễmặ  đả
t trời, thời Bạ n hãy xuống
nư ớc lầ
n thứba vào buổi chiều". y,           Nhưbạ
ch Thếvậ
Tôn, các Bà-la-môn trú ởphương Tây,                    i nh
có mang theo             c, những   bình   người nướ có
hoa huệ , những ingườ  thờlửa, những người            ng  đ
nư ớc tắm, những vịnày ấ     y tổchức những lễtị      nh
hạnh. Con thích thú lễtị  nh hạ nh của những vịấ   y.

- Sai khác này Cunda, là những lễtị
nh hạ
nh do những
Bà-la-môn trú ởphương Tây,              i có những
mang
bìnhc, những nướ người có , đeo             những vò
ngư ời thờlửa, những người cđi              tắ  xuố
m tổ
chức. Sai khác là lễtịnh hạnh trong Luật của bậc
Thánh.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             57

- Như nào, thế bạch ThếTôn, là lễtị
nh hạ
nh trong
Luật của bậc Thánh? Lành thay, bạ
ch ThếTôn, nếu
ThếTôn thuyế  t pháp cho con vềlễtị
nh hạ
nh trong
Luật của bậ
c Thánh.

- Vậ y này Cunda, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽnói: t91312

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           58

- Và ngườ   i ấy là        i nói ngườ     hai
i, nghe   lưỡ
u gì đi
ởchỗnày,         n chỗ đếkia nói,        sanh chia rẽ đểở
những ingườ     này; nghe         u gì điề
ởchỗkia, đi
với những người                sanh chianày  , ởnhữ
rẽ     để  ng
ngư ời kia.           y, vị  ấ
Như
y ly gián nhữvậ ng kẻhòa
hợp, hay xúi giục những kẻly gián, ư
chia rẽ , vui thích chia rẽ   , thích thú chia rẽ   , nói
những lời đưa        n chia rẽ đế
.
- Và ngườ    i ấy là        i nóingườ
lời thô ác, bấ t cứlời
gì thô bạ  o, thô tục, khiến người               , khiế đau
n
ngư ời tức giậ  n, liên hệđế   n phẫ   n nộ, không
đế n Thi

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                60

- Có ngườ   i có tham ái, tham lam tài vậ     t kẻkhác,
nghĩ           rằmong rằ
ng: "Ôi,              ng mọi tài vậ      t của
ngư ời khác trởthành của mình! ".
- Có ngườ   i có sân tâm, khởi lên hạ    i ý, hạ   i niệm
như         s
au: "Mong     rằ ng những loài hữu tình này
bịgiế t, hay bị tàn sát, hay bị  tiêu diệt, hay bị   tai
hại, hay mong chúng không còn tồn tạ          i! ".
- Lại có         i có ngườ
tà kiến, có tưởng               o,
như : "không có bốthí, không                         ng, có
không có tếlễ    , các hành vi thiệ  n ác không có
kết quảdị   thục, không có đời                         i
sau, không có mẹ     , không có cha, không có các
loại hóa sanh,                          trong
i không có các     Sa-môn, đờ
Bà-la-môn chân chánh hành trì, chân chánh
thành tựu, sau khi tựtri, tựchứng, lạ      i tuyên bố
choi này    đờvà cho      i sau". đờ

Nhưy, này
vậCunda, không tị
nh hạ
nh vềý có ba.

6. Này Cunda, có mư    ời bất thiệ
n nghiệp o đạ  này.
Này Cunda, với ai thành tựu mườ   i bất thiệ
n nghiệ p
đạ o này, có thểdậ y sớm và từgiường nế u vịấy chạm
đấ t, vịấ
y vẫ  n bấ
t tị
nh.

- Dầu cho vị ấy không chạ
m xuốngt, vịđấ
ấ y vẫn
bấ
t tị
nh.
- Nếu vịấ y chạm phân         ấ
t, vịbò
y vẫ  ướ
n bất tị
nh.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                 61

- Nế u vịấ  y không chạm phân              t, vịấ bò
y vẫ  n ướ
bất tịnh.
- Nế u vịấ  y chạ m cỏxanh, vịấ     y vẫ n bấ t tịnh.
- Nế u vịấ  y không chạ    m cỏxanh, vịấ      y vẫ  n bấ t
tị
nh.
- Nế u vịấy cúng                  dườ
ng lửa, vị  ấy vẫ n bấ  t tịnh.
- Nế u vịấy khôngng lử              cúng
a, vịấ y vẫ  ndườ
bấ t
tị
nh.
- Nế u vịấ  y chắp tay      nh lễmặ  đả
t trời, vịấ  y vẫ  n
bất tịnh.
- Nế u vịấ  y không chắp tay        nh lễmặ    đả
t trời, vị
ấy vẫ n bấ t tịnh.
- Nế u vịấ  y vào buổ   i chiề u xuống c nướ     lầ n thứ
ba, vịấ y vẫ  n bấ t tị
nh.
- Nế u vịấ  y vào buổi chiề     u không xuống c nướ
lần thứba, vịấ   y vẫ  n bất tịnh

 Vì sao? Này Cunda, mư     ời bấ t thiệ n nghiệp o đạ
này là bấ t tị
nh, không tạo ra tị
nh.
 Này Cunda, do nhân thành tựu mườ          i bấ
t thiệ
n
nghiệp đạoa ngục        này,cđượ       địbày, bàng
trình
sanhc trình   đượ bày, ngạquỉđư    ợc trình bày hay
là ác thú khác.

7. Này Cunda, tịnh hạnh vềthân có ba, tị
nh hạnh
vềlời có bốn, tị
nh hạnh vềý có ba.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                 62

Này Cunda, thếnào là tị nh hạnh vềthân có ba?

8. Ởđây, này Cunda,

- Có ngườ   i đoạ n tậ
n sát sanh, từbỏsát sanh, bỏ
trượ ng, bỏkiế  m, biết tàm quý, có lòng từ, sống
thương             xót
n hạnh phúc tấ đế
t cảchúng sanh, và
loài hữu tình.
- Đo  ạn tậ n lấy của không cho, từbỏlấ       y của
không cho; bấ   t cứvậ  t gì của ngườ i khác, hoặ c
tại thôn làng, hoặ c tại rừng núi, khôn           i
ấy, i ngườ  ấy không lấ  y với ý niệm trộm cắ  p.
- Đo  ạn tận tà hạ nh trong các dục, từbỏtà hạ    nh
tong các dục, với hạ  ng nữnhân có mẹche chở,
có cha che chở, có anh che chở, có chị    che chở,
có bà con che chở, có pháp che chở, đã
chồng,c hình     đượphạ  t gậy gộc bảo vệ, cho    n
những nữnhânc trang        đượ sức bằ ng vòng hoa
(đámi). cướ

Nhưy, này
vậCunda, tị
nh hạ
nh vềthân có ba.

Và này Cunda, thếnào là tị nh hạnh vềlời có bốn?

9. Ởđây, này Cunda,

- Có người đoạ n nói láo, từbỏnói láo,
n tậ                    n
p hội hay
chỗtậ                đếtội, nhay
n chỗchúng        giữa đế

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           63

các thân tộc, hay       n giữa cácđế   tổhợp, hay       n
giữa các c,vương        khi bịdẫ     n xuấ tộ
t làm chứng
và cđượ   hỏi: "Này i kia,      ngườ  hãy nói những gì
ngư ời biế t". Nế u không biết, i ấ         ngườ
y nói: "Tôi
không biế   t". Nế u biết, i ấ       ngườ
y nói: "Tôi biế  t".
Hay nế  u không thấy, i ngườ       ấ y nói: "Tôi không
thấy". Nế  u thấy, i ngườ   ấ y nói: "Tôi thấy". Nh
vậy lời nói của ngườ      iấ y không trởthành cốý
vọng ngữ, hoặ      c nguyên nhân vì mình, hoặ            c
nguyên nhân                i, hoặ      vì ngườ
c nguyên    nhân vì
một vài quyề    n lợi gì.
- Đo ạn tận nóii, từ            hai
bỏnói      lưỡ  hai
i, nghe lư
điều gì ởchỗnày, không                n chỗkia     đi nói  đế
sanh chia rẽởnhững ingườ           này; nghe       u gì ở đi
chỗkia, không                 i những   đi ngườinói vớ
sanh chia rẽởnhững ingườ          kia. Như vậy           i
ấy sống hòa hợp những kẻly gián,                       ng tă
những kẻhòa hợp, thích thú hòa hợp, nói
những lời đưa        n hòa hợ  đế
p.
- Đo ạn tậ n lời nói      c ác, từbỏ  độ  lời nói     c ác,   độ
những lời nói nhu hòa, êm tai, dễthương, t
cảm đến tâm,                     p lòngtaonhiều nhã,    ngườ
i,
vui ý nhiều người,            iấ y nói nhữngườ
ng lời như
vậy.
- Đo ạn tậ n lời nói phù phiế     m, nói i,đúng         nói
chân thật, nói có ý nghĩa,                              t,
nói những lời đáng            c gìn giữ  đượ
. Vì nói hợp

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                 64

thời, nên lời nói thuậ
n lý, có mạ
ch lạ
c, hệ
thống, lợi ích.

Nhưy, này
vậCunda, tị
nh hạ
nh vềlời nói có bốn.

Và này Cunda, thếnào là tị nh hạnh vềý có ba?

10. Ởđây, này              Cunda,

- Có ngườ    i không tham ái, không tham lam tài
vậ t kẻkhác, không                         nghĩ
ng: "Ôi! Mong      ng rằ
rằ
mọi tài vậ  t của ngườ  i khác trởthành của mình".
- Không có sân tâm, khởi lên hạ         i ý, hạ i niệ
m,
nhưng ng:           nghĩ
"Mong rằ  rằ
ng những loài hữu
tình này sống lo tựngã, không thù hậ        n, không
sân hậ  n, không nhiễ   m loạn,c an      đượ
lạc".
- Có chánh kiế      n, không có tư                   o: t
"Có bốthí, có cúng thí, có tếlễ        , các hành vi
thiệ n ác, có kế   t quảdịthục, có đời              i n
sau, có mẹ    , có cha, có các loạ i hóa sanh, trong
đờ i có các Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh
hành trì, chân chánh thành tựu, sau khi tựtri, tự
chứng, lạ   i tuyên bốcho đời này                   i  v
sau".

Nhưy, này
vậCunda, tị
nh hạ
nh vềý có ba.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             65

11. Này Cunda, có mư
ời thiện nghiệp o đạ
này. Này
Cunda, ai thành tựu mườ
i thiệ           đạcó
n nghiệp o này,
thểdậ y sớm và từgiườ
ng chạm t, đấvịấ
y vẫn trong
sạch.

- Nế u vịấ  y không chạ    m xuốngt, vị       đấ ấy vẫ n
trong sạ ch.
- Nế u vịấ  y chạm phân            t, vịbòấy vẫ n ướ
trong
sạch.
- Nế u vịấ  y không chạm phân              t, vịấ bò
y vẫn ướ
trong sạ ch.
- Nế u vịấ y chạ  m cỏxanh, vịấ    y vẫ  n trong sạ  ch.
- Nế u vị ấy không chạ  m cỏxanh, vị      ấy vẫ  n trong
sạch.
- Nế u vịấ y thờlửa, vịấ   y vẫ n trong sạ   ch.
- Nế u vịấ y không thờlửa, vịấ      y vẫ n trong sạ  ch.
- Nế u vịấ  y chắp tay     nh lễmặ    đả
t trời, vịấ  y vẫn
trong sạ ch.
- Nế u vịấ  y không chắp tay         nh lễmặ   đả
t, vịấ y
vẫ n trong sạ ch.
- Nế u vịấ  y vào buổ i chiề  u xuống c nướ      lần thứ
ba, vịấ y vẫ n trong sạ ch,
- Nế u vào buổi chiề  u, vịấ   y không xuống c nướ
lần thứba, vịấ   y vẫn trong sạ  ch.

 Vì sao? Này Cunda,      i thiệ    mườ
n nghiệp    đạ
o này
là trong sạch, tác thành trong sạch. Do nhân

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               66

thành tựu mườ   i thiện nghiệp đạo này
Thiên          đượ
c tuyên bốloài Người c tuyên bố, đượ
hay bất cứthiệ n thú nào khác.

12. c nói
Đượ
vậy, Cunda,
i thợrèn
con thưa
ingư
ThếTôn:

- Thậ t vi diệ
u thay, bạ
ch ThếTôn...! Mong ThếTôn
nhận contửcư         làmsĩ,
nay
đệ từ   cho
n mạ    đế
ng chung,
con trọn đời ng.       quy ngưỡ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              67

13 10 đề tài
n- nói
Kinh
chuyệ
NHỮN
TÀI CÂU CHUYỆN 1 – T

NHỮNG ĐỀTÀI CÂU CHUYỆN 1 –Tăng IV, 408

(Chánh ngữ)

1. Một thời, ThếTôn trú ởSàvatthi, tại Jetavana trong nkhu     củ     vườ a ông Anàthapindika.

Lúc bấ y giờ, rấ t nhiề  u Tỷ-kheo, sau buổi ăn, sau
đi t thựkhấc trởvề   , ngồi tụhọ  p tại hội ng.  trườCác vị
này đang chú                     u câutâm
chuyệ   trong
n phù   phiếm  n
sai khác                   sau
: Câu chuyệ   n về đây
vua, câu chuyệ   n về
ăn m,trộ câu chuyệ    n vềđạ  i thần, câu chuyệ  n vềquân
đội, câu chuyệ  n vềsợhãi, câu chuyệ      n vềchiế   n trậ
n,
câu chuyệ  n vềđồ      ăn, câu         n vềđồchuyệ
uống, câu
chuyệ n vềvả    i mặ   c, câu chuyệ   n vềđồ     nằ m, câu
chuyệ n vềvòng hoa, câu chuyệ           n vềhương, c
chuyệ n vềbà con, câu chuyệ       n vềxe cộ, câu chuyệ    n
vềlàng, câu chuyệ     n vềthịtrấ  n, câu chuyệ  n vềthành
phố, câu chuyệ   n vềquốc , câu    độ  chuyệ n vềđàn bà
câu chuyệ n vềanh hùng, câu chuyệ         n bên lềđư   ờng,
câu chuyệ n tạ i chỗlấy c,nướ     câu chuyệ  n vềma quỷ,
các câu chuyệ  n sai khác vềthếgiới, vềbiể       n lớn, các
câu chuyệ n vềhữu và phi hữu.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              68

2. Rồi ThếTôn vào buổi chiề u từThiề n tịnhng đứ
dậy, n đi hội đế  trường,      n, ngồisau
xuố      khi
ng trên
chỗđã nsoạ  sẵ
n. Sau khi ngồi xuống, ThếTôn bả  o
các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ             y nay ngồi hội họp ởđây,
-kheo, các Thầ
nói chuyệ n vềvấn gì?   đề
Câu chuyện gì đan
giữa các Thầy chưa ? bàn xong

- Bạch ThếTôn, ởđây, chúng con s
khi đi     t trởvềkhấ
, chúng con ngồi hội họp tạ
i hội
trường, và chúng con                        u câu đan
chuyệ n phù phiếm sai khác                 sau
: Câu chuyện về đâ
vua, câu chuyệ n vềăn m...trộ
các câu chuyện vềhữu
và phi hữu.

- Này các Tỷ-kheo, thậ t không xứng đáng c
Thầ y, là những thiệ
n nam tử, vì lòng xuấ t gia, từbỏ
gia đình, sốngi cókhông                thểsống sai gia
khác, như           n vềcâu
vua... câu chuyệ
chuyện vềhữu và
phi hữu.

Này các Tỷ
-kheo,     có tài
mười       nđề
nói chuyệ này.

3. Thếnào     là i?    mườ

1. Câu chuyệ
n vềít dục.
n vềbiết. đủ
2. Câu chuyệ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        69

3.  Câu chuyệ
n vềviễn ly.
4. Câu chuyện vềkhông tụhội.
5. Câu chuyện vềtinh tấn.
6. Câu chuyện vềgiới.
7. Câu chuyện vềđịnh.
8. Câu chuyện vềtuệ.
9. Câu chuyện vềgiải thoát.
10. Câu chuyệ
n vềgiải thoát tri kiế
n.

Này các Tỷ-kheo, có
tài
mười để nđề
nói chuyệ này.

4. Này các Tỷ  -kheo, nếu các Thầy tiếp tục nói những
câu chuyệ  n liên hệđến mười       tàinóiđề    để
chuyện
này, thời các Thầ  y có thểvới ánh sáng (của mình)
đánh    t ánhbạ
sáng của mặt trăng,                  mặ
t trời, những vậ
t
có i thầ
đạ  n lực, có uy lực, còn nói gì của các         d
ngoạio. đạ

NHỮNG         ĐỀ
TÀI CÂU CHUYỆN 2 –Tăng
IV,
410

(Chánh ngữ)

1. - Này các Tỷ        có
-kheo, i sự   mườ
việc cđượ
tán thán
này.

2. Thếnào       là i?    mườ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            70

Ởđây,         này -kheo, các           Tỷ

1.  Tỷ-kheo tựmình ít dục, và ilà              khiế   ngườ
n cho
đề tài ít dục được          n giữ  nói         đế
a các Tỷ-kheo.
Tỷ-kheo ít dục và i là        khiếnngườ      chotài ít đề
dục được         n giữnói
a các Tỷ      đế là sựviệ
-kheo,            c
đángc tán    đượ
thán.
2. Tỷ -kheo tựmình biết... đủ
3. Tỷkheo tựmình số     ng viễ n ly...
4. Tỷ -kheo tựmình không tụhội...
5. Tỷ -kheo tựmình tinh tấ   n...
6. Tỷ -kheo tựmình đầy        giới... đủ
7. Tỷ -kheo tựmình đầy        đị nh... đủ
8. Tỷ -kheo tựmình đầy        tuệ ...      đủ
9. Tỷ -kheo tựmình đầy        giả          đủ
i thoát...
10. Tỷkheo tựmình             đầy
giả i thoátđủ tri kiế
n, và
là ngườ  i khiến cho      tài giả  iđềthoát tri kiế n
được nói             đế
n giữa các Tỷ-kheo, là sựviệc đán
được tán thán.

Này các Tỷ        có
-kheo, i sự   mườ
việc cđượ
tán thán này.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                 71

14 32 đại nhân tướng                                  - Trường II, 479

KINH NG  TƯỚ
(LAKKHANA SUTTANTA)
±Bài kinh s͙30 ±Trườ
ng II, 479

Nhưy tôi vầ nghe.

I

1. Một thời, ThếTôn trú tạ i Sàvatthi, rừng thái tử
Jeta,     n ôngvườ
Anathapindika (Cấp Cô             Độ
c). Lúc
bấ y giờ, ThếTôn gọi các Tỷ
-kheo:

- "Này các Tỷ -kheo".

ch ThếTôn", các vịTỷ-kheo đápi Thế
- "Bạ                                lờ
Tôn.
ThếTôn giảng như sau:

- Này các Tỷ-kheo, những ai ba     có mươi đầy đ
Đại Trượ  ng phu này, những vịấ
y sẽchọn hai con
đư ờng này thôi,ng không         nào khác.     có

 Nế
u sống tạ
i gia sẽlàm vịChuyể
n luân Thánh
vương, dùng nư            Chánh
ớc, bình  nhphá

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          72

bốn phương,          i an toànđem
cho quốc lạđộ,   y
đủ bả y món báu. Bả  y món báu trởthành vậ  t sở
hữu của vịnày, tức là xe báu, voi báu, ngựa
báu, ngọc báu, nữbáu, gia chủbáu và thứbả      y
là ngtướ  quân báu. Vị này có đến        t ngàn hơ
thái tử, những bậ c anh hùng, chiến thắng, thân
thểdõng kiệ   n, nhiếp phục ch địquân. Vịnày
chinh phục quảđất này          n hải cho
biên và trịđế
nư ớc với Chánh pháp,ng, khô
không dùng đao.

 Nế  này, từbỏgia đình,
u vị                                xuấ
t gia sống không
gia đình,này sẽthành vị
bậ
c A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, vén lui                i.     màn

2. Này các Tỷ -kheo, ba mươi ng                  hai
phu này là gì mà những ainhững      đầy tướng  đủ  i
Trượ ng phu này sẽchọn đi hai                con
ng, không  còn đư
con ngđườ   nào khác. Nếu sống tại gia, sẽlàm vị
Chuyển luân Thánh              u vịấy xuấ
vương...
t gia, từ
bỏgia đình sống ấ                   ykhông
sẽthành bậc gia
A-la-hán, Chánh     ng Giác, vénĐẳ
lui màn vô minh
chei? đờ

1)   Này các Tỷ
-kheo, vị
này có lòng bàn chân bằ ng
phẳng. Tướng này                     được
ng tốt của     x
Đạ
bậc i nhân.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            73

2)   Này các Tỷ  -kheo,           dướ
i hai bàn chân của vịnày
có hiện ra hình bánh xe, với ngàn tăm         i
trục xe vành xe, với các bộphận hoàn          y to
đủ . ớngTư       này được               xem
ng của bậ c Đạ
i là
nhân.
3)   Này các Tỷ
-kheo, vị
này có gót chân thon dài...
4)   Vịnày có ngón tay, ngón chân dài.
5)   Vịnày có tay chân mề
m mạ
i.
6)   Vịnày       tay      chân
i.          có   màn        d
7)   Vịnày có mắt        cá   tròn        như        co
8)   Vịnày có ống        chân       như
ng.       con        d
9)   Vịnàyng thẳng,
đứ              không
xuố   co
ng có thể lư
sờđầ
u gối với hai bàn tay.
10) Vịnày        có    tướ
ng mã âm tàng.
11) Vịnày        có      màu      da như
ng, màu sắc đồ             vàn
12) Vịnày        có      da     trơn
t, khiến bụi khôngmướ
thể
bám dính vào.
13) Vị
này có lông da mọc từlông một, mỗi lỗchân
lông có một lông.
14) Vịnày có lông mọc xoáy tròn thẳ
ng lên, mỗi
sợi lông  u vậy,đề    màu xanh          c bôiđậm
mắt, xoáy lên từng xoáy tròn nhỏ, và xoáy về
hướng mặ t.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               74

15) Vịnày có thân hình cao thẳ
ng.
16) Vịnày có thân với các góc cạnh         tròn
u      đ
đặ
n (trong lotusmedia.net)
17) Vị này có vị giác rấ
t nhạ
y bén (trong
lotusmedia.net)
18) Vịnày có giọng nói tuyệ
t diệu         như
ng chimtiế
Ca-lăng
-tầ
n-già.
19) Vịnày có hai mắt      màu m.xanh           đậ
20) Vịnày có lông mi con bò cái.
21) Vịnày giữa hai lông mày, có sợi lông trắ
ng
mọc lên, mịn       màng          như
.       bông
22) Vịnày có nhục kếtrên
u. Nàyđầ
các Tỷ-kheo,
vịnày có nhục kếtrên đầu.                   Tướn
c
xem là          tướ
ng tốt củ        Đạ
a bậc i nhân.
23) Vịnày có nửa     thân          trước . như
24) Vịnày không có lõm khuyế
t xuống giữa hai
vai.
25) Vịnày có thân thểcân        đối như              câ
cao của thân ngang bằ ng bềdài của hai tay sả
i
rộng, bềdài của hai tay sả
i rộng ngang bằng bề
cao của thân...
26) Vịnày có bán thân trên vuông tròn.
27) Vịnày      có      quai        hàm
.   như           c

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           75

28) Vịnày có bốn       mươi cái               răng.
29) Vịnày        có     răng
n.          đều        đặ
30) Vịnày        có     răng
t hở. không               khu
31) Vịnày        có
cửarăng
trơn               láng.
32) Vịnày        có itướng
rộng dài.          lưỡ

3. Này các Tỷ    -kheo, những ai ba            có mươiđầy đ
tướng Đại           ng phuTrượ
này, những vịấ   y sẽchọn hai
con đường này thôi,                                     khôn
ng nào khác.
Nế  u sống tạ   i gia, sẽlàm vịChuyể        n luân Thánh
vương, ánh           dùng
pháp trịnư Ch
ớc, là vịPháp vươ
bình     nh bốn đị phương,         i an toànđem
cho quốc lạ  , độ
đầy bả       yđủ
món báu. Bả    y món báu trởthành vậ   t sở
hữu của vị    này, tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc
báu, nữbáu, gia chủbáu và thứbảy là                     tướ
ng quân
báu. Vịnày có đế      n một ngàn thái tử, những bậ  c anh
hùng, chiế    n thắ ng, thân thểdõng kiệ    n, nhiếp phục
địch quân. Vịnày chinh phục quảđất này                   n   ch
hả i biên và trịnư     ớc với Chánh pháp, không dùng
trượng, không                     u vịnàydùng
từbỏgia  đao.   đì
xuấ  t gia, sống không gia đình,       này sẽthànhvị
bậc A-
la-hán, Chánh         ng Giác, vénĐẳ lui màn vô minh che
đờ i.

-kheo, những vịẩn sĩ ongoại
Này các Tỷ                          thọtrì ba  đ
mươi hai tướng         ng phu này Đại
nhưng  Trượ kh

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                76

biế
t là do tạ
o nghiệp        nàoc những
mà đượ
ngtướ
này.

4. Này các Tỷ-kheo, trong bấ     t kỳđời c nào,     trướ  hiện hữu nào, trú xứnào, Như Lai đời itrư kiên trì và không                   i với các thiệ    ndao Pháp, độ thiện hành vềthân, thiệ   n hành vềmiệ       ng, thiệ  n hành vềý, phân    nh bốthí, đị thủhộgiới luậ      t, tuân giữcác lễBồtát, hiế u kính với mẹ     , hiế u kính với cha, cúng dư ờng Sa-môn, cúng         ng Bà-la-môn, dườ    tôn kính các bậc đàn anh trong                        t cảnhữnggia   vịtối đì thắng khác. Với tác      ng, chấ     độ t chứ  a, tích tụvà tăn thịnh của nghiệ  pấ  y, sau khi thân hoạ      i mạ  ng chung đư ợc sanh cõi thiệ n thú, cõi Trời hay         i này. Ởđờđây, Ngài có mư  ời mđiể   thắng hơn chư                    , thiênThi giới thọmạ  ng, thiên sắ   c, thiên lạ  c, thiên giới danh xưng, thiên      i uy lực, thiên giớgiới sắc ng,     tướ thiên giới âm thanh, thiên                      , thiên xúc. Ngàihươn từtrầ n từchỗkia sanh        n chỗnày       đế đượci tư Trư ợng phu này,             lòng bàn chân nghĩa bằng phẳ    là ng, đặt chân           t một trên cách bằ   ng phẳđấ  ng, bàn chân chạm t vớ đấi toàn thểbàn chân một lầ        n.

5. Ngàitướng
đầy     đủ
u ởtạ
này, nế   i gia sẽlàm vị
Chuyển Luân Th         h vương,c

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                  77

Sống với hạnh thanh tị  nh,
Ngày trai giới, Bồtát.
Bốthí, không bạo ng,    độ
Không làm hại mộ   t ai,
Tâm kiên cốhành trì,
Sống thật sựtoàn diệ   n.
Với hạnh nghiệp như       y, vậ
Ngàic sanh   đượ cõi Trời,
Sống trong niề m hoan hỷ   ,
An lạc vô cùng tận.
Từchỗkia mạng chung,
Tái sanh lại chỗnày,
Với bàn chân bằng phẳng,
Chạm t đấ thật đều     n.   đặ

Các bậc chiêm      ng gia, tướ
Hội họp và tuyên bố:
Không ai làm trͧng̩i,
V͓bàn chân b̹ng ph̻ng.
Dầu tại gia, xuất gia.
Nghĩa    ng thậtướ
t rõ ràng,
Nếu sống tại gia đình,
Không bịtrởngại gì,
chiế
n thắng mọi quân thù.
Đại phá cảquân      ch, đị
Không ai ngăn            c,   chặ
Vịnghiệp báo        vậy, như

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                 79

Nế u xuất gia lỵdục,
Sống thiểu dục sáng suốt,
Là bậc Thánh siêu phàm,
không còn phải thai sanh,
Bậc Vông, Thượ Chánh Giác,
Pháp nhĩy. là                   như

7. Này các Tỷ-kheo, trong bấ      t kỳđời c nào, trướ hiệ n
hữu nào, trú xứnào, Như             đời Lai    trước      i, là
sống vì hạ  nh phúc cho chúng sanh, trừdiệ        t mọi sợ
hãi kinh hoàng, sắp t sự     đặ  che chở, hộtrì, bả   o vệ
đúng Pháp,       thí cho        bố i tùy cáctùng. Vớ ngườ
i tác
độ ng, chấ t chứa, tích tụvà tăng      nh của sự   thị
nghiệ p
ấy, sau khi thân hoạ   i mạng chung,          c sanh thiệ nđượ
thú, thiên giới hay                đờtừtrầ
i này... Ngài        n từchỗkia
sanh     n chỗđếnày được tướng                ng phu này:Đại
Dư  ới bàn chân, có hình bánh xe hiệ   n ra, với một ngàn
tăm xe,     i bánh xe,vớtrục xe, các bộphậ    n hoàn toàn
đầy. đủ

8. Ngàitư ớng
đầy      đủ
u ởtạ
này, nế   i gia thành vị
chuyển Luân Thánh vương...

 Làm vua        đượ
c những gì? Có nhiều kẻhầu cận. Số
hầ  n rất đông, có cư
u cậ                                   sĩ, B
dân, thôn
dân, tài chánh quan,            sĩ,mônthủ   tư
quan,i thần,
các đạ    các u, cácchư
hào phú, hầ
các

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                80

vương tử. c Làm        nhưy. Nế
vua
vậ
u Ngài đượ
xuất
gia, từbỏgia đình, sống khô
thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳ
ng Giác, vén lui
màn vô minh        i.     che đờ

 Làm Phật cđượ    những gì? Ngài i chúng
có hầ  đạ
u
cận, sốđạ i chúng rất đông,  gồm có Tỷ-kheo, Tỷ
kheo ni, Nam               cư sĩ,cư chư sĩ, Thi  Nữ
Ngườ  i, A-tu-la, các loài Thần rắ
n, Càn thát bà.
Làm Phật được           y. như vậ

ThếTôn thuyế t giảng      như y.      vậ

9. Ởđây lời cnói nói lên: này đượ

Trong những năm đã qu
Trong nhữngi quá    đờ  khứ,
Khi Ngài được              i, làm
n nhiều ngườ
Khiế             i hạnh phúc.
Ngài trừdiệt kinh hoàng,
Hộtrì và bảo vệ   ,
Nhờnghiệ p ấy, sanh Thiên,
Hưởng an lạc hạnh phúc.
Từchỗkia mạng chung,
Tái sanh lại chỗnày,
Dưới hai bàn chân Ngài,
Có bánh xe hiệ  n ra,
Với bánh , xe đầy

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       81

Đủ một        ngàn       tăm        x

Các bậc chiêm         ng gia, tướ
Hội họp và tuyên bố,
Khi thấy trăm       c này: đứ
Ĉ˱ ͫc qu̯n chúng bao vây,
Địch quân         c nhiế p phụ đượ
c,
Như bánh xe quay
Với vành . xe đầy
- Nế u Ngài không xuất gia,
Sốngi sống   đờ          như
y,      vậ
Ngài chuyể   n vận bánh xe,
Trịvì khắp cõi       t.        đấ
Ởđây Sát        lỵ,          đế
Đề u chị u thần phụ  c Ngài,
Hầu hạchung quanh Ngài,
Là bậc Đại danh xư
- Nế u xuất gia ly dục,
Sống thoát dục, sáng suốt,
chư Thiên i,và loà
Đế  thích và Dạxoa,
Càn thát bà, Long xà,
Phiu, loài điể  bốn chân,
Tất cảđoanh vây Ngà
Là bậc Đại danh xư
Bậc Vông, Thượ     Chánh Giác,
Đư ợc Thiên, Nhơn c

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                     82

10. Này các Tỷ     -kheo, trong bấ t kỳđời c trướ  nào,
hiện hữu nào, trú xứnào, Như Lai c làm              đời
Ngườ  i, từbỏsát sanh, chếngựsát sanh, bỏtrượ       ng,
bỏkiế  m, biế  t tàm quý, có lòng từ, sống thươn
đến hạ nh phúc của tấ  t cảchúng sanh và loài hữu tình.
Với tác      ng, chấ t độ
chứa, tích tụvà tăng      nh của th
nghiệ pấ  y, sau khi thân hoạ i mạng chung       c sanh đư
cõi thiệ n phú, Thiên giới hay              đờtừtrầ
i này... Ngài      n
từchỗkia, nsanh          chỗnày,    đếc ba đượ   tướngi
Trượ  ng phu này: gót chân thon dài, ngón tay, ngón
chân dài và tay chân mề    m mạ i.

11. Ngài     ba đầy
tướ
ng      đủ
này, nế
u sống tạ
i gia sẽ
thành vịChuyển luân thánh vươn

 Làm vua           đượ
c những gì? Thọmạng lâu             c dà
sống lâumạng       năm,     đượ
c hộ  thọ
trì lâu dài, không
một người               nào
i hình  thức kẻ  dướ
thù hay kẻ
nghị
ch có thểhạ    ng sống Ngài. Làm cvua
i mạ
nhưy...vậ

 Làm Phật cđượ những gì? Thọmạng lâu              c dà
sống lâumạng       năm,     đượ
c hộ  thọ
trì lâu dài, không
một kẻthù, kẻnghị ch nào có thểhại cđượ      mạ ng
sống Ngài,   i hình thứcdướ  Sa môn, Bà
Thiên, Mam vương,      thiên hay bấ  t cứaiPhạ
trong

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            83

đờ i. Làm Phật   được y.      như      vậ

ThếTôn thuyế t giảng   như y.      vậ

12. Ởđây, lời c nói nói lên:      này đượ

Tựbiế  t mình sợhãi,
Sợchế   t sợtàn hại,
Ngài từbỏgiế     t hại,
Hết mọi loài chúng sanh.
Nhờsống hành thiệ     n pháp,
Đư ợc sanh lên cõi Trời,
Tựhư  ởng quảdịthục,
Do thiện báoi. đem lạ
Từchỗkia mạng chung,
Tái sanh lại chỗnày,
Đư ợc ng    hưởtại nơi đây,
Ba Đại trượng              ng:    phu
Gót chân      y và dài, đầ
Thân thẳng như         m thiên.Phạ
Khảái, hình            p,    vóc đ
Khéo cân xứng, khéo sanh,
Các ngón tay, ngón chân,
Đề u mề m mại trẻđẹ    p.
Với ba tướng          ng phu,   Trượ
S͙ng lâu luôn luôn tr̓     .
Nế u sống tại gia đình,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                    84

Thọmạng sẽlâu dài.
Nếu sốngi xuấ đờ
t gia,
Tuổi thọđược dài thêm,
Như vậy    ng hả   tướ
o này,
Là ng  tướ
tuổi ng  trườ
thọ.

13. Này các Tỷ    -kheo, trong bấ  t kỳđời c trướ   nào,
hiện hữu nào, trú xứnào, Như Lai c làm               đời
Ngườ  i, là vịbốthí các i cứ           mónng loạ i ăn
mề m, lo
các loạ i nế m, loại liếm, loại uống, caovị             . lươ
Với tác      ng, chấ t độ
chứa, tích tụvà tăng      nh của th
nghiệ pấ  y, sau khi thân hoạ i mạng chung        c sanh đư
cõi thiệ n chú, Thiên giới hay              đờ từtrầ
i này... Ngài       n
từchỗkia, nsanh        chỗnày,    đếđược tướng        ng
phu này là bả  y chỗtròn     y. Bảyđầ
chỗtròn           đầ
y là: hai
tay tròn     y, hai đầ    chân tròn yđầy,             và
thân hình          y.       tròn đầ

14. Ngài tư
ớngđầy   u đủ
này, nế sống tạ
i gia, làm vị
Chuyển luân Thánh vương...

 Làm vua     c nhữngđượ
gì? Được các món          i
cứng, loạ
i mề
m, các loạ i nế
m, loạ
i liế
m, loạ i uống,
cao lương    vị. Làm vuamỹ được      y... như v

 Làm Phật cđượnhững gì? Được các món     i
cứng, loạ
i mề
m, các loạ i nế
m, loạ
i uống, cao

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              85

lương
vị  mỹPhật
. Làm           được
y.     như     vậ

ThếTôn thuyế t giảng   như y.    vậ

15. Ởđây, lời c nói nói lên:    này đượ

Bốthí các món ăn
Thượ  ng vịhợp sởthích
Loại cứng vịhợp sởthích
Loại cứng và loại mề  m,
Loại liế
m cảloại nế  m.
Nhờhành thiệ  n tốtp, đẹ
Sống lâu thiên hỷlạc.
Đư ợc sanh tại chỗnày,
Với bảy chỗtròn      y. đầ
Với tay chân mề  m mại,
Nhà chiêm     ng thiện xảtướ
o,
Tuyên bốNgài ,đầy đủ
0yQăQWK̵ t ngon lành,
Loại cứng và loại mề  m.
Không riêng gì tại gia,
Đư ợc ng   tướ
hảo như     y,  vậ
Nếu sống hạ nh xuất gia,
Cũngc hảo   đượng    tướấy.
Món ăn thật       ng vị    thượ
Loại cứng và loại mề  m,
Chặt t cácđứ trói buộc

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                 86

Tất cảhàng         cư     sĩ.

16. Này các Tỷ  -kheo, trong bấ  t kỳđời c trướ   nào,
hiện hữu nào, trú xứnào, Như Lai c làm             đời
Người, được         Bốn Nhiế  đầy
p pháp: Bốđủthí, ái ngữ,
lợi hành,  ng sự. Với đồtác  ng, chấ  độ
t chứa, tích tụvà
tăng   nh củthị
a nghiệ pấ  y, sau khi thân hoạ   i mạ  ng
chung đượ c sanh cõi thiệ n thú, Thiên giới, hay      i
này. Ngài từtrần từchỗkia, nsanh        chỗnày vớ     đế
i
hai tướng                Đại
ng phu:         Trượ
Tay chân  mề m mạ   i, và
có i lướ
da giữa ngón tay, ngón chân.

17. Ngài     hai  đầy
ng tướ   đủ
này, nếu sống tạ
i gia, làm
n luân Thánh vương...
vịChuyể

 Làm vua            đượ
c những gì? Đư ợc khéo thâu nhiế
p
các vịtùy tùng. Được khéo thâu nhiếp các c
Bà-la-môn, thịdân, thôn dân, t
pháp quan, thủmôn quan,         i thần,cáccác đạ
hầu, các hào phú, các                       c  v
nhưy. vậ

 Làm Phật cđượ những gì? Đư ợc khéo thâu nhiế
p
các vịtùy tùng, đượ
c khéo thâu nhiếp các vịTỷ -
kheo, Tỷ-kheo-ni, các Nam           cư cư  sĩ,s
Thiên, i,loài              Ngườ
A-tu-la, Long thầ
n, Càn-thát-
bà. Làm Phật được       y. như vậ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            87

ThếTôn thuyế t giảng   như y.    vậ

18. Ởđây, lời c nói nói lên:   này đượ

Bốthí và lợi hành,
Ái ngữvà ngđồ    sự,
Nhiếp phục nhiề  u tùy tùng.
Do hành thiệ n pháp này,
Nhờvô lượng             c, công
Đư ợc sanh lên cõi Trời.
Tạthếtại chỗkia,
Tái sanh tại chỗnày,
Do hạnh ấy tay chân,
Mề m mại vài. có lướ
Được sắc tướng đoan nghi
Mỹlệvà khảái
Dầu còn là niên thiế  u,
Trẻthơ măng       a vậy,   sữ
Qu̯n chúng ch͓   u tùy thu̵n,
Nhiế p phục cõi     t này. đấ
Luôn luôn dùng ái ngữ,
Cầu hạnh phúc quần sanh.
Nhưy số  vậng thanh tị nh,
Với công               đứ
c thù thắng.
Nế u Ngài sống từbỏ,
Mọi dục lạc tài sản,
Tuyên thuyế t vi diệu pháp,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ               88

Vịchiến thắng quần sanh,
Họnghe tâm hoan hỷ  ,
Vâng hành lời Ngài dạy.
Họsống thiệ n hành trì,
Theo Chánh pháp, Tùy pháp.

19. Này các Tỷ-kheo, trong bấ     t cứđời c trướ   nào,
hiệ n hữu nào, trú xứnào, Như Lai                c làm   đ
Ngườ  i, Như Lai       t vịnóilà      mộ
lời liên hệlợi ích cho
chúng sanh, liên hệđế    n pháp, giải thích           i   c
chúng,i hạ       đem
nh phúc anlạlạc cho chúng sanh, tán
dương chánh     nh. Với tác    hạng, chấ t độ
chứa tích tụ
và tăng             thị
nh của nghiệ  p... Ngài từtrầ n từchỗkia và
tái sanh ởđâyi hai  vớ tướng                   Đại
ng phu: mắ t Trư
cá tròn như con                c xoay tròn sòthẳngvà
lên. lô

20. Ngài              đầy đủ
với những tướng
y, nế như
u sống v
i gia, thành vịChuyển luân Thánh v
tạ

 Làm vua         đượ
c những gì? Tài vậ
t dụ       đề
c lạc u tối
thắng, tối ưu, nhấ  caot. Làmtột,vua   đệ đ
vậy...

 Làm Phật cđượnhững gì? Ngài trởthành bậc tối
thắng, tối ưu, cao   nhấ       tột,
t cho toàn        đệ
thểchúng
sanh. Làm Phật được     y. như vậ

ThếTôn thuyế t giảng        như y.        vậ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            89

21. Ởđây, lời c nói nói lên:     này đượ

Thuởxưai Ngài    lờ   nói,
Thuyế t giảng cho      i chúng, Đạ
Liên hệđế  n mục đích,
Liên hệđế   n Chánh pháp.
Ngài là người           i,       đe
Hạnh phúc cho chúng sanh,
Không xan lẫn hối tiế   c,
Lễđàn pháp và chơ
Nhờhành trì thiệ   n nghiệ   p,
Sống hoan hỷcõi Trời.
Tái sanh tại nơi      y,     đâ
Ngàic hai     đượ
hảo ng,     tướ
Hư ởng hạnh phúc tối ng.       thượ
Lông mọc xoay thẳ    ng lên,
Mắt cá tròn khéo gọn,
Dư  ới có thị
t, có da
Trên hình . dáng đ
- Nế u Ngài sống tại gia,
Tài dͭFÿ͉  u t͙LWK˱ͫ  ng.
Không ai thắng hơn Ngài
Chinh phục Diêm-phù-đề        .
- Nế u hạnh Ngài xuất gia,
Tinh ṱQK˯QP͕LQJ˱         i,
Ngài là b̵c t͙i th̷ng,
Trong tất cảchúng sanh.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                   90

Do vậy không        c, tìm đ
Kẻtối thắng hơn Ngài.
Ngài sống và ngựtrị
,
Cùng khắp mọi thếgiới.

22. Này các Tỷ-kheo, trong bấ     t cứđời c trướ     nào,
hiệ n hữu nào, trú xứnào, Như Lai trước                  i,
ngài siêng                   năng
c hỏi, nghề nghiệ  p, mọhọi kỹthuậ   t,
học thuật, oai nghi               ng: "Làmhaythếnào     hànhđể
tôi mau học c,đượ   làm thếnàotôiđể       mau biế  t, làm
thếnàotôiđể     mau thâu hoạch c, đượ    khỏi phả   i mệ  t
nhọc lâu ngày?". Với tác      ng, chấ   độ
t chứ a, tích tụvà
tăng    nh củthị
a nghiệ pấ y... Ngài từtrầ  n từchỗkia và
tái sanh ởđây, với tướng                ng phu, có ố   Đại
ng
chân giống như ng.           con dê rừ

23. Ngài vớiđầy
ngtướ    đủ
này, nế
u sống tạ
i gia thành
vịChuyển luân Thánh vương..

 Làm vua      đượ
c những gì? Tất cảsựvậ t xứng đán
nhà vua,         đặc
ng nhà vua, tài tướ
sả
n nhà vua, sở
hữu nhà vua, Ngài                     đều c
c một cách mau
chóng. Làm vua y.được như vậ

 Làm Phật cđượ những gì? Tất cảsựvậ t gì xứng
đáng       vị
Sa-môn,       đặc      tướ
ng Sa-môn, tài sả n Sa-
môn, sởhữu Sa-môn, Ngàic mộ          đều
t cách có

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                91

mau chóng. Làm Phật   được y.     như     vậ

ThếTôn thuyế t giảng     như y.    vậ

24. Ởđây, lời c nói nói lên:     này đượ

Trong các nghề    , kỹthuật
Trong cửchỉ, hành        ng,   độ
Ngài muốn làm thếnào,
Để  học biế t mau chóng.
Không ai bịthương         i, hạ
Học mau, không mệ     t mỏi,
Do hành thiệ   n nghiệ p này,
Đư ợc quảthiệ   n nghiệ p này,
Đư ợc quảthiệ   n tốtp. đẹ
Câni xoay  đốnhẹnhàng,
Trên dam mạ            trơn
i,    mề
Lôngc mọc     đượngđứ   lên.
Người như             c gọi,vậy đư
Ngườ  i có chân dê rừng.
Tư ớng này, n,người
Khi͇ n h͕c h͗i mau chóng.
- Nếu xuất gia ly dục,
Sống thiể u dục sáng suốt.
Mọi sựvật hợp pháp,
Ngài tuần tựchứngc, đắ
Sống tinh tấn cao         ng, thượ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                   92

Quảchứng thật mau chóng.

25. Này các Tỷ-kheo, trong bấ       t cứđời c trướ  nào,
hiện hữu nào, trú xứnào, Như Lai c làm                đời
Người,        n cácđi      đếhay Bà-la-môn, sau khi
vịSa-môn
đến liền hỏi: "Bạ  ch Tôn giả  , thếnào là thiệ  n? Thế
nào là bất thiện? Thếnào là có tội? Thếnào là không
có tội? Điề u nào nên làm? Đi   ều nào không nên làm?
Đi ều nào làm sẽđưan cho     đế ta bấ t hạnh và đa
lâu dài? Đi  ều nào nế u làm sẽđưan cho      đế ta hạ  nh
phúc và an lạ c lâu dài?. Với tác     ng, chấ độ
t chứ a, tích
tụ, tăng              thị
nh của nghiệ  p này..." Ngài sau khi từtrầ  n
từ chỗkia c đượ     tái sanh lại đây với                i  t
Trư ợng phu này: Da của Ngàin khiế             trơnn bụi  m
bặm không thểbám dính vào thân.

26. Ngài    vớiđầy
các  đủ
ng này, tướ
nế
u sống tạ
i gia
làm vịChuyển luân Thánh vương

 Làm vua,     c những đượ
gì? Đạ
i trí tuệ
, không có ai
bằ ng Ngài vềtrí tuệ. Hay không        Ngài về ai
n thếtục. Làm vua y.được nh
tài sả

 Làm Phật cđượ    những gì? Đư  ợc i trí đạtuệ
, quảng
trí tuệ
, hỷtâm trí tuệ, mẫ n tiệ
p trí tuệ, thông nhuệ
trí tuệ
, yểm ly trí tuệ
, không có ai bằ ng Ngài vềtrí
tuệhay không có chúng                          Làm sa

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              93

t Ngài Phậ          được y.       như      vậ

ThếTôn thuyế t giảng   như y.      vậ

27. Ởđây, lời c nói nói lên:      này đượ

Trong những ngày quá khứ,
Ngài tha thiế t muố  n biế t,
Ngài tha thiế  t muố n hỏi,
Yế t kiế
n vịxuất gia,
Khéo nghe và học hỏi.
Chính nhờhạ     nh nghiệ  p ấy,
Ngài chứng c đượ    trí tuệ .
Và sanh vào                i,  loài
Ngàic dađượ     mịn màng.
Các vịchiêm        ng gia, tướ
Hội họp và tuyên bố,
V͓này bi͇  t và th̭y,
M͕LêQJKƭDW͇   nh͓  .
- Nế  u hạnh không xuất gia,
Sống hànhy, trì nh
Ngài là vịChuyể    n luân,
Ngựtrịcõi           đấ
t này.
Những vịnắm được nghĩ
Không ai           ng Ngài.hơn bằ
- Nế u xuất gia ly dục,
Sống thoát tục sáng suốt;

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                     94

Chứng đượco Bồ-đề, đạ Tuệtối hảo vô ng. thượ

t cứđời c trướ
28. Này các Tỷ-kheo, trong bấ         nào,
hiện hữu nào, trú xứnào, Như Lai c làm đời
Ngườ i, không sân hậ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                95

mề  i. Làm Phật, Ngài y.được m mạ                                      nh

ThếTôn thuyế t giảng   như y.     vậ

30. Ởđây, lời c nói nói lên:    này đượ

Cươngt không   quyế  sân hận,
Ngài sẵn sàng bốthí,
Các loại vải mề m mại,
Các đắ    đồ
p mề  m mại.
Trong nhữngi sống   đờ c,trướ
Ngài quyế   cươngt phân phát,
Như thần i,            mưa tun
Mây móct liề         trên
n.     đấ
Nhờhạnh nghiệm như         y, vậ
Từtrần tại chỗkia,
Đư ợc sanh lên cõi Trời,
Hưởng quảbáo thiệ    n hạnh.
Tận ng   hưở
thiện báo xong,
Ngài sanh tại nơi đây,
Với thân màu hoàng kim,
Sáng chói như vàn
Mỹlệhùng tráng hơ
Chẳng khác         -thích. gì Đế
- Nếu không muốn xuất gia,
Ngài trịvìt này,  đấ
Nhờsức mạnh quá khứ,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                 96

Ngàic thật  đượ đầy     ,  đủ
Mề  m mại và tếnhị  ,
Đồ chep mang  đắmặc.
- Nếu Ngài sốngi số     đờ
ng,
Xuất gia, không g
Kiên trì Ngài tận ng,   hưở
Quảbáo nghiệ    p quá khứ,
Những điều Ngài đ
Không bao giờvô hiệ    u.

31. Này các Tỷ-kheo, trong bấ      t cứđời c trướ  nào,
hiện hữu nào, trú xứnào, Như Lai c làm              đời
Ngườ  i, Ngài làm cho sum họp lạ    i những bà con bạ n
bè thân tín không gặ  p nhau lâu ngày, bịđau lâu     khổ
ngày, làm cho sum họp lạ     i mẹvới con, con với mẹ  ,
làm cho sum họp lạ    i cha với con, con với cha, làm
cho sum họp lạ  i giữa anh em với nhau, làm cho sum
họp lạ i giữa anh và chị , giữa chịvà em, làm cho hòa
hợp lạ i, sống vui vẻvới nhau. Với tác               độ
ng... Ngài
từtrần tạ  i chỗkia, thác sanh tạ i chỗnày với ngtướ
Đại ng      Trượ
phu này là tư ớng mã âm tàng.

32. Ngài tư
ớngđầy   u đủ
này, nế sống tạ
i gia, làm vị
Chuyển luân Thánh vương.

 Làm vua     đượ
c những gì? Được nhiều con,
một ngàni con đề
ngườ
u là bậc anh hùng, bậ
c

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            97

chiế
n thắng, dõng kiệ
n, nhiếp phục ch đị
quân.
Làm vua, vịấy được      y... như vậ

 Làm Phật cđượ   những gì? Đư   ợc nhiều con, sẽcó
hàng ngàn                ngườ
i con (xuấ t gia và tại gia)  u là
bậc anh hùng, các bậc vô song, các bậ c dõng kiện,
nhiếp phục các    ch quân.địLàm Phật, Ngài       c
nhưy. vậ

ThếTôn thuyế t giảng      như y.       vậ

33. Ởđây, lời c nói nói lên:          này đượ

Thuởxưa trong              , quá
Trong nhiều i tiề   đờn thân,
Ngài khiế  n cho sum họp,
Bà con, bạn, thân tín.
Đã đau              khổ
lâu ngày,
Đã phiêu      t lâu ngày,bạ
Ngài khiế  n họhòa hợp,
Sống hoan hỷvới nhau.
Hạnh này Ngài sanh Thiên,
Hư ởng hạnh phúc hỷlạc,
Chế t kia, sanh chỗnày,
Ngàic mã      đượâm tàng.
Ngài có r̭t nhi͉   u con,
Hơnn số     đế ngàn vị ,
Là những bậc anh hùng,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         98

Chiến thắng nhiếpch đị    quân,
Đón chào       i hiếu kính,lờ
Khiế  n tại gia hoan hỷ  .
Nế  u xuất gia       o,    tu đạ
Uy lực thắng hơn          u.  nhiề
Sốcon có nhiều hơn,
Biế t vâng lời chỉgiáo.
Dầu tại gia, xuất gia,
Hảo ng     tướthật rõ ràng.

II

1. Này các Tỷ  -kheo, trong bấ   t cứđời c nào, trướ hiện
hữu nào, trú xứnào, Như đời         Lai trước            i là
quán sát và hiể u biế t rõ ràng toàn thểĐạ  i chúng, biế t
mình, biết ngườ   i, biế t sựsai biệ  t giữa mọi ngườ   i:
"Ngườ  i này xứng đáng              này, như     ngườ
i nàythế
xứng
đáng như       này",      thếvà Ngài      ng tùy theo hành
sự
sai biêt giữa mọi ngườ     iấ y. Do ng...    tác Ngài từđộ
trần từchỗkia tái sanh tại đây          i haivớ     tướngi
Trượ  ng phu: thân hình tròn như
bàng)ng và       thẳng    đứkhông cong lư
sờvà thoa                 đầ
u gối với hai   lòng bàn tay.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              99

2. Ngài           đầy tướng
những   đủ y, nế
u như   i vậ
sống tạ
gia thành vịChuyển luân Thánh vươ

 Làm vua            đượ
c những gì? Làm vịtriệu phú,i
triệu phú, với khoy vàng   tàng
bạc, yđầ
tàiđầ
vậ
t,
đầ y tiền lúa, kho        y. Làm
tàngvua  tràn
đ
vậ y...

 Làm Phật cđượ  những gì? Làm vịtriệu phú,          i
triệ
u phú. Tài vậ
t của Ngài là tín tài, giới tài, tàm
tài, quý tài, đa                    tài. LàmvănPhậ t tà
đư ợc như   y.     vậ

ThếTôn thuyế t giảng        như y.        vậ

3. Ởđây, lời c nói nói lên:            này đượ

Cân nhắc, tìm, suy
Ngài quán        i chúng,sát Đạ
Ởchỗnày chỗkia,
Ngườ i này xứng thếnày.
Hành động Ngài              ng,   tư
Sựsai biệt loài        i.     Ngườ
Đứ
ng thẳng không cong
Hai tay sờđầ  u gối,
Thân như cây trò
Là thiện báo    c biệ t. đặ
Bậc thiện xảo siêu nhân,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           100

Đều tuyên bốnhư sau:
Đứ a trẻđư ợc tất cả,
Những gì xứng cư sĩ,
Là cư sĩ, c, Ngài đư
Mọi dục lạc tài sản,
Phong phú và thích hợp,
Với vua        t này.cõi đấ
- Nếu phát tâm từbỏ,
Mọi dục lạc tài sản,
Ngài sẽđư   ợc tài vật,
Vô thượ ng và tối thiện.

4. Này các Tỷ  -kheo, trong bấ  t cứđời c nào,    trướ hiện
hữu nào, trú xứnào, Như đời        Lai trước              i, là
tha thiết với sựlợi ích của i chúng, Đạ tha thiế      t với
hạ nh phúc, tha thiết với sựthoả   i mái, tha thiế t với sự
an ủi của i Đạ   chúng: "Làm thếnào cho họtăng
trưởng lòng                      tin, tăng
ng giới,             tăng trư     tr
tăngng bố    trưởthí, tăng trưởng                     ng trí  p
tuệ, tăng      ng tài vậtrưở
t và lúa gạo, tăng                t tr
ruộng, tăng       ng các loàitrưở
hai chân và bốn chân,
tăngng vợ    trưởcon, tăng             y tớvà trưởng
lao công,     đ
tăng trưởng ng                    bà bạn  con, bè, ng    tăng
tăn
quyế n thuộc. Với tác ng,độ   chấ t chứa, tích tụ, và t
thịnh của nghiệ  pấ y, sau khi thân hoạ    i mạ ng chung,
đư ợc sanh cõi thiện thú, Thiên giới hay                đờ
i này. Ngài
tạthếtừchỗkia, sanh tạ      i chỗnày,c ba         đượ    tướ
ng

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                101

Đại Trượ  ng phu: nửa thân trên , như
hai vai không có lỏ
m khuyế
t xuống, và thân hình tròn
đều.

5. Ngài với những tướng      như
này, nế       thế
u sống tạ
i
gia sẽthành vịChuyển luân Thánh vư

 Làm vua        c nhữngđượ
gì? Ngài không bịthấ   t bạ i
và mấ  t mát. Ngài không mấ  t tài sả
n lúa gạ
o, ruộng
đất, các loài hai chân bốn chân, vợcon,     y tớlaođầ
công, bàn bè, quyế  n thuộc. Ngài thành tựu tấ  t cả,
không thấ  t bại một u điềgì...

 Làm Phật, Ngài                  đượ
c những gì? Ngài không bị
thấ t bạ
i và mấ t mát. Ngài không mấ t tín, giới, vă
thí xảvà tuệ . Ngài thành tựu tất cả
, không bịthất
bạ i một u điềgì.

ThếTôn thuyế t giảng         như y.        vậ

6. Ởđây, lời c nói nói lên:              này đượ

Tín, giới, văn,      ,   trí
Thí, pháp, nhiề u thiệ
n sự.
Tài sản, lúa, ruộngt, đấ
Vợcon, loài bốn chân.
Quyế n thuộc, bạn, bà con,
Lúc, sắc và hạnh phúc.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              102

Ngài cao            ướ
mong cầu,
Không một ai tổn hại.
Thân trên          ,    như sư
Vai vuôngn. tròn đ
Nhờhạnh xưa, không
Tại gia được           ng,  tăng
Gạo, tài sản, vợcon,
Cùng với loài bốn chân.
- Xuất gia không vật gì,
Chứng Bồ-đề    vô thượng,
Không bao giờtiêu diệ  t,
Pháp nhĩ        vậy. là như

7. Này các Tỷ  -kheo, trong bấ t cứđời c nào,   trướ hiệ n
hữu nào, trú xứnào, Như Lai đời i,trư
không ulàm         gì hạiđiề   đế
n các   loài hữu tình, hoặ   c
bằ ng tay, bằng đá,     ng gậ     bằ
y, hay   bằng Vớ      đao.
i tác
độ ng chấ t chứa, tích tụvà tăng                 thị
nh của nghiệ   pấ y,
sau khi thân hoạ   i mạng chung,         c sanh lên cõiđượ
thiện thú, Thiên giới, icõi              đờ
này... Ngài  tạthếtừchỗ
kia, sanh tạ i chỗnày được tướng                   ng phu  Đ
này: cả m vịhế  t sức nhạ  y bén, khi vậ  t gì chạm u đầ
ngóni, nhữ    lưỡ
ng cảm giác                đượ
c khởi lên  tại cổhọng
và truyền đi khắp nơi.

 Ngài đầy  với ngtướ
đủ
này, nế
u sống tạ
i gia thì
làm vịChuyển luân Thánh vươn           c

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              103

những gì? Thiể
u bệ      u não, tiêu hóa tốtp, đẹ
nh, thiể
nhiệt thăng
độ ng, không
bằlạ nh quá, không nóng
quá. Làm vua được      y.         như vậ

 Làm Phật cđượ những gì? Thiểu bệnh, thiểu não,
đẹ
tiêu hóa tốtp, nhiệt   thăng
độ ng, khôngbằlạ  nh
quá, không nóng quá, trung bình, có thểkham
nhẫn, siêng    . Làm Phậtnăng được    y. như      v

ThếTôn thuyế t giảng     như y.       vậ

9. Ởđây, lời      này đượ c nói lên:

Ngài không hại một ai,
Với tay, gậy, đá, gươm
Không trói, không dọa dạt,
Không sát sanh hạ i mạng.
Do vậy Ngài sanh thiên,
Hư ởng quảbáo an lạc,
Tái sanh tại nơi đây,
Cảm vịrất nhạy bén,
Cổhọng khéo an trú,
Thượ ng vịnhạy truyền đi.
Thiện xảo chiêm     ng gia, tướ
Tuyên bốvềNgài rằng:
Ngườ  i này sẽđược ng,   hưở
Nhiề u hạnh phúc an lạc,
Dầu tại gia xuất gia,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      104

tướ Hảo ng thật rõ ràng.

10. Này các Tỷ  -kheo, Như Lai... lúc                    i,
có thói quen không ngó liế     c, không ngó xiên, không
ngó trộm, nhưng       i tâm chánhvớ   trực mởrộng, cao
thượng, Ngài            i chúng vớ   nhìn         Đạ
i tâm từbi. Vớ  i tác
độ ng, chấ t chứa, tích tụ, tăng                 thị
nh của nghiệ  pấ  y,
sau khi thân hoạ   i mạng chung,                       đượ
c sanh lên cõi
thiện thú, Thiên giới, icõi       này... Sauđờ
khi tạthếtừ
chỗkia, Ngài sanh lạ  i tạ i chỗnày với hai ngtướ     Đạ  i
Trượ  ng phu: cặ  p mắ  t hế t sức xanh và lô
con bò cái.

11. Ngài           đầy ng
với những đủ
tướ
này, nế
u sống tạ
i
gia làm vịChuyển luân Thánh vươn

 Làm vua        đượ
c những gì? Đại chúng ưa
Các cư       sĩ,
-la-môn,     Bà
thịdân, thôn dân, tài chánh
quan, tư phápsĩ,      quan,  các     vệ
môn quan, thủ
các
đại thần, chư hầu, phú             đề u hoan gia
nghênh, tương        Làm kính  vua được    Ngài
y.

 Làm Phật cđượ những gì? Đại chúng ưa
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, Nam cư          cư sĩ,  sĩ,
Thiên, i,loài               Ngườ
A-tu-la, Long  xà, Càn-thát-bà
hoan nghênh và                     thương
. Làm Phật cđượ  k
nhưy. vậ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            105

ThếTôn thuyế t giảng   như y.    vậ

12. Ởđây, lời c nói nói lên:    này đượ

Không ngó liế c, ngó xiên,
Và cũng không            m,    ng
Nhưng    i tâmvớchánh trực,
Rộng mởvà cao           ng, thượ
Ngài nhìn khắp i Đạ   chúng,
Với từtâm của Ngài.
Ởđây Ngài             ng, tận hư
Quảan lạc chư Thiên
Ởđây lông mi Ngà
Như mi con bò c
Cặp mắt hế t sức xanh,
Đẹp thật  đẽ ưa nhìn.
Chiêm         tướ
ng gia   lão luyện,
Tinh thông vềhảo ng,     tướ
Ngài thành bậc Thiệ   n nhân.
Với cặp mắt tếnhị   ,
Được mọi ngườ i hoan nghênh,
Ưa thích    m nhìn Ngài.ngắ
Cư sĩ ưa nhìn N
Đư ợc mọi ngườ  i kính yêu.
Tại gia hay Sa-môn,
Ngài được        i kính mế ngườ
n,
Như người          u chữa, đã cứ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                106

Khổsầu      cho i chúng.Đạ

-kheo, Như
13. Này các Tỷ            Lai...        lúc
i
là vị

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                  107

Nữcư sĩ, chư Thiên,             i, các hàng A-tu-loà
đề thành
la, các loài Long xà, Càn-thát-bà u trung
với Ngài. Làm Phật, Ngài y.được nh

ThếTôn thuyế t giảng     như y.       vậ

15. Ởđây, lời c nói nói lên:         này đượ

Lãnh     o cácđạ
chánh hạnh,
Hoan hỷtrong pháp lành,
Được i chúng
Đạ trung thành,
Hư ởng công                 đức chư
Thiên.
Hư  ởng xong các thiệ   n quả,
Sanh đây       c nhục kế đượ
.
Chiêm           tướ
ng gia thiệ n xảo,
Đồ  ng tuyên bốvềNgài:
Ngài lãnh          i chúng,đạo Đạ
Đư  ợc tiền của hiế n dâng,
Quá khứ, nayy, cũng v
Mọi ngườ   i phục vụNgài.
Nế u là Sát-đế -ly,
Ngài trịvì quốc , độ
Đư ợc đa            số
quần chúng,
Thành tâm phục vụNgài.
Nế u Ngài sống xuấ   t gia,
Thời vịThượ   ng nhân này,
Tinh thông và thiệ  n xảo,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       108

Đối với các thiệ n pháp.
Đư
ợc quần chúng trung thành,
Được mọi ngườ   i phục v

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                 109

tuân theo ý muốn của Ngài. Các vịTỷ  -kheo, Tỷ -
kheo-ni, Nam cư         cư sĩ,  sĩ, Thiên,
Nữ -la,
Long xà, Càn-thát-bà tuân theo ý muốn của Ngài.
Làm Phật Ngài được          y.         như vậ

ThếTôn thuyế t giảng     như y.       vậ

18. Ởđây,
i này đư
lờ
ợc nói lên:

Trong nhữngi quá    đờ khứ,
Ngài giữhạ   nh chân thật,
Không nói lời hai     i,    lưỡ
Tránh lời nói       ng. hư vọ
Đối với chung tất cả,
Không bội c mộ  ướ t ai,
Ngài sống trong hoan hỷ     ,
Chơn chánh               t. và nh
Ngài ng      cóbạch tướ
hào,
Mọc giữa hai chân mày,
Trắng, sáng và mị  n màng,
Như bông       -la-miên.Đâu
Các lông của Ngài mọc,
Không hai lông một chỗ.
Khi nhiều vịchiêm       ng, tướ
Hội họp chung với nhau.
Những vịtinh thông này,
Đồ ng tuyên bốvềngài:

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      110

Mư ời bạch hào hảo ng,  tướ
Và lông mày khéo mọc,
Nên Ngài     c mọi ngưđượ
ời,
Vâng theo ý muốn Ngài.
Là Cư i chúng, sĩ, Đạ
Tuân theo ý muốn Ngài,
Vì hành            độ
ng quá khứ ,
Quá rõ ràng           ng.  cao
Bỏtất cả, xuất gia,
Ngàic cả    đượ
Đạ i chúng,
Tuân theo bậc Giác Ngộ,
Tối vô          thượ
ng, tị
ch tịnh.

19. Này các Tỷ-kheo, Như Lait cứ             trong
đời c trư     b
nào... đời i,trước            từbỏnói làm      hai
i, tránh Ngư
lư
xa nói haiu gì                lưỡi,
chỗnày nghe    không       đi
chỗkiasanhđể    chia rẽởnhững người unày
gì ởchỗkia không                     đi nói
i những        người      vớ
sanh chia rẽởnhững ingườ       kia. Ngài sống hòa hợp
những kẻly gián,             ng nhữtăng
ng kẻđãtrưở    hòap,    h
hoan hỷtrong hòa hợp, nói lời đưa        n hòa hợđế
p. Do
tác       độ
ng, chất chứa, tích tụ, tăng              thị
nh của nghiệ  pấ y,
sau khi thân hoạ  i mạng chung,         c sanh lên cõiđượ
thiện thú, Thiên giới, icõi               đờ
này... Ngài sau khi tạ
thếtừchỗkia sanh lạ      i chỗnày với hai tướng
i tạ                              i
Trượ  ng phu: có bốn mươi răng, và
có kẻhở.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              111

20. Ngài       các   đầy
ng tướ   đủ
này, nế u sống tại gia sẽlà
vịChuyển luân Thánh vương.                  c những
gì? Chúng tùy tùng của Ngài không có chia rẽ    . Các
vịcư sĩ,  -la-môn, Bà
thị
dân, thôn dân, tài chánh quan,
tư chánh         sĩ, quan,
mônthủquan,  vệi thầ        các
n, phó
vương, phú gia,             đều khôngcác
chia rẽ     vươn
. Làm
vua, Ngài y...được như vậ

Làm Phật,c nhữ  đượ
ng gì? Các ingườ tùy tùng không
. Các vịTỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, Nam c
có chia rẽ
Nữcư sĩ, chư Thiên,                            loài
i, các vịA-tu-la, các
Long xà, các Càn-thát-bà u đềkhông chia rẽ  . Làm
Phật được       y. như vậ

ThếTôn thuyế t giảng       như y.        vậ

21. Ởđây, lời c nói nói lên:           này đượ

Không nói lời hai      i,    lưỡ
Khiế n chia rẽhòa hợp,
Khiến phát              sanh đấ
u tranh,
Khiến tăng      ng chia trưở
rẽ.
Không nói lời vô ích,
Làm tranh luận tăng        ng, trưở
Lời nói sinh chia rẽ
Giữa những ingườ   hòa hợp.
Ngài chỉnói những lời,
Tăng hòa ái lâu

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          112

Lời phát sanh liên kế  t,
Giữa những ingườ     chia rẽ   .
Những lời có khảnăng,
Trừtranh chấp mọi ngườ       i,
Ngài hoan hỷthoả     i mái,
Trong tđoàn       hòa hợp. kế
Do nghiệ  p báo dịthục,
Đư   ợc sanh cõi thiện thú,
Ngài hoan hỷthọhư      ởng,
Phước báo cõi chư
Ởđây răng       a Ngài, củ
Đềun, khôngđặ kẻhở,
Có bốn mươi     t cả,       tấ
Mọc trong miệ   ng khéo bày.
- Nế u sanh Sát-đế -ly,
Ngài trịvì quốc , độ
Dân chúng Ngài trịvì,
Là dân chúng thuần lương.
- Sống làm bậc Sa-môn,
Thanh tị  nh không cấu uế   ,
Dân chúng tháp tùng Ngài,
Kỷcương, không              ng.     dao

22. Này các Tỷ-kheo, Như Lai...c làm         tron
Ngườ                          độ
i, Ngài từbỏnói lời c ác,  tránh nói lời c độ
đẹ
ác, nói những lời không lỗi lầm,p tai, dễthương
thông cảm đến tâm,            p lòngtao
nhiều nhã,
ngườ
i,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       113

vui lòng nhiều ngườ    i. Ngài nói những lời như      y.   v
Với tác      ng, chấ t độ
chứa, tích tụ, tăng      nh của th
nghiệ pấ y, sau khi thân hoạ i mạng chung,        c sanh   đ
lên cõi trời thiện thú, Thiên giới, icõi      này... Sauđờ
khi tạthếtừchỗkia, sanh lạ    i tại chỗnày, Ngài        c
hai tướngng phu:           Đại   lư ỡi Trượ
dài và giọng nói
dịu ngọt như     ng chimtiếKaravika (Ca-lăng   -tầ
n-già).

23. Ngài  các
đầy
ng tướ
ấ    đủ
y, nế
u sống tạ
i gia làm
vịChuyển luân Thánh vương.

 Làm vua    c những đượ
gì? Lời nói   c chấ đượ
p nhậ n.
Các vịcư sĩ,    -la-môn, Bà
thịdân, thôn dân, tài
chánh quan, tư chánh                môn quan, qu
đại thần, phó vương, phú                  đề u  g
chấ    n lời nói của Ngài. Làm
p nhậ                                     c vu
nhưy. vậ

 Làm Phật cđượ  những gì? Lời nói c chấ     Ngài
p
nhận. Các vịTỷ -kheo, Tỷ-kheo-ni, Nam cư
cư sĩ, chư Thiên,           i, A-tu-la, Long loài
xà,
Càn-thát-bà chấ p nhận lời của Ngài. Làm Phậ   t
được như    y.     vậ

ThếTôn thuyế t giảng         như y.        vậ

24. Ởđây, lời c nói nói lên:              này đượ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             114

Không nói lời c ác,  độ
Gây tranh luận có hại,
Lời thô bạo cộc cằn,
Não hại, hiếp i chúng.Đạ
Ngài nói lời ngọt ngào,
Hòa dị  u cùng thân ái,
Lời nói    p ý lòng,đẹ
Đi sâui tâm.       vào nộ
Lời nói khiế n tai nghe,
Cảm thấy lòng an lạc,
Ngài thọhư   ởng quảbáo,
Do khẩu hành tốtp, đẹ
Hư   ởng công     c quảbáo,đứ
Tại cảnh giới chư Thiên
Sau khi               hưở
ng quảlành,
Do thiện hành           i, đem l
Ngài tái sanh nơi đây
Với phạm âm thù thắng,
Đư  ợc tướng       i tốtp, lưỡđẹ
Vừa rộng lại vừa dài.
Lời nói Ngài phát ra,
Đư ợc mọi ngườ   i chấp nhận.
- Nế u làm vịcư sĩ,
Lời nói      c thànhđượcông.
- Nế u Ngài sống xuất gia,
Lời nói     c chấp đượ
nhận,
Lời nói Ngài càng nhiề     u,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                115

Càng nhiều        người ng. tin

25. Này các Tỷ     -kheo, trong bấ    t kỳđời c trướ      nào,
hiệ n hữu nào, trú xứnào, Như Lai                      c làm    đ
Ngườ  i, từbỏlời nói ỷngữ, tránh xa lời nói ỷngữ,
nói đúng       i, nói nhữngthờ
lời chân thậ   t, nói những lời
có ý nghĩa,                        nói
ng lời vềChánh      pháp,nhữ
nói những
lời vềLuậ   t, nói những lời đáng          c gìn giữđượ
, những
lời hợp thời, thuậ   n lý, có mạ ch lạ  c, hệthống, có ích
lợi. Với tác      ng, chấ t độ
chứa, tích tụ, tăng       nh của th
nghiệ pấ  y, sau khi thân hoạ  i mạng chung            c sanh đư
lên cõi thiệ  n thú, Thiên giới, icõi       này... Ngàiđờ  sau
khi tạthếtừchỗkia, sanh lạ      i tại chỗnày được           ng
Đại ng     Trượphu này là hàm như hàm                   .      con

26. Ngài    vớiđầy
ngtướ   đủ
này, nế
u sống tạ
i gia thì
làm vịChuyển luân Thánh vương

 Làm vua             đượ
c những gì? Ngài không bao giờbị
ai chinh phục, kẻthù hay kẻđị
ch, thuộc loại ngư
i
nào. Làm vua, Ngài              y.       được n

 Làm Phật,c nhữ    đượ
ng gì? Ngài không bịai chinh
phục bởi nộich đị   hay ngoạich, đị nội oán hay
ngoạ i oán, bởi tham, sân hay si, bởi vịSa-môn,
Bà-la-môn, chư Thiên,                   m thiênMa v
hay bấ t cứmột ai ởđờ i. Làm Phật, Ngài đ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                  116

vậ y.

ThếTôn thuyế t giảng   như y.    vậ

27. Ởđây, lời c nói nói lên:   này đượ

Không nói lời ỷngữ,
Ngu độn ng,          và dao đ
Từbỏlời có hại,
Chỉnói lời có lợi.
Những lời đem         c, an lạ
Cho tất cảĐạ  i chúng.
Làm vậy Ngài tạthế    ,
Được sanh lên Thiên giới,
Và ng  hưởthọquảbáo,
Do thiện hạnh đem       i. lạ
Sau khi Ngài tạthế   ,
Đư ợc sanh lại nơi đây,
Ngàic làm   đượtối thắng,
Loại chúa muôn loài thú.
Làm vua,-thích,         thành Đế
Chinh phục cảnhân loại,
Thống lãnh khắp nhân gian,
Có nhiều i uy  đạ lực,
Là -thích
Đế ngựtrị     ,
Thành trì cõi ch
Bậc siêu              thăng
i thắng,    tố

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                117

Trên cảcác chư Thiên
Nhiếp phục Càn-thát-bà,
A-tu-la,       Đế
-thích,
Dạ-xoa và chư Thi
Không ai nhiếp thắng Ngài.
Nế u sống có gia đìn
Ngài sẽlà như    y,    vậ
Cùng khắ p cảbốn phương,
Bốn duyngvà        hạ. thượ

28. Này các Tỷ-kheo, trong bấ      t cứđời c trướ nào,
hiệ n hữu nào, trú xứnào, Như Lai               c làm   đ
Ngườ   i, từbỏtà mạ   ng, muốn sống theo chánh mạ  ng,
tránh xa các sựgian lậ    n bằng cân tiền bạc lư đo
ờng,
hối lộ, gian trá, lừa o, đả  không làm tổn thương
hạ i, câu thúc, bức t,đoạ  trộm cắp,p phá.  cướVới tác
độ ng, chấ  t chứa, tích tụ, tăng            thị
nh của nghiệpấ y...
Sau khi tạthếtừchốkia, sanh lạ      i tại chỗnày,c đư
hai tướng                   Đại
ng phu  này làTrượ
các răng nđều
và sáng chói.

29. Ngài          nhữngđầy  ngtướ
đủ
này, nế u sống tạ
i gia
thành vịChuyển luân Thánh vươ
pháp trịnư   ớc, là vịpháp vương            nh bố nbìn
phương,i anđem       toàn cho lạ
quốc độ,bả          yđầy
món báu. Bả   y món báu trởthành vậ t sởhữu của vị
ấy, tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           118

báu, gia chủbáu, và thứbảy là      ng quântướbáu. Vị
này có t ngàn     hơn       mộ
thái tử, những bậ c anh hùng,
chiế n thắng, thân thểdõng kiệ  n, nhiếp phục ch đị
quân. Vịnày chinh phục quảđất này              n hảicho
biên, và trịnư   ớc với Chánh pháp, không dùng
trượng, không dùng                     c nhữngđao.
gì?
Tùy tùng của Ngài               đượ
c tâm thanh tịnh. Các vịtài
chánh quan, tư                 sĩ,chánh
mônthủquan, các qua
đại thần, các phó vương,                         đều phú
có tâm thanh tịnh. Làm vua y.                  Ngài

30. Nế  u Ngài xuất gia, từbỏgia đình,             A- Ng la-hán, Chánh     ng Giác, vénĐẳlui màn vô minh che đờ i. Làm Phật cđượ  những gì? Các tùy tùng của Ngài đư ợc tâm thanh tị nh. Các vịTỷ   -kheo, Tỷ -kheo-ni, Nam cư cư         sĩ,   sĩ, Nữ chư Thiên,   i, các A- tu-la, các Long xà, Càn-thát-bà cđượ  tâm thanh tịnh. Làm Phật, Ngài y.được như vậ

ThếTôn thuyế t giảng        như y.       vậ

31. Ởđây, lời c nói nói lên:            này đượ

Từbỏsống tà mạng,
Sống thanh tịnh đúng Phá
Từbỏhạnh có hại,
Chỉlàm hạnh có lợi.
Các hạnh đem      c, an lạ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           119

Cho tất cảchúng sanh,
Làm Ngườing quả             Ngài , hư
An lạc ởThiên giới.
Do vậy i số  đờng Ngài,
Hư ởng hỷlạc, hoan lạc,
Nhưchúa    vị  tối tôn,
Ởkinh thành chư
Từđó xuốngi, làm Ng
Nhờkế   t quảthiệ  n hạnh,
Hàm răng Ngài             n,     đề
Thanh tị  nh và trong sáng.
Nhiề u vịchiêm       ng giỏtướ
i,
Đế n tụhọp tuyên bố:
Ngài thống lãnhi, loài
Đư  ợc kính trọng tối thắng,
Các tùychúng,           tùng đồ
Là những vịthanh tị     nh.
Răng thanh     nh trong sáng,tị
Trắng bạch đều như ch
Làm vua, có quần chúng,
Tùy tùng     u thanh tị   đề
nh,
Trịvì mọi quốc . độ
Quần chúng sẽkhông bị       ,
Áp bức bởi sức mạnh.
Họsốngi mong     đờcầu,
Hạnh phúc cho mọi ngườ        i.
Nế u Ngài sống xuấ    t gia,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                 120

Từbỏcác ác pháp,
Ái nhiễm đượ  c gột sạch,
Vô minh               đượ
c vén lên,
Lo âu cùng mệ   t mỏi,
Thảy đều             đượ
c trừdiệ  t,
Thấy đờii sau,        này, đờ
Nhiều cư t gia,     sĩ, xuấ
Hành trì theo Ngài dạy,
Tránhi bấ      xa   nh, đờ
t tị
Lỗi lầm và     c ác. độ
Tùy tùng     chúng Ngài,đồ
Đề u là bậc thanh tị nh,
Trừđư  ợc mọi uếchướ    ng,
Tội quá cùng phiề   n não.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ              121

15 40 nghiệ p- Kinh                  MƯỜI    PHÁ IV, 634

MƯỜI PHÁP –Tăng IV,634

1. Thành tựu mười pháp, này các Tỷ-kheo, y như
tương   ng bịrơi
xứ      avào
ngục đị

2. Thếnào     là i?    mườ

1.  Sát sanh.
2. Lấ y của không cho.
3. Tà hạ  nh trong các dục.
4. Nói láo.
5. Nói hai       i.     lưỡ
6. Nói lờ  i thô ác.
7. Nói lờ  i phù phiếm.
8. Tham ái.
9. Sân tâm.
10. Tà kiế n.

Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, y như
tương   ng bịrơi
xứ       avào
ngục. đị

3. Thành tựu mười pháp, này các Tỷ-kheo, y như tương xứng               đượ c sanh lên Thiên giới.

4. Thếnào     là i?    mườ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                  122

1.  Từbỏsát sanh.
2. Từbỏlấ  y của không cho.
3. Từbỏtà hạ  nh trong các dục.
4. Từbỏnói láo.
5. Từbỏnói hai       i.      lưỡ
6. Từbỏnói lờ  i thô ác.
7. Từbỏnói lờ  i phù phiếm.
8. Không tham.
9. Không sân.
10. Tâm chánh kiế n.

Thành tựu mườ
i pháp này, này các Tỷ-kheo, y như
tương xứng             đượ
c sanh lên Thiên giới.

HAI     MƯƠI        PHÁP Tăng IV,635–

1. Thành tựu hai mươi
pháp, như ng
vậy
bị t
rơi avào   ngục. đị

2. Thếnào      là ? hai        mươi

- Tựmình sát sanh, khuyế     n khích ngư
ời khác
sát sanh;
- Tự mình lấ    y của không cho, khuyến khích
ngườ  i khác lấy của không cho;

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         123

- Tựmình tà hạ   nh trong các dục; khuyế n khích
ngư ời khác tà hạ nh trong các dục;
- Tựmình nói láo và khuyến khích          i khác ng
nói láo;
- Tựmình nói                   hai lưỡ
i và khuyến    khích   i
khác nói         i;      hai lưỡ
- Tựmình nói lời thô ác và khuyế   n khích ngườ i
khác nói lời thô ác;
- Tựmình nói lời phù phiế     m và khuyến khích
ngư ời khác nói lời phù phiế m;
- Tựmình tham và khuyến khích             i khác ngư
tham;
- Tựmình có sân tâm và khuyế       n khíchi ng
khác có sân tâm;
- Tựmình có tà kiế  n và khuyến khích      i khác ng
có tà kiến.

Thành tựu hai mươi pháp này,       này
-kheo, n
vậy tương   ng bịrơi
xứavào
ngục. đị

3. Thành tựu hai mươi
pháp này, này các Tỷ  -kheo,
như vậy tương     c sanh lên xứng
Thiên giới. đượ

4. Thếnào     là ? hai        mươi

- Tựmình từbỏsát sanh và khuyế
n khích      ngườ
i
khác từbỏsát sanh;

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       124

- Tự mình từbỏlấ    y của không cho, khuyế      n
khíchi khác   ngườ
từbỏlấ  y của không cho;
- Tựmình từbỏtà hạ    nh trong các dụ  c; khuyế n
khíchi khác   ngườ
từbỏtà hạ   nh trong các dục;
- Tựmình từbỏnói láo và khuyế      n khích i ngư
khác từbỏnói láo;
- Tựmình từbỏnói hai                   lưỡ
i và khuyế  n khích
người khã từbỏnói hai      i;        lưỡ
- Tựmình từbỏnói lời thô ác và khuyế      n khích
người khác từbỏnói lời thô ác;
- Tựmình từbỏnói lời phù phiế       m và khuyế  n
khíchi khác   ngườ
từbỏnói lời phù phiế    m;
- Tựmình không tham và khuyến khích              i
khác không tham;
- Tựmình không có sân tâm và khuyế       n khích
người khác không có sân tâm;
- Tựmình có chánh kiế  n và khuyến khích         i
khác có chánh kiến.

Thành tựu hai mươi pháp           này,
-kheo, n
vậy tươngc sanh
xứng
lên Thiênđượ
giới.

BA   MƯƠI      PHÁP Tăng   – IV,636

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                     125

1. Thành tựu ba mươi
pháp, này các Tỷ-kheo,             n
vậy tương   ng bịrơi
xứavàongục. đị

2. Thếnào      là? ba        mươi

1.  Tựmình sát sanh.
2. Khuyế   n khích ngườ   i khác sát sanh.
3. Và tùy thuậ  n sát sanh.
4. Tựmình lấ  y của không cho.
5. Khuyến khích         i khác lấ ngườ
y của không cho.
6. Và tùy thuậ n lấy của không cho.
7. Tựmình tà hạ   nh trong các dục.
8. Khuyến        khích    i khác tàngườ
hạ nh trong các
dục.
9. Và tùy thuậ n tà hạ nh trong các dục.
10. Tựmình nói láo.
11. Khuyến khích        i khác nóingườ
láo.
12. Và tùy thuận nói láo.
13. Tựmình nói           i.     hai lưỡ
14. Khuyến khích người                      i.   khác
15. Và tùy thuận nói          i. hai lưỡ
16. Tựmình nói lờ  i thô ác.
17. Khuyến khích        i khác nóingườ
lời thô ác.
18. Và tùy thuận nói lời thô ác.
19. Tựmình nói lờ  i phù phiế  m.
20. Khuyến khích        i khác nóingườ
lời phù phiếm.
21. Và tùy thuận nói lời phù phiế  m.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          126

22. Tựmình có tham.
23. Khuyến     khích    i khác cóngườ
tham.
24. Và tùy thuậ
n có tham.
25. Tựmình có sân tâm.
26. Khuyến khích        i khác cóngườ
sân tâm.
27. Và tùy thuậ
n sân tâm.
28. Tựmình có tà kiế n.
29. Khuyến khích        i khác cóngườ
tà kiến.
30. Và tùy thuậ
n tà kiến.

Thành tựu với ba mươi pháp   -kheo, này
như vậy ngtương
bịrơi avào
xứ
ngục. đị

3. Thành tựu với ba mươi
pháp này, này các Tỷ-
kheo, như vậy              tương
c sanh             xứng
lên Thiên giới.

4. Thếnào       là? ba         mươi

1. Tựmình từbỏsát sanh.
2. Khuyế n khíchi khác     ngườ
từbỏsát sanh.
3. Và không tùy thuậ n sát sanh.
4. Tựmình từbỏlấ   y của không cho.
5. Khuyến khích       i khác từngườ
bỏlấ
y của không
cho.
6. Và không tùy thuậ n lấy của không cho.
7. Tựmình từbỏtà hạ   nh trong các dục.
8. Khuyến      khích   i khác từngườ
bỏtà hạnh trong
các dục.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           127

9.  Và không tùy thuậ
n tà hạ   nh trong các dục.
10. Tựmình từbỏnói láo.
11. Khuyến khích      i khác từ   ngườ
bỏnói láo.
12. Và không tùy thuậ
n nói láo.
13. Tựmình từbỏnói hai         i.       lưỡ
14. Khuyến khích      i khác từ   ngườ
bỏnói hai     i.  l
15. Và không tùy thuận nói           i. hai lưỡ
16. Tựmình từbỏnói lờ   i thô ác.
17. Khuyến khích      i khác từ   ngườ
bỏnói lời thô ác.
18. Và không tùy thuậ
n nói lời thô ác.
19. Tựmình từbỏnói lờ   i phù phiế  m.
20. Khuyến      khích  i khác từ  ngườ
bỏnói lời phù
phiếm.
21. Và không tùy thuậ
n nói lời phù phiế   m.
22. Tựmình từbỏtham.
23. Khuyế n khíchi khác    ngườ từbỏtham.
24. Và không tùy thuậ
n tham.
25. Tựmình từbỏsân tâm.
26. Khuyến khích      i khác từ   ngườ
bỏsân tâm.
27. Và không tùy thuậ
n sân tâm.
28. Tựmình có chánh kiế  n.
29. Khuyến khích      i khác cóngườchánh kiến.
30. Và tùy thuậ
n chánh kiế  n.

Thành tựu với ba mươi          phá
p này, này các Tỷ -kheo,
như vậy tương   c sanh lên xứng
Thiên giới. đượ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         128

BỐN     MƯƠI       PHÁP Tăng  – IV,639

1. Thành tựu với bốn mươi
pháp, này các Tỷ-kheo,
như vậy ngtương    bịrơi avàoxứ
ngục. đị

2. Thếnào là bốn    mươi ?

1.  Tựmình sát sanh.
2. Khuyế   n khích ngườ    i khác sát sanh.
3. Tùy thuậ   n sát sanh.
4. Và tán thán sát sanh.
5. Tựmình lấ   y của không cho.
6. Khuyến khích                   ngườ
i khác lấy của không cho.
7. Tùy thuậ  n lấy của không cho.
8. Và tán thán lấ  y của không cho.
9. Tựmình tà hạ    nh trong các dục.
10. Khuyến        khích    i khác tàngườ
hạnh trong các
dục.
11. Tùy thuậ n tà hạ nh trong các dục.
12. Và tán thán tà hạ nh trong các dục.
13. Tựmình nói láo.
14. Khuyến khích                  ngườ
i khác nói láo.
15. Tùy thuậ n nói láo.
16. Và tán thán nói láo.
17. Tựmình nói            i.    hai lưỡ
18. Khuyến khích người                      i.   khác

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          129

16 5 nguy hại
u - nói
Kinhnhiề
ING
NÓI NHIỀ
U– Tăng II, 718

NGƯ ỜI NÓI NHIỀU –Tăng II, 718

1. - Có    năm i nguy
này cho ngư
hạ
ời nói nhiề
u.

2. Thếnào        là ?  năm

-   Nói láo;
-   Nói lời hai   i;       lưỡ
-   Nói lời c ác;độ
-   Nói lời phù phiế m;
-   Sau khi thân hoạ i hạng chung, sanh vào cõi dữ,
ác thú,   a xứ,ị    đđọ
a ngục.

Này các Tỷ-kheo,            có      năm       nguy
i         h
nói nhiề
u.

3. Này các Tỷ-kheo, có năm         lợi       íchi       nà nói vừa phải.

4. Thếnào        là ?  năm

-   Không nói láo;
-   Không nói        i;    hai        lưỡ
-   Không nói lời c ác;độ
-   Không nói lời phù phiế
m;

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              135

- Sau khi thân hoạ
i hạ
ng chung, sanh vào thiệ
n
thú, Thiên giới, icõi
này.     đờ

Này các Tỷ-kheo,      có    năm      lợi i nói    íc vừa phải.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                     136

17 8 duyên đưa đến chứ
Ph
ạm hạnh
- Kinh TUỆ – Tă

TUỆ–Tăng III, 491

1. - Này các Tỷ
-kheo, có tám nhân này, có tám duyên
này, khi͇QFăQE̫n Ph̩m h̩QKFK˱DFKͱ             c
có th͋chͱQJÿ˱ͫ  c vͣi trí tu͏  u chứng c đượ
, nế              thời
đưa đến tăng trưởng,                c tu tập, c tăn đượ
viên mãn.

Thếnào là tám?

2. Ở đây, này        -kheo, các
Tỷ       Tỷ
-kheo sống dựa trên
bậc Đạo sưng Phạ           haym hạnhbậcđóng   đồ      va
chỉsư,    đâyở c anđượtrú tàm quý một cách sắ c sả o,
đư ợc ái mộ, cđượ kính trọng. Này các Tỷ -kheo, đ
là nhân thứnhất, duyên thứnhấ  t khiến căn  n Phạ  m bả
hạ nh chưa chứng                 đượ c đượ
c có thểchứng       với trí tuệ,
nế u chứng c đượthời đưa đến tăng                 ng,   t
đư ợc tu tập,c viên
đượ  mãn.

3. Vịấ y do sống dựa trên bậc Đạo sưng hay
Phạ m hạnh đóng vai          sư,   đâytrò
ở c anđượ y ch
trú
tàm quý một cách sắ  c sảo, đư
ợc ái mộ, cđượ  kính
trọng, thường          đi đế
n họhỏi     đi
i lại: "Thưa
hỏ          ,Tôn
cái này là thếnào? Ý nghĩa cái                 này
? " Các Tôn

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          137

giảấy mởrộng cái gì                    không phơi
c mởrộng,           đượ
những gì không được                     i với nhữphơi
ng
pháp còn đang         n, họgiả  i tỏanghi
những nghivấ
vấ n.
Này các Tỷ-kheo, đâyhai,là             duyênnhân
thứhai    t
khiến căn   n Phạ  m bả
hạnh chưa c chứng        có thể
chứng c đượvới trí tuệ
, nế u chứng c đượ thời đưa   n
tăng trưởng,                      tăng
c tu tập,      đượ
rộng,
c viên mãn.

4. Vịấy sau khi nghe pháp, cốgắng thành tựu hai sự
an tị
nh: Thân an t͓ nh và tâm an t͓nh. Này các Tỷ -
kheo, đâyba là          … đượ cnhân
viên mãn. thứ

5. Vịấ y có giới c, đứ
sống chếngựvới sựchếngự
của giới bổn, đầy           đủ hạ
uy nghi chánh   nh, thấ
y sợhãi
trong những lỗi nhỏnhặ t, chấ
p nhận và học tập các
học pháp. Này các Tỷ-kheo, đây tư             là
…     n
đư ợc viên mãn.

6. Vịấ            u, thọtrì
y nghe nhiề           u đã
điề  nghe, t chứa ch
điềuã nghe;đ những pháp ấy, sơ     n, trungthiệ
thiệ
n,
hậ u thiện, nghĩa túc,         lý cao văn đềi sốđờ
cú c
ng
Phạ m hạnh đầy            đủ
thanh tị
nh; những pháp ấ y, vịấ t
đã nghe nhiều,      m giữ, đã đã     ghi
tụng   nắ   đọ
nhớ
c nhiề u
lần, chuyên ý quán sát, khéo thểnhậ p chánh kiế  n.
Này các Tỷ-kheo, đâynăm            là… đượnhân
c viên  t
mãn.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          138

7. Vịấ  y tinh cần tinh tấn, để
đoạ n tận các pháp bất
thiện,làmđề    sanh khởi các pháp thiện, nỗlực kiên
trì, không bỏrơi gánh          i với nặng        đố
các pháp thiện.
Này các Tỷ   -kheo, đây sáu…          là đượ  nhân
c viên    t
mãn.

8. Vịấy đi đến          không
chư Tăng,ilà    ngườ
nói nhiề
u,
không nói chuyện phù phiế
m, tựmình nói pháp hay
mời người khác nói,              ng sựim lặ khôn
ng
của bậc Thánh. Này các Tỷ -kheo, đây là
bả y … được viên mãn.

9. Vị ấ y sống tùy quán sanh diệ t trong QăPWKͯ   u̱n:
"Đây là sắc,           c tậ
p khởi;đây đây     là  m sắ
c chấ  là
dứt;  sắ
Đây là thọ,             tậ      đây
p khởi;      đây  là
thọ    là
mthọ
chấ  dứt;
đây là tưởng … y là                      đâythức,  làđây  hà
thức tậ  p khởi; đâyc chấ      làm dứt".thứNày các Tỷ-
kheo, đâytám,              làduyênnhân           thứ căn
thứtám, khiến
bả n Phạ  m hạnh chưa c có            chứng
thểchứngđượ    c đượ
với trí tuệ   u chứng c đượ
, nế              thời đưa đến            ng,  tă
tăng rộng,      c tu tập,cđượ   đượ
viên  mãn.

10. Các vịđồ ng Phạm hạ nh quý mế n vịấy như :   s
"Tôn giảnày sống nương      a vào bậc tự
o Đạ
Sưhay
một vịđồ ng Phạm hạnh đóng vai         sư, đây trò
ở
được an trú tàm quý một cách sắc sảo, c áiđượ
mộ,
được kính trọ ng. Thật vậy, Tôn giảnày biết u điề
đáng        biếđiềuy". đáng
t thấy                 Đây là   thấpháp
n

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            139

được ái mộ, được cung                kính,
c tu tập, đưa
n   đ
Sa-môn hạnh, nhứt tâm thuầ
n nhấ
t.

11. Tôn giảnày sống nương   a vào bậctựo Đạ
Sư, hay
bậc ngđồ  Phạ m hạnh đóng vai         sư,     đây
trò
ở
được an trú tàm quý một cách sắc sảo, c áiđượmộ,
được kính trọng … (như    3 ởtrên)  sốgiả   i…tỏa họ
những nghi vấ n ấy. Đây là pháp         c ái mộ, đư
được cung c tu       kính,
tập, đưa    mđượ
Sa-mônđếhạ nh,
nhứt tâm thuầ n nhấ
t.

12. Tôn giảnày sau khi nghe   4 ởtrên) ph
… tâm an tịnh. Đây                 là
c ái mộ,  p
được cung c tu     kính,
tập, đưa
mđượ
Sa-mônđế
hạnh,
nhứt tâm thuầ
n nhấ
t.

13. Tôn giảnày có giới đức …           5 ởtrên)
(như s
học tập trong các học pháp. Này các Tỷ-kheo, đâ
pháp …       n nhấthuầ
t.

14. Tôn giảnày nghe nhiều … (như
6) … số
kh
thành tựu chánh kiến. Đây làn nhấ
pháp
t.   …

n tinh tấn … (như
15. Tôn giảnày sống tinh cầ             7ở
trên)     i với…   đố thiện. Đây là
các pháp                  n ph
nhấ t.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      140

16. Tôn giảnày đi đến Tăng    8 ởchú
trên)im …    ng sự
lặ  của bậc Thánh. Đây
thuần nhất.

17. Tôn giảnày sống tùy quán sanh diệt trong
thù uẩ n…(như    9 ởtrên)
số           … c đây
chấm dứt,là
đây là pháp             c ái đưa
mộ, cđượđến
cung kính,đượ
đư ợc tu tập, đưa n Sa-mônđế hạ
nh, nhứt tâm thuần
nhấ t.

Này các Tỷ
-kheo, tám nhân này, tám duyên này
khiến chon Phạ   cănm hạnh bả chưa c chứn có
thểchứng c đượ
với trí tuệ  u chứng c đượ
, nế          thời đưa
đến tăng trưởng,                    tăng
c tu tập,   đượrộ
c viên
mãn.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      141

18 Bị tham sân si chinh ác - Kinh VỊ BÀLAMÔN

VỊBÀLAMÔN –Tăng      I, 280
Rồi một Bà-la-môn nđi    ThếTôn,
đế         sau
n, nói khi
lên với ThếTôn những lời chào đón h
Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn ấ
y bạ ch ThếTôn:
- Pháp là thiết thực hiệ n tại, thưa                    Tôn
Gotama,
được nói đến như nào,                          vậy. th    Ch
Tôn giảGotama, pháp là thiế           t thực hiệ   n tại,
không có thời gian,            mà thấ   đến
y, có khảnăng
để
hướng thượng,                i trí tự được
mình giác hiể ngườ
u?
 B͓WKDPiLOjPVD\ÿ̷       m, b͓chinh phͭc, tâm
b͓xâm chi͇   m, nên suyu hạ               nghĩ
i mình, suy điề
nghĩ     u hạiđiềngười,u hạ                 suy
i cảhai, ngh
c̫m th͕tâm kh͝WkP˱X         Tham ái n đượ
trừ, thời không           n tựhại,nghĩkhông      đến      n
hại người, nkhông                 hại cảhai, không nghĩ
cảm thọtâm khổ, tâm            Nhưưu.       vậBà-la-
y, này
môn, pháp là thiế  t thực hiệ   n tại, không có thời
gian, mà         đến thấy, có  để  khảnăng ng hướ
thượng, iđược          trí tựmình giác ngườ  hiểu.
 B͓sân làm u͇nhi͍       m, bịchinh phụ        c, tâm bị
xâm chiếm, nên suy                u hại mình, nghĩ  … tâđi
khổ, tâm ưu. n Sân                               được
trừ, thời không

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               142

nghĩ    n tựđế
hại, không           n hại  nghĩ
ngườ
i,
không nnghĩ    hạ          đế cả
i cảhai, không    m thọtâm
khổ, tâm ưu.                 Như pháp
y, này Bà-la-môn,  vậlà
thiế        n tại, không có thời gian,
t thực hiệ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                    143

không có thời gian,mà thấ đến
y, có khảnăng
để
hướng thượng,           được
i trí tự           ngườ
mình giác hiể
u?
 B͓WKDPiLOjPVD\ÿ̷
m, bịchinh phục, tâm bị
xâm chiế m, QrQVX\QJKƭÿL͉
u h̩i mình, suy
nghĩ        điềngười,u hạ
u hại                suy
i cảhai, ngh
cảm thọtâm khổ, tâm. Tham  ưu ái n đượ
trừ, thời không       nghĩkhông
n tựhại,          đến     n
hại người, nkhông                  nghĩ
hại cảhai, không
cảm thọtâm khổ, tâm ưu.
 Bịtham ái m,          làm
bịchinhsay
phục, tâmđắ
bị
xâm chiế  m, vịấy làm ác h̩nh v͉WKkQ«iF
h̩nh v͉lͥi nói, ác h̩nh v͉ý. Thamc ái
đoạ n trừ, vịấy không làm ác hạnh vềthân …
ác hạnh vềlời nói…,       nh vềý.ác hạ
 Bịtham ái m,              làmbịchinhsay  phụ c, tâmđắ  bị
xâm chiế     ấy NK{QJQK˱WK̵
m, vị                      t rõ bi͇  t lͫi ích
cͯa mình, không              t rõ như
biế  t lợi íchthậcủa
ngư ời, không         t rõ biế  tnhư
lợi ích củathậ cảhai.
Tham ái n được       trừ, vịấy đoạ        nhưt rõ biế thậ
t
lợi ích của mình,                  như
t rõ biế   t lợi íchthậcủa
ngư ời, như   t rõ biế     thậ
t lợi ích của cảhai
Nhưy, này vậBà-la-môn, pháp là thiế       t thực hiệ   n tại,
không có thời gian,             mà thấ đến
y, có khả    đểnăng
hướng thượng,             i trí tựđược
mình giác hiể   ngườ
u.
 Bịsân làm uếnhiễ
m,           …

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                 144

 Bịsi làm mê mờ, bịchinh phục, tâm bịxâm
m, nên suy
chiế                     nghĩ
n hại    mình đế … n
nghĩ   n hạiđế
cảhai, cảm thọtâm khổ, tâm
Si được             đoạkhông
n trừ, thời               nghĩ
n tựhại …
không cảm thọtâm khổ, tâm ưu.
 Bị si làm cho mê mờ, bịchinh phục, tâm bị  xâm
chiế m, nên làm ác hạnh vềthân, ác hạnh vềlời
nói, ác hạnh vềý. Si được             đoạ
n trừ, thời không
làm ác hạnh vềthân, ác hạnh vềlời nói, ác
hạnh vềý.
 Bị  si làm cho mê mờ, bị    chinh phục, tâm bị        xâm
chiế m, nên không tnhư            rõ biế  t lợthậ
i ích của
mình, không như t rõthậ      biế t lợi ích của ngườ    i,
không tnhư         rõ biế t lợthậ
i ích của cảhai. Si
đư ợc nđoạ  trừ, thời như        t rõ biế  thậ
t lợi ích của
mình, t như       rõ biế t lợ thậ
i ích của người,
thật rõ biết lợi ích của cảhai.
Nhưy, này vậBà-la-môn, pháp là thiế         t thực hiệ   n tạ
i,
không có thời gian,              mà thấ  đến
y, có khả     để
năng
hướng thượng,               i trí tựđược
mình giác hiể   ngườ
u.

NIẾT BÀN –Tăng I, 283

Rồi Bà-la-môn Jànussoni      n ThếTônđi đế …i Ng xuống một bên, Bà-la-môn Jànussoni bạ ch ThếTôn:

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               145

- Thiết thực hiện tại là Niết bàn, thưa
Gotama, được nói đến nh
nào, thưa              Tôn
Gotama, Ni͇   giả
t bàn là thi͇ t th͹c
hi͏                           n ÿ͋
n t̩i, không có thͥLJLDQÿ͇   mà th̭y, có
khảnăng hướng thượng,             i trí tựmình đư
giác hiểu?
 Bịtham

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                     146

Khi vịấy, cảm thọtham ái n tậ         được
n, không cóđoạ
dư tàn,     m thọsân cả được  n tận,đoạ không c
cảm thọsi được       n tận,  đoạ không có        y, dư
này Bà-la-môn, Ni͇    t bàn là thi͇
t th͹c hi͏ n t̩i,
không có thͥi gian, … đượci tríngườ   tựmình giác
hiể u.
- Thậ  t vi diệu thay, Gotama......
thưa Mong  Tôn g
Tôn giảGotama nhận contửcư         làmsĩ,    đệ
nay cho từ
đế n mạ  ng chung, con xin trọn đời ng.    quy ng

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         147

19 Bị tham sân si chinh ác - Kinh CHANNA – T

CHANNA –Tăng          I, 390
1. Nhân duyên ởSàvatthi
Rồi du sĩ nChanna              Tôn giảÀnanda,đi      sau khi đế
đế n, nói lên với Tôn giảnhững lời chào đón thă
hỏi; sau khi nói lên với Tôn giảnhững lời chào
thăm           hỏ
i thân   hữu, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, du sĩ Channa                      i Tôn giảnói
Ànanda:
- Thưan giả      Hiề Ànanda, có phải các                    Ngườ
i tuyên
thuyế t vềđoạ   n tận tham,      n tận đoạ    sân, n tận si?đoạ
- Vâng, thưa         n giả , chúngHiềtôi tuyên thuyế      t về
đo ạn tận tham, đoạ      n tận sân, đoạ   n tận si.
 Thưan giả       Hiề
, do thấy nguy hại của tham nh
nào, các                   Ngườ
i tuyên thuyế t vềđoạ   n tận tham?
 Do thấy nguy hại của sân nào,               như thế      các
i
tuyên thuyế   t vềđoạ  n tận sân?
 Do thấy nguy hại của si nào,              như thế        các
i
tuyên thuyế   t vềđoạ  n tận si?
2- Ngườ    i có tham, bịtham chinh phục, tâm mất
tựchủ, nghĩ        n hại đế mình,        n hại  nghĩ   người,  đế
đế n hạ i cảhai, cả   m giác khổưu thuộ      c vềtâm. Khi

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                 148

tham được  n tận, đoạkhông
n hạ   nghĩ
i mình, không đế
nghĩ      đế người, nkhông
n hại               hạ            nghĩ
i cảhai, không
m giác khổưu thuộ
cả              c vềtâm.
- Ngườ  i có tham, bịtham chinh phục, tâm mấ t tự
chủ, thân làm ác, miệng nói ác,          . Khi ý
tham được      n tận, thânđoạ
không làm ác, miệng
không nói ác, ý không n
- Ngườ   i có tham, bịtham chinh phục, tâm mấ           t tự
chủ, không tnhư        rõ biế t lợithậmình, kh
thậ t rõ biế t lợi người, t không         rõ biế t lợi cả nh
hai. Khi thamn tận,           đượcnhư        đoạ
t rõ biế    thậ
t lợi
mình, t như       rõ biết lợithậ
ngư  ời, như     t rõ biế  t thậ
lợi cảhai.
 Tham, làm thành mù, làm thành không m̷t, làm
WKjQKNK{QJWUtÿR̩    n di͏ t trí tu͏, d͹ph̯n vào
t͝QQmRNK{QJÿ˱Dÿ͇     n Ni͇  t-bàn.
- Ngườ     i có sân, bịsân chinh phục, tâm mấ         t tự
chủ, nghĩ      n hạiđế mình …
- Ngườ  i có sân, bịsân chinh phục, tâm mấ t tự
chủ, thân làm ác, miệng nói ác,          Khi  ý
sân đư ợc nđoạ  tậ
n, thân không làm ác, miệng
không nói ác, ý không
- Ngườ i có sân, bịsân chinh phục, tâm mấ t tự
chủ, không tnhư      rõ biế  thậ
t lợi mình, không
như t rõthậ biết lợi ngườ
i, không        t rõ như

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                149

biế t lợi cảhai. Khi sân đư   ợc nđoạ   tận, như t
rõ biế  t lợi mình,        t rõ biếnhư
t lợi thậngười,
thậ t rõ biế t lợi cảhai.
 Sân, làm thành mù, làm thành không m̷t, làm
WKjQKNK{QJWUtÿR̩     n di͏t trí tu͏, d͹ph̯n vào
t͝QQmRNK{QJÿ˱Dÿ͇     n Ni͇  t-bàn.
- Ngườ    i có si, bịsi chinh phục, tâm mấ  t tựchủ,
nghĩ       n hại đế mình … Khi                  n, si
n tậ
không nnghĩ          hại mình    đế        …    khôn
m giác
khổưu thuộ      c vềtâm.
- Ngườ i có si, bịsi chinh phục, tâm mấ t tựchủ,
làm ác hạ nh với thân …               làm
nh với ý. Khi ác
si được     n tậ     đoạ
n, không  làm ác hạnh với thân
… vớ i ý.
- Ngườ    i có si, bịsi chinh phục, tâm mấ      t tựchủ,
không nhưt rõthậ      biết lợi mình, … k
thật rõ biế t lợi cảhai. Khin tận,            si đượ    nh
thật rõ biế  t lợi mình t…                  như
rõ biế t lợi cảthậ
hai.
 Si, làm thành mù, làm thành không m̷t, làm
WKjQKNK{QJWUtÿR̩      n di͏t trí tu͏ , d͹ph̯n vào
t͝QQmRNK{QJÿ˱Dÿ͇      n Ni͇  t-bàn.
- Thấ   y sựnguy hạ    i này của tham,              n giảthưa
,
chúng tôi tuyên thuyết n đoạ      tận tham.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               150

- Thấy sựnguy hạ   i này của sân,n giả
thưa
,
chúng tôi tuyên thuyết n đoạ
tậ
n sân.
- Thấ   y sựnguy hạ    i này của si, n giả           thưa,
chúng tôi tuyên thuyết n đoạ    tận si.
3- Có con đườngn giả,                   nào,       có
o lộthưađạ
nào
đưa đến                đoạ
n tận tham,  sân, si?
- Có con đư    ờng, thưa       n giả, Hiề   có
o lộđưa   đạn đế
đoạ  n tậ n tham, sân, si.
- Con ngđườ     ấy là gì,           n giả,  thưa
o lộđạấ y là gìHiề
đưa đến        n tậ    đoạ
n tham,  sân, si?
- Chính lào tám              Thánh
ngành, tức là đạ chánh tri
kiến, chánh tư duy, … ng,chán
thưa     iề    H
n giả,      đây  o lộđưalà đạ    đến n tậ     đoạ
n tham,
sân, si.
- Hiề n thiện là con đường,             n giả  ! Hiề n thiệ nthư
lào lộ    đạđưa đến      n tậ     đoạ
n tham,  sân, si! Thậ  t là vừa
đủ, thưa       n giảÀnanda,Hiề áp dụngđể    không phóng
dậ t.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                151

20 Bị tham sân si chinh
ác - Kinh CÁC CĂN
N BẢ
– Tăng I, 363

CÁC CĂN NBẢ BẤT THIỆN –Tăng I, 363

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba   căn
n bấ   bả
t thiệ
n. Thế
nào là ba?
- Tham là  tcăn
n bấthiệ
n,             bả
- Sân      làn bấ
căn  n, bả
t thiệ
- Si là n bấ      căn    n. bả
t thiệ
Cái gì là tham, cái ̭y là b̭t thi͏
n.
- Ai với lòng tham có làm vềthân, vềlời, vềý,
cái ấ y là bấ
t thiện.
- Với ai có lòng tham, bịlòng tham chinh phục,
tâm không      c tựđượ
chủ, vu cáo            i kháclàm
đau , bằ  khổ
ng cách sát hại, trói buộc, tịch thu
tài sản, mắng nhiếc hay tẩ
n xuấ  t, dựa trên: "Ta
là sức mạ nh, ta có sức mạ  nh." Cái ấ  y là bất
thiệ n.
- Nhưy, vậ rấ
t nhiề
u ác bất thiệ
n pháp này sanh
ra từtham, duyên khởi từtham, tậ p khởi từ
tham, khởi lên i ấ      nơi
y.      ngườ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         152

2.- Cái gì là sân, cái ̭y b̭t thi͏
n.
- Ai với lòng sân có làm gì vềthân, vềlời, vềý,
cái ấ
y là bất thiệ
n.
- Với ai có lòng sân, bịlòng sân chinh phục, tâm
không      c tựđượ
chủ, vu cáo làm n
khổ, bằ ng cách sát hạ i, trói buộc, tị ch thu tài
sản, mắ ng nhiế c hay tẩn xuấ  t, dựa trên: "Ta là
sức mạ nh, ta có sức mạ nh." Cái ấ  y là bất thiệ
n.
- Nhưy, vậ     rất nhiều ác bất thiện pháp này sanh
từsân, duyên khởi từsân, tậ    p khởi từsân, khởi
lên nơi        iấy. ngườ
3.- Cái gì là si, cái ̭y b̭t thi͏
n.
- Ai với lòng si có làm gì vềthân, vềlời, vềý,
cái ấ
y là bất thiệ
n.
- Với ai có lòng si, bịlòng si chinh phục, tâm
không      c tựđượ
chủ, vu cáo làm n
khổ, bằng cách sát hạ  i, trói buộc, tị ch thu tài
sản, mắ ng nhiế c hay tẩn xuấ  t, dựa trên: "Ta là
sức mạ nh, ta có sức mạ nh." Cái ấ  y là bất thiệ
n.
- Nhưy, vậ  rấ
t nhiề u ác bấ
t thiệ
n pháp này sanh
từsi, duyên khởi từsi, tập khởi từsi, khởi lên
nơi i ngườấy.
4.- Nhưy, nàyvậcác Tỷ-kheo, ngườ   i này đư  ợc gọi
là người nói phi thời, nói không thực, nói không
trúng đích, nói t.phi pháp

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                153

- Vì sao ngư     ời như             vậ
y, này các  Tỷ-kheo, c đượ
gọi là       i nóingườ
phi thời, nói không thực, nói
không trúng đích, t?nói
Như vậy ilà            này, nàyvì     ngườ
các Tỷ -kheo, đã
làm người , khác            bằ ng cách sátđau
hạ        khổ
i, trói buộ c,
tị
ch thu tài sả  n, mắ ng nhiế  c hay tẩn xuấ t, dựa trên:
"Ta là sức mạ  nh, ta có sức mạ  nh." Khi được       i chấ t  đ
với sựthật, i ấ      ngườ
y phủnhậ   n, không có chấ  p nhậ  n;
khi được      i chấ t với đố
sựthật, i ấ      ngườ
y không có
nhiệt tình thoát mởra ngoài, nói rằ   ng: "Đây là k
chân, đây c".là                Cho   khôngnên, i nhưthự  ngườ
yvậ
được gọi là        i nói ngườ
phi thời, nói không thực, nói
không trúng đích, t. nói ph
- Người y,như             vậ
này các Tỷ  -kheo, bịcác ác bất
thiện pháp do tham sanh nhiế   p phục, tâm mấ t
tựchủ, ngay trong hiện tại sống đau      với sựkhổ
tổn não, với sựưu não,      i sựnhiệ tvớ
não, sau
khi thân hoại mạng chung,        c chờđợ i làđượ
ác
thú.
- Người y,như             vậ
này các Tỷ-kheo, bịcác ác bấ   t
thiện pháp do sân sanh nhiếp phục, tâm mấ   t tự
chủ, ngay trong hiệ    i sống đau
n tạ                với sựkhổ
tổn não, với sựưu não,    i sựnhiệ  tvớ
não, sau
khi thân hoại mạng chung,      c chờđợ  i làđượ
ác
thú.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               154

- Người y,như         này các Tỷvậ-kheo, bịcác ác bấ      t
thiện pháp do si sanh nhiế    p phục, tâm mấ       t tự
chủ, ngay trong hiệ   n tạ i sống đau          với sựkhổ
tổn não, với sựưu não,         i sựnhiệ   tvớ
não, sau
khi thân hoạ  i mạng chung,         c chờđợ    i làđượ
ác
thú.
5.- Ví như, -kheo,         này        các
cây sàla   hay câyTỷ dhava
hay cây phandana bịphá hoại, bịbao trùm bởi ba
loại tầm gởi, n đi     tổn hại, đế n đi  bất hạnh.đế
Cũng           vậ
y, này  các Tỷ  -kheo, người             y, bịcác như
ác bấ t thiện pháp do tham sanh chinh phục, tâm mấ           t
tựchủ, ngay trong hiệ     n tại sống đau         với sựkhổ tổn
não, với sựưu não,         i sựnhiệ  tvớnão, sau khi thân
hoạ i mạng chung,         c chờđợi      đượ   là ác       các th
ác bấ t thiện pháp so các                  sân ác bấ    sanh
t thiệ n
pháp so si sanh chinh phục, tâm mấ         t tựchủ, ngay
trong hiệ     i sống đau
n tạ                 với sựtổkhổ
n não, với sựưu
não, với sựnhiệ   t não, sau khi thân hoạ   i mạ  ng chung,
đư ợc chờđợ   i là ác thú.
Những pháp này, này các Tỷ       -kheo, là              n bấ tba
thiện.
6.- Có ba căn               bả
n của thiệ  n, này các Tỷ   -kheo. Thế
nào là ba?
- Không            tham
n của là n, căn
thiệ                  bả
- Không           sân  là
n củ     n,căn
a thiệ                 bả

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                155

- Không sin củ           là
a thiện.căn bả
Cái gì là không tham, cái ̭y là thi͏ n.
- Ai với lòng không tham có làm vềthân, vềlời
nói, vềý, cái ấ
y là thiệ
n.
- Với ai không có lòng tham, không bị   lòng tham
chinh phục, tâm cđượ    tựchủ, không vu cáo
làm người , khác         bằ ng cách sátđau
hại, trói khổ
buộc, tịch thu tài sả
n, mắng nhiế  c hay tẩn xuấ t,
dựa trên: "Ta là sức mạnh, ta có sức mạ  nh." Cái
ấy là thiện.
- Như y, vậ   rấ
t nhiề
u thiệ n pháp này sanh ra từ
không tham, duyên khởi từkhông tham, tậ     p
khởi từkhông tham, khởi lên i ấ        nơi
y.     n
7.- Cái gì là không sân, cái ̭y là thi͏
n.
- Ai với lòng không sân có làm vềthân, vềlời
nói, vềý, cái ấ
y là thiệ
n.
- Với ai không có lòng sân, không bịlòng sân
chinh phục, tâm c tự   đượ
chủ, không vu cáo làm
ngư ời khác, bằ          đau
ng cách sát khổhạ i, trói
buộc, tịch thu tài sả
n, mắng nhiế  c hay tẩn xuấ t,
dựa trên: "Ta là sức mạnh, ta có sức mạ  nh." Cái
ấy là thiện.
- Như y, vậrất nhiều thiệ
n pháp này sanh ra từ
không sân, duyên khởi từkhông sân, tậ
p khởi
từkhông sân, khởi lên i ấ      nơi
y.       ngườ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               156

8.- Cái gì là không si, cái ̭y là thi͏
n.
- Ai với lòng không si có làm vềthân, vềlời nói,
vềý, cái ấy là thiệ
n.
- Với ai không có lòng si, không bịlòng si chinh
phục, tâm     c tựchủ, đượ   không vu            i cá
khác đau     , bằ      khổ
ng cách  sát hại, trói buộc, tịch
thu tài sả
n, mắ ng nhiế c hay tẩn xuấ  t, dựa trên:
"Ta là sức mạ  nh, ta có sức mạ   nh." Cái ấ  y là
thiện.
- Như y, vậ    rất nhiề u thiệ n pháp này sanh ra từ
không si, duyên khởi từkhông si, tậ         p khởi từ
không si, khởi lên i ấ            nơi
y.           ngườ
9.- Nhưy, này   vậcác Tỷ-kheo, ngườ       i này c đượ     gọi
là người nói                          đúngnói
i, nói thực,              thờ   h, trú
nói đúng pháp,                      t. Vìnói     saođúng     ngư
vậy, này các Tỷ    -kheo,      c gọi đượ     là người
thời, nói thực, nói trúng đích,
đúngt? luậ
Vì ngườ  i này, này các Tỷ   -kheo, đã không
ngư ời khác           , bằ đau
ng  cách sátkhổ
hạ i, trói buộc, tị ch
thu tài sản, mắ  ng nhiế c hay tẩn xuấ t, dựa trên: "Ta là
sức mạ  nh, ta có sức mạ  nh." Khi được        i chấ       đố
t với sự
thật, i ấ     ngườ
y chấ  p nhậ n, không có phủnhậ        n; khi
đư ợc i chấ đố t với sựkhông thật, i ấ         ngườ
y nhiệ t tình
thoát mởra ngoài, nói rằ      ng: "Đây là chân
thực". Cho nên, người                  c gọi là         như
i nói ngư
v

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                 157

đúngi, nói  thờthực, nói        trúng         đíc
nói đúng    t.       luậ
10. - Này các Tỷ-kheo,
- Người y,như       đoạn tậnvậ
các ác bấ t thiện pháp
do tham sanh, cắt t từ   đứgốc rễ, làm ch
thân cây tala, làm cho không hiệ n hữu, làm cho
không thểsanh khởi trong              ngaytương
trong
hiện tại sống an lạ c, không có tổn não, không
có ưu não, t không           não,             có n

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        158

21 Chánh hạnh trong ngô HOAN HỶ – 28 Trường

KINH TỰHOAN HỶ –Bài kinh số28 –Trư ờng II, 415

Nhưy tôi vầ nghe.

1. Một thời, ThếTôn ởtạ   i Nàlandà, trong rừng
Pàvàrikambavana. Lúc bấy giờ, tôn giảSàriputt  n
tại chỗThếTôn ở,nhđả lễThếTôn và ngồi xuốn một
bên. Khi ngồi xuố
ng một bên, tôn giảSàriputta bạ
ch
ThếTôn!

- Bạch ThếTôn, con tinng Thế tưởTônn nỗ  đế
i con
nghĩ   ng ởquá
rằkhứ, ởtương     cũnglaihiệnhư
n tại, ở
không thểcó một vịSamôn, một vịBàlamôn khác nào
có thểvĩ đạiTôn,      hơn     Thếhơn
sáng suốt              Thế
Tôn, về
phương     n giácdiệ
ng͡.

- Này Sàriputta, lời nói của Ngươi ithậ
ngôn, thật là gan dạ, Ngươi             thậ
t là rống tiế
ng rống
con sư     khitử    Ngươi"Bạch Thế  nói:
Tôn, con tin
tưởng ThếTônn nỗi   đế conng, nghĩ    ởquá khứ, ởrằ
tương laihiệ           cũng
n tại, khôngnhư
thểcó mộ ở
t vị
Samôn, một vịBàlamôn nào có thểvĩ đại hơ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      160

- Này Sàriputta, hãy xem!                      biết
được tâm tư                  của Chánh
Alahán,        chư
ng Giácvịở Đẳ
quá khứ, ởhiệ       i và ởtươngV̵y lai!
n tạ                     sao, này
Sàriputta, lời nói của Ngươi thật         tuyên   là
i
ngôn, thậ t là gan dạ, Ngươing thật     tiếng rống đã
con sư      khitử     Ngươi        nói:
ch Thế Tôn, con "Bạ
tin
tưởng ThếTônn nỗi     đế conng, nghĩ  ởquá khứ, ở  rằ
tương laihiệ             cũng
i, không như
n tạ        thểcó mộ  ở
t vị
Samôn, vịBàlamôn khác nào có thểvĩ đại hơ
Tôn, sáng suốt hơn             Thế
Tôn, về  phương    n giácdiệ
ngộ."

2. Bạch ThếTôn, con không có trí tuệđể  được biết
tâm tư của         Alahán,  chưChánhvị
ng         Đẳ
Giác trong
quá khứ, hiệ n tại và vịlai. B̩ch Th͇Tôn, QK˱QJ
con bi͇t truy͉n th͙ng v͉Chánh pháp.

Bạch ThếTôn, như      vua có mộ  vị
t thành trì ởbiên
cảnh, có hào                  lũy
, có thành  quáchkiên
tháp canh cố
kiên cốvà chỉcó một cửa thành ra vào. Cửa thành
có vịgiữ cửa thông minh, biệ    t tài và giàu kinh
nghiệm, ngăn      n những  chậ   ingườ
lạ, chỉcho vào
những ai quen biết. Người này,                  n tiểu tr
xung quanh thành, có thểkhông thấ     y hết các chắp
nối và khe hởcủa ng,  tườnhỏchon mộ      đết con mèo
thểđi qua được.              i ấy chỉNhưng
cần biế t rằ ngngư
các sinh vật to lớn hơn muốn đi vào

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          162

này, tất cảđề u phải     đi     vàoa này. hay          đi

B̩ch Th͇7{QFǊQJY̵
y con bi͇
t truy͉
n th͙ng v͉
Chánh pháp.

- Tất cảnhững vịAlahán, Chánh         ng Giác Đẳ
trong thời quá khứ, tất cảnhững bậc ThếTôn
này đã     t trừ1ăP7UL͉
diệ n cái, những nhiễ   m
tâm khiế          t ớt, đã khéo an
n trí tuệyế
B͙n Ni͏ m xͱ, đã tnhư      tu hạ   thậ
nh B̫y Giác
chi, đã          chứ
ng ngộ 9{ WK˱ͫQJ          ng&Ki
Giác.

- Tất cảnhững vịAlahán, Chánh            ng Giác   Đẳ
trong thời vịlai, tất cảnhững bậc ThếTôn này
sẽdiệ t trừNăm nTriề     cái, những nhiễ m tâm
khiến trí tuệyếu ớt, sẽkhéo an trú tâm vào Bốn
Niệm xứ, sẽnhư t tuthậ    hạnh Bảy Giác chi và
sẽchứng ngộvô thượ     ng Chánh         Đẳ
ng Giác.

- Bạch ThếTôn, và nay ThếTôn, bậc Alahán,
Chánh Đẳng t trừ           Giác
Năm đã
nTriề
cái, diệ
những nhiễ m tâm khiế
n trí tuệyếu ớt, đã k
an trú tâm vào Bốn Niệ m xứ, đã t như  tu
hạnh Bảy Giác chi,         ng ngộvôđã thượ
ng ch
Chánh         Đẳ
ng Giác.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           163

Và nay, ởđây, tcon  thời yế  mộ
n ThếTônnghe
t kiế               để
pháp. Bạch ThếTôn, ThếTôn thuyế  t pháp cho con,
mỗi pháp lại cao thượng, thâm                 c,
h̷c pháp và b̩ch pháp đều được             đề
cập,i chiếđốu.

Bạch ThếTôn, nhờThếTôn Thuyế    t pháp cho con,
mỗi pháp lại cao thượng, thâm                 c,
hắc pháp và bạch pháp đều                  được
cập,i chiếđốu
nhưy, nênvậtrong sựthâm hiể u Chánh pháp, một
phápc con  đượ      u trọn vẹn, đó là
thâm hiể                         a  lò
con vào vịBổn -Sư  ThếTôn là bậc Chánh       ng
Giác, pháp     c ThếTôn đượ
khéo thuyế t giảng và
chúng Tăng đã khéo hành

3. Bạ           i nữa, đi
ch ThếTôn, lạ       ể
m này thậ          ợng:
t là vô thư
ThếTôn thuyết pháp vềcác Thiệ n pháp.

Ởđây những thi͏ n pháp là:

- B͙n Ni͏
m xͱ,
- B͙n Chánh c̯n,
- B͙Q1K˱êW~F
- 1ăP&ăQ
- 1ăP/͹
c,
- B̫y Giác chi,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        164

- 7KiQKÿ̩
o tám ngành.
Bạ ch ThếTôn, ởđâyTỷvị        kheo tận diệt các lậu
hoặ c, có thểtựmình chứng tri và chứng ngộ, đạt   n
và an trú ngay trong hiệ
n tạ
i, Tâm giả i thoát và Tuệ
giải thoát vô lậ
u này.

Bạch ThếTôn, thật      là    vôi vớ
thượng
i các thiệ
n         đ
pháp.

Ṱt c̫ÿL͋m này, Th͇7{QÿmEL͇  t và ngoài s͹hi͋
u
bi͇
t cͯa Ngài, không có gì còn l̩Lÿ͋hi͋u bi͇WK˯Q
nͷa. Không có m͡t ai, m͡t Samôn hay m͡t
Bàlamôn nào khác có th͋chͱng bi͇WK˯Q7K͇   Tôn
v͉v̭Qÿ͉ các thi͏
n pháp.

4. Bạ           i nữa, đi
ch ThếTôn, lạ       ể
m này thật làng:vô
ThếTôn thuyế t pháp vềsựtrình bày các Nhập
xứ.

Bạ ch ThếTôn, sáu n͡i xͱvà ngo̩i xͱ, tức là:

- Mắ
t và sắ
c,
- Tai và tiế
ng,
- Mũi      và     hương,
- Lưỡ
i và vị
,
- Thân và xúc,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        165

Bạ ch ThếTôn, thật      là ngvô  thượ
vềvấn kýđề
tâm
sai khác.

7. Lạ         ch ThếTôn, đi
i nữa, bạ             ểm này thậ
t là vô
thượng: ThếTôn thuyế                đề nhđị
t pháp vềvấn Kiến
(dassanasamàpatti).

Bạ                          nh như này: ch ThếTôn, có b͙n lo̩i ki͇Qÿ͓      thế

- Ở đây ch bạ     Thế Tôn, có vịSamôn hay
Bàlamôn, nhờnhiệ    t tâm, nhờtinh tấ   n, nhờcầ n
mẫ n, nhờkhông phóng dậ     t, nhờchánh ức niệ  m,
nên tâm nhậpnh.đị   Với tâm nhập định            y, nh
vịấy quan sáti từthân                bàn chân trở này
lên, trên                   cho
nh tóc,   bao bọcđến
bởi da vàđả
đầ
chứa y nhữ   ng vậ t bấ t tị
nh sai biệt: Trong thân
này, đây là tóc, t, lông,                     gân,
xương,     n, tủy, thậ
tim gan, hoành cách mô, lá
lách, phổi, ruột, màng ruột, phân, mật, đà
(niêm dịch), mủ, máu, mồhôi, mỡ, cnướ         mắ t,
mỡda, c miếng, nướ               nước    c ởkhớ
mũi,
p
xương,      c tiểu.nướ Như     y là kiếnvậ  nhđị
thứ
nhất.
- Lại nữa bạch ThếTôn, ởđây Samôn  có hay  vị
Bàlamôn, nhờnhiệ t tâm, nhờtinh tấn, nhờcần
mẫ n, nhờkhông phóng dậ t, nhờchánh ức niệ
m,
nên tâm nhậpnh.địVới tâm nhập định        y, nh

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           169

vịấy quán sáti từthân                 bàn chân trở  này
lên, trên                   cho
nh tóc, bao bọcđến bởi da vàđả
chứa y nhữ đầ ng vậ t bất tị
nh sai biệ t: Trong thân
này, đây là tóc, lông,                       t, gân, mó
xương,      n, tủy, thậ
tim, gan, hành cách mô, lá
lách, phổi, ruột, màng ruột, phân, mật, đà
(niêm dị ch), mủ, máu, mồhôi, mỡ, cnướ          mắ t,
mỡda, c miếng,  nướ         c mủ,nướcnướ    ởkhớp
xương,           u.nướ
c tiể  Hơn a, nữ   vịấ  y quán sát bộ
xương của         iấ       ngườ
y còn liên  kế t với nhau, còn
dính thịt, máu và da. Như               vậnhđị
y là kiến        thứ
hai.
- Lạ i nữa bạch ThếTôn,... vị ấy tvượ  qua sựquán
sát bộxương của           i ấy cònngườ
liên kế t với
nhau, còn dính thị  t, máu và da, quán sát giòng
tâm thức của ngườ    i ấy, không          n, nhưgián
là an trú cảđờ  i này và an trú cảđờ  i sau. Như
vậ y là kiếnnhđị  thứba.
- Lạ i nữa, bạch ThếTôn,...           a, vịấy
Hơntvượ  nữ
qua sựquán sát bộxương của           iấ        ngườ
y còn liên
kết với nhau, còn dính thịt, máu và da, quán sát
giòng tâm thức của ngườ  i ấy, không            n,  gi
nhưkhông   làan trú cảđờ     i này và cảđờ  i sau.
Nhưy làvậ   kiếnnhđị  thứtư.

Bạch ThếTôn, thật là vô thượ      đề nh.đị ng vềvấn kiến

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            170

8. Lạ i nữa, bạ ch ThếTôn, đi ể
m này thật là vô
thượ ng: ThếTôn thuyế                 đềloại
t pháp vềvấn Phân
các loại Ngườ i.

Bạ                      i như này: ch ThếTôn, có b̫y lo̩L1J˱ͥ    thế

- Câu giả
i thoát,
- Tuệgiả
i thoát,
- Thân chứng,
- Kiế
n chí,
- Tín thắ
ng giả
i,
- Tùy pháp hành,
- Tùy tín hành.
Bạch ThếTôn, ynhư
là tối vậ
thượ
ng        đề
vềvấn phân
loại loài i. Ngườ

9. Lạ        ch ThếTôn, đi
i nữa, bạ             ể
m này thật là vô
thượng: ThếTôn thuyế               đềcần.
t pháp vềvấn Tinh

ch ThếTôn có B̫y Giác chi như này: Bạ                               thế

- Niệ
m Giác chi,
- Trạ
ch pháp Giác chi,
- Tinh tấ
n Giác chi,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       171

- HỷGiác chi,
- Khinh an Giác chi,
- Đị
nh Giác chi,
- XảGiác chi.
Bạch ThếTôn, ynhư
là tối vậ
thượ
ng         đề
vềvấn tinh
cần.

10. Lại nữa, bạch ThếTôn,m này    điể thậ
t là vô
thượng: ThếTôn thuyế  t pháp vềvấn Tiế  đề n bộ
trong sựtu hành (Patipàda = đạo hành). Bạch Thế
đạ như này
Tôn, có bốn loại o hành           thế
-

- Hành trì khổchứng ngộchậ
m,
- Hành trì khổchứng ngộmau,
- Hành trì lạ
c chứng ngộchậ
m,
- Hành trì lạ
c chứng ngộmau.

Bạch ThếTôn, ởđây,     này thế
là hành trì khổchứng
ngộchậm: Bạch ThếTôn, sựhành trì cảhai phươ
diện đều  c xem đượ
là hạliệt, vừa khổvừa chậ  m.

Bạch ThếTôn, ởđây,   này thế là hành trì khổ, chứng ngộmau: Bạch ThếTôn, sựhành trì này vì khổnên-3(h)-1

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       172

Bạch ThếTôn, ởđây, có                   ngườ
i chân thậ
t, thành tín,
không dối trá, không lừa gạ    t, không gợi ý, không
chiêm         tướ
ng, không   lấy lợi câu lợi, hộtrì các c
uống tiết độ,ng ôn       hànhhòa, luôn độ
luôn cả nh giác,
không chán nả n, tinh cần, trầm tư, m,         chánh
ngôn
từlanh lợi, hành vi gan dạ    , chịu ng,đự   biết u, điề
không tham dục, tỉ nh giác cẩ n trọng.

Bạch ThếTôn, ynhư
là tối vậ
thượ
ng        đề
vềvấn giới
hạnh của coni. ngườ

13. Lạ        ch ThếTôn, đi
i nữa, bạ             ểm này thậ
t là vô
thượng: ThếTôn thuyết pháp vềSựsai biệ
t trong
sựgiảng dạy.

Bạ ch ThếTôn, có b͙n lo̩i gi̫ng d̩y.

- Bạch ThếTôn, ThếTôn nhờtựChánh , tư
biết người i này       khác:
theo sựgiả   Ngườ
ng dạ y,
hành trì              như
này, sẽdiệt trừthế
ba kiết sử, sẽ
chứng D͹O˱X  , không còn bịđọ a lạc, chắc chắ n
sẽđược giác ngộ.
- Bạch ThếTôn, ThếTôn nhờtựchánh tư
biết người i này     khác: theo sựgiả Ngườ
ng dạ y,
hành trì            như
này, sẽdiệ       thế
t trừba kiết sử, làm
cho muội c lượ
tham, sân, si, sẽchứng Nh̭t lai,
phải sanh           đờ
i này một lần nữa ctrướ  khi diệt tậ
n

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         174

khổđau.
- Bạch ThếTôn, ThếTôn nhờtựchánh tư
biết người i này        khác:
theo sựgiả Ngườ
ng  dạy,
hành trì               như
này, sẽdi͏t trͳthế
QăPK̩   ph̯n
t s͵, sẽđư
ki͇           ợc hóa sanh và ởtạ    nh giới ấ
i cả        y
nhập Niế t bàn, không còn vềlạii này.đờ
- Bạch ThếTôn, ThếTôn nhờtựchánh tư d
biết người i này          khác:
theo sựgiả Ngườ
ng dạ y
hành trì               như
này, sẽ    t trͳthế
di͏     các l̵u ho̿c,
tựmình giác tri, chứngt vàđạ   an trú ngay trong
hiệ
n tạ
i, vô lậ
u Tâm giả  i thoát và Tuệgiả i thoát.

Bạch ThếTôn, ynhư    là tốivậ
thượ
ng        đề
vềvấn sai
biệ
t trong sựgiả
ng dạ
y.

14. Lạ         ch ThếTôn, đi
i nữa, bạ            ểm này thậ t là vô
thượng: ThếTôn thuyết pháp vềGiải thoát trí của
ngườ i khác.

- Bạch ThếTôn, ThếTôn nhờtựChánh tư
biết người i này     khác:
diệ       Ngườ
t trừba kiết sử,
sẽchứng quảD͹O˱X   , không còn bịđọ  a lạc,
nhấtnh đị
sẽđược giác ngộ.
- Bạch ThếTôn, ThếTôn nhờtựchánh tư
biết được người                khác:
i này sẽdiệt trừba  N
t sử, làm cho muội c lượ
kiế                     tham, sân, si, sẽ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        175

chứng quảNh̭t lai, phải    sanh
i này một đờ
lầ
n
nữa, sẽdiệ  n khổđa
t tậ       u.
- Bạch ThếTôn, ThếTôn nhờtựchánh tư
biết được người           i này di͏khác:
t trͳQăPN
h̩ph̯n ki͇ t s͵, sẽđược hóa sanh, tựchỗấ y
nhập Niế
t bàn, không còn phả             đờ
i trởlạii này.
- Bạch ThếTôn, ThếTôn nhờtựchánh tư
biết người i khác:     này, di͏
t trͳcácNgườ
l̵u
ho̿c, tựtri tựchứng, ođạt    và an trúđạngay
trong   i hiện đờ
tạ
i vô lậ
u Tâm giả i thoát, Tuệ
giả
i thoát.

Bạ ch ThếTôn, ynhư    là tối vậ
thượ
ng        đề
vềvấn giả
i
thoát trí của ngườ
i khác.

15. Lạ         ch ThếTôn, đi
i nữa, bạ            ểm này thậ
t là vô
thượ ng: ThếTôn thuyết pháp vềvấn Thườ
đềng
trú luận.

Bạ                      ng trú lu̵n như ch ThếTôn, có ba lo̩L7K˱ͥ                      th này.

- Bạch ThếTôn ởđây có       Sa mônvị
hay Bà la
môn, nhờnhiệ
t tâm, nhờtinh tấn, nhờcần mẫ n,
nhờkhông phóng dậ  t, nhờchánh ức niệ
m nên
tâm nhập nh;địkhi tâm nhập nh,đị vịấ y nhớ
đượ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       176

kiếp, năm p thành          hoạ i kiếp,kiế       mườ
i thành
kiế p hoại kiế p, nhớrằ   ng: "Khic sanh     đượ    tại
chỗấy, tôi          ng với  đãtên   sốnày,  nhưgiòng th
họnhư này,     thế giai cấp như       này,   thế    ngăn
như này,   thế lạc thọkhổthọnhư này,         thế  tuổi
thọnhư này.     thế Từchỗấy chết đi,           i sanh tôi
tại chỗkia. Tại chỗkia, tôi          ng với đã      tên  số
thếnày, giòng họnhư này,        thếgiai cấp như
này, ăn uống             này, lạc thọnhư
khổthọthế  như
thếnày, tuổi thọnhư này.        thếTừchỗkia chế       t
đi, tôi     c sanh tạiđượchỗnày." Như y vị       vậ ấ y
nhớnhiều i quá    đờ  khứvới những đặc           m và đi
những chi tiế  t. Vịấ y nói: "Trong thời quá khứ,
tôi biết cđượ    thếgiới là trong hoại kiế     p hay
thành kiế p. Trong tương clai,                     thế
giới sẽlà trong hoại kiế    p hay thành kiế   p. Bản
ngã và thếgiới là thườ     ng trú, bất sanh, vững
chắc như đỉnh                   đá,  núi, cònng loạ  như
i nhữ
hữu tình kia                        thì
n luân   hồi, chếtlưuđi    c
sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thườ     ng trú." Đó là
Thườ  ng trú luậ  n thứhai.
- Lại nữa, bạ ch ThếTôn, ởđây,          vị
Sa môn  hay
Bà la môn, nhờnhấ t tâm... nên tâm nhậpnh.đị
Khi tâm nhập nhđị  vịấ y nhớđư   ợc nhiều i đờ
sống quá khứ, như      i thànhmườ
kiếp hoại kiế
p,
hai mươip hoạ         thành
i kiếp, kiế  ba mươ
kiếp hoại kiếp, bốn mươi p thành    hoại kiế
p, k

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              178

nhớrằng: "Khi          c sanh tạ i đượ
chỗấy, tôi
sống với tênnày,như         giòng họ thế
như này,    thế
giai cấp như       này,   thếăn uống        này, lạc nh
thọkhổthọnhư này,        thếtuổi thọnhư này.      thế
Từchỗấ     y chết đi, c tôi      sanh tạ     lại
i chỗ kia. đư
Tạ i chỗkia, tôi         ng vớiđã     tên    số    như
này,
giòng họnhư này,      thếgiai cấp như        này,  thếă
uống như       này, lạcthế
thọkhổthọnhư này."       thế
Như y vị     vậấy nhớnhiều i quá    đờkhứ, với
những đặc       m và nhữ điể
ng chi tiết. Vịấ   y nói:
"Trong thời quá khứ, tôi biết cđượ      thếgiới là
trong hoại kiế  p hay thành kiếp. Trong
lai, tôi biết cđượ thếgiới là trong hoại kiế  p hay
trong thành kiế  p. Bản ngã và thếgiới là         ng th
trú, bất sanh, vững chắc như đỉnh n
đá, còn               nhữ tình kia
ng loại hữu                          n  t
luân hồi, chết đi              số
ng lại, tuy  vậy chúng vẫn
thườ  ng trú." Đó làng trú     Thườ
luận thứba.

ch ThếTôn,
Bạ                    như
y là tốivậ
thượ
ng vềvấn             đề
Thườ
ng trú luậ
n.

16. Lạ i nữa, bạ  ch ThếTôn, đi  ểm này thậ t là vô
thượ ng: ThếTôn thuyế    t pháp vềvấn Túc đề  mạng
trí. Bạch ThếTôn, ởđây Samôn    có hayvịBàlamôn,
nhờnhấ   t tâm... nên tâm nhập nh.đị  Khi tâm nhậ p
định, vịấ y nhớđư  ợc nhiều i sốđờ
ng quá khứnhưt mộ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            179

đời, hai             i, bốnđời,  đời,    ba năm   đời, haiđời mươi đời,i, bốn              ba mươi đời,           đờ i,    n một trăm       i, một đờ      ngàni, mộtđờ       trămi, ng nhiề u hoạ i kiế p, nhiề  u thành kiế  p, nhiề u hoạ i kiế p thành kiế p. Nhớrằ    ng: "Khic sanh     đượ tại chỗấy, tôi đã ngsố  với tênnày,            nhưgiòng họ thếnhư này,  thế giai cấp như        này,     thếăn uống        này, lạc thọnhư khổthọnhư này,      thế  tuổi thọnhư này.     thế Từchỗấy chết đi, c tôi                     lại sanh tại chỗ   kia. Tạ đượ i chỗkia tôi đã ngsố  với tâm này,           nhưgiòng họ thếnhư này,   thế giai cấp như        này,     thếăn uống        này, lạc thọnhư khổthọnhư này,      thế  tuổi thọnhư này.     thế Từchỗấy chết ôiđi,   lại cđượ  tsanh tại chỗkia. Tại chỗkia tôi đã ngsố  với tâm này,           nhưgiòng họ thếnhư này,   thế giai cấp như        này,     thếăn uống        này, lạc thọnhư khổthọnhư này,      thế  tuổi thọnhư này."    thế  Nhưy, vậ vịấ y nhớnhiều i quá    đờ   khứ, với những đặc        m và đi những chi tiế  t. Bạ ch ThếTôn, có những chư T mà tuổi thọkhông thểđếm cđượ           hay không thểtính đư ợc. Nhưng        i bấ        dướ t cứngã   thểnào c có    đượtrong quá khứ, hoặ   c có sắ  c hay không sắ   c, hoặc có      ng tư hay không         ng, hoặc     tưở  phi tưởng            ng, ph chúng nhớđế     n đờ i quá khứvới cácm và             đặcchi  đ tiết như    y. Bạ     vậTôn, ynhư ch Thế                   là tối vậ  thượ ng  về vấn Túc  đề   mạ ng trí.

17. Lạ       ch ThếTôn, đi
i nữa, bạ           ể
m này thậ
t là vô

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               180

thượ  ng: ThếTôn thuyế       t pháp vềvấn Sanh        đề tử trí của các loài hữu tình. Ởđây,            ch Thếbạ  Tôn, có vịSa môn hay Bà la môn, nhờnhấ             t tâm... nên tâm nhậpnh.đị    Khi tâm nhậpnh,đị       vịấ y với Thiên nhãn thuầ n tịnh, siêu nhân, thấ  y sựsống và chế    t của chúng sanh. Vịấ   y biế  t rõ rằng, chúng                 i hạliệsanh, t, kẻcao sang, , người               kẻthô xấu,đẹp        i ngườ may đẽ mắ  n, kẻbấ  t hạnhu dođề     hạ nh nghiệ   p của họ: "Này các Hiề  n giả , những chúng sanh làm những ác hạ           nh vềthân, ngữvà ý, phỉbáng các bậ           c Thánh, theo tà kiế n, tạo các nghiệ   p theo tà kiế  n. Những ingườ       này sau khi thân hoạ     i mạ ng chung, phả     i sanh vào khổ giới, ác thú,     a xứ,  đọ   đị a ngụ c. Này các Hiề    n giả , còn những chúng sanh nào làm những thiệ          n hạnh vềthân, ngữvà ý, không phỉ      báng các bậ   c Thánh, theo Chánh kiế n, tạo các nghiệ   p theo Chánh kiế    n. Những ingư này, sau khi thân hoạ     i mạng chung,           c sanh lên đượ các thiệ n thú, cõi Trời, trên đời                    y, vịấ y này với Thiên nhãn thuầ      n tịnh, siêu nhân, thấ    y sựsống chế t của chúng sanh. Vịấ      y biế t rõ rằ ng chúng sanh ngư  ời hạliệ t, kẻcao sang, , kẻ                 người thô xấ u,   đ ngư  ời may mắ   n, kẻbấ  t hạnhu dođề    hạ  nh nghiệ  p của họ. Bạ  ch ThếTôn, ynhư           là tối vậ    thượ ng  vềvấn đề Sanh tửtrí của các loạ    i hữu tình.

18. Lạ        ch ThếTôn, đi i nữa, bạ             ểm này thật là vô thượng: ThếTôn thuyết pháp vềvấn Thầ đề n túc

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                  181

thông.

ch ThếTôn, có hai lo̩i th̯n thông như này. Bạ                                       thế

- Bạ
ch ThếTôn, có loạ i thầ
n thông hữu lậu, hữu
dư y,  c gọi đượ
là "không phả i Thánh".
- Bạch ThếTôn, có loại thầ           u, vô d
n thông vô lậ
y, đượ
c gọi là "bậ
c Thánh".

Bạch ThếTôn, thếnào là loại th̯n thông hͷu l̵u, hữu dư c gọ   y,     đượ i là "không phải Thánh"?

- Ởđây,      ch Thế bạ Tôn, có vịSa môn hay Bà la
môn, nhờnhấ       t tâm, nhờ cầ     n mẫ   n, nhờbấ    t
phóng dậ  t, nhờchánh ức niệ       m, nên tâm nhậ      p
định. Khi tâm nhập nh,đị          vịấ  y chứng c đượ
nhiề u loại Thầ   n túc thông sai khác. Một thân
hiện ra nhiề  u thân, nhiề   u thân hiệ n ra một thân.
Hiệ n hình biến hình đi ngang
tường, qua núi nhưn thổ                              đi n
trồi lên ngang            t liền, qua     như
trong      đấ
ởc; nư
đi trên nước không                              n; ngồi chì
t liề
kiết già đi trên hư                               i bànkhô
tay chạ m và rờmặt trăng             t trời, nhữvà
ng vậ tmặ
có i oaiđạ  lực,     i oaiđạthần như      y; có thểvậtự
thân nbay        cõi Phạ  mđế thiên. Bạ  ch ThếTôn,
nhưy làvậ    thầ n thông hữu lậ    u, hữu dư c y,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                182

gọi là "không phả i Thánh ".

Bạch ThếTôn, thếnào là th̯n thông vô l̵u,        vô        d y, cđượgọi là "bậc Thánh?"

- Ở đây,      bạ
ch Thế  Tôn vịTỷkheo, nế       u vịấ y
muốn: i vớ"Đố
i sựvậti nghị  đố  ch, ta sẽan trú
với tưởng            không
i nghị ch", và ởđây   đốấ  vị
y an
trú với tưởng            không
i nghịch.            đố
- Nếu vịấ y muốn: i vớ    "Đố
i sựvật không      i
nghị
ch, ta sẽan trú với tưởng      đố
i nghịch", và ở
đâyấ     vị
y an trú với tưởng  i nghịch. đố
- Nếu vịấ
y muốn: i vớ    "Đố
i sựvậti nghịđốch và
không        đố
ch, ta sẽan trú với ngtưở
i nghị                       không
đố
i nghịch", và ởđâyấ      y vị
an trú với ngtưở
không        đố
i nghị
ch.
- Nếu vịấ y muốn: i vớ  "Đố
i sựvật khôngi
nghịch i và    ch,đố
nghị  ta sẽan trú với tưởng
i
ch", và ởđâyấ
nghị                y vị
an trú với tưởng
i
nghị
ch.
- Nế u vịấ y muốn: "Loạ  i bỏcảhai         đố
i nghị
ch và
không          đố
i nghị
ch, ta sẽtrú xả, chánh niệm, tỉ
nh
giác", và ởđây  vịấ  y trú xả, chánh niệ m, tỉ
nh
giác.

ch ThếTôn, ynhư Bạ            là thầ  vậ vô lậu, n thông                            vô

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            183

y, và
c gọi đượ
là "bậ
c Thánh".

Bạch ThếTôn, như vậy
ng vềcáclà     vô
loại Thần t
túc thông.

Tất cảđiểm này, ThếTôn đã   biết, và ngoài sựhiể
u
biế
t của Ngài, không có gì còn lại hiể để
u biết hơn
nữa. Không có một ai, một Samôn hay Bàlamôn
nào khác, có thểchứng biết hơn        Tôn vềThế
vấn
đềcác loại Thần túc thông.

19. Bạ ch ThếTôn, những gì có thểđạt c bở    đượ
i một
thiện nam tửcó lòng tin, có tinh tấ
n, có kiên trì bởi
sựkiên trì của con       i, bởingườ
sựtinh tấ n của con
ngư ời, bởi sựtiế
n bộcủa con          i, bởingườ
sựnhẫ  n
nhục của con người,                      đều t. đượ
c ThếTôn chứng          đạ

- Bạ ch ThếTôn, ThếTôn không có đam mê
dục lạ c, dục lạc này n, là hèn hạ,đê
thuộc tiệ
phàm phu, không xứng bậc Thánh, không có
lợi ích.
- ThếTôn cũng   không đam mê tu       hạ hành
nh,
khổhạ nh này là khổ, không xứng bậ
c Thánh,
không có lợi ích.

ThếTôn có thểđạtc nế
đượ
u Ngài muốn, một cách
dễdàng, một cách     , sựđầy
hạ nh phúcđủ
ngay

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          184

trong hiệ  i, do bốn Thiềnnhđị n tạ                đemi. lạ

- Bạch ThếTôn, nế   u có ai hỏi con: "Này Hiề   n
giảSàriputta, trong thời quá khứ, có vịSamôn
hay Bàlamôn nào còn lớn hơn     , còn sáng suốt
hơn Tôn  Thế vềvấn giác   đềngộ?" Bạ    ch Thế
Tôn,c hỏ   đượ
i vậ y, con trảlời không.

- Bạch ThếTôn, nế   u có ai hỏi con: "Này Hiề n
giảSàriputta, trong thời vịlai, có vị
Samôn hay
Bàlamôn nào còn lớn hơn    , sáng suốt hơn
Tôn vềvấn giác  đề ngộ?" Bạ   ch ThếTôn,c đư
hỏi như  y con trảvậlời không.

- Bạ ch ThếTôn, nế  u có ai hỏi con: "Này Hiề n
giảSàriputta, trong thời quá khứ, có vịSamôn
hay Bàlamôn nào có thểbằng ThếTôn vềvấn
đề giác ngộ?" Bạ ch ThếTôn,c hỏ     đượ
i vậ
y con
trảlời có.

- Bạ ch ThếTôn, nế  u có ai hỏi con: "Này Hiề    n
giảSàriputta, trong thời vị
lai, có vị Samôn hay
Bàlamôn nào có thểbằng ThếTôn vềvấn đề
giác ngộ?" Bạ ch ThếTôn,c hỏ      đượ
i vậy con trả
lời có.

- "Này Hiề n giảSàriputta, trong thời hiệ n tại, có

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          185

vịSamôn hay Bàlamôn nào có thểbằng Thế
Tôn vềvấn giác đề        ch ThếTôn,c đư
ngộ?" Bạ
hỏi vậ
y con trảlời không.

 Bạch ThếTôn, nế  u có ai hỏi con: "Vì sao, Tôn giả
Sàriputta một mặt thì xác nhậ n là có, một mặt xác
nhận là không có?" Bạ  ch ThếTôn,c hỏ       đượ
i vậy
con sẽtrảlời:

- "Này Hiề n giả, ctrướ
mặt ThếTôn, tôi có nghe
nói, từnơi Ngài tôi         n: "Trongcó thời gh
quá khứ, có vịAlahán, Chánh  ng Giác bằĐẳ ng
Ta vềphương     n giácdiệ
ngộ."

- Này Hiề  n giảtrước mặ t ThếTôn tôi có nghe
nói, từnơi Ngài tôi           n: "Trongcó
thời vịghi
lai, có các vịAlahán, Chánh      ng Giác bằngĐẳ
Ta vềphương      n giácdiệ
ngộ."

- Này Hiề  n giả, ctrướ
mặt ThếTôn tôi có nghe
nói từnơi Ngài tôi                    cócó ngh
n: "Không
trườ ng hợp, không có sựkiệ n trong một thế
giới, hai v͓Alahán, ng         Chánh
Giác cùng Đẳ
xuất hiện ởđời, không                 trướ
c, không sau. Sự
kiện như    y khôngvậ
thểxảy ra".

Bạch ThếTôn, có phải        khi c hỏi vàđượ trảlời       như

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            186

vậy, con đã nói             i ThếTôn,lên
không cóđúng
sai
lạc, không có hiểu lầm ThếTôn? Có phải con đ
lời thuận pháp, ? Có        đúng         pháp
phải không một i đố
phương     p pháphợ
nào có thểtìm rachỉ        lý
trích do
phê bình?

- Này Sàriputta, c hỏi và trảlời đượ   như vậy,
đã nói lên              đúng
i Ta, không          ý
có sai lạ   vớcó
c, không
hiểu lầm Ta. Ngươi       lời thuậnđã     pháp
trả và
pháp. Không một đối phương                     hợ
p pháp nào có thể
tìm ra chỉ    lý      dobình.
trích, phê     để

20. c nghe
Đượ  nói vậ
y, Tôn giảUdàyi bạ
ch ThếTôn:

- Thậ t là hy hữu, bạ
ch ThếTôn! Thậ   t là kỳdiệu, bạch
ThếTôn! Như                 Lai
u dục      nhưthiể   vậy,   y, tr
nghiêm túc          y; trong như khi    vậ iNhư   thần  L
lực như vậy,         i uy lực có   như
y, màđạ  vậ tự
không
mình tỏlộ. Bạ    ch ThếTôn, nế   u có một du i sĩ
đạ o nào, tựthấ  y mình chứng c đượ    dầ u chỉcó một
pháp, họđã dương        (gióng trốcờ
ng) lên rồi.

Thật là hy hữu, bạ
ch ThếTôn! Thật là kỳdiệu, bạch
ThếTôn! Như               Lai
u dục  như thiể  vậy,   y, tr
nghiêm túc như vậy;                           tron
i thần
lực như vậy,       i uy lực cónhư   đạ
y, mà  vậ tự
không
mình tỏlộ.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           187

- Hãy ghi nhận, này Udàyi!               u dục Như   như
vậy, tri túc như y;vậy,                   trong khi ng
Như Lai      i thầncó
lực đạ như vậy,   i uy lực có    như
vậy, mà không tựmình tỏlộ. Này Udàyi, nế   u có một
du sĩ ongoại    nào, tựthấ  đạ dầ
y mình     u chỉcó một
pháp y,     như
họđãvậ   dương(gióng trố cờ
ng) lên rồi.
Này Udàyi hãy ghi nhận! Nhưu dục        Lainhư    y,thiể
v
tri túc như vậy, nghiêm
Lai icó   thầ    đạ như vậy,
n lực              i uy lực có    nhưy, đạv
mà không tựmình tỏlộ.

21. Rồi ThếTôn bả o tôn giảSàriputta:

- Vậy Sàriputta1J˱˯LSK̫  i luôn luôn thuy͇  t pháp
phân bi͏ t này cho các Tỷ-kheo, Tỷ -kheo ni, các Nam
cư sĩ và         cư các sĩ. Nữ     Này  nếu cóSàripu
những
kẻngu nào còn nghi ngờhay ngần ngại i với      đố Như
Lai, nếu họđư  ợc nghe pháp phân bi͏  t này, nghi ngờ
hay ngầ n ngại của họđố  i với Nhưđư           ợ
Lai  t sẽ
c diệ
trừ.

Nhưy, tônvậgiảSàriputta nói lên lòng hoan hỷcủa
mìnhi vớ   đố
i ThếTôn. Do vậ     y, danh từ "Sam
pasàdaniyam, Tựhoan hỷ" đư   ợc dùng cho câu trả
lời này.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         188

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ   189

trong      sạch. Tốt     lành   tha A-la-hán   như vậy!"

3) Rồi   các gia
-la-môn Bà  chủ ở Velu
Tôn. Sau khi đến, một số
xuống một bên; một số nó
lời chào đón hỏi thăm sa
đón hỏi thăm thân hữu rồ
số chấp tay vái chào Thế
bên; một số nói lên với
ngồi xuống một bên; một
bên.

4) Ngồi một    bên,
-la-môn gia
các
chủ
Bà ở
bạch Thế Tôn:

-- Thưa Tôn giả Gotama, ch
thế này, có ước muốn nh
(adhippàya) "Mong
như thế
rằng này
c
được sống trong một nhà
chúng tôi được sử dụng
Kàsi! Mong rằng chúng tôi
vòng hoa và phấn sáp! Mo
dụng vàng và bạc! Sau kh
mong rằng chúng tôi được
cõi đời Mong
này!"
rằng Tôn giả G
pháp cho chúng tôi, nhữn
vậy, có ước muốn như  Hãyvậy

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ          190

thuyết pháp như thếsống
nào
trong một nhà chật đầy t
dụng các hương.chiên
để chúng
khiđàn
thân hoại mạng chung, đư
giới, cõi đời này.

5) -- Vậy này các Gia chủ,
Ông một pháp môn đưa đến
ngã) (attuupanàyikam). Hãy nghe và khéo tác ý, Ta
sẽ giảng.

-- Thưa     vâng, Tôn           giả.

Các Bà-la-môn ở Veludvàra vâng Tôn nói như sau:

-- Này các Gia chủ, thế nà ích cho ? tự ngã

6) Ở đây, này các Gia ch
như : "Ta
sau muốn sống, không
lạc, ghét khổ.
ÿR̩WP̩QJV͙Q
Nếu của
có ai
ta
một người muốn sống, khô
ghét khổ, như vậy là một
khả ý đối với ta. Nhưng
người muốn sống, không m

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                    191

là một việc không khả ái
nếu ta có tà hạnh với vợ
một việc không khả ái, k
Một pháp này không khả á
pháp này không khả ái, k
Và một pháp này không kh
thời sao ta lại đem?" cột

Do suy tư như từ   vậy,
bỏ vị
tà ấy
hạ
các , khuyến
dục       khích người k
trong các dục, nói lời t
dục. Như  thânvậy,
hành,vềvị ấy đư
thanh tịnh.

9) Lại nữa, này các Gia
như : "Nếu
sau có ai làm tổn
nói h
láo, như vậy là một việc k
cho ta. Nhưng nếu ta cũn
khác với lời nói láo, như v
ái, không khả ý cho ngườ
khả ái, không khả ý cho
ái, không khả ý cho ngườ
không khả ái, không khả
cột pháp ấy ?"cho người kh

Do suy tư như vậy,     vị ấ nói láo, khuyến khích người lờikhác tá

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ   193

thán từ bỏ nóikhẩu
láo.
hành,
Như
vị
được hoàn toàn thanh tịn

10) Lại nữa, này các Gia
như
au: "Nếu
s     có ai chia rẽ b
hai như
lưỡi,vậy là một việc
khả ý cho ta. Nhưng nếu
bằng lời nói hai lưỡi, n
ái, không khả ý cho ngườ
khả ái, không khả ý cho
ái, không khả ý cho ngườ
không khả ái, không khả
cột pháp ấy ?"cho người kh

Do suy tư như vậy,  nói vị
hai
, ấy
khuyến khích
khác từ người
bỏ nói lời
lời tán
từ bỏ
thán  nói lời khẩu
hai l
hành, vị ấy được hoàn to

11) Lại nữa, này các Gia
như "Nếu
sau: có ai đối xử vớ
như vậy là một việc khôn
ta. Nhưng nếu ta cũng đố
thô ác ngữ, như vậy là m
khả ý cho người ấy. Một
không khả ý cho ta, thờ
không khả ý cho người
y không kh

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ    194

khả ái, không khả ý cho pháp ấy cho ?" người khác

Do suy tư như vậy,
thôvịác
, ấy
n
khuyến khích người khác
lời
tán thán từ bỏ thô
khẩu
hành,
ác ng
ấy được hoàn toàn thanh

12) Lại nữa, này các Gia
như "Nếu
sau: có ai đối xử với
lời phù phiếm, như vậy
không khả ý cho ta. Nhưn
người khác với lời tạp n
vậy là một việc không kh
ấy. Một pháp này không k
thời pháp này không khả
khác. Và một pháp này kh
cho ta, thời sao ta lại
khác?"

Do suy tư như vậy,nói vị
phù ấy
phiếm
, khuyến khích người kh
phiếm,
tán thán từ bỏ
. Như
nóivậy,
lờ
khẩu
hành, vị ấy được hoàn

13) Vị ấy thành tựu lòng   đức t Phật:"Đây là bậc Ứng Cúng, Chán Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ     195

Điều    Ngự   Trượng     Phu,    Thi Tôn".

14) Vị ấy thành tựu   lòng
Pháp:
"Pháp do Thế Tôn khéo th
hiệu quả tức thời, đến
hướng thượng, được người

15) Vị ấy thành tựu lòng
Tăng
: "Diệu là
hạnh
chúng đệ tử củ
hạnh
là chúng đệ tử của      là Th
chúng đệ tử của Thế       Tôn.
là chúng
đệ tử của Thế Tôn. Tức l
đệ tử của Thế Tôn là đá
dường, đáng tôn trọng,
phước điền vô thượng ở đ

16) Vị ấy thành
giới
được
tựu
các
các
bậc
kính, không
hoại,
bị phá
không bị đ
điểm ố, không bị uế nhiễ
người trí tán thán, khôn
định.

17) Này các khi    Gia
nào vị
chủ,
Thánh đệ
tựu E̫\
pháp này và E͙Q
lời nguyện, Q͇XY͓
xứ
̭\PX͙QY͓̭\FyWK͋WX   : "Ta đã
tận địa ngục, đoạn tận k
đoạn tận cõi ngạ quỷ, đo

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ          196

xứ. Ta
E̵F'͹O˱X
là, không có bị thối
chắc chứng quả giác ngộ"

18) Được nói-la-môn
vậy,gia
cácc
Veludvàra bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, bạch mạng chung, con trọn đời

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ   197

23 Chân nhân và hơn cả CÁC HỌC PHÁP – Tăng

CÁC HỌC PHÁP –Tăng II, 237

1.- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽgiảng cho các Thầy về
ngư ời không Chân                   nhân
i không Chân nhânvà
hơn ngư   cả
ời không Chân nhân; vềbậ c Chân nhân
và bậc Chân nhân         bậ       hơn
c Chân nhân. Hãy cả
nghe
và khéo tác ý, Ta sẽnói.

- Thưa       vâng, ch ThếTôn. bạ

Các Tỷ-kheo ấy vângTôn.
đápThếTôn
Thếnói
sau:

-kheo, thếnào là ngư 2.- Này các Tỷ                  ời không Chân nhân?

Ởđây, này        -kheo, các
có hạng ngư
Tỷời sát sanh, lấ
y
của không cho, tà hạnh trong các dục, nói        m    lá
say rượuu nấu.        men,iNgườ   rượ
này, này các Tỷ  -
kheo,        đượ
c gọi     là      ngườ
i không Chân nhân.

-kheo, thếnào là ngư
3. Này các Tỷ                    ời không Chân
nhân còn       ngư ờhơn      cảnhân?
i không Chân

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           198

Ởđây, này         -kheo, các icó   Tỷ
tựmìnhngườ
sát sanh
và khích lệngư  ời khác sát sanh; tựmình lấ   y của
không cho và khích lệngư  ời khác lấ
y của không cho;
tựmình sống tà hạ nh trong các dục và khích lệngư ời
khác sống tà hạnh trong các dục, tựmình nói láo và
khích lệngư ời khác nói láo, tựmình đắm            u sa
men,u nấ    rượ
u và khích lệngư  ời khác đắm         u
men,u nấu.  rượ iNgườ   này, này các Tỷ-kheo,      c đư
gọi là người không ngư                          Chân
ời
không Chân nhân.

4. Và này các Tỷ -kheo, thếnào là bậc Chân nhân?

Ở đây, này         -kheo,các
có hạngTỷingườ
từbỏsát
sanh, từbỏlấ y của không cho, từbỏtà hạ nh trong
các dục, từbỏnói láo, từbỏđắm say rượu         u
nấu. iNgườ  này, này các Tỷ-kheo,   c gọiđượ
là bậc
Chân nhân.

5. Và này các Tỷ -kheo, thếnào là bậc Chân nhân còn hơnbậccả    Chân nhân?

Ởđây, này        -kheo, các  có    Tỷ
i tựngườ
mình từbỏsát
sanh và khích lệngư ời khác từbỏsát sanh; tựmình
từbỏlấ y của không cho và khích lệngườ i khác từbỏ
lấy của không cho; tựmình từbỏtà hạ   nh trong các
dục và khích lệngư ời từbỏkhác tà hạ  nh trong các
dục; tựmình từbỏnói láo và khích lệngư   ời khác từ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           199

bỏnói láo, tựmình từbỏđắm say rượu             u
nấu và khích lệngười khác từbỏđắm say     u men, rượ
rư
ợu nấu. iNgườ  này, này các Tỷ -kheo,   c gọiđượ
là
bậc Chân nhân            bậ     còn
c Chân nhân. hơn cả

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      200

24 Chân nhân và hơn cả KẺ TÀN HẠI CHÚNG SAN 241

KẺTÀN HẠI CHÚNG SANH –Tăng II, 241

1.- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽgiảng cho các Thầy về
ngư ời không Chân                   nhân
i không Chân nhânvà
hơn ngư   cả
ời không Chân nhân; vềbậ c Chân nhân
và bậc Chân nhân         bậ       hơn
c Chân nhân. Hãy cả
nghe
và khéo tác ý, Ta sẽnói.

- Thưa       vâng, ch ThếTôn. bạ

Các Tỷ-kheo ấy vângTôn.
đápThếTôn
Thếnói
sau:

-kheo, thếnào là ngư 2.- Này các Tỷ                  ời không Chân nhân?

Ởđây, này          -kheo, các icó   Tỷ     ngườ
sát sanh, lấ
y của
không cho, tà hạ  nh trong các dục, nói láo, nói hai
lưỡi, nói lời thô ác, nói lời phù phiếm. Ngườ  i này,
này các Tỷ  -kheo,      c gọi đượlà        ngườ
i không   Chân
nhân.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            201

-kheo, thếnào là ngư
3. Này các Tỷ                    ời không Chân
nhân còn       ngư ờhơn      cảnhân?
i không Chân

Ởđây, này          -kheo,các icó    Tỷ
tự  mìnhngườ
sát sanh,
còn khích lệngư   ời khác sát sanh; tựmình lấ   y của
không cho và khích lệngư  ời khác lấ y của không cho;
tựmình tà hạ nh trong các dục và khích lệngư   ời khác
tà hạnh trong các dục; tựmình nói láo và khích lệ
ngư ời khác nói láo; tựmình nói                hai
i và khích lệ lư
ngư ời khác i;nói         tựmình hainói lời thôlưỡ
ác và
khích lệngư  ời khác nói lời thô ác; tựmình nói lời
phù phiế m và khích lệngư  ời khác nói lời phù phiế m.

-kheo, i đây
Này các Tỷ        là gọi gọ  là     ngườ
i không
Chân nhân ngư  còn
ời khônghơn      cả
Chân nhân.

4. Và này các Tỷ -kheo, thếnào là bậc Chân nhân?

Ởđây, này        -kheo,các icó    Tỷ
từ    ngườ
bỏsát   sanh, từ
bỏlấy của không cho, từbỏtà hạ nh trong các dục, từ
bỏnói láo, từbỏnói hai    i, từbỏnóilưỡ
lời thô ác, từ
bỏnói lời phù phiếm. Ngườ  i này, này các Tỷ  -kheo,
được gọi là bậ
c Chân nhân.

5. Này các Tỷ-kheo, thếnào là bậc Chân nhân còn hơnbậccả   Chân nhân?

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            202

Ởđây, này         -kheo, các icó   Tỷ
tựmìnhngườ
từbỏsát
sanh, còn khích lệngư ời khác từbỏsát sanh; tựmình
từbỏlấ  y của không cho và khích lệngườ  i khác từbỏ
lấy của không cho; tựmình từbỏtà hạ     nh trong các
dục và khích lệngư  ời khác từbỏtà hạ   nh trong các
dục; tựmình từbỏnói láo và khích lệngư     ời khác từ
bỏnói láo; tựmình từbỏnói hai          i và khích lưỡ
lệ
ngư ời khác từbỏnói hai      i; tựmìnhlưỡ
từbỏnói lời
thô ác và khích lệngư ời khác từbỏnói lời thô ác; tự
mình từbỏnói lời phù phiế  m và khích lệngư   ời khác
từbỏnói lời phù phiế m.

Này các Tỷ-kheo, i là   đây      gọ
gọi là bậ
c Chân nhân
còn hơn    c Châncả
bậ      nhân.

MƯỜI HẠNH –243tc2

(Giống như kinh                   203,
thêm vào ba           chỉ
pháp sau là có
tham, có sân và tà kiế
n).

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           203

25 Ch
ỉ nói đến mục đích,
n
tự ngã - Kinh TÀ MẠN
I, 393

TÀ MẠNG         ĐỆ TỬ–Tăng I, 393

1. Môt thời, Tôn giảÀnanda trú ởKosambi, tạ        i khu
vư ờn Ghosità
Rồi một tà mạng tửđệ        gia chủđi n Tôn   đế giả
Ànanda; sau khi                đến,
nh lễ             đả rồi
Tôn giảÀnanda
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, tà mạ         ng
đệ tửgia chủnói với Tôn giảÀnanda:
- Thưa Tôn       Ànanda,giả pháp của những ai          c   đ
khéo thuyết? Những ai khéo hành trì ởđờ      i? Những
ai khéo     t qua ởđờvượ
i?
- Vậy này Gia chủ, vềvấn này    đềTa sẽhỏi Ông. Ông
kham nhẫ n thếnào, hãy trảlời như     y.        vậ
Ông nghĩ      nào, này thế
Gia chủ, những ai thuyế  t pháp
để  đoạn tậ n tham, thuyết pháp       đo ạn tậ  nđể sân,
thuyết pháp     đo ạn tận để si, pháp      c các vịấy có
khéo thuyế t hay không? Hay ởđây, Ông n
nào?
- Thưa Tôn      , ai thuyếtgiả pháp   đoạ n tậ nđểtham,
thuyết pháp     đoạn tậ   đểthuyết pháp
n sân,                đoạ  n tận để

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              204

si, pháp       c vịấ       đượ
y khéo   thuyế  t. Và ởđây,     tôi ng
nhưy. vậ
2. - Ông nghĩ         nào, nàythế Gia chủ, những ai thực
hànhn tham,    đoạ    thực hành           n sân, đoạ
thực hành
đoạ n si, những vịấy có khéo thực hành ởđờ                i hay
không? Hay ởđây, Ông                     nào?nghĩ thế
- Thưa Tôn        , những aigiả
thực hành         n tham, đoạthực
hành đoạ   n sân, thực hành         n si, nhữ đoạ
ng vịấ  y khéo
thực hành ởđờ     i. Và ởđây, tôi y. nghĩ n
3. - Ông nghĩ          nào, nàythế Gia chủ   , với những ai
tham được         n tậ n, cắt đoạ   đứ
t từ  gốc rễ, làm ch
thân cây tala, làm cho không thểhiệ          n hữu, làm cho
không thểsanh khởi trong itương                     những ai,     l
sân được        n tận đoạ  …     vớ
i những          ai, nsi        tận, đư
cắt t từ  đứgốc rễ, làm cho như thâ
không thểhiệ     n hữu, làm cho không thểsanh khởi
trong tương              ng vịấy    lai; có khéo  t Nhữ
qua ởđờ    i vượ
hay không? Hay ởđây, Ông                     nào?nghĩ th
- Thưa Tôn                 giả ai tham
, với những                         n tận,     đượ
…
với những ai, sân                n tận được   …i nhữvớ
ng ai,đoạsi
đư ợc nđoạ   tậ n, cắt t từ  đứ gốc rễ, làm cho
cây tala, làm cho không thểhiệ       n hữu, làm cho không
thểsanh khởi trong          g lai; Nhữ   tươn
ng vị ấy khéo        t
qua ởđờ   i. Và ởđây, tôi y. nghĩ như
4- Như vậy, lời               Ôngnhư       đã
: "Thưa  sau
trả ,Tôn
những ai thuyết pháp          đo ạn tậ n để
tham, thuyế   t pháp

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                   205

để  đoạ n tậ n sân, thuyết pháp        đo ạn tậnđểsi, pháp
đư ợc các vịấ   y khéo thuyế  t."
Và Ông đã lời      trảnhư     : "Thưa sau ,Tôn   những ai giả
đã thựcn tận          hành     tham  đoạn tận… đoạ sân     n …
tận si, những vịấy đã ckhéo          hành ởđờ    thự
i".
Và Ônglời           đã như   trả
: "Thưa sau ,Tôn   những ai giả
đã nđoạ  tậ n tham, cắtt từ    đứ
gốc rễ, làm cho
cây tala, làm cho không thểhiệ     n hữu, làm cho không
thểsanh khởi trong tương n lai.                          tận
sân … Những                n tận  aisi,    đãt từ đãđoạ
gốc rễ cắt
… làm cho sanh                không
khởi trong   thể            tư
Những vịấy khéo          t qua ởđờvượi".
- Thậ t vi diệu thay,             giả! thưa
Thậ t hy hữuTônthay,
thưa Tôn       ! Ở đây   giả    sẽcó tựkhen pháp của
không
mình, không có chê trách pháp của ngườ         i khác, chỉ
có thuyế  t pháp trong giới xứ, chỉnóin mục        đế đíc
mà không        cập n tự đế
đề ngã.
5.Thưa , Tôn        Tôn         giả pháp
giảthuyết             đoạ  n tham,để
thuyết pháp       đoạn sân,đểthuyết pháp      đoạ         để
n si, và
thưa Tôn giả,             c Tôn giảkhéo phápthuyế t. đượ
- Thưa TônÀnanda,giả
Tôn giảthực hành  n đ
tham, … đoạn sân,     thực …
nđoạ Tôn g
si, Tôn
giảđã khéo
c hành ở
thự
đời.
- Thưa Tôn   Ànanda,giả
tham cđã    đượ
Tôn giảđoạ
n
tậ         đứ
n, cắt t từgốc rễ, làm cho như

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                206

làm cho không thểhiệ    n hữu, làm cho không thể
sanh khởi trong tương                    c Tônlai
giả   …
đoạ n tận … si             đã
c Tôn giảđoạđượ
n tận, cắt t đứ
từgốc rễ, làm cho như thân
không thểhiệ  n hữu, làm cho không thểsanh khởi
trong tương              đã lai, khéo t qua Tôn
ởđờ
vượ
i.  gi
6.Thậ t vi diệu thay, ! thưa        Thật vi diệuTôn
thay,  g
thưa Tôn      ! Thưa   giả  Tôn giả, ng             ngườ
lại những gì bịquăng ngã xuống …
Ànanda, con nay xin quy y ThếTôn, quy y Pháp và
chúng Tăng. Ànanda             Mong  nhận   Tôn con   giả
là
tửcư  sĩ, từnay cho   n mạ     đế con xin trọn i đờ
ng chung,
quy ng!     ngưỡ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           207

Bạ             u ThếTôn đáng
ch ThếTôn, dầ                 tin
ng, rất    đán
tư
tin cậy; nhưng Sàriputta          ng ác và
dục. Họbịác dục chi phối.

6) Lầ n thứhai, ThếTôn nói với Tỷ -kheo Kokalika:

-- Này Kokàlika, chớcó nói      như
y. Này       vậ
Kokàlika,
chớcó nói như vậy. Này                   ng Ko
vào Sàriputta và Moggallàna. Sàriputta và
Moggallàna thậ t là hòa ái.

7) Lầ
n thứba, Tỷ
-kheo Kokàlika bạ
ch ThếTôn:

--.. Họbịác dục chi phối.

8) Lầ n thứba, ThếTôn bả o Tỷ-kheo Kokàlika:

--.. Sariputta và Moggallàna thậ t là hòa ái.

-kheo Kokàlika từchỗngồi ngđứ
9) Rồi Tỷ                             nh đả
dậy,
lễThế

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          209

chúng lớn lên bằng hột amala (a-ma-la quả). Từquả
amala, chúng lớn lên bằng quảbeluva chưa chín
quảbeluva chưan lên              chín,
bằ         chún
ng quảbilla.
Từhình lớn bằ  ng quảbilla, chúng nứt vỡra, chả y
máu và mủ.

11) Rồi Tỷ-kheo Kokàlika do bệ   nh này bịmệ    nh
chung. Bị mệ nh chung, Tỷ-kheo Kokàlika sanh trong
địa ngục Sen hồng, với tâm hận thù   i với Tônđốgiả
Sàriputta và Moggallàna.

12) Rồi Phạm thiên Sahampati,                 n
mãn, với dung sắc thù thắ
ng, chói sáng toàn vùng
Jetavana,    n ThếTôn; đi đế   sau nhkhi  lễThế đế
Tôn và   ng một đứ
bên.

13)ng Đứ
một bên, Phạ
m thiên Sahampati bạ
ch Thế
Tôn:

-- Bạch ThếTôn, Tỷ-kheo Kokàlika        nh chung. đã
Bạ ch Thế Tôn, sau khi mệ      nh chung Tỷ  -kheo
Kokàlika phải sanh       a ngụcvào
Sen hồngđị
với tâm
hận thù   i với Tônđố
giảSàriputta và Moggallàna.

14) Phạm thiên Sahampati                 nói
y. Sau khi nói      nh
xong,         đả
nh lễThế Tôn, thân bên hữu ng hướ
vềNgài
rồi biế
n mấ   i chỗấ
t tạ     y.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           210

15) Rồi ThếTôn, sau khi n đêm
o các ấy
bả
Tỷ-kheo:

-- Này các Tỷ-kheo, hồi hôm, Phạ  m thiên Sahampati,
khi đêm              đã
n mãn,       gầsắ
với dung     c thù thắng, chói
sáng toàn vùng Jetavana                            nh
lễTa rồi ngđứ   một bên.               Đứ
ng một bên,  này các Tỷ
kheo, Phạ  m thiên Sahampati bạ ch với Ta: "Bạch Thế
Tôn, Tỳ -kheo Kokàlika                      đã
nh chung. Và bạ ch Thếmệ
Tôn, Tỷ -kheo Kokàlika sau khi mệ  nh chung đã s
vàoa ngụ   địc Sen hồng với tâm thù hận i vớ  đối Tôn
giảSàriputta và Moggattàna". Này các Tỷ-kheo,
Phạm thiên Sahampati                  y. Sau khi nóinói
xong,           đảthân phía hữu ng
nh lễTa,                       hướvềTa, rồi
biế n mất tại chỗ.

16) c Đượ
nghe nói vậ
y, một Tỷ
-kheo bạ
ch ThếTôn:

i thọtrong -- Bạch ThếTôn, bao nhiêu lâu là tuổ       a        đ ngục Sen hồng?

17) -- Thật dài, này Tỷ-kheo, là tuổi thọtrong    a đ
ngục Sen hồng. Không dễgì tính                đượ
c là bao nhiêu
năm, bao nhiêu trăm năm,
nhiêu trăm ngàn năm.

18) -- Bạch ThếTôn, có thểtính        được ng      ch một ví dụ?

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        211

19) ThếTôn      đáp:

-- Có thểđư ợc, này Tỷ-kheo.

Này Tỷ -kheo, ví như
t baocó hộtmộ   đậnặng
u mè,
hai mươi khàrika,     ng ởnư   ớc Kosala.
theoVí đ
dụsau m͡WWUăPQăPP͡WQJ˱ͥ
i ḽy ra m͡t l̯n m͡t
h͡t mè.

- Này Tỷ-kheo, còn mau hơn                      là
t mè, nặ ng ba
hai mươi khàrika                    ng của   ấy, cnướ
t
Kosala, đi đến                    n haotiêu
mòn do ha
phương    n ấy, sotiệ
sánh (với tuổi thọ) ởđị  a ngục
Abhuda.
- Này Tỷ -kheo, hai mươi         i thọ ở tuổ
địa ngục
Abhuda bằ ng một tuổi thọởđị   a ngục Nirabbuda.
- Này Tỷ -kheo, hai              i thọmươi
ở đị  a ngụctuổ
Nirabbuda bằ ng một tuổi thọởđị   a ngục Ababa.
- Này-Tỷkheo, hai           i thọở  mươi
đị           tuổ
a ngục Ababa
bằng một tuổi thọởđị  a ngục Atata.
- Này Tỷ-kheo, hai           i thọở mươi
đị          tuổ
a ngục Atata
bằng một tuổi thọởđị  a ngục Ahaha.
- Này Tỷ-kheo, hai          i thọở  mươi
đị           tuổ
a ngục Ahaha
bằng một tuổi thọởđị  a ngục Kumuda.
- Này Tỷ -kheo, hai              i thọmươi
ở đị  a ngụctuổ
Kumuda bằng một tuổi thọ ở đị             a ngục
Sogandhika.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         212

- Này Tỷ   -kheo, hai            i thọmươi
ở đị a ngụctuổ
Sogandhika bằng một tuổi thọởđị    a ngục Uppala
(Sen xanh).
- Này Tỷ -kheo, hai        i thọởmươi
đị        tuổ
a ngục Uppala
bằng một tuổi thọởđị   a ngục Pundarika (Sen
tr̷ng).
- Này Tỷ  -kheo, hai          i thọở mươi
đị        tuổ
a ngục Sen
trắng bằng một tuổi thọởđị  a ngục Pudumà (Sen
h͛ng).

Này Tỷ -kheo, Tỷ-kheo Kokàlika sanh tạia ngụđị c
Sen hồng với tâm hận thù  i với tônđố
giảSàriputta
và Moggallàna.

20) ThếTôn nói           như       vậy.   cSau
y, bậ
Thiện Thệlạ
i nói thêm:

Phàm con người                    đã     sanh
Sanh với búa trong miệng,
Kẻngu khi nói bậy,
Tựchặt t lấ đứy thân.
Ai khen kẻlàm bậy,
Ai chê     i làm ngườ
hay,
Tựnhen nhúm bất hạnh,
Do nơi    ng củamiệmình,
Chính do bất hạnh ấy,
Nên không      c an lạc. đượ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        213

Nhỏthay bất hạ nh này,
Trong canh bạc rủi may,
Bịtan hoang tài sản,
Trong giờphút    đen. đỏ
Lớn hơn   bất hạ sự
nh,
Hơn i bấmọt hạnh khác,
Do tựmình gây nên,
Cho tựngã của mình.
Ai i xử đố ác ý,
Với chư       t, ThiệnPhậ
Thệ,
Phải trải qua thời gian,
Trăm ngàn a,               nhiều hơn   nữ
Ba mươi sáu và năm,
Trải thời gian thật dài.
Ai với lời và ý,
Phỉbáng bậc Hiề     n Thánh,
Dùng ác tâm chốngi, đố
Sẽsa đọa     a ngục. đị

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                214

27 Con người được sanh
mi
ệng - Kinh Tudu bra
327

Tudu brahmà –Tương 327 I,

1) Tạ i Sàvatthi.

2) Lúc bấy giờTỷ-kheo Kokàlika bịbệnh, n,đau bịtrọng bệnh.

3) Rồi Bích-chi Ph̩m thiên Tudu khi đêm         n   đ
mãn, với dung sắ c thù thắng, chói sáng toàn vùng
Jetavana,    n Tỷ -kheođi      đế
Kokàlika.

4) Sau         khi
n, vịấy ngđứ
trên
đế               hư   không
i
Tỷ-kheo Kokàlika:

-- Này Kokàlika,                 hãy
ng vào         đặt
Sàriputta và     t
Moggallàna. Sàriputta và Moggallàna thật là hòa
nhã.

5) -- Ông là ai, này Hiề n giả ?

6) -- Ta là Bích-chi Phạ m thiên Tudu.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         215

n giả, phải chăng
7) -- Này Hiề                     đư
ợc Ông
ThếTôn đã
nói là           đã
ng quả B̭t chứ
lai. Vậy Ông
n ởđờiđế
này
làm gì? Ông có thấy lỗi lầm của Ông nào?như t

Phàm con người                 đã   sanh
Sanh với búa trong miệ
ng,
Kẻngu khi nói bậy,
Tựchặt t lấ đứ
y thân.
Ai khen kẻlàm bậy,
Ai chê     i làm ngườ
hay,
Tựnhen nhúm bất hạnh,
Do chính miệ ng của mình;
Chính do bất hạnh ấy,
Nên không      c an lạc, đượ
Nhỏthay bất hạ nh này,
Trong canh bạc (rủi may),
Bịtan hoang tài sản,
Trong giờphút    đen! đỏ
Lớn hơn,   bất hạnh,sự
Hơn i bấmọt hạnh khác,
Do tựmình gây nên,
Cho tựngã của mình!
Ai i xửđố ác ý,
Với chư            nPhậ
t, Thiệ Thệ ,
Phải trải qua thời gian,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                  216

Trăm ngàn, a,nhiều hơn        n
Ba mươi sáu và năm,
Trải thời gian thật dài.
Ai với lời và ý,
Phỉbáng bậc Hiề   n Thánh,
Dùng ác tâm chốngi, đố
Sẽsa đọa     a ngục. đị

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ     217

28 Con người được sanh
mi
ệng - Kinh TỶ KHEO
Tăng IV, 467

TỶKHEO KOKÀLIKA –Tăng IV, 467

y giờcó Tỷ-kheo Kokàlika
1. Bấ                             n ThếTôn, sauđi
khi đến,            đả
nh lễThếTôn  ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Tôn giảKokàlika bạch ThếTôn:

- Bạch ThếTôn, Sàriputta và Moggallàna là ác dục, bịác dục chinh phục.

- Này Kokàlika, chớcó nói vậy! Này Kokàlika, chớ
có nói vậ y. Này Kokàlika, tâm hãy tịnh itín    với     đ
Sàriputta và Moggallàna. Hiề n thiệ
n là Sàriputta và
Moggallàna.

Lần thứhai, Tỷ -kheo Kokàlika bạch ThếTôn: "Bạch
ThếTôn, dầu ThếTôn có lòng tin                   i
với con Sàriputta và Moggallàna là ác dục, bị
ác dục
chinh phục."

- Này Kokàlika, chớcó nói vậ  y! Này Kokàlika, chớ
có nói vậ y. Này Kokàlika, tâm hãy tịnh tín   i vớiđố
Sàriputta và Moggallàna. Hiề n thiệ
n là Sàriputta và
Moggallàna.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          218

Lầ n thứba, Tỷ -kheo Kokàlika bạch ThếTôn: ... Hiề n thiện là Sàriputta và Moggallàna.

2. Rồi Tỷ-kheo Kokàlika từchỗngồi ngđứ
dậy,  nh đả
lễThếTôn, thân bên hữu ng    hướ
vềThếTôn rồi đi
ra.

Tỷ-kheo Kokàlika ra đi a khô
Tỷ-kheo Kokàlika nổi lên những mụt to bằ       ng hạ t cả
i;
sau khi lớn bằ ng hạ t cải, chúng lớn lên bằ  ng hộtu; đậ
sau khi lớn lên bằ ng hộtu, chúngđậ lớn lên bằ      ng hạt
đậu lớn; sau khi lớn bằ  ng hộtu lớ    đận, chúng lớn lên
bằng hòn sỏi; sau khi lớn bằ       ng hòn sỏi Kolatthi,
chúng lớn lên bằ  ng hột táo; sau khi lớn lên bằ    ng hột
táo, chúng lớn lên bằ   ng trái Àmala, chúng lớn lên
bằng trái(tráidưa    vilva); sau khi lớn lên bằ    ng trái
dưa  vilva, chúng lớn lên bằ   ng trái billa (trái      đãdư
chín); sau khi lớn lên bằ    ng trái billa, chúng bịphá
vỡ, mủvà máu chả    y ra. Tại đây,                nó
m trên lá chuối,nằ
như con cá               độ c. ăn phải đồ

3. Lúc ấy có độc giác Phạm thiên Tudu đin Tỷ
đế
-
kheo Kokàlika, sau khi                                   đ
nói với Tỷ-kheo Kokàlika:

- Này Kokàlika,     t tâm tịnhhãy    tínđặ   nơi
Moggallàna! Hiề
n thiệ
n là Sàriputta và Moggallàna.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             219

- Ông là ai?

- Ta     là c giác độ Phạm thiên Tudu.

- Thưan giảHiề
, có phả
i Hiền giảlà người c Thế đư
Tôn trảlời là  chứng đã
Bất lai? Sao ingườ
lạin đế
đây? Hãy xem nào      như ngườithế
m lạ    đã l
c trong
vấn này.đề

độPhạ
Rồi c giác      m thiệ
n Tudu nói lên với Tỷ-kheo
Kokàlika bài kệnày:

-Con người     c sanh ra,đượ
Sanh với búa trong miệng,
Người ngu        u xấu, nói điề
Là tựchém vào mình.
-Ai khen người đáng
Ai chê người đáng kh
Đều chất chứa bất hạnh,
Do từmiệ ng tạo thành,
Và chính do bất hạnh,
Nên không     c an lạc. đượ
-Nhỏthay, bất hạnh này,
Chính do cờbạc sanh,
Khiến tài sản tiêu hao,
-Bất hạnh này lớn    hơn,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        220

Không những mất tất cả,
Lại mất cảtựmình,
Là ngườ i khởi ác ý
Đố i với chư         .Thiệ
n Thệ
-Ai chỉtrích bậc Thánh,
Với lời, với ác ý,
Trải qua trăm            i,  ngàn th
Với ni-rab-bu-đa,
Còn thêm ba mươi sáu
Với năm    -bu-đa,   a
Phải sanh          a ngụcvào đị
Chị u khổđau tại      y.    đấ

4. Rồi Tỷ-kheo Kokàlika, do chứng bệ   nh ấy mệ  nh
chung. Sau khi chết, Tỷ-kheo Kokàlika sanh avào
ngục sen hồng vì tâm khởi ác     i với ý    đốvà
Sàriputta
Moggallàna.

Rồi Phạ m thiên Sahampati, sau khi             n mãn, đêm
với dung sắ
c thù thắng chói sáng toàn vùng Jetavana,
đi n Thế
đếTôn; sau khi             nh lễThế đến,
Tôn rồi đả
đứng một bên,              đứ
ng một bên, Phạ  m thiên Sahampati
bạch ThếTôn: "Bạch ThếTôn, Tỷ     -kheo Kokàl
mệnh chung. Bạch ThếTôn, Tỷ    -kheo Kokàlika mệ   nh
chung, phải sanh vào đị a ngục sen hồ ng, vì tâm khởi
ác iývới đố  Sàriputta và Moggallàna". Phạ    m thiên
Sahampati nói như vậy.                           nh lễ  N

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          221

hướ
ThếTôn, thân phía hữu ng vềThếTôn rồi biế
n
mất tạ
i chỗ.

5. Rồi ThếTôn,         sau      khio các
đêmTỷ
-         đã
kheo:

- Này các Tỷ -kheo, đêm                 nay
m thiên         Phạ
Sahampati
khi đêm        n mãn,đã     gầsắ
với dung     c thù thắng chói
sáng toàn vùng n Jetavana,         Ta; saun, khi
đả nh lễTa rồi ngđứ một bên,               đứ
ng một bên, này các
Tỷ-kheo, Phạm thiên Sahampati            i Ta: "Bạch
ThếTôn, Tỷ   -kheo, Kokàlika         nh chung, phảiđã
sanh avào     ngục sen đị
hồng, vì tâm khởi ác     i với ý đ
Sàripuuta và Moggallàna". Này các Tỷ-kheo, Phạ     m
thiên Sahampati nói như vậy.                       Nói
y xong,
đả nh lễTa, thân phía hữu ng   hướvềTa rồi biế n mấ t
tại chỗ.

6. Khi nghe nói vậ y, một Tỷ-kheo bạ ch ThếTôn:

- Bạch ThếTôn, lâu dài bao nhiêu, là tu͝i th͕ͧÿ͓ a ngͭc sen h͛ng?

-kheo, tuổi thọởđị
- Này Tỷ                 a ngục sen hồng, rất khó
mà tính   c. Có chừđượ
ng ấy năm, hay        ng ấ y c
trăm năm,ng ấy         hayngàn  có chừ   năm,  ng h
ấy trăm ngàn năm.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          222

- Bạch ThếTôn, có thểcho một ví dụđư ợc   chăng ?

- Có thểđư ợc, này Tỷ-kheo, một cỗxe chởhai mươ
cân kosala chởđầ  y hột mè. Rồi một ngườ  i cứsau
một trăm năm, y một                         trăm
lên một hột mè. n
Mau hơn-kheo        này      Tỷ
là cỗxe   chởhai mươi
kosala chởđầ y hột mè, do phương                n
tận sạch, không còn gì nữa, cũnglà mộ          chưa
t
Abbuda     a ngụ đị
c.

1. Địa ngục Abbuda.
2. Ví như, hai a ngụ       mươi
c là bằngabbud
một
Nirabbuda địa ngục.
3. Ví như, hai mươi         a ngụ       Nirab
c là bằng
một Ababà địa ngục.
4. Ví     như, hai a ngụ    mươic bằng mộabab
t
Ahaha địa ngục.
5. Ví như, haia ngụ        mươi
c là bằng ahaha
một
Atato đị
a ngục.
6. Ví     như, haia ngụ     mươic bằng mộatat
t
Kumodo đị a ngục.
7. Ví như, hai a ngụ       mươi
c là bằngkumod
một
Sogandhika địa ngục.
8. Ví     như, hai mươi        a ngục bằ soga
ng
một Uppalako đị a ngục.
9. Ví như, hai amươi        ngục bằng uppal
một
Pundarika địa ngụ c.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      223

10. Ví như, hai mươi
a ngục bằngpunda
một
Paduma đị
a ngục.

Này Tỷkheo, Tỷkheo Kokàlika phải sanh a  v
ngục Paduma (sen hồng), vì khởi lêni vớ
ác
i  ý
Sàriputta và Moggallàna.

ThếTôn nói        như
n Thệnói
y. Thiệ    vậ          như
y xong, vậ
bậc Đạoi nói Sư
thêm: lạ

Con người      c sanh ra đượ
Sanh với búa trong miệ ng,
Người ngu         u xấu, nói điề
Là tựchém vào mình.
Ai khen người đáng c
Ai chê người đáng kh
Đều chất chứa bất hạnh,
Do từmiệ ng tạo thành,
Và chính do bất hạnh,
Nên không     c an lạc. đượ
Nhỏthay bất hạ   nh này,
Chính do cờbạc sanh,
Khiến tài sản tiêu hao,
Bất hạnh này lớn hơn,
Không những mất tất cả,
Lại mất cảtựmình.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                    224

Là ngườ
i khởi ác ý,
Đố
i với chư        . Thiệ
n thệ
Ai chỉtrích bậc Thánh,
Với lời, với ác ý,
Trải qua trăm            i,  ngàn th
Với Ni-rab-bu-da,
Còn thêm ba mươi sáu
Với năm   A-bu-ÿD,
Phải sanh                vào đị
a ngục,
Chị u khổđau tại      y.    đấ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ             225

29 Con đường thoát ly THOÁT LY – Tăng IV,

THOÁT LY –Tăng IV, 584

1. Pháp này, này các Tỷ-kheo, có con ng
đườ
thoát
ly, pháp này không phải không có           ng        c
thoát ly.

2. Và này các Tỷ-kheo, thếnào pháp này có con
đư ờng thoát ly, pháp này không phả
i không có con
đư ờng thoát ly?

Này các Tỷ -kheo,

1. Từbỏsát sanh,ng là           thoát lycon
sát       đ
sanh.
2. Từbỏlấ  y của không cho, là con     đườ
ng thoát ly
lấy của không cho.
3. Từ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         226

30 Các nghiệp đã làm, n - Kinh NGỌC MA NI –

NGỌC MA NI –Tăng IV, 617

1. Này các Tỷ -kheo:

- Ta tuyên bốrằng các nghiệp đã tư ni
làm, đã             tích
p, nế u không cả tậ
m thọ(kế t
quả) thời không có chấm dứt, dầu kế    t quả
ấy sanh khởi ngay i hiệ          trong
n tại hay đờ
trong   i sau. đờ
- Ta tuyên bốrằng, này các Tỷ-kheo, các
nghiệp đã tư niệm,p, đã                  nếu là
không cảm thọ(kế   t quả), thời khổkhông có
thểchấm dứt c.     đượ

Ởđây,        này -kheo: các     Tỷ

- Ba phầ n là lầm lỗi, phạ
m tội của thân nghiệp
đã t thiện
bấ        tư     niệ
m, dẫn      đếđưan khổ
n khổ         đế
dịthục.
- Bốn phầ n là lầ
m lỗi, phạm tội của ngữnghiệp,
đã t thiện
bấ        tư
m, dẫnniệ  đế
n khổ,     đưa
n khổ đế
dịthục.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      228

3. Như nào,  thế này các Tỷ
-kheo, bốn phần là lầm
lỗi, phạm tội của ngͷnghi͏ p, đã        bấ tư
t thiện     m,            ni
đế
dẫn n khổ,        đưa
n khổdịđế
thục?

- Ngườ  iấ  y nói láo, n đế  chỗtậ     p hội, nhay        chỗ đ
chúng hội, nhay          giữa cácđế   thân tộc, hay        n
giữa các tổhợp, hay            n giữa đế      các c,vươ
khi bịdẫ   n xuấ  t làm chứng và             c hỏi: đượ
"Này
ngư ời kia, hãy nói những gì                 i biế   ngườ
t";  dầ u
cho vịấ   y không biế   t, vịấ  y nói: "Tôi biế     t"; dầ u
cho vịấ   y biết, vịấ  y nói: "Tôi không biế       t". Hay
dầu cho vị   ấy không thấ     y, vị  ấ y nói: "Tôi thấ   y";
hay dầ u cho vịấ     y thấ y, vịấ    y nói: "Tôi không
thấy". yNhư         lời nói củavậ ngườ     iấ y trởthành
cốý nói láo, hoặ     c nguyên nhân vì mình, hoặ            c
nguyên nhân                 i, hoặ       vì ngườ
c nguyên     nhân vì
một vài quyề   n lợi gì.
- Ngườ  i ấy là         i nóingườ       hai
i, nghe   lưỡu gì ở đi
chỗnày,       n chỗ   đếkia nói,          sanh chia rẽ  để ở
những ingườ     này; nghe          u gì ởchỗđiềkia, đi
với những người                  sanh chianày,rẽởnhữđể    ng
ngư ời kia.           y, vị  ấNhư
y ly gián nhữ vậ ng kẻhòa
hợp, hay xúi giục những kẻly gián, ư
chia rẽ , vui thích chia rẽ    , thích thú chia rẽ     , nói
những lời đưa        n chia rẽ  đế
.
- Và ngườ    iấy nói lời thô ác, bấ     t cứlời gì thô bạ   o,
thô tục, khiến người                        đaungườ
, khiến            khổ
i tức

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                  230

giận, liên hệđế n phẫ n nộ, không       n Thiềnđưa
định. Ngườ  iấ y nói những lời như   y.      vậ
- Và ngườ   iấy nói những lời phù phiế m, nói phi
thời, nói những lời phi chơn,            ng lời   n
không lợi ích, nói những lời phi pháp, nói
những lời phi Luậ  t, nói những lời không
gìn giữ. Vì nói phi thời, nên lời nói không có
thuậ n lý, không có mạ   ch lạ
c, hệthống, không
có lợi ích.

 Nhưy, này
vậcác Tỷ -kheo, bốn phầ n là lầ
m lỗi,
m tội của ngữnghiệp, t đã
phạ                          thiệnbấ    tư
m, ni
đế
dẫn n khổ,     đưa
n khổdị đế
thục.

Như nào, thếnày các Tỷ-kheo, ba phầ
n là lầm lỗi, và
phạm tội của ý nghi͏p, đã        bấ tư niệm,
t thiện               n
đến khổ, đưa   n khổdịđế
thục?

4. Ởđây, này -kheo, các                Tỷ

- Có ngườ i có tham ái, tham lam tài vậ   t kẻkhác,
nghĩ         rằmong rằ
ng: "Ôi,            ng mọi tài vậ    t của
người khác trởthành của mình! ".
- Có sân tâm, khởi lên hạ  i ý, hại niệm như       :   s
"Mong rằ  ng những loài hữu tình này bịgiế      t,
hay bịtàn sát, hay bịtiêu diệ  t, hay bịtàn hạ  i,
hay mong chúng không còn tồ     n tại! ".

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             231

- Ngườ  iấ y có tà kiế n, có tưởng: đi
"Không có bốthí, không có cúng thí, không có
tếtự, các hành vi thiệ n ác không có kế   t quảdị
thục, không có đời                          i sau, này
không có mẹ   , không có cha, không có các loạ   i
hóa sanh,                 trong
i không có các Sa-môn, đờ Bà-
la-môn chân chánh hành trì, chân chánh thành
tựu, sau khi tựmình với thắ  ng trí, giác ngộđờ  i
này và iđờ  sau, và tuyên bố".

 Nhưy, nàyvậcác Tỷ-kheo, ba phầ n là lầ
m lỗi,
m tội của ý nghiệp, t đã
phạ                       thiệnbấ    tư niệ
đế
dẫn n khổ,       đưa    đế
n khổdịthục.

5. Này các này các Tỷ-kheo,

- Do nhân bấ  t thiện tư          niệ
m, sựlầm lỗi và phạ m
tội của thân nghiệ   p có ba phầ  n, các chúng
sanh, sau khi thân hoạ  i mạ ng chung sanh vào
cõi dữ, áca xứ       thú,
,ị    đ c. đọ
a ngụ
- Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bấ     t thiện tư
niệm, lầ m lỗi phạm tội của ngữnghiệ    p có bốn
phầ n, các chúng sanh, sau khi thân hoạ   i mạng
chung, sanh vào cõi dữ, ác a thú,         xứ,a đị đ
ngục.
- Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bấ     t thiện tư
niệm, lầ m lỗi phạm tội của ý nghiệp có ba phầ n,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            232

các chúng sanh, sau khi thân hoại mạ ng chung,
sanh vào cõi dữ, áca xứ      thú,
,ị   đ c. đọ
a ngụ

6. Ví như, -kheo,        này   một các
hòn ngọc Tỷ
ma ni viên
mãn, được quăng                    ng chỗlên
nào, tạ     và r
i chỗ
ấy nó khéo an lậ   p. Cũng             vậ
y, này các Tỷ -kheo, do
nhân bấ  t thiện tư     m, lầ mniệ
lỗi phạ m tội của thân
nghiệp có ba phầ  n, các chúng sanh, sau khi thân hoạ  i
mạ ng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọ      a xứ,a đị
ngục. Hay là này các Tỷ    -kheo, do nhân bấ  t thiện tư
niệm, lầm lỗi phạ  m tội của ngữnghiệ   p có bốn phầ  n,
các chúng sanh, sau khi thân hoạ   i mạ ng chung, sanh
vào cõi dữ, áca xứ,        thú,    đị
a ngục. đọ
Hay là này các
Tỷ-kheo, do nhân bấ   t thiện tư   m, lầ mniệ
lỗi phạ m tội
của ý nghiệ   p có ba phầ  n, các chúng sanh, sau khi
thân hoạ  i mạ ng chung, sanh vào cõi dữ, ác a thú
xứ,ị    đ c.
a ngụ

7. Ta tuyên bốrằ  ng, này các Tỷ -kheo, các nghiệ p
đư ợc tư niệm,c tích            đượctập, nế u làm,
không đ
cảm thọ(kế t quả) thời không có chấ m dứt, dầu quả
ấy thuộc trong   i hiệ     đờ hay
n tại,                 trong
i sau.

Ta tuyên bốrằng, này các Tỷ  -kheo, các nghiệp cđượ
tư niệm, được                      làm,
c tích tập, nế          đượ
u không cảm thọ
(kết quả) thời khổkhông có chấm dứt.

Ởđây,         này -kheo, các        Tỷ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            233

- Ba phần là thành đạt của thân nghiệ  p đã  thiệ
n
tư m, niệ
dẫ n đến lạc, đưa   n lạ c dịthụđế
c,
- Bốn phần là t thành   của ngữnghiệp   đạ đã    n th
tư m,niệdẫn đế n lạc, đưa   n lạc dịthụđế
c,
- Ba phần là t thành   của ý nghiệpđạđã thi
niệ           đế
m, dẫn n lạc,          đưa
n lạc dịthụđế
c.

Và như thếnào, này các Tỷ
-kheo, ba phầ
n là thành
đạ
t của thân nghiệp đã thiện     m, dẫn n đếtư
lạc,          ni
đưan lạ  đế
c dịthục?

8. Ởđây, này -kheo, các               Tỷ

- Có ngườ   i đoạ
n tận sát sanh, từbỏsát sanh, bỏ
trượ ng, bỏkiếm, biế t tàm quý, có lòng từ, sống
thươngn hạ        xót
nh phúc đế của tấ t cảchúng
sanh và các loài hữu tình.
- Đo ạ n tận lấy của không cho, từbỏlấ        y của
không cho, bấ t cứvậ  t gì của ngườ  i khác, hoặ c
tại thôn làng, hoặ c tạ  i rừng núi, không cho
ngư ời ấy, i ngườấy không lấ  y trộm tài vậ tấy.
- Đo ạ n tận sống tà hạ   nh trong các dục vọng,
không hành tà hạ  nh với hạ   ng nữnhân có mẹ
che chở, có cha che chở, có anh em che chở, có
chịche chở, có bà con che chở, có pháp che
chở, đã cóc hình           chồng,
phạ t gậ y gộc đượ
bả o

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            234

vệ, cho
n nhữngđế
nữnhânc trang
đượ  sức
bằng vòngcư   ớhoa
i). (đám

 Nhưy, vậ này các Tỷ-kheo, ba phần thànht
của thân nghiệp, dẫn n đế
lạc, đưa    c dịđế
n lạ
thục.

Và này các Tỷ
-kheo, thếnào là bố
n phần là thành
đạt của ngữnghiệp, dẫn n đế lạc, đưa n lạc dịđế
thục?

9. Ởđây, này -kheo các                Tỷ

- Có ngườ  i đoạ n tậ n nói láo, từbỏnói láo,       n
chỗtậ p hội hay       n chỗchúngđế hội, hay       n
giữa các thân tộc, hay      n giữa cácđế
tổhợp, hay
đến giữa các c,vương          khi bịdẫ n xuấtột làm
chứng và        c hỏi: đượ
"Này i ngườ   kia, hãy nói
những gì         i biế ngườ
t", nế u biết, i ấ    ngườ
y nói:
"Tôi biết", nế u không biết, i ấ       ngườ
y nói: "Tôi
không biế t"; hay nế  u không thấy, i ngườ  ấ y nói:
"Tôi không thấ   y"; nế u thấy, i ngườ ấy nói: "Tôi
thấy". yNhư                 vậ ngườ
lời nói của       iấ y không trở
thành cốý vọng ngữ, hoặ         c nguyên nhân vì
mình, hoặc nguyên i,nhân              hoặ c nguyênvì n
nhân vì một vài quyề    n lợi gì.
- Đo ạn tận nóii, từ          hai
bỏnói    lưỡ  hai
i, nghe lư
điều gì ởchỗnày, không            n chỗkia    đi nói đế

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            235

sanh chia rẽởnhững ingườ     này; nghe      u gì ở đi
chỗkia, không            i những  đi người
nói vớ
sanh chia rẽở những người kia.                  y,  N
ngư ời ấy sống hòa hợp những kẻly gián,
trưở ng những kẻhòa hợp, thích thú hòa hợp,
nói những lời đưa    n hòa hợ  đế
p.
- Đo ạn tận lời nói thô ác, từbỏlời nói thô ác,
những lời nói nhu hòa, êm tai, dễthương, t
cảm n đế  tâm, tao nhã, đẹ  p lòng nhiều ngườ    i,
vui lòng nhiều người,         iấ        ngườ
y nói nhữ  ng lời
nhưy. vậ
- Đo ạn tận lời nói phù phiế  m, từbỏlời nói phù
phiếm, nóii, nói        đúngnhững lờithờ
chân thậ  t,
nói những lời có ý nghĩa,             ng lời về n
Chánh Pháp, nói những lời vềLuậ     t, nói những
lời đáng             đượ
c gìn giữ. Vì nói hợp thời, nên lời
nói thuận lý, có mạ ch lạc, hệthống, lợi ích.

 Như y, vậ
này các Tỷ -kheo, bốn phầ
n là sự
thành       đạ
t của ngữ nghiệp đã thiện   m, dẫn t
đế
n lạc, đưa n lạ     đế
c dịthục.

-kheo, thếnào là ba phần là thành
Và này các Tỷ                             t
của ý nghiệp đã thiện               đế
tư niệ
m, dẫn n lạc,   đưa
n
lạc dịthục?

10. Ởđây, này -kheo, các               Tỷ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          236

- Có ngườ   i không tham ái, không tham lam tài
vật của kẻkhác, không ng:                   có"Ôi!ngh
Mong rằ    ng món tài vậ     t của ngườ  i khác trở
thành của mình! ".
- Lại có             ngườ
i không  có sân tâm, không khởi lên
hại ý, hạ i niệm, nhưng                    nghĩ
ng: "Mong   rằng rằ
những loài hữu tình này sống không thù hậ          n,
không oán thù, không nhiễ       u loạn,c an   đượlạc,
lo nghĩ     thân! ". tự
- Có chánh kiế     n, không có tư                    o, t
nghĩ    ng: "Córằ bốthí, có cúng thí, có tếtự, các
hành vi thiệ  n ác, có kế t quảdịthục, i có     này, đờ
có i sau,
đờcó mẹ     , có cha, có các loạ i hóa sanh,
trong             đờSa-môn, Bà-la-môn chân
i có các
chánh hành trì, chân chánh thành tựu, sau khi
tựmình chứng ngộvới thắ        ng trí đời này       i v
sau, rồi tuyên bố".

 Nhưy, này vậcác Tỷ
-kheo, ba phần là t thà
của ý nghiệp đã thiện            đế
tư niệ
m, dẫn n lạc, đư
đến lạc dịthục.

11. Này các Tỷ -kheo,

- Do nhân ba phần là t thành
của thân nghiệ đạ
p,
đã thiện     m, dẫntư đếniệđưa
n lạc,    n lạc thục,đế

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            237

các chúng sanh sau khi thân hoạ   i mạng chung,
đư ợc sanh thiện thú, Thiên giới, icõi    này.    đờ
- Này các Tỷ   -kheo, do nhân bốn phầ   n là thành
đạt của ngữnghiệp, đã thiện          m, dẫn n đế  tư
lạc, đưa   n lạc dị  đế
thục, các chúng sanh sau khi
thân hoạ i mạng chung,        c sanh thiệ nđượ
thú,
Thiên giới, icõi    này.      đờ
- Này các Tỷ  -kheo, do nhân ba phần là t thà
của ý nghiệp, đã thiện                   đế
m, dẫn n lạc,  tư đư ni
đến lạc thục, các chúng sanh sau khi thân hoạ   i
mạng chung,       c sanh thiệ nđượ
thú, Thiên giới,
cõii này. đờ

12. Ví như, -kheo,       nàyhòncác   ngọc ma-ni Tỷ  viên
mãn, được quăng                    ng chỗlên
nào, tại chỗvà r
ấy nó khéo an lậ  p. Cũng             vậ
y, này các    Tỷ-kheo, do
nhân thiện tư niệm,           t của thânthành
nghiệ p có ba đạ
phầ n, các chúng sanh, sau khi thân hoạ  i mạ ng chung
sanh vào thiệ n thú, Thiên giới cõi   i này. Hayđờ là do
nhân thiện tư niệm,          t của ngữthành
nghiệ p có bốn đạ
phầ n, các chúng sanh, sau khi thân hoạ  i mạ ng chung
sanh vào thiệ n thú, Thiên giới cõi   i này. Hayđờ là do
nhân thiện tư niệm,                       thành
t của ý nghiệ  p có ba đạ
phầ n, các chúng sanh, sau khi thân hoạ  i mạ ng chung
sanh vào thiệ n thú, Thiên giới cõi    i này. đờ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            238

13. Này các Tỷ -kheo, Ta tuyên bố

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ            239

–Này Rahula, Ông có thấ
y một    ít    nướ
c còn lạ
i
này trong chậu cnướkhông?

–Thưa       vâng, ch ThếTôn. bạ

–Cũng y, ít      vậ là Sa-môn hạ
này Rahula,               nh của
những ingườ
nào biết mà nói láo, không có tàm quý.

Rồi ThếTôn,        sau
đi khi
chút đổ
c còn  ít
lại          n

R   ế

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      241

t͑
nh nhi͉u l̯n, hãy hành kẖu nghi͏  p. Sau khi
ph̫n t͑
nh nhi͉u l̯n, hãy hành ý nghi͏
p.

 Này Rahula, khi Ông muốn làm một thân nghiệ
p
gì, hãy phả
n tỉ
nh thân nghiệp ấy ộ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       244

"Thân nghiệp này ta đang                  p nàylàm
của tan tự      đưa
hại,đế    nđưa
hại đế  người,  n
hại cảhai; thời thân nghiệ          t thiện, đư
p này là bấ
đến đau khổ;         n quảbáo  đem  đau
. đếkhổ

 Này Rahula, nếu trong khi phả n tỉ
nh, Ông biế t:
"Thân nghiệp này ta đang                     p   là
này của tan tự      đưa
hạ i, đế đưan hại  đếngườ
i,
đưan hạ  đế
i cảhai; thời thân nghiệ p này là bất
thiện, đưa đến nđau              quảbáo     khổ,đa
khổ". Này Rahula, ông hãy từbỏmột thân
nghiệp như    y.     vậ

 Nhưng          nế
u, này  Rahula, trong khi phả n tỉ
nh
ông biết như sau: "Thân n
làm. Thân nghiệ p này của ta không n đưa   tự
hại, không        n hạiđưa   người, đế n khô
hại cảhai; thời thân nghiệ p này là thiện, đư
đến an lạc, đem     n quảbáo đế an lạc". Thân
nghiệp như            vậ Ông cần phải
y, này Rahula,
tiế
p tục làm.

 Sau khi ông làm xong một thân nghiệ     p, này
Rahula, Ông cầ  n phả i phả
n tỉ
nh thân nghiệpấ y
như sau: "Thân nghiệp                        p n
này của tan tự      đưa
hại,đế   nđưa
hại đế  người
đến hại cảhai; thời thân nghiệ
p này là bấ
t thiệ
n,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        245

đưa      đến      đau   khổ,
n quảbáo đau
đem
".  kh
đế

 Nế u trong khi phả n tỉnh, này Rahula, Ông biế  t
như sau: "Thân nghiệp
nghiệp nàyn tự         đưa
hại, đế    nđưa
hại đế   ngườ
i,
đưan hạ    đế
i cảhai; thời thân nghiệ p này là bất
thiện đưa đến đau                n quảbáo  khổ,   đa
khổ". Một thân nghiệp như      vậy, này Rahula,
Ông cầ  n phải thưa        n phảilên,
tỏlộ, cầ    cầ
n phả i
trình c bày      các vịĐạo trướ  sư,c các   hayvị t
đồ ng Phạ m hạ  nh có trí. Sau khi đã t
tỏlộ, trình bày, cần phải phòng hộtrong
tương lai.

 Nế u trong khi phả n tỉ
nh, này Rahula Ông biế t
như sau: "Thân nghiệp
nghiệp này không          n tựhại,   đưa  khôngđế
đến hại người, n không         hại cảhai; thờiđưa
thân nghiệp này thiện, đưa   n an lạc,đế đem n
quảbáo an lạ c". Do vậy, này Rahula, Ông phải
an trú trong niề  m hoan hỷtựmình tiế    p tục
tu học ngày đêm ntrong             pháp.        cá

 Này Rahula, khi Ông muốn làm một khẩu nghiệ   p
gì, hãy phản tỉnh khẩ        p ấy như usau:
u nghiệ
nghiệ p này của ta có thểđưan tựđế
hạ i, có thểđưa
đế n hại ngườ i, có thểđưan hạ  đế
i cảhai, khẩ u

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         246

nghiệ         t thiện, đưa đến n đau p này là bấ quảbáo đau     ".    khổ

 Này Rahula, nế   u trong khi phản tỉ nh, Ông biế
t:
"Khẩ u nghiệ  p này ta muốn làm. Khẩ     u nghiệp
này của ta có thểđưan tự     đế
hại, có thểđưan đế
hại ngườ i, có thểđưan hạ     đế
i cảhai; thời khẩ u
nghiệp này là bấ  t thiện, đưa đến đa
đến quảbáo đau                 khổ
". Một khẩ   u nghiệp như
vậy này Rahula, nhấtnh đị    chớcó làm.

 Này Rahula, nế u trong khi phả n tỉ
nh, Ông biế t:
"Khẩ u nghiệ p này ta muốn làm. Khẩ   u nghiệ p
này của ta không có thểđưan tự     đế
hạ i, không
có thểđưan hại  đế người, không có thểđưan đế
hại cảhai; thời khẩ u nghiệ p này là thiện, đư
đến an lạc, đem    n quảbáođếan lạc". Một khẩ u
nghiệp như            vậ Ông nên làm.
y, này Rahula,

 Này Rahula, khi Ông đang          t khẩ      làm
u nghiệ
p,   m
Ông cầ n phả i phản tỉ
nh khẩu nghiệ p ấy như s
"Khẩ u nghiệp này ta uđang           nghiệ p nàylàm
của tan tự      đưa
hại,đế    nđưa
hại đế   người,  n
hại cảhai, thời khẩu nghiệp này là bất thiện, đư
đến đau khổ,         n quảbáo  đem  đau". đếkhổ

 Này Rahula nế
u trong khi phả
n tỉ
nh, Ông biế
t:
"Khẩu nghiệp này ta uđang          nghiệ
p     là

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        247

này của tan tự     đưa
hại,đế    nđưa
hại đế   ngườ
i,
đưan hạ  đế
i cảhai; thời khẩ
u nghiệp này là bất
thiện, đưa đến nđau            quảbáo    khổ,đa
khổ". Này Rahula, Ông hãy từbỏmột khẩu
nghiệp như   y.     vậ

 Nhưng     u nàynế
Rahula, khi phản tỉnh, Ông biế t
như sau:       u nghiệp"Khẩ  này ta uđan
nghiệ p này của ta không        n tựhạ      đưa đ
i, không
đưan hại   đế người, n không        hạ i cảhai;   đư
thời khẩ u nghiệp này là thiện, đưa    n an lạc, đế
đemn quả  đế báo an lạc". Khẩu nghiệp như     y     v
này Rahula, Ông cần phải tiế p tục làm.

 Sau khi Ông làm xong một khẩ     u nghiệp, này
Rahula, Ông cần phả i phả n tỉ
nh khẩu nghiệ pấ y
như sau:      u nghiệp"Khẩ    này ta u đã
nghiệ p này của ta n tự      đưa
hại,  đếđưan hại  đ
ngư ời, nđưa  hạ      đế
i cảhai; thời khẩ
u nghiệp này là
bất thiện, đưa đến nđau            quảbáo   khổ,đa
khổ".

 Nế u trong khi phản tỉ
nh, này Rahula, Ông biết
như sau:              "Khẩ
u nghiệp      này ta u đã
nghiệp nàyn tự       đưa
hại, đế    nđưa
hại đế  ngườ
i,
đưan hạ    đế
i cảhai, khẩ u nghiệp này là bấ t
thiện, đưa đến nđau              quảbáo  khổ, đa

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          248

khổ". Một khẩu nghiệp như              vậ
y, này Rahula,
Ông cần phải thưa        n phảilên,        cầ
tỏlộ, cần phải
trình cbày       vịĐạo   trướsư, c các  hay vị t
đồ ng Phạm hạnh có trí. Sau k
lộ, trình bày, cần phải phòng hộtrong tư
lai.

 Nế u trong khi phản tỉnh, này Rahula, Ông biế  t như sau:       u nghiệp"Khẩ    này ta u đã nghiệp này không           n tựhại,    đưa  khôngđế đến hại người, n không          hạ i cảhai; thờiđưa khẩ u nghiệp này là thiện, đưa    n an lạc,  đế đư đến quảbáo an lạ c". Do vậ  y, này Rahula, Ông phải an trú trong niề m hoan hỷ  , tựmình tiế  p tục tu học ngày đêmn pháp.             trong c

 Này Rahula, như Ông       n làm muố
một ý nghiệ p gì,
hãy phả  n tỉ        p ấy như sau:
nh ý nghiệ                     p này "Ý
của ta có thểđưan tự   đếhại, có thểđưan hạ    đế
i
ngư ời, có thểđưan hạ  đế
i cảhai, ý nghiệp này là
bất thiện, đưakhổ,        đếnđem   nđau
quảbáođế đa
khổ".

 Này Rahula, nế  u trong khi phản tỉ
nh, Ông biế t:
"Ý nghiệ  p này ta muốn làm. Ý nghiệ  p này của
ta có thểđưan tự     đếhại, có thểđưan hạ    đếi
ngư ời, có thểđưan hạ    đế
i cảhai; thời ý nghiệp

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          249

t thiện, đưa đến n đau
này là bấ                          quả    k
báo đau      ". Một khổ
ý nghiệp nhưy, này vậ
Rahula, Ông nhấtnh địchớcó làm.

 Này Rahula, nế  u trong khi phả  n tỉnh, ông biế t:
"Ý nghiệ  p này ta muốn làm. Ý nghiệ    p này của
ta không có thểđưan tự        đế
hại, không có thể
đưan hại   đế ngườ i, không có thểđưan hạ    đế
i cả
hai; thời ý nghiệ p này là thiện, đưa    n an lạc, đế
đemn quả   đếbáo an lạ    c". Ý nghiệp như      y,   v
này Rahula, Ông nên làm.

 Này Rahula, khi Ông đang        t ý nghiệp, làm
Ông    m
cần phải phản tỉ        p ấy như sau:
nh ý nghiệ                      p
này ta đang             p nàylàm.
của ta     Ý n tự
nghi
đưa
hại, nđưa    hại đế   người, n hạ     đưa
i cảhai; thời ýđế
nghiệp này là bất thiện, đưa đến n đau
quảbáo đau      ".     khổ

 Này Rahula, nế u trong khi phản tỉnh, Ông biết:
"Ý nghiệp này ta đang                p này củalàm
ta đưa   n tựhại, đế nđưa   hại đế   người,  n
hại cảhai; thời ý nghiệ p này là bất thiện, đư
đến đau khổ,         i quảbáo    đem  đau   lạkhổ
". Này
Rahula, Ông hãy từbỏmột ý nghiệp như        y.  v

 Nhưng
u, nàynế
Rahula, khi phả
n tỉ
nh Ông biế
t

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           250

như sau: "Ý nghiệp p này
này của ta không       n tựhại,   đưa khôngđế
n
hại người, nkhông          hại cảhai; thờđưa
i ý đ
nghiệp này là thiện, đưa   n an lạc, đế đem n
quảbáo an lạ c". Ý nghiệp như          vậ
y, này Rahula,
Ông phả i tiế
p tục làm.

 Sau khi Ông làm xong một ý nghiệ  p, này Rahula,
Ông cầ n phải phản tỉnh ý nghiệpấ y như sau:
nghiệp này ta đã                   làm.
p này của     tanÝđư   n
tựhại, nđưa    hại đế  người,  n hạ      đưa
i cảhai; thời đế
ý nghiệp này là bất thiện, đưa đến đa
lại quảbáo đau khổ,        n quảbáo    đem đau". đếk

 Nế u trong khi phản tỉ
nh, này Rahula, Ông biế t
như sau: "Ý nghiệp                       p này này
đưan tự   đế
hại, nđưa    hại đế    người, n hại  đư
cảhai; ý nghiệ p này là bất thiện, đưa đế
khổ, đưa    n quảbáođế đau     ". Một ýkhổ
nghiệp
nhưy, này vậ  Rahula, Ông cần phải lo âu, cần
phải tàm quý, cần phải nhàm chán. Sau khi lo
âu, tàm quý, nhàm chán, cần phải phòng hộ
trong tương lai.

 Còn nếu trong khi phản tỉ
nh, này Rahula, Ông
biế
t: "Ý nghiệp này ta đã làm.p này       Ý ng
không nđưa      tự hại, đế không      n hại đư

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       251

ngư ời, không      n hạ i cảđưa       đế
hai, ý nghiệp này
là thiện, đưa  n an lạc, đế đem n quảbáođế an
lạc". Do vậy, này Rahula, Ông phải an trú
trong niềm hoan hỷ , tựmình tiế  p tục tu học
ngày đêm thiệ        trong
n pháp.       các

Này Rahula, trong thời quá khứ, những Sa-môn
hay Bà-la-môn nào         nh hóađã      tị
thân nghiệp,     nhđã
hóa khẩ  u nghiệp, nhđã          tị p, tấ
hóa ý nghiệ    t cảnhững
vị ấy, sau khi phả n tỉnh như  y nhiề   vậ nh
u lần     đãhóa tị
thân nghiệ  p, sau khi phản tỉnh như  y nhiề    vậ
u lần,   đã
tịnh hóa khẩ   u nghiệ p, sau khi phản tỉnh như    y
nhiề u lần, nhđã          tị p.
hóa ý nghiệ

Này Rahula, trong thời vịlai, những Sa-môn
hay Bà-la-môn nào sẽtị   nh hóa thân nghiệ  p, sẽtịnh
hóa khẩ u nghiệp, sẽtịnh hóa ý nghiệ p, tất cảnhững
vịấ y; sau khi phả n tỉnh như    y nhiề   vậ
u lầ n, sẽtịnh
hóa thân nghiệp, sau khi phản tỉnh như   y nhiề    vậ
u lần,
sẽtịnh hóa khẩ u nghiệp, sau khi phản tỉ
nh nhiề  u lần,
sẽtịnh hóa ý nghiệ p.

Này Rahula, trong thời hiệ n tạ i, những Sa-môn
hay Bà-la-môn nào tị  nh hóa thân nghiệ    p, tịnh hóa
khẩu nghiệ p, tị
nh hóa ý nghiệ p, tất cảnhững vịấ    y,
sau khi phả n tỉnh như   y nhiều lầvậ
n, tịnh hóa khẩ  u
nghiệp; sau khi phản tỉnh như   y nhiề     vậ
u lần, tị
nh hóa

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               252

ý nghiệ p.

 Do vậ  y, này Rahula: "Sau khi ph̫n t͑  nh nhi͉  u
l̯n, tôi sͅt͓nh hóa thân nghi͏   p; sau khi ph̫n
t͑nh nhi͉ u l̯n, tôi sͅt͓nh hóa kẖu nghi͏ p, sau
khi ph̫n t͑   nh nhi͉  u l̯n, tôi sͅt͓ nh hóa ý
nghi͏ p". Như y, vậ   này Rahula, Ông cần phả i tu
học.

ThếTôn thuyế  t giảng như         vậ
y. Tôn giảRahula,
hoan hỷtín thọlời ThếTôn giả
ng...

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             253

32 Cẩn thận khen chêc - sanh ra với búa tro Kokàlika – Tương I,

Kokàlika –Tương I, 32

1) Tạ i Sàvatthi.

2) Rồi Tỷ -kheo Kokàlika đi n Thế
đếTôn; sau khi
đến,   nh lễđả
ThếTôn, rồi ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ
-kheo Kokàlika bạ
ch Thế
Tôn:

-- Bạch ThếTôn, Sàriputta và Moggallàna là hạ ng ác dục. Họbịác dục chi phối.

4) Khi    c ngheđượ
nói vậ
y, ThếTôn nói với Tỷ
-kheo
Kokàlika:

- Này Kokàlika, chớcó nóiy. Này
như      vậ
Kokàlika,
chớcó nói như vậy. t tin           Này ng tưở
Ko
vào Sàriputta và Moggallàna. Sàriputta và
Moggallàna thật là hòa ái.

5) Lầ
n thứhai, Tỷ
-kheo Kokàlika bạ
ch ThếTôn:

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       254

Bạ             u ThếTôn đáng
ch ThếTôn, dầ                 tin
ng, rất    đán
tư
tin cậy; nhưng Sàriputta          ng ác và
dục. Họbịác dục chi phối.

6) Lầ n thứhai, ThếTôn nói với Tỷ -kheo Kokalika:

-- Này Kokàlika, chớcó nói      như
y. Này       vậ
Kokàlika,
chớcó nói như vậy. Này                   ng Ko
vào Sàriputta và Moggallàna. Sàriputta và
Moggallàna thậ t là hòa ái.

7) Lầ
n thứba, Tỷ
-kheo Kokàlika bạ
ch ThếTôn:

--.. Họbịác dục chi phối.

8) Lầ n thứba, ThếTôn bả o Tỷ-kheo Kokàlika:

--.. Sariputta và Moggallàna thậ t là hòa ái.

-kheo Kokàlika từchỗngồi ngđứ
9) Rồi Tỷ                            dậy,nh đả
lễThếTôn, thân bên phải ng  hướ
vềNgài, rồi ra đ

10) Tỷ  -kheo Kokàlika ra đi  không đư   ợc bao lâu,
toàn thân mọc lên những mụt nhọt lớn bằ   ng hột cải.
Từ hột cả   i, chúng lớn lên bằ   ng hột u đậ   xanh
(mugga). Từhột u xanh, đậ chúng lớn lên bằ    ng hột
đậu lớn (kalàya). Từhộtu lớ   đậ
n, chúng lớn lên bằng
rolatthi (hột cây jujube, cây táo?). Từhột rolatthi,
chúng lớn lên bằ   ng hột kolama. Từ hột kolama,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              255

chúng lớn lên bằng hột amala (a-ma-la quả). Từquả
amala, chúng lớn lên bằng quảbeluva chưa chín
quảbeluva chưan lên              chín,
bằ         chún
ng quảbilla.
Từhình lớn bằ  ng quảbilla, chúng nứt vỡra, chả y
máu và mủ.

11) Rồi Tỷ-kheo Kokàlika do bệ   nh này bịmệ    nh
chung. Bị mệ nh chung, Tỷ-kheo Kokàlika sanh trong
địa ngục Sen hồng, với tâm hận thù   i với Tônđốgiả
Sàriputta và Moggallàna.

12) Rồi Phạm thiên Sahampati,                 n
mãn, với dung sắc thù thắ
ng, chói sáng toàn vùng
Jetavana,    n ThếTôn; đi đế   sau nhkhi  lễThế đế
Tôn và   ng một đứ
bên.

13)ng Đứ
một bên, Phạ
m thiên Sahampati bạ
ch Thế
Tôn:

-- Bạch ThếTôn, Tỷ-kheo Kokàlika        nh chung. đã
Bạ ch Thế Tôn, sau khi mệ      nh chung Tỷ  -kheo
Kokàlika phải sanh       a ngụcvào
Sen hồngđị
với tâm
hận thù   i với Tônđố
giảSàriputta và Moggallàna.

14) Phạm thiên Sahampati          y. Sau khi nói nó
xong,         đả
nh lễThế Tôn, thân bên hữu ng hướ
vềNgài
rồi biế
n mấ   i chỗấ
t tạ     y.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           256

15) Rồi ThếTôn, sau khi    n đêm
qua, liề  o các ấy
bả
Tỷ-kheo:

-- Này các Tỷ-kheo, hồi hôm, Phạ  m thiên Sahampati,
khi đêm              đã
n mãn,       gầsắ
với dung     c thù thắng, chói
sáng toàn vùng Jetavana                            nh
lễTa rồi ngđứ   một bên.               Đứ
ng một bên,  này các Tỷ
kheo, Phạ  m thiên Sahampati bạ ch với Ta: "Bạch Thế
Tôn, Tỳ -kheo Kokàlika                      đã
nh chung. Và bạ ch Thếmệ
Tôn, Tỷ -kheo Kokàlika sau khi mệnh chung đ
vàoa ngụ   địc Sen hồng với tâm thù hận i vớ  đối Tôn
giảSàriputta và Moggattàna". Này các Tỷ-kheo,
Phạm thiên Sahampati                  y. Sau khi nóinói
xong,           đảthân phía hữu ng
nh lễTa,                       hướvềTa, rồi
biế n mất tại chỗ.

16) c Đượ
nghe nói vậ
y, một Tỷ
-kheo bạ
ch ThếTôn:

i thọtrong -- Bạch ThếTôn, bao nhiêu lâu là tuổ       a         đ ngục Sen hồng?

17) -- Thật dài, này Tỷ-kheo, là tuổi thọtrong    a đ
ngục Sen hồng. Không dễgì tính                đượ
c là bao nhiêu
năm, bao nhiêu trăm năm,
nhiêu trăm ngàn năm.

18) -- Bạch ThếTôn, có thểtính        được ng      ch một ví dụ?

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         257

19) ThếTôn      đáp:

-- Có thểđư ợc, này Tỷ-kheo.

Này Tỷ -kheo, ví như
t baocó hộtmộ   đậnặng
u mè,
hai mươi khàrika,     ng ởnư   ớc Kosala.
theoVí đ
dụsau m͡WWUăPQăPP͡WQJ˱ͥ
i ḽy ra m͡t l̯n m͡t
h͡t mè.

- Này Tỷ-kheo, còn mau hơn                      là
t mè, nặ ng ba
hai mươi khàrika                    ng của   ấy, cnướ
t
Kosala, đi đến                    n haotiêu
mòn do ha
phương    n ấy, sotiệ
sánh (với tuổi thọ) ởđị  a ngục
Abhuda.
- Này Tỷ -kheo, hai mươi         i thọ ở tuổ
địa ngục
Abhuda bằ ng một tuổi thọởđị   a ngục Nirabbuda.
- Này Tỷ -kheo, hai              i thọmươi
ở đị  a ngụctuổ
Nirabbuda bằ ng một tuổi thọởđị   a ngục Ababa.
- Này-Tỷkheo, hai           i thọở  mươi
đị           tuổ
a ngục Ababa
bằng một tuổi thọởđị  a ngục Atata.
- Này Tỷ-kheo, hai           i thọở mươi
đị          tuổ
a ngục Atata
bằng một tuổi thọởđị  a ngục Ahaha.
- Này Tỷ-kheo, hai          i thọở  mươi
đị           tuổ
a ngục Ahaha
bằng một tuổi thọởđị  a ngục Kumuda.
- Này Tỷ -kheo, hai              i thọmươi
ở đị  a ngụctuổ
Kumuda bằng một tuổi thọ ở đị             a ngục
Sogandhika.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         258

- Này Tỷ   -kheo, hai            i thọmươi
ở đị a ngụctuổ
Sogandhika bằng một tuổi thọởđị    a ngục Uppala
(Sen xanh).
- Này Tỷ -kheo, hai        i thọởmươi
đị        tuổ
a ngục Uppala
bằng một tuổi thọởđị   a ngục Pundarika (Sen
tr̷ng).
- Này Tỷ  -kheo, hai          i thọở mươi
đị        tuổ
a ngục Sen
trắng bằng một tuổi thọởđị  a ngục Pudumà (Sen
h͛ng).

Này Tỷ -kheo, Tỷ-kheo Kokàlika sanh tạia ngụđị c
Sen hồng với tâm hận thù  i với tônđố
giảSàriputta
và Moggallàna.

20) ThếTôn nói           như      vậy.   cSau
y, bậ
Thiện Thệlạ
i nói thêm:

Phàm con             người        đã     sanh ự tro Sanh với búa

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        259

33 Cẩn thận khen chêc - sanh ra với búa tro Tudu brahmà – Tương

Tudu brahmà –Tương I, 327

1) Tạ i Sàvatthi.

2) Lúc bấ                         nh, đaun, đớ y giờTỷ-kheo Kokàlika bịbệ bịtrọng bệnh.

3) Rồi Bích-chi Ph̩m thiên Tudu khi đêm         n   đ
mãn, với dung sắ c thù thắng, chói sáng toàn vùng
Jetavana,    n Tỷ -kheođi      đế
Kokàlika.

4) Sau         khi
n, vịấy đứng
đế                 trên    hư
i      k
Tỷ-kheo Kokàlika:

-- Này Kokàlika,      t tin tư
ởng vào
hãy       đặ
Sàriputta và
Moggallàna. Sàriputta và Moggallàna thậ t là hòa
nhã.

5) -- Ông là ai, này Hiề n giả ?

6) -- Ta là Bích-chi Phạ m thiên Tudu.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          261

n giả, phải chăng c Ông
7) -- Này Hiề                         ThếTôn đã
nói là           đã
ng quả B̭t chứ
lai. Vậy Ông
n ởđờiđế
này
làm gì? Ông có thấy lỗi lầm của Ông nào?như t

Phàm con người                 đã   sanh
Sanh với búa trong miệ
ng,
Kẻngu khi nói bậy,
Tựchặt t lấ đứ
y thân.
Ai khen kẻlàm bậy,
Ai chê     i làm ngườ
hay,
Tựnhen nhúm bất hạnh,
Do chính miệ ng của mình;
Chính do bất hạnh ấy,
Nên không      c an lạc, đượ
Nhỏthay bất hạ nh này,
Trong canh bạc (rủi may),
Bịtan hoang tài sản,
Trong giờphút    đen! đỏ
Lớn hơn,   bất hạnh,sự
Hơn i bấmọt hạnh khác,
Do tựmình gây nên,
Cho tựngã của mình!
Ai i xửđố ác ý,
Với chư            nPhậ
t, Thiệ Thệ ,
Phải trải qua thời gian,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                  262

Trăm ngàn, a,nhiều hơn        n
Ba mươi sáu và năm,
Trải thời gian thật dài.
Ai với lời và ý,
Phỉbáng bậc Hiề   n Thánh,
Dùng ác tâm chốngi, đố
Sẽsa đọa     a ngục. đị

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ     263

34 Cẩn thận khen chêc - sanh ra với búa tron KHEO KOKÀLIKA – Tăng

TỶKHEO KOKÀLIKA –Tăng IV, 467

y giờcó Tỷ-kheo Kokàlika
1. Bấ                             n ThếTôn, sauđi
khi đến,            đả
nh lễThếTôn  ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Tôn giảKokàlika bạch ThếTôn:

- Bạch ThếTôn, Sàriputta và Moggallàna là ác dục, bịác dục chinh phục.

- Này Kokàlika, chớcó nói vậy! Này Kokàlika, chớ
có nói vậ y. Này Kokàlika, tâm hãy tịnh itín    với   đ
Sàriputta và Moggallàna. Hiề n thiệ
n là Sàriputta và
Moggallàna.

Lần thứhai, Tỷ -kheo Kokàlika bạch ThếTôn: "Bạch
ThếTôn, dầu ThếTôn có lòng tin                   i
với con Sàriputta và Moggallàna là ác dục, bị
ác dục
chinh phục."

- Này Kokàlika, chớcó nói vậ  y! Này Kokàlika, chớ
có nói vậ y. Này Kokàlika, tâm hãy tịnh itín    với   đ
Sàriputta và Moggallàna. Hiề n thiệ
n là Sàriputta và
Moggallàna.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          264

Lầ n thứba, Tỷ -kheo Kokàlika bạch ThếTôn: ... Hiề n thiện là Sàriputta và Moggallàna.

2. Rồi Tỷ-kheo Kokàlika từchỗngồi ngđứ
dậy,  nh đả
lễThếTôn, thân bên hữu ng    hướ
vềThếTôn rồi đi
ra.

Tỷ-kheo Kokàlika ra đi a khô
Tỷ-kheo Kokàlika nổi lên những mụt to bằ       ng hạ t cả
i;
sau khi lớn bằ ng hạ t cải, chúng lớn lên bằ  ng hộtu; đậ
sau khi lớn lên bằ ng hộtu, chúngđậ lớn lên bằ      ng hạt
đậu lớn; sau khi lớn bằ  ng hộtu lớ    đận, chúng lớn lên
bằng hòn sỏi; sau khi lớn bằ       ng hòn sỏi Kolatthi,
chúng lớn lên bằ  ng hột táo; sau khi lớn lên bằ    ng hột
táo, chúng lớn lên bằ   ng trái Àmala, chúng lớn lên
bằng trái(tráidưa    vilva); sau khi lớn lên bằ    ng trái
dưa  vilva, chúng lớn lên bằ   ng trái billa (trái      đãdư
chín); sau khi lớn lên bằ    ng trái billa, chúng bịphá
vỡ, mủvà máu chả    y ra. Tại đây,                nó
m trên lá chuối,nằ
như con cá               độ c. ăn phải đồ

3. Lúc ấy có độc giác Phạm thiên Tudu đin Tỷ
đế
-
kheo Kokàlika, sau khi                                   đ
nói với Tỷ-kheo Kokàlika:

- Này Kokàlika,     t tâm tịnhhãy    tínđặ   nơi
Moggallàna! Hiề
n thiệ
n là Sàriputta và Moggallàna.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             265

- Ông là ai?

- Ta     là c giác độ Phạm thiên Tudu.

- Thưan giảHiề
, có phả
i Hiền giảlà ngườic Thế đư
Tôn trảlời là  chứng đã
Bất lai? Saoi lạingườ
n đế
đây? Hãy xem         nào như ngườithế
m lạ    đã l
c trong
vấn này.đề

độPhạ
Rồi c giác      m thiệ
n Tudu nói lên với Tỷ-kheo
Kokàlika bài kệnày:

-Con người     c sanh ra,đượ
Sanh với búa trong miệng,
Người ngu        u xấu, nói điề
Là tựchém vào mình.
-Ai khen người đáng
Ai chê người đáng kh
Đều chất chứa bất hạnh,
Do từmiệ ng tạo thành,
Và chính do bất hạnh,
Nên không     c an lạc. đượ
-Nhỏthay, bất hạnh này,
Chính do cờbạc sanh,
Khiến tài sản tiêu hao,
-Bất hạnh này lớn    hơn,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        266

Không những mất tất cả,
Lại mất cảtựmình,
Là ngườ i khởi ác ý
Đố i với chư         .Thiệ
n Thệ
-Ai chỉtrích bậc Thánh,
Với lời, với ác ý,
Trải qua trăm            i,  ngàn th
Với ni-rab-bu-đa,
Còn thêm ba mươi sáu
Với năm-bu-đa,a
Phải sanh          a ngụcvào đị
Chị u khổđau tại      y.    đấ

4. Rồi Tỷ-kheo Kokàlika, do chứng bệ   nh ấy mệ  nh
chung. Sau khi chết, Tỷ-kheo Kokàlika sanh avào
ngục sen hồng vì tâm khởi ác     i với ý    đốvà
Sàriputta
Moggallàna.

Rồi Phạ m thiên Sahampati, sau khi đêm n mãn,    gầ
với dung sắ
c thù thắng chói sáng toàn vùng Jetavana,
đi n Thế
đếTôn; sau khi             nh lễThế đến,
Tôn rồi đả
đứng một bên,              đứ
ng một bên, Phạ  m thiên Sahampati
bạch ThếTôn: "Bạch ThếTôn, Tỷ     -kheo Kokàl
mệnh chung. Bạch ThếTôn, Tỷ    -kheo Kokàlika mệ   nh
chung, phải sanh vào đị a ngục sen hồ ng, vì tâm khởi
ác iývới đố  Sàriputta và Moggallàna". Phạ    m thiên
Sahampati nói như vậy.                          nh lễ  N

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          267

hướ
ThếTôn, thân phía hữu ng vềThếTôn rồi biế
n
mất tạ
i chỗ.

5. Rồi ThếTôn,         sau      khio các
đêmTỷ
-         đã
kheo:

- Này các Tỷ -kheo, đêm                 nay
m thiên         Phạ
Sahampati
khi đêm        n mãn,đã     gầsắ
với dung     c thù thắng chói
sáng toàn vùng n Jetavana,         Ta; saun, khi
đả nh lễTa rồi ngđứ một bên,               đứ
ng một bên, này các
Tỷ-kheo, Phạm thiên Sahampati            i Ta: "Bạch
ThếTôn, Tỷ   -kheo, Kokàlika         nh chung, phảiđã
sanh avào     ngục sen đị
hồng, vì tâm khởi ác     i với ý đ
Sàripuuta và Moggallàna". Này các Tỷ-kheo, Phạ     m
thiên Sahampati nói                          y xong,như
đả nh lễTa, thân phía hữu ng   hướvềTa rồi biế n mấ t
tại chỗ.

6. Khi nghe nói vậ y, một Tỷ-kheo bạ ch ThếTôn:

- Bạch ThếTôn, lâu dài bao nhiêu, là tu͝i th͕ͧÿ͓ a ngͭc sen h͛ng?

-kheo, tuổi thọởđị
- Này Tỷ                 a ngục sen hồng, rất khó
mà tính   c. Có chừđượ
ng ấy năm, hay        ng ấ y c
trăm năm,ng ấy         hayngàn  cóhaychừ
cónăm,
chừng
ấy trăm ngàn năm.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          268

- Bạch ThếTôn, có thểcho một ví dụđư ợc   chăng ?

- Có thểđư ợc, này Tỷ-kheo, một cỗxe chởhai mươ
cân kosala chởđầ  y hột mè. Rồi một ngườ  i cứsau
một trăm năm, y một                         trăm
lên một hột mè. n
Mau hơn-kheo        này      Tỷ
là cỗxe   chởhai mươi
kosala chởđầ y hột mè, do phương                n
tận sạch, không còn gì nữa, cũnglà mộ          chưa
t
Abbuda     a ngụ đị
c.

11. Đị
a ngục Abbuda.
12. Ví    như, hai a ngụ    mươi
c là bằngabbud
một
Nirabbuda địa ngục.
13. Ví như, hai mươi         a ngụ       Nirab
c là bằng
một Ababà địa ngục.
14. Ví     như, hai a ngụ    mươic bằng mộabab
t
Ahaha địa ngục.
15. Ví như, haia ngụ        mươi
c là bằng ahaha
một
Atato đị
a ngục.
16. Ví     như, haia ngụ     mươic bằng mộatat
t
Kumodo đị a ngục.
17. Ví như, hai a ngụ       mươi
c là bằngkumod
một
Sogandhika địa ngục.
18. Ví     như, hai mươi        a ngục bằ soga
ng
một Uppalako đị a ngục.
19. Ví như, hai amươi        ngục bằng uppal
một
Pundarika địa ngụ c.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      269

20. Ví như, hai mươi
a ngục bằngpunda
một
Paduma đị
a ngục.

Này Tỷkheo, Tỷkheo Kokàlika phải sanh a  v
ngục Paduma (sen hồng), vì khởi lêni vớ
ác
i  ý
Sàriputta và Moggallàna.

ThếTôn nói        như
n Thệnói
y. Thiệ    vậ          như
y xong, vậ
bậc Đạoi nói Sư
thêm: lạ

Con người      c sanh ra đượ
Sanh với búa trong miệ ng,
Người ngu         u xấu, nói điề
Là tựchém vào mình.
Ai khen người đáng c
Ai chê người đáng kh
Đều chất chứa bất hạnh,
Do từmiệ ng tạo thành,
Và chính do bất hạnh,
Nên không     c an lạc. đượ
Nhỏthay bất hạ   nh này,
Chính do cờbạc sanh,
Khiến tài sản tiêu hao,
Bất hạnh này lớn hơn,
Không những mất tất cả,
Lại mất cảtựmình.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                    270

Là ngườ
i khởi ác ý,
Đố
i với chư        . Thiệ
n thệ
Ai chỉtrích bậc Thánh,
Với lời, với ác ý,
Trải qua trăm            i,  ngàn th
Với Ni-rab-bu-da,
Còn thêm ba mươi sáu
Với m nă  A-bu-ÿD,
Phải sanh                vào đị
a ngục,
Chị u khổđau tại      y.    đấ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ             271

35 Cẩn thận khen                          chê         - Tăng II, 536

GANH TỊ–Tăng II, 536

1. - Thành tựu năm pháp -kheo,
này,một nà
Tỷ-kheo-ni như vậy ng bịrơi
tương
avào
ngục.xứ
đị

2. Thếnào là năm ?

- Không suy xét, không thẩ  m sát, tán thán người
không đáng      c tán thán; đượ
- Không suy xét, không thẩ  m sát, không tán thán
người đáng              đượ
c tán thán;
- Ganh tị;
- Xan tham;
- Bác bỏcác vật dụng tín thí.

Thành tựu năm pháp -kheo,
này,      này
một Tỷ-
kheo-ni như vậy
ng bịrơi
tương
avào
ngục.xứđị

3. Thành tựu năm pháp này,
-kheo, một này
Tỷ-kheo-ni như vậy tương
c sanh lên cõi xứn
Trời.

4. Thếnào      là ?  năm

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           272

- Có suy xét, có thẩ m sát, không tán thán ngư
ời
không đáng      c tán thán; đượ
- Có suy xét, có thẩ m sát, tán thán ngư ời đán
được tán thán;
- Không có ganh tị ;
- Không có xan tham;
- Không bác bỏcác vậ   t tín thí.

Thành tựu năm pháp -kheo,
này,  một Tỷnày
-
kheo-ni như vậy ctương          xứng
sanh lên cõi Trời.

TRI KIẾN –Tăng II, 537

1. - Thành tựu năm pháp -kheo,
này,một nà
Tỷ-kheo-ni như vậy ng bịrơi
tương
avào
ngục.xứ
đị

2. Thếnào      là ?  năm

- Không suy xét, không thẩ  m sát, tán thán người
không đáng      c tán thán; đượ
- Không suy xét, không thẩ  m sát, không tán thán
người đáng              đượ
c tán thán;
- Có tà kiế
n;
- Có tà tư duy;
- Bác bỏcác vật tín thí.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           273

Thành tựu năm pháp -kheo,
này,      này
một Tỷ-
kheo-ni như vậy
ng bịrơi
tương
avào
ngục.xứđị

3. Thành tựu năm pháp này,
-kheo, một này
Tỷ-kheo-ni như vậy tương
c sanh lên cõi xứn
Trời.

Thếnào     là ? năm

- Có suy xét, có thẩ m sát, không tán thán ngư
ời
không đáng      c tán thán; đượ
- Có suy xét, có thẩ m sát, tán thán ngư ời đán
được tán thán;
- Có chánh tri kiến;
- Có chánh tư duy;
- Không bác bỏcác vậ   t tín thí.

Thành tựu năm pháp -kheo,
này,  một Tỷnày
-
kheo-ni như vậy ctương          xứng
sanh lên cõi Trời.

LỜI NÓI –Tăng II, 538

...(Giống như#118)        kinh
ởtrên, chỉ
số
có khác trong
kinh này: tà tinh tấ       m thếcho tà tri kiến, tà
n, tà niệ
duy và chánh tinh tấ n, chánh niệm thếcho chánh tri
kiến, chánh tư c).duy của ki

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       274

TINH TẤN –Tăng II, 538

...(Giống như#118)        kinh
ởtrên, chỉ
số
có khác trong
kinh này: tà tinh tấ       m thếcho tà tri kiến, tà
n, tà niệ
duy và chánh tinh tấ n, chánh niệm thếcho chánh tri
kiến, chánh tư c).duy của ki

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       275

36 Cẩn thận khen chê - TÁN THÁN TƯƠNG XỨNG 736

KHÔNG TÁN         THÁN        TƯƠNG
NG –Tăng
XỨ
II,
736

1. - Thành tựu năm -kheo
pháp,trú tạ   Tỷ
i chỗnhư
vậy tương   ng bịrơi
xứavào
ngục. đị

2. Thếnào      là ?  năm

- Không có suy xét, không thẩ       m sát, tán thán
ngư ời khôngc tánđáng          thán;       đượ
- Không suy xét, không thẩ     m sát, không tán thán
ngư ời đáng                đượ
c tán thán;
- Không suy xét, không thẩ       m sát, đặ t lòng tin
(làm rõ ràng) vào những chỗkhông đáng             c
tịnh tín;
- Không suy xét, không thẩ     m sát, không đặ t lòng
tin vào những chỗđángc tị          đượ
nh tín;
- Làm rơi    t các vậ   rớ
t tín thí.

Do thành tựu năm -kheo
pháp,trú tạ   Tỷ
i chỗnhưy vậ
tương   ng bịrơi
xứ  avào
ngục. đị

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         276

3. Thành tựu năm pháp,              này
-kheo trú  i chỗcác
tạ
như vậy ngtương              xứ
sanh lên cõi trời.

4. Thếnào     là ?  năm

- Có suy xét, có thẩ m sát, không tán thán ngư  ời
không đáng       c tán thán; đượ
- Có suy xét, có thẩ  m sát, tán thán ngư ời đán
được tán thán;
- Có suy xét, có thẩ m sát, không đặt lòng tin vào
những chỗkhông đáng          c tị       đượ 2-3.
mĐ-tf D167>-3<;

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       277

2. Thành tựu bốn pháp này, này các Tỷ     -kheo, bậ
c
Hiề n trí, thông minh, là bậ
c Chân nhân, tựmình sử
xựnhư một         i khôngngườ
mấ t gốc, không bịthương
tích, không phạ  m tội, không bịkẻtrí quởtrách, và
tạo nên nhiều điềuc. Thế        phước
nào là bốn?đứ

 Sau khi suy xét, sau khi cứu xét, không tán thán
những người không              c tán thán; đáng
 Sau khi suy xét, sau khi cứu xét, tán thán những
ngư ời đáng               đượ
c tán thán;
 Sau khi suy xét, sau khi cứu xét, tỏbày sựbấ    t
tín nhiệm tạ i những chỗkhông đáng          c tín đ
nhiệ m;
 Sau khi suy xét, sau khi cứu xét, tỏbày sựtín
nhiệ m tại những chỗđángc tín       đượ
nhiệm.

Thành tựu bố   n pháp này, này các Tỷ-kheo, bậc Hiền
trí, thông minh, là bậc Chân nhân, tựmình sửxựnhư
một ngườ   i không mấ   t gốc, không bịthương t
không phạ   m tội, không bịkẻtrí quởtrách và tạo nên
nhiều điềuc. phước đứ

Ai khen người đáng chê
Ai chê người đáng khen
Kẻấy với miệng i lưỡ
Chứa chấp u điề bất hạnh
Do vì bất hạnh ấy

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        279

Không     tìm
c an lạc. đượ
Nhỏnhen không          đáng     kể
Là loại bất hạnh này
Bất hạnh do cờbạ  c
Phá hoại các tài sản
Lớn hơn, lớn            u    hơn nhiề
Là loại bất hạnh này
Cho tất cảmọi ngườ    i
Và cảvới riêng mình
Những ai với ác ý
Đố i với bậc Thiệ n thệ
Trải qua một trăm ngàn
Thời Nirabbudà
Và cộng ba mươi sáu
Với năm   Abbudà
Bịsanh avào      ngục     đị
Trong suốt thời gian ấy
Nếu mắng nhiế   c bậc Thánh
Với lời, ý, nguyện ác.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ              280

38 Cẩn thận khen                      chê    - Tăng I, 546

SÁT SANH –Tăng I, 546

 Đầy bađủpháp, này các Tỷ-kheo, tươn   ng
nhưy, bị
vậ
rơi avào          đị
ngục. Thếnào là ba?
- Tựmình sát sanh,
- Khích lệngư
ời khác sát sanh,
- Tùy hỷsựsát sanh.
Đầy bađủ pháp này, này các Tỷ-kheo, tươn     ng
nhưy, bị
vậrơi avào   ngục. đị
 Đầy bađủpháp này, này các Tỷ-kheo, tương   ng xứ
như vậy           đượ
c sanh thiên giới. Thếnào là ba?
- Tựmình từbỏsát sanh,
- Khích lệngư
ời khác từbỏsát sanh,
- Tùy hỷsựtừbỏsát sanh.
Đầy bađủpháp này, này các Tỷ-kheo,      tươn
ng
như vậy,           đượ
c sanh thiên giới.

LẤY CỦA KHÔNG CHO –Tăng I, 547

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                    281

(Giống      như      kinh
kháctrên,
đây
lấ        làchỉ
y của không
cho) ...

TÀ HẠNH TRONG DỤC VỌNG –Tăng I, 547

(Giống như kinh            kháctrên,  đây
tà        là
hạnh trongchỉ
dục vọng) ...
156-162 ...
... (Giống như kinh                  ntrên,
khác tuầ  tựcác pháp ch
sau này: nói láo, nói hai i, lưỡ          độ
nói lời c ác, nói lời
phù phiế m, tham, san, tà kiế
n ) ...

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         282

39 Cẩn thận khen                        chê N– - Tăng II, 537

TRI KIẾN –Tăng II, 537

1. - Thành tựu năm pháp -kheo,
này,một nà
Tỷ-kheo-ni như vậy ng bịrơi
tương
avào
ngục.xứ
đị

2. Thếnào     là ?  năm

- Không suy xét, không thẩ  m sát, tán thán người
không đáng      c tán thán; đượ
- Không suy xét, không thẩ  m sát, không tán thán
người đáng              đượ
c tán thán;
- Có tà kiế
n;
- Có tà tư duy;
- Bác bỏcác vật tín thí.

Thành tựu năm pháp -kheo,
này,      này
một Tỷ-
kheo-ni như vậy
ng bịrơi
tương
avào
ngục.xứđị

3. Thành tựu năm pháp này,
-kheo, một này
Tỷ-kheo-ni như vậy tương
c sanh lên cõi xứn
Trời.

Thếnào      là ?  năm

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          283

- Có suy xét, có thẩ m sát, không tán thán ngư
ời
không đáng      c tán thán; đượ
- Có suy xét, có thẩ m sát, tán thán ngư ời đán
được tán thán;
- Có chánh tri kiến;
- Có chánh tư duy;
- Không bác bỏcác vậ   t tín thí.

Thành tựu năm pháp -kheo,
này,  một Tỷnày
-
kheo-ni như vậy ctương          xứng
sanh lên cõi Trời.

LỜI NÓI –Tăng II, 538

...(Giống như#118)        kinh
ởtrên, chỉ
số
có khác trong
kinh này: tà tinh tấ       m thếcho tà tri kiến, tà
n, tà niệ
duy và chánh tinh tấ n, chánh niệm thếcho chánh tri
kiến, chánh tư c).duy của ki

TINH TẤN –Tăng II, 538

...(Giống như#118)        kinh
ởtrên, chỉ
số
có khác trong
kinh này: tà tinh tấ       m thếcho tà tri kiến, tà
n, tà niệ
duy và chánh tinh tấ n, chánh niệm thếcho chánh tri
kiến, chánh tư c).duy của ki

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       284

40 Cẩn thận khen chê - Tăng I, 713

TÁN THÁN –Tăng I, 713

1. - Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ
-kheo,       n
vậy tương    ng bịrơi  xứavào        đị
ngục. Thếnào là bố
n?

- Không suy tư, m không      sát, tán thán ngư
thẩ
ời
không xứng đáng               đượ
c tán thán;
- Không suy tư,m không                      thẩ
sát, không tán thán
người xứng đáng               đượ
c tán thán;
- Không suy tư, không     m sát, tựcảthẩ
m thấy tin
tưởng đố
i với những chỗkhông đáng            ng  t
- Không suy tư,            m sát, tựkhông
cả
m thấ  y t
không tinng tưở đối với những chỗđáng t
tưởng.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo,       n vậy tương   ng bịrơi xứavào ngục. đị

2. Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo,        n vậy tươngc sanh      xứng        đượ lên cõi Trời.

- Có suy tư, m sát, có
không thẩ
tán thán ngư
ời
không xứng đáng         đượ
c tán thán;

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       285

- Có suy tư,       m sát,có        thẩ
tán thán ngư ời xứng
đángc tán   đượ
thán;
- Có suy m         tư,        có
sát, tựcả m thấythẩ
không tin
tư
ởng đố  i với những chỗkhông xứng đán
được tin    ng;     tưở
- Có suy m         tư,        có
sát, tựcả m thấ ythẩ
tinng tưở
đối với những chỗđáng ng.       tin tưở

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo,     n vậy tươngc sanh      xứng         đượ lên cõi Trời.

PHẪN NỘ–Tăng I, 714

(Như      kinh      trên,        (83), ch khác vềbốn pháp:

- Tôn trọng phẫ  n nộ, không tôn trọng di͏
u
pháp;
- Tôn trọng gièm pha, không tôn trọng diệu
pháp;
- Tôn trọng lợi dưỡng, không tôn trọng diệ
u
pháp;
- Tôn trọng cung kính, không tôn trọng diệ
u
pháp).

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                     286

41 Cẩn thận khen chê - Tăng II, 534

TÁN THÁN –Tăng II, 534

1. - Thành tựu năm pháp -kheo,
này,  Tỷ- nà
kheo-ni tương xứngy bịrơi
như
avàovậ
ngục. đị

2. Thếnào      là ?  năm

- Không suy xét, không thẩ  m sát, tán thán ngư  ời
không đáng      c tán thán; đượ
- Không suy xét, không thẩ  m sát, không tán thán
ngư ời đáng              đượ
c tán thán;
- Không suy xét, không thẩ  m sát, đặt lòng tin vào
những chỗkhông đáng             nh tín; đượ
c tị
- Không suy xét, không thẩ  m sát, không đặ  t lòng
tin vào những chỗđángc tị        đượ
nh tín;
- Bác bỏcác vậ t dụng tín thí.

Do thành tựu năm pháp           này,
-kheo-ni như
y Tỷ
tương   ng bịrơi
xứ  avào
ngục. đị

3. Thành tựu năm pháp này,  -kheo, Tỷ- nà
kheo-ni tương xứng         như
c sanh lên       vậy
cõi Trời.

Thếnào      là ?  năm

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            287

- Có suy xét, có thẩ m sát, không tán thán ngư    ời
không đáng       c tán thán; đượ
- Có suy xét, có thẩ  m sát, tán thán ngư   ời đán
được tán thán;
- Có suy xét, có thẩ m sát, không đặ  t lòng tin vào
những chỗkhông đáng          c tịnh tín; đượ
- Có suy xét, có thẩ m sát, đặt lòng tin vào những
chỗđángc tị      đượ
nh tín;
- Không bác bỏcác vậ    t dụng tín thí.

Thành tựu năm pháp -kheo,
này,       này
Tỷ-kheo-
ni như vậy ctương            xứng
sanh lên cõi Trời.     đư

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        288

42 Cẩn thận khen chê                               - 1 – Tăng II, 738

XAN THAM 1 –Tăng II, 738

1. - Thành tựu năm pháp,         này
-kheo trú  i chỗcác
tạ
như vậy ngtương bịrơi avào
xứ
ngục. đị

2. Thếnào     là ?  năm

- Không suy xét, không thẩ   m sát, tán thán người
không đáng      c tán thán; đượ
- Không suy xét, không thẩ   m sát, không tán thán
người đáng               đượ
c tán thán;
- Xan tham trú xứ, tham      m trú xứ; đắ
- Xan tham gia đình, tha
- Làm cho       t các rơi
vậ t tín thí.rớ

Thành tựu năm -kheo
pháp, trú tạ   Tỷ
i chỗnhưy vậ
tương  ng bịrơi
xứ  avào
ngục. đị

3. Thành tựu năm pháp,              này
-kheo trú  i chỗcác
tạ
như vậy ngtương              xứ
sanh lên cõi trời.

4. Thếnào     là ?  năm

- Có suy xét, có thẩm sát, không tán thán ngư ời không đáng      c tán thán; đượ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        289

m sát, tán thán ngư
- Có suy xét, có thẩ                    ời đán
được tán thán;
- Không xan tham trú xứ, không           m trútha
xứ;
- Không xan tham gia                     m gia đìn
đình;
- Không làmt các         cho
vậ       rơi rớ
t tín thí.

Thành tựu năm pháp,        -kheo này
trú tạ   các
i chỗ
như vậy ngtương            xứ
sanh lên cõi trờ i.

XAN THAM 2 –Tăng II, 739

(Như kinh               trướ
c #237, bỏ"tham  m trú đắ
xứ", bỏ
"tham đắm gia"làm             đình",  cho   t tha
rớt vậ  rơ
thí" bằ                   dưỡ
ng "xan tham lợi ng". Phần sau có những
thay      n đổ
i cầ thiết.)

XAN THAM 3 –Tăng II, 739

1. - Thành tựu năm pháp,         này
-kheo trú  i chỗcác
tạ
như vậy ngtương bịrơi avào
xứ
ngục. đị

2. Thếnào     là ?  năm

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      290

-   Xan tham chỗở,
-   Xan tham gia đình,
-   Xan tham lợi ng, dưỡ
-   Xan tham tán thán,
-   Làm cho các vật tínt. thí rơi            r

Thành tựu năm pháp, -kheo này
trú tạ   các
i chỗ
như vậy ngtương
bịrơi avào
xứ
ngục. đị

3. Thành tựu năm pháp,              này
-kheo trú  i chỗcác
tạ
như vậy ngtương              xứ
sanh lên cõi trời.

4. Thếnào    là ?  năm

-   Không xan tham chỗở,
-   Không xan tham gia đìn
-   Không xan tham lợi ng, dưỡ
-   Không xan tham tán thán,
-   Không làm cho vật tínt. thí rơi

Thành tựu năm pháp,        -kheo này
trú tạ   các
i chỗ
như vậy ngtương            xứ
sanh lên cõi trờ i.

XAN THAM 4 –Tăng II, 739

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                   291

(Hoàn toàn giống như kinh        #239,
khác pháp  thứ
năm là "xan cho    tham
"làm cho pháp",
vậ
t tín thí
rơi t".) rớ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ             292

43 Do chánh tư duyđượ
nên
c
khởi lên - ĐẠI –
Kinh
117
Trung III, 237

ĐẠ I KINH BỐN MƯƠI (Mahacattarisaka suttam) ±Bài kinh s͙117 ±Trung III, 237

Nhưy tôi vầ nghe.

Một thời ThếTôn ởSavatthi (Xá-vệ   ), Jetavana
(Kỳ-đà Lâm),              tạ
i tinh xá ông Anathapindika (Cấ p Cô
Độc). Ởđấ y ThếTôn gọi các Tỷ-kheo:

–"Này các Tỷ -kheo".

–"Bạ ch ThếTôn".

–"Này các Tỷ  -kheo, Ta sẽgiả ng cho các Ông
vềThánh chánh      nh cùng với đị
các cận duyên và
các tư           trợ
. Hãy lắ
ng tai nghe và suy nghiệm kỹ, Ta
sẽgiảng".

–"Thưa vâng,          bạvịTỷ-kheo
ch ThếTôn". Các
ấy vângTôn.
đápThếTônThếnói: như                          s

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           293

Và này các Tỷ
-kheo, thếnào là Thánh chánh
đị
nh với các cận duyên và      ?     các tư

–Chính là chánh kiến, chánh tư              , du
chánh nghiệ p, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh
niệm. Này các Tỷ-kheo, phàm có nhất tâm nào
(ekaggata)vớđược                     tư
i bảy chi phần này,trợ
này
các Tỷ-kheo, ynhư     gọi là Thánh
vậ           chánh
nh
cùng với các cận duyên .và các tư

 Ở đây,         này
-kheo,các     Tỷ
chánh kiến        đi      hà
đầu.

 Và này các Tỷ  -kheo, như                thế
nào là chánh
kiến đi u?hàng    –Tuệtri tàđầ
kiến là tà kiến,
tuệtri chánh kiến là chánh kiến. Như     y là v
chánh kiến của vịấ y.
 Và này các Tỷ    -kheo, thếnào là tà kiế  n? –
Không có bốthí, không                     có cú
ng, không
có tếtự, không có quảbáo các nghiệ      p thiện
ác, không có đời                        i khác,này,
không có mẹ  , không có cha, không có các loạ  i
hóa sanh; ởđờ   i không có các vịSa-môn, Bà-
la-môn, chánh                  hướ
ng, chánh hạnh, sau khi với
thượng trí tựmình chứngt lạ     iđạ
tuyên bốlên.
Nhưy, này vậcác Tỷ-kheo là tà kiế   n.
 Và này các Tỷ                        n? –
-kheo, thếnào là chánh kiế

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         294

Chánh kiế n này các Tỷ -kheo, Ta nói có hai
loại. Này các Tỷ -kheo, có loạ  i chánh kiến
hữu lậu, thuộc phước nbáo,          quảsanh đư
y (upadhivepakka); có loại chánh ki͇ n thu͡c
b̵c Thánh, vô l̵u, siêu thế  , thuộc o đạ chi
(magganga).
 Và này các Tỷ   -kheo, thếnào là chánh ki͇       n
hͷu l̵u, thu͡FSK˱ͣFEiRÿ˱        n qu̫sanh
y? –Có bốthí, có cúngng,dườ     có tếtự, có quả
báo các nghiệ  p thiện ác, có iđời
khác, có mẹ , có cha, có các loạ  i hóa sanh; ở
đời có các vịSa-môn, Bà-la-môn, chánh
hướng, chánh hạ   nh, sau khi với ng   thượ trí tự
mình chứng đạt đời             i khác lạnày
i tuyên và
bốlên. Như y, vậ   này các Tỷ  -kheo là chánh
kiến hữu lậu, thuộc phước nbáo,               quả
sanh y.
 Và này các Tỷ    -kheo, thếnào là chánh ki͇ n
thu͡c b̵c Thánh, vô l̵u, siêu th͇ , thu͡Fÿ̩o
chi? –Phàm cái gì, này các Tỷ    -kheo, thuộc
trí tuệ, tuệcăn,lực,tuệ   trạch pháp giác chi,
chánh kiến,o chi      đạ  của một vịtu tập
Thánh            đạ thục trong o, Thá
o, thành
có vô lậu tâm, có Thánh tâm. Chánh kiế      n
nhưy, này   vậcác Tỷ-kheo, thuộc bậ  c Thánh,
vô lậ u, siêu thế           đạ
, thuộc o chi.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         295

y? –Ly dục tư duy, vô       t hạisântư
duy, nhưy, này
vậ     -kheo là chán
các Tỷ
hữu lậu, thuộc phướ
c báo, nđưa
quảsanh đế
y.
 Và này các Tỷ-kheo, thếnào là chánh tư
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc o đạ
chi? –Phàm cái gì, này các Tỷ-kheo, thuộc suy
tư,       tầ
m cầu,       tưt ngữduy,
hành do sựmộ hoàn
toàn chú tâm chuyên tâm của một vịtu tậ       p
Thánh          đạ
o, thành thục trong          o, cóThánh
vô
lậu tâm, có Thánh tâm;                        y,
này các Tỷ-kheo, thuộc bậc Thánh, vô lậ u, siêu
thế            đạ
, thuộc o chi.
 Ai tinh tấn nđoạ
trừtà tư duy,        u chánh thà
tư duy,           như
y là chánh tinh vậ
n của vịấ
tấ         y.
 Ai chánh niệm nđoạtrừtà tư duy,
m   c
đạt được và an trú          y là ch
chánh niệm của vịấ
y.
 Như y ba   vậpháp này ch̩y theo, ch̩y vòng
WKHRFKiQKW˱GX\  , tͱc là chánh kiế
n, chánh
tinh tấn, chánh niệ
m.
 Ởđây, này
-kheo, các     Tỷ đi u.
chánh kiến     hàng

 Và như      thế
nào, này      -kheo chánh kiến đi
các Tỷ
hàng
u? –đầ
Tuệtri tà ngữlà tà ngữ, tuệtri

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        297

chánh ngữlà chánh ngữ; như      vậ
y là chánh kiế
n
của vịấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thếnào là tà ngữ? –Vọng
ngữ, nóii, áchai    khẩu, nóilưỡ
lời phù phiế
m,
nhưy, nàyvậ các Tỷ-kheo, là tà ngữ.
 Và này các Tỷ   -kheo, thếnào là chánh ngữ? –
Chánh ngữ, này các Tỷ     -kheo, Ta nói có hai
loại: có loại chánh ngữhữu lậ   u, thuộc phước
báo, nđưa      quảsanhđế y; có loạ i chánh ngữ
thuộc bậ  c Thánh, vô lậ u, siêu thế, thuộc o đạ
chi.
 Và này các Tỷ -kheo, thếnào là chánh ngữ, hữu
lậu, thuộc phước nbáo,          quảsanh y?  đưa–
Viễ n ly vọng ngữ, viễn ly nói       i, viễ n lyhai
ác khẩ u, viễ
n ly phù phiếm ngữ; như      y, này vậ
các Tỷ-kheo, là chánh ngữ, hữu lậ     u thuộc
phư ớc báo,       n quả đưa
sanh y. đế
 Và này các Tỷ    -kheo, thếnào là chánh ngữ
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế      , thuộc o đạ
chi? –Cái gì, này các Tỷ    -kheo, thuộc vềtừbỏ,
từđo ạn, từkhư  ớc, viễ n ly bốn ngữác hành,      i
với một vịtu tập Thánh        o, thuầ     đạ
n thụ c trong
Thánh           đạ
o, có vô lậ u tâm, có Hiề  n Thánh tâm;
nhưy, này  vậ  các Tỷ-kheo là chánh ngữ, thuộc
bậc Thánh, vô lậ  u, siêu thế 5.96 962. Q f*Q BT8 0 Td

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           298

thuộc hữu lậu, thuộc phước nbáo,           quả
sanh y? –Viễ  n ly sát sanh, viễ n ly lấ y của
không cho, viễn ly tà hạnh trong các dục; như
vậy, này các Tỷ -kheo, là chánh nghiệ p, thuộc
hữu lậu, thuộc phước nbáo,        quảsanh y. đưa
 Và này các Tỷ-kheo, thếnào là chánh nghiệ       p,
thuộc bậ c Thánh, vô lậ  u, siêu thế , thuộc o đạ
chi? –Cái gì, này các Tỷ-kheo, thuộc vềtừbỏ,
từđo ạn, từkhư   ớc, viễn ly ba thân             i
với một vịtu tập Thánh                  đạ
o, thành thụ c trong
Thánh           đạ
o, có vô lậu tâm, có Hiề n Thánh tâm;
nhưy, này  vậcác Tỷ-kheo, là chánh nghiệ        p,
thuộc bậ c Thánh, vô lậ  u, siêu thế , thuộc o đạ
chi.
 Ai tinh tấn nđoạ
trừtà nghiệp, thành tựu chánh
nghiệp => y như           vậ
là chánh tinh  n của vịấ
tấ        y.
 Ai chánh niệm nđoạ  trừtà nghiệ
p, chánh niệ
m
đạt c và đượ
an trú chánh nghiệp => y như  là
chánh niệm của vịấ y.
 Như y ba  vậ pháp này chạ  y theo, chạy vòng
theo chánh nghiệ p, tức là chánh kiế n, chánh
tinh tấ
n, chánh niệ
m.
 Ởđây, này
-kheo, các     Tỷ đi u.
chánh kiến     hàng

 Và     như    thế nào, này các Tỷ-kheo, chánh kiế n

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         300

đi hàng   u? –Tuệtri
đầ c tàđượmạng là tà mạ
ng,
tuệtric chánh đượ mạ ng là chánh mạng;            nh
vậ             n của vịấ
y là chánh kiế        y.
 Và này các Tỷ -kheo, thếnào là tà mạ ng? –Lừa
đả                         tướ
o, nói lời mê ly, hiện ng,   gian trá, lấ
y lợi
u lợi; như
cầ                    vậTỷ-kheo, là tà mạ
y, này các                  ng.
 Và thếnào, này các Tỷ    -kheo, là chánh mạ ng?
–Chánh mạ    ng, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai
loại: có loạ
i chánh mạ  ng, này các Tỷ-kheo, hữu
lậu, thuộc phước nbáo,           quảsanh y;đưa
có     đ
chánh mạ   ng, này các Tỷ-kheo, thuộc bậ      c
Thánh, vô lậ u, siêu thế            đạ
, thuộc o chi.
 Và thếnào, này các Tỷ   -kheo là chánh mạ ng,
hữu lậu, thuộc phước nbáo,        quảsanh y?đưa
–Ởđây, này          -kheo, các
vịThánh Tỷ tửbỏ đệ
tà
mạ ng, nuôi sống với chánh mạng, y,như    này v
các Tỷ-kheo là chánh mạ    ng, hữu lậu, thuộc
phư ớc báo,       n quả đưa
sanh y. đế
 Và này các Tỷ-kheo, thếnào là chánh mạ       ng,
thuộc bậ c Thánh, vô lậ  u, siêu thế, thuộc o đạ
chi? –Cái gì, này các Tỷ-kheo thuộc vềtừbỏ,
từđo ạn, từkhư ớc, viễ n ly tà mạngi vớ   đố
i một
vịtu tập Thánh      o, thuầ    đạ
n thục trong Thánh
đạo, có vô lậ u tâm, có Hiền Thánh tâ
vậy, này các Tỷ -kheo là chánh mạ  ng, thuộc bậc

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           301

Thánh, vô lậ
u, siêu thế         đạ
, thuộc o chi.
 Ai tinh tấn nđoạ  trừtà mạ   ng, thành tựu chánh
mạng; ynhư      là chánh vậtinh tấ n của vịấ  y. Ai
chánh niệm nđoạ    trừtà mạ   ng, chánh niệm t đạ
đư ợc và an trú chánh mạng, ynhư          là chánh vậ
niệm của vịấy. Như                  vậnày chạ
y là ba pháp            y
theo, chạy vòng theo chánh mạ     ng, tức là chánh
kiến, chánh tinh tấ n, chánh niệ m.
 Ởđây, này       -kheo, các      Tỷ đi u.
chánh kiến      hàng
Và thếnào, này Tỷ-kheo, chánh kiến đi u?hàn

 Chánh tư duy, -kheo, donày     các
chánh kiế
n,
đư
ợc khởi lên.
 Chánh ngữdo        chánh c khở
tưi lên.
duy đ
 Chánh nghiệ
p do chánh ngữđư
ợc khởi lên.
 Chánh mạ
ng do chánh nghiệp cđượ
khởi lên.
 Chánh tinh tấ                 đượ
n do chánh mạng c khởi lên.
 Chánh niệ
m do chánh tinh tấn cđượ
khởi lên.
 Chánh
nh do đị
chánh niệm đượ
c khởi lên.
 Chánh          trí       doc khở
chánh
i lên. địn
 Chánh giải       thoát          do   chánh
c khởi lên.
 Nhưy, vậ này các Tỷ-kheo, đạ
o lộcủa vịhữu
học gồm có tám chi phần và  o lộcủđạ
a vịA-

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             302

la-hán, gồm cói chimườ
phầ
n.
 Ởđây, này  -kheo, các     Tỷ đi u.
chánh kiến          hàng
Và như     thế
nào, này các Tỷ-kheo, chánh kiếni đ
hàng
u? đầ

 Tà kiế n này các Tỷ -kheo, do chánh kiế  n làm
cho tiêu diệ
t. Và những ác bấ t thiện pháp    c  đ
tà kiến duyên khởi, các pháp ấ    y bịtiêu diệt
trong vịcó chánh kiế  n. Và những thiệ  n pháp
đư ợc chánh kiến duyên khởi, các pháp ấy cđượ
tu tậ
p và trởthành viên mãn.
 Tà tư duy,            -kheo,này các    do chá   Tỷ
làm cho tiêu diệ
t và những ác bấ   t thiện pháp,
đư ợc tà tư duy          i, các phápduyên
ấy bịtiêu kh
diệt trong người cóng chá
thiện pháp được chánh                     i, các tư
pháp ấy cđượ phát triể
n trởthành viên mãn.
 Tà ngữ, này các Tỷ-kheo, do chánh ngữlàm
cho tiêu diệt và những ác bất thiện pháp    c        đ
tà ngữduyên khởi, các pháp ấ     y bịtiêu diệ
t
trongi cóngườ     chánh ngữ. Và những thiệ  n
phápc chánh  đượ   ngữduyên khởi, các pháp ấy
đư ợc tu tậ
p và trởthành viên mãn.
 Tà nghiệ p, này các Tỷ  -kheo, do chánh nghiệ  p
làm cho tiêu diệ t, và những ác bấ t thiện pháp
được tà nghiệ p duyên khởi, các pháp ấ  y bịtiêu

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             303

diệt trong   i có chánhngườ
nghiệp. Và những
thiện pháp  c chánhđượ
nghiệp duyên khởi, các
pháp ấ
y đư
ợc tu tập và trởthành viên mãn.
 Tà mạ  ng, này các Tỷ-kheo, do chánh mạ  ng làm
cho tiêu diệ t. Và những ác bấ t thiện pháp   c  đ
tà mạ ng duyên khởi, các pháp ấy cđượ  tiêu diệt
trongi cóngườ     chánh mạ  ng. Và những thiệ n
phápc chánh    đượ   mạng duyên khởi, các pháp
ấy cđượ  tu tậ p và trởthành viên mãn.
 Tà tinh tấ n, này các Tỷ-kheo, do chánh tinh tấ
n
làm cho tiêu diệ  t. Và những ác bấ t thiệ
n pháp
đư ợc tà tinh tấn duyên khởi, các pháp ấy cđượ
tiêu diệt trong                 ngườ
i có chánh  tinh tấn. Và
những thiệ   n pháp sai biệt cđượ   khởi lên do
duyên chánh tinh tấ   n, các pháp ấy cđượ tu tậ
p
và trởthành viên mãn.
 Tà niệ m, này các Tỷ-kheo, do chánh niệ m làm
cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp    c đ
tà niệm duyên khởi, các pháp ấy cđượ  tiêu diệ
t
trongi cóngườ    chánh niệ m. Và những thiệ  n
phápc chánh  đượ  niệm duyên khởi, các pháp ấy
đư ợc tu tậ
p và trởthành viên mãn.
 Tà nh,đị  này các Tỷ-kheo do nhchánh    làm
cho tiêu diệ                t thiện pháp
t. Và những ác bấ             c  đ
tành đị duyên khởi, các pháp ấy cđượ
tiêu diệt

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       304

3. Lại nữa, này các Tỷ -kheo, không phả  i Chân nhân
là ngườ i dầu cđượ  hỏi, không nói lên lời không tán
thán vềmình; còn nói gì nếu không       c hỏi! Nhưng
đượ
nếu cđượ   hỏi và phả i trảlời, thời dè dặ  t và ngậ
p
ngừng, vịnày nói lên lời không tán thán vềmình,
không , không  đầytoànđủ   bộ. Này các Tỷ-kheo, cầ n
phải cđượ  hiểu, vịnày không phả  i Chân nhân.

4. Lạ i nữa, này các Tỷ-kheo, không phả    i là Chân
nhân là       i dầungườ  không c hỏi,  đượ  cũng     i nó
tán thán vềmình; còn nói gì nếu cđượ     hỏi! Nhưng
nếu cđượ   hỏi và phả i trảlời, không dè dặ  t, không
ngậ p ngừng, vịnày nói lên lời tán thán vềmình,     y   đ
đủ và toàn bộ. Này các Tỷ  -kheo, cần phải cđượ   hiể
u
vịnày không phả   i Chân nhân.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, cầ n phải cđượhiểu không phải bậc Chân nhân.

5. Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ
-kheo, cầ n
phải cđượ hiể
u là bậc Chân nhân. Thếnào là bốn?

Ởđây, này          -kheo, các
bậc Chân Tỷ         nhân
i dầ
u   l
có cđượ  hỏi, không nói lên lời không tán thán i ng
khác; còn nói gì nếu không         c hỏi! Nhưng
đượ u     nế
được hỏi, và phả i trảlời, dè dặ
t và ngậ p ngừng, vịấy
nói lên lời không tán           i khác. Cầthán
n phải cđượngư
hiểu, này các Tỷ-kheo, vịnày là bậ   c Chân nhân.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          309

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, bậc Chân nhân             i
dầu không       c hỏi,   đượ  cũng
nói  lên lời tán i thá
khác; còn nói gì nếu cđượ   hỏi. Nếu cđượ   hỏi và phả i
trảlời, không dè dặ t, không ngậ  p ngừng, vị ấy nói lời
tán thán       i khác,   ngườ   đầy
và toàn bộ đủ
. Cầ n phả i
đư ợc hiể u, này các Tỷ   -kheo, vịnày là bậ    c Chân
nhân.

7. Lạ i nữa, này các Tỷ    -kheo, bậ  c Chân nhân là
Ngườ  i, dầu không       c hỏđượ
i, vẫ n nói lên lời không
tán thán vềmình; còn nói gì nếu cđượ    hỏi! Nếu cđượ
hỏi và phả i trảlời, không dè dặ t, không ngậ p ngừng,
vịấ y nói lên lời không tán thán vềmình, và          đầy
toàn bộ. Cầ n phải cđượ  hiểu, này các Tỷ -kheo, vịnày
là bậc Chân nhân.

8. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, bậ  c Chân nhân dầ   u có
đư ợc hỏi cũng              khô
ng nói lên  lời tán thán vềmình;
còn nói gì nếu không    c hỏi! Nếu đượ   cđượ
hỏi và phải
trảlời, dè dặt và ngập ngừng, vịấ    y nói lên lời tán
thán vềmình, không         ; không toànđầy
bộ. Cầ nđủ
phải
đư ợc hiểu, này các Tỷ -kheo, vịnày là bậ     c Chân
nhân.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, cầ
n
phải cđượhiểu là bậ
c Chân nhân.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               310

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ   311

46 Hý luận một vấn đề k - Kinh KOTTHITA – Tă

KOTTHITA –Tăng II, 123

1. Rồi Tôn giả Mahàkotthita        n Tôn giảđi
Sàriputta,             sau
n, nói lên với Tônkhi      đế
giảSàriputta
những lời chào đón i xuố        thăm         hỏi
ng một bên,
Tôn giảMahàkotthita                thưa vớ
i Tôn giảSàriputta:

- Thưan giả
Hiề
, sau sựđo
ạn diệ
t, ly tham sáu xúc
xứkhông có dư t cái      tàn,
gì khác nữcòn
a?          có

- Chớcó nói vậy, thưa n giả .         Hiề

- Thưan giả
Hiề
, sau sựđo
ạn diệ
t, ly tham sáu xúc
xứkhông có dư tàn,              t cái gìkhông
khác
nữa?

- Chớcó nói vậy, thưa n giả .         Hiề

- Thưan giả  Hiề
, sau sựđo
ạn diệ
t, ly tham sáu xúc
xứkhông có dư tàn, còn                    t cái   có
gì khác nữa?

- Chớcó nói vậy, thưa n giả .         Hiề

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        313

- Thưan giả  Hiề, sau sựđo ạn diệ
t, ly tham sáu xúc
xứkhông có dư tàn, không
còn có một cái gì khác nữa?

- Chớcó nói vậy, thưa n giả .        Hiề

2.- Thưann gi Hiề2.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      314

- "Thưa           Hiề
n giả, sau sựđoạ  n diệt, … khô
dư tàn,  không có cái gì khác nữa!", nói vậy là
khiến trởthành hý luận một vấn không  đề phải
hý luận.
- "Thưa           Hiề
n giả, sau sựđoạ  n diệt, … khô
dư tàn,  còn cái gì và không còn cái gì khác
nữa!", nói vậy là khiế  n trởthành hý luận một
vấn không đề phải hý luận.
- "Thưa           Hiề
n giả, sau sựđoạ  n diệt, … khô
dư tàn,  không còn cái gì và không không còn
cái gì!", nói vậy là khiến trởthành hý luận một
vấn không đề phải hý luận.

Thưan giả   Hiề
, FKRÿ͇n khi nào có s͹ÿLÿ͇ n sáu
xúc xͱFKRÿ͇ n khi ̭y có s͹ÿLÿ͇n hý lu̵n. Cho
ÿ͇n khi nào có s͹ÿLÿ͇                n khi ̭y có
n hý lu̵QFKRÿ͇
s͹ÿLÿ͇ n sáu xúc xͱ.

Thưan giảHiề
, do s͹ÿR̩
n di͏
t, ly tham sáu xúc xͱ
NK{QJFyG˱WjQKêOX̵Q        n di͏
t, hý lu̵n
ÿ˱
ͫc ch͑t͓
nh.

4. Rồi Tôn giảÀnanda            đi
n Tôn      đế
giảMahàkotthita,
sau khi   n, nói với đế
Tôn giảMahàkotthita những lời
chào đón hỏi thăm,                              sau
ng lời chào   k
đón hỏi thăm           u, liề
n ngồthân
i xuống mộthữbên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giảÀnanda nói với Tôn
giảMahàkotthita:

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         315

- Thưan giả
Hiề
, do sựđoạn diệt ly tham sáu xúc xứ
không có dư            tàn,
i còn có vậ         có phả
t gì khác?

- Chớcó nói vậy, thưa n giả .     Hiề

.. (giống như c,đoạn        trướ
khi Sàriputta trảlời cho
Mahàkotthita) n hý luận … cđượcho nh ".đế
chỉtị

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                  316

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ   317

Thiên ởTam thậ  p tam thiên, ngay lúc ấ y, nói lên những bài kệnày:

Tâm ta không dễdàng,
Đểcho bịthất trận,
Không dễbịlôi kéo,
Trong xoáy     c dục tình. nướ
Ngườ i biết đã lâu, từ
Ta không còn phẫn nộ,
Phẫn nộkhông ng       chân       đứ
Một chỗnào trong ta.
Ta không nói ác ngữ,
Vì phẫn nộgiận hờn,
Và không có khen tặng,
Nhữngc tánh đứcủ  a ta.
Thấy cđượ lợi ích mình,
Ta tựthân chếngự.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         319

48 Hỏi
- 4 dạng
i- Kinh
trả lờ
I
TRẢ
–
Tăng II, 70

TRẢLỜI –Tăng II, 70

-kheo, có bốn hạng ingườ
1. Này các Tỷ                   này có mặ
t,
xuấ     n ởđờ
t hiệ    i. Thếnào là bốn?

-   Trảlời tương          ứi không tựtạ
ng, trảlờ            i;
-             i, trảlời không
Trảlời tựtạ                        ng; tương
-   Trảlời tương   ng và trảlờiứ
tựtạ i;
-   Trảlời không          ng vàtương         ứtạ
trảlời không tự i.

Có bốn hạng ingườ
này, này các Tỷ
-kheo, có mặ
t,
xuấ    n ởđờ
t hiệ   i.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       320

49 Hỏi
- 5 trường hợp- Kinh
đặt
NHỮNG CÂUI–HỎ
Tăng II,

NHỮNG CÂU HỎI –Tăng II, 621

đấgiảSàriputta gọi các Tỷ-kheo... 1. Tạiy, Tôn trên)...

2. Này các Hiền giả, ai hỏi một ngườ
i khác câu hỏi
t cảđề
gì, tấ     u nằm trongng hợ       năm       trườ
p này, hay
một trong         ng hợ năm
p này. trườ

3. Thếnào      là ?  năm

- Do đần            độ
n ngu si, hỏi ngườ i khác câu hỏi;
- Do ác dục, tham dục, hỏi ngườ    i khác câu hỏi;
- Khinhng, thườ   hỏi ngườ  i khác câu hỏi;
- Với tâm muốn hiể     u biết, hỏi ngườ i khác câu
hỏi,
- Nghĩ    ng nếrằ
u do ta hỏi, vịấy trảlời đúng    n,
thời như    y tốt vậ   đẹp,u donhưng          ấ
ta hỏi, vị y nế
trảlời không chân chánh, thời ta sẽtrảlời chân
chánh cho vịấ  y.

Này các Hiề
n giả, ai hỏi một ngườ
i khác câu hỏi gì
đều nằm trongng hợ       năm      trườ
p này, hay một trong
năm ng   trườ
hợp này.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           321

Này các Hiền giả, ta với tâm          nhưngườ
y hỏi          vậ
i khác
u do ta hỏi, i ấ
câu hỏi. Nế                ngườ
y trảlời một cách chân
chánh, thời như    y thậ  vập. Nế
t tốt    đẹ u ta hỏi và vịấ y
trảlời không chơn             i ta sẽtrảchánh,
lời chơt
chánh.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      322

50 Khó nói và dễ nói                         - 15 Trung I, 219

KINH TƯ LƯỢ  NG (Anumanasuttam) –Bài kinh số15 –Trung I, 219

Nhưy tôi vầ nghe:

Một thời, Tôn giảMahamoggallana sống giữa
những ingườ     thuộc dòng họ Bhagga, tạ i núi
Sumsumaragira, rừng Bhesakala,   n Lộc Uyển. Ở vư
đây, Tôn     Mahamoggallana
giả      i Mục-kiền-liên)(Đạ
gọi các Tỷ-kheo:

"–Chư n Hiề Tỷ-kheo.

"–Thưan giả Hiề .

Những Tỷ-kheo ấy     vâng  đáp Mahamoggallana. Tôn giảMahamoggallan sau:

–Chư n,Hiề
nế
u Tỷ -kheo thỉnh nguyệ
n: "Mong
rằng chưnóiTôn       giả
với tôi, mong rằng tôi đư

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                     323

Tôn giảnói!" Nhưng         ấ
u vịnế
y là một người khó nói,
đầynhữ  đủng tánh khiến ngườ iấ y trởthành khó nói,
khó kham nhẫn, không cung kính                     c
giả
ng dạy thì các vịđồ  ng phạm hạnh nghĩ    ng, Tỷ-  rằ
kheo ấy không đángng Tỷ                 nói
-kheo ấ yđến,
không đáng     c giáo huấn,đượ nghĩ rằng           t
lòng tin         iấ y. vào ngườ

Chư n,Hiề thếnào là những tánh khiến      ngườ i ấy trở thành khó nói?

- Chư n,Hiề  ởđây,   Tỷ   vịcó ác dục, bịác dục
-kheo
chi phối; chư Hiề
n, Tỷ-kheo có ác dục, bịác dục
chi phối, như           vậkhiế
y là một tánh    n trởthành khó
nói.
- Lạ i nữa, chư           Hiề
n, Tỷ-kheo khen mình
i; ch
chư n, HiềTỷ-kheo khen mìnhy chê
là một tánh khiế
n trởthành khó nói.
- Lại nữa, chưn, Tỷ    Hiề
-kheo  phẫ n nộ, bịphẫn nộ
chi phối; chưn, TỷHiề
-kheo phẫ n nộ, bịphẫn nộ
chi phối như
y là mộtvậ
tánh khiến trởthành khó
nói.
- Lại nữa, chư     n, Tỷ    Hiề
-kheo  phẫ  n nộ, vì phẫ
n nộ
làm nhân trởthànhi cóngườ     hiề m hậ n; chư   n,   Hi
Tỷ-kheo phẫ  n nộ, vì phẫn nộlàm nhân trởthành
ngư ời có hiề
m hận, như     y là... khóvậ
nói.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            324

- Lại nữa, chư     n, Tỷ   Hiề
-kheo phẫ
n nộ, vì phẫ
n nộ
làm nhân trởthành cốchấ   p; chư         Hiề
n, Tỷ-kheo
phẫn nộ, vì phẫn nộlàm nhân trởthành cốchấ  p
nhưy là...
vậ  khó nói.
- Lại nữa, chư     n, Tỷ   Hiề
-kheo   phẫ
n nộ, thốt ra
những lời liên hệđế
n phẫn nộ...
- Lại nữa, chư
n, Tỷ   Hiề
-kheo  bịbuộc tội trởlạ
i
đố
chốngi vịđã cbuộ
tội mình...
- Lạ i nữa, chưn, Tỷ   Hiề
-kheo bịbuộc tội trởlạ
i chỉ
trích vịđã cbuộ
tội mình...
- Lại nữa, chư          Hiề
n, Tỷ-kheo bị
buộc tội trởlạ
i chấ
t
n vịđã
vấ     buộc tội mình...
- Lại nữa, chư           Hiề
n, Tỷ-kheo  bịbuộc tội tránh né
vấn vớ đề
i một vấn khác,đềtrảlời ra ngoài vấ  n
đề
,ểlộ đphẫ n nộ, sân hậ
n và bất mãn của mình...
- Lạ i nữa, chư      Hiề
n, Tỷ-kheo bịbuộc tội không giả
i
thích thỏa mãn nghành           độvịbuộc
của mình cho
tội...
- Lạ
i nữa,       chư      Hiề
n, Tỷ-kheo hư yngụ
và não hạ
i...
- Lạ
i nữa,       chư      Hiề
n, Tỷ-kheo tật vàđố
xan tham...
- Lại nữa,       chư
n, Tỷ Hiề
-kheo lừa       đảong và
gạ
t...
- Lạ
i nữa,        chư     Hiề
n, Tỷ-kheo ngoan mê và quá

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          325

mạ
n...
- Lại nữa, chư           Hiề
n, Tỷ-kheo chấp ctrướ thếtục, cố
chấp tư  n, tánhkiếkhó hành xả ; chư     n, Tỷ-Hiề
kheo chấp ctrướthếtục, cốchấp kiế  tư
n, tánh khó
hành xả, như  y là một vậ
tánh trởthành khó nói.

Chư Hiền, c như         vậy
gọi là nhữ         đượ
ng tánh khiế
n trở
thành khó nói.

Chư n,Hiề  nế u Tỷ   -kheo không thỉ   nh nguyệ n:
"Mong rằng chưnóiTôn                      giả
với tôi, mong  rằng tôi
đư ợc chư nói!";     Tôn        giả
Và nếu vịấ  y là một ngườ i
dễnói, đầy những   đủ c tánh   đứkhiến ngườ    iấ y trở
thành dễnói, kham nhẫn, cung kính                n khi
đư ợc nghe giảng dạ y, thì các vịđồng phạ  m hạnh ngh
rằng, Tỷ-kheo ấy đáng được ngnói                   Tỷ - đ
kheo ấy đáng               đượ
c giáo huấn,         nghĩ t lòng rằng
tin vào      iấy. ngườ

Chư n,Hiề                   đứkhiến ngườ thếnào là nhữngc tánh     i ấy trởthành dễnói?

- Chư n,Hiề  ởđây-kheo  Tỷ không có ác dục, không
bịác dục chi phối; chư          Hiềkhông có
n, Tỷ-kheo
ác dục, không bịác dục chi phối, như   y là một vậ
đứ c tánh khiế
n trởthành dễnói.
- Lạ
i nữa, chư      Hiề
n, Tỷ-kheo không khen mình chê

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          326

ngư
ời; chư           Hiề
n, Tỷ-kheo không khen mình chê
ngư
ời... dễnói.
- Lại nữa, chư   n, Tỷ    Hiề
-kheo không phẫ
n nộ,
không bịphẫ
n nộchi phối...
- Lại nữa, chư    n, Tỷ  Hiề
-kheo không phẫ
n nộ,
n nộlàm nhân trởthànhi hiề
không vì phẫ                         ngườ
m
hận...
- Lại nữa, chư    n, Tỷ  Hiề
-kheo  không phẫn nộ,
không vì phẫ
n nộlàm nhân trởthành cốchấ
p...
- Lại nữa, chư   n, Tỷ   Hiề
-kheo không phẫ   n nộ,
n nộthốt ra những lời liên hệđế
không vì phẫ                              n
phẫn nộ...
- Lại nữa, chư        Hiề
n, Tỷ-kheo  bịbuộc tội, không trở
lạ         đố
i chốngi vịđã cbuộ tội mình...
- Lại nữa, chư            Hiề
n, Tỷ-kheo  bịbuộc tội không trở
i chỉtrích vịđã nkhiể
lạ                    trách mình...
- Lại nữa, chư          Hiề
n, Tỷ-kheo bịbuộc tội không trở
lạ
i chấ   n vịđã cbuộ
t vấ          tội mình...
- Lạ i nữa, chư n, Tỷ   Hiề
-kheo  bịbuộc tội, không
đề
tránh né vấn vớ i một vấn khác,đềtrảlời ra
ngoài vấn đề,lộphẫ n để
nộ, sân hậ
n và bất mãn
của mình...
- Lại nữa, chư
n, Tỷ   Hiề
-kheo bịbuộc tội, giả
i thích
thỏa mãn nghành         độ
của mình cho vịbuộc tội...

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         327

- Lại nữa, chư      Hiề
n, Tỷ-kheo không yhư
và não ngụ
hạ
i...
- Lạ i nữa,     chư      Hiề
n, Tỷ-kheo không tật vàđố
xan
tham...
- Lạ
i nữa,       chư
n, Tỷ  Hiề
-kheo không khi cuống và
lư
ờng gạ
t...
- Lại nữa,      chư
n, Tỷ  Hiề
-kheo không ngoan mê và
quá mạn...
- Lạ i nữa, chư   n, Tỷ     Hiề
-kheo không chấp ctrướ thế
tục, cốchấp tư     n, tánhkiế
dễhành xả  , chư   n, Hi
Tỷ-kheo không chấp ctrướ   thếtục, không cốchấ p
tư n,kiếtánh dễhành xả, như            vậ
y là một     đứ
c tánh
trởthành dễnói.

Chư Hiền, c như           vậy
gọi là những    đứ
đượ
c tánh khiế
n
trởthành dễnói.

Chư n,Hiềởđây-kheo
Tỷ cầ   i tư ng
n phả     lượ
tựngã
với tựngã như sau:

- "Ngườ  i này có ác dục, bịác dục chi phối nên ta
không ưa       i ấy,   ngườ
không      i ấy.thích
Và nế u
ta có ác dục, bịác dục chi phối, các       i khác ngư
sẽkhông ưa ta, Chư                  không  n,Hiề
Tỷ- th
kheo khi biết vậy cần phải phát tâm như "Ta   sau:
sẽkhông có ác dục, sẽkhông bịác dục chi phối".

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        328

- "Người này khen              i, nênmình
ta không ch
ưa ngườiấ
y, không thích    iấy.ngườ
Và nế u ta khen
mình chê người,       i khác sẽkhôngcác ngư   ưa
sẽkhông thích                ta".
n, Tỷ            Chư
-kheo khi biết
vậ    n phải phát tâm không
y, cầ                                như s
khen mình        i". chê ngườ
- Người này có phẫn nộ, bịphẫn nộchi phối, nên ta
không ưa      iấ     ngườ
y... Ta sẽkhông phẫ n nộ, không
bịphẫn nộchi phố i";
- "Ngườ i này phẫn nộ, vì vịphẫn nộlàm nhân trở
thànhi hiề    ngườ
m hận nên ta ikhông        ấy...
Ta sẽkhông phẫ n nộ, không vì phẫ
n nộlàm nhân
trởthànhi hiề    ngườ
m hậ n";
- "Ngườ i này phẫ n nộ, vì phẫ
n nộlàm nhân trở
thành cốchấp nên ta không         iấ
y... Ta sẽ ưa
không phẫ n nộ, không vì phẫn nộlàm nhân trở
thành cốchấ p";
- "Ngườ i này phẫn nộ, thốt ra những lời liên hệđến
phẫn nộnên Ta không            iấ         ưa
y... Ta sẽkhôngngườ
phẫn nộ, không thốt ra những lời liên hệđế  n phẫ
n
nộ";
- "Ngườ i này bịbuộc tội, trởlại chốngi vị  đố
đã
buộc tội mình, nên i Ta           ấy... Takhông
có
bịbuộc tội, sẽkhông trởlạ          đố
i chốngi vịbuộc tội
mình";

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          329

- "Ngườ i này bịbuộc tội, trởlại chất vấn vị đã cbuộ
tội mình, nên ita                   ấy... Takhông
có bị
buộc tội, sẽkhông trởlạ  i chấ   n vịđã cbuộ
t vấ             tội
mình";
- "Ngườ  i này bịbuộc tội, tránh né vấn vớ  đề
i một
vấn khác, đềtrảlời ra ngoài vấn đề,   lộphẫ   để
n nộ,
sân hậ n, bất mãn của mình, nên i ta
ấy... Ta bịbuộc tội sẽkhông tránh né vấn vớ    đề
i
một vấn khác, đềkhông trảlời ra ngoài vấn , và đề
không      lộphẫđể
n nộ, sân hậ
n bất mãn của mình";
- "Ngườ i này bị buộc tội, không giải thích thỏa mãn
hành    ng củđộ
a mình cho vịbuộc tội biế    t nên ta
không ưa        iấ     ngườ
y... Ta  bịbuộc tội, sẽgiả  i thích
thỏa mãn ng         hành
của mình độ
cho vịbuộc tội
biế
t";
- "Người này      y và nãohư
hại ngụnên Ta                    k
ngư
ời ấ
y... Ta sẽkhông yhư   và não ngụ
hạ
i";
- "Người này tật và  đố xan tham                     nên
ngư
ời ấy... Ta sẽkhông tật vàđố
xan tham";
- "Người này khi cuống và   ng gạ t lườ
nên ta không
ưa ngườiấ y... Ta sẽkhông khi cuống và      ng         l
gạ
t";
- "Ngườ
i này ngoan mê và quá mạ   n nên ta không
ưa ngườ
iấy... Ta sẽkhông ngoan mê và quá mạ n";

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               330

- "Ngườ  i này chấp ctrướ  thếtục, cốchấp tư     n, k
tánh khó hành xảnên ta không         iấ y, khôngưa
thích      iấ y.ngườ
Và nế u ta chấp ctrướ
thếtục, cố
chấp tư    n, tánhkiế
khó hành xả, các     i khácngườ
sẽ
không ưa ta, không                   n, Tỷ-kheothíc
khi biế t vậ
y, cầ n phải phát tâm nh
không chấp ctrướ   thếtục, không cốchấp tư     n, k
tánh dễhành xả  ".

Chư n,Hiềởđây,-kheoTỷ
cầ
n phả
i quán sát tựngã
với tựngã như sau:

- "Không biế  t ta có ác dục, có bịác dục chi phối
không?" Chư n,Hiề     nế u Tỷ -kheo quán sát và biế t
rằng: "Ta có ác dụ  c và bị ác dục chi phối", thì
Hiề n, Tỷ-kheo ấ   y cần phả i tinh tấn nđoạ  trừcác
ác, bấ      n pháp ấy. Chư
t thiệ                        n, nế   Hiề
u Tỷ  -kheo
quán sát và biế t rằng: "Ta không có ác dục, không
bị ác dục chi phối", thìn, Tỷ        chư-kheo ấHiề
y phải
sống với tâm niệ   m hoan hỷ, ngày c các          đêm
thiện pháp.
- Lại nữa, chư  n, Tỷ   Hiề
-kheo phải quán sát tựngã
với tựngã như    "Khôngsau:
biế
t ta có khen mình
chê ingườ
hay không?...
- Lại nữa... không biế
t ta có phẫ
n nộ, bị
phẫ
n nộchi
phối không?...

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            331

- Lại nữa... không biế
t ta có phẫ n nộ, vì phẫ
n nộlàm
nhân, trởthành có hiề m hậ  n không?...
- Lạ
i nữa... không biết ta có phẫn nộlàm nhân, trở
thànhi cố     ngườ
chấ p không?...
- Lạ i nữa,... không biết ta có phẫ
n nộ, thốt ra những
lời liên hệđế  n phẫn nộkhông?...
- Lại nữa... Ta bịbuộc tội, không biế t ta có trởlạ
i
chốngi vị   đố
đã cbuộtội ta không?...
- Lại nữa... Ta bịbuộc tội, không biế t ta có trởlạ
i
chấ   n vịđã cbuộ
t vấ            tội ta không?...
- Lại nữa... Ta bịbuộc tội, không biế
t ta có tránh né
vấn vớ   đềi một vấn khác,đềtrảlời ra ngoài vấ   n
đề, lộđể     phẫ
n nộ, sân hậ  n, bất mãn của ta
không?...
- Và lạ i nữa... Ta bịbuộc tội, không biết ta có giả
i
thích thỏa mãn nghành       của ta cho độ
vịbuộc tội
biết không?...
- Lại nữa, không biế
t ta có        hưy vàngụ
não hạ
i
không? ...
- Lạ               t ta có tật vàđố
i nữa, không biế              xan tham
không?...
- Lại nữa, không biế
t ta có khi cuống         và  t lườ
ng gạ
không?...

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              332

- Lại nữa... không biế
t ta có ngoan mê và quá mạ
n
không?....
- Lạ i nữa, chư  n, ởđâ  yHiề
Tỷ-kheo cầ  n phải quán
sát tựngã như sau:                   "Không
t ta có chấp     ctrư
thếtục, cốchấp tư  n, tánhkiế
khó hành xảkhông?"
Chư n,Hiề nếu Tỷ-kheo quán sát và biết rằ
ng: "Ta
có chấp

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        333

tựquán sát mặt mày của mình trong một tấm kính
sạch sẽvà trong suốt, hay trong một bát     c trongnướ
sáng. Nếu người ấy thấy bụi bặm hay cấu uếtrên mặt
mình, ithì    ấy tinh tấnngườ  nđoạ
trừbụi bặm hay cấu
uếấy. Nếu ngườ  i ấy không thấy bụi bặm hay cấu uế
trên mặt mình, thì       i ấy sẽhoan
ngườ
hỷnghĩ    ng: rằ
"Thật sựta được      u tốtp;điềđẹ
thật sựta cđượ thanh
tịnh".

Cũng vậy           n, nếchư        Hiề
u trong khi  quán sát, Tỷ-
kheo thấ  y rõ rằng tất cảcác ác, bấ  t thiện pháp
đoạ  n trừởnội tâm, n,thì           Tỷ -kheo ấchư
y cần phảHiề
i
tinh tấn nđoạ  trừcác ác, bấ t thiện pháp ấy. Chư      n,  H
nế u Tỷ-kheo trong khi quán sát thấ     y rõ rằ
ng các ác,
bấ t thiện pháp         n trừ đã
ởnội   đoạ  tâm, n,thì
Tỷ-kheo ấ   y phả i sống với tâm niệ  m hoan hỷ   , ngày
đêm tu     c thiệ   họ
n pháp.

Tôn giảMahamoggallana thuyế  t giảng như y.
Các Tỷ-kheo ấ
y hoan hỷ
, t5.96 Tlờ
th15.96 Tf <04CB>Tj001

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             334

phục với lời nói mề m mỏng và thô ác của con, thời
bạch ThếTôn, con giế  t nó. Vì sao? Vì mong rằng nó
không làm mấ  t danh dựcho gia             đình
y của con!  t

Nhưng         bạ
ch Thế Tôn, ThếTôn là bậc Vông, thư
đánh uxe         điề ai đáng
ngựnhững              u ngự,được
như
thếnào ThếTôn nhiếp phục những ai đáng  u
phục?

3 - Này Kesi, Ta nhiếp phục người đáng đư ợc nhiếp
phục với lời nói mề m mỏng, Ta nhiế p phục với lời
nói cứng rắn, Ta nhiế p phục với lời nói vừa mề m
mỏng, vừa cứng rắ n.

 Tại      đây, nàyi lờiKesi, nói mề    đây m mỏng:

- Đây là thân làm             thiện,
báo thân làm
thiệ
n.
- Đây ilà     lờ ây làđ
nói thiện,    quảbáo lời nói
thiệ
n.
- Đây là ý nghĩ       báothiện,
ý n. nghĩ
đ
- Đây là chư thiên.      i.        Đây

 Tại      đây, nàyi lờiKesi, nói cứng rắn:đây

- Đây là thân làm         ác,
báo thân làm   ác. đâ
- Đây là lời nói       ác,
báo lời nói ác.    đây
- Đây là ý nghĩ
báoác,     ý nghĩ đây

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           338

- Đây alà      đị Đây
ngục.                 là     loài
loạ
i ngạquỷ.

 Tại đây,            nàyi nói
Kesi,
vừa mề  đây
m mỏng
vừa cứng rắn:

- Đây là thân làm                 thiện,
báo thân   làm
thiệ
n.
- Đây là thân làm                 ác,
báo thân làm    ác. đâ
- Đây ilà        lờ
nói thiện, đây   báo làlời nói quả
thiệ
n.
- Đây là lời nói                ác,
báo lời nói  ác.    đây
- Đây là ý nghĩ        báo  thiện, ý n. nghĩđ
- Đây là ý nghĩ       báoác,    ý nghĩ  đây
- Đây là chư Thiên.          i.         Đây
- Đây alà ngục.  đị Đây là loài
ngạquỷ.

- Bạch ThếTôn, nếu người đáng                 u phục đư
không chị u nhiế
p phục với lời nói mề  m mỏng của Thế
Tôn, không chị u nhiếp phục với lời nói cứng rắn,
không chị u nhiế
p phục với lời nói mề  m mỏng và cứng
rắn, thời ThếTôn làm gì với ngườ   i ấy?

- Này Kesi, nếu người đáng                    được
u phục không
chịu nhiế
p phục với lời nói mề
m mỏng của Ta, không
chịu nhiếp phục với lời nói cứng rắ
n, không chị u

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         339

nhiếp phục với lời nói vừa mề
m mỏng vừa cứng rắ
n,
này Kesi, thời Ta gi͇t h̩i ngư
ời ấy!

4. - Nhưng  ch Thếbạ
Tôn, sát sanh không xứng đán
với ThếTôn. Tuy vậy, ThếTôn nói: "Này Kesi, Ta
giế t hại ngườ
i ấy".

- Thậ    y, này Kesi, sát sanh không xứng đáng
t vậ                                               i
Như Lai. Nhưng người                           u phục ấ y đá
không chị u nhiế p phục với lời nói mề  m mỏng, không
chịu nhiế p phục với lời nói cứng rắ      n, không chị  u
nhiếp phục với lời nói mề   m mỏng và cứng rắn, Nh
Lai nghĩi ấ            yrằng
không xứng   ngườ    đáng
được nói để
đến,     đượcđể
giáo giới. Và các vịđồ      ng Phạ  m hạ nh
có trí nghĩ            iấ y khôngrằng
xứng ngườ    đáng
đư ợc  đ
nói đến,    đư ợc giáo đểgiới. Bịgiế  t hạ i, này Kesi là
con ingườ  này, trong giới luậ t của bậ c Thánh, bị  Như
Lai nghĩ    ng không đángrằ             được          nói
n, không
đángc giáo   đượ giới, bịcác vị  đồng Phạ   m hạ nh có trí
nghĩ rằng không đáng đư
đư ợc giáo giới.

- Bạch ThếTôn, i ấ    ngườ
y bịbậ
c Thiện Thệgiết hạ i
là người nào bịNhư Lai          nghĩ
ng không  xứng rằđán
đư ợc nói   n, khôngđế
xứng đáng           đượ
c giáo giới, bị
các vịđồ ng Phạ m hạnh có trí nghĩ
đư ợc nói đến, c giáo        không
giới.    đáng

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              340

Thật vi diệ
u thay, bạ
ch ThếTôn! Thậ
t vi diệ
u thay,
bạch ThếTôn! … bắt         đầmong ThếTôn
u từnay,
nhận contửlàm      cư sĩ, đện mạcho
ng chung,đế
con
trọn đời ng.      quy ngưỡ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       341

53 Kinh Không                Phẫn        Nộ      –

Không Phẫn Nộ–Tương I, 533 (Không Hạ i)

1) Như      vầ y tôi nghe.

Một thời ThếTôn ởSàvatthi, Jetavana, tại nvườ Anàthapindika (Cấp Côc). Độ

2) Ở đây,TônThế
gọi các Tỷ
-kheo... ThếTôn nói
như sau:

3) Thuởxưa, này      -kheo, các
Thiên chủTỷSakka, để
làm hòa dịu chư Tam     Thiên          ở tạ
thập tam thiên   i hội
trường Sudhamma, ngay trong lúc ấy nói lên bài kệ
này:

Chͣÿ͋   lòng ph̳n n͡,
Nhi͇ p phͭc, chi ph͙LQJ˱ͥ
i!
Chͣÿ͋   lòng sân h̵n,
Ĉ͙i tr͓vͣi sân h̵n!
Không phẫn nộ, vô hại,
Bậc Thánh              thườ
ng an trú.
Phẫn nộquăngi ác,      ngườ
Như đác thẳ     rơi
m.      vự

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                     342

54 Kinh Tội – Tương Lỗi                          I,      532

Tội Lỗi –Tương    I,Không Phẫ 532 (Hay       n Nộ)

i Sàvatthi... tại nvườ 1) Tạ                  ông Cấp       Cô c.     Độ

2) Lúc bấy giờhai Tỷ-kheo cãi lộn nhau. Ởđây,     t mộ
Tỷ-kheo phạ m tội, Tỷ-kheo ấ
y phát lộtội phạm là tội
phạm trướ  c mặt Tỷ-kheo kia. Tỷ-kheo ấ   y không
chấ p nhậ
n.

3) Rồi Tỷ           điTôn;
-kheo n Thế     đế      sau nhkhi
lễ
ThếTôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuố
ng một
bên, các Tỷ-kheo ấ
y bạ
ch ThếTôn:

4) Ởđây,         bạ
ch ThếTôn, có hai Tỷ
-kheo cãi lộn nhau.
Một Tỷ-kheo phạ  m tội. Bạch ThếTôn, Tỷ  -kheo ấy
phát lộtội phạm là tội phạm trướ
c mặt Tỷ-kheo kia.
Tỷ-kheo ấ y không chấ p nhận.

5) - Này các Tỷ-kheo, hai Tỷ
-kheo này là ngu si: một
vịkhông thấ  y phạm tội là phạm tội, một vịkhông
chấ p nhận phát lộtội phạm đúng       Này pháp.
các Tỷ-
kheo, hai vịTỷ-kheo này là ngu si.

6) - Này các Tỷ
-kheo, hai Tỷ-kheo này là sáng suốt,
một vịthấ y phạm tội là phạ
m tội, một vịchấ p nhận

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           343

phát lộtội phạm đúng      Này pháp. các Tỷ- kheo, hai Tỷ-kheo này là sáng suốt.

7) Thuởxưa, này      -kheo, các
Thiên chủ TỷSakka,
làm hòa dịu chư Tam      Thiên
thậ           ở tạ
p tam thiên    i hội
trường Sudhamma, ngay trong lúc ấ y, nói lên bài kệ
này:

Hãy nhi͇p phͭc ph̳n n͡,
Giͷtình b̩n không phai,
Không đáng              mắ
ng, chớmắng,
Không nên i, nói hai lưỡ
Phẫn nộquăngi ác,    ngườ
Như đác thẳ    rơi
m.     vự

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        344

55 Muốn Buộc tội người
BU
ỘC TỘ
I– Tăng II, 627

BUỘC TỘI –Tăng II, 627

đấgiảSàriputta bả 1. Tạiy, Tôn             o các Tỷ-kheo:

- Này các Hiề n giả, khi Tỷ-kheo buộc tội muốn buộc tội ngườ i khác, hãy an trú nội tâm năm        i hãy   ph buộc tội.

2. Thếnào       là ?  năm

- "Tôi sẽnói đúngi, không thờ    phả  i phi thời";
- "Tôi sẽnói chơnt, không thậ   phải phi ch
- "Tôi sẽnói nhu hòa, không phả    i thô bạ  o";
- "Tôi sẽnói liên hệđế  n lợi ích, không phả     i lời
không liên hệđế n lợi ích";
- "Tôi sẽnói với từtâm, không phả      i sân tâm".

Này các Hiề   n giả, khi vịTỷ   -kheo buộc tội muốn buộc tội ngườ i khác, hãy an trú nội tâm năm      i hãy buộc tội.

3. Ởđây
, này các Hiề
n giả
, tôi thấ
y:

- Có ngườ
i bịbuộc tội phi thời, nhưng
n ứng p
không đúngi;          thờ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             345

- Có ngườ  i bịbuộc tội phi chơn              n ứng và
không chơn     c;           thự
- Bịbuộc tội thô bạ o và có phả  n ứng không nhu
hòa;
- Bị buộc tội không liên hệđế  n lợi ích và có phản
ứng không liên hệđế  n lợi ích;
- Bịbuộc tội với sân tâm và có phả     n ứng không
có từtâm.

4. Tỷ-kheo buộc tội     phi      pháp,          có cầ         đặhối: n sắp t sám

- "Tôn giảbịbuộc tội phi thời, không            i,  đ
nhưy vừa vậ để    đủ
Tôn giảkhông sám hối";
- "Tôn giảbị  buộc tội phi chơn, kh
thực, như     y vừa vậ   để
đủ
Tôn giảkhông sám
hối";
- "Tôn giảbị  buộc tội thô bạo, không có nhu hòa,
nhưy vừa vậ để    đủ
Tôn giảkhông sám hối";
- "Tôn giảbịbuộc tôi không liên hệđế    n lợi ích,
không phả i liên hệđế  n lợi ích,      y vừa như đủ
để Tôn giảkhông sám hối";
- "Tôn giảbịbuộc tội với sân tâm, không với từ
tâm, ynhư       vừa để   vậ
đủ
Tôn giảkhông sám
hối".

Tỷ-kheo bịbuộc tội một cách phi phá
này không cầ
n phả          đặhối.
i sắp t sám

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          346

5. Tỷ-kheo buộc tội phi     pháp,          có p năm n sắ đặ t sám hối:

- "Hiề n giảđã cbuộ  tội phi thời, không phải đún
thời, như    y vừa để   vậ
đủHiề n giảsám hối";
- "Hiề n giảđã cbuộ      tội phi chơn,             i
chơn thực,           y vừa như  đểđủHiền vậ
giảsám
hối";
- "Hiề n giảđã cbuộ     tội thô bạ o, không có nhu
hòa, ynhư      vừa để    đủ
vậHiền giảsám hối";
- "Tôn giảđã cbuộ    tội liên hệđế  n không lợi ích,
không phả  i liên hệđế  n lợi ích,      y vừa  như đủ
để Hiề n giảsám hối";
- "Hiề n giảđã cbuộ   tội với sân tâm, không với từ
tâm, ynhư      vừa để    đủ
vậHiền giảsám hối".

n giả, có n
Tỷ-kheo buộc tội phi pháp, này các Hiề
lý do này cần phả          đặhối. Vì sao? Vì rằ
i sắp t sám                  ng
nhờvậ  y không một Tỷ  -kheo nào ng         khác
có
thểbuộc tội phi chơn.

6. Ởđây, này   , các n giả       y: Hiề tôi thấ

- Có ngườ  i bịbuộc tội đúng    i, khôngthờ
phản
ứng phi thời;
- Bịbuộc tội chơn      c, khôngthự
phả n ứng phi
chơn;
- Bịbuộc tội nhu hòa, không phản ứng thô bạo;

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           347

- Bịbuộc tội liên hệđế  n lợi ích, không phản ứng
không liên hệđế  n lợi ích;
- Bị buộc tội với từtâm, không phả   n ứng với sân
tâm.

7. Tỷ -kheo bịbuộc tội     đúng
, có pháp
năm n lý
phả          đặhối:
i sắp t sám

- "Tôn giảbịbuộc tội đúng     i, không thờ
phải phi
thời, như   y vừa để vậ
đủ
Tôn giảsám hối";
- "Tôn giảbịbuộc tội chơn     c, khôngthựphải phi
thực, như   y vừa để vậ
đủTôn giảsám hối";
- "Tôn giảbịbuộc tội nhu hòa không thô bạ      o,
nhưy vừa   vậ để  đủ
Tôn giảsám hối";
- "Tôn giảbịbuộc tội liên hệđế  n lợi ích, không
phải liên hệđế n lợi ích,    y vừa   nhưđểđủ
Tônvậ
giảsám hối";
- "Tôn giảbịbuộc tội với từtâm, không với sân
tâm, ynhư     vừa đủđể
vậTôn giảsám hối".

buộc tội đúng pháp có
Tỷ-kheo bị                   n n
phả         đặhối.
i sắp t sám

8. Tỷ-kheo buộc tội đúng , có pháp
năm                     lý
không phả         đặhối:
i sắp t sám

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             348

- "Hiề n giảbuộc tội đúng     i, khôngthờ
phải phi
thời, như   y vừa vậ  đểđủ
Hiề n giảkhông sám
hối";
- "Hiề n giảbịbuộc tội chơn    c, khôngthự
phả i phi
thực, như   y vừa vậ   để
đủ
Hiề n giảkhông sám
hối";
- "Tôn giảbị buộc tội thô bạ
o, không có nhu hòa,
nhưy vừa  vậ để  đủ
Tôn giảkhông sám hố

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          349

lời, không nói tạp nhạ  p, hộtrì các ngcăn,        có
tiết, chú độtâm cả  nh giác, không thờơ ivớ Sa-môn
hạ nh, tôn kính họ  c tập, không sống quá     y đủ  , đầ
không uểoả  i, từbỏgánh nặnga lạc,   đọ u đi   trong đầ
đờ i sống viễ
n ly, tinh cần tinh tất, siêng nă
chánh niệ m tỉnh giác, t tâm,         địnhcó trí tuệtĩnh
,
không câm ngọng. Khi con              y, các vịnói
này   n
có khảnăng      m giữnắ
vấn . đề

12. - Này Sàriputta, các Thầy không vì lòng tin xuấ
t
gia từbỏgia đình…       t tuệ     liệ
, câm ngọng,         hãy
họ
một bên.

Nhưng này Sàriputta,       ng thiện nam tử, vì lòng tinnhữ
xuấ t gia từbỏgia đình, sống khô
câm ngọng, hãy nói chuyệ   n với họ. Hãy giáo giới các
vịđồ  ng Phạ  m hạ nh, hãy giả ng dạ y, này Sàriputta,
các vịđồ   ng Phạ m hạnh nghĩ   ng: "Sau khirằ giúp ra
khỏi phi diệ   u pháp, tôi an trú các vịđồ  ng Phạm
hạnh trong diệ   u pháp".

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            351

56 Mu ốn Buộc tội người PHÚNG TỤNG – 33 Trườ

KINH PHÚNG TỤNG ±Bài kinh s͙33 ±Trườ   Ô   m

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ          352

có phải là          i nghengườ
nhi͉ u, thọtrì điều           c   đ
nghe, cất giữđi    ều đã            đượ
c nghe   hay không? Những
pháp sơ        n, trungthiệthiện, hậu thiện, có ngh
văn,      cao  đềi sốđờ
ng Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn
thanh tị  nh, những pháp ấy, ta có nghe nhiề       u, có thọ
trì, có tụngc bằ     đọng lời, có suy                     tư v
c khéo
thểnhậ    p với chánh kiế    n không? Pháp ấy có nơ
hay không? " Này các Tỷ-kheo, nế          u Tỷ-kheo không
phả  i là vịnghe nhiề    u, thọtrì điềut giữ              đã n
điều đã nghe. Những                      n, trung thiện,pháp
hậu
thiện, có nghĩa,                 caoi số     đờ
có
ng Phạ văn,
m  hạnh   đ
hoàn toàn viên mãn thanh tị        nh; các pháp ấ   y, vịấ y
không có nghe nhiề      u, không có thọtrì, không có tụng
đọ c bằ  ng lời, khôngi ý,có                 khôngsuy
khéo thểtư
nhậ  p với chánh kiế   n thì có ngườ  i sẽnói vềvịấy như
sau: "Tôn giảhãy học tập vềÀgama (a-hàm) đi"                .
Như vậy,                    có
i sẽnói  vềvị ngườ
ấ y.

7. Lại nữa, này các Tỷ -kheo, Tỷ  -kheo buộc tội muốn buộc tội người khác, : hãy                     "Cảhai qu bộgiới bổn Pàtimokkha, ta có khéo truyền t mộ       đạt cách rộng rãi, khéo phân tích, khéo thông hiể   u, khéo quyếtnh đị  theo kinh, theo chi tiế t hay không?" Này các Tỷ  -kheo, nếu Tỷ-kheo không khéo truyền t đạ một cách rộng rãi vềhai bộgiới bổn Pàtimokkha, không khéo phân tích, khéo thông hiể     u, khéo quyế t định theo kinh, theo chi tiết thì: "Thưa ,Tôn       vấn g

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                356

đềnày c thếđượ
Tôn nói tại chỗnào? ", c đượhỏi như
y, vịấ
vậ    y không có thểtrảlời. i Ngườta sẽnói vềvị
ấy như        sau
: "Mong  rằ
ng Tôn giảhãy học tập vềluật".
Như vậy,           có
i sẽnói vềvịngườ
ấy.

Năm pháp   này, i tựquán sátcầ n phả            vềnội thân

8. 1ăPSKiSQjRF̯ n ph̫i an trú n͡i tâm?

1. "Ta nói đúng                 thờ
i, không phả i phi thời.
2. Ta nói đúng      thậ t, khôngsự
phải không đ
thật.
3. Ta nói lời nhu hòa, không phả    i nói lời thô bạ o.
4. Ta nói lời liên hệđế   n mục ,đích  không phả  i lời
không liên hệđế   n mục đích.
5. Ta nói với tâm từbi, không nói với tâm sân
hận".

Năm pháp   này n phả         cầ i an trú nội tâm.

Này các Tỷ   -kheo, Tỷ-kheo muốn buộc tội ngườ
i
khác, sau khi quán sát nội tâm vềnăm pháp nà
khi an trú nội tâm vềnăm pháp này,       c tội
ngư ời khác.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           357

58 Muốn Buộc tội người DỤ CÁI –CƯA 21 Trung I,

KINH VÍ DỤCÁI CƯA (Kakacupamasutta) –Bài kinh số21 –Trung I, 277

Nhưy tôi vầ nghe.

Một thời, Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ         ), tại
Jetavana (Kỳ    -đà Lâm),                 vườ
n ông Anathapindika
(Cấp         Côc). Độ   Lúc bấ    y giờ, Tôn giả
Moliyaphagguna sống liên hệvới các Tỷ         -kheo ni
một cách          . Tôn quá        độ
giảMoliyaphagguna     sống liên
hệvới các Tỷ   -kheo-ni nhưu cósau:                  Nế
Tỷ-kheo nào,
trước mặ t Tôn giảMoliyaphagguna nói xấ      u các Tỷ -
kheo-ni ấ y, Tôn giảMoliyaphagguna liề      n phẫn nộ,
bất mãn, vấ n tội ngay; nế u có Tỷ-kheo nào,     c mặ t t
các Tỷ-kheo ni ấ  y, nói xấu Tôn giảMoliyaphagguna,
các Tỷ -kheo ni ấ   y liền phẫ n nộ, bấ t mãn, vấ n tội
ngay. Tôn giảMoliyaphagguna sống liên hệvới các
Tỷ-kheo-ni như       y. Có mộ vật Tỷ-kheo khác        n
chỗThếTôn ở, sau khi nhđến,         lễThếTôn và đảngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuố       ng một bên, Tỷ  -
kheo ấy bạ ch ThếTôn:

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           358

–Bạ  ch ThếTôn, Tôn giảMoliyaphagguna sống
liên hệvới các Tỷ-kheo ni một cách              . Bạ   quá
ch
ThếTôn, Tôn giảMoliyaphagguna sống liên hệvới
các Tỷ  -kheo-ni nhưu có         sau:
Tỷ -kheo   Nế nào,  c
mặ t Tôn giảMoliyaphagguna nói xấ      u các Tỷ -kheo-
ni ấy, Tôn giảMoliyaphagguna liề    n phẫn nộ, bấ t mãn
và vấ n tội ngay; nế u có Tỷ -kheo nào,      c mặ  t các trư
Tỷ-kheo ni ấ y, nói xấ u Tôn giảMoliyaphagguna, các
Tỷ-kheo-ni ấ  y liề
n phẫ  n nộ, bấ
t mãn và vấ n tội ngay.
Bạ ch ThếTôn, Tôn giảMoliyaphagguna sống liên
hệvới các Tỷ   -kheo-ni một cách          như  quáy. vậđộ

ThếTôn gọi một Tỷ -kheo khác và bả o:

–Này Tỷ-kheo, hãy đi, nhân             i
Tỷ-kheo Moliyaphagguna: "Hiề
n giảPhagguna bậ
c
Đạo Sư       n gọ
i Hiề giả
".

–Bạ ch ThếTôn, vâng!

Tỷ-kheo ấy vângTôn,đáp n chỗ
đi
Thế
Tônđế
giảMoliyaphagguna,
n xong, liền khi
thưađế T
Moliyaphagguna:

–Hiề n giảMoliyaphagguna, bậc            Đạoi      Sư
Hiề
n giả
.

–Vâng, Hiề n giả .

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             359

Tỷ-kheo Moliyaphagguna vâng đáp        -kheo Tỷ
ấy,      đế
n chỗ  ThếTôn ở, khi đến                 xong
nh lễThế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. ThếTôn nói với Tôn
giảMoliyaphagguna                    đang
i xuống một bên:     ngồ

–Này Phagguna, có đúng         thật sự   không,  i
ngư ời ta  n là Ôngđồ sống liên hệvới các Tỷ-kheo-ni
một cách quá n Ông                độ.        Người
sống liên hệvới  t
các Tỷ -kheo-ni như u sau:         Tỷ -kheo    "Nế nào,
c
mặ t Ông nói xấ u các Tỷ  -kheo-ni ấ  y, Ông liền phẫn
nộ, bất mãn, vấ n tội ngay; nế   u Tỷ -kheo nào,     c
mặ t Tỷ-kheo-ni ấ y, nói xấ u Ông, các Tỷ   -kheo-ni ấ
y
liề
n phẫ n nộ, bất mãn, vấ n tội ngay". Này Phagguna,
có phải Ông sống liên hệvới các Tỷ        -kheo-ni như
vậy?

–Bạ ch ThếTôn,           có y.    như      vậ

–Này Phagguna, có phả
i Ông là Thiệ
n nam tử,
vì lòng t tin,gia từbỏgiađã xuấ  đình,
ng không          số
gia đình?

–Thưa        vâng, ch ThếTôn. bạ

–Này Phagguna, thật không xứng đáng
Ông, một Thiện nam tử, vì lòng     t gia, từtin
bỏ
gia đình, sống không           ng liên hệvới gia
các Tỷ-kheo-ni một cách    như quá
y. vậđộ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          360

 Do vậ  y, này Phagguna, nếu có c mặ    ai      trướ
t Ông,
nói xấ u các Tỷ -kheo-ni ấy, này Phagguna, Ông
phả i từbỏnhững dục liên hệđế   n thếtục, những
tư duy đế         nliên
thếtục. NàyhệPhagguna, Ông
phả i học tập như    : "Mongsau
rằng tâm của ta sẽ
không bịbiế  n nhiễm! Mong rằng ta sẽkhông nói
những lời ác ngữ! Mong rằng ta sẽsống với lòng
lân mẫn, với tâm từbi, không ôm lòng sân hận!"
Này Phagguna, Ông phả   i học tập như  y.      vậ

 Do vậ y, này Phagguna, nếu có c mặ  ai     trướ
t Ông,
lấy tay           đánh
những Tỷ-kheo-ni ấ         đấ
y, lấy t ném,
y gậy p, đậ
lấ           lấy gươm đánh, này
phải từbỏnhững dục... không ôm lòng sân hậ n.
Này Phagguna, Ông phả  i học tập nhưy.     vậ

 Do vậ  y, này Phagguna, nếu có c mặ      ai
t Ôngtrư
nói xấ u (ai), này Phagguna, Ông phải từbỏnhững
dục... không ôm lòng sân hậ    n. Này Phagguna,
Ông phả   i học tập như  y.      vậ

 Do vậ y, này Phagguna, nếu có c mặ        ait Ôngtrư
lấy tay đánh,       t ném, lấ
y gậy lấyp, đậ
lấy đấgươm
đánh, này Phagguna,            i từbỏnhững dục Ông
liên hệđế n thếtục, những tư duy           đến thếliê
tục. Này Phagguna, Ông phả    i học tập như s
"Mong rằ  ng tâm của ta sẽkhông bịbiế    n nhiễm!

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         361

Mong rằ  ng ta sẽkhông nói những lời ác ngữ!
Mong rằ ng ta sẽsống với lòng lân mẫn, với tâm
từbi, không ôm lòng sân hậ  n!" Này Phagguna,
Ông phả i học tập như y.      vậ

Rồi ThếTôn nói với các Tỷ -kheo:

–Này các Tỷ     -kheo, một thời các Tỷ-kheo của
Ta có tâm rấ   t thuần thục hoan hỷ   . Này các Tỷ-kheo,
ởđây, o các      Ta      bả này các Tỷ
Tỷ-kheo,               -kheo, Ta theo
hạnh nhấ   t tọa thực. Chư        -kheo, sốTỷng theo hạ  nh
nhấ t tọa thực, Ta cả   m thấ y không bệ   nh tật, không
ốm đau,           nhàng,nhẹkhang kiệ    n và sảng khoái.
Chư -kheo,  Tỷcác Ngườ       i hãy sống theo hạ    nh nhấ  t
tọa thực. Chư       -kheo,   Tỷ các  i theo hạ  Ngườ
nh  nhất tọa
thực thời các           i sẽcảNgườ
m thấ  y không bệ   nh tậ t,
không ốm đau,          nhàng, nhẹ
khang kiệ  n và sảng khoái.
Chư -kheo,  TỷTa không cầ       n phả  i giảng dạ y gì cho
các Tỷ  -kheo ấy; chư       -kheo, TaTỷ  chỉcần khơi      y
ức niệm nơi-kheo          các ấy.    Tỷ

Chư-kheo,
Tỷ           ví t bằ như         trên
ng, tại chỗ ngã   đ
tư, tcó chiếcmộ   xe u,đang            đậ
thắng với ngự  a hay, có
đặ sẵn sàng.
roi ngựa t ngang                     i mã Có
thuậtngườsư
thiện xảo, người u đánh        ngựcác conxe   ngựa điề
đáng  đư
ợc u điề
ngự, leo lên xe ấy, tay trái nắm lấy
dây cương,     t cầm lấytay
roi ngựa,mặ
có thểđánh x

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                362

ngựa ấy đi tới        i chỗnào
đi lui,và nào,như tạth
theo
ý mình muốn. Cũng vậy             chư
-kheo,        Tỷ
Ta không cần
phải giả
ng dạy gì cho các Tỷ-kheo ấy; chư   -kheo, Tỷ
Ta chỉcần khơi    y ức niệmdậnơi-kheo    các
ấy.    Tỷ

Do vậy, này các Tỷ   -kheo, hãy từbỏbấ    t thiện,
hãy nỗlực i vớ  đối các thiện pháp, như                i v
mới thành tựu sựtrưởng thành,            nh, lớn mạ  nhhưn
trong pháp luậ t này. Chư-kheo,  Tỷ            cũng
n một nh
thôn làng hay thị  trấn nhỏ, có ngôi rừng cây tala lớn,
ngôi rừng bị các cây leo y lan bao phủ. Có một ngườ    i
đế n khu rừng này, muốn lợi ích cho ngôi rừng, muốn
hạnh phúc, muốn an ổn khỏi các c ách           cho ngôi phư
rừng. i ấ     Ngườ
y chặt t các đứ  nhành cây cong thiế  u
hẳn sinh lực, vất chúng ra khỏi ngôi rừng, dọn dẹ      p
trong rừng sạch sẽ. Ngườ    i ấy sănlư         ỡsóc
ng các kỹ
nhánh cây tala thẳ   ng thắn, khéo mọc. Chư      -kheo, Tỷ
sau một thời gian, ngôi rừng như vậy                 ng  đư
thành, nh,hưng       lớn mạnh.thị   Cũng         vậ
y, này các  Tỷ-
kheo, các Ngư  ời hãy từbỏbấ         n, hãy nỗlực i đố
t thiệ
với các thiện pháp, như                i mớivậy
thành tựucác
sựtrưởng thành,              nh, lớn mạ  hưng
nh  trong phápthị
luậ t này.

Chư -kheo,
Tỷthuởxưa,           tạ
i thành Savatthi này
có nữgia chủtên là Vedehika. Chư   -kheo,Tỷ
tiếng
đồn tốt đẹp sauc khở     đây
i lên vềđượ
nữgia chủ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            363

Vedehika: "Nữgia chủVedehika là hiề       n thục, nữgia
chủVedehika là nhu thuậ   n; nữgia chủVedehika là
ôn hòa". Chư        -kheo,Tỷ
nữ gia chủVedehika có
ngư ời nữtỳtên là Kali, ngườ    i này khéo tay, siêng
năng, và          c cẩn làm
thận chu  việ toàn.       -kheo,   C
nữtỳKali khởi lên ý của                 nghĩ:  tac tiế đượ
ng"Ch
đồ           đẹ
n tốtp khởi         lên như        gia chủ sau:
Vedehika "N
là hiền thục; nữgia chủVedehika là nhu thuậ        n; nữ
gia chủVedehika là ôn hòa". Không biế      t nữchủcủa
ta có nội sân mà không tỏlộhay không có nội sân,
hay vì công việc ta-làm cẩn thận chu toàn nên nữchủ
ta có nội sân nhưng             lộ, khôngkhông
phải không tỏ
có. Vậy ta hãy thửnữchủcủa ta!" Chư -kheo,      Tỷrồi
nữtỳKali sáng ngày sau dậ    y thậ t trễ. Chư     -kheo, Tỷ
nữgia chủVedehika nói với nữtỳKali:

"–Này Kali!

"–Thưachủ
Nữ
, có việ
c gì?

"–Sao         hôm nay    Ngươi y trễvậ y?                     dậ

"–Thưachủ nữ , có việc           gì      đâu?

"–Thậ t sựkhông có việ
c gì à? Ác nữtỳkia, hôm
nay Ngươi        !". Và dậ
y trễ      nữchủphẫ   n nộ, bấ
t mãn,
trừng mắ
t.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             364

Chư -kheo,
TỷnữtỳKali suychủ                nghĩ:
của
ta thật sựcó nội sân nhưng           lộ, khôngkhông
phải
không có. Vì những công việ  c ta-làm cẩ n thận chu
toàn, nên nữchủcủa ta tuy có nội sân nhưn
tỏlộ, không phải không có. Vậ y Ta hãy thửthêm nữa
nữchủcủa ta!"         -kheo,Chư
rồi nữtỳTỷ
Kali ngày sau
lại dậy trễhơn nữa.        -kheo,Chư       Tỷ
nữchủVedehika
nói với nữtỳKali:

"–Này Kali!

"–Thưachủ
Nữ
, có việ
c gì?

"–Sao         hôm nay    Ngươi y trễvậ y?                       dậ

"–Thưachủ Nữ , có việc           gì     đâu?

"–Thậ t sựkhông có việ c gì à? Ác nữtỳkia, hôm
nay Ngươi     y trễ!". Và dậ
nữchủphẫ    n nộ, bấ
t mãn,
thốt lên những lời bất mãn.

Chư -kheo,
TỷnữtỳKali suychủ               nghĩ:
của
ta thật sựcó nội sân nhưng          lộ, khôngkhông
phải
không có. Vì những công việ c ta-làm cẩ n thận chu
toàn nên nữchủcủa ta tuy có nội sân nhưn
tỏlộ, không phải không có. Vậy ta hãy thửthêm nữa
nữchủcủa ta!"

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            365

Chư -kheo,
Tỷrồi nữtỳKali sáng hôm sau lại
dậy trễhơn nữa.      -kheo,Chư    Tỷ
nữchủVedehika nói
với nữtỳKali:

"–Này Kali!

"–Thưachủ
Nữ
, có việ
c gì?

"–Sao         hôm nay    Ngươi y trễvậ y?    dậ

"–Thưachủ Nữ , có việc         gì     đâu?

"–Thậ   t sựkhông có việc gì à? Ác nữtỳkia, hôm
nay Ngươi          !". Rồidậ
y trễ       phẫ n nộ, không hoan hỷ ,
nàng cầm cái then gài cửa, đánh một             u nữ c
tỳkhiến bểđầ   u. Chư   -kheo,Tỷ
nữtỳKali, vớiu bể   đầ
máu chả y, liền đi         kểnhà láng giề
lểvới các             ng:

"–Hãy xem việ   c làm của nữchủhiề  n thục! Hãy
xem việ c làm của nữchủnhu thuậ    n! Hãy xem việ c
làm của nữchủôn hòa! Sao nữchủnói với nữtỳđộ      c
nhất: "Hôm nay             y trễ    Ngươi
", rồi phẫn nộ, bấtdậ
mãn, nàng cầ m then gài cửa, đánh tôi             u   m
khiến bểđầ  u".

Chư -kheo,
Tỷsau một thời gian, tiếngn xấ  đồ
u
sau đây       đượ
c khởi lên vềnữchủVedehika: "Nữchủ
Vedehika        là
c ác! Nữ    độ
chủVedehika  là không nhu

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          366

thuậ n! NữchủVedehika là không ôn hòa!".

 Cũng vậy           -kheo,chư
ởđây,    Tỷ
-kheoTỷhết sức
hiền lành, hết sức nhu thuận, hết sức ôn hòa trong
khi chưa               bị
những lời nói bất khảý, xúc phạm. Và
chư-kheo, Tỷ  chỉ khi nào Tỷ-kheo bị những lời nói
bất khảý, xúc phạm, khi ấy vịấy mới cđượ    xem là
hiền lành, mới cđượ   xem là nhu thuận, mới cđượ
xem là ôn hòa.

 Chư-kheo, TỷTa không gọi một Tỷ   -kheo là dễnói,
khi vịấy dễnói vềcác vật dụng như y áo
sàng tọa, c phẩdượm trịbệ nh, khi vịấy thành tựu
đư ợc tánh dễnói. Vì sao vậy? Chư              Tỷ
-kheo, Tỷ-
kheo ấy khi không      c các vật dụng đượnhư y
thức ăn, sàng                  tọa,
c phẩm trịbệ nh, khôngdượ
còn
là dễnói, không còn thành tựu tánh dễnói.

 Chư-kheo,TỷTỷ    -kheo nào tôn trọng Pháp, cung
kính Pháp, sùng kính Pháp trởthành dễnói, thành
tựu tánh dễnói, vịấy Ta mới gọi là dễnói. Do
vậ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          367

ngữnày mà các Ông có thểnói với ngườ             i khác:
"Đúng      i haythờ
phi thời... hay với sân tâm". Các Tỷ  -
kheo, khi nói với các         i khác,ngườ
các Ông có thểnói:
"Đúng            thờ
i... hay với sân tâm". Các Tỷ-kheo, ởtạ      i
đây, các         n phả  i Ông
học tậpcầ     như sau: "
giữtâm của chúng ta không biế       n nhiễm; chúng ta sẽ
không thốt ra những lời ác ngữ; chúng ta sẽsống với
lòng lân mẫ  n, với tâm từbi, với nội tâm không sân
hận; chúng ta sẽsống biến mãn              i nàyngườ
với tâm
câu hữu với từ. Và với người này                   ng, ta là
sống biế n mãn cùng khắ     p thếgiới, với tâm câu hữu
với từ, quảngi, vô     đạ biên, không hậ  n, không sân".
Các Tỷ  -kheo, các Ông cầ    n phả i học tập như   y.     vậ

Chư -kheo,Tỷ         ví như      n, cầmmột
màu    ng
sơn, màu vàng, màu                      tía.  xanhi Ng
ấy có thểnói như   : "Ta sẽsau
viết các hình sắc trên
hư không làm       này.          Ta
cho các hình      sẽ
sắc hiển hiệ n".
Các Tỷ -kheo, các nào?        Ông inghĩ  ấ
Ngườ
y có thể th
viết các hình sắc trên hư không v
sắc hiển hiện cđượ
không?

–Bạch ThếTôn, không thểđư   ợc. Vì sao vậy?
Bạch ThếTôn, hư     g là vôkhôn
sắc, không thểthấy
đư ợc. Ở đây, không gì viế        dễsắc và làm
t các hình
hình sắc hiển hiện, trước      i ấy bịkhi
mệ t nhoàingư
và bịthất bại.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             370

–Cũng     y, nàyvậTỷ -kheo, có        i ngônnăm
ngữ l
này mà các Ông có thểnói với người khá
thời hay phi thời... hay với sân tâm...
với người này                       là
ng, ta sống   n đối
biế  mãn cùngtượ
khắ p thếgiới với tâm câu hữu với từ, quảngi, vôđạ
biên, không hận, không -kheo,           sân". các Ông Chư
cần phả i học tập như     y.      vậ

Chư-kheo,
Tỷ       ví như
n, cầmmột
một bó ng
cỏkhô đang cháy"Tavà    với bó nói
cỏkhô nh
đang cháy    hâmnàynóng
sẽ và đun    ng
này". Chư-kheo,
Tỷ      các nào?
Ông inghĩ ấ
Ngườ
y,
với bỏcỏkhô đang hâm cháynóng có thể   và
sông Hằng c đượ
không?

–Bạch ThếTôn, không. Vì sao vậy? Bạch Thế
Tôn, vì sông Hằng thâm sâu         ng, khôngvàdễ vô
gì với bó cỏkhô đang hâm       cháynóng     có th v
sôi sông Hằng được, trước        i ấy mệ t nhoàikhi
và bịthất bại.

–Cũng vậy,-kheo,               này chư      có i ngônTỷ
năm
ngữnày mà các Ông có thểnói với các               i khác:ngườ
"Đúng      i haythờ
phi thời... hay với sân tâm".          -
kheo, khi nói với các         i khác,ngườ
các Ông có thểnói:
"Đúng            thờ
i... hay với sân tâm...i (n
người này ng,           là ta số đối
ng biế    tượ
n mãn cùng khắ  p

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             371

thếgiới với tâm câu hữu với từ, quảngi, vôđạ
biên,
không hận, không -kheo,         sân".
các Ông Chư
cầ n         T
phải học tập như   y.    vậ

–Chư-kheo,   Tỷ           ví
t cái bịnhư
bằng da mộmèo,
đã cđượ   thuộc chín, khéo thuộc, khéo thuộc cùng
khắp, nhu nhuyến, như bông,                       ng xì khô
ng xọp, và một người
tiế                          n, cầm gậyđế hay cầm mẻ
sành và nói            "Ta sẽlấ như
y cái gậysau:
hay với cái
mẻsành làm cho cái bịbằng da mèoc nà
thuộc chín, khéo thuộc, khéo thuộc cùng khắp, nhu
nhuyễn, như bông,                    ng xì, không
tiếng xọp,  c
phát ra tiếng xì, tiếng xọp". Chư      -kheo, Tỷ
các Ông
nghĩnào?     thế i Ngườấy có thể , với cái gậy hay với
cái mẻsành làm cho cái bị   bằng da mèo               c nà
thuộc chín, khéo thuộc, khéo thuộc cùng khắp, nhu
nhuyễn, như bông,                    ng xì, không
tiếng xọp,  c
phát ra tiế         ng xọp đư
ng xì, tiế         ợc không?

–Bạch ThếTôn, không. Vì sao vậy? Bạch Thế
Tôn, cái bịbằng da mèoc thuộ             nàyc chín,đã
khéo thuộc, khéo thuộc cùng khắp, nhu nhuyễn, nh
bông, không còn tiếng xì, tiế
ng xọp, không dễgì làm
cho cái bịấy phát ra tiế
ng xì, tiế
ng xọp c,  đượ
trướ c
khi i ngườấy bịmệ t nhoài và bịthất bại.

–Cũng vậy, chư có
-kheo, Tỷ
i ngônnăm
ngữ l

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            372

mà các Ông có thểdùng khi nói với các              i khác:ngườ
"Đúng      i haythờ
phi thời, chơn thực,
thực, nhu nhuyễ   n hay thô bạ   o, có lợi ích hay không
lợi ích, với từtâm hay với sân tâm".                -kheo,   C
khi nói với các        i khác,ngườ
các Ông có thểnói đún
thời hay phi thời. Chư      -kheo, khiTỷnói với các        i n
khác, các Ông có thểnói lời chơn            c hay nóithự lời
không chơn -kheo,               thực.   khi nói Chư
với các Tỷ
ngư  ời khác, các Ông có thểnói lời nhu nhuyễ        n hay
nói lời thô bạo. Chư       -kheo, khiTỷnói với các         i n
khác, các Ông có thểnói lời lợi ích hay nói lời không
lợi ích.         -kheo,Chư        Tỷ các
khi nói với           i khác,ngườ
các
Ông có thểnói với từtâm hay với sân tâm.                   -
kheo, ởtại đây, ncác              phả i học Ông
tập như     cầ s
"Chúng ta sẽgiữtâm của chúng ta không biế        n nhiễ  m,
chúng ta sẽkhông thốt ra những lời ác ngữ; chúng ta
sẽsống với lòng lân mẫ     n, với tâm từbi, với nội tâm
không sân hậ  n. Chúng ta sẽsống biến mãn             i nàyngư
với tâm câu hữu với từ. Và với ngườii nà
tượng, ta sống biế  n mãn cùng khắ     p thếgiới với tâm
câu hữu với từ, quảngi, vôđạ     biên, không hậ  n, không
sân" Chư       -kheo, cácTỷ Ông cầ   n phả i học tập như
vậ y.

Chư -kheo,
Tỷ        như
ng kẻđạ
onhữ
tặc hạliệt,
dùng cưa hai lưỡi mà               u vậy,cưa
u một ai ởđây i khở
nế               ý nhiễm loạn, ingườ
ấy do

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              373

vậy không phải là   ngườ i thực hành giáo pháp của Ta.

Ở đây, -kheo   chư   các Tỷ
Ông phả  i học tập như
sau: "Chúng ta sẽgiữtâm của chúng ta không biế      n
nhiễm; chúng ta sẽkhông thốt ra những lời ác ngữ;
chúng ta sẽsống với lòng lân mẫ n, với tâm từbi, với
nội tâm không sân hậ   n. Chúng ta sẽsống bao phủ
ngư ời này với tâm câu hữu với từ. Và với ngườ  i này
là đối           tượ
ng, ta sống biến mãn cùng khắ  p thếgiới với
tâm câu hữu với từ, quảngi, vôđạ   biên, không hậ  n,
không sân". Chư     -kheo,Tỷ
các Ông cầ n phả i học tập
nhưy. vậ

Và này -kheo,    chư nế   Tỷ
u các  Ông luôn luôn
suy itư    dạy vílờ
dụcái cưa     , thì nàynày
các Tỷ-
kheo, các Ông có thấ
y loạ
i ngôn ngữnào, dầ  u tếnhị
hay thô bạ o mà các Ông không kham nhẫn cđượ
chăng?

–Bạ ch ThếTôn, không.

–Chư -kheo, Tỷdo vậy, hãy luôn  i l
dạy ví như cái cưa           đư
ợc hạ
này,
nh
phúc an lạ
c lâu ngày.

ThếTôn thuyế   t giảng như        vậ
-kheo ấ
y. Các Tỷ     y
hoan hỷ
, tín thọlời ThếTôn dạ
y.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       374

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ   375

59 Ng
ười bất chánh và ng
TI
ỂU  Kinh MÃN –NGUYỆ
110
Trung III, 145

TIỂU KINH MÃN NGUYỆT (Culapunnama suttam) ±Bài kinh s͙110 ±Trung III, 145

Nhưy tôi vầ nghe.

Một thời ThếTôn trú ởSavatthi, tạ
i Pubbarama
(Đông Viên) Migaramatupa             c Mẫ u Giả   ng
đư ờng). Lúc bấ y giờtrong ngày Bố-tát, ngày
tròn, trong             m, Thếđêm
Tôn trăm  đangi giữa rằ
ng
trời, xung quanh có chúng Tỷ  -kheo đoanh          i   v
ThếTôn nhìn chúng Tỷ    -kheo đang      ng, hế    yên
t sức
yên lặ ng và bảo các Tỷ-kheo:

 Này các Tỷ-kheo, một              ngườ
i bấ t chánh
(asappurisa) có thểbiế  t một ngườ i bấ t chánh:
"Ngườ i bất chánh là vịnày", hay không?

–Bạ ch ThếTôn, không biết c.đượ

–Lành thay, này các Tỷ -kheo! Này các Tỷ -kheo

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           376

không thểcó sựtình, không thểcó sựkiệ  n, một
người bất chánh có thểbiế  t một ngườ
i bất chánh:
"Ngườ i bấ
t chánh là vịnày."

Này các Tỷ-kheo, nhưng
i bấ   một n
t chánh
có thểbiế t một người : chơn
"Người    chán
c
chánh là vịnày" hay không?

–Bạ ch ThếTôn, không biết cđượ

–Lành thay, này các Tỷ  -kheo! Này các Tỷ-
kheo, không thểcó sựtình, không thểcó sựkiệ  n
một ngườ i bất chánh có thểbiết cđượ một ngườ i
chơn :chánh "Người chơn            này".chánh l

 Ngườ i bấ
t chánh, này các Tỷ -kheo, là          y ng
đủpháp bấ t chánh, giao du với ngườ i bất chánh,
suy tư i như     bất chánh,ngườ             tưi lư
bất chánh, nói                i bấ  năng
t chánh, hành như
động như      i bấ    ngườ
t chánh, có tà kiến như      i ng
t chánh, bốthí như
bấ                       i bấ    ngườ
t chánh.

 Và này các Tỷ   -kheo, nào      như là     thế
i bất ngư
chánh ÿ̯\       ÿͯb̭t chánh? Ở đây, này
pháp
Tỷ-kheo,i bấ      tngườ
chánh bất tín, vô tàm, vô quý,
nghe ít, biếng nhác, thấ
t niệm, liệ t tuệ. Như   y,   v
này các Tỷ -kheo, i là     bất ngườ  chánh   pháp đầy
bất chánh.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         377

 Và này các Tỷ     -kheo, nào     như là       thế
i bất ngư
chánh giao du vͣi nhͷQJ QJ˱ͥ      i b̭t chánh? Ở
đây, này           -kheo,các
những vị   Tỷ
Bà-la-môn nào
bất tín, vô tàm, vô quý, ít nghe, biế  ng nhác, thấ t
niệm, liệ t tuệ, những vịấy là bạ n, là thân hữu với
ngư ời bấ t chánh ấ y. Như   y, này vậ
các Tỷ-kheo, là
ngư ời bấ t chánh giao du với ngườ  i bấ t chánh.
 Và này các Tỷ-kheo, nào       như làthế
i bất ngư
chánh VX\W˱QK˱QJ˱ͥ i b̭t chánh? Ởđây, nà
các Tỷ-kheo,i bấ   tngườ
chánh suy nghĩ làm hại tự
mình, suy nghĩ làm hại
hại cảhai. Nhưy, này
vậcác Tỷ-kheo, i bấ    làt   n
chánh suy i bấ         tư      như ngườ
t chánh.
 Và này các Tỷ-kheo, nào      như là    thế
i bất ngư
chánh W˱ O˱ͥQJ            QK˱
i b̭ t chánh?QJ˱ͥ
Ở đây,
này các Tỷ-kheo,   i bấtngườ
chánh tư nglườ tựlàm
hại mình,     ng làm tư
hại lườ   người, ng làm tư
hại cảhai. Nhưy, này
vậcác Tỷ   -kheo là        t ng
i bấ
chánh    lường
tư như   i bấ   ngườ
t chánh.
 Và này các Tỷ-kheo, nào       như là     thế
i bất ngư
chánh QyL QăQJ             QK˱
i b̭t chánh? QJ˱ͥ
Ở đây,
này các Tỷ
-kheo,i bấ      ngườ
t chánh nói lời nói láo,
nói lời hai i, nói áclưỡ
khẩ u, nói lời phù phiế  m.
Nhưy này vậcác Tỷ -kheo, i là      bấ     ngườ
t chánh  nói
năng như     i bấ    ngườ
t chánh.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             378

 Và này các Tỷ-kheo, nào      như là    thếi bất ngư
chánh KjQKÿ͡QJQK˱QJ˱ͥ  i b̭t chánh? Ởđây,
này các Tỷ-kheo,i bấ     ngườ
t chánh sát sanh, lấ y
của không cho, làm các tà hạ nh trong các dục.
Như y, vậnày các Tỷ-kheo là        i bấ   ngườ
t chánh
hành động         i bấtnhư
chánh. ngườ
 Và này các Tỷ   -kheo, nào        như là     thế
i bất ngư
chánh có tà ki͇QQK˱QJ˱ͥ     i b̭t chánh? Ở đây,
này các Tỷ -kheo, ngư ời bấ t chánh có tà kiến như
sau: "Không có bốthí, không có lễhy sinh, không
có tếtự, không có quảdịthục các nghiệ     p thiện ác,
không có đời inày,                   khác, khôngkhông
có
cha, không có mẹ  , không có loạ  i hóa sanh. Ởđờ   i,
không có những vịSa-môn, những vịBà-la-môn
chánh          hướhạnh đã
ng, chánh                        tự t đạ
mình chứng
với thượng trí                         đời
i khác, và truyề   này
n dạ y
lại".. y, Như    này các Tỷvậ  -kheo, ilà         bấ t ng
chánh có tà kiến như       i bấ t ngườ
chánh.
 Và này các Tỷ  -kheo, thếnào là       i bất ngườ
chánh
b͙WKtQK˱QJ˱ͥ    i b̭t chánh? Ởđây, này         -  c
kheo, ngư ời bấ t chánh bốthí một cách vô lễ  , bố
thí không phả i tựtay, bốthí không có su
lưỡng, bốthí những vậ     t không cầ
n dùng, bốthí
không nghĩ Như                đếny, vậtương
này  các Tỷ - la
kheo, i là       bấ      ngườ
t chánh   bốthí như      i bất ng
chánh.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            379

 Này các Tỷ -kheo,i bấ     ngườ
t chánh ấy, đầy
pháp bất chánh      y, giaonhư
du vớivậ   ngườ
i bất
chánh như vậy,                     suy
i bất    chánh
tư n
vậy, tư lường       i bất chánh  như y, ngườ
nói như
năng như     i bấtngườ chánh như           ng vậ
như ingườ  bất chánh               như
y, có tà kiến vậ  như
ngư ời bất chánh     y, bốthínhư như   vậ
i bất ng
chánh y,như     sau khivậ  thân hoại mạng
chung, sanh vào cảnh giới của những ngườ    i
bất chánh.

 Và này các Tỷ-kheo, thếnào là cảnh giới của những ingườ bất chánh? Địa ngục hay là bàng sanh.

 Này các Tỷ-kheo, một người chơn c
biết cđượ một người :chơn  "Người
chán
ch
chánh là vịnày" hay không?

–Thưa       biết c, bạ    đượ ch ThếTôn.

–Lành thay, này các Tỷ
-kheo! Sựtình này xả
y
ra là người chơn           biết được chánh    ngư
c
chánh: "Người chơn           này". chánh là

Nhưng này        -kheo,các người
Tỷ              ch
thểbiết được     i bấ  ngườ
t chánh: "Ngườ
i bấ
t chánh là
vịnày" hay không?

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        380

–Thưa          biết c, bạ    đượ ch ThếTôn.

–Lành thay, này các Tỷ -kheo! Này các Tỷ-
kheo, có sựtình này là người                biết          c
được ngườ    t chánh: "Ngườ
i bấ           i bất chánh là vịnày".

 Này các Tỷ  -kheo, người chơn
Chánh pháp, giao du với các bậc chơn chá
nghĩ như các bậc chơn c
bậc chơn chánh, nói năn
hành động như bậc chơn
bậc chơn thí        chánh,   nhưchánh.
bố
bậc chơ

 Và này các Tỷ -kheo, thếnào là người
ÿ̯\      ÿͯ pháp? Ở đây, này
Chánh                                  -kheo,các
ngư ời chơn               chánh
có lòng  tin, có lòng tàm, có
lòng quý, có nghe nhiề  u, có tinh cầ n, tinh tấn, có
chánh niệm, có trí tuệ. Như             vậ
y, này các  Tỷ -kheo,
là người chơn                 những chánh
Chánh pháp. đầy
 Và này các Tỷ     -kheo, thếnào là người
giao du vͣi các b̵FFK˯QFKiQK       ? Ởđây, này
Tỷ-kheo, những vịSa-môn, Bà-la-môn nào có
lòng tin, có lòng tàm, có lòng quý nghe nhiề   u, tinh
cầ n, tinh tấ  n, chánh niệm, có trí tuệ, những vịấ   y
là bạ n, là thân hữu của vị chơn chánh               y, ấy
này các Tỷ    -kheo, là người chơ                     i
các bậc chơn chánh.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              381

 Và này, các Tỷ
-kheo, nàonhư là thế
i chơnngườ
chánh VX\W˱QK˱QJ˱ͥLFK˯QF
hánh? Ởđây, nà
các Tỷ-kheo, người chơn chá
làm hại mình, không suy        i khác, ng
không suy i cả    nghĩ  Như
ai<007. làm  v hạ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ              382

chánh     hành    động   như    ngư  Và này các Tỷ -kheo, thếnào là người

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ          383

chánh kiến như người như n
nhưy, bố vậthí như người y, chơ
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào
cảnh giới của những người chơn

 Và này các Tỷ-kheo, thếnào là cả  nh giới của những người ? chơn       Đạ i tánh của  chánh chư Thiên i tánh hay củađạ   loài  i.      Ngườ

ThếTôn thuyế   t giảng như       vậ
y. Các Tỷ-kheo
hoan hỷtín thọlời ThếTôn dạ
y.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       384

60 Người có khả năng nó
Kinh CÁC ĐƯ
VẤN
ỢC ĐỀ
NÓIN–ĐẾ
Tăng I, 355

CÁC VẤN ĐỀ    ĐƯ  ỢC NÓI   N –Tăng
ĐẾ I, 355
-kheo, có ba vấn này
1. - Này các Tỷ                 đề được    n. n
Thếnào là ba?
- Có thểnói vềquá khứ, nói rằng: "Như   vậy
xảy ra trong thời quá khứ.
- Có thểnói vềtương      lai
ng: "Như
, nói rằ         vậ
y sẽ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                    385

- Không xác nhận là một giảthuyế
t,
- Không xác nhận là m            quan      điể
của bậc trí,
không xác nhậ n là sởhành ngthườlàm.
 Nếu là y, như               vậ
này các Tỷ -kheo,i ấ   yngư
không có khảnăng          thả
o luậ
n.
Nế u một người, này các Tỷ-kheo, ckhi   hỏi một đượ
câu,
- Xác nhận      là     đúng        hay     khôn
- Xác nhận là một giảthuyế
t,
- Xác nhận là m        quan         điể
của bậc trí, xác nhận
là sởhành ngthườ  làm.
 Nếu lày, này    như các Tỷvậ
-kheo,i ấ      yngườ
có
khảnăng         thả
o luận.
4. Với sựthả
o luận, một ngườ i có thểbiết cđượ là có
khảnăng        thả
o luận hay không có khảnăng          thả
o luận.
Nế u một người này, này các Tỷ-kheo, ckhi       hỏi đ
một câu,
- Tránh câu hỏi ấy với một câu hỏi khác,
- Hư
ớng câu chuyệ
n ra ngoài (vấn ), đề
- Bày tỏsựphẫn nộ, sân, hận, bất mãn.
 Nếu là y, như  này các Tỷvậ          ngườ
-kheo,i này
không có khảnăng        thả
o luận.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       387

Nế u một    ngườ        -kheo, ckhi
i, này các Tỷ       hỏi một đượ
câu,
- Không tránh câu hỏi ấy với một câu hỏi khác,
- Khôngng câu
hướ    n ra ngoài (vấn ), đề
chuyệ
- Không bày tỏsựphẫn nộ, sân, hậ   n, bất mãn.
 Nếu lày, này    nhưcác Tỷ vậ
-kheo,      i nàyngườ
có
khảnăng         thả
o luậ
n.
5. Với sựthả
o luận, một ngườ i có thểbiết cđượ  là có
khảnăng        thả
n hay không có khảnăng
o luậ                                 thả
o luận.
- Nếu một ngườ i, này các Tỷ-kheo, ckhi   hỏi   đ
một câu, lạ
i mắ ng chửi, đánh   p, nhạ    đậ
o báng,
chụp lấy chỗsơ . Nếu hở      là y, như
này các vậ
Tỷ-kheo,i này     ngườ
có không khảnăngo th
luận.
- Nế u một ngườ i, này các Tỷ-kheo, ckhi   hỏi  đ
một câu, không mắ    ng chửi, không       p, đ
không nhạ o báng, không chụp lấy chỗsơ . hở
Nếu lày, này     như      vậ
các Tỷ-kheo,  i nàyngườ
có
khảnăng     o luậthả
n.
6. Vͣi s͹th̫o lu̵n, có th͋bi͇Wÿ˱ͫc m͡WQJ˱ͥ i có
duyên hay không có duyên.
- Không có lóng tai, là không có duyên.
- Có lóng tai là có duyên.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             388

Ngườ    i có duyên thắ    ng tri một pháp, biế      n tri một
pháp, từbỏmột pháp, chứngc mộ            đắt pháp. Do thắ    ng
tri một pháp, biế      n tri một pháp, từbỏmột pháp,
chứngc mộ      đắt pháp, vị  ấy cảm thấ  y chánh giả    i thoát.
Nhưy, này    vậcác Tỷ-kheo, là lợi ích của thả         o luậ  n,
như yvậ    là lợi ích của đàm luận,             y là lợi ích cónhư
duyên,y lànhư                    vậ
lợi ích nghe  lời khuyên, tức là tâm
giả i thoát không có chấ     p thủ.
7. Nói chuy͏   n vͣi hi͉ m thù,
Thiên ch̭p và kiêu m̩n,
Ngh͓  ch l̩Lÿͱ  c b̵c Thánh,
Bͣi móc l͟i l̯m nhau;
Thích nghe nói x̭u QJ˱ͥ        i,
1J˱ͥ   i l̯PQJ˱ͥ   i b͙i r͙i,
1J˱ͥ   i b͓thua, b͓h̩i.
B̵c Thánh không làm v̵y.

N͇ u mu͙QFQJÿjPOX̵       n,
B̵c hi͉  n bi͇ t thͥi gian,
Câu chuy͏   n cͯa b̵c Thánh,
Liên h͏SKiSSKiSQJKƭD
1J˱ͥ  i có trí nói chuy͏  n,
Không hi͉   m thù, kiêu m̩n,
Vͣi tâm không ch̭p tr˱ͣ      c,
Không hi͉   m h̵Qÿ͡FÿRiQ
.K{QJÿ͋    WkPO˯ÿmQJ
Nói lên vͣi chánh trí.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                    389

Hoan hͽlͥi khéo nói,
Không vui lͥi vͭng v͉ ,
Không h͕c cách ch͑trích,
Không chͭSV˯Kͧ     QJ˱ͥ
i,
Không nhi͇   c m̷QJÿiQKÿ̵
p,
Không nói lͥLYXY˯
Lͥi nói cͯa b̵c Thánh,
Vͳa d̩y, vͳa hoan hͽ  .
1K˱Y̯  y b̵c Thánh nói,
1K˱Y̯  y Thánh lu̵QÿjP
B̵c trí bi͇t rõ v̵y,
Nói lͥi th̵t khiêm t͙n.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ          390

61 Như Lai có bao giờ n - Kinh BA LÊ – 24 Tr

KINH BA LÊ ±Bài kinh s͙24 ±Trường II, 269

1. Như      vầ y tôi nghe.

Một thời ThếTôn ởgiữa bộlạ       c Malla (Mạ t la), tạ
i
Anupiya (A dậ  t di), một thành của bộlạ c Mallà. Lúc
bấy giờ, ThếTônp yđắ     vào buổi sáng, cầm y bát vào
thành Anupiya       khấ              đểTôn tựnghĩ:
t thực. Rồi Thế
"Thậ t là quá sớm vào  đểthành Anupiya khấ     t thực.
Ta hãy đế     nh xá của du sĩ Bhagga
n tị
này." ThếTôn liền đi      n tịnh đế xá du sĩ

2. Rồi du   sĩ     Bhaggava bạ ch ThếTôn:

- ThếTôn hãy    n gần! đếXin chàoTôn.đón   Đ
lâu, ThếTôn mới có dịp đến i Thế
đây.
Tôn ngồi,Mờ
đây  là chỗngồi đã     n!soạ
n sẵ

Thế Tôn ngồi trên chỗ đã nsoạ    sẵn, và d
Bhaggava lấy một ghếngồi khác thấp hơn
i ngồi rồ
ng một bên,
xuống một bên. Sau khi ngồi xuố
Bhaggava bạch ThếTôn:

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         391

- Bạ ch ThếTôn, ngày xưa và                    a, nh
Sunakkhatta (Thiệ
n Tị
nh) thuộc bộlạ c Licchavi (Ly
xa tử) đến con : và                nói nay
"Này Bhaggava,   như
tôi từbỏThếTôn! Nay tôi không sống i sự   dướ chỉ
dẫ n của ThếTôn nữa." Bạ ch ThếTôn, sựviệ   c có
phải như Sunakkhatta,   c bộlạc Licchavi nói haythu
không?

c thật như Sunakk - Này Bhaggava, sựviệ          ta thuộc bộlạc Licchavi đã nói:

3. Này Bhaggava, thuở xưa            và      rất
Sunakkhatta thuộc bộlạc Licchavi đến
khi đến,   nh lễTa vàđảngồi xuống một bên. Này
Bhaggava, Sumakkhatta, thuộc bộlạc Licchavi bạ
ch
với Ta: "Bạ
ch ThếTôn, nay con xin từbỏThếTôn.
Bạch ThếTôn, nay con không sống i sự   dướ
chỉdẫn
của ThếTôn nữa."

Này Bhaggava, khi nghe nói vậ     y, Ta nó với Sunakkhatta, thuộc bộlạ c Licchavi:

"- Này Sunakkhatta, Ta có nói với Ngươi:"Này
Sunakkhatta, hãy                     đến
i sựchỉ n của đây
dẫ
Ta" chăng
?

"- Bạ ch ThếTôn, không!

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       392

"- Hay Ngươii Ta:có     chnói
"Bạ ThếTôn,vớ
con sẽ
dướ
sống i sự    n của ThếTôn" ?chăng
chỉdẫ

"- Bạ ch ThếTôn, không!

"- Này Sunakkhatta, Ta không nói: "Này
Sunakkhatta, hãyi sự                    đến
chỉdẫ n đây
của Ta", và Ngươi                       cũng
i Ta: "Bạch Thế kh
Tôn, con sẽsống i sựdướ
chỉdẫ n của ThếTôn". Này
kẻngu kia,      y thờinhư  Ngươivậ        là ai
Ngươi nói     n từbỏ ?chuyệ
Này kẻngu kia, hãy thấ  y
m của Ngươi
sựlỗi lầ                       như
y là thếnào! vậ

-------------------------------------------------

ch ThếTôn, nhưngTônThế
4. "- Bạ                   không khiến cho
con chứng được các     ng nhân pháp
n thông. thư
thầ

"- Này Sunakkhatta, Ta có nói với Ngươi:
Sunakkhatta, hãyi sự               đến
chỉdẫ n đây
của Ta! Ta sẽkhiến cho Ngươi              chứn
c các pháp
thượng nhân thần thông"    ?     chăng

"- Bạ ch ThếTôn, không!

"- Ngươi có            nói
i Ta: "Bạ
ch Thếvớ
Tôn, con sẽsống
dư ới sựchỉdẫ
n của ThếTôn. ThếTôn sẽkhiế  n cho
con chứng được các         ng nhânpháp
n thông"thư
thầ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              393

chăng ?

"- Bạ ch ThếTôn, không!

"- Này Sunakkhatta, Ta không nói với Ngươi:
Sunakkhatta, sống              hãyi sự  dướ
đến
chỉdẫ n đây
chủTa, Ta sẽkhiến cho Ngươi                     chứn
c các pháp
thượ ng nhân thần thông; Ngươi                   i cũ
Ta: "Bạ ch ThếTôn, con sẽsống i sự  dướchỉdẫ n của
ThếTôn, và ThếTôn sẽkhiế    n cho con chứng c đượ
các pháp      ng nhân thượ
thầ
n thông." Này kẻngu kia,
nhưy thời vậ Ngươi là ai và T
chuyệ n từbỏ.

Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ                 thế
nào? Các pháp
thượng nhân thầ
n thông có thực hiệ
n hay không thực
n, nhưng
hiệ         mục đích mà                 Ta
t giảng     thuy
Chánh
pháp là i đưa     thực hànhngườn chỗtậ đế
n diệ
t khổ
đau, có phải như  y không?vậ

"- Bạ ch ThếTôn, cácng pháp      nhân thầ   thượ
n thông
có thực hiệ                   n, nhưng mục
n hay không thực hiệ
mà ThếTôn thuyế   t giảng Chánh pháp          i
thực hành       đế
n chỗ tậ    t khổđau, chính t
n diệ
vậ y!

"- Này Sunakkhatta,                ng nhâncác
thầ
n p
n hay không thực hiện, nhưng
thông có thực hiệ                           c

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        394

đích mà t giảng      Ta thuyế  Chánh pháp       i
thực       hành  n chỗ đế
tậ
n diệ   t khổ đau.       Nà
Sunakkhatta! nhưy thời  vậ        các ng  pháp
nhân  t
thần thông là gì mà cầ
n phải thực chứng? Này kẻngu
kia, hãy thấ       m của Ngươi như vậ
y lỗi lầ
nào!

----------------------------------------------------------

5. "- Bạ
ch ThếTôn, ThếTôn không giả
i thích cho
con khởi nguyên của thếgiới.

"- Này Sunakkhatta, Ta có nói với Ngươi: "N
Sunakkhatta, hãyi sự                  đến
chỉdẫ n đây
của Ta. Ta sẽgiải thích cho       i nguyên Ngươi
của
Thếgiới" ?chăng

"- Bạ ch ThếTôn, không!

"- Này Sunakkhatta,                       Ngươi
i Ta: "Bạ
ch Thế
Tôn, con sẽsống i sự  dướchỉdẫn của ThếTôn, rồi
ThếTôn sẽgiả i thích cho con khởi nguyên của thế
giới" ?chăng

"- Bạ ch ThếTôn, không!

"- Này Sunakkhatta,
y Ta không nóinhư
với v
Ngươi: "Này Sunakkhatta,       i

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                       395

sựchỉdẫ  n của Ta. Ta sẽgiải thích cho            i
nguyên của thếgiới." Ngươi cũng               i Ta:  k
"Bạ ch ThếTôn, con sẽsống i sự    dướ
chỉdẫn của Thế
Tôn, rồi ThếTôn sẽgiả  i thích cho con khởi nguyên
của thếgiới." Này kẻngu kia, sựkiện là y, như
thời Ngươi là ai và Ta                         n từ là
bỏ?

Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ                 thế
nào? Khởi nguyên
i thích hay không giải thích,
của thếgiới có giả
mục đích mà                   Ta thuyế
t giảng      Chánh phá
ngườ  i thực hành    n chỗtậ đế  t khổđau
n diệ       , có phả
i
nhưy không?
vậ

"- Bạch ThếTôn, khởi nguyên của thếgiới có giả
i
i thích, mục đíchTônmà
thích hay không giả
thuyế t giảng Chánh pháp         i thực làhành
n đưa
chỗtậ      t khổđau, chínhy. thật l
n diệ

"- Này Sunakkhatta, khởi nguyên của thếgiới có giả
i
thích hay không giả   i thích, mục đícha ThếTôncủ
thuyế t giảng Chánh pháp là i thực   đưa hành  ngườ
n
chỗtậ  n diệt khổđau. Này Sunakkhat   nhưy thờ vậi
giải thích vềkhởi nguyên thếgiới có ích lợi gì cho
Ngươi   ? Này kẻngu kia, hãy thấ  y sựlỗi lầm của
Ngươi ynhư       là thếnào!vậ

6. "- Này      Sunakkhatta,
i nhiều phương
dướ
n

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        396

Ngươi đã             nói
i tán thán Ta tạilờlàng Vajji      y,
ThếTôn là bậ
c A la hán, Chánh Biế  n Tri, Minh Hạ
nh
Túc, Thiệ
n Thệ, ThếGian Giải, Vô Thượng           u
NgựTrượng Phu, Thiên                            Nhân
t, ThếTôn."
Này Sunakkhatta,              i nhiều như  phương
n, vậy
Ngươi đã nói  i tán thánlờ
Ta tạ
i làng Vajji.

"Này Sunakkhatta,      i nhiều phương         dướ diệ
nói lời tán thán Pháp tạ i làng Vajji: "Chánh pháp
được ThếTôn khéo thuyế    t giả
ng, thiết thực hiện tạ
i,
vượt ngoài thời gian,         mà thấ đến
y, có khảđểnăng
hướng ng,    thượ
chỉngư ời có trí mới thâm hiể u." Này
Sunakkhatta,i nhiều               như phương vậy   n, dư
Ngươi tán thán                        Chánh phá
i làng Vajji.

"Này Sunakkhatta,     i nhiều phương         dướ diệ
đã tán thán Tăng tại                          tửcủalàn
ThếTôn khéo tu tậ p vềchánh chơn,                  tử ch
của ThếTôn khéo tu tập vềChánh trực, chư Tă
tửcủa ThếTôn khéo tu tậ p vềkhuôn phép,
đệ  tửcủa ThếTôn khéo tu tậ p vềchánh hạ   nh, tức là
bốn đôi tám chúng.             tửcủa ThếTôn   Chưnày Tă
đángc kính    đượ
trọng, đáng     c cung đượ    kính,
đư ợc cúng dường,          c chấ       đáng
p tay cúi chào, vì làđượ
phư  ớc n điề
tối ng thượ
ởđời". Này Suna
vậy idướ  nhiều phương diện, Ngư
tại làng Vajji.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         397

"Này Sunakkhatta, t;Ta                          này nó
Sunakkhatta Ta                 iế   tin
t; sẽ         ncho
có lời luậ bàn  N
về Ngươi như                  sau:
"Sunakkhatta,  thuộc bộ lạc
Licchavi không thểsống phạm hạnh i sự      dướhướng
dẫn của Sa môn Gotama. Vì không kham n͝i, nên
tͳb͗tu h͕c trͧv͉vͣL          ÿͥ
i s͙ng th̭p kém". Này
Sunakkhatta, sẽcó lời luận bàn vềNgươivậ        y.như

Này Bhaggava,                  như
y Sunakkhatta, thuộc vậ
bộlạ  c
Licchavi dầu cđượ
Ta nói vậy, từbỏpháp luậ t này,
như ingườ   i rớt vào
phả         a xứ,ị ađọ
đ c.
ngụ

-------------------------------------------------------

7. Này Bhaggava, một thời Ta ởbộlạ     c Bumu, tạ
i thị
trấn của bộlạ c Bumu tên là Uttaraka. Này Bhaggava,
rồi buổi sáng       p y, cầTa
m y bátđắ cùng với Sa di
Sunakkhatta thuộc bộlạ  c Licchavi theo sau, vào thị
trấn Uttaraka khấ  t thực. Lúc bấ   y giờ, lõa thể
Korakkhattiya, tu theo hạnh chó đi n chân,  bố bò
lết trên  t, lấ     đấ mà
y miệng              ăn hay
cứng       đồ
ăn m.mề đồ

Này Bahaggava, Sunakkhatta thuộc bộlạc Licchavi
thấy lõa thểKorakkhattiya tu theo hạnh chó,   n
chân, bò lết trênt, lấ
y miệngđấ ăn  cứng đồhayăn đ
mề m.

Này Bhaggava, Ta biết cđượ tâm atư   củ Sunakkhatta

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                    398

c Licchavi với tâm
thuộc bộlạ                a Ta tư     củ
và Ta nói
với ông ta như sau:

"- Này kẻngu kia, có phải Ngươi n tựnhậnvẫ Ngươi là không?   Thích Tử

"- Bạch ThếTôn, sao ThếTôn lạ
i nói: "Này kẻngu
kia, có phải Ngươi    nhântự     Ngươi     Tử là
không"?

"- Này Sunakkhatta, có phải Ngươi,          y lõasau
thểKorakkhattiya tu theo hạnh chó,     n chân bòđi b
lết trên t, lấ
y miệngđấ màăn        ăncứngđồ ăn    hay
mề m, liền suy nghĩ:             đẹvị
t tốtp thay  "Thậ
A la hán Sa
môn đi   n chân, bố
bò lết trên t, lấ    đấ mà ăn
y miệng
ăn cứng        ănhay  mề đồ
m"?

"- Bạ ch ThếTôn có vậ y. Bạch ThếTôn, sao ThếTôn lại ganh ghét với một bịA la hán?

"- Này kẻngu kia, Ta đâu có i mộ         ganh
t vịA gh
la hán? Chính Ngươi                ntự
sinh ác tà kiế ấ
y, hãy bỏnó
đi. để   Chớ
tựmình lâu ngày bịkhổđau t hạ    thiệ
i.

Này Sunakkhtta, lõa thểKorakkhattiya
nghĩ là              tốt
p, là vị Sa môn,đẹ sau bảy ngày sẽbị
trúng thực mà chế   t, sau khi chế t sẽtái sanh thuộc
loại Kàlakanjà, một trong loạ i Asura thấ p kém nhấ t.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         399

Sau khi chết, nó sẽbịquăng trong             t trênngh
đống cỏBìrana. Này Sunakkhatta, nếu Ngươi        n,   m
hãyn hỏ   đế
i lõa thểKorakkhattiya       : "Này bạ  n nh
Korakkhattiya, bạ n có biế
t bạ
n thác sanh cả nh giới
nào không?" Này Sunakkhatta, sựkiệ   n này có thể
xảy ra, lõa thểKorakkhatta ấ y có thểtrả

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         400

trong loạ
i Asura thấ
p kém nhấ
t. Sau khi chế
t, ông ta
bịquăng trong nghĩa                        địa,
ng cỏBirana.

9. Này Bhaggava,                  c nghe:Sunakkh
"Lõa thể
Korakkhattiya bịtrúng thực chết, quăng tr
địa, đặt         ng cỏtrên
Birana." NàyđốBhaggava,
Sunakkhatta, thuộc bộlạc Licchavi liền đing đến
cỏBirana tại nghĩa               địa,
n lõa thể         đế
Korakkhattiya,
lấy tay nđánh     và hỏi:    ba lầ

"- Này bạn Korakkhattiya, Bạ
n có biế
t cả
nh giới thác
sanh của Bạn không?"

Này Bhaggava, lõa thểKorakkhattiya lấ y tay xoa lưng ivà  dậ y: ngồ

"- Này bạ n Sunakkhatta, tôi biết cảnh giới thác sanh
của tôi. Tôi thác sanh thuộc loạ   i Kàlakanjà, một
trong loại Asura thấ
p kém nhấ   t." Sau khi nói xong,
ông ta ngã ngữa xuống.

10. Này Bhaggava, rồi Sunakkhatta, thuộc bộlạ c
Licchavinh đến      lễvà ngồiTa,
xuố n mộtđả
bên. Này
Bhaggava, Ta nói với Sunakkhatta, thuộc bộlạ  c
Licchavi           đang
i một bên:    ngồ

"- Này      Sunakkhatta,          nào? Đi Ngươi
ều Ta
nói với     Ngườ
i vềlõa thểKorakkhattiya, có phải sự

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              401

việ c xảy         ra như               Ta       nói         không

"- Bạch ThếTôn, ThếTôn đãi con    nói      vớ
lềlõa thể
Korakkhattiya                 cnhư
nào, sựviệ xảy thế
ra như
Tôn nói, không phả
i khác!

"- Này Sunakkhatta,            nào? SựNgươi
kiện là
nhưy, thờ
vậi có phải pháp    ng nhânthượ
thần thông
đã cđượ
thực hiện có phả
i không?

ch ThếTôn, sựkiện là y, như
"- Bạ                       chắc chắ nvậ
là
pháp ngthượ
nhân thần thôngc thực đã
hiện. đượ

"- Vậ y này kẻngu kia, nhưngvậy              nhân  l
thần thông              đã
c Ta thực hiệđượ
n, thếmà Ngươi
"Bạ ch ThếTôn, ThếTôn không thực hiệ       n pháp
thượ ng nhân thầ n thông cho con." Này kẻngu kia,
hãy thấ          m của Ngươi
y sựlỗi lầ                        như
y là thếnào!" vậ

Này Bhaggava,         như
y Sunakkhatta, thuộc vậ
bộlạ  c
Licchavi được         Ta
y, từbỏ phápnói
luật này, như
như ingườ
phải rơia xứ,
vàoị đ c.đọ
a ngụ

--------------------------------------------------------------

11. Này Bhaggava, một thời, Ta trú tạ
i Vesàli (Tỳxá
ly), rừng i Lâm,ĐạởTrùng Các giảng ng.        đườ
Lúc
bấ y giờ, lõa thểKandaramasuka ởtại Vesàli       c

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                           402

sự cúng ng dườ   tối thượng, được              i
thượng tại làng Vajji. Vịnày có phát nguyệ
n tuân
theo bảy giới hạnh:

- "Trọn i, đờ
ta theo hạ
nh lõa thể
, không mặ
c
quần áo;
- Trọn i, đờ
ta sống phạ
m hạ
nh, không có hành
dâm;
- Trọn i tađờ
tựnuôi sống với u rượ
và thị
t, không
phải với cháo cơm;
- Ta không bao giờđi quá
Udana
thápphía
thành Vesàli;
- Ta không bao giờđi      quátamaka,
tháp  phía Go
Nam thành Vesàli;
- Ta không bao giờđi       quá    tháp
Sattamba, phía
Tây thành Vesà;
- Ta không bao giờđi      quá      tháp         Ba
Bắc thành Vesàli."

y giới hạnh này
Vịnày, nhờtuân theo bả             c sựmà
cúngng dườ   tối thượng, được        ng dan
tạ
i làng Vajji.

12. Này Bhaggava, rồi Sunakkhatta, thuộc bộlạ c
Licchavi            đi
n lõa thể     đế
Kandaramasuka  và hỏi câu

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        403

hỏi; lõa thểKandaramasuka khi bịhỏi như          y, v
không theo dõi câu hỏi, vì không theo dõi, nên tỏra
tức tối, giậ n dữ, phậ  t ý. Này Bhaggava, rồi
Sunakkhatta, thuộc bộ lạ    c Licchavi suy ngh
"Chúng ta có thểtrởthành chốngi vị    đố
A-la-hán Sa-
đẹHãy giữđừ
môn tốt p này.               ng có gì xảy ra khiế n
chúng ta có thểbất lợi đau     lâu   khổ
i." đờ

13. Này Bhaggava, rồi Sunakkhata, thuộc bộlạ  c
Licchavi đi         nh lễvàđến     Ta,
ngồi xuố         đả
ng một bên.
Này Bahaggava, Ta nói với Sunakkhatta, thuộc bộ
lạc Licchavi               đang ngồ
i một bên:

- Này kẻngu kia,
n tựNgươi
nhận Ngươi
vẫ  l
tửkhông?

- Bạ                      i nói với con như y:vậ
ch ThếTôn, sao ThếTôn lạ
Này kẻngu kia,        n tựNgươi
nhận Ngươi    vẫ     là
tửkhông?

- Này Sunakkhatta, có phải Ngươi           n lõađãthể đi
Kandaramasuka và hỏi câu hỏi? Lõa thể
Kandaramasuka            c Ngươi   khi   hỏi
y,đượ
không như
theo dõi câu hỏi; vì không theo dõi nên tỏra tức tối,
giận dữ, phậ t ý. Rồi tựnghĩ: "Chúng              trở  t
thành chốngi vị    đố                       đẹHãy
A la hán, Sa môn tốtp này.
giữđừ  ng có có gì xả y ra khiế
n chúng có thểbấ  t lợi
đau lâu   khổ  i! đờ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         404

- Bạ ch ThếTôn có vậ  y. Bạ ch ThếTôn, sao ThếTôn lại ganh ghét với một vịA la hán?

- Này kẻngu kia, Ta đâu có i ganh       một vịA gh
la hán! Chính                   Ngươi
sanh ác tà kiế nấ         tự
y, hãy từbỏ
nó . Chớ
điđể mình lâu ngày bịthiệ t hại đau   !    kh

Này Sunakkhatta, lõa thểKandaramasuka
nghĩ A là  la hán, vị
là vịSa môn tốtp, đẹ
không bao
lâu sẽsống mặ c áo và lập gia ăn     đình,cơm sẽch
sẽđi t vượquá các tháp ởVesàli và sẽchết mất hế
t
cảdanh xưng.

Này Bhaggava, lõa thểKandaramasuka, không bao
lâu sống mặ c áo và lập gia đình, ăn
đi t vượquá các tháp ởVesàli và bịchế
t mấ
t hế
t cả
danh xưng.

14. Sunakkhatta thuộc bộlạc Licchavi    c nghe tin đư
lõa thểKandaramasuka không bao lâu sống mặ    c áo
và lập gia đình, ăn t dùng                quá các  c
tháp ởVesàli và bịchế   t mấ t hết danh xưn
Bhaggava, rồi Sunakkhatta       n chỗTa ở, sau khi
đi đ
đếnnh đả  lễ Ta và ngồi xuống một bên. Này
Bhaggava, và Ta nói với Sunakkhatta thuộc bộlạ   c
Licchavi             đang
i một bên:      ngồ

- Này Sunakkhatta,
nào? Đi
ề
Ngươi
u Ta nói n

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        405

với Ngươi      về
lõa thểKandaramasuka có phả
i sựviệ
c
xảy ra nói
như      Talà khác?
không, hay

ch ThếTôn, ThếTôn đãi con
- Bạ                               nói     vớ
vềlõa thể
Kandaramasuka                  như
c xảy thế
nào, sựviệ       ra như
Tôn nói, không phả
i khác.

- Này Sunakkhatta,              nào? SựNgươi
kiện là
nhưy, thờ
vậi có phải là ng     pháp     nthượ
nhân thầ thông
đã đư
ợc thực hiện, có phả
i không?

ch ThếTôn, sựkiện là y, như
- Bạ                       chắc chắ nvậ
là
pháp ngthượ
nhân thần thôngc thực đã
hiện. đượ

- Vậy này kẻngu kia, như ngvậy             nhân  l
thần thông              đã
c Ta thực hiệđượ
n, thếmà Ngươi
"Bạch ThếTôn, ThếTôn không thực hiệ      n pháp
thượ ng nhân thần thông cho con." Này kẻngu kia,
hãy thấy rõ sựlỗi lầm của Ngươi như vậ
nào"!

Này Bhaggava,             như
y Sunakkhtta,       vậ
thuộc bộlạ
c
Licchavi được       y, từTa
bỏluậtnói  này,
như
ngư
ời phải rơi
a xứvào
địa ngục. đọ

----------------------------------------------------------

15. Này Bhaggava, một thời Ta trú ởVesàli, rừng

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                       406

Đạ i Lâm, tạ                   đườ
i Trùng Các giảng ng. Lúc bấy giờ,
lõa thểPatikaputta sống ở Vesàli,      c cúng đượ
dư ờng tối thượng, được              ng ởdanh
làng
Vajji. Trong các buổi họp ởVesàli, ng       ông
tuyên bốnhư sau:

"Sa môn Gotama là người                           i có
trí.i cóNgườ  trí có thểtrình bày                 pháp
ng nhân
thần thông của mình, nhờtrí lực của mình. Nế     u Sa
môn Gotama chịu đi ng,            nửa ta chịuđườ
di nửa
đư ờng. Và hai chúng ta có thểthực hiện pháp        ng t
nhân thần thông ởtại đây.                Nế thực
u Sa môn Gotama
hiện một pháp         ng nhânthượ
thần thông, thời ta sẽ
thực hiệ n hai pháp. Nế  u Sa môn Gotama thực hiệ    n
bốn pháp        ng nhânthượ
thần thông, thời ta sẽthực
hiện tám pháp.                      Như thự
y Sa môn Gotama      vậ
c hiệ n
bao nhiề  u pháp thần thông thời ta sẽthực hiệ n gấp
hai lần."

16. Này Bhaggava, Sunakkhatta, thuộc bộ lạ     c
Licchavi đã đến                      Ta,
nh lễ        sau
Ta và ngồi
xuống một bên. Sunakkhatta, thuộc bộlạc Licchavi
bạch với Ta:

"- Bạ
ch ThếTôn, lõa thểPatikaputta (Ba kê tử) sống
ởVesàli, được          ng tối cúng thượng,    dườ đ
c danh
xưng tối   ng ởlàng  thượ
Vajji. Trong buổi họp ở

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           407

Vesàli,      ng tuyênthườ
bốnhư "Sa    sau:môn Gotama
là người có trí, ta                                 cũng
i có trí
có thểtrình bày                  pháp
ng nhân           thượ
thần thông   nhờ
trí lực của mình. Nế  u Sa môn Gotama chịu đi        a  n
đư ờng, ta chịu đi ng.      nửa        đườ
Và hai chúng   ta có thể
thực hiệ n pháp thần thông ởtại đây.        u Sa mônNế
Gotama có thểthực hiệ   n một pháp       ng nhânthượ
thần
thông... thời ta sẽthực hiện gấp hai lần."

Này Bhaggava, khi nghe nói vậ     y, Ta nói với Sunakkhatta, thuộc bộlạ c Licchavi:

"- Này Sunakkhatta, lõa thểPatikaputta không có thể
đế n gặ
p mặ t Ta nếu ông ấy không từbỏlời ấ y, không
từbỏtâm ấ   y, không từbỏtà kiế  nấ y. Nế u ông ấy
nghĩ   ng ôngrằ ấy sẽđế n gặp mặt Ta mà không từ
bỏlời ấy, không từbỏtâm ấy, không từbỏtà kiế      n
ấy, thời u củ đầa ông ta sẽbịbểtan.

17. "- Bạch ThếTôn, ThếTôn hãy thận trọng lời nói! Thiệ n Thệhãy thận trọng lời nói!

"- Này Sunakkhatta, tại sao i nói   Ngươi
với Ta:       lạ
"Bạ ch ThếTôn, ThếTôn hãy thậ
n trọng lời nói"?

"- Bạch ThếTôn, lời nói này      c ThếTônđã tuyên đượ
bốmột cách cực đoan  : "Lõa thểPatikaputta không
có thểđế n gặ
p mặ t Ta, nếu ông ấ
y không từbỏlời

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           408

nói ấy, không từbỏtâm ấ   y, không từbỏtà kiế   nấy.
Nế u ông ấy nghĩ  ng ông ấ y rằ
sẽđế n gặ p Ta mà không
từbỏlời nói ấ y, không từbỏtâm ấ    y, không từbỏtà
kiếnấ y, thờiu ôngđầ ấy sẽbị  bểtan"! Bạ  ch ThếTôn,
lõa thểPatikaputta có thểđế  n gặp mặ  t ThếTôn với
một hóa thâny Thế               khác,          và
Tôn trởthành nói như
không thậ  t!

18. "- Này Sunakkhatta, Như Lai có nói lờibao nói nào cóông?           hai nghĩa kh

"- Bạch ThếTôn, có phả      i do tựtâm phán xét mà Thế
Tôn         đã  c biế  đượ
t về Patikaputta: "Lõa thể
Patikaputta không có thểđế     n gặ p mặ t Ta, nế u ông ấy
không từbỏlời nói ấ    y, không từbỏtâm ấ      y, không từ
bỏtà kiế  nấ y. Nế  u ông ấy nghĩ       ng ông ấ  yrằ
sẽđế n
gặ p mặ t Ta mà không từbỏlời nói ấ        y, không từbỏ
tâm ấ y, không từbỏtà kiế      nấ y, thời u củ  đầa ông ấy
sẽbịbểtan". Hay là có vịThiên thần nào đã
cho Như               Lai
t: "Bạ ch ThếTôn,biế  lõa thểPatikaputta
không có thể  ... ầ u củađ ông ấ  y sẽbịbểtan!"

"- Này Sunakkhatta, chính tựtâm phán xét
biết vềlõa thểPatikaputta: "Lõa thểPàtikaputta
không có thểđế n gặ p mặt Ta...  u của ông ấyđầ
sẽbị
bểtan." Và Thiên         cũngthần có  đã vị  báo t
biết: "Lõa thểPàtikaputta không có thểđế n gặp mặt

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              409

ThếTôn...    u ông ấ yđầ
sẽbịbểtan". Vịtư    ớng quân ở
bộlạ c Licchavi tên là Ajita, khi mệ   nh chung vào
ngày kia        c sanhđãvào Tamđượthập tam thiên. Rồi
vịấy n đế   bạch với Ta: "Bạ   ch ThếTôn, lõa thể
Pàtikaputta không có tàm quý! Bạ     ch ThếTôn, lõa
thểPàtikaputta không nói sựthậ  t! Bạ ch ThếTôn, lõa
thểPàtikaputta            con, ởgiữa
đã nói   làngvề     Va
sau: "Tướ ng quân ởbộlạc Licchavi tên là Ajita sẽ
thác sanha ngụ            vào
c," Bạ  chĐại
ThếTôn,   địcon
không thác sanh              a ngục, Bạ   vào
ch  ThếTôn, Đại
con c sanhđượ  vào cõi Tam thậ p tam thiên! Bạ  ch Thế
Tôn, lõa thểPàtikaputta không có tàm quý. Bạ    ch Thế
Tôn, lõa thểPàtikaputta không nói sựthậ   t! Bạ ch Thế
Tôn, lõa thểPàtikaputta không có thểđế      n gặ p mặt
Sa môn Gotama...     u của ông ấ y sẽbịbểđầ  tan."

Này Sunakkhatta,           y chính tựtâm phánnhư xét màvậ Ta biế t vềlõa thểPàtikaputta. Lõa thểPàtikaputta không có thểđế  n gặ p mặ t Ta nế u ông ấy không từbỏ lời nói ấy, không từbỏtâm ấ     y, không từbỏtà kiế    n ấy. Nế u ông ấy nghĩ    ng ông ấ  yrằsẽđế n gặ p mặ t Ta mà không từbỏlời nói ấ   y, không từbỏtâm ấ    y, không từbỏtà kiế  nấ y, thờiu củ  đầa ông ấ y sẽbịbểtan. Và một vịthiên Thần đã báo t: tin              "Bạ  ch Thếcho Tôn, lõa thểPàtikaputta không có thểđế       n gặ p mặ t ThếTôn nế   u ông ấ y không từbỏlời nói ấ   y, không từ bỏtâm ấ  y, không từbỏtà kiế   nấ y. Nếu ôngng ngh

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           410

ông ấy sẽđế n gặp mặt ThếTôn mà không từbỏlời
nói ấ
y, không từbỏtâm ấ                    nấ
y, không từbỏtà kiế y,
thờiu củ đầ
a ông ấy sẽbịbểtan."

"Này Sunakkhatta,t thự               sau
c ở k
Vesàli, ănt thự    xong
c trởvề   và
, Ta sẽđế khấ
n tại
vườn Pàtikaputta
nghỉ  trưa. để      Này Sun
nếu Ngươi      muố
n, hãy tin cho ông ấy biết."

19. Này Bhaggava, rồi Ta       p y vàođắbuổi sáng, cầm
y bát vào thành             khấ t thực.Vesàli Sau t khi  đ
thực, ăn xong           t thực trở và
về,đi    Takhấ   đi
n  đ
của       Pàtikaputta  nghỉ trưa.đểNày                  B
Sunakkhatta, thuộ  c bộlạ   c Licchavi vội vàng vào
thành Vesàli, đến những Licchava có danh tiế     ng và
báo tin cho những vịấ  y biế  t: "- Này Hiề n giả , Thế
Tôn sau khi khấ t thực, ăn xong                       và đ
t thực trở
về, đã đi           n của đến    Pàtikaputta
vườnghỉtrưa!
Mong quý vịhãyn! Mong    đế quý vịhãyn! Sẽ        đế có
biểu diễn pháp       ng nhân thượ
thầ n thông giữa các vị
Sa môn thiệ n xả
o."

Này Bhaggava, các Licchavi có danh tiếng suy
như sau:     có biể  "Sẽ pháp
u diễn                  thượ
ng nhân thần
thông giữa các vịSa môn thiệ n xảo. Vậy chúng ta
hãy đi đến đó."

Và chỗnào có những Bà la  , môn a vị những giacó

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           411

chủgiàu sang, các Bà la môn, Bà la môn ngoạio đạ
có danh tiếng, ông               ta
n các vị     đi
này và báo tinđếcho
biết: "- Này Hiền giả, ThếTôn sau t khi          thực,  đ
ăn xong t thự       và  c trởđi
về, khấ đã đi     n của đến
Pàtikaputta     nghỉtrưa.       để Mong     hãyn!    quý
đế
Mong quý vịhãyn! Sẽ      đế có biểu diễn pháp       ng  t
nhân thầ n thông giữa các vịSa môn thiệ  n xảo."

Này Bhaggava, các Sa môn, Bà la môn ngoạio có đạ
danh tiếng suy cónghĩ:     biểu diễn "Sẽpháp ng  t
nhân thần thông giữa các vịSa môn thiệ
n xảo. Vậy
chúng ta hãy đi đến đó."

Này Bhaggava, rồi các Licchavi có danh tiếng, các
Bà la môn      a vị, các có    đị
Gia chủgiàu sang, các Sa
môn, Bà la môn ngoạio có  đạdanh tiếng cùng     n   đ
vườn của Pàtikaputta. yNày                    Hội  B
chúng này       n hàng  lêntrăm  đế      hàng
i.     ng

20. Này Bhaggava, lõa thểPàtikaputta          c nghe:  đ
"Các Licchavi danh tiếng n,      đãcác Bàđếla môn có
địa vị
, các gia chủgiàu sang, các Sa môn, Bà la môn
ngoạio có   đạ danh tiếng cũng        n, còn đã
Sa mônđế
Gotama thì ngồi nghỉtrưa ntại                vườ
của ta." Khi  nghe
vậy ông ấ y hoả ng sợ, run rẩ
y, lông tóc dựng c.     ngượ
Này Bhaggava, lõa thểPàtikaputta hoả   ng sợ, run rẩ
y,
lông tóc dựng c,      ngượ
liền đi đến vườ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           412

Tindukkhànu.

Này Bhaggava, Hội chúng ấy cđượ     nghe: "Lõa thể
Pàtikaputta hoả
ng sợ, run rẩy, lông tóc dựng cngư
đã đi đến vườn các du
Bhaggava, Hội chúng liền cho gọi một ngườ i và bả
o:

"- Này bạn hãy đi đến vườn cá
gặ p lõa thểPàtikaputta và nói                         n   n
Pàtikaputta                     hãy
n. Các Licchavi         đế
danh tiếng       đã đ
n,
các Bà la             a vị, môn
các Gia chủcó giàu đị
sang, các
Sa môn, Bà la môn ngoạio có       đạ danh tiếng cũng
đến. Sa môn Gotama                 i nghỉtrưađang      ntại
của Hiề  n giả. Này Hiề  n giảPàtikaputta, lời nói sau
đây c đượ   Hiền giảnói tạ  i Hội chúng ởVesàli: "Sa
môn là người có trí,i cóta
trí có thểtrình bày            ng nhânpháp
thần thôngthượ
nhờ
trí lực của mình. Nế   u Sa môn Gotama chịu đi          a  n
đư  ờng, ta chịui nửa đ ng.  đườVà hai chúng ta có thể
thực hiện pháp         ng nhân thượ
thầ n thông ởtại đây
Nế  u Sa môn Gotama thực hiệ       n một pháp         ng  t
nhân thầ  n thông, thời ta sẽthực hiệ   n hai pháp. Nế u
Sa môn Gotama thực hiện hai ng                  phápthần  t
thông, thời ta sẽthực hiệ    n bốn pháp. Nế   u Sa môn
Gotama thực hiệ  n bốn pháp         ng nhânthượ
thần thông,
thời ta sẽthực hiện tám pháp.                 y Sa môn Như
Gotama thực hiện bao nhiêu                          pháp
ng nhân thầ n

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            413

thông, thời ta sẽthực hiệ n gấ
p hai lầ
n. "Này Hiề
n giả
Pàtikaputta, hãy chịu đi ng.       nửa
Sa môn đườ
Gotama
đã đi   t tất cảhế
nửa ng   đườrồi và iđang   nghỉtrưa ng
tại nvườ  của Hiền giả!".

21. Này Bhaggava,       iấy vâng theo lời Hộngườ
i chúng
ấy, đi đến vườn các                               du
p lõa thể   s
p xong, liền thưa:
Pàtikaputta, sau khi gặ

"- Này bạ  n Pàtikaputta, hãy      n. Các đi
Licchavi đế
danh tiếng... Sa môni nghỉ              Gotama
trưa    i t
vư ờn của Hiề n giả
. Này Hiền giảPàtikaputta, lời nói
sau c Hiề  đượn giảnói tại Hội chúng ởVesàli: "Sa
môn Gotama là người                              có t
i có trí...
ta sẽ thực hiệ   n gấ p hai lầ n". Này Hiề    n giả
Pàtikaputta, hãy chịu đi ng,     nửa
Sa môn đườ
Gotama
đã đi      t cảhế
t tấ    nửa ng đườvà ngồi nghỉtrưa ntại
của Hiề n giả."

Này Bhaggava, khi nghe nói vậ y, lõa thểPàtikaputta trảlời:

"- Này Bạ  n, tôi sẽđế n; này Bạ n, tôi sẽđến". Nhưn g
ông ấy như              trườ
n bò qua lạ   i chỗ, không thểđứ
i tạ                   ng
dậ y khỏi chỗngồi. Này Bhaggava,           iấy nói với ng
lõa thểPàtikaputta:

"- Này Hiề n giảPàtikaputta sao lại       như y? Hìnhvậ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           414

như mông     a Hiề   củ
n giảdính liề
n vào ghế
, hay ghế
dính liề
n vào mông của Hiền giả
?

"- Này Bạn, tôi sẽđến; này Bạn, tôi sẽđế n." Tuy nói
vậy nhưng nông          bò qua lạấy
i tạ    trườ
i chỗ, không có
thểđứ ng dậy khỏi chỗngồi.

Này Bhaggava,      c nói vậ         đượ
y, lõa thể Pàtikaputta tuy
nói: "Này Bạ n, tôi sẽđế  n; này Bạ   n, tôi sẽđế n";
nhưng ông                ấy
n bò qua  lạ   trườ
i tại chỗkhông có thể
đứng dậy khỏi chỗngồi.

22. Này Bhaggava,              iấ  y biết cđượ   khi
lõa thể ng
Pàtikaputta             thảm bạnày
i, tuy nói:đã
"Này Bạbịn,
tôi sẽđế n; này Bạ n, tôi sẽđến", lại ntrườ  bò qua lại
tại chỗ, không thểđứ   ng dậy khỏi chỗngồi, liền n đế
Hội chúng ấ  y báo tin:

"- Lõa thểPàtikaputta         m bại, tuy đã     thả
nói: "Này
Bạ n, tôi sẽđế       n, tôi sẽđế
n; này Bạ          n", lại ntrườ
bò qua
lại, không thể       !         Q                o

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             415

3. Này Bhaggava, khi vịđạ         n Licchavi biết cđượ
i thầ
lõa thểPàtikaputta              thảm bại,này       đã bị
tuy nói: "Này
Bạ n, tôi sẽđế  n; này Bạn, tôi sẽđến", nhưng       n bò
qua lạ i tại chỗ, không có thểtừchỗngồi ngđứ        dậ y,
liền n Hộ  đế i chúng ấy báo tin:

"- Lõa thểPàtikaputta            i, tuy đã
m bạ             thả
nói: "Này
Bạ n, tôi sẽđế
n; này Bạn, tôi sẽđến", nhưng      y
trườn bò qua lại tạ
i chỗ, không có thểtừchỗngồi
đứ ng dậ y."

Này Bhaggava, khi nghe nói vậ
y, Ta nói với Hội
chúng ấ
y:

"- Này các Hiề   n giả, lõa thểPàtikaputta, nếu ông ấy
không từbỏlời nói ấ    y... thờiu củđầa ông ấy sẽbịbể
tan. Nế u quí vịLicchavi                 nghĩ
ng: "Chúng  ta hãyrằ
cột lõa thểPàtikaputta với dây thừng, và dùng bò kéo
ông ấ y lại đây, Pàtikaputta     bứt t dâyđứ thừng ấy.   s
Lõa thểPàtikaputta không có thể     , nếu không từbỏ
lời nói ấy..." Nế u ông ấy nghĩ              rằtừbỏ
ng: "Ta không
lời nói ấy...", thờiu củ  đầa ông ấ
y sẽbịbểtan."

4. Này Bhaggava, lúc ấy Jàliya,               đệ
tửcủa Dàrupatti,
từchỗngồi ngđứ  dậ y và nói với Hội chúng ấ
y:

n giảhãy chờmột lát,
"- Các Hiề                 tôi đi   để xem
đưa lõa     Pàtikaputta
thển Hội chúng này
đếhay

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           418

không?"

Này Bhggava, rồi Jàliya,    tửcủa Dàrupatt
đệ n
vườn các indukkhànu,  du sĩgặ    pT
mặt lõa thể
Pàtikaputta và nói với ông ấ
y:

"- Này bạn Pàtikaputta            n. Các Licchavihãy    danh   đ
tiếng đã đến... Sa môn                                i nghỉ Go
trưa ntại      của Hiền vườ
giả . Này Hiề    n giảPàtikaputta,
Hiề  n giảđã tuyên                 bố Vesàli như sau
giữa Hội chúng
"Sa môn Gotama             i có trí... thờilà
ta sẽthựngườ
c hiện
gấ p hai lầ n." Này Hiề n giảPàtikaputta, hãy chịu đi
nửa đường. Sa môn                              t tấ  Gotama
t cả  nửa
đư ờng rồi và iđang       nghỉtrưa       ngồ     ntại
của Hiề  nvườ
giả . Này Hiề  n giảPàtikaputta, Sa môn Gotama đã
nói với Hội chúng vềHiề       n giảnhư sau: "
Pàtikaputta nế  u không từbỏlời nói ấ      y... Nế u ông ấ  y
nghĩ           rằ
ng: "Ta không bỏlời nói ấ     y... có thểđế   n gặ p
mặt Sa môn Gotama...",            u của ông ấ     y sẽbịbể t
tan". Nế  u quý vịLicchavi                     nghĩ
ng: "Chúng     ta hãy rằ
cột lõa thểPàtikaputta với dây thừng, và dùng bò kéo
ông ấ  y lại đây", Pàtikaputta    bứt t dây   đứ  thừng ấ  y.
Lõa thểPàtikaputta không có thể        , nế u không từbỏ
lời nói ấy...           đầ
u của ông ấ y sẽbịbểtan".

Này Hiề n giảPàtikaputta      n. Nế
u Hiềhãy
n giả              đế
đến, chúng tôi sẽlàm cho Hiề
n giảthắng, và làm

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                 419

cho Sa môn Gotama thất bại."

5. Này Bhaggava,             c nghe nói vậ   y,khi
lõa thể đư
Pàtikaputta, tuy nói: "Này Bạ  n, tôi sẽđế n; này Bạ n,
tôi sẽđến", nhưng       n bò qua lạ    trườ
i tạ
i chỗ, không có
thểtừchỗngồi ngđứ      dậy. Này Bhaggav
tửcủa Dàrupatti nói với lõa thểPàtikaputta:

"- Này Hiề   n giảPàtikaputta sao lại vậ y? Hình nh
mông của Hiêng giảdính liề   n vào ghế , hay ghếdính
vào mông của Hiề     n giả
. Tuy nói: "Này Bạ  n, tôi sẽ
đế n; này Bạ n, tôi sẽđến", nhưng     n giảtrương   Hiề
qua lạ    i chỗ, không có thểtừchỗngồi ngđứ
i tạ                                     dậy."

Này Bhaggava,      c nói vậ         đượ
y, lõa thể Pàtikaputta, tuy
nói: "Này Bạ n, tôi sẽđế  n; này Ban, tôi sẽđế     n",
nhưng         Hiề
n giả trườ n bò qua lạ i tại chỗ, không có
thểtừchỗngồi đứ  ng dậ y."

Này Bhaggava,      c nói vậ          đượ
y, lõa thể Pàtikaputta, tuy
nói: "Này Bạn, tôi sẽđế  n; này Bạ   n, tôi sẽđến", lại
trườn bò qua lại tại chỗ, không có thểtừchỗngồi
đứng dậ y."

Này Bhaggava,                   tửcủ khi        Jàliya
a Dàrupatti  biết
được lõa thểPàtikaputta nay đã      thả   bị
m bạ i, tuy nói:
"Này Bạ n, tôi sẽđế n; này Bạ n, tôi sẽđến", lại ntrư
bò qua lạ
i tại chỗ, không có thểtừchỗngồingđứ      dậ y,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                420

n nói với ông ấ liề             y:

"- Này Hiề  n giảPàtikaputta, thuởxưa con            vua sư
các loài thú suy nghĩ: vào               "Tamột khuhãy
rừng    y
để xây dựng sào huyệ    t. Sau khi xây dựng sào huyệ     t,
vào buổi chiề  u ta sẽra khỏi sào huyệ  t, duỗi chân cho
khỏe, rồi nhìn khắ   p bốn phương            n rốngvà
tiế ng ba
rống con                sư
. Sau khi  rốngtửtiếng rống con       , ta sư
sẽđin chỗ  đế  các thú qua lạ  i, tìm giế
t những con thú
đẹ
tốtp nhất,             ăn     tcác
i thị  mề m mạ  iloạ
rồi trởvềsào
huyệ t lạ
i".

"Này Hiề   n giả, con       ấ    sư
y y cứ       tử
vào mộ  t khu rừng
để  xây dựng sào huyệ   t, vào buổi chiề  u ra khỏi sào
huyệ t, duỗi chân cho khỏe, rồi nhìn khắ  p bốn phươ
và ba lầ  n rống tiếng rống con         . Sau sư
khi rốngtử
tiếng rống con sư               n chỗtử,
các thú nó
qua lạ i,đi
tìm giế t những con thú tốtp nhất, đẹ           ăn i thịtcác
mề m mạ   i rồi trởvềsào huyệ t lại.

7. "Này Hiề n giảPàtikaputta, có con chó rừng già
kiêu ngạo và mạ   nh mẽ, ng    thườ
sống bằng ăn  đồ a thừ
của con      , vua sư
các loàitử
thú. Con chó rừng ấ   y suy
nghĩ: "Ta là ai,              , vua và
các loàicon       sư t
thú là ai?
Ta hãy y cứvào một khu rừngxâyđể       dựng sào huyệ  t.
Sau khi xây dựng sào huyệ   t, vào buổi chiề u ta sẽra
khỏi sào huyệ  t, duỗi chân cho khỏe, rồi nhìn khắp

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              421

bốn phương          n rốngvàtiế    ba lầ
ng rống      con . Sau sư
khi rống tiếng rống con              sư
, ta sẽđi n tử
đếcác
chỗ
thú qua lại, tìm giế                        đẹ
t những con thú tốtp nhất,         ă
các loại thị
t mề m mại, rồi trởvềsào huyệt lại."

"Này Hiề n giả, con chó rừng kia ý cứvào một khu
rừngxâyđể   dựng sào huyệ t, duỗi chân cho khỏe, rồi
nhìn khắp bốn phương       nh ba lầnvà      đị
rống tiế
ng rống
con .sư    Nhưng  tử      nókêu lênchỉ
tiếng loại chó
rừng, tiếng sủa loại chó rừng. Ai có thểso sánh
ng sủa con chó rừng đê
tiế                                   tiệ
n với tiế
ng rống con
sư ? tử

"Cũng    y, nàyvậ
Hiề n giảPàtikaputta, Hiề n giảsống
dựa trên uy tín của bậ c Thiện Thệ, ăn tàn       uống
thực của bậc Thiệ n Thệ , thếmà tựnghĩ trị      có
ch th
thượng với các bậc Như Lai, A ngla
Giác. Bọn Pàtikaputta        n là ai, lạ      đê
i có thể  ch tiệ
trị
thượng với các bậc Như Lai, A ngla
Giác?"

8. Này Bhaggava,            tửcủa DàrupatiJàliya,
dầu có
dùng ví dụ ấy cũng không            khiế n lõa thểthể
n nói với ông ấ
Pàtikaputta rời khỏi chỗngồi, liề             y:

Chó rừng nhìn tựthân,
Tựnghĩ     sưlà . tử
Nó sủa tiế
ng chó rừng,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             422

Loại chó rừng n.   đê tiệ Chó rừng sủa là ai? Ai rống tiếng ?sư tử

"Cũng    y, nàyvậ
Hiền giảPàtikaputta, Hiề n giảsống
dựa trên uy tín của bậc Thiện Thệ, ăn tàn       uống
thực của bậ c Thiện Thệ , thếmà nghĩtrị         chcó
thượng với các bậc Như Lai, A ngla
Giác. Bọn Pàtikaputta       n là ai, lạ      đê
i có thể  ch tiệ
trị
thượng với các bậc Như Lai, A nglán
Giác?"

10. Này Bhaggava,                            Jàliya
tửcủa Dàrupatti,   dầu
có dùng ví dụấy cũng không            khiế         có
n lõa thể
n nói với ông ấ
Pàtikaputta rời khỏi chỗngồi, liề               y:

Ăn cóc,             chuộ
t kho thóc,
Ăn xác quăng         a,  ng
Sốngi lâm,ĐạKhông lâm,
Tựnghĩ là vua t
Nó sủa tiếng chó rừng,
Loại chó rừng n.    đê tiệ
Chó rừng sủa là ai?
Ai rống tiếng ?sư tử

"Cũng    y nàyvậHiền giảPàtikaputta, Hiề
n giảsống
dựa trên uy tín của bậc Thiện Thệ, ăn tàn     uống
thực của bậc Thiệ n Thệ, thếmà tựnghĩ trị    có
ch th

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        423

thượng với các bậc Như Lai, A ngla
Giác. Bọn Pàtikaputtan là ai, lạ      đê
i có thể  ch tiệ
trị
thượng với các bậc Nha Lai, Ang la
Giác?"

11. Này Bhaggava,                          Jàliya
tửcủa Dàrupatti, dầ
u
có dùng ví dụấy, cũng khiế           không
n lõa thể th
n vềHội chúng ấ
Pàtikaputta rời khỏi chỗngồi, liề               y
và báo tin:

"- Lõa thểPàtikaputta            i, tuy đã
m bạ             thả
nói: "Này
Bạ n, tôi sẽđế
n; này Bạn, tôi sẽđến", nhưng      y
trườn bò qua lại tạ
i chỗ, không có thểtừchỗngồi
đứ ng dậ y."

12. Này Bhaggava, khi nghe nói vậ y, Ta nói với hội chúng ấy:

"- Này các Hiề  n giả, lõa thểPàtikaputta, nế u ông ấy không từbỏlời nói ấ   y, không từbỏtâm ấ   y, không từ bỏtà kiế nấ y, thì không có thểđế     p mặt Ta n gặ              c. đư Nế u ông ấy nghĩ     ng: "Ta tuyrằkhông từbỏlời nói ấy, không từbỏtâm ấ      y, không từbỏtà kiế   nấy, có thểđế  n gặp mặt Sa môn Gotama                   u của  đ ông ấ y sẽbịbểtan. Nế     u quý vịLicchavi         ng: ng "Chúng ta hãy cột lõa thểPàtikaputta với dây thừng và dùng bò kéo ông ấ    y lại đây". Pàtik          bứt đứ t dây thừng ấ y. Lõa thểPàtikaputta không có thể

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           424

không tửbỏlời nói ấ  y... có thểđế  p mặt Ta
n gặ           c. đư
Nế u ông ấ y nghĩng:rằ "Ta có thểkhông từbỏlời nói
ấy... có thểđế n gặp mặt Sa môn c",Gotam       thì
đầu của ông ấ  y sẽbịbểtan."

13. Này Bhaggava, rồi Ta giả   ng dạ y cho hội chúng
ấy, khuyế n khích, làm cho phấ  n khởi, làm cho hoan
hỷvới bài thuyế   t pháp. Sau khi giả ng dạ  y cho hội
chúng ấ y, khuyến khích, làm cho phấ  n khởi, làm cho
hoan hỷvới bài thuyế    t pháp, Ta khiế n cho họgiả    i
thoát   i kiế   đạ
t sử, cứu vớt tám vạ  n bốn ngàn chúng
sanh thoát khỏi đại             đọ
a xứ, Ta nhập thiền quang giới
tam muội, bay lên n hư                  bả y câykhông
ta la,
phóng hào quang                    y cây cao
ta la, khiếđến
n
cho cháy sáng, rực sáng và Ta hiệ  n ra tại Trùng Các
giảng ngđườ   ởĐạ  i Lâm.

Này Bhaggava, rồi Sunakkhatta, thuộc bộ lạ     c
Licchavinh đến                Ta,
lễTa và ngồ i xuốngđả
một bên.
Sau khi ngồi xuống một bên, này Bhaggava, Ta nói
với Sunakkhatta, thuộc bộlạc Licchavi          i
một bên:

"- Này Sunakkhatta,          nào? CóNgươi
phải
điều Ta nói cho    lõa thểPàtikaput
Ngươi về
đư ợc thực hiện đúng    như
y, không có gì vậ
khác?

ch ThếTôn, đi "- Bạ           ề u ThếTôn nói cho con vềlõa

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            425

thểPàtikaputta             đã đúng c thực hiện đượ y, nh không có gì khác.

"- Này Sunakkhatta,     nào? SựNgươi
kiện là
nhưy, thì
vậcó phải pháp
ng nhânthượ
thần thông
đã cđượ
thực hiện hay không
c thực hiện? đượ

ch ThếTôn, sựkiện là như vậy,
"- Bạ                                   ng
nhân thần thông      c thựđã  n, đượ
c hiệ  không phả
i
không thực hiệ
n.

- "Này kẻngu kia, nhưng vậy           nhân thầnlà
thông c đã    Ta thựcđượ
hiện, thếmà Ngươi    i nói: l
"Bạch ThếTôn, ThếTôn không thực hiệ      n pháp
thượng nhân thần thông." Này k̓ngu kia, hãy th̭y
s͹l͟i l̯m cͯD1J˱˯LQK˱Y̵\Oj         nào!"

Này Bhaggava,                 như
y Sunakkhatta thuộc vậ
bộlạ  c
Licchavi dầu cđượ
Ta nói vậy, từbỏpháp luậ t này,
như ingườ phải rơi   a xứ,vào
ị đ c.đọ
a ngụ

-----------------------------------

14. Này Bhaggava, Ta biết vềkhởi nguyên thếgiới,
Ta còn biết hơn    nữa. Vàthếkhi Ta biết như   y, v
Ta không có chấp trướ c. Vì không có chấp trướ c,
Ta tựthân thấu hiểu cđượ    sựan tị nh ấy; chính
nhờchứng ngộsựan tịnh này mà Như

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       426

rơi lầ vào m lỗi.

 Này Bhaggava, có những vịSa môn, Bà la môn
tuyên bốvềkhởi nguyên thếgiới theo truyề   n
thống là do Tự Tại thiên (Issara) tạo ra, do
Phạm thiên (Brahma) tạo ra. Ta   n nhữđế
ng vị
ấy và nói:

"- Có phải chư lạ       iTôn
tuyên bốgiả
vềkhởi nguyên
thếgiới theo truyền thống là do Tựtạ
i thiên tạ
o ra,
do Phạ m thiên tạ
o ra?"

Đư
ợc Ta hỏi vậ
y, quý vịấ
y trảlời:

"- Vâng!"

Ta nói với quý vịấ y:

"- Sao chưlạ          i Tôn     giả
tuyên bốvềkhởi nguyên thế
giới theo thuyề n thống là do Tựtạ
i thiên tạ
o ra, do
Phạ m thiên tạo ra"?

Được Ta hỏi vậ y, quý vịấ
y không thểtrảlời c.đượ
Không thểtrảlời c,đượ   quý vịấy hỏi lại Ta, và
được hỏi vậy, Ta trảlời như sau:

15. "- Chư n Hiề
giả, có một thời,   n mộtđế giai n
nào đó,    t thờisau
gian rấ  mộ
t lâu, thếgiới này chuyể
n

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          427

hoạ i. Trong khi thếgiới chuyể   n hoạ i, phần lớn các
loài hữu tình chuyể  n sanh qua Àbhassara (Quang
Âm thiên) ởtại đây,       ng loài hữnhữ
u tình nào do ý
sanh, nuôi sống bằ  ng hỷ , tựchiế  u hào quang, phi
hành trênsốnghư              trong không,
sựquang vinh và
sống như             vậ
y trong mộ t thời gian khá dài.

Chư n Hiề giả, có một thời,       đế giai đoạ
n một
sau một thời gian rất lâu, thếgiới này chuyển thành,
Phạm cung       c hiện  đượ ra nhưngng không.    trố

- Lúc bấ y giờ, một loài hữu tình, hoặc thọmạ ng
đã tận, hay n,phước             mạ ng chung từbáo
Quang Âm thiên sanh qua Phạ       m cung trống
không ấ y. Vịấ y ởtạiy, do đấ ý sanh, nuôi số
ng
bằng hỷ , tựchiếu hào quang, ph
không, sống trong sựquang vinh, và sống nh
vậy trong một thời gian khá dài.

- Vịnày, tại chỗấ   y, sau khi sống lâu một mình
nhưy, khởvậ  i ý chán nả n, không hoan hỷvà có
kỳvọng: "Mong sao có các loài hữu tình khác
cũng   n tại đế
chỗnày!"

- Lúc bấy giờ, các loài hữu tình khác, hoặ
c thọ
mạng đã tận, hay                        phước
n, bịmệ nh
chung và từthân Quang Âm thiên sanh qua

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               428

Phạ  m cung trống không     làm bạ n vớđể
i vịhữu
i hữu tình này ởđây cũng
tình kia. Các loạ
sanh, nuôi số ng bằng hỷ , tựchiế u hào quang,
phi hành trên               ng tronghư      khôn
sựquang
vinh và sống như    y trong mộvật thời gian khá
dài.

16. "Lúc bấy giờ, này các Hiền giả, vịhữu tình sanh
qua đầu tiên           ng: "Ta lànghĩ
Phạm thiên,
rằ i
Phạm thiên, Toàn                          năng,
i thắng, Biế n nhãn,     T
Thượng tôn,              , SángThượng            đế
tạo chủ, Hóa sanh
ĐạChúa tểmọinh đị
chủ, i tôn,                      mạng,    ng4( đ
)-656<0000

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          429

BÁT CHÁNH   Đ   430

BÁT CHÁNH Ạ    Đ   431

dục lạ c. Vì sống lâu ngày, mê say trong hý tiế
u dục
lạc, nên bịthấ t niệ
m. Do thất niệm, chư           Thiê
y thác
sanh, từbỏthân thểcủa họ.

Sựtình này xả   y ra. Một trong các loài hữu tình kia
khi thác sanh, từbỏthân thểấ    y, lại sanh     n chỗnày.đế
Khin tạ    đế
i chỗnày, vịấ    y xuấ t gia, từbỏgia đìn
sống không giat gia,                   đình.
từbỏgiaSau      đìn
sống không ấ                 gia
y nhờnhấ   đình,
t tâm, nhờtinhvị
tấn, nhờcầ  n mẫ n, nhờkhông phóng dậ        t, nhờchánh
ức niệ m, nên tâm nhập nh.đị     Khi tâm nhập nh,đị    vị
ấy nhớđếni số      đờ
ng quá khứấ    y chớkhông nhớxa
hơni số    đờ
ng ấ y. Vịấ  y nói: "Những vịThiên không
bị nhiễm hoặc vì dục lạc, họsố   ng lâu ngày không mê
say trong hý tiếu dục lạc. Vì sống lâu ngày không mê
say trong hý tiế u dục lạc, nên không bịthất niệ       m.
Nhờkhông thất niệm, nênn ấ                  Chư       thiê
y không thác
sanh, không từbỏthân thểcủa họ, sống ng                 thườ
hằng, kiên cố, ng      thườ
trú, không bịchuyể       n biến,
thường trú như vậy mãi
nhiễ m hoặc bởi dục lạc, sống lâu ngày mê say trong
hý tiếu dục lạc. Vì chúng ta sống lâu ngày mê say
trong hý tiếu dục lạc nên bịthất niệ   m. Do thất niệ  m,
chúng ta từbỏthân thểnày, sống vô                    thườ
ng, không
kiên cố, yểu thọ, chị u sựbiế  n dịch và thác           n
chỗnày". Này các Tôn giả, như         y quý vị   vậ
tuyên bố
vềkhởi nguyên thếgiới theo truyề          n thống là do

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              432

nhiễ
m hoặ
c vì dục lạ
c có phả
i không?"

Các vịấy nói           như       sau:

"- Này Tôn giảGotama, chúng tôi Tôn giảGotama "...đã nói:

Này Bhaggava, Ta biế t vềkhởi nguyên thếgiới,... mà Như Lai không        m lỗi".     rơi vào

19.

 Này Bhaggava, một sốSa môn, Bà la môn
tuyên bốvềkhởi nguyên thếgiới theo truyề
n
thống là do nhiễm hoặc bởi tâm trí. Ta nđế
những vịấy và nói:

"- Có phải chư tuyên      Tôn bốvềgiả
khởi nguyên thế
giới theo truyề
n thống là do nhiễm hoặc bởi tâm trí?"

Đư
ợc Ta hỏi vậ
y, quý vịấ
y trảlời: - "Vâng".

Ta nói với quý vịấy: "- Sao chưlạ  i Tôn
tuyên bốgiả
vềkhởi nguyên thếgiới theo truyề
n thống là do
nhiễm hoặ c bởi tâm trí?"

Được Ta hỏi vậ
y, quý vịấy không thểtrảlời c.đượ
Không thểtrảlời c,đượ
quý vịấy hỏi lại Ta,  c và

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            433

hỏi vậ y, Ta trảlời      như       sau:

"- Chư n Hiề  giả, có những hạ  ng chư Thiên      i là Manopadosikà (nhiễ   m hoặc bởi tâm trí). Họsống lâu ngày, nung nấ  u bởi sựđố kỵlẫ   n nhau. Vì sống lâu ngày, nung nấ u bởi sựđố kỵlẫ  n nhau, tâm trí của họ oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí oán ghét lẫ n nhau, nên thân họmệ   t mỏi, tâm họmệ    t mỏi. Các hạng ch Thiên ấy thác sanh, từbỏthân này của họ.

Các Hiề  n giả , sựtình này xả y ra. Một trong các loài
hữu tình kia, khi thác sanh, từbỏthân thểấ    y, lạ i sanh
đến cõi này.                       Khi
n cõi này, vịấ      sanh
y xuấ t gia, từ đế
bỏgia đình, sống không                            t gia từ gi
bỏgia đình, sống không                                 nh, gi
vịấ  y nhớđếni số      đờ
ng ấ y. Vịấ  y nói rằ  ng: "Chư
Thiên không bịnhiễ    m hoặc bởi tâm trí, họsống lâu
ngày không bịnung nấu bởi sựđố        kỵlẫn nhau, tâm
trí của họkhông oán ghét nhau. Vì tâm trí họkhông
oán ghét nhau, nên thân họkhông mệ        t mỏi, tâm họ
không mệ   t mỏi. Hạng Thiên  chư   ấy không thác sanh
từbỏthân thểcủ      a họ, sống ng     thườ
hằng, kiên cố,
thườ  ng trú, không bịchuyể   n biến, thường
vậy mãi mãi. Còn chúng ta bịnhiễ       m hoặc bởi tâm
trí, sống lâu ngày nung nấ   u bởi sựđố     kỵlẫn nhau,
nên tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí
chúng ta oán ghét lẫn nhau, nên thân mệ     t mỏi và tâm

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              434

mệ t mỏi. Chúng thác sanh, từbỏthân này, sống vô
thườ ng không kiên cố, yểu thọ, chịu sựbiế n dị ch và
thác sanh                đế Như
n tại chỗnày".        y, này vậ
các Hiề n
giả, quý vị tuyên bốvềkhởi nguyên của thếgiới theo
truyề n thống là do bịnhiễm hoặ c bởi tâm trí."

Họtrảlời       như       sau:

"- Này Tôn giảGotama, chúng tôi Tôn giảGotama đã nói: "

Này Bhaggava, Ta biế t vềkhởi nguyên của thếgiới... mà Như Lai không         m lỗi."      rơi vào

20.

 Này Bhaggava, một sốSa môn, Bà la môn
tuyên bốvềkhởi nguyên thếgiới theo truyền
thống là do vô nhân sanh. Ta
n nhữ đế
ng vịấy
và nói:

"- Có phải chư tuyên      Tônbốvềgiả
khởi nguyên thế
giới theo truyề
n thống là do vô nhân sanh?"

Đư
ợc Ta hỏi vậ
y, quý vịấ
y trảlời: "- Vâng".

Ta nói với quý vịấ
y: "- Sao chưlạ     i Tôn
tuyên bốgiả
vềkhởi nguyên thếgiới theo truề
n thống là do vô

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              435

nhân sanh?"

Đư ợc Ta hỏi vậ y, quý vịấy không thểtrảlời c.đượ Không thểtrảlời c,đượ  quý vịấy hỏi lại Ta,  c và hỏi vậy, Ta trảlời như sau:

"- Chư n Hiềgiả , có những chư Thiên  i là Vô gọ
tưởng hữu tình. Khi một ngtưở
niệ
m khởi lên, thời
chư Thiên  y thác sanh, ấ
từbỏthân chư         a Th
mình.

Chư n Hiề   giả
, sựtình này có thểxả     y ra. Một trong
loài hữu tình ấy, khi thác sanh, từbỏthân chư
ấy của mình, lại sanh đến n tạ                  cõi
i chỗ nà
này, vịấ y xuấ t gia, từbỏgia đình,       ng không giasố
đình. Sau                   khi
t gia, từ bỏgia    xuấ  đình,
ng không   số
gia đình,     ấ
y nhờnhiệ    tvị
tâm... nên tâm nhập nh.đị
Vịấ  y nhớđến khi        ng niệm tưở
phát sanh, chớkhông
nhớxa hơn       a. Vịấ  ynữ
nói: "Bả  n ngã vềthếgiới do
vô nhân sanh. Tạ   i sao vậ  y? Vì rằng: Tôi      c kia  t
không có, nay có. Từnơing thái     trạ không có, tôi trở
thành loạ i hữu tình". Như      y, này vậ
các Tôn giả, quý
vịtuyên bốvềkhởi nguyên thếgiới theo truyề             n
thống là do vô nhân sanh có phải như                vậ
y không?"

Họtrảlời: "- Này Hiề n giảGotama, chúng tôi có nghe đúng Gotama     như Tônđã       giả nói:

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            436

Này Bhaggava, Ta bi͇t v͉khͧi nguyên th͇giͣi, Ta
còn bi͇WK˯QWK͇
nͷa. Và khi Ta bi͇WQK˱Y̵ y, Ta
không có ch̭SWU˱ͣc. Vì không ch̭SWU˱ͣc, Ta t͹
thân th̭u hi͋X cÿ˱ͫ s͹ an t͓nh ̭y. Chính nhͥ
chͱng ng͡s͹an t͓QKQj\Pj1K˱/
vào l̯m l͟i".

21. Này Bhaggava, Ta tuyên bốnhưy, Ta           vậ quan
niệm như     y. Nhưng
vậ t sốSa-môn,
mộ         Bà-la-môn lại
bài xích Ta một cách không thậ      t, trống không
ngụy, giảdối: "Sa môn Gotama và các vịTỷkheo là
điên đảo. Sa môn: "Khi                         Gotama
một ai
đạtn thanh đếtị  nh, giải thoát, khi ấy vịấy biế  t mọi
nh". Nhưng này TaBhaggav
vật là bất tị                                  không có
nói như              vậ
y: "Khi một        ain thanh  đạt   nh, đế
tị   giả
i
thoát, khi ấy vịấy biết mọi vậ t là bấ t tị
nh."

Này Bhaggava, Ta nói "Khi       như mộtsau: ain đạ
nh, giải thoát, khi ̭y v͓̭y bi͇
thanh tị                             t m͕i v̵t là
thanh t͓
nh"

- Bạch ThếTôn, chính họlà điên  o khi họchỉđả
trích
ThếTôn và các Tỷkheo là điênng đảo
hoan hỷđố i với ThếTôn khiế
n con tin rằng ThếTôn
có thểdạy chon thanh   con tị   đế
nh giải thoát.

- Này Bhaggava, thật khó cho Ngươi
các kiến giả
i sai khác, kham nhẫ
n các sựviệ
c sai

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         437

khác, theo dõi những mục tiêu sai khác, đeo i đuổ
những mục đích  sai khác, được huấ
n luyệ n theo các
phương pháp          để      sai
có thểđạtckhác đượ
thanh  tịnh,
giải thoát. Này Bhaggava, hãyt nặ  đặ
ng lòng tin ở
nơi Ta, hãylòng              khéotin ng ấ
gìn
y. tưở    giữ

- Bạ  ch ThếTôn, nế    u thậ
t khó cho con, khi con theo
các kiế  n giả i sai khác, kham nhẫ  n các sựviệ c sai
khác, theo dõi những mục tiêu sai                     i kh
những mục đích sai               c huấ    khác,
n luyện theo các đư
phươg pháp cósai               thểđạt   khác,đượ
c thanh   nh để
tị
giả i thoát, thời Bạ  ch ThếTôn, ít nhất cont cũ
nặ ng lòng tin vào ThếTôn, và con sẽkhéo gìn giữ
lòng ng        tinấy.     tưở

ThếTôn thuyế  t giảng như vậy, du s hỷtín thọlời dạ y ThếTôn.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           438

62 Như Lai nói gì thì                              l GI ỚI– Tăng I, 592

THẾGIỚI –Tăng I, 592

1.

- Này các Tỷ  -kheo, thếgiới đư  ợc Như Lai
Đẳng Giác, Như                 lụy iLai đố i. đờ
với      khôn
- Này các Tỷ  -kheo, thếgiới tập khởi đư ợc Như L
Chánh           Đẳ Thếgiới tập khởi được
ng Giác.
Lai n tậ   đoạ
n.
- Này các Tỷ -kheo, thếgiới nđoạ  diệt được Như L
Chánh           ĐẳThếgiới nđoạ
ng Giác.                 diệt được
Lai giác ngộ.
- Này các Tỷ   -kheo, con đường           n thếđưa
giới đ
đoạ n diệt đư ợc Như Lai                 Chánh
ng Giác. Con  Đ
đư ờng đưa             đế nđoạ
n thếgiới       diệt được Nh
tu tập.

2.

 Này các Tỷ -kheo, Cái gì trong toàn thếgiới với
Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với
quần chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Th
loàii, đư   Ngườ
ợc thấy, đượcc cả       nghe,
m giác,
được thức tri, đư ợc đạt c đến,    m cầu,đượ
tầ          c đượ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       439

ý tư t cả     sát,
đều tấ     được Như ng Lai
Giác. Do vậy, đượ  c gọi là Như Lai.
 Này các Tỷ   -kheo, từđêm Như c Lai         Chánh đư
Đẳng Giác, đến p đêm                     Niế t-bàn, Như
trong thời gian ấy, điều gì Như
tuyên bố, tất cảlà như vậy, khôn                  c.
Do vậy,c gọi    đượ là Như Lai.
 Này các Tỷ  -kheo, Như Lai nói                    gì t
y, làm
gì thì nói vậy. Vì rằng nói gì thì làm vậy, làm gì
thì nói vậy, nên     c gọi đượ là Như Lai.
 Này các Tỷ   -kheo, trong toàn thếgiới với Thiên
giới, Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với quần
chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiê
Ngườ  i, Như Lai        c chiế   là
n thắ       bậ bịai
ng, không
chiế n bại, toàn tri, toàn kiến i tự đạtại, do vậy
đư ợc gọi là Như Lai.

Do thắng tri thếgiới
Đúng như ythật                   như vậ
Ly hệmọi thếgiới
Không chấp thủthếgiới
Thắng tất cảbậc trí
Giải thoát mọi buộ c ràng
Cảm thọtối thắng tị nh
Niết-bàn, không sợhãi
Vịnày n lậ   đoạ
u hoặc
Bậc Giác ngộ, Trí giả

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          440

Không ng         dao
nhiễ    độ
u loạ n
Nghi ngờđư    ợc chặt t đứ
Đạ t diệt tận mọi nghiệ p
Giải thoát diệ t sanh y
Là ThếTôn là Phật
Bậc Sư      vô tử  thượ
ng
Trong thếgiới, Thiên giới
Chuyể  n bánh xe pháp luân
Nhưy hàng  vậThiên, Nhân
Đến quy        c Phật y đứ
Gặp nhau      nh lễNgài đả
Vĩ i không
đạ sanh hữu
Điề u phục bậc tối ng    thượ
Trong người             u phục được điề
An tịnh bậc ẩn sĩ
Những người        c an tịnh đượ
Giải thoát bậc tối ng    thượ
Những người                   đượ
c giải thoát
Vượt qua bậc tối thắng
Những người              t quađược vượ
Nhưy họ    vậlễNgài
Vĩ i, không
đạ sanh hữu
Thiên giới, thếgiới này
Không cai        bằ     đượ
ng Ngài.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                441

63 Như Lai nói lời Ch KASSAPA – 8 Trường I

KINH KASSAPA ±Bài kinh s͙8 ±Trườ ng I, 281

1. - Như y tôi  vầ                    đứTôn ởtạ
nghe. Một thời c Thế          i
Ujunnà (Uy-nhã-quốc), tại nvườ   nai Kannakatthala.
Lúc bấ  y giờ, lõa thểKassapa (Ca-diếp)      đế
n chỗ đứ c
Phậ t, nói những lời chào đón hỏi                 i  t
đứ c ThếTôn và        ng mộtđứ bên. ng       Sau
một  kh
bên, lõa thểKassapai Thế         thưa
Tôn:     vớ

2. - Tôn giảGotama, tôi                 nghe
y: "Sa-môn     n
Gotama chỉtrích mọi khổhạnh, tuyệti phỉđố báng,
mạt sát mọi khổhạnh, mọi lối sống khắc khổ", có
phải những vịấy nóii củ      đúng       lờ
a Tôn giảGotama?
Có phải những vịấy đãn không  vu xác oathật cho
Tôn giảGotama

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       442

hiểu và nđàm     với nhau,luậ
giữa giáo sư v
giữa chúng   tửvới đệ    chúng
tử: "Nhữngđệ pháp thiệ
n
hay c đượ xem là thiện, những pháp không lỗi lầm
hay c xem đượlà không lỗi lầm, những pháp nên tuân
hành hay     c xem làđượ
nên tuân hành, những pháp
xứng bậc Thánh               hay
c xem  là xứngđượ
bậc Thánh,
những pháp thanh tịnh hay       c xem làđượ
thanh tịnh,
giͷa quí v͓hi͉n gi̫Qj\DLÿmKRjQW               u
nhͷng pháp này, Sa-môn Gotama hay những vịtôn

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      446

sư,a chúnggiữ tửvới    đệ chúng     tử: "Nhữngđệpháp
bất thiện hay     c xem đượ
là bất thiệ
n, những pháp lỗi
lầm hay      c xemđượ
là lỗi lầm, những pháp không nên
tuân hành           c xemhaylà không đượ
nên tuân hành,
những pháp không xứng bậc Thánh                  hay
c xem là đ
không xứng bậc Thánh, những pháp ô nhiễ        m hay
được xem là ô nhiễ m, giͷa nhͷng v͓hi͉   n gi̫này ai
ÿmKRjQWRjQ[̫  ly nhͷng pháp ̭\FK~QJÿ     t͵cͯa
*RWDPD KD\              t͵cͯFK~QJ
a nhͷng tônÿ͏ gi̫ V˱
WU˱ͧ ng các giáo phái kia?".

10. Này Kassapa, và sựtình này xả    y ra khi các vịcó
trí hỏi nhau, tìm hiểu và nđàm       với nhau.luậCác vị
này nói: "Những pháp bất thiện hay                đượ
c xem là  bất
thiệ n, những pháp lỗi lầm hay       c xemđượlà lỗi lầm,
những pháp không nên                           c xem làtuân
không nên tuân hành, những pháp không xứng bậc
Thánh hay         c xem là đượ
không xứng bậc Thánh,
những pháp ô nhiễm hay        c xemđượlà ô nhiễ m, giữa
những vịhiề   n giảnày, chúng      tửcủa Gomata   đệ
hoàn toàn xảly những pháp ấy, còntửchúng             của
những vịtôn giả, sư            trưở
ng các  giáo phái kia chỉxả
ly một phần thôi". Như y,vậ   này Kassapa, những vị
có trí khi hỏi nhau, tìm hiểu và nđàm          với nhauluậ
một phầ  n lớn tán thán chúng tôi vềvấn này.    đề

11. Này Kassapa, lạ i nữa, các vịcó trí lạ i hỏi nhau,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            447

tìm hiểu và nđàm     với nhau,luậ
giữa giáo     i giáo sư
sư, giữa              chúng
tửvới       chúngtử:đệ
"Nhữngđệ pháp
thiện hay     c xem đượ
là thiện, những pháp không lỗi
lầm hay     c xemđượ
là không lỗi lầm, những pháp nên
tuân hành          c xemhay         đượ
là nên tuân  hành, những
pháp xứng bậc Thánhc xem            haylà xứngđượbậc
Thánh, những pháp thanh tịnh hay          c xem là đượ
thanh tị
nh, giͷa nhͷng v͓hi͉   n gi̫Qj\DLÿm
toàn thành t͹u nhͷQJSKiSQj\FK            t͵cͯa
*RWDPD KD\                FK~QJ
t͵cͯ  a nhͷng tônÿ͏gi̫ V˱
WU˱ͧng các giáo phái kia?"

12. Này Kassapa, sựtình này xả  y ra khi các vịcó trí
hỏi nhau, tìm hiểu và   m luậnđà
với nhau. Các vịnày
nói: "Những pháp thiện hay          c xemđượlà thiệ n,
những pháp không lỗi lầm hay         c xemđượ
là không
lỗi lầm, những pháp nên tuân                 c xem là hà
nên tuân hành, những pháp xứng bậc Thánh hay
đư ợc xem là xứng bậc Thánh, những pháp thanh tị    nh
hay c đượ xem là thanh tịnh, giữa những vịhiề   n giả
này, chúng    tửcủa Gotama đệ              đã hoàn   u
những pháp này,                 tửcủ  acòn
những vị chúng
tôn
giả, sư          trưở
ng các  giáo phái kia chỉthành tựu một
phần thôi". Như          vậ
y này Kassapa, những vị  có trí hỏi
nhau, tìm hiểu và nđàm      với nhau,luậ
một phầ  n lớn
tán thán chúng tôi vềvấn này. đề

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          448

13. Này Kassapa, có con đư
khiế n ai tuân theo sẽtựthấy và tựbiế    t: "Sa-môn
Gotama nói             i, nóiđúng
chân thật, thờ
nói lợi ích,
nói hợp pháp, nói đúngt". luậ     Này Kassapa, con
đư ờng ấy là gì, yphương          là gì khiế        pháp
n ai tuân
theo sẽtựthấy và biế  t: "Sa-môn Gotama n
thời, nói chân thật, nói lợi ích, nói hợp pháp, nói
đúngt "?luậ

- &KtQKOjFRQÿ˱ͥ     ng Thánh tám ngành tức
là chánh tri kiế  n, chánh tư , duy,              chánh    c
nghiệp, chánh mạ     ng, chánh tinh tấ  n, chánh niệ m,
chánh định. Này Kassapa                         ng này,
chính phương                   n ai pháp
tuân theo sẽnày
tựthấ y kh
và tựbiế  t: "Sa-môn Gotama i,nói                nói lời đú
chân thậ t, nói lợi ích, nói hợp pháp, t".           nói

14. Nghe nói vậ                        đứ y, lõa thểKassapa bạchc ThếTôn:

- Hiề n giảGotama, những pháp khổhạ  nh này
được những Sa-môn và Bà-la-môn công nhận là đ
đến Sa-môn quảvà Bà-la-môn quả     : Sống lõa thể,-
Sống phóng túng, không theo lễnghi (như           đứ
ng mà
đi i tiể đạu tiện, đứng ăn,                    không
u ngồi theo  lễ
nghi), - Liế m tay cho sạch (sau khi               u  ă
rửa), - Đi tkhấ   thực không chịu cbướtới (theo yêu
cầu thíđể   chủbỏđồ   ăn vào         bát),
- Không nhận ăn    đồ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             449

mang đến (cho mình,                                t thực), - trư
Không nhận ăn          đồc biệ
đặ t nấ u cho mình. - Không
nhậ n mời đi               ăn.
- Không  nhận ăn       đồnơi từi chả   nồ
o
(sợnồi chả    o bịnạ   o, bịcạy cúng   để           dườngăn), -   đ
Không nhận ăn         đồ tại    ng cửangưỡ(sợdành riêng cho
mình), - Không nhận ăn          đồt giữ đặ  a những cây gậ   y
(sợdành riêng cho mình), - Không nhận ăn                 đồt đặ
giữa những cối giã gạ      o (sợdành riêng cho mình), -
Không nhận ăn         đồhai từ ngườiđồ                  đang
ăn chỉ   ă
do một ngườ    i cho), - Không nhận ăn         đồngư từ ời đàn
bà có thai (sợđứ     a con trong bụ  ng mẹbịthiệ     t thòi), -
Không nhận ăn         đồngư  từời đàn bà đang
(sợsữa đànbớt               bà-đi),  sẽ nhận ăn
Không                  đồ từ
ngư ời đàn bà u (sợ               đang làm trởngạ giao
i sựgiao cấ
cấ u), - Không nhận ăn       đồ đi quyên                khi có (bở
nạn đói),  - Không nhận ăn       đồ  i chỗtạ có chó     ng (sợ đứ
chó mấ   t phần ăn),    - Không nhận ăn        đồi chỗtạ  ruồi
bu (sợruồi mấ       t phần ăn),  - Không ăn t, cá,
không uống u nấu,      rượ u men. rượ    - Vịấ y chỉnhận ăn
tại một nhà, chỉnhận ăn            t miế    mộ
ng  hay vịấ   y chỉ
nhận ăn     i hai nhà,tạ chỉnhận ăn ng,          haihay vịấ  ymiế
chỉ nhận ăn      i bả     tạ
y nhà, vịấ y chỉ  nhận ăn     y miế   bả
ng.
Vịấ  y chỉnuôi sống với một bát, nuôi sống chỉvới
hai bát, nuôi sống chỉvới bả      y bát. Vịấ    y chỉăn t mộ
ngày một bữa, hai ngày một bữa, bả          y ngày một bữa.
Nhưy vị     vậ ấy sống theo hạ    nh tiế  t chếăn nguố     cho
đế n nửa tháng mới ăn         t lần. mộ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                   450

Này Hiền giảGotama, những pháp khổhạ     nh
này c đượ  chúng Sa-môn, Bà-la-môn công nhậ     n là
đưan Sa-mônđế quảvà Bà-la-môn quả      . Vịnày chỉ
ăn lúa  cỏ sống,
để lúa tắ
c, gạo lức, t ăn  cả     hộ
i nivara,
ăn da vụn, c ăn                  trấu,
bột gạo,      t ăn
vừng,  ăn
bộ ă
n
cỏ, ăn phân bò,                      ăn rừng,
cây trong     trái ă
trái cây rụngsống.để

Này Hiề   n giảGotama, những pháp khổhạ         nh
này c đượ  công nhậ   n bởi những Sa-môn, Bà-la-môn
là đưa    n Sa-môn  đếvà Bà-la-môn quả    . Vịấ  y mặ c vải
gai thô, mặ c vả i gai thô lẫ n với các vải khác, mặ  c vải
tẩm liệ m rồi quăng            c vả    đi,
i phấn tảo y,mặmặ c vỏ
cây tititaka làm áo, mặc da con sơn                      c   d
áo bệ n bằ ng từng mả    nh da của con sơn d
mặ c áo bằ ng cỏcátng (kusa), tườmặ      c áo vỏcây, mặ  c
áo bằ ng tấ m gỗnhỏ, mặ      c áo bằ ng tóc bệ n lại thành
mề n, mặ  c áo bằng đuôi          a bện lại,ngự
mặ  c áo bằ ng
lông cú. Vịấy là                ngườ
i sống   nhổrâu tóc,           i   l
theo tậ p tục sống nhổrâu tóc,                i theo là
hạnh ng
thườ ng dùng, không dùng chỗngồi, là                i ngồi ngư
chò hỏ, sống theo hạ     nh ngồi chò hỏmột cách tinh
tấn, là người dùng                            ng ngủgai
nằ m là
trênng gai,   giườ sống dùng ván gỗlàm ng,         giườ
sống
nằm trên      t trần,đấ     ngthườ
nằ m ngủmột bên hông,
sốngbụiđể    và nhớp che dính thân mình, sống và ngủ
ngoài trời, theo hạ nh bạđâu     nằm y,đấ  sống ăn cá

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               451

vật, theo hạnh ănvật       các (phânuếc tiể    u bò,
bò,     n
tro t),và        đấ uống c nướ
sống không            lạnh, theo hạ   nh
không uống c nướ  lạnh, sống một đêm     m ba lầ   tắ
n,
theo hạ nh xuống c nướtắm (đểgột sạch tội lỗi).

15. - Này Kassapa nế   u một ngườ  i sống lõa thể, sống
phóng túng không theo lễnghi, liếm tay...             y
sống theo hạ  nh tiết chếăn uống           n nửcho
a tháng đế
chỉ ăn t lầ  mộ
n, nhưng    u vị  nế
này  không tu và không
chứng cđượ    giới cụtúc, tâm cụtúc, tuệcụtúc, thời
vịấ y cách rấ t xa Sa-môn vị  , cách rất xa Bà-la-môn
vị. Này Kassapa, nế    u Tỷ-kheo sống tu tập từbi
tâm, không hận thù, không ác hại và với sựdiệ         t
tận các lậu hoặc, tựgiác chứng và an trú ngay
hiệ n tại, tâm giải thoát, tuệgiải thoát vô lậu, này
Kassapa Tỷ-kheo ấy cđượ      gọi là Sa-môn,c gọ      đượ
i
là Bà-la-môn .

Này Kassapa, nế   u một ngườ  i chỉăn lúa    cỏ để
sống, này Kassapa nếu ngườ     iấy chỉăn lúa      c, gạ o tắ
lức, t ăn   cải hộ  nivàra...                   ăn
cây trong  rừng,trá
ăn trái sống,        cây rụng      nhưng
u vịnàyđể  khôngnế tu
và không chứng c đượ    giới cụtúc, tâm cụtúc, tuệcụ
túc thời vịấ y cách rất xa Sa-môn vị  , cách rấ t xa Bà-
la-môn vị . Này Kassapa, nế   u Tỷ-kheo sống tu tậ   p từ
bi tâm, không hậ  n thù, không ác hạ   i, và với sựdiệ  t
tận các lậu hoặ c, tựgiác chứng và an trú ngay hiệ      n

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             452

tạ
i, tâm giả
i thoát, tuệgiải thoát vô lậ
u, này Kassapa,
Tỷ-kheo ấy cđượ   gọi là Sa-môn,c gọ     đượ
i là Bà-la-
môn .

Này Kassapa, nế     u một ngườ  i mặ  c vải gai thô,
mặ  c vả i gai thô trộn với các vả    i khác,... sống một
đêmm ba     tắ lầ n, theo hạ nh xuống c nướ    tắm (để   gột
sạch tội lỗi), nế         nhưng
u vịnày không tu và không
chứng đư    ợc giới cụtúc, tâm cụtúc, tuệcụtúc, thời
vịấ  y cách rấ  t xa Sa-môn vị  , cách rấ t xa Bà-la-môn
vị. Này Kassapa, nế     u Tỷ-kheo sống tu tập từbi tâm,
không hậ   n thù, không ác hạ    i và với sựdiệ   t tận các
lậu hoặ  c, tựgiác chứng và an trú ngay hiệ      n tại, tâm
giả i thoát, tuệgiả   i thoát vô lậ u, này Kassapa, Tỷ-
kheo ấy cđượ     gọi là Sa-môn,c gọ      đượ
i là Bà-la-môn .

16.       Khi        nghe         nói
Kassapa đến
ch Thếđây
bạ
Tôn:

- Tôn giảGotama, khó hành thay Sa-môn
hạ
nh! Khó hành thay Bà-la-môn hạ
nh!

- Này Kassapa, ngđó             tình ởlà
đờ i: lờ
"Khó hành thay Sa-môn hạ nh! Khó hành thay Bà-la-
môn hạ  nh! Này Kassapa,i số               như
ng lõa mộ
thể
, sống phóng túng không theo lễnghi, liếm tay...
nhưy số   vậ
ng theo hạ
nh tiết chếăn uống,         n   c
nửa tháng chỉăn t mộlần. Này Kassapa, nế u sựkhó

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                 453

môn hay một ngườ     i Bà-la-môn . Do vậ     y thật xứng
đáng mà nói:            t thay mộ"Khó
t Sa-môn! Khó biếbiết
thay một Bà-la-môn!" Này Kassapa, nế          u Tỷ -kheo
sống tu tập từbi tâm, không hậ     n thù, không ác hạ  i,
và với sựdiệ t tận các lậ u hoặ c, tựgiác chứng và an
trú ngay hiện tại, tâm giải thoát, tuệgiả i thoát vô lậu,
này Kassapa, Tỷ-kheo ấy cđượ       gọi là Sa-môn,c đư
gọi là Bà-la-môn .

18. Khi nghe nói vậ                        đứ y, lõa thểKassapa bạchc Thế Tôn:

- Tôn giảGotama, thếnào là giới cụtúc? Thế là tâm cụtúc? Thếnào là tuệcụtúc?

- Này Kassapa, nay ởđời, Như                t hiện,Lai
là bậc A-la-hán, Chánh Biế    n Tri... (xem kinh Sa-môn
Quả , từsố40-42)... thấ    y nguy hiể  m trong những lỗi
nhỏnhặ   t, thọlãnh và tu học trong giới pháp, thân
nghiệ p, ngữnghiệ   p thanh tị nh, sanh hoạ t trong sạ ch,
giới hạnh cụtúc, thủhộcác căn,               chánh đầy
niệm,   đ
chánh trí và biết tri túc.

Này Kassapa, thếnào là Tỷ-kheo giới hạnh
cụtúc? Ởđây, này -kheo         Kassapa,
từbỏsát sanh, Tỷ
tránh xa sát sanh, bỏtrượ
ng, bỏkiế m, biết tàm quý,
có lòng từ, sống thương     n hạ     xót
nh phúc của tấtđế
cả
chúng sanh và loài hữu tình.              Như
y là giới hạnh vậ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               459

của vịấ y trong giới luậ  t. (Như Kinh       -môn Quả   Sa
, số
43-61,... ) Trong khi một sốSa-môn, Bà-la-môn dầ            u
đã dùng các món ăn                             ng vẫ  n do
còn tí
tựnuôi sống bằ     ng những tà mạng, như o dùn
thuật đư     để
ợc an ổn,khỏi        để làm các              a... đi
(như Kinh       -môn Quả    , Sa
số62)... . ngăn        a công ngừ
hiệu của thuốc. Còn vị    ấy thì tránh xa các tà mạ   ng kể
trên. y là        Như
giới cụvậ túc của vịấy. Vày, như
này Kassapa, vịTỷ-kheo ấ       y, nhờgiới luậ  t cụtúc nên
không thấ   y sợhãi từmột chỗnào vềsựhộtrì giới
luật. Này Kassapa,              t Sát-đế-lỵđã như    làm
quán mộ lễ
đảnh, đã              c kẻhàng
thù         địphụ
ch, không   còn thấ y sợ
hãi chỗnào vềsựthù địch.                           Cũng vậ
y, này Kassapa,
Tỷ-kheo ấ   y nhờgiới luậ    t cụtúc, nên không thấ     y sợ
hãi từmột chỗnào vềsựhộtrì giới luậ           t. Vịấ  y nhờ
cụtúc giới luậ   t cao quý này, nên        ng lạ  c hưở
thọ, nội
tâm thanh tị  nh. Nhưy, này   vậKassapa, Tỷ-kheo giới
luật cụtúc.

19. Này Kassapa, thếnào là vị  Tỷ-kheo bảo hộcác
căn ? Này Kassapa, khi mắt thấ
y sắ c, Tỷ-kheo không
nắ m giữtư ớng chung...               -môn (như
Quả  , số K
64)... những nguyên nhân cgì                      chế vì
ngự, khiến tham ái,t thiệ             ưu     bi,
n pháp  khởi cá
lên, Tỷ-kheo chếngựnguyên nhân ấ     y, hộtrì ý c
thiệt hành sựhộtrì ý ấ         y,căn.
nhờsựhộVị   trì cao
quý các căn             ng lạấy,
c thọ, nội nên
tâm thanhhưở

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                 460

Như
tịnh...y, này       vậ
Kassapa  Tỷ-kheo hộtrì các
căn... (như-môn Quả, kinh
số64-75) Sa

... khi quán tựthân ly          đã năm  xả n cái ấ   triề
y, hân
hoan sanh; do hân hoan nên hỷsanh; do tâm hoan
hỷ, thân        c khinh đượ
an; do thân khinh an, lạ      c thọ
sanh; do lạ c thọ, tâmnh tỉ         được
nh. Tỷ-kheođị   ly dục,
ly ác pháp, chứng và trú thiề     n thứnhấ    t, một trạ  ng
thái hỷlạ  c do ly dục sanh, với tầ   m với tứ. Tỷ    -kheo
thấ m nhuầ  n, tẩm t ướ làm cho sung                  y thân mãn
mình với hỷlạ     c do ly dục sanh, không một chỗnào
trên toàn thân không do hỷlạ    c từly dục sanh ấ    y thấ m
nhuần. Này Kassapa,                       i hầ   u tắ mnhư
lão   m
luyện hay       tửngư   ờ
đệ
i hầu tắm. Sau khi rắ    c bột tắ m
trong thau bằngng, đồ       n nhồi bột ấ
liề            y với c,nướ     cục
bột tắ m ấy cđượ    thấm nhuần nước       t, trào trộ ướ
n với
nư  ớc t, ướ thấm t ướ    cảtrong lẫ  n ngoài với cnướ
nhưng không           y thành giọt. chả Cũng        y, này vậ
Kassapa Tỷ-kheo thấ     m nhuầ  n, tẩm t,ướ làm cho sung
mãn, tràn      y thân mình đầvới hỷlạ  c do ly dục sanh,
không một chỗnào trên toàn                          c hỷlạthân
c
do ly dục sanh ấ    y thấ m nhuần. Như       y là tâm vậ  cụ
túc của vịấy.

Lại nữa, này Kassapa, Tỷ -kheo diệt tầ
m và tứ, chứng
và trú thiền thứhai, một trạ ng thái hỷlạc do    nh đ
sanh, không tầ                   nh nhất tâm...
m, không tứ, nội tỉ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                461

Kinh Sa-môn Quảsố77-79)...      tam thiềnđệ (nh
Kinh Sa-môn Quảsố79-81)... chứng và trú vào thiề
n
thứtư...       (số
81-82)...          đó
túc củalà
vịấ y. tâm
Này c
Kassapa, đó là túc. tâm cụ

20. Với tâm định               n tị      tĩnh,
nh, không   cấ u nhiễthuầ
m,
không phiề   n não, nhu nhuyế   n, dễsửdụng, vững chắ    c
bình thản như               vậdẫn tâm, hướn
y, Tỷ-kheo                            n
chánh trí, chánh kiế  n. Vịấ y biế  t: "Thân này của ta là
sắc pháp, do bốn i thành,đạ do cha mẹsanh, nhờcơm
cháo nuôi dưỡng,              ng, biế   n hoạ     vôtoái,thườ
i, phân
đoạ n tuyệ t, hoại diệt, trong thân ấ  y thức ta lại nươn
tựa và bịtrói buộc."

Này Kassapa, ví như một                                 p
đẽ, trong suốt, có tám mặt khéo giũa, k
chói, không uếtrược,           tấ   đầy
t cả mỹtư  ớng.
đủ Và một
sợi dây             đượ
c xâu qua   hòn ngọc ấ y, sợi dây màu xanh,
màu vàng,            , màu màu
trắng hayđỏmàu nhạ   t. Một
ngư ời có mắ  t cầm hòn ngọc ấ    y ởtrên tay sẽthấ    y:
"Hòn ngọc lưu ly bảo                             châu
, trong suốt,  n
có tám mặt, khéo giũa, khéo
uếtrược,tấ            t đầy
cảmỹtư    ớđủ
ng. Và sợi dây này
được xâu qua hòn ngọc ấ     y, sợi dây màu xanh, màu
vàng, , màu     màu  trắ ng,đỏ
hay màu vàng nhạt". Cũ
vậy, này Kassapa, với tâm định                    n tịnh, tĩn
không cấ  u nhiễ m, không phiề   n não, nhu nhuyế   n, dễ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              462

sửdụng, vững chắ    c, bình thản như    vậy, vịTỷ  -kheo
dẫn tâm, hướng                          tâm
n chánh trí, chánh  kiến.đế
Vịấ y
biết: "Thân này của ta là sắ                       đạ
c pháp, do bốn i thành,
do cha mẹsanh, nhờcơm cháo ng,nuôi                    vô
thườ ng, biến hoại, phân             n tuyệtoái,
t, hoại diệt. đo
Trong thân ấ y, thức ta lại nương     a và bịtrói tự
buộc".
Đó là     cụtúctuệcủa vịấy... (như           -môn Quả  kinh
,
số85-98)... Vịấ   y biết: "...i số              không
ng nào
khác nữa". Đó          cụtúclàcủa vị tuệ
ấy. Này Kassapa,
đó là     cụtúc.tuệ

Này Kassapa, và không có một giới cụtúc,
tâm cụtúc, tuệcụtúc nào khác cao
thù thắng hơn  i cụtúc,giớ
tâm cụtúc và tuệcụtúc
này.

21. Này Kassapa, có một sốSa-môn, Bà-la-môn chủ
trương     i luậ    giớ
t. Nhữ ng vịnày dùng nhiều phươ
tiệ
n tán thán giới luậ t. Này Kassapa, nói vềgiới luậ t
tôn kính                 cao
ng nhấ         thượ
t, Ta nhận thấy không có
một ai bằng giới luật của Ta, làm sao có
được. Như vậy tTa                      hơn
cảvềgiớ i luậ   trên
t, tức là
tăngng thượ   giới.

Này Kassapa, có một sốSa-môn, Bà-la-môn
chủtrương    hạ nh,khổ
yểm ly. Những vịnày dùng
nhiều phương             tiệ
n tán thán khổ hạ
nh, yể
m ly. Này

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             463

Kassapa, nói vềkhổ hạ   nh yể m ly tôn kính cao
thượ ng nhấ
t, Ta nhận thấy không có một ai bằng
đư  ợc khổhạnh yể m ly của Ta, làm sao có
đư ợc. Như vậy Ta           t cảhơn
vềkhổhạ trên
nh yể
m  t
ly, tức là tăng  ng yểm ly. thượ

Này Kassapa, có một sốSa-môn, Bà-la-môn
chủtrương          . Nhữtrí
ng vịnàytuệ
dùng nhiều phươ
tiện tán thán trí tuệ. Này Kassapa, nói vềtrí tuệtôn
kính cao       ng nhấ  t, thượ
Ta nhận thấy không có một
ai bằng c đượ  trí tuệcủa Ta, làm sao có           c. ai
Như y Ta    vậhơn trên      t cảvềtrítấ
tuệ, tức là t
thượ ng trí tuệ
.

Này Kassapa, có một sốSa-môn, Bà-la-môn
chủtrương       i thoát.giả
Những vịnày dùng nhiề      u
phương            tiệ
n tán thán giải thoát. Này Kassapa, nói về
giải thoát tôn                ng nhấ kính         cao
t, Ta nhận thấy  t
không có một ai bằng c đượ     giải thoát của Ta, làm
sao có ai hơn được.                                 Như
t cảvề
i thoát, tức là tăng
giả                         ng giải thoát.thượ

22. Này Kassapa, sựtình này có thểxả y ra. Các du
sĩ ngoại o có thểnói:đạ
"Sa-môn Gotama rống tiế  ng
rống con     nhưng sư tạ itửchỉ
chỗ  vắng i,ngườ  không
ởgiữa i chúng".
đạ Nên nói với chúng: "Chớcó nói
nhưy. Sa-môn
vậ Gotama rống tiế     ng rống con           s

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          464

i chỗvắng ingườ
tạ                             đạ
và cảgiữa i chúng". Này
Kassapa, nên nói với chúng vậ
y.   như

Này Kassapa, sựtình này có thểxảy ra. Các
ngoại o có  đạ  thểhỏi: "Sa-môn Gotama rống tiế           ng
rống con        giữasư    đại  tử chúng,    ng không vớ    nhưn
i
tinh thần vô úy... với tinh thần vô úy... và "Không có
ai hỏi Sa-môn Gotama câu hỏi gì...i hỏ                     và
i   "
Sa-môn Gotama"...                        i hỏi,"Khi Sa-môn có
Gotama không thểtrảlời"... và i hỏ                        "Khi
i,
Sa-môn Gotama trảlời cho chúng"... và "Dầ          u cho có
trảlời, câu trảlời không làm tâm ingườ              ta thỏa
mãn"... và "Câu trảlời làm i tâm                       ngườ
ta thỏa mãn"...
"Nhưngi ta ngườ      không xem ý kiế      n của Sa-môn
Gotama là đáng được                       i ta xem ý kiế  nghe
n
của Sa-môn Gotamac nghe"...          là đáng    . "Dầ u cho đư
có được nghe, người                               tư ởng"...ta
"Người ta nghe                            có lòng
ng"... "Dầu          cho   i nt
ta có lòng i tin              ta không biểtưởng,
u lộlòng tin ng
tư ởng"... "Người                    ng vàta  biể u lộcólòng lò
tinng"tưở   ... "Dầ u cho có biể  u lộlòng ng,            tin
ngư ời ta không         n chỗnhư    đạt    thực"...đếi ta
đạt        đế
n chỗ như c"...   thự
. "Dầu cho            n chỗđạtnhư đ
thực, người ta không                                      đem
c". Nên
nói với chúng: "Chͣ Fy QyL                   y. QK˱
Sa-môn Y̵
Gotama r͙ng ti͇   ng r͙QJFRQV˱W͵   , r͙ng ͧgiͷDÿ̩       i
chúng, r͙ng vͣi tinh th̯QY{~\FyQ             i h͗i Sa-

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                 465

môn Gotama, Sa-môn Gotama tr̫lͥLNKLÿ˱ͫ     c h͗i,
câu tr̫lͥLOjPWkPQJ˱ͥLWDÿ  c th͗DPmQQ       i
ta xem ý ki͇
n cͯa Sa-P{Q*RWDPDÿiQJ       c nghe,
VDXNKLÿ˱ͫFQJKHQJ˱ͥL           ng, khi có lòng
WLQW˱ͧQJQJ˱ͥ        u l͡OzQJWLQW˱ͧQ
i ta bi͋                         i ta
ÿ̩ t ÿ͇
n ch͟QK˱WK͹Fÿ̩Wÿ͇n ch͟QK˱WK͹F         i
WD ÿHP          UDNày
c hành".   WK͹Kassapa, nên nói với
chúng y.như vậ

23. Này Kassapa, một thời Ta ởtại Vương X
núi Linh Thứu. Lúc bấ  y giờ, có ngườ i Phạ m chí tu
khổhạ  nh tên là Nigrodha đế n hỏi vềtối thắ ng khổ
hạnh yểm ly. c Khi       hỏi vềtối đượ
thắng khổhạ   nh
yểm ly, lời.       Ta đã     Vàctrả  khi
Ta  trảlời, đượ
vịấy
phát tâm hoan hỷnhưi mộ    vớt hoan lạc tối ng.  thượ

- Bạch Đại                đứ
c, ai có thể  sau khi nghe Thế
Tôn thuyế   t pháp, lạ i không hoan hỷnhưi mộ         vớt
hoan lạ c tối thượng? Thậ         u thay, bạch Đại
t vi diệ                    c!
Thậ t vi diệu thay, bạch Đại      c! Bạch   đứ Đại đứ
ngư ời dựngng đứ    lại những gì bịquăng ng,          ngã
phơi bày         ng gì bịra      nhữ
che kín, chỉ đư ờng cho kẻlạ  c
hư ớng, đem đèn sáng                            nhữvào
ng ai t
có mắ  t có thểthấ  y sắc. Cũng vậy, c
đư ợc ThếTôn dùng nhiều phương           n trình bày tiệ
giải
thích. Và nay con xin quy y ThếTôn, quy y Pháp,
quy y Tỷ  -kheo Tăng.c, con              Bạchxin xuấ  Đại
t gia

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             466

với ThếTôn, con xin thọđạ i giới.

24. - Này Kassapa, ai ctrướ   kia là ngoại o, đạ nay
muốn xuấ   t gia, muốn thọđại giới trong pháp và luậ
t
này phả i sống b͙n tháng bi͏ t trú. Sau khi sống bốn
tháng biệt trú, chúng                        Tăng
ng ý sẽcho  xuất n
gia, cho thọđạ            đểvịTỷ
i giới thành         -kheo. Như
nhậ n thấy cá tánh         i sai biệcon
t nhau. ngườ

- Bạch Đại        c, nế     đứ
u những            người xư
ngoại o, đạ   nay muốn xuấ    t gia, muốn thọđạ     i giới
trong pháp và luậ    t này phải sống bốn tháng biệ   t trú,
sau khi sống bố   n tháng biệt trú chúng                ng   T
ý sẽcho xuấ    t gia, cho thọđạ   i giới, thời con sẽxin
sống biệ t trú bốn năm, ngsau           biệ        khi năm
t trú bốn       số
nếu chúng Tăng đồng t ý,                                gia  m
cho con, thọđạ    i giới chothành        con        để
vịTỷ-kheo.

Và lõa thểKassapa          c xuấ    đượ
t gia với ThếTôn
và cđượ thọđạ  i giới. Thọđạ  i giới không i bao
đức Kassapa ởmột mình an tị       nh, không phóng dậ    t,
sống nhiệ t tâm, cầ n mẫ  n. Và không bao lâu, vịnày
chứng cđượ     mục đích       i cao màtố   con cháu các
lương gia         t gia từbỏđãgia   xuấ   đình
ng không giasố
đình hướng đến                       ng cứ...
u cánh phạĐóm là
hạnh ngay trong hiệ  n tại, tựmình với thắ   ng trí chứng,
ngộvà an trú:                 n, phạ"Sanh
m hạnh đã tậ          th

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              467

những gì nên làm               đã
i này sẽ khônglàm,
có
đời sống khác nữa". cĐại
Kassapa đứ
liễu tri
vậy.

Và   đại     đứ c Kassapa trởthành một vịA-la-hán nữa.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         468

64 Như Lai nói                        lời Ch THANH TỊNH –                       29 Trườ

KINH THANH TỊNH ±Bài kinh s͙29 ±Trườ ng II, 441

Nhưy tôi vầ nghe.

1. Một thời, ThếTôn trú giữa giòng tộc Sakya (Thích
ca) trong                vườ gia đình
n xoài của một                          Th
Vedhannà.

Lúc bấy giờ, Nigantha Nàthaputta vừa mới tạthếở Pàvà.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           469

Hãy tựthoát khỏi bếtắ c nếu Ngươi        làm     cóc."đượ
th
Hình như          tửcủ các
a NiganthađệNàthaputta muốn
tàn hại lẫn nhau. Chính        tửcư sĩcác          mặc
trắng đệ đ
của Nigantha Nàthaputta cũng                       m,
và phản i các đố vịNigantha, vì pháp luậ t của họđã
đư ợc trình bày, tuyên bốmột cách vụng về     , không
có hiệu năng      ng dẫn,hướkhông          n an hướng
tị
nh,
không do vịChánh            Đẳ
ng Giác  tuyên thuyế t, pháp y
chỉđã đổ    bị
vỡ, không có chỗy chỉ .

2. Rồi Sa di Cunda, sau                    Pàvà kh
đến thăm            tôn
Ananda  ởSàmàgama,
giả             n, sau
đả nh lễtôn giảAnanda và ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên. Sa di Cunda bạch tôn giả
Ananda:

- Bạ ch Tôn giả , Nigantha Nàthaputta trầ     đãn ở từ
Pàvà sau khi vịnày tạthế , các Nigantha chia ra làm
hai phái... Pháp y chỉđã đổ   bịvỡ, không có chỗy
chỉ.

Khi nghe nói vậ y, tôn giảAnanda nói với Sa di Cunda:

- Này Hiề n giảCunda, đây         đánglà đưa  vấn
yế t kiế
n ThếTôn. Này Hiề
n giảCunda, chúng ta hãy
đit kiế yến ThếTôn; sau     n xong,khi
chúng ta đế
hãy
trình bày vấn nàyđề Thế để
Tôn biết.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            470

- Bạ ch Tôn giả , vâng!

- Sa di Cunda vâng lời tôn giảAnanda.

3. Rồi tôn giảAnanda cùng với Sa di nCun
yế     n ThếTôn, sau nhkhi
t kiế                          lễNgài và đến,
ngồi  đ
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, tôn giả
Ananda bạ  ch ThếTôn:

- Bạ ch ThếTôn, Sa di Cunda có nói: "Nigantha
Nàthaputta       trần ởPàvà.
đã      từ
Sau khi  vịnày từtrần,
các vịNigantha chia ra làm hai phái... Pháp y chỉđã
bịđổ  vỡ, không có chỗy chỉ."

- Này Cunda,       y ởđây  như    phápvậ c luật
trình
bày tuyên bốmột cách vụng về  , không có hiệu năn
hướng dẫn, không           n an hướng
nh, không dođế
tị            vị
Chánh        Đẳ
ng Giác tuyên thuyết.

4. Này Cunda, ởđây vị       có
đạo sư không        i là
Chánh Đẳ  ng Giác, có pháp luật đã      c trìnhđượ
bày
tuyên bốmột cách vụng về    , không có hiệu năn
hư ớng dẫn, không           n an hướng
nh, không dođế
tị               vị
Chánh         Đẳ
ng Giác tuyên thuyết. Và người tửđệ  trong
pháp này, không thành tựu và an trú trong pháp và
tùy pháp, không sống đúngnh, chánh      không sống hạ
đúng tùy pháp, sống vượt                           tử
ấy cần được nói như                n giả    sau:
, thật là lợi "

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          471

tựu pháp và tùy pháp, sống theo chánh hạ
nh, sống
đúng tùy              pháp,
ng luận     theo  số pháp.       N

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      473

hiệ u nă  ng hướng dẫn, hướng        n an tị     đế
nh, do  vị
Cháng           Đẳtuyên thuyế
ng Giác               t, và vịđệ   tửtrong
pháp này sống thành tựu pháp và tùy pháp, sống
thành tựu chánh hạ  nh, sống đúng tùy                ng
thuậ                u có ai, hãy nói vịđệ
n theo pháp. Nế                         tửấ y nói
như sau:n giả          "Này
, thậ t là lợiHiề   ích cho
thậ t khéo chứngc chođắ Ngươi.        đạo sư      Vịcủa
là vịA la hán Chánh Đẳng                        c khéo   G
tuyên thuyết,c khéo  đượ   trình bày, có hiệu năn
hư ớng dẫn, hướng     n an tị nh, do đếvịChánh       ng Đẳ
Giác tuyên thuyết. Và Ngươi ng                       tron
thành tựu pháp và tùy pháp, sống thành tựu chánh
hạ nh, sống đúng ng            tùy thuậ   pháp,
n theo pháp".    số

 Này Cunda,            y ởđây  như
vịđạovậ      sư cđán
tán thán, ởđây phápc tán            đáng
thán, ởđây đượvị
đệ  tửcũng đáng        c tán thán.đượ
Này Cunda, nế  u
có ai, hãy nói vịđệ  tửấy như tsau:        vậy,i Đạ  "T
đứ c thành tựu như pháp, tinh                      i   t
khen, người được khen,                             y
lại càng tinh tấn thực hành, tấ t cảđều c nhiềđượ  u
công         đứ
c". Vì sao vậ y? Này Cunda, vì pháp luậ   t
đư ợc khéo tuyên thuyế   t, khéo trình            y, bà
có hiệu năng       ng dẫn, hướhướng        nh, dođế
n an tị      vị
Chánh           Đẳ
ng Giác  tuyên thuyế  t.

8. Này Cunda, ởđâyđạo
vị sư  nở
t hiệ xuấ
đờ
i, bậ
c

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            475

A la hán, Chánh Đẳng                                 c khéo Gi
tuyên thuyết,c khéo      đượ   trình bày, có hiệu năn
hư ớng dẫ  n, hư  ớngn an   đế  tịnh, do vịChánh           ng Đẳ
Giác tuyên thuyế    t. Và các vịđệ     tửchưac tinh        đượ
thông diệ  u pháp, và phạ  m hạ   nh hoàn toàn viên mãn
chưac tỏ       đượ
lộcho các vịnày, chưa           c trình bàyđượ
rõ ràng, với tấ  t cảthứbậ   c vịtrí liên hệ, chưa          c
trởthành diệ   u dụng, chưa         c khéo trình đượ
bày cho
loài i, và     Ngườ
vịđạo sưch. Này         viên Cunda,     tịi
với vịđạo sưy, nế          như         vậ
u viên tịch,           tửcácsẽưu đệ
tưt nhiềrấ  u. Vì sao vậ y? Vì đạo               sư
a chúng        củ
ta xuất
hiệ n ởđời, vàc khéo            pháp            đượ
tuyên thuyế    t, khéo
trình bày, có hiệu năng           ng dẫn,  hướhướng      n an
tịnh, do vịChánh              Đẳtuyên thuyết. Như
ng Giác
chúng tac tinh            chưa
thông diệ   uđượ
pháp, và phạ   m
hạnh hoàn toàn cviên                       tỏlộcho chúng  mãn c
ta với tấ t cảthứbậ    c, vịtrí liên hệ, chưa           c trở đư
thành diệ  u dụng, chưa        c khéo trình đượbày cho loài
Ngườ  i, và vịđạo sư        a chúngcủ   ta viên tị ch. Này
Cunda, vịĐạo sưy có             nhưviên tịch,vậ         tửcác
có  đ
sựưu tư.

9. Này Cunda, ởđâyđạo       vị sư       nở
t hiệ xuấ
đời, bậc
A la hán, Chánh c Đẳng                   khéo tuyên Giá
bốvà cđượ   khéo trình bày, có hiệu năng     ng dẫn, hướ
hư ớngn an   đế nh, do vịChánh
tị                         Đẳtuyên
ng Giác
thuyết. Và các vịđệ  tửđược tinh thông diệu pháp, và

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                476

Phạ  m hạnh hoàn toàn                    c tỏlộviên
cho các vị mã
ấy với tất cảthứbậ  c vị trí liên hệ, cđượ  trởthành diệ    u
dụng,c khéo     đượ trình bày                  i, và vịđạ cho
o
sư a nhữ củ  ng vịấ y viên tị  ch. Này Cunda, vịđạo sư
nhưy cóvậ    viên tịch, tử        các
không    đệ có     Vì cớưu
sao? Vịđạo asư       chúng củ ta xuấ t hiện ởđờ  i là bậ cA
la hán, Chánh Đẳng                          c khéo tuyên  Giác
thuyết,c khéo    đượtrình bày, có hiệu năng         ng dẫ  n, hướ
hư ớngn anđế     tịnh,    c vị  đượ
Chánh            Đẳ
ng Giác    tuyên
thuyết. Còn chúng                            ta
c tinh thông diệ  u pháp, đượ
và
phạ m hạnh hoàn toàn                            viên
c tỏlộcho    chúng mã
ta biết với tất cảthứbậ  c vịtrí liên hệ, c đượ   trởthành
diệ u dụng, được khéo trình                          i, và vị   b
Đạo sư     a chúngcủta viên tị  ch. Này Cunda, vịđạo sư
nhưy cóvậ    viên tịch, tử         các
không     đệ có ưu

10. Này Cunda, nế  u Phạ m hạnh được        nhữngđầy
chi phần như   y, nế    vậ có một vị
u không         đạo sư      t là
vịThượ  ng tọa có nhiề  u kinh nghiệ
m, xuất gia lâu
ngày,n tuổi   đã đế    trưởng nthượng, tuổi ng   trưở
thành, một phạm hạnh nhưc xem        vậy        đượ
là không
viên mãn,                trong
ng hợp     như
y. trườvậ

Này Cunda, nế u Phạm hạnh được       nhữngđầy
chi đ
phần như          vậ
y, và nếu có vịđạolà mộ
sư t vịThượ ng
tọa có nhiề
u kinh nghiệm, xuất gia lâu         n n
tuổi trưởng nthượng,             trưở
tuổi ng  thành, đã
một đế

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                 477

m hạnh nhưc xem
Phạ            vậy      đượ
là viên mãn, trong
trườ
ng hợp như
y. vậ

11. Này Cunda, nế    u Phạ m hạnh được           những đầy
chi phần như      y, và cóvậvịđạo sư        Thượ là
ng tọa vị
có nhiề u kinh nghiệ  m, xuất gia lâu             n tuổi ngà
trưởng thượng,           n tuổi ng     trưở
đã nhưng
thành,  đế
không có các vịThượ     ng tọa Tỷkheo, những vịđệ     tử
là những vịsáng suốt, tựđiề     u phục, vô úy,
đã đạt    n sựan ổ đế
n, có thểthuyế  t diệ
u pháp, với giáo
lý ngoại đạo       c khởi đượ
lên có thểkhéo nhiế   p phục
với giáo pháp của mình, có thểthuyế     t diệu pháp bấ t
tư ;nghì nhưy Phạ   vậ m hạ nh này không thểviên mãn
bởi chi tiết này.

12. Này Cunda, khi nào Phạ  m hạnh được            về đầ
những phương      n này, vịđạodiệ     sư
là vịThượ ng tọa,
có nhiều kinh nghiệ m, xuất gia đã nlâu
tuổi trưởng nthượng,         tuổi ng   trưở
thành,đã  và  đế
những vịThượ  ng tọa Tỷkheo, những vịđệ    tử... nế u
không có các vịTrung lạ p Tỷkheo, những vịđệ     tử...
có các vịTrung lạp Tỷkheo, những vịđệ   tử... nh
nếu không có các vị Hạlạ p Tỷkheo, những vị  đệ  tử...
có các Hạlạ p Tỷkheo, những vịđệ     tử... nhưn     u
không có các vịTrư ởng lão Tỷkheo ni, các vị đệ  tử...
nhưngu khôngnế có các vị   Trung lạp Tỷkheo ni, các
vịđệ tử... nhưng   u không có cácnế
vị Hạlạp Tỷkheo

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             478

ni, các vịđệ    tử... có các vịHạlạ     p Tỷkheo ni, các vị
đệ  tử... nhưng nếu không                           tử, những   có
vịtạ  i gia, mặ  c áo trắ  ng, sống theo Phạ    m hạ  nh... có
những Nam tử                 cư, những sĩvịtạ  iđệ
gia, mặ  c áo
trắng, sống theo Phạ      m hạnh... u nhưng         không có     n
những Nam tử                 cư, những sĩvịtạ  iđệ
gia, mặ  c áo
trắng, chấ  p nhậ  n dục lạ  c... có những Nam tử             cư
,   s
những vịtạ    i gia, mặ   c áo trắ  ng, chấp nhậ  n dục lạ c...
nhưng      u khôngnế   có những Nữcư sĩ          tử, nhữ đệ
ng vị
tại gia, mặ   c áo trắ   ng, sống theo Phạ      m hạ  nh... có
những Nư cư                tử, nhữsĩng vịtạ đệ
i giam mặ    c áo
trắng, sống theo Phạ      m hạnh... u nhưng         không có     n
những Nữcư sĩ           tử, nhữ  đệ
ng vịtại gia, mặ c áo trắ ng
chấ  p nhậ n dục lạ  c... có những Nữcư sĩ          tử, nhữđệ
ng
vịtạ  i gia, mặ  c áo trắ   ng chấ  p nhậ n dục lạ  c ...Phạm
hạnh như         y nếu vậ      không được thà
thịnh, phát triể   n và phổthông một cách rộng rãi,
khéo tuyên bốgiữa các người, nhưn                            c
danh xưng         lợi ng     dưỡvà
một cách tối thắ   ng, Phạ m
hạnh như vậy                    c viên không
mãn vềphương    đượ  n   d
này.

13. Này Cunda, khi nào Phạ   m hạnh được       với đầ
những phương       n này, vịđạo
diệ sư nglà   tọa có Thư
nhiều kinh nghiệ m, xuất gia đã nlâu          tuổi   n
trưởng thượng,        n tuổi ng  trưởđãvà đế
thành,    những
vịThượ  ng tọa là những bậ c Tỷkheo, những vịđệ tử

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                  479

sáng suốt, tựđi     ều phục... thuyế t pháp diệ u dụ ng, có
Trung lạ  p Tỷkheotử, có        đệ  Hạlạ  p Tỷkheotử, đệ
có Trưởng                     lão
tử, có Trung lạpNi Ni   đệ
tử, có đệ
Hạ
lạp Ni       tử, có đệNam cư          tử, nhữsĩ
ng vịtạđệi gia,
mặ  c áo trắng, sống theo Phạ    m hạnh, có Nam
tử, những vị    tại gia, mặ c áo trắng, chấ p nhậ n dục lạ c,
có Nữcư sĩ           tử, nhữđệ
ng vịtạ  i gia, mặ c áo trắ ng,
sống theo Phạ     m hạ  nh, có những vịNữcư sĩ            tử, đệ
những vịtạ     i gia, mặ  c áo trắ ng, chấ p nhậ n dục lạ  c;
Phạ  m hạnh như vậy được nh,thà
phát triể  n, và phổthông một cách rộng rãi, khéo
tuyên bốgiữa các người, đạt                                 i đ
dư ỡng một cách tối thắ     ng, Phạ m hạnh nhưc vậ
viên mãn vềphương            n này.diệ

14. Này Cunda, nay Ta hiệ      n tại là bậc Đạot sư
hiệ n ởđờ  i, là bậc A la hán,              ng Giác,Chánh
và
pháp c khéo    đượ  tuyên bố, khéo trình bày, có hiệ   u
năng nghướ       dẫn, hướng        n an tịnh, đế c vị  đượ
Chánh            Đẳ trình bày, và các vịđệ
ng Giác                             tửcủa
Ta tinh thông diệ     u pháp, và Phạm hạnh hoàn
toàn viên                  mãn
c tỏlộ           đượ
với tất cả thứbậc vịtrí
liên hệ, cđượ     trởthành diệ     u dụng, c khéo  đượ
trình bày cho                           loài
i. Này Cunda,   nay Ta Ngườ
là vị
Đạo sư              Trưở
ng lão, có nhiề  u kinh nghiệ m, xuất gia
đã lâu ngay,         n tuổi trưởng   đã đế nthượn   tuổi
trưở ng thành.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                480

15. Này Cunda, nay Ta có những vịThượ             ng tọa Tỷ
kheo           đệ
tửsáng                      điề
suốt, tựbiết u phục,              vô úy,
đã đạt     n sựan ổ  đế
n, có thểthuyế  t diệu pháp,       i với  đ
giáo lý ngoại đạo          c khởi đượ
lên, có thểkhéo chiế      t
phục với giáo pháp của mình, có thểthuyế        t diệ u pháp
bấ t khảtư nghì. Này                   i có nhữCunda,
ng Trung     T
lạp Tỷkheo sáng suốt. Này Cunda, nay Ta có những
vịHạlạ     p Tỷkheotử. đệ       Này Cunda, nay Ta có
những vịTrư     ởng lão Tỷkheo tử           ni        đệ
. Này Cunda,
nay Ta có những vịTrung lạ       p Tỷkheo tử          ni
. Này đệ
Cunda, nay Ta có những vịHạlạ         p Tỷkheo tử           ni
. đ
Này Cunda, nay Ta có những vịNam cư sĩ,                    ng
vịtạ  i gia, mặ c áo trắ ng, sống theo Phạ    m hạ  nh. Này
Cunda, nay Ta có những vịNam cư sĩ,                    ng vị l
tại gia mặ  c áo trắng, chấ  p nhận dục lạ c. Này Cunda,
nay Ta có những vị      Nữcư sĩ,         ng vị là
tạ i gia, nhữ
mặ c
áo trắ  ng, sống theo Phạ   m hạ nh. Này Cunda, nay Ta
có những vị   Nữcư sĩng vị         làtạ    nhữ
i gia, mặ  c áo trắ ng
chấ  p nhậ n dục lạ c...

Này Cunda, nay Phạ   m hạnh của Ta        đượ
c thành công,
hưng         thị
nh, phát triể
n, và phổthông một cách rộng
rãi, khéo tuyên bốgiữa mọi ngườ i.

16. Này i Cunda,     t cảnhững đố
với tấ         vịđạo sĩ
xuấ   n ởđờ
t hiệ   i; này Cunda, Ta không thấ
y một vị
đạo sư nàobằ         ngkhác
Ta vềphương
có nthểlợi diệ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                481

dư ỡng       và gdanhthượ tối ng. xưn

Này Cunda,    i với tất cảcác
đố đoàn              thể
, các hội chúng
nay xuấ
t hiện ởđờ   i; này Cunda, Ta không thấ  y một
đoànnàothể   khác có thểbằng đoàn        Tỷ-kheo thể
về
phương    n lợi  diệ  dưỡng và danh           ng.    xư

Nế u có ai, khi tảmột Phạm hạ nh, thành tựu hết thả
y
tướng, không thiếu sót, không                c khéoquá
tuyên bốmột cách viên mãn, vị  ấy nếu tuyên bốđúng
đắn sẽtuyên bốnhư sau:u hế            "Thành     tướ
t thảy ng...  tự
Phạ m hạnh c khéo đượ  tuyên bố".

Này Cunda, Uddaka con của Ràma             ng nói:thườ
"Thấy mà không thấy". Thấy cái gì mà không thấy?
Với một con dao sắc bén, chỉthấy i lưỡ   dao không
thấy khía cạnh sắc bén của dao. Này             y là Cu
nghĩa    a câu:củ"Thấy mà không thấ y". Này Cunda,
ởđây Uddaka con                 cập của  đế
n mộ t vậtRàmađê
tiệ
n, hạliệ  t, thuộc vềphàm phu, không xứng bậc
Thánh, không có lợi ích, nói vềcon dao.

 Này Cunda, nếu nói n đúng                 đắ
câu "Thấy mà
không thấy", thời phải nói như          y mà sau
y". Vịấ
không thấ      y thấy cái gì mà không thấ
y?

 Một Phạm hạnh, thành tựu hế        tướ
t thảy ng,
đầy hế  đủ
t thảy tướng, không thiế
u sót,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         482

không quá c đáng,    khéo tuyên bố   đượ
một
cách viên            mãn,
c khéo          đượ
trình bày. Chính
vịấy thấy Phạm hạnh này.

 Nếu vịấy trừbớt một phương   n nào tạ
i mộdiệ
t
chỗnào, ng     nghĩ
làm vậ   rằ
y sẽđư ợc rõ ràng
hơn,vịấy sẽkhông thấy gì.

 Nếu vịấy thêm vào một phương          i di
n nào tạ
chỗnào, ng    nghĩ
làm vậ   rằ
y sẽđư
ợc rõ ràng
hơn,vịấy sẽkhông thấy gì.

 Nếu vịấy thêm vào một phương     i di
n nào tạ
chỗnào, ng    nghĩ
làm vậyrằ
được viên
vịấy sẽkhông thấy gì.

 Nhưy gọ
vậ
i là "Thấ
y mà không thấ
y".

 Này Cunda, nế
u có ai khi tảmột Phạ
m hạ
nh thành
tự

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      483

đờ i, vì lợi ích, vì an lạc   cho    chư      Th loài i. Ngườ

18. Này Cunda, i họ              các
p với nhauNgươ
trong tinh thần hòa đồng và tươ
tranh luậ n nhau. Có vịđồng phạ
m hạ
nh nói pháp
giữa Tăng uchúng.     các Ngươi  Nế     nghĩ
ng "Vị   Đạ i  r
đứ c này nắm nghĩa sai lạc              c", cáchay
Ngươi không nên tán                   . Khôngthán
tán thán không bác bỏ, các Ngươi       i vịấ y: nên

"Này Hiề     , với nghĩa này, cách
n giả
cách hành văn            nào thích kia,
hợp ?hơn     cách
Giữ  a
những cách hành văn này,
nghĩa nào ?"            thích
Nế u vịấ     hợp
y trảlời: "Nàyhơn
Hiề     , với nghĩa này, cách
n giả                                         p   h
hơn cách hành              a nhữngvăn cách  kia. hà   G
này, nghĩa này thích hợp
không nên bác bỏvịấ  y, không nên phỉbáng vịấ     y.
Không bác bỏ, không phỉbáng, các              i giảNgươ
i
thích cho vịấy một cách cẩn thận cảnghĩa    n hành lẫ
văn.

19. Lại nữa này Cunda, có vịđồ
ng Phạ
m hạ
nh khác
nói pháp giữa Tăng chúng. Nếu            ng: c
"VịĐạic ấ     yđứ
nắm nghĩa sai lạc
đúng    n",đắ  các Ngươi không nê

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        485

bác bỏ. Không thán thán, không bác bỏ, các n
nên nói với vịấy: Này Hiề n giả, giữa những cách
hành văn này, nghĩa này
thích hợp ?"  hơn
Nếu vịấ  y trảlời: "Này Hiền giả,
giữa nh

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                    486

là tốt đẹp", các                       Ngươi
i nói với vị ấy: "Này Hiề  phả
n
giảthậ  t là lợi ích cho chúng tôi, này Hiề  n giảthậ t là
lợi ích cho chúng tôi; này Hiề   n giả, thật là may mắ   n
cho chúng tôi; này Hiề     n giả, thật là may mắ    n cho
chúng tôi, khi chúng tôi thấ  y một vị đồ ng Phạ  m hạ nh
như n giả,  Hiề tinh thông                          nghĩ
y, tinh thông
hành văn            y". như vậ

22. Này Cunda, một pháp mới, Ta thuyế t giảng để
ngănn các   chậ
lậu hoặc ngay trong hiện tại. Này
Cunda, Ta không thuyế t pháp, chỉđể diệ t trừcác
lậu hoặc trong tương lai mà
thuyết pháp vừa ngănđể         chậ
n các lậu hoặc ngay
trong hiện tại mà cũng    diệt trừcácđểlậu hoặc
trong tương      a.       lai nữ

 Do vậ  y, này Cunda, tấm y mà Ta cho phép các
Ngươi mặc,            y vừanhư  cho
đủ vậ    các N
ngănn lạnh,   chậ        ngăn chận         n sự nó
xúc chạ  m của các loài ruồi muỗi, của gió, mặ t
trời và các loài rắ
n, và các che dấu sựhổthẹ  n.

 Các món ăn           khấ
t thực mà Ta cho phép các
Ngươi dùng,         y vừa nhưđể
đủnuôi vậ ng dưỡ
thân thể
, giúp thân thểsống còn, tránh khỏi
nguy hại và i số     giúp
ng Phạ   đờ
m hạnh với hy
vọng: "Như    y ta vậ
diệ
t trừcác cả
m thọcủvà

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              487

không cho khởi lên các cảm thọmới. Nhờvậ   y
đời sống của ta mới khỏi bịlỗi lầ
m và ta sống
an lạc"

 Nhà cửa mà ta cho phép các ngươi
vậy vừa cho   đủ         các Ngươi        n lạ nh, ng
ngăn chận nóng,              n sựxúc chạ   ngăn
m   của
ruồi muỗi, gió, mặ t trời và các loài rắ
n, chỉvới
mục đích tránh           nguy hiể m củ thoát
a thời tiết, s
và an hưởng     i sống tịnhđờ      cư.

 Các dư ợc phẩm và thuốc trịbịnh mà Ta cho
phép các Ngươi            y vừadùng,
để
đủngăn n
chận các cảm thọđau     ố
m khởi     lên       và đ
gìn giữ
sức khỏe.

23. Này Cunda, sựkiện này có thểxảy ra, cá ngoại o cóđạ thểnói: "Các Sa-môn Thích tửsống đam mê    lạc". hỷ

 Này Cunda, nế   u được nói như vậy,                i
đạo phải cđượ   trảlời như   y: "Này vậ
Hiề n giả, thế
nào là đam          lạc? Đam mê mê   hỷ
lạc cóhỷnhiề u
loại, có nhiều cách". Này Cunda, bốn loại đam
hỷlạ  c này là thấp kém, hạliệ t, thuộc phàm phu,
không xứng Thánh hạ    nh, không có lợi ích, không
hướngn yể     đếm ly, vô tham, tị ch diệt, an tị nh,
thắng trí, giác ngộvà Niế t-bàn.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           488

Thếnào là bốn?

- Này Cunda, ởđây có i ngungườ
si, sau khi sát
sanh, tựmình sung       sướđó
ng hoan hỷ,          lạc là
thứnhấ  t.
- Lại nữa, này Cunda, ởđây cói sau ngườ
khi lấ
y
của không cho, tựmình sungng, hoansướhỷ,
đó là    lạ   hỷ
c thứhai.
- Lạ i nữa này Cunda, ởđây có    i sau ngườ
khi nói
láo, tựmình sung              sướđólạ
ng hoan hỷ,           c la
thứba.
- Lạ
i nữa này Cunda, ởđây có i say
ngườ
m, đắ
đam mê   ng vâysố
quanh với năm c lạ
món
c,
đó là  lạ
c thứhỷ
tư.

Này Cunda, bốn loạ  i hỷlạc này là thấp kém, hạliệ t,
thuộc phàm phu, không xứng Thánh hạ     nh, không có
lợi ích, không          n yểm ly, vôhướng
tham, tịch diệđế
t,
an tị
nh, thắ
ng trí, giác ngộvà Niế t-bàn.

24. Này Cunda, sựkiệ n này có thểxảy ra, các ngoạ
i
đạo có thểhỏi: "Các Sa-môn Thích tửcó phải sống
đam mê           bố
n loại hỷlạc này không?"

 Họcầ
n phải cđượ
trảlời: "Chớcó nóiy. nh
Các ông nói như vậy        n. Nói là

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           489

nhưy làvậ các ông xuyên tạc, không            thậ t, đú
không thực có". Này Cunda, có bốn loạ     i hỷlạ  c
nhất định         n yểmđưa        đếtị
ly, vô tham,  ch diệ t, an
tị
nh, thắ
ng trí, giác ngộ, Niế t-bàn. Thếnào là bốn?

- Này Cunda, ởđâyTỷ          vị ly dục, ly ác
-kheo,
pháp, chứng và an trú              Sơ
n, mộ     ngthiề
t trạ  thái
hỷlạ c do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Đó là
lạ
c thứnhấ   t.
- Lại nữa này Cunda, vịTỷ   -kheo diệ
t tầm và tứ,
chứng và trú Thiề n thứhai, một trạ ng thái hỷ
lạc do        đị
nh sanh, không tầ  m không tứ, nội tình
nhất tâm.lạ          c Đó
thứhai.là hỷ
- Lại nữa này Cunda, vịTỷ
-kheo ly hỷ...              Đó
hỷlạ c thứba.
- Lại nữa này Cunda, vịTỷ-kheo xảlạc... Đ
hỷlạ c thứtư. Này n Cunda,       loạ i hỷlạ c nhất bố
định nđưa      yể       đế
m ly, vô tham, tịch diệt, an tị
nh,
thắng trí, giác ngộ, Niế t-bàn.

Này Cunda, sựkiệ   n này có thểxảy ra. Các
ngoạio có đạthểnói: "Các vịSa-môn Thích tửđang
sống đam       n loạmê
i hỷlạcbố
này". Họcầ n phải cđượ
trảlời: "Nói ynhư    là phải;  vậ các ông      y là nó
nói đúng đắn.                       Nói
y là các ông khôngnhư
xuyên vậ
tạc, đúng  thật, và thự sự
c có".

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            490

25. Này Cunda, sựkiệ   n này có thểxảy ra. Cá
ngoạio có   đạthểnói: "Này Hiề  n giả, những ai sống
đam mê n theo     loại hỷlạc ấbố
y có thểmongi kế    tđợ
quảgì, lợi ích gì?"

 Đư ợc nói vậy, phải trảlời cho cáco du
như sau:   Này Hiề     ", những ai sống đam
n giả
bốn loại hỷlạ cấ y, có thểmongi bố   đợ
n kế
t quả
,
bốn sựlợi ích. Thếnào là bốn?

- Này Hiề n giả  , ởđây,     vịdiệ
Tỷ-kheo    t trừba kiế
t
sử, được nhập vào dòng Thánh, không còn bị
đọ   c, nhấtnh đị
a lạ             sẽđược giác ngộ. Đó     t là
quảthứnhấ   t.
- Lại nữa này Hiề    n giả
, vịTỷ -kheo diệ   t trừba
kiết sử, làm muội c lượ tham, sân, si, chứng bậ c
Nhấ  t lai, chỉcòn trởlại i nàyđờ   một lầ  n nữa
trướ c khi diệ    n khổđau. Đó
t tậ                            là
t quảthứ    k
hai, lợi ích thứhai.
- Lại nữa, này Hiề  n giả, vịTỷ -kheo diệ t trừnăm
hạphầ n kiế t sử, cđượ  hóa sanh ởtạ i chỗấ  y mà
nhập Niế t-bàn, không còn phả   i trởlại i này đờ
nữa. Như     y là kế   vậ
t quả thứba, lợi ích thứba.
- Lạ i nữa, này Hiền giả
, vịTỷ -kheo diệ
t trừcác
lậu hoặ c, tựmình chứng tri, chứng ngộvà an
trú ngay trong hiện tại vô lậ
u Tâm giả i thoát,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            491

Tuệgiải       thoát.
y là kế  Như
t quảthứtư.
vậ

Này Hiề     , vịnào sống đam
n giả                        mê
n loạ    cbố
i hỷlạ
này, có thểmongi bố   đợ
n kế   , bốn lợi ích
t quả
vậy".

n này có thểxảy ra. Cá
26. Này Cunda, sựkiệ
ngoại o cóđạthểnói: "Các Sa-môn Thích tửsống
không giữvững lập trườ
ng".

Này Cunda, các vịdu sĩ ongoại      nói vậy cầ    đạ
n phải
đư ợc trảlời như sau:          n giả   "Này
, Thế Tôn, vịđã  Hiề
biết, y,đã    là bậcthấ
A-la-hán, Chánh Đẳn
thuyết, đã trình bày tửnhững                    cho
đến trọn i. đờNày Hiề n giả, giống như   t trụbằ  cộ
ng
đá hay    ng sắt, bằ
chân cột cđượ  khéo chôn sâu vào
đất, không lắc qua lại, không           ng. có run

Này Hiề  n giả, vịTỷ  -kheo là bậc A-la-hán, t trừ      đã d
các lậu hoặ c, phạ m hạnh đã thành,           c phả i làm cá
đã làm,               đã
t gánh nặ ng xuốđặng, mục tiêu       t, hữu đã
kiết sửđã t trừ diệ, chánh trí giải thoát, không thểlàm
chín việc sau đây:

1. Này Hiề  n giả , vịTỷ-kheo tđãtrừcácdiệ
lậu
hoặ c, không thểcốý tước        đoạ
t sanh mạng của
loài hữu tình;

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             492

2. VịTỷ -kheo t đã    trừcác diệ
lậ
u hoặ
c không thể
y của không cho, tức làm; ăn trộ
lấ
3. VịTỷkheo t đã
trừcác diệ
lậ
u hoặ
c không thể
hành dâm;
4. VịTỷ-kheo t đã  trừcác diệ
lậ
u hoặ
c, không thể
biế
t mà nói láo;
5. VịTỷ  -kheo t đã   trừcác diệ
lậ
u hoặc không thể
cất chứa tiề n của hưđể
ởng thọdục lạc, như
còn tại gia;
-kheo t đã
6. VịTỷ            n cácdiệ
tậ    lậ
u hoặ
c không thể
đi conng hànhđườ
tham;
-kheo t đã
7. VịTỷ          tận cácdiệ
lậ
u hoặ
c không thể
di conng hànhđườ
sân;
8. VịTỷ-kheo đã  t tận cácdiệ
lậ
u hoặ
c, không thể
đi con ng hànhđườ
si;
-kheo t đã
9. VịTỷ          tận các diệ
lậ
u hoặ
c, không thể
đi conng hànhđườ
theo sợhãi.

Này Hiề  n giả , một vịTỷ  -kheo, là bậ  c A-la-hán,
Chánh Đẳng t tậ             Giác,
n các lậu hoặđã
c, (Phạ mdiệ
hạnh) đãc việ        thành,
c phải làm      cá đã   t gánhlàm,
nặng xuố ng, mục tiêu              đã
t, hữu kiết sửđãđạt trừdiệ,
chánh trí giải thoát, không thểlàm chín việc như
vậy".

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          493

27. Này Cunda, sựkiệ  n này có thểxảy ra. Cá
ngoạio có  đạthểnói như        "Đối vớ
sau:
i quá khứ, Sa-
môn Gotama có tri kiế    n siêu việt. Nhưng     i với
tương -môn     lai, Gotama Sa không có tri kiế n siêu
việt; như   việc xảy sựra nào    như       thế
và vì sao lại xảy
ra như    y?" Như vậy, vậcác vịdu sĩ ongoại       này
chủtrương             rằ
ng tri kiến vềvấn này   đề  có thểđư  ợc
trình bày nêu rõ bởi tri kiến một vấn khác, đề        n
những kẻngu si không thông minh khác.

- Này Cunda, vềvấn quá    đề khứ, Như La
thức nhớđếni số   đờ
ng quá khứ. Ngài muốn như
thếnào, Ngài có thểnhớxa được        y. như

- Vềvấn vị     đề
lai, Như Lai  sanh: có
"Đây là          đờ
i sống cuối cùng, nay i   k
sống nào khác nữa".

28.

- Này Cunda, nế u những gì thuộc quá khứlà hư
vọng, không thật, không lợi ích, Như
trảlời.
- Này Cunda, nế
u những gì thuộc quá khứlà
chơn chánh, như ithật,             ích,
Như Lai cũng       lời.    không trả
- Này Cunda, nế
u những gì thuộc quá khứlà

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         494

chơn chánh,                  như
t, có lợi ích,
thậtNhư
thời trảlời câu hỏi ấ
y.
 Này Cunda, nế u những gì thuộc vịlai là hư
t, không lợi ích, Như
vọng, không thậ
trảlời.
 Này Cunda, nế
u những gì thuộc vịlai là
chánh, như thật, nhưng
cũng không   lời.       trả
 Này Cunda, nế  u những gì thuộc vịlai là
chánh, t, có     nhưlợi ích, thậ
Như Lait thời bi
trảlời câu hỏi ấ
y một cách vắ  n tắ
t.
- Này Cunda, nế                    n tại là
u những gì thuộc hiệ
vọng, không thật, không lợi ích, Như
trảlời.
- Này Cunda, nếu những gì thuộc hiệ
n tạ
i và
chơn chánh, như ithật,              ích,
Như cũng
Lai  không trảlời.
- Này Cunda, nế                     n tại là c
u những gì thuộc hiệ
chánh, t, có       như
lợi thậ  ích, tNhư thời L
trảlời câu hỏi ấy.

Như vậy, này              i với cácCunda,         đố
pháp quá khứ, vị
lai, hiệ  i, Như Lai
n tạ                        là
nói phả     vị nói c
i thời
chánh, nói          t, nói cónhư
lợi ích,thậ       nói
nói đúng      t. Do vậ yLuậ
mới gọi là Như La

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      495

29. Này Cunda, trong thếgiới này với chư Thi
vương,           Phạ
m thiên,  với chúng Sa-môn và Bà-la-
môn, với chư Thiên                      và loài
i, những       gìc đ
thấy, được c cả         nghe,
m giác,      cđượ đượ
phân  biệt,
đư ợc đạt cđến,      tìm cầu,   đượ   được t với suy
ý,
tất cảđều được Như          t rõ. Do vậLai
y mới gọbiế
i là
Như Lai.

Này Cunda, trong thời gian giữa đêm Như       ng L
ngộVô thượng Chánh Đẳng G
nhập Vô dư               y i, trong
t-bàn giớ  Niếthời gian ấy,
những gì Như Lai nói                          tron
t giảng, nói
chuyện hay trình bày, tất cảlà như       y, chớvậ
không gì khác. Do vậ  y mới gọi là Như La

Này Cunda, Như Lai nói            i làm vậy,gìlàm gìthờ
thời nói vậy. Nói gì thời làm vậ
y, làm gì thời nói vậ
y
nên c gọ  đượ
i là Như Lai.

Đố i với thếgiới với chư Thiên,               m Ma
thiên, với chúng Sa-môn và Bà-la-môn, với chư
Thiên vài, Như      loàiLai     Ngườ là
c Toàn      bậ
Thắng,
không ai có thểthắng nổi, bậc Toàn kiến, bậc Tự
Tại.

30. Này Cunda, sựkiệ   n này có thểxảy ra. Cá ngoạio có   đạthểnói: "Thếnào Hiề  n giả, Như La tồn tại sau khi chết không. Như           thực,vậy

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          496

m?" Này Cunda,
ngoài ra là sai lầ                 y, đượ
c nói vậ
Ngươi     i trảphả
lời các du sĩ ngoại
Lai không

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ             497

Ngươi phả

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ   498

đến quá khứtối sơ,   n nhữ
ng biệ luận nào đáng
các Ngươi, Ta đã nói               ncho
ng biệ
luận

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ           499

Nhưy ở
vậ
đây         Ta      cao
thượ  hơn
ng trí.     về

Này Cunda, những biệ
n luậ
n vềcác tà kiế
n liên hệ
đến quá khứtối sơ n này, luận nào  biệ đáng
các Ngươi, Ta đã nói                  ng biệncho
luận nào không đáng nói                      i c
sẽnói cho ? các Ngươi

37. Này Cunda, thếnào là những biện luận vềtà kiế
n
liên hệđến tương        ng biệnlai,
luận nào  nhữ đán
cho các Ngươi, Ta đãng nói
biện luận không đáng ?nói cho

- Này Cunda, có một sốSa-môn, Bà-la-môn có
những quan điểm ngnhư               tri kiến sa
như sau:            "Bả
n ngã là có sắ
c, không bệ nh, sau
khi chết. Như vậy           thậ   là ra đúng
t, ngoài    là
sai lầ
m".
- Lại nữa này Cunda, có một sốSa-môn, Bà-la-
môn có những quan điểm                   như
ng tri
kiến như sau:
- "Bả
n ngã là vô sắ
c...
- "Bả n ngã là không phả
i sắ
c, không phả
i vô
sắc...
- "Bản     ngã ng...
là có           tưở

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      503

- "Bản        ngã ng...
là vô                tưở
- "Bản ngã là không ng...
có tư
- "Bản ngã           là
n diệ    n đoạ
t, biế hoạ
i, sau khi chết
không có tồn tại, như vậy        thậ    là đ
t ngoài
ra là sai lầ
m".

38. Này Cunda, những vị      Sa-môn, Bà-la-môn nào có
quan điểm như sau,n ngã                                 cólà tr
có sắ  c, không bệ  nh sau khi chết. Như vậy
thậ t, ngoài ra là sai lầm", Ta n nhữ đếng vịấ     y và nói:
"Này Hiề    n giảcó phả  i Hiền giảcó nói: "Bả      n ngã là
có sắ  c, không có bệ   nh sau khi chế  t?" Nế  u các vịấ  y
trảlời: "Như vậy               thậ       là
t, ngoài  ra là đúng m", sự
sai lầ
thì Ta không chấ     p nhận như     y. Tạ     vậ
i sao  vậ y? Này
Cunda, vì có mọt sốhữu tình có những tư               ng sai tưở
khác. Này Cunda, Ta m cũng                               ấ y
ngang bằng quan         m của Ta,điể
chớđừng nói c
Nhưy ở      vậđây, Ta thượ         cao   ng trí.hơn về

39. Này Cunda, có những Sa-môn, Bà-la-môn có
những quan điểm                 như
ng tri kiến sau,
như s

"Bả n ngã là vô sắ c...

"Bả
n ngã là có sắ
c và vô sắ
c...

"Bả
n ngã là không có sắ
c và không không có sắ
c...

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                504

"Bản       ngã ng... là có             tưở

"Bản       ngã     là ng... không tưở

"Bản       ngã      là ng
không        có có tưở
và không không
tưởng...

"Bản ngã       là
n diệ    n đoạ
t, biế hoạ
i, sau khi chết không
có tồn tại. Như vậy       thậ    là ra đúng
t, ngoài    là sai           s
lầm".

Ta n đế  những vịấ  y và nói: "Này Hiề  n giả  , có phả  i
Hiề n giảnói rằ ng: "Bản ngã              là
n diệt biế   đoạ
n hoạ  i,
sau khi chế  t không có tồn tạ   i?" Này Cunda nế       u
những vịấy nói: "Nhưthậ                      t,vậy
ngoài ra là
là sai lầ
m", thì Ta không chấ  p nhậ n như y.vậ   Tạ i sao
vậ y? Vì có một sốhữu tình có những tư            ng sai tưở
khác. Này Cunda, Ta m cũng                             ấy
ngang bằng quan                 điể
m của Ta chớ  đừng nói c
Nhưy ở     vậ
đây, Ta thượ         cao ng trí.hơn về

Này Cunda, những biệ
n luận vềnhững tà kiế
n liên
hệđến tương            nlai,
ng biệ luận nào nhữ đáng
các Ngươi, Ta đã nói                  ng biệncho
luận nào không đáng nói                      i c
sẽnói cho ? các Ngươi

40. Này Cunda, với mục đích
n trừvà
đoạ
tvượ
qua

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             505

những biện luận vềcác tà kiế n liên hệđế  n quá khứ
tối sơ này         n luậnvà
vềcáccác
tà kiế   biệ
n liên hệđế n
tương lai                này,
mà bốn pháp    Niệ  m xứ đư   ợc ta
truyề
n thuyế t, trình bày. Thếnào là bốn?

Này Cunda, ởđâyTỷvị        kheo sống quan thân trên
thân, tinh thầ n, tỉ
nh giác, chánh niệ m, với mục đíc
nhiế p phục tham, sân ởđờ    i, sống quán thọtrên các
cả m thọ... trong các tâm... quán pháp trên các pháp,
tinh cầ n, tỉ
nh giác, chánh niệ  m, với mục đích     p n
phục tham, sân ởđờ    i.

 Này Cunda, với mục đích         n trừvà  đoạ tvượ
qua
các biện luận vềcác tà kiế n liên hệđế  n quá khứ
tối sơ này           n luậvà
n vềcáccáctà kiế  biệ
n liên hệ
đến tương bố              lai
n Niệ  m này
xứ đư ợc Ta
mà
truuyền thuyết trình bày.

41. Lúc bấy giờ, Tôn giảUpavàna ngđang   sau
lưng       hầ
u quạt ThếTôn. Tôn giảUpavàna bạ
ch Thế
Tôn:

- Thậ t hy hữu thay, bạ
ch ThếTôn! Thậ t kỳdiệ  u thay,
bạ ch ThếTôn! Bạ   ch ThếTôn, pháp thoạ  i này thậ t là
thanh tị nh! Bạ ch ThếTôn, pháp thoạ   i này thậ  t là
tuyệti thanhđố tị nh! Bạch ThếTôn, pháp thoạ    i này
tên là gì?

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                506

- Này Upavàna, pháp thoại này là Thanh tị
nh
(Pàsàdikà),              hãy
y mà phụng trì. như vậ

ThếTôn thuyế   t dạy như         vậ y. Tôn giảUpavàna hoan hỷ, tín thọlời dạy của ThếTôn.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         507

65 Như Lai nói những l VƯƠNG TỬ ABHAYA – 5 127

KINH VƯƠNG ABHAYA
TỬ    VÔ ÚY
(Abhayarajakumara suttam)
±Bài kinh s͙58 ±Trung II, 127

Nhưy tôi vầ nghe.

Một thời ThếTôn ởtại Rajagaha (
Veluvana (Trúc Lâm), Kalandakanivapa (chỗnuôi
các con sóc). Rồi Vương          tử
Abhaya (Vô Úy) nđi
Nigantha Nataputta,                         sau
nh lễNigantha
Nataputta rồi ngồi xuống một bên. Nigantha
Nataputta nói với Vương  Abhaya  tử đang i một
bên:

–Này Vương tử,              hãy Vương nđi n đế
luậ
chiế
n với Sa-môn Gotama, và nhờvậ  y tiếngn tố đồ
t
đẹp sauc truyền  đây đi    đượcho           Vương
: "Sa-môn
Gotama có thần lực như  y, có uyvậ
lực như vậ
bịVương         tử
Abhaya luậ
n chiế n".

–Thưa        Tôn      giả , làm thếnào con có thểluậ n

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                     508

chiế                    n lực như
n Sa-môn Gotama có thầ      y, có uyvậ
lực
nhưy? vậ

–Này Vương tử,               n Sa-mônhãyGotama, đi
sau khi            đế
n hãy nói với Sa-môn Gotama,             n   s
hãy nói với Sa-môn Gotama như                ch Thế sa
Tôn, Như nói         Lailời nói, có      thể
do lời nói ấ
y những
người khác không ưa,                     ?"     không

Nế u Sa-môn Gotama được                  hỏi như  Vư
vậ y và trảlời như sau: "Này Vư
thểnói lời nói, do lời nói ấ
y những ingườ  khác không
ưa, không          thời thích",
Vương         tử
hãy nói với Sa-môn
Gotama: "Bạ   ch ThếTôn, nế   u xửsựnhưy thờ    vậi có
gì sai khác giữa kẻphàm phu và Ngài? Kẻphàm phu
có thểnói lời nói, do lời nói ấ  y những ingườ   khác
không ưa không thích".

Còn nế u Sa-môn Gotama được                hỏi    V
nhưy vàvậ  trảlời như sau: "Này V
không có thểnói lời nói, do lời nói ấ
y những ingư
khác không ưa, không                        hãy nói thí
với Sa-môn Gotama: "Bạ  ch ThếTôn, nế  u xửsựnhư
vậy, thời vì sao cDevadatta    Ngài trảlời như đư     s
"Devadatta phảia vàođọ a xứ   đọ
, Devadatta phảia đọ
vàoa ngụ  đị                        đọ một kiế
c, Devadatta phải a trong             p
Devadatta không thểnào cứu chữa c?"      đượ Và do

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          509

Ngài nói những lời     như     vậ phẫ y, Devadatta n nộ, không hoan hỷ".

Này Vương               tử khi bịVương
, Sa-môn Gotama
tửhỏi câu hỏi hai móc       y, sẽkhôngnhư      vậ
có thểnhả
ra, cũng nuốt         không    vào. có t móc
Ví
thể sắt như
bịmóc vào cổhọng một ngườii ấ             ynào,
không    n
có thểnhảra, cũng không            nuốt vào     có đt
c.
Cũng vậy, này            , Sa-môn Vương
Gotama khi vịtử
Vương          tử
hỏi câu hỏi hai móc                như
y, sẽkhông có    v
thểnhảra, cũng nuố           không
t vào.      có thể

–Thưa       vâng, .  Tôn             giả

Vương Abhaya     tử            vâng          đáp
Nataputta, từchỗngồi ngđứ     dậy,      đả
nh lễNigantha
Nataputta, thân bên hữu ng   hướ
vềông rồi nđi   Thế đế
Tôn. Sau                khi
n, liền   nhđả
lễđế
ThếTôn và ngồi
xuống một bên. Abhaya         Vương tử      đang
i một
bên, nhìn mặ  t trời rồi suy nghĩ: "Hô
phả i thời luậ  để
n chiến với Sa-môn Gotama. Ngày
mai, ta sẽluận chiế n với Sa-môn Gotama tạ
i nhà của
ta," liền bạ
ch ThếTôn:

–Bạ
ch ThếTôn, ngày mai mong ThếTôn nhậ
n
lời dùng cơm, i thứ       với
tư.Ngài              là

Thế Tôn im lặ ng nhậ n lời. Rồi          Vương

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       510

t ThếTôn đã
Abhaya, sau khi biế                      nhậ
n lời, liề
n từchỗ
ngồingđứ  dậy,       đả
nh lễThếTôn, thân bên hữu ng  hướ
vềNgài rồi ra đi.

ThếTôn, sau khi đêm                         i sángấy
đắp y, cầm theo y                   bát,
n chỗ  của Vương   đi đế
Abhaya, nsau          liền ngồikhi
trên chỗđãđế nsoạ   sẵn.
Rồi Vương      Abhaya tự tửtay mời mọc, làm cho Thế
Tôn thỏa mãn với những mónng ăn           vị, loạ thượ
i cứ ng
và loại mềm. Vương      Abhaya chờ tửcho ThếTôn sau
khi đã dùng i khỏ               xong,
i bát, liề   tay
n lấy một đã
ghếthấ  p khác rồi ngồi xuố ng một bên. Sau khi ngồi
một bên, Abhaya        Vương bạch Thế tử
Tôn:

–Bạ ch ThếTôn, Như nói
Lai       có
những lời, t
do những lời ấy người khác khôn
chăng?

–Này Vương   , phải tử
chăng
đây, ở
(câu
i) có
dụng ý một chiề
u?

–Bạ               Nigantha
ch ThếTôn, các vị      i ởđây
bạ   đã b
rồi.

–Này Vương tử, lạ        vì
i nói như
sao
vầ     ch ThếTôn, các vịNigantha
y: "Bạ                      bạ i ởđây
đã b
rồi"?

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          511

–Bạ  ch ThếTôn, ởđây, con                n Niganthađi đ
Nataputta, saunh lễ                          khi Nigantha đến
Nataputta rồi ngồi xuống một bên. Bạ         ch ThếTôn,
Nigantha Nataputta nói với con i đang            một bên: ng
"Này ngVươ     tử, Vương      hãy ntử    điluậ     đế
n chiế n với
Sa-môn Gotama, và nhờvậ         y tiếngn tốt    đồp sau  đẹ
đây c truyền
đượ          đi cho              Vương
: "Sa-môn     Gotama tử
có thần lực như     y, có uyvậlực như vậy,          Vươngđ
tửAbhaya luậ    n chiến". Bạ ch ThếTôn, khi           c nói  đ
vậy, con thưa với Nigant
giả, nhưng                 làm
nào, tôi          thế
có thểluậ n chiế  n với Sa-
môn Gotama, một vịcó thầ       n lực như      y, có uyvậlực
nhưy?"vậ     –"Này Vương ntử,                      Sa-môn hãy
Gotama, sau           n hãy nói khivới Sa-môn  đế  Gotama
như sau:       ch ThếTôn,
"Bạ Như      i có thểnói La lời nói,
do lời nói ấ  y, những người khác kh
thích?" Nế       chăng
u Sa-môn Gotama được
hỏi như     y và trảvậ
lời như sau: "Này
Lai có thểnói lời nói, do lời nói ấ     y, những ingư
khác không ưa không                             tửhãy nói thíc
với Sa-môn Gotama: "Bạ     ch ThếTôn, nế      u xửsựnhư
vậy, thời có gì sai khác giữa kẻphàm phu với Ngài?
Kẻphàm phu có thểnói lời nói, do lời nói ấ        y, những
ngư ời khác không ưa,                                   không
u Sa-môn
Gotama được                hỏiVương   như
y và trảvậ  tử như
lời
sau: "Này Vương tử,                                       Như
nói lời
nói, do lời nói ấy những người khác k

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               512

thích", thời Vương               tử
hãy nói vớ i Sa-môn Gotama:
"Bạ ch ThếTôn, nế   u còn xửsựnhưy, thờ      vậi vì sao
Devadatta       c Ngài trảđượ
lời như sau:                 i De
đọa vào              đọ phải đọa
a xứ, Devadatta                   a ngụ vào
c,
Devadatta phảia trongđọmột kiế    p, Devadatta không
thểnào cứu chữa c.?      đượVà vì Ngài nói những lời
nhưy, Devadatta
vậ        phẫ  n nộ, không hoan hỷ   ". Này
Vương            tửGotama, khi bịVương
, Sa-môn                                   tử
hỏi câu
hỏi hai móc như                vậ thểnhảra, cũ
y, sẽkhông
không thểnuốt vào. t móc          Vìsắ    t như
bịmắ c vàomộ
cổhọng của một ngườii ấ                ynào,
không có thểngườ
nhảra, cũng nuốt            không     vào   cóđược. thể
y,
này Vương                 tử khi bịVương
, Sa-môn Gotama,                     hỏi tử
câu hỏi hai móc như y,vậ     sẽkhông có thểnhảra,
cũng không                   có thể
nuốt vào".

Lúc bấy giờ, có đứa con              nít
m giữa
trên
u gối đầ
của Vương         tử
Abhaya. Rồi ThếTôn nói
với Vương Abhaya: tử

–Này Vương tử,               nghĩ    Vương
nào?thế
Nế  u   t
đứ a con nít này, do sựvô ý của ng  Vươtử, hay do sự
vô ý của ngườ   i vú hầu, thọc một cây gậy hay nuốt
một hòn đá ng,              vào
vậy trong
Vương phải làmmiệ
tử
gì?

–Bạ
ch ThếTôn, con phả
i móc cho ra. Bạ
ch Thế

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            513

Tôn, nế u con không thểmóc ra lậ   p tức, thời với tay
trái con nắm u đầnó lại, với tay mặt lấy ngón tay làm
như cái móc,         móc cho vậ   con
tấy ra, dầsẽ
u có phả i
chả y máu. Vì sao vậy? Bạch ThếTôn, vì con có lòng
thương atưởng      trẻ
.            đứ

 Cũng         vậy, :này              Vương          tử

 Lời nói nàot không   Như như  Lait, thậ
b
không như   không chân,
tươngng với ứ
mục
đích,i nóivà
ấ    lờ
y khiến những ingườkhác
không ưa, không thích,   không nói th
lời nói ấ
y.
 Lời nói nào         t là như
Như thật, Lai  nhưbi
không tương ng với ứ
mục đích,        i nói ấ
y và
khiến những ingườ  khác không ưa, khô
thích, thời Như khôngLainói lời nói ấ
y.
 Và lời nói nào         t là Như
như  thật,Lainh   b
chân, tương
ứng với mục đích,        i nói ấy và
khiến những ingườkhác không ưa, khô
thích, đây   Nhưbiế    Lai
t thời giả    ở lời nói
i thích
ấy.
 Lời nói nàot là Như      không nhưLai t, thậ
bi
không như    không chân,
tương    ng với ứ
mục
đích,i nóivà
ấ     lờ
y khiến những ingườ   khác ưa
thích,i không
Như       Lạ
nói lời nói ấ
y.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               514

 Lời nói nào            t là như
Như    Lai
thật,    nhưbi
không tương    ng với ứ
mục đích,    i nói ấ
y và
n những ingườ
khiế               khác ưa  và thích, Như
không nói lời nói ấ
y.
 Và lời nói nào              t là Như
như thật,Lainh   b
chân, tương
ứng với mục đích,           i nói ấy và
khiến những ingườ  khác ưa    và thích, ởđây,
Như biế Lai
t thời giả i thích lời nói ấy. Vì sao
vậy? Này Vương tử,             có lòng thương
Như La
tưởngi vớđối các loài hữu tình.
–Bạch ThếTôn, những Sát-đế   -lỵcó trí, những
Bà-la-môn có trí, những Gia chủcó trí, những Sa-
môn có trí này, sau khi soạn sẵn câu hỏi, đến
Lai và hỏi: "Bạch ThếTôn, không hiể  u ThếTôn có
suy nghĩ              trướ
c trong trí     như u sau:
có những ai "Nế
đến Ta và hỏi như c vậy,     hỏi như   y,đượ
Ta sẽvậ
trả
lời như vậy",lời hay            ngay (tại Như
chỗ)?" Lai

–Này Vương    , nay ởđây  tử Ta  hỏi sẽ  Vương
,
nếu Vương    hoan hỷ  , tử
hãy trảlời câu hỏi ấy. Này
Vương tử,          nghĩ Vương hế như
nào? Vương
tử t    có tử
giỏi vềcác bộphận sai biệ t một cái xe không?

–Thưa vâng,               bạcó giỏi vềcác
ch ThếTôn, con
bộphậ
n sai biệ
t một cái xe.

–Thưa        Vương nghĩ
tử, nào?
Vương
thế
Nế
u

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        515

có những người đến          và hỏiVương  như sau  tử
phận này của cái xe tên gọi là gì?", không hiể u
Vương    cóTử   suy nghĩ trước            : "Nếu tr
có những nai   ta, và đế
hỏi tay, ta    nhưsẽtrảlờvậ
i
cho họnhưy", vậ hay là trả      Vương          tử
lời ngay (tại
chỗ)?

–Bạ   ch ThếTôn, vì con là                 i   ng
tiế
ng, rất giỏi vềcác bộphậ
n sai biệ
t trong một cái
xe nên con sẽ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        516

66 Nên hay không nên n NHƯ THẾ NÀO – 103 Tr

KINH NGHĨ NHƯ         THẾ
NÀO
(Kinti sutta)
±Bài kinh s͙103 ±Trung III, 55

Nhưy tôi vầ nghe.

Một thời ThếTôn trú ởKusinara, tại khu rừng
Baliharana. Ởđây,TônThế  gọi các Tỷ-kheo: "Này
các Tỷ -kheo", –"Thưa vâng,  ch ThếTôn". bạ Các
Tỷ-kheo ấy vâng   ThếTôn.đáp
ThếTôn nói nh

–Này các Tỷ  -kheo,    i với  đốTa, các
như nào?  thếCó phả i vì nhân y áo, Sa-môn Gotama
thuyết pháp? Hay có phải vì ăn          nhân  t khấ
thực, đồ
Sa-môn Gotama thuyế    t pháp? Hay có phả  i vì nhân
sàng tọa, Sa-môn Gotama thuyế   t pháp? Hay có phả  i
vì nhân thành bạ
i, Sa-môn Gotama thuyế   t pháp?

–Thưa không     i vậy, bạchphả
ThếTôn! Chúng
con không      ng: "Vìnghĩ         rằ Gotama
nhân y áo, Sa-môn
thuyết pháp.. (như trên)..             i, Sa-môn
Gotama thuyế
t pháp".

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            518

–Và như          vậ
y, này các Tỷ -kheo,ối đvới Ta, các
Ông không nghĩ như -môn                       sau:
Gotama thuyết pháp... (như tr
bạ
i, Sa-môn Gotama thuyế t pháp". V̵y này các Tͽ -
NKHRÿ͙i vͣLWDFiFĐQJQJKƭ      nào?"

–Như này,thếbạch ThếTôn,    i với đố
ThếTôn,
chúng con nghĩ         "Với từtâm,như
vì lợi thasau:
và
do lòng từThếTôn thuyết pháp".

–Như y, vậnày các Tỷ-kheo,             đố
i với Ta, các
Ông nghĩ như                sau:
i từtâm, vì            "Vớ
lợi tha và do lòng
từThếTôn thuyế
t pháp".

Do vậy, này các Tỷ-kheo, những pháp Ta
giảng cho các Ông với thượng trí,              n
Niệ m Xứ, Bốn chánh cần, Bốn như ý tú
căn, Năm    c, Bảy Bồlựđề phần, Thánh     o tám  đ
ngành. Ở đây, các         i họcông
tậ      phả
p tất cả, trong
tinh thần hòa          đồ
ng, hoan hỷ, không cãi lộn với
nhau.

 Và này các Tͽ  -kheo, khi các Ông h͕c t̵p trong
các pháp ̭y, trong tinh th̯QKzDÿ͛ng, hoan hͽ ,
không cãi l͡n vͣi nhau, có th͋có hai v͓Tͽ -kheo
nói khác nhau v͉Abhidhamma (Th̷ng pháp).

 Ởđây, nếu các Ông a các nghĩ vị

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           519

Tôn giảnày, có sựsai khác vềnghĩa,             sai có
khác vềvăn    "; ởđây,       -kheoTỷnào các Ông
nghĩ là          n dễnhu
nói thuậ  hơn,  n vịấy hãy
nói     đ
như sau:       a các Tôn "Giữ
giảcó sựsai khác về
nghĩa,             có
sai khác  vềvăn.
sự vấn      Về   đề
này các
Tôn giảphả  i biết có sựsai khác vềnghĩa, c
sai khác vềvăn như                thế
này. Các  Tôn giảchớ
có cãi lộn với nhau". Rồi một Tỷ   -kheo nào của
phái bên kia mà các                          n dễ Ôn
nói hơn,         n vịấy  hãy   vàđế    nói anhư
các Tôn giảcó sựsai khác vềnghĩa,              sai có
khác vềvăn.        vấn Về   đề
này, các Tôn giảphả   i
biết có sựsai khác vềnghĩa,                cóvềsự
sai khác
văn như     này. CácthếTôn giảchớcó cãi lộn với
nhau".y, cái       Như gì khó vậ
nắm giữ, cầ n phả i
thọtrì là khó nắ  m giữ. Sau khi thọtrì là khó
nắm giữcái gì khó nắm giữ, cái gì thuộc về
pháp, cái gì thuộc vềluật phải cđượ    nói lên.
 Ở đây, nếu các Ông                      : "Giữasuy
các bậc Tôn giảnày, có sựsai khác vềnghĩa,
có sựđồ  ng nhất vềvăn ". Ởđây,       -kheoTỷnào
các Ông nghĩ            n dễnói  là nhu  hơn,  n th
h
vịấy và nói          "Giữanhư
các Tôn giảsau.
, có sự
sai khác vềnghĩa,       đồ ngcónhấ    sự
t về văn. V
vấn này, đề các Tôn giảphả i biết có sựsai khác
vềnghĩa,        đồngcó
nhất vềsựvăn như       này. th
Các Tôn giảchớcó cãi lộn với nhau". Rồi một

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           520

Tỷ-kheo nào của phe bên kia m
là nhu thuậ n dễnói hơn,           n vịấ yhãy
và nói đế
như sau:       a các Tôn "Giữ
giảcó sựsai khác về
nghĩa,        đồngcónhấ t vềsự
văn.     vấn Về   đề
này,
các Tôn giảphả   i biết có sựsai khác vềnghĩa,
có sựđồ  ng nhấ t vềvăn như                thế
này. Các  Tôn
giảchớcó cãi lộn với nhau". Như          y, cái vậ
gì
khó nắ  m giữ, cần phả  i thọtrì là khó nắ m giữ,
cái gì dễnắ m giữphả  i thọtrì là dễnắ m giữ. Sau
khi thọtrì là khó nắm giữcái gì khó nắm giữ,
sau khi thọtrì là dễnắm giữcái gì dễnắm giữ,
cái gì thuộc vềpháp, cái gì thuộc vềluật phải
đư ợc nói lên.
 Ở đây, nếu các : Ông                 "Giữa cácngh
Tôn giảnày, có sựđồ   ng nhất vềnghĩa, c
sai khác vềvăn ". Ởđây,     -kheoTỷ
nào các Ông
nghĩ làn dễ         nhu
nói thuậ  hơn,  n vịấyhãy
và
nói như a sau:       các Tôn giả ,"Giữ
có sựđồ  ng
nhất nghĩa,                 có
sai khác về  văn. sựvấn  Về đề
này, các Tôn giảphả      t có sựđồ
i biế          ng nhất về
nghĩa,sai có      khác về sựvăn như       này. th
Nhưng đây      là một vấnchỉ    đề
nhỏ nhặt tức là
văn : Các Tôn giảchớcó cãi lộn với nhau vì
một vấn nhỏ  đề nhặt". Rồi một Tỷ-kheo nào
của phe bên kia mà các Ông                   n
dễnói hơn, n hãy         vịấy nghĩ  và nói     đế n
"Giữa các Tôn giả , có sựđồ  ng nhấ t vềnghĩa,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        521

có sựsai khác vềvăn.         vấnVề    đề
này,  các Tôn
giảphả      t có sựđồ
i biế            ng nhất vềnghĩa, c
sai khác vềvăn như         này.   thế   Nhưng
ây chỉlà  đ
một vấn nhỏ   đề  nhặ t, tức là văn. C
chớcó cãi lộn với nhau, vì một vấn nhỏ          đề
nhặt" Như                vậ
y, cái gì dễ  nắm giữ, phả   i thọtrì
là dễnắ  m giữ, cái gì khó nắ m giữ, phả   i thọtrì
là khó nắ m giữ. Sau khi thọtrì là dễnắm giữ
cái gì dễnắm giữ, sau khi thọtrì là khó nắm
giữcái gì khó nắm giữ, cái gì thuộc vềpháp,
cái gì thuộc vềluật phải cđượ    nói lên.
 Ở đây, nếu các Ông                        a cácngh
Tôn giảnày có sựđồ    ng nhất vềnghĩa, c
đồ ng nhất vềvăn  "; ởđây,    Tỷ   vịnào các
-kheo
Ông nghĩ  là nhu thuậ n dễnói hơn,         n vị hã
ấy và nói          : "Giữanhư
các Tôn sau
giảcó sự
đồng nhất vềnghĩa và đồ             cũng
ng nhất về có
văn.   vấn  Về  đề
này, các Tôn giảphải biế t có sự
đồng nhất vềnghĩa và đồ             cũng
ng nhất về có
văn như      này. Cácthế
Tôn giảchớcó cãi lộn
nhau". Rồi một Tỷ   -kheo nào của phe bên kia
mà các Ông nghĩ              n dễnói    làhơn,  nhu
đến vịấy và nói            "Giữanhư
các Tôn sau:
giả,
có sựđồ ng nhất vềnghĩa và        đồng nhấcót về sự
văn.   vấn  Về  đề
này, các Tôn giảphải biế t có sự
đồng nhất vềnghĩa và đồ             cũng
ng nhất về có
văn như      này. Cácthế
Tôn giảchớcó cãi lộn

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          522

với nhau". Như          vậ
y, cái gì dễnắ  m giữphả
i thọ
trì là dễnắ
m giữ. Sau khi thọtrì là dễnắm giữ
cái gì dễnắm giữ, cái gì thuộc vềpháp, cái gì
thuộc vềluật hãy            đượ
c nói lên".

 Và này các Tͽ  -kheo, khi các Ông h͕c t̵p các
pháp ̭y trong tinh th̯Q KzD          ÿ͛
ng, hoan hͽ ,
không cãi l͡n vͣi nhau, có th͋có m͡t Tͽ -kheo
khác ph̩m giͣi, ph̩m lu̵t. ͦÿk\Qj\F      -
kheo, chͣcó khi͋  n trách h̭p ṱSFiQKkQ   i
kia, c̯n ph̫i giác sát.

 (Các Ông phả    i suy nghĩ): Sẽkhông có hạ     "
i gì
cho ta, và sẽkhông có tổn hại gì icho         kia.  n
Nếu ngườ   i kia không phẫ n nộ, không uấ   t hậ n,
có ý kiế n lanh lợi, và dễthuyế t phục, và ta có
thểkhiến ngườ     i ấy tvượkhỏi bất thiệ n, an trú
vào thiệ n". Này các Tỷ -kheo, nếu các Ông ngh
nhưy, thờ  vậ i các Ông nên nói là phả i.
 Nhưng           nế
u, này   các Tỷ-kheo, các Ô
như sau:   Sẽkhông có"     hạ i gì cho ta, và sẽcó
tổn hại cho        i kia. ngườ Ngườ
i kia phẫn nộ, uấ t
hậ n, có ý kiế n chậ  m chạp, nhưng           thuyết  d
phục, và ta có thểkhiến ngườ      i ấy tvượ khỏi bất
thiện, an trú vào thiện. Nhưng                là mộđây
t
vấn nhỏ  đề  nhặ t, tức là sựtổn hại cho           i  n
kia. Và việ           đây
c to lớnlàhơn,     sự
ta có thểlà

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             523

khiến người          t khỏnày
i bất thiệ n,vượ
an trú vào
thiện". Này các Tỷ-kheo, nếu các Ông
vậ y, thời các Ông nên nói là phả i.
 Nhưng này            -kheo, các
nếu các  Tỷ          Ông
như : "Sẽ   sau có hạ i cho ta và không có tồn tạ    i
cho ingườ    kia. Ngườ  i kia không có phẫ n nộ, uấ  t
hận, có ý kiế  n lanh lợi, nhưng             t phụ khó
c,
và ta có thểkhiến ngườ     i ấy tvượ khỏi bấ t thiện,
an trú vào thiện. Nhưng              là mộđây
t vấn ch    đề
nhỏnhặ   t, tức là sựtổn hại cho ta. V
việc to lớn hơn,        ta có thểlà
khiến ngườ    i này
vượt khỏi bấ   t thiệ
n, an trú vào thiệ n". Này các
Tỷ-kheo, nếu các Ông suy                     y, thời ng
các Ông nên nói là phả     i.
 Nhưng này           -kheo, các
nếu các     Tỷ         Ông
như : "Sẽ  saucó hạ  i cho ta và sẽcó tổn hạ     i cho
ngư ời kia. Ngườ  i khác phẫ   n nộ, uấ   t hậ n, có ý
kiến chậ m chạ  p, khó thuyế   t phục và ta có thể
khiến người             t khỏnày
i bấ t thiện,vượ
an trú vào
thiện. Nhưng              là mộ đây
t vấn nhỏ     chỉ
đề nhặt,
tức là hại cho ta và tổn hại cho             i kia. ngườ
Và
đây là     việc to sự
lớn hơn,        ta có thể  làkhiến
ngư ời này       t khỏi vượ bất thiệ  n, an trú vào
thiện". Này các Tỷ-kheo, nếu các Ông
nhưy, thờ  vậi các Ông nên nói là phả       i.
 Nhưng này
-kheo, các
nếu các
Tỷ  Ông

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             524

như sau:  Ta sẽbịhại     " và người             tổn ki
hạ i. Người kia phẫ n nộ, uất hận, có ý kiế n chậm
chạ p, khó thuyế  t phục, và ta không có thể
khiến người                này
t khỏi bấ
t thiệ n,vượ
an trú vào
thiện".   i với Đố
một người                   như
y, này các  Tỷ- vậ
kheo, hãy xã, chớcó nên khinh miệ        t.

 Và này các Tͽ  -kheo, khi các Ông h͕c t̵p các
pháp ̭y trong tinh th̯Q KzD            ÿ͛
ng, hoan  hͽ,
không cãi l͡n vͣi nhau, có th͋khͧi lên giͷa các
Ông, m͡t kẖu hành, m͡t ý ki͇  n ngoan c͙, m͡t
tâm hi͉m h̵Q˱XQmRSK̳  n n͡.

Ởđây,      t Tỷ  mộ nào của phe bên kia mà các
-kheo
Ông nghĩ nlà               dễnói   nhuhơn,    thuậ
n vịấ   yhãy
và
nói như       : "Này Hiềsaun giả , dầu chúng tôi học tậ    p
các pháp ấ  y trong tinh thần hòa      ng, hoanđồ
hỷ , không
cãi lộn nhau, có khởi lên một khẩ      u hành, một ý kiế   n
ngoan cố, một tâm hiề     m hận, ưu n nộ          não,. Nế u p
biết được                 như sẽ
, vịSa-môn       thế
quởtrách". Trảlời
một cách chơn chánh,                      -kheo, Tỷ  -kheo này
phả i trảlời như      : ""Nàysau
Hiề  n giả, dầu cho, chúng
tôi học tậ  p các pháp ấ   y trong tinh thần hòa         ng, đ
hoan hỷ   , không cãi lộn nhau... Sa-                     (như
môn sẽquởtrách. Nhưng này             n giả, nếuHiề
không từ
bỏđi  ề u kiện ấy, Niế t-bàn có thểchứng được             ?" ch
Nế u trảlời một cách chơn -kheo,                     chánh

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               525

i trảlời như
Tỷ-kheo phả               "Này sau:
Hiền giả, nế
u
không từbỏđi  ề   n ấy, Niế
u kiệ       t-bàn không có thể
chứng c".đượ

Rồi một Tỷ    -kheo nào của phe bên kia mà các
Ông nghĩ nlà            dễnói   nhuhơn    thuậ
n vịấhãy
y và    đ
nói như              sau
: "Này Hiề n giả, dầu chúng tôi học tậ   p
các pháp ấy... (như            Sa-môntrên)..
sẽquởtrách".      v
Trảlời một cách chơn -kheo,                 chánh,Tỷ  -
kheo phả i trảlời như sau:            n giả , dầ"Này
u cho     H
chúng tôi ...                   -môn (như
sẽquở trách.   trên
Nhưng   này Hiề  n giả
, nếu không từbỏđi   ề u kiệnấ  y,
Niết-bàn có thểchứng được          ?" Nế uchăng
trảlời một
cách chơn chánh,              -kheo, Tỷ-kheonày
phả i trảcác
lời như sau:            n giả, nế"Này
u không từHiềbỏđi  ề u
kiệnấ y, Niế t-bàn không có thểchứng c".đượ

Nhưng này           -kheo,cácnếu các ÔngTỷkhác hỏi
Tỷ-kheo ấ  y, nói rằng: "Các Tỷ   -kheo ấy có      c Tônđượ
giảkhiến cho        t khỏi vượ
bất thiệ n, an trú vào thiện
chăng  ?" Nế u trảlời một cách chơn ch
Tỷ-kheo, Tỷ   -kheo phả i trảlời như       : "Ởđây,
sau nà
Hiề n giả, tôi             đivà Thế
n ThếTôn        đếTôn thuyế   t pháp
của Ngài cho tôi. Sau khi nghe pháp ấy, tôi đ
lại cho các Tỷ   -kheo ấy. Khi các Tỷ    -kheo ấy nghe
pháp ấy xong, các vịấy tựvư      ợt khỏi bất thiện và an
trú vào thiệ n". Trảlời như                vậTỷ-kheo,
y, này các

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            526

Tỷ-kheo không tựkhen mình chê ngườ     i. Vịấ y giả
i
thích tùy i pháp,       pháp và khôngđúng        vớ
một ai trong
các Pháp hữu nói lời tùy thuyết, có thểđưan phỉ   đế
báng.

ThếTôn thuyế   t giảng như       vậ
y. Các Tỷ-kheo
hoan hỷtín thọlời ThếTôn dạ
y.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          527

67 Nên hay không nên nó
TỊNH –
rườ29
ng T
II, 441

KINH THANH TỊNH ±Bài kinh s͙29 ±Trườ ng II, 441

Nhưy tôi vầ nghe.

1. Một thời, ThếTôn trú giữa giòng tộc Sakya (Thích
ca) trong                vườ gia đình
n xoài của một                          Th
Vedhannà.

Lúc bấy giờ, Nigantha Nàthaputta vừa mới tạthếở Pàvà.

Sau khi vịnày tạthế    , các vịNigantha chia ra làm hai
phái, chia rẽnhau, tranh chấ    p nhau, tranh luận nhau
và sống tàn hạ    i nhau với binh khí bằ    ng miệ ng -
"Ngươi không         t pháp luậ     biế
t này, ta biết pháp luậ
t
này. Sao Ngươi              biết pháp luậ tcó
này? Ngươi
thể
theo tà hạnh, ta theo chánh hạ  nh. Lời nói của ta tư
ưng, lời nói Ngươi không
trước, Ngươi nói sau; đi
trước. Điều Ngươi quan                              đảo  n
lộn. Quan      m của điể    Ngươi   thách   đã bị  đố. N
bịđánh bại.                    Hãy
i tỏa     quan đi
m củagiảđiểNgươ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           528

Hãy tựthoát khỏi bếtắ c nếu Ngươi        làm     cóc."đượ
th
Hình như          tửcủ các
a NiganthađệNàthaputta muốn
tàn hại lẫn nhau. Chính        tửcư sĩcác          mặc
trắng đệ đ
của Nigantha Nàthaputta                            m,
và phản i các đố vịNigantha, vì pháp luậ t của họđã
đư ợc trình bày, tuyên bốmột cách vụng về     , không
có hiệu năng      ng dẫn,hướkhông          n an hướng
tị
nh,
không do vịChánh            Đẳ
ng Giác  tuyên thuyế t, pháp y
chỉđã đổ    bị
vỡ, không có chỗy chỉ .

2. Rồi Sa di Cunda, sau khi an cưPàvà         mùa
đến thăm        Anandatôn
ởSàmàgama,
giả             n, sau
đả nh lễtôn giảAnanda và ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên. Sa di Cunda bạch tôn giả
Ananda:

- Bạ ch Tôn giả, Nigantha Nàthap           trần ở
Pàvà sau khi vịnày tạthế
, các Nigantha chia ra làm
hai phái... Pháp y chỉđã đổ bịvỡ, không có chỗy
chỉ.

Khi nghe nói vậ y, tôn giảAnanda nói với Sa di Cunda:

- Này Hiề n giảCunda, đây         đáng là đưa  vấn
yế t kiế
n ThếTôn. Này Hiề
n giảCunda, chúng ta hãy
đit kiế yến ThếTôn; sau           khi
n xong, chúng tađế
hãy
trình bày vấn nàyđề Thế để
Tôn biết.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            529

- Bạ ch Tôn giả , vâng!

- Sa di Cunda vâng lời tôn giảAnanda.

3. Rồi tôn giảAnanda cùng với Sa di nCun
yế     n ThếTôn, sau nhkhi
t kiế                          lễNgài và đến,
ngồi  đ
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, tôn giả
Ananda bạ  ch ThếTôn:

- Bạ ch ThếTôn, Sa di Cunda có, [5(, )-d"Niga-3( )6705

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       530

ích cho tNgươi.   khéo chứng Thậ    đắc cho    o  N
sư của Ngươi            i là vịChánh
không         Đẳ
phả
ng Giác.
Pháp của Ngươi               đã
c trình bày, đượ
tuyên bốmột
cách vụng về
, không có hi         1 =

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      531

tựu pháp và tùy pháp, sống theo chánh hạ    nh, sống
đúng tùy               pháp,
ng luận      theo   số ipháp.
này nên   N
đư ợc nói "Này      như Hiề   sau:
n giả, thật không lợi ích
cho Ngươi,     t không khéothậ
chứng đắc cho
Vịđạo sư của Ngươi                Chánh      ngkhông
Đẳ
Giác
và pháp     c trình đượ
bày tuyên bốmộ   t cách vụng về  ,
không có hiệu năng      ng dẫn,hướkhông         n an hướ
tịnh, không do vịChánh             Đẳtuyên thuyế
ng Giác               t,
nh

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          532

Đẳ ng Giác tuyên thuyế   t. Vịđệ   tửtrong pháp này
sống không thành tựu pháp và tùy pháp, sống không
theo chánh hạ nh, sống không                  đ sống
úng tùy pháp,
không thuậ n theo pháp. Vịđệ     tửấ y cần phải cđượ
nói: "Này Hiề n giả, thậ t không lợi ích cho
thật không khéo chứng đắc cho              đạoNgươi asư
NgươiChánh    là vịĐẳng Giác,            c khéo tuyên phá
bốtrình bày, có hiệu năng       ng dẫn, hướ
hư ớngn anđế
tịnh, do vịChánh            Đẳtuyên thuyết. Như
ng Giác
Ngươi trong                     pháp
ng không         này
thành tự u pháp, số
sống không theo chánh hạ    nh, sống không đ
pháp, sống không thuậ  n theo pháp."

 Này Cunda, ởđây      vịđạo sư cđáng         tán thán, đư
ởđây pháp         đư ợc tánđáng
thán, ởđâyđệ       vị
tử đáng
quởtrách. Nế   u có ai, hãy nói với vịđệ   tửấy như
sau: c"Đại     hãy thựcđứ     hành đúng nh
đạo sư của                    Đại
c trình bày  và tuyênđứ
thuyế  t. Ai
có u điềtra, ai có bịđi  ều tra, ai có bịđi ều tra rồi
như c thi thựhành, tấ t cảđều được         c báo". phướ
Vì
sao vậ y? Này Cunda, pháp luậ      t này khéo thuyế  t
khéo trình y, bày               có hiệulà    năng  như
ng h
dẫn, hướng      n an tịnh, dođếvịChánh             Đẳ
ng Giác
tuyên thuyế t.

7. Này Cunda ởđâyđạo     vị sư là             Chánh
ng Giác,
và pháp           đượ
c khéo tuyên thuyế
t, khéo trình bày, có

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           533

hiệ u nă  ng hướng dẫn, hướng        n an tị     đế
nh, do  vị
Cháng           Đẳtuyên thuyế
ng Giác               t, và vịđệ   tửtrong
pháp này sống thành tựu pháp và tùy pháp, sống
thành tựu chánh hạ  nh, sống đúng tùy                ng
thuậ                u có ai, hãy nói vịđệ
n theo pháp. Nế                         tửấ y nói
như sau:n giả          "Này
, thậ t là lợiHiề   ích cho
thậ t khéo chứngc chođắ Ngươi.        đạo sư      Vịcủa
là vịA la hán Chánh Đẳng                        c khéo   G
tuyên thuyết,c khéo  đượ   trình bày, có hiệu năn
hư ớng dẫn, hướng     n an tị nh, do đếvịChánh       ng Đẳ
Giác tuyên thuyết. Và Ngươi                p này sốngtron
thành tựu pháp và tùy pháp, sống thành tựu chánh
hạ nh, sống đúng ng            tùy thuậ   pháp,
n theo pháp".    số

 Này Cunda,            y ởđây  như
vịđạovậ      sư cđán
tán thán, ởđây phápc tán            đáng
thán, ởđây đượvị
đệ  tửcũng đáng        c tán thán.đượ
Này Cunda, nế  u
có ai, hãy nói vịđệ  tửấy như tsau:        vậy,i Đạ  "T
đứ c thành tựu như pháp, tinh                      i  t
khen, người được khen,                             y
lại càng tinh tấn thực hành, tấ t cảđều c nhiềđượ  u
công         đứ
c". Vì sao vậ y? Này Cunda, vì pháp luậ   t
đư ợc khéo tuyên thuyết, khéo trình               y,
có hiệu năng       ng dẫn, hướhướng        nh, dođế
n an tị      vị
Chánh           Đẳ
ng Giác  tuyên thuyế  t.

8. Này Cunda, ởđâyđạo
vị sư  nở
t hiệ xuấ
đờ
i, bậ
c

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            534

A la hán, Chánh Đẳng                                 c khéo Gi
tuyên thuyết,c khéo      đượ   trình bày, có hiệu năn
hư ớng dẫn, hướng        n an tị       đế
nh, do  vịChánh          ng Đẳ
Giác tuyên thuyế    t. Và các vịđệ     tửchưac tinh        đượ
thông diệ  u pháp, và phạ  m hạ   nh hoàn toàn viên mãn
chưac tỏ       đượ
lộcho các vịnày, chưa           c trình bàyđượ
rõ ràng, với tấ  t cảthứbậ   c vịtrí liên hệ, chưa          c
trởthành diệ   u dụng, chưa         c khéo trình đượ
bày cho
loài i, và     Ngườ
vịđạo sưch. Này         viên Cunda,     tịi
với vịđạo sưy, nế          như         vậ
u viên tịch,           tửcácsẽưu đệ
tưt nhiềrấ  u. Vì sao vậ y? Vì đạo               sư
a chúng        củ
ta xuất
hiệ n ởđời, vàc khéo            pháp            đượ
tuyên thuyế    t, khéo
trình bày, có hiệu năng           ng dẫn,  hướhướng      n an
tịnh, do vịChánh              Đẳtuyên thuyết. Như
ng Giác
chúng tac tinh            chưa
thông diệ   uđượ
pháp, và phạ   m
hạnh hoàn toàn cviên                       tỏlộcho chúng  mãn c
ta với tấ t cảthứbậ    c, vịtrí liên hệ, chưa           c trở đư
thành diệ  u dụng, chưa        c khéo trình đượbày cho loài
Ngườ  i, và vịđạo sư        a chúngcủ   ta viên tị ch. Này
Cunda, vịĐạo sưy có             nhưviên tịch,vậ         tửcác
có  đ
sựưu tư.

9. Này Cunda, ởđâyđạo       vị sư       nở
t hiệ xuấ
đời, bậc
A la hán, Chánh c Đẳng                   khéo tuyên Giá
bốvà cđượ   khéo trình bày, có hiệu năng     ng dẫn, hướ
hư ớngn an   đế nh, do vịChánh
tị                         Đẳtuyên
ng Giác
thuyết. Và các vịđệ  tửđược tinh thông diệu pháp, và

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                535

Phạ  m hạnh hoàn toàn                    c tỏlộviên
cho các vị mã
ấy với tất cảthứbậ  c vị trí liên hệ , được trởthành diệ    u
dụng, được khéo trình                          i, và vịđạ   o bày
sư a nhữ củ  ng vịấ y viên tị  ch. Này Cunda, vịđạo sư
nhưy cóvậ    viên tịch, tử        các
không    đệ có     Vì cớưu
sao? Vịđạo asư       chúng củ ta xuấ t hiện ởđờ  i là bậ cA
la hán, ngChánh         Giác, phápĐẳ        c đượ
khéo tuyên
thuyết,c khéo    đượtrình bày, có hiệu năng         ng dẫ  n, hướ
hư ớngn anđế     tịnh,    c vị  đượ
Chánh            Đẳ
ng Giác    tuyên
thuyết. Còn chúng                            ta
c tinh thông diệ  u pháp, đượ
và
phạ m hạnh hoàn toàn                            viên
c tỏlộcho    chúng mã
ta biết với tất cảthứbậ  c vịtrí liên hệ, c đượ   trởthành
diệ u dụng, được khéo trình                          i, và vị   b
Đạo sư     a chúngcủta viên tị  ch. Này Cunda, vịđạo sư
nhưy cóvậ    viên tịch, tử         các
không     đệ có ưu

10. Này Cunda, nế  u Phạ m hạnh được        nhữngđầy
chi phần như   y, nế    vậ có một vị
u không         đạo sư      t là
vịThượ  ng tọa có nhiề  u kinh nghiệ
m, xuất gia lâu
ngày,n tuổi   đã đế    trưởng nthượng, tuổi ng   trưở
thành, một phạm hạnh nhưc xem        vậy        đượ
là không
viên mãn,                trong
ng hợp     như
y. trườvậ

Này Cunda, nế u Phạm hạnh được       nhữngđầy
chi đ
phần như          vậ
y, và nếu có vịđạo sư   t vịThượ
làng mộ
tọa có nhiề
u kinh nghiệm, xuất gia lâu         n n
tuổi trưởng nthượng,             trưở
tuổi ng  thành, đã
một đế

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                 536

m hạnh nhưc xem
Phạ            vậy      đượ
là viên mãn, trong
trườ
ng hợp như
y. vậ

11. Này Cunda, nế    u Phạ m hạnh được           những đầy
chi phần như      y, và cóvậvịđạo sư        Thượ là
ng tọa vị
có nhiề u kinh nghiệ  m, xuất gia lâu             n tuổi ngà
trưởng thượng,           n tuổi ng     trưở
đã nhưng
thành,  đế
không có các vịThượ     ng tọa Tỷkheo, những vịđệ     tử
là những vịsáng suốt, tựđi     ều phục, vô úy,
đã đạt    n sựan ổ đế
n, có thểthuyế  t diệ
u pháp, với giáo
lý ngoại đạo       c khởi đượ
lên có thểkhéo nhiế   p phục
với giáo pháp của mình, có thểthuyế     t diệu pháp bấ t
tư ;nghì nhưy Phạ   vậ m hạ nh này không thểviên mãn
bởi chi tiết này.

12. Này Cunda, khi nào Phạ  m hạnh được            về đầ
những phương      n này, vịđạodiệ     sư
là vịThượ ng tọa,
có nhiều kinh nghiệ m, xuất gia đã nlâu
tuổi trưởng nthượng,         tuổi ng   trưở
thành,đã  và  đế
những vịThượ  ng tọa Tỷkheo, những vịđệ    tử... nế u
không có các vịTrung lạ p Tỷkheo, những vịđệ     tử...
có các vịTrung lạp Tỷkheo, những vịđệ   tử... nh
nếu không có các vị Hạlạ p Tỷkheo, những vị  đệ  tử...
có các Hạlạ p Tỷkheo, những vịđệ     tử... nhưn     u
không có các vịTrư ởng lão Tỷkheo ni, các vị đệ  tử...
nhưng         nế
u không có các vị Trung lạp Tỷkheo ni, các
vịđệ tử... nhưng   u không có cácnế
vị Hạlạp Tỷkheo

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             537

ni, các vịđệ    tử... có các vịHạlạ     p Tỷkheo ni, các vị
đệ  tử... nhưng nếu không                           tử, những   có
vịtạ  i gia, mặ  c áo trắ  ng, sống theo Phạ     m hạ nh... có
những Nam            sĩ tử   cưđệ
, những vịtạ    i gia, mặ  c áo
trắng, sống theo Phạ      m hạnh... u nhưng         không có     n
những Nam tử                 cư, những sĩvịtạ  iđệ
gia, mặ  c áo
trắng, chấ  p nhậ  n dục lạ  c... có những Nam tử             cư
,   s
những vịtạ    i gia, mặ   c áo trắ  ng, chấp nhậ  n dục lạ c...
nhưng      u khôngnế   có những Nữcư sĩ          tử, nhữ đệ
ng vị
tại gia, mặ   c áo trắ   ng, sống theo Phạ      m hạ  nh... có
những Nư cư                tử, nhữsĩng vịtạ  đệ
i giam mặ    c áo
trắng, sống theo Phạ      m hạnh... u nhưng         không có     n
những Nữcư sĩ           tử, nhữ  đệ
ng vịtại gia, mặ c áo trắ ng
chấ  p nhậ n dục lạ  c... có những Nữcư sĩ          tử, nhữđệ
ng
vịtạ  i gia, mặ  c áo trắ   ng chấ  p nhậ n dục lạ  c ...Phạm
hạnh như         y nếu vậ      không được thà
thịnh, phát triể   n và phổthông một cách rộng rãi,
khéo tuyên bốgiữa các người, nhưn                            c
danh xưngng và                   một cáchlợitối thắ  dưỡ
ng,  Phạm
hạnh như vậy                    c viên không
mãn vềphương    đượ  n   d
này.

13. Này Cunda, khi nào Phạ   m hạnh được       với đầ
những phương       n này, vịđạo
diệ sư nglà   tọa có Thư
nhiều kinh nghiệ m, xuất gia đã nlâu          tuổi   n
trưởng thượng,        n tuổi ng  trưởđãvà đế
thành,    những
vịThượ  ng tọa là những bậ c Tỷkheo, những vịđệ tử

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                  538

sáng suốt, tựđi    ều phục... thuyế t pháp diệ u dụ  ng, có
Trung lạ  p Tỷkheotử, có       đệ  Hạlạ  p Tỷkheotử, đệ
có Trưởng                    lão
tử, có Trung lạpNi Ni   đệ
tử, có đệ
Hạ
lạp Ni       tử,đệ    có Nam              cư
tử, nhữ ng vị sĩ
tại gia,đệ
mặ  c áo trắng, sống theo Phạ   m hạnh, có Nam
tử, những vị   tại gia, mặ c áo trắng, chấ p nhậ n dục lạ c,
có Nữcư sĩ          tử, nhữđệ
ng vịtạ  i gia, mặ c áo trắ ng,
sống theo Phạ    m hạ  nh, có những vịNữcư sĩ            tử, đệ
những vịtạ    i gia, mặ  c áo trắ ng, chấ p nhậ n dục lạ  c;
Phạ  m hạnh như vậy được nh,thà
phát triể  n, và phổthông một cách rộng rãi, khéo
tuyên bốgiữa các người, đạt                                i  đ
dư ỡng một cách tối thắ    ng, Phạ m hạnh nhưc vậ
viên mãn vềphương           n này.diệ

14. Này Cunda, nay Ta hiệ      n tại là bậc Đạot sư
hiệ n ởđờ  i, là bậc A la hán,              ng Giác,Chánh
và
pháp c khéo    đượ  tuyên bố, khéo trình bày, có hiệ   u
năng nghướ       dẫn, hướng        n an tịnh, đế c vị  đượ
Chánh            Đẳ trình bày, và các vịđệ
ng Giác                             tửcủa
Ta tinh thông diệ     u pháp, và Phạm hạnh hoàn
toàn viên                  mãn
c tỏlộ           đượ
với tất cả thứbậc vịtrí
liên hệ, cđượ     trởthành diệ     u dụng, c khéo  đượ
trình bày cho                           loài
i. Này Cunda,   nay Ta Ngườ
là vị
Đạo sư              Trưở
ng lão, có nhiề  u kinh nghiệ m, xuất gia
đã lâu ngay,         n tuổi trưởng   đã đế nthượn   tuổi
trưở ng thành.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               539

15. Này Cunda, nay Ta có những vịThượ             ng tọa Tỷ
kheo           đệ
tửsáng                      điề
suốt, tựbiết u phục,              vô úy,
đã đạt     n sựan ổ  đế
n, có thểthuyế  t diệu pháp,       i với  đ
giáo lý ngoại đạo          c khởi đượ
lên, có thểkhéo chiế      t
phục với giáo pháp của mình, có thểthuyế        t diệ u pháp
bấ t khảtư nghì. Này                   i có nhữCunda,
ng Trung     T
lạp Tỷkheo sáng suốt. Này Cunda, nay Ta có những
vịHạlạ     p Tỷkheotử. đệ       Này Cunda, nay Ta có
những vịTrư     ởng lão Tỷkheo tử           ni        đệ
. Này Cunda,
nay Ta có những vịTrung lạ       p Tỷkheo ni               đệ
tử. Này
Cunda, nay Ta có những vịHạlạ         p Tỷkheo tử           ni
. đ
Này Cunda, nay Ta có những vịNam cư sĩ,                    ng
vịtạ  i gia, mặ c áo trắ ng, sống theo Phạ    m hạ  nh. Này
Cunda, nay Ta có những vịNam cư sĩ,                    ng vị l
tại gia mặ  c áo trắng, chấ  p nhận dục lạ c. Này Cunda,
nay Ta có những vị      Nữcư sĩ,         ng vị là
tạ i gia, nhữ
mặ c
áo trắ  ng, sống theo Phạ   m hạ nh. Này Cunda, nay Ta
có những vị   Nữcư sĩng vị         làtạ    nhữ
i gia, mặ  c áo trắ ng
chấ  p nhậ n dục lạ c...

Này Cunda, nay Phạ   m hạnh của Ta        đượ
c thành công,
hưng         thị
nh, phát triể
n, và phổthông một cách rộng
rãi, khéo tuyên bốgiữa mọi ngườ i.

16. Này i Cunda,     t cảnhững đố
với tấ         vịđạo sĩ
xuấ   n ởđờ
t hiệ   i; này Cunda, Ta không thấ
y một vị
đạo sư nàobằ         ngkhác
Ta vềphương
có nthểlợi diệ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                540

dư ỡng       và     danhng. xưng           tối      th

Này Cunda,    i với tấtđố
cảcác đoàn               thể
, các hội chúng
nay xuấ
t hiện ởđờ   i; này Cunda, Ta không thấ  y một
đoànnàothể   khác có thểbằng đoàn        Tỷ-kheo thể
về
phương    n lợi  diệ  dưỡng và danh           ng.    xư

Nế u có ai, khi tảmột Phạm hạ nh, thành tựu hết thả
y
tướng, không thiếu sót, không                c khéoquá
tuyên bốmột cách viên mãn, vị  ấy nếu tuyên bốđúng
đắn sẽtuyên bốnhư sau:u hế            "Thành     tướ
t thảy ng...  tự
Phạ m hạnh c khéo đượ  tuyên bố".

Này Cunda, Uddaka con của Ràma             ng nói:thườ
"Thấy mà không thấy". Thấy cái gì mà không thấy?
Với một con dao sắc bén, chỉthấy i lưỡ   dao không
thấy khía cạnh sắc bén của dao. Này             y là Cu
nghĩa    a câu:củ"Thấy mà không thấ y". Này Cunda,
ởđây Uddaka con                 cập của  đế
n mộ t vậtRàmađê
tiệ
n, hạliệ  t, thuộc vềphàm phu, không xứng bậc
Thánh, không có lợi ích, nói vềcon dao.

 Này Cunda, nếu nói n đúng                 đắ
câu "Thấy mà
không thấy", thời phải nói như          y mà sau
y". Vịấ
không thấ      y thấy cái gì mà không thấ
y?

 Một Phạm hạnh, thành tựu hế        tướ
t thảy ng,
đầy hế  đủ
t thảy ng,tướ không thiế
u sót,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         541

không quá c đáng,    khéo tuyên bố   đượ
một
cách viên            mãn,
c khéo          đượ
trình bày. Chính
vịấy thấy Phạm hạnh này.

 Nếu vịấy trừbớt một phương   n nào tạ
i mộdiệ
t
chỗnào, ng     nghĩ
làm vậ   rằ
y sẽđư ợc rõ ràng
hơn,vịấy sẽkhông thấy gì.

 Nếu vịấy thêm vào một phương          i di
n nào tạ
chỗnào, ng    nghĩ
làm vậ   rằ
y sẽđư
ợc rõ ràng
hơn,vịấy sẽkhông thấy gì.

 Nếu vịấy thêm vào một phương     i di
n nào tạ
chỗnào, ng    nghĩ
làm vậyrằ
được viên
vịấy sẽkhông thấy gì.

 Nhưy gọ
vậ
i là "Thấ
y mà không thấ
y".

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                    542

Ngươi ihãy         họ        hộ
p lại và  tụngc lạ  đọ
i, chớcó cãi
lộn nhau, nhưng hãy so                             sánh
i nhau, các   c
câu với nhau       cho Phạ  mđểhạnh này c tồ   đượ
n tạ
i lâu
dài,      c an đượ
trú lâu dài, vì hạnh phúc cho muôn loài,
vì an lạc cho muôn loài,                          ng cho vì
đờ i, vì lợi ích, vì an lạc cho chư Thiê
Ngườ   i.

Này Cunda, th͇nào là nhͷng pháp do Ta t͹chͱng
tri và tuyên b͙cho cáF1J˱˯L   tất cảcác Ngươi
hội họp lại và tụngc lạ     đọ
i, chớcó cãi lộn nhau,
nhưng hãy so sánh                                các
i nhau, các câu   với ng
nhau,             để
cho Phạ m hạnh này               đượ
c tồn tại lâu dài,
đư ợc an trú lâu dài, vì hạnh phúc cho muôn loài, vì
an lạc cho muôn loài, vì lòng thương                   i, tư
vì lợi ích, vì an lạc cho chư Thiên                   i?   v

 Những pháp ấ   y là Bốn Niệ   m xứ, Bốn Chánh
cần, Bốn Như ý túc, Năm                        c,
Bảy Giác chi,o. Này                 Tám  Cunda,Thán
những pháp ấ   y do Ta tựchứng tri và tuyên bố
cho các Ngươi,     t cảNgươi
tấ          i hãy
họp lại vàhộ
tụngc lạ   đọ
i, chớcó cãi lộn nhau, như
sánh các                nghĩa
i nhau, các câu với vớ nhau,
cho Phạ  m hạnh này               đượlâuc dà
c tồn tại
an trú lâu dài, vì hạ nh phúc của muôn loài, vì
an lạc cho muôn loài,                     ng cho vì

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              543

đờ i, vì lợi ích, vì an lạc   cho    chư      Th loài i. Ngườ

18. Này Cunda, i họ             các
p với nhauNgươ
trong tinh thần hòa đồng và tươ
tranh luậ n nhau. Có vịđồ
ng phạ
m hạ
nh nói pháp
giữa Tăng chúng. Nếu              ng "VịĐạ  các
i
đứ c này nắm nghĩa sai lạc             c", cáchay
Ngươi không nên tán                  . Khôngthán
tán thán không bác bỏ, các Ngươi      i vịấ y: nên

"Này Hiề     , với nghĩa này, cách
n giả
cách hành văn kia,                       n? Giữcách
a
những cách hành văn này,
nghĩa nào ?"            thích
Nế  u vịấ    hợp
y trảlời: "Nàyhơn
Hiề     , với nghĩa này, cách
n giả                                        p   h
hơn cách hành              a nhữngvăn cách kia. hà   G
này, nghĩa này thích hợp
không nên bác bỏvịấ  y, không nên phỉbáng vịấ    y.
Không bác bỏ, không phỉbáng, các             i giảNgươ
i
thích cho vịấy một cách cẩn thận cảnghĩa   n hành lẫ
văn.

19. Lại nữa này Cunda, có vịđồ
ng Phạ
m hạ
nh khác
nói pháp giữa Tăng chúng. Nếu            ng: c
"VịĐạic ấ     yđứ
nắm nghĩa sai lạc
đúng    n",đắ  các Ngươi không nê

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       544

bác bỏ. Không thán thán, không bác bỏ, các n
nên nói với vịấy: Này Hiề n giả , giữa những cách
hành văn này, nghĩa này
thích hợp ?"  hơn
Nếu vịấ  y trảlời: "Này Hiề n giả,
giữa những cách hành văn p này
hơn nghĩa kia", các                            Ngươ
, không
phỉbáng, cáci giả           Ngươi          phả
i thích một cách cẩn
thận ý nghĩa       n cho vị đúng
ấy.         đắ

20. Này Cunda, có vị  đồng Phạ  m hạnh khác nói pháp
giữa Tăng chúng. Nếu                     ng: "VịĐạ các
i
đứ c này nắm nghĩa đúng đắn,
lạc", các Ngươi không nên
bỏ. Không tán thán không bác bỏ, các Ngươ
với vịấ y: "Này Hiề n giả, giữa những cách hành
này, nghĩa này hay nghĩa                            p
hơn ?" Nế u vịấy trảlời: "Giữa những cách hà
này, nghĩa này thích hợp
không nên bác bỏvịấ    y, không nên phỉbáng vịấ    y.
Không bác bỏ, không phỉbáng, các            phải giảingư
thích một cách cẩ n thận cách hành            ấ y.    văn

đồ
21. Này Cunda, có vị ng Phạm hạ nh khác nói pháp
giữa Tăng chúng, nếu                  ng: "VịĐạcác
i
đức này nắm nghĩa đúng đắn                     n", và
các Ngươing nên                 tán
và tán thán  vịấ y vớđồ
i câu:
"Thậ t là tốt đẹp", các                Ngươi
i nói với vịấy" "Thậ t  ph

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          545

là tốt đẹp", các                       Ngươi
i nói với vị ấy: "Này Hiề  phả
n
giảthậ  t là lợi ích cho chúng tôi, này Hiề  n giảthậ t là
lợi ích cho chúng tôi; này Hiề   n giả, thật là may mắ   n
cho chúng tôi; này Hiề     n giả, thật là may mắ    n cho
chúng tôi, khi chúng tôi thấ  y một vị đồ ng Phạ  m hạ nh
như n giả,  Hiề tinh thông                          nghĩ
y, tinh thông
hành văn            y". như vậ

22. Này Cunda, một pháp mới, Ta thuyế t giảng để
ngănn các   chậ
lậu hoặc ngay trong hiện tại. Này
Cunda, Ta không thuyế t pháp, chỉđể diệ t trừcác
lậu hoặc trong tương lai mà
thuyết pháp vừa ngănđể         chậ
n các lậu hoặc ngay
trong hiện tại mà cũng    diệt trừcácđểlậu hoặc
trong tương      a.       lai nữ

 Do vậ  y, này Cunda, tấm y mà Ta cho phép các
Ngươi mặc,            y vừanhư  cho
đủ vậ    các N
ngănn lạnh,   chậ        ngăn chận         n sự nó
xúc chạ  m của các loài ruồi muỗi, của gió, mặ t
trời và các loài rắ
n, và các che dấu sựhổthẹ  n.

 Các món ăn           khấ
t thực mà Ta cho phép các
Ngươi dùng,         y vừa nhưđể
đủnuôi vậ ng dưỡ
thân thể
, giúp thân thểsống còn, tránh khỏi
nguy hại và i số     giúp
ng Phạ   đờ
m hạnh với hy
vọng: "Như    y ta vậ
diệ
t trừcác cả
m thọcủvà

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              546

không cho khởi lên các cảm thọmới. Nhờvậ   y
đời sống của ta mới khỏi bịlỗi lầ
m và ta sống
an lạc"

 Nhà cửa mà ta cho phép                        như   các
vậy vừa cho   đủ         các Ngươi        n lạ nh, ng
ngăn chận nóng,              n sựxúc chạ   ngăn
m   của
ruồi muỗi, gió, mặ t trời và các loài rắ
n, chỉvới
mục đích tránh           nguy hiể m củ thoát
a thời tiết,   s
và an hưởng     i sống tịnhđờ      cư.

 Các dư ợc phẩm và thuốc trịbịnh mà Ta cho
phép các Ngươi            y vừadùng,
để
đủngăn n
chận các cảm thọđau     ố
m khởi     lên       và đ
gìn giữ
sức khỏe.

23. Này Cunda, sựkiện này có thểxảy ra, cá ngoại o cóđạ thểnói: "Các Sa-môn Thích tửsống đam mê    lạc". hỷ

 Này Cunda, nếu đượcvậy,            nói các   như   i du
đạo phải cđượ   trảlời như   y: "Này vậ
Hiề n giả, thế
nào là đam          lạc? Đam mê mê   hỷ
lạc cóhỷnhiề u
loại, có nhiều cách". Này Cunda, bốn loại đam
hỷlạ  c này là thấp kém, hạliệ t, thuộc phàm phu,
không xứng Thánh hạ    nh, không có lợi ích, không
hướngn yể     đếm ly, vô tham, tị ch diệt, an tị nh,
thắng trí, giác ngộvà Niế t-bàn.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            547

Thếnào là bốn?

- Này Cunda, ởđây có i ngungườ
si, sau khi sát
sanh, tựmình sung       sướđó
ng hoan hỷ,          lạc là
thứnhấ  t.
- Lại nữa, này Cunda, ởđây cói sau ngườ
khi lấ
y
của không cho, tựmình sungng, hoansướhỷ,
đó là    lạ   hỷ
c thứhai.
- Lạ i nữa này Cunda, ởđây có    i sau ngườ
khi nói
láo, tựmình sung              sướđólạ
ng hoan hỷ,           c la
thứba.
- Lạ
i nữa này Cunda, ởđây có i say
ngườ
m, đắ
đam mê   ng vâysố
quanh với năm c lạ
món
c,
đóà hỷl c thứtư.
lạ

Này Cunda, bốn loạ  i hỷlạc này là thấp kém, hạliệ t,
thuộc phàm phu, không xứng Thánh hạ     nh, không có
lợi ích, không          n yểm ly, vôhướng
tham, tịch diệđế
t,
an tị
nh, thắ
ng trí, giác ngộvà Niế t-bàn.

24. Này Cunda, sựkiệ n này có thểxảy ra, các ngoạ
i
đạo có thểhỏi: "Các Sa-môn Thích tửcó phải sống
đam mê           bố
n loại hỷlạc này không?"

 Họcầ
n phải cđượ
trảlời: "Chớcó nóiy. nh
Các ông nói như vậy        n. Nói là

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           548

nhưy làvậ các ông xuyên tạc, không            thậ t, đú
không thực có". Này Cunda, có bốn loạ     i hỷlạ  c
nhất định         n yểmđưa        đếtị
ly, vô tham,  ch diệ t, an
tị
nh, thắ
ng trí, giác ngộ, Niế t-bàn. Thếnào là bốn?

- Này Cunda, ởđâyTỷ          vị ly dục, ly ác
-kheo,
pháp, chứng và an                  trú
n, mộ t trạ   Sơ t
ng thái
hỷlạ c do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Đó là
lạ
c thứnhấ   t.
- Lại nữa này Cunda, vịTỷ   -kheo diệ
t tầm và tứ,
chứng và trú Thiề n thứhai, một trạ ng thái hỷ
lạc do        đị
nh sanh, không tầ  m không tứ, nội tình
nhất tâm.lạ          c Đó
thứhai.là hỷ
- Lại nữa này Cunda, vịTỷ
-kheo ly hỷ...              Đó
hỷlạ c thứba.
- Lại nữa này Cunda, vịTỷ-kheo xảlạc... Đ
hỷlạ c thứtư. Này n Cunda,       loạ i hỷlạ c nhất bố
định nđưa      yể       đế
m ly, vô tham, tịch diệt, an tị
nh,
thắng trí, giác ngộ, Niế t-bàn.

Này Cunda, sựkiệ   n này có thểxảy ra. Các
ngoạio có đạthểnói: "Các vịSa-môn Thích tửđang
sống đam       n loạmê
i hỷlạcbố
này". Họcầ n phải cđượ
trảlời: "Nói ynhư    là phải;  vậ các ông      y là nó
nói đúng đắn.                       Nói
y là các ông khôngnhư
xuyên vậ
tạc, đúng  thật, và thự sự
c có".

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            549

25. Này Cunda, sựkiệ   n này có thểxả  y ra. Các du sĩ
ngoạio có   đạthểnói: "Này Hiề  n giả, những ai sống
đam mê n theo     loại hỷlạc ấbố
y có thểmongi kế     tđợ
quảgì, lợi ích gì?"

 Đư ợc nói vậy, phải trảlời cho cáco du
như sau:n giả          "Này
, những ai Hiề
sống đam
bốn loại hỷlạ cấ y, có thểmong đợ   i bốn kế
t quả
,
bốn sựlợi ích. Thếnào là bốn?

- Này Hiề n giả  , ởđây,     vịdiệ
Tỷ-kheo    t trừba kiế
t
sử, được nhập vào dòng Thánh, không còn bị
đọ   c, nhấtnh đị
a lạ             sẽđược giác ngộ. Đó     t là
quảthứnhấ   t.
- Lại nữa này Hiề    n giả
, vịTỷ -kheo diệ   t trừba
kiết sử, làm muội c lượ tham, sân, si, chứng bậ c
Nhấ  t lai, chỉcòn trởlại i nàyđờ   một lầ  n nữa
trướ c khi diệ    n khổđau. Đó
t tậ                            là
t quảthứ      k
hai, lợi ích thứhai.
- Lại nữa, này Hiề  n giả, vịTỷ -kheo diệ t trừnăm
hạphầ n kiế t sử, cđượ  hóa sanh ởtạ i chỗấ  y mà
nhập Niế t-bàn, không còn phả   i trởlại i này đờ
nữa. Như     y là kế   vậ
t quả thứba, lợi ích thứba.
- Lạ i nữa, này Hiền giả
, vịTỷ -kheo diệ
t trừcác
lậu hoặ c, tựmình chứng tri, chứng ngộvà an
trú ngay trong hiện tại vô lậ
u Tâm giả i thoát,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            550

Tuệgiải       thoát.
y là kế  Như
t quảthứtư.
vậ

Này Hiề     , vịnào sống đam
n giả                        mê
n loạ    cbố
i hỷlạ
này, có thểmongi bố   đợ
n kế   , bốn lợi ích
t quả
vậy".

n này có thểxảy ra. Cá
26. Này Cunda, sựkiệ
ngoại o cóđạthểnói: "Các Sa-môn Thích tửsống
không giữvững lập trườ
ng".

Này Cunda, các vịdu sĩ ongoại     nói vậy cầ    đạ
n phải
đư ợc trảlời như sau:         n giả   "Này
, Thế Tôn, vịđã  Hiề
biết, y,đã        cthấ
là bậ A-la-hán, Chánh Đẳn
thuyết, đã trình bày tửnhững                   cho
đến trọn i. đờNày Hiền giả, giống như   t trụbằ  cộ
ng
đá hay bằng sắt, chân cột cđượ  khéo chôn sâu vào
đất, không lắc qua lại, không          ng. có run

Này Hiề  n giả, vịTỷ  -kheo là bậc A-la-hán, t trừ      đã d
các lậu hoặ c, phạ m hạnh đã thành,           c phả i làm cá
đã làm,               đã
t gánh nặ ng xuốđặng, mục tiêu       t, hữu đã
kiết sửđã t trừ diệ, chánh trí giải thoát, không thểlàm
chín việc sau đây:

10. Này Hiề  n giả    -kheo t đã
, vịTỷ         trừcácdiệ
lậu
hoặ c, không thểcốý tước        đoạ
t sanh mạng của
loài hữu tình;

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             551

11. Vị Tỷ-kheo t đã   trừcác diệ
lậu hoặc không thể
lấy của không cho, tức là   trộm; ăn
12. VịTỷkheo t đã
trừcác diệ
lậ
u hoặ
c không thể
hành dâm;
13. VịTỷ-kheo tđã    trừcácdiệ
lậ
u hoặ
c, không
thểbiế
t mà nói láo;
14. Vị Tỷ -kheo t đã trừcác diệ
lậ
u hoặc không thể
cất chứa tiề n của hư
để
ởng thọdục lạc, như
còn tại gia;
15. Vị
Tỷ-kheo t đã   n các diệ
tậ     lậ
u hoặ
c không thể
đi con ng hànhđườ
tham;
16. Vị
Tỷ-kheo t đã tận các diệ
lậ
u hoặ
c không thể
di con ng hànhđườ
sân;
-kheo tđã
17. VịTỷ         tận cácdiệ
lậ
u hoặ
c, không
thểđi con
ng hànhđườ
si;
-kheo tđã
18. VịTỷ         tận cácdiệ
lậ
u hoặ
c, không
thểđi con
ng hànhđườ
theo sợhãi.

Này Hiề  n giả , một vịTỷ  -kheo, là bậ  c A-la-hán,
Chánh Đẳng t tậ             Giác,
n các lậu hoặđã
c, (Phạ mdiệ
hạnh) đã thành,        c phải làm      các  đã    việ
làm,
t gánh
nặng xuố ng, mục tiêu              đã
t, hữu kiết sửđãđạt trừdiệ,
chánh trí giải thoát, không thểlàm chín việc như
vậy".

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         552

27. Này Cunda, sựkiệ  n này có thểxảy ra. Cá
ngoạio có  đạthểnói như        "Đối vớ
sau:
i quá khứ, Sa-
môn Gotama có tri kiế    n siêu việt. Nhưng     i với
tương -môn     lai, Gotama Sa không có tri kiế n siêu
việt; như   việc xảy sựra nào    như       thế
và vì sao lại xảy
ra như    y?" Như vậy, vậcác vịdu sĩ ongoại       này
chủtrương             rằ
ng tri kiến vềvấn này   đề  có thểđư  ợc
trình bày nêu rõ bởi tri kiến một vấn khác, đề        n
những kẻngu si không thông minh khác.

- Này Cunda, vềvấn quá    đề khứ, Như La
thức nhớđếni số   đờ
ng quá khứ. Ngài muốn như
thếnào, Ngài có thểnhớxa được        y. như

- Vềvấn vị    đề
lai, Như Lai  sanh: có
"Đây i số  là     đờ cùng, nay
ng cuối           i   k
sống nào khác nữa".

28.

- Này Cunda, nế u những gì thuộc quá khứlà hư
vọng, không thật, không lợi ích, Như
trảlời.
- Này Cunda, nế
u những gì thuộc quá khứlà
chơn chánh, như ithật,             ích,
Như Lai cũng       lời.    không trả
- Này Cunda, nế
u những gì thuộc quá khứlà

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         553

chơn chánh,                  như
t, có lợi ích,
thậtNhư
thời trảlời câu hỏi ấ
y.
 Này Cunda, nế u những gì thuộc vịlai là hư
t, không lợi ích, Như
vọng, không thậ
trảlời.
 Này Cunda, nế
u những gì thuộc vịlai là
chánh, như thật, nhưng
cũng không   lời.       trả
 Này Cunda, nế  u những gì thuộc vịlai là
chánh, t, có     nhưlợi thậ ích, tNhưthời L
trảlời câu hỏi ấ
y một cách vắ n tắ
t.
- Này Cunda, nế                    n tại là
u những gì thuộc hiệ
vọng, không thật, không lợi ích, Như
trảlời.
- Này Cunda, nế
u những gì thuộc hiệ
n tạ
i và
chơn chánh, như ithật,             ích,
Như cũng
Lai       không
lời.       trả
- Này Cunda, nế                     n tại là c
u những gì thuộc hiệ
chánh, t, có       như
lợi thậ  ích, tNhư thời L
trảlời câu hỏi ấy.

Như vậy, này              i với cácCunda,         đố
pháp quá khứ, vị
lai, hiệ  i, Như Lai
n tạ                        là
nói phả     vị nói c
i thời
chánh, nói          t, nói cónhư
lợi ích,thậ       nói
nói đúng      t. Do vậ yLuậ
mới gọi là Như La

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      554

29. Này Cunda, trong thếgiới này với chư Thi
vương,           Phạ
m thiên,  với chúng Sa-môn và Bà-la-
môn, với chư Thiên                      và loài
i, những       gìc đ
thấy, được c cả         nghe,
m giác,      cđượ đượ
phân  biệt,
đư ợc đạt cđến,      tìm cầu,   đượ   được t với suy
ý,
tất cảđều được Như          t rõ. Do vậLai
y mới gọbiế
i là
Như Lai.

Này Cunda, trong thời gian giữa đêm Như       ng L
ngộVô thượ  ng Chánh Đẳng Giác và
nhập Vô dư               y i, trong
t-bàn giớ  Niếthời gian ấy,
những gì Như Lai nói                          tron
t giảng, nói
chuyện hay trình bày, tất cảlà như       y, chớvậ
không gì khác. Do vậ  y mới gọi là Như La

Này Cunda, Như Lai nói            i làm vậy,gìlàm gìthờ
thời nói vậy. Nói gì thời làm vậ
y, làm gì thời nói vậ
y
nên c gọi đượ là Như Lai.

Đố i với thếgiới với chư Thiên,               m Ma
thiên, với chúng Sa-môn và Bà-la-môn, với chư
Thiên vài, Như      loàiLai     Ngườ là
c Toàn      bậ
Thắng,
không ai có thểthắng nổi, bậc Toàn kiến, bậc Tự
Tại.

30. Này Cunda, sựkiệ   n này có thểxảy ra. Cá ngoạio có   đạthểnói: "Thếnào Hiề  n giả, Như La tồn tại sau khi chết không. Như           thực,vậy

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          555

m?" Này
ngoài ra là sai lầ         Cunda,    y, đượ
c nói vậ
Ngươi     i trảphả
l

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                556

Ngươi       i trảphả
lời các du sĩ ngoại
Hiền giả , vì không liên hệđến lợi ích, không liên hệ
đến Pháp, không liên hệđến căn         n Phạ      bả
m hạ nh,
không hướng       n yểm ly,   đế vô     n diệt,tham,
an tị
nh, đ
thắng trí, giác ngộvà Niế  t bàn. Do vậ    y ThếTôn
không trảlời."

32. Này Cunda, sựkiệ   n này có thểxảy ra. Cá
ngoại o có  đạ  thểnói: "Này Hi͉   n gi̫, Sa môn
*RWDPD        i͉uQyL
gì?" Nàyÿ      Cunda,
c nói vậy, đượ
Ngươi     i trảphả
lời các du sĩ "Đây             ngoại
là Khổ, này Hiề  n giả, đóu Thế    làTôn điề  nói.
là Khổtập, này Hiề    n giả, đóu Thế  là  Tônđiề
nói.
Đây là       diệt, Khổ
này Hiền giả, đóu Thế   là Tônđiề

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          557

đến quá khứtối sơ,       n nhữ
ng biệ luận nào đáng
các Ngươi, Ta đã nói                    ng biệncho
luận nào không đáng nói                        i c
sẽnói cho ? các              Ngươi
Này Cunda, mọi biện luận về
n liên hệđến tương
các tà kiế                     ng biệnlai,
luận nào nh
đáng nói cho các Ngươi,
Còn những biện nào không đáng n
sao Ta lại sẽnói cho ? các Ngươi

Này Cunda, thếnào là những biện luận vềtà kiế
n
liên hệđế
n quá khứtối sơ,       n nhữ
ng biệ luậ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      558

- "Bả
n ngã và thếgiới là do mình tựtạ
o ra...
- "Bả
n ngã và thếgiới      là i khác
do tạongườ
ra...
- "Bả
n ngã và thếgiới là do mình tạ
o ra và do
ngư
ời khác tạ
o ra...
- "Bả  n ngã và thếgiới là không do mình tựtạ
o
ra và cũng không       i không do phả
mình tựtạ
o
ra...
- "Bản ngã và thếgiới là tựnhiên sanh, không do
mình tạtạo ra, không         i khác tạodo ra. ngư
vậy là thự     đúng
c, ngoài rasự
sai lầm.
- "Lạ
c, khổlà ng
thườ
còn...
- "Lạ
c, khổlà       vô
ng... thườ
- "Lạ
c, khổlà ng
thườ
còn và            vô
ng...thườ
- "Lạ
c, khổlà do tựmình tạ
o ra...
- "Lạ
c, khổlà       do   ngườ
i khác tạ
o ra...
- "Lạc, khổlà do tựnhiên sanh, không do mình
tựtạo ra, không       i khác tạodo   ra.
ngườ
y Nh
là đúng   thực,sự    ngoài
u là sai lầra đề
m".

35. Này Cunda, những vị
Sa-môn, Bà-la-môn nào có
quan điểm như sau,n ngả                    cóvà tr
thếgiới là thường còn,               thậ     như
t, ngoài
rau làđề      m". Ta n đế
sai lầ        những vịấy và nói: "Này

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         559

Nhưy ở
vậ
đây         Ta      cao
thượ  hơn
ng trí.     về

Này Cunda, những biệ
n luậ
n vềcác tà kiế
n liên hệ
đến quá khứtối sơ n này, luận nào  biệ đáng
các Ngươi, Ta đã nói                  ng biệncho
luận nào không đáng nói                      i c
sẽnói cho ? các Ngươi

37. Này Cunda, thếnào là những biện luận vềtà kiế
n
liên hệđến tương        ng biệnlai,
luận nào  nhữ đán
cho các Ngươi, Ta đãng nói
biện luận không đáng ?nói cho

- Này Cunda, có một sốSa-môn, Bà-la-môn có
những quan điểm ngnhư               tri kiế n sa
như sau:            "Bả
n ngã là có sắ
c, không bệ nh, sau
khi chết. Như vậy là        thậ   đúng
t, ngoài  ra là sự
sai lầ
m".
- Lại nữa này Cunda, có một sốSa-môn, Bà-la-
môn có những quan điểm                   như
ng tri
kiến như sau:
- "Bả
n ngã là vô sắ
c...
- "Bả n ngã là không phả
i sắ
c, không phả
i vô
sắc...
- "Bản     ngã ng...
là có           tưở

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                      562

- "Bả
n ngã là vô ng...
tưở
- "Bản ngã là không ng...
có tư
- "Bản ngã           là
n diệ    n đoạ
t, biế hoạ
i, sau khi chết
không có tồn tại, như vậy        thậ    là đ
t ngoài
ra là sai lầ
m".

38. Này Cunda, những vị      Sa-môn, Bà-la-môn nào có
quan điểm như sau,                            : "Bả     có
n ngã là tr
có sắ  c, không bệ  nh sau khi chết. Như vậy
thậ t, ngoài ra là sai lầm", Ta n nhữ đếng vịấ     y và nói:
"Này Hiề    n giảcó phả  i Hiền giảcó nói: "Bả      n ngã là
có sắ  c, không có bệ   nh sau khi chế  t?" Nế   u các vịấ y
trảlời: "Như vậy               thậ       là
t, ngoài  ra là đúng m", sự
sai lầ
thì Ta không chấ     p nhận như     y. Tạ      vậ
i sao  vậ y? Này
Cunda, vì có mọt sốhữu tình có những tư               ng sai tưở
khác. Này Cunda, Ta m cũng                                ấy
ngang bằng quan         m của Ta,điể
chớđừng nói c
Nhưy ở      vậđây, Ta thượ         cao   ng trí.hơn về

39. Này Cunda, có những Sa-môn, Bà-la-môn có
những quan điểm                 như
ng tri kiến sau,
như s

"Bả n ngã là vô sắ c...

"Bả
n ngã là có sắ
c và vô sắ
c...

"Bả
n ngã là không có sắ
c và không không có sắ
c...

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                563

"Bản       ngã ng... là có              tưở

n ngã là không tư "Bả               ởng...

"Bản       ngã       là ng
không        có có tưở
và không không
tưởng...

"Bản ngã       là
n diệ    n đoạ
t, biế hoạ
i, sau khi chết không
có tồn tại. Như vậy       thậ    là ra đúng
t, ngoài    là sai            s
lầm".

Ta n đế  những vịấ  y và nói: "Này Hiề n giả    , có phả  i
Hiề n giảnói rằ ng: "Bả n ngã là đoạ n diệ t biế  n hoạ  i,
sau khi chế  t không có tồn tạ   i?" Này Cunda nế        u
những vịấy nói: "Nhưthậ                      t,vậy
ngoài ra là
là sai lầ
m", thì Ta không chấ  p nhận như       y. Tạ    vậ
i sao
vậ y? Vì có một sốhữu tình có những tư             ng sai tưở
khác. Này Cunda, Ta m cũng                              ấy
ngang bằng quan                 điể
m của Ta chớ  đừng nói c
Nhưy ở     vậ
đây, Ta thượ         cao ng trí.hơn về

Này Cunda, những biệ
n luận vềnhững tà kiế
n liên
hệđến tương            nlai,
ng biệ luận nào nhữ đáng
các Ngươi, Ta đã nói                  ng biệncho
luận nào không đáng nói                      i c
sẽnói cho ? các Ngươi

40. Này Cunda, với mục đích
n trừvà
đoạ
tvượ
qua

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              564

những biện luận vềcác tà kiế n liên hệđế  n quá khứ
tối sơ này         n luậnvà
vềcáccác
tà kiế   biệ
n liên hệđế n
tương lai                này,
mà bốn pháp    Niệ  m xứ đư   ợc ta
truyề
n thuyế t, trình bày. Thếnào là bốn?

Này Cunda, ởđâyTỷvị        kheo sống quan thân trên
thân, tinh thầ n, tỉ
nh giác, chánh niệ m, với mục đíc
nhiế p phục tham, sân ởđờ    i, sống quán thọtrên các
cả m thọ... trong các tâm... quán pháp trên các pháp,
tinh cầ n, tỉ
nh giác, chánh niệ  m, với mục đích     p n
phục tham, sân ởđờ    i.

 Này Cunda, với mục đích         n trừvà  đoạ tvượ
qua
các biện luận vềcác tà kiế n liên hệđế  n quá khứ
tối sơ này           n luậvà
n vềcáccáctà kiế  biệ
n liên hệ
đến tương bố              lai
n Niệ  m này
xứ đư ợc Ta
mà
truuyền thuyết trình bày.

41. Lúc bấy giờ, Tôn giảUpavàna ngđang   sau
lưng       hầ
u quạt ThếTôn. Tôn giảUpavàna bạ
ch Thế
Tôn:

- Thậ t hy hữu thay, bạ
ch ThếTôn! Thậ t kỳdiệ  u thay,
bạ ch ThếTôn! Bạ   ch ThếTôn, pháp thoạ  i này thậ t là
thanh tị nh! Bạ ch ThếTôn, pháp thoạ   i này thậ  t là
tuyệti thanhđố tị nh! Bạch ThếTôn, pháp thoạ    i này
tên là gì?

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                565

- Này Upavàna, pháp thoại này là Thanh tị
nh
(Pàsàdikà),              hãy
y mà phụng trì. như vậ

ThếTôn thuyế   t dạy như         vậ y. Tôn giảUpavàna hoan hỷ, tín thọlời dạy của ThếTôn.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         566

68 Nên hay không nênU n ĐƯỢC NGHE – Tăng II,

ĐI
ỀU ĐƯ
ỢC NGHE –Tăng
II, 145

1. Một thời, ThếTôn trú ởRàjagaha (Vươ               i
Veluvana (Trúc Lâm), chỗnuôing các        dưỡ con sóc.
Rồi Bà-la-môn Vassakàra, vị đạ i thần cnướ   Magadha
đi n ThếđếTôn, sau         n, nói khilên với Thếđế Tôn
những lời chào đón        i. Sau khi thăm           hỏ
nói lên với Thế
Tôn những lời chào đón             i thân hữthăm
u, Bà-la- hỏ
môn Vassakàra, vịđạ i thần cnướ   Magadha bạ    ch Thế
Tôn:

- Thưa       Tôn
Gotama,
giả              tôi       nói       n
sau:

- "Khi người nào                    nói
u mình thấy: "Tôi lê
thấy như            vậ
y". Do vậy,    i ngườ
ấy không có lỗi
gì.
- Khi người nào                    nói
u mình nghe:  "Tôilên
nghe y".    như       vậ i ngườ
Do vậy,    ấy không có lỗi
gì.
- Khi người nào            u mình nói
cảm giác: lên
"Tôi cảm giácy". Do     như vậy,  vậi ngườ
ấ y
không có lỗi gì.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          567

- Khi người nào      u mình trinói      lên
thức: "Tôi
tri thức như     vậ
y". Do vậy,    i ngườ
ấ y không có
lỗi gì".

2. Này Bà-la-môn,

 Ta không nói rằng: "Tất cảđi
ều cđượ
thấy cần
phải nói ra".
 Ta không nói rằng: "Tất cảđi ều cđượthấy
không nên nói ra".
 Ta không nói rằng: "Tất cảđi
ều cđượ
nghe nên
nói ra".
 Ta không nói rằng: "Tất cảđi ều cđượ
nghe
không nên nói ra".
 Ta không nói rằng: "Tất cảđi
ều cđượ
cảm giác
nên nói ra".
 Ta không nói rằng: "Tất cảđi
ều cđượ
cảm giác
không nên nói ra".
 Ta không nói rằng: "Tất cảđi
ều cđượ
thức tri
nên nói ra".
 Ta không nói rằng: "Tất cảđi
ều cđượ
thức tri
không nên nói ra".

3. Này Bà-la-môn,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                     568

 Phàm nói              lên
u thấ           điề
y gì, các pháp   b̭t thi͏ n
tăngng,trưở   các pháp thi͏   n tổn giả m, Ta nói
rằngu thấy điề như    y khôngvậ  nên nói ra.
 Phàm nói              lên
u thấy gì, các điề
pháp bất thiệ  n
tổn giảm, các pháp thiện tăng                  trưở
ng, Ta nói
rằngu thấy điề như    y nên nói vậra.
 Phàm nói ra điều nghe
 Phàm nói         u cảmra giác  điề gì …
 Phàm nói ra u điề thức tri gì, các pháp bất thiệ n
tăngng,trưở   các pháp thiệ   n tổn giả m, Ta nói
rằngu thức điề tri              như
y không  nên nóivậra.
 Phàm nóiu thứ         lênc tri gì, điề
các pháp bất
thiện tổn giảm, các pháp thiện tăng        ng, Ta trư
nói rằngu thức điề tri         y nênnhư
nói ra. vậ

Rồi Bà-la-môn Vassakàra, vịđại thần xứMagadha, hoan hỷ, tín thọlời ThếTôn nói, từchỗngồi ngđứ dậy rồi ra đi.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          569

69 Nên nói thật từ từ
PHÂN T
BIỆ
– 139 Trung II

KINH VÔ TRÁNH PHÂN BIỆT (Anaravibhanga suttam) ±Bài kinh s͙139 ±Trung III, 527

Nhưy tôi vầ nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ   ),
Jetavana (Kỳ-đà Lâm),   nh xá ôngtạ
i tị         Anathapindika
(Cấp Cô         Độy Thế
c). Tại   đấ Tôn gọi các Tỷ -kheo:

–"Này các Tỷ -kheo".

–"Bạ                   -kheo ấy vâng ch ThếTôn". Các Tỷ ThếTôn. ThếTôn nói: như sau

–Này các Tỷ-kheo, Ta sẽgiả ng cho các Ông Vô tránh phân biệt. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ , Ta sẽ giảng.

–Thưa        vâng, ch ThếTôn. bạ

-kheo ấy vângTôn.
Các Tỷ              đápThếTônThế
nói
như : sau

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          570

 Chớcó hành trì dục lạc, hạliệt, n,đê phàm tiệ
phu, không xứng bậ  c Thánh, không liên hệ
mục đích. Và cũng kỷ                     khô
khổhạnh, đau      , không xứkhổ
ng bậ
c Thánh,
không liên hệmục đích.
 Từbỏhai cực đoan ấy,                     có c
ng Trung
đạo đã được   Lai giác ngộNhư
, tác thành mắ  t,
tác thành       n an trí,
tịnh, thắ     đưa
ng trí, giác đế
ngộ, Niế
t-bàn.
 Nên biế t tán thán và nên biế
t chỉtrích. Sau
khi biết tán thán và sau khi biết chỉtrích,
không tán thán, không chỉtrích, chỉnên
thuyết pháp.
 Nên biết phán xét vềlạ c. Sau khi biế
t phán
xét vềlạc, nên chú tâm vào nội lạ
c.
 Không nên nói lên lời bí mậ
t.
 Mặt i mặ
đố
t (với ai), không nên nói lời mấ
t
lòng.
 Nên nói thậ
t từtừ, không có vội vàng.
 Chớcó chấp trước địa      , chớcó
phươ
đi
quá xa ngôn ngữthườ
ng dùng.
 Như y là
vậtổng thuyế
t vềvô tránh phân
biệ
t.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        571

 .KLÿ˱ͫFQyLÿ͇ n "Chͣcó hành trì dͭc l̩c, h̩
li͏WÿrWL͏
n, phàm phu, không xͱng b̵c Thánh,
không liên h͏mͭF ÿtFK Yj FǊQ
hành trì t͹kͽkh͝h̩QKÿDXNK͝   , không xͱng
b̵c Thánh, không liên h͏mͭFÿtFK  , do duyên
Juÿ˱ͫFQyLÿ͇QQK˱Y̵y?

 Phàm lạ c gì liên hệvới dục nhưng i đam
hỷhạliệt, n,đê           tiệ
phàm phu, không xứng bậ
c
Thánh, không liên hệmục đích, y phá
là có , có      đauphiềnkhổlao, có t ưu
não, thuộc tà    o.    đạ
 Phàm lạ           t với dục, nhưng kh
c gì liên kế
mê loại hỷhạliệt, n,đê      phàm tiệ
phu, không
xứng bậc Thánh, không liên hệmục đích,
như vậy không                     có
, không có phiềnđau
lao, k
không có ưu não,                           khôn
t não, thuộ c
chánh   o.     đạ
 Phàm hành trì tựkỷkhổhạ     nh nào, khổđau,
không xứng bậ  c Thánh, không liên hệmục
đích, pháp như                       vậy
n lao, có
, có phiề
có ưu não,                 có nhiệ
t não, thuộc     tà
o.    đạ
 Phàm không hành trì khổhạnh nào, đ
không xứng bậc Thánh, không liên hệmục
đích, pháp như             u khổvậy
, không khô
có phiền lao, không cót ưu

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       572

não, thuộc     chánh o".          đạ

Khi được    n "Chớnói
có hành đế
trì dục lạc, hạ
liệt, n,đê
khôngtiệ
xứng bậ c Thánh, không liên hệ
mục đích, và cũng kỷ                      không
khổ
hạnh, đau          khổ
, không xứng bậc Thánh, không liên hệ
mục đích", chính do duyê
vậy.

 .KL ÿ˱ͫF        n "TͳQyL     ÿ͇ ÿRDQ
b͗hai c͹F       y, có ̭
FRQ ÿ˱ͥQJ 7UXQJ ÿ̩R ÿm
ng͡, tác thành m̷W WiF WKjQK          n an  W
t͓QKWK˱ͫng trí, giác ng͡, Ni͇
t-bàn", do duyên
gì ÿ˱ͫFQyLÿ͇QQK˱Y̵  y?

 Đây là ngcon              đườ
Thánh tám   ngành, tức là
chánh tri kiến, chánh tư                 duy,
, chánh
nghiệp, chánh mạ ng, chánh tinh tấn, chánh
niệm, chánh  nh.        đị
Khi được     n "Từnói    đế đoan
bỏhai cực   y, có   ấ
con đường Trung đạo              c ngộ..đã đ
giác ngộ, Niết-bàn", chính do      c nói duy
đến như   y.     vậ

 .KLÿ˱ͫFQyLÿ͇n "Nên bi͇  t tán thán và nên bi͇t
ch͑
trích; sau khi bi͇
t tán thán và sau khi bi͇t c7.64 0 Td

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            573

t não, thuộc vềtào".đạ
nhiệ
 Ở đây,   ấy tánvịthán một sốngư   ời và nói
như : "Nhữ
sau  ng ai không đam mê h
tựkỷkhổhạnh; đau        , không xứ khổ
ng bậ  c
Thánh, không liên hệmục đích,   t cảnhững tấ
vịấy đều không            , khôngcócó phiềđau
n
lao, không có ưu                      t não,não
thuộc chánh   o".       đạ
 Ở đây,    ấ   vị
y chỉtrích một sốngư
ời và nói
như : "Những
sau         ai n chưa
tậ
n hữu kiế tđoạ
sử, tất cảnhững vịấy đều có        , có đa
phiền lao, có t não,        ưuthuộnão,
c tà
đạo".
 Ở đây,      ấ    vị
y tán thán một sốngư ời và nói
như : "Những
sau          ai    nđã
n tậ      đoạ
hữu kiết sử,
tất cảnhững vịấy không , không       có đau
có phiền lao, không có
nhiệ t não, thuộc chánh   o".      đạ
 Nhưy, này
vậcác Tỷ-kheo là có tán thán và
có chỉtrích nhưng              không
t pháp.

 Và này các Tỷ-kheo, thếnào là không có tán thán và không có chỉtrích, nhưng         t pháp?

 Vị
ấy không nói như : "Nhữ
saung ai tìm thấ
y

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       575

c liên hệvới dục, nhưng i hỷ
lạ                                     đam
hạliệt, n,đê   phàm tiệ
phu, không xứng bậc
Thánh, không liên hệmục đích,  t cảnhững tấ
vịấy có , đau   có phiền  khổlao, có
nhiệt não, thuộc tà   o". Vịđạ
ấy chỉthuyết
pháp và nói         : "Sựđamnhư là mêsau
một
pháp có, cóđau     phiền khổ lao, có
nhiệt não, thuộc tà o".    đạ
 Vị ấ
y không nói: "Những ai tìm thấ
y lạ c liên
hệvới dục, nhưng không             i hỷhạ đa
liệt, n,đê   phàm tiệ
phu, không xứng bậ     c
Thánh, tấ
t cảnhững vịấy không cóc

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                    576

tứ. Đình      tầm và chỉ
tứ, chứngt vàđạ     an trú
Thiền thứhai, một trạ   ng thái hỷlạc do        nh  đ
sanh, không tầ m, không tứ, nội tĩnh      t tâm... nh
Thiền thứba... chứngt vàđạ      an trú Thiề n thứ
tư. Như             vậ
y gọi là xuấ  t ly lạ
c, viễn ly lạ c, an
tị
nh lạc, giác ngộlạ c. Ta nói loại lạc này nên
thực hành, nên tu tậ p, nên làm cho sung mãn,
không nên sợhãi.
Khi được      n "Nênnói
biết phánđế
xét vềlạ
c; sau
khi phán xét vềlạ
c, hãy chú tâm vào nội lạc", do
chính duyên này y. được nói

 .KLÿ˱ͫFQyLÿ͇
n "Không nên nói lên lͥi bí m̵t.
M̿W    ÿ͙
i m̿t (vͣi ai), không nên nói lͥi m̭t
lòng"GRGX\rQJuÿ˱ͫFQy           y?

 Tại đây,      các Tỷ  này
-kheo, biết cđượ  một lời bí
mật là không thực, ng,   hư khôngvọ liên hệmục
đích,   u có thểnế
được, chớnói lên lời bí mậtấ y.
 Và nế
u biết cđượmột lời bí mậ
t là thực, không
hư vọng, nhưng              mụckhông   đích,
hãy l
tựtập ng đừ
nói lời ấy.
 Và nế u biết cđượ   một lời bí mậ
t là thực, không
hư ng,  vọ có liên hệmục đích;      đây nên    ở
t
thời nói lên lời bí mậtấ y.
 Nế
u biế
t một lời mấ             đố
t lòng, mặti mặt (với ai)

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             579

là không thực, ng,       hưkhông
vọ liên hệmục
đích,    u có thểnếđược, mặti mặ
đốt; chớcó nói
lên lời nói mấ t lòng ấy.
 Nế u biế
t một lời mất lòng, mặti mặđố t (với ai)
là thực, không hư vọng,                             n
mục đích, hãy tập chớnói lên lời ấy.
 Và nế   u biế
t một lời mấ t lòng, mặti mặ    đố
t (với
ai) là thực, không                  hư
ng, có liên hệmục vọ đíc
ởđây nên       t thời nóibiế
lên lời mấ t lòng ấy.
Khi được              nói
n "Không nên nóiđếlên lời bí mật,
đố
mặti mặt (với ai), không nên nói lên lời mấ t lòng",
do chính duyên này                     y.      được

 .KLÿ˱ͫFQyLÿ͇
n "Nên nói th̵t tͳtͳ, chͣcó v͡i
vàng", do duyên gì ÿ˱
ͫFQyLÿ͇QQK˱    y?

 Ởđây, này       -kheo, các
nế       Tỷ
u nói vội vàng, thời
thân mệ
t mõi, tâm bịtổn hạ
i, tiế
ng bị tổn hạ i và
cổhọng bịđau  .
 Lời nói một ngườ
i vội vàng không    đượ
c rõ ràng
và không   c nhậ    đượ
n hiểu.
 Tại đây, -kheo,      này       các
nói lờ          Tỷ
i từtừ, thân
không mệ t mỏi, tâm không tổn hạ i, tiế
ng không
i và cổhọng không bịđau
tổn hạ                         .
 Lời nói một       ngườ
i nói từtừđư
ợc rõ ràng và

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            580

đư
ợc nhậ
n hiể
u.
Khi được
n "Nênnói
nói thậ  đế
t từtừ, chớcó nói
vội vàng ", chính do duy
vậ
y.

 .KLc ÿ˱ͫnói ÿ͇n "Chͣ có ch̭S WU˱ͣF
a
SK˱˯QJQJͷ, chͣFyÿLTXi[DQJ{
WK˱ͥng
dùng", GRGX\rQJuÿ˱ͫFQy   y?

 Và này các Tỷ  -kheo, thếnào là chấp trước      a
phươngvàngữ             đi quá thườ        xang ngô
dùng? Ở đây, này             -kheo,các         Tỷ
trong nhiều
quốc độ,               ngườ
i ta biế t (những chữ) Pati...
Patta... Vittha.. Sarava.. Dharopa.. Pona...
Pisila. Như               biế    vậy,
t trong  các quốcnhư độh
ấy những chữlà như vậy, i như                  lạ
i
làm như              vậ
y, kiên trì chấ p thủ, chấp ctrướ  và
nói: "Chỉnhư vây            thậ t, là
ngoài rasự
là hư
vọng". y,Như        này các vậ Tỷ  -kheo, là chấp
trước địa phương ngữ,
thườ ng dùng.
 Và này các Tỷ   -kheo, thếnào là không chấ   p
trước địa phương ngữ,
ngữthườ  ng dùng? Ở đây, này            -kheo,các
trong nhiều quốc độ,            ngườ
i ta biết những chữ
Pati.. Patta... Vittha.. Sarava... Dharopa...

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         581

Pona.. Pisila..                biế      Như
t trong các vậ
quốc ấ    độ
y, những chữlà như vậy,            y,
một ngườ i không chấp thủmà giả i thích: "Các
vịấy y cứnhư này,  thế
giải thích        y". Như như
vậy, này các Tỷ-kheo là không chấp trước      a
phương ngữ, không                       thườđi q
ng
dùng.
Khi được      nói
n "Chớ      đế trước
có chấp    a
phương   ngữ
, chớcó đi quá thườ   xang ngô
dùng", do chính   c nóiduyên
đến
y. như
nà

 Ở đây, này          -kheo,các
phàm lạcTỷ
gì liên hệ
với dục nhưng loạ           cói hỷ, đam
hạliệt,   mê đ
tiện, phàm phu, không xứng bậ c Thánh, không
liên hệmục đích, pháp , như                 có
phiền lao, có t não,          ưuthuộcnão,   tà
o. cóđ
Do vậ  y, pháp này là pháp hữu tránh.

 Tại đây, -kheo,       này  phàmcác
lạ        Tỷ
c gì, liên kết
với dục, nhưng không                  i hỷ    có
, hạ
liệt, n,đê        tiệ
phàm phu,  không xứng bậ c Thánh,
không liên hệmục đích, ypháp             không   n
có đau     , khôngkhổ
có phiền lao, khô
não, không có nhiệ t não, thuộc chánh    o. Do   đ
vậy, pháp này là pháp vô tránh.

 Tại     đây, -kheo, này  phàmcác       Tỷ hành trì tựkỷ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       582

khổhạnh, đau              khổ
, không xứ ng bậc Thánh,
không liên hệmục đích, pháp n
khổ, có phiền lao, có tưu             não, nã
thuộc tà o. đạ
Do vậy, pháp này là pháp hữu
tránh.

 Tại đây, -kheo,      này phàmcác
không cóTỷ hành
trì tựkỷkhổhạnh, không           , không đau
xứng  k
bậ c Thánh, không liên hệmục đích, p
vậy không , có          không đau
có phiề  n khổ
lao,
không có ưu não,                            khôn
t não, thuộ c
chánh    o. Do đạ
vậ
y, pháp này là pháp vô tránh.

 Tại đây, -kheo,        này các        đây    Tỷo đã
là T
được ThếTôn giác ngộ, tác thành mắ           t, tác
thành trí,        n an tị     đưa
nh, thắ         đếngộ,
ng trí, giác
Niế t - bàn. Pháp này , không                không
có phiề n lao, không có ưu não,                   t  k
não, thuộc chánh     o. Do vậ y, đạ
pháp này là pháp
vô tránh.

 Tại đây, -kheo,      này  phápcác        Tỷ
tán thán và chỉ
trích nhưng             t phápkhông
này, pháp nàythuy
có đau            khổ lao, có n ưu
, có phiền
não, thuộc tà          đạ
o. Do vậy, pháp này là pháp
hữu tránh.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          583

 Tại đây, -kheo,  này pháp các
không tánTỷthán,
cũng không trích, chỉcóchỉ
thuyế t pháp, pháp
này không , không    có có   đau phiề    khổ
n lao,
không có ưu não,                        khôn
t não, thuộ c
chánh
o. Do đạ
vậ y, pháp này là pháp vô tránh.

 Tạiy, này
đâcác Tỷ  -kheo, pháp dục lạ c này là
uếlạc, phàm phu lạc, phi Thánh lạc, pháp này
là pháp , có      có phiềnđau   lao,khổ có
nhiệ
t não. Do vậ
y, pháp này là pháp hữu tránh.

 Tại đây, -kheo,        nàyphápcác   xuấ     Tỷ
t ly lạ
c,
viễ n ly lạ
c, an tị
nh lạ
c, pháp này là pháp không
đau , khôngkhổ   phiền lao, không
nhiệ t não, thuộc chánh    o. Do vậ y,đạ
pháp này
là pháp vô tránh.

 Tại đây, -kheo,     này   phàmcác
lời nói bíTỷ
mậ t
nào không thật, ng,    hư khôngvọliên hệmục
đích, pháp này , có                  là  phiềnphá
lao, có ưu            t não,não,
thuộc có   tà
o. Do nhi
đạ
vậy, pháp này là pháp hữu tránh.

 Tại đây, -kheo,  này
phàmcác
lời nói bíTỷ
mật
nào là chân thật, không
ng, khônghưliên hệvọ
mục đích,  pháp này là pháp        , có
phiền lao, có t não,  ưuthuộc não,   tà
o. cóđ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       584

Do vậ y, pháp này là pháp hữu tránh.

 Tại đây, -kheo,   này  phàmcáclời nói bíTỷ
mậ
t
nào là chân thật, không  ng, có liênhư
hệmụcvọ
đích, pháp này là pháp              , không kh
có phiền lao, không cót ưu
não, thuộc chánho. Do vậy, đạ
pháp này là pháp
vô tránh.

 Tại đây, -kheo,       nàyphàm     các
lời nói Tỷ
mấ t
lòng nào, mặti mặ  đố
t (với ai), không chân thật,
hư ng, vọ không liên hệmục ,đích    pháp này là
pháp có, cóđau        phiền khổ   lao, có          ư
nhiệt não, thuộc tà    o. Do vậđạy, pháp này là
pháp hữu tránh.

 Tại đây, -kheo,      nàyphàm    cáclời nói Tỷ
mấ t
lòng nào, mặt i mặ đố t (với ai) là chân thậ t,
không ng,hư     khôngvọliên hệmục ,đích   pháp
này là pháp                  có đau
, có phiền      lao,khổ    có
t não, thuộc tà
có nhiệ                        đạ
o. Do vậy, pháp này là
pháp hữu tránh.

 Tại đây, -kheo,      nàyphàm   cáclời nói Tỷ
mấ t
lòng nào, mặt i mặđố t (với ai) là chân thậ t,
không ng,hư  liên hệ vọmục ,đích  pháp này là
pháp không       .. thuộcđau   chánhkhổ
o.     y, đạ
Do vậ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         585

pháp này là pháp vô tránh.

 Tại đây, -kheo,      nàyphàm   cáclời nói Tỷ
nào
đư
ợc nói lên một cách vội vàng, pháp này có
đau khổ...   o... pháp hữutà
tránh. đạ

 Tại đây này                 các
-kheo, phàm   lời nóiTỷ
nào
đượ
c nói lên một cách từtừ, pháp này không
có đau khổ..       o.. pháp vôchánh
tránh.        đạ

 Tại đây, -kheo,     này chấp
cáctrước  Tỷ
a
phươngvàngữ       đi quá thườ   xang ngô
dùng, pháp này là                pháp
.. thuộc về c
tào...đạ
pháp hữu tránh.

 Tại đây, -kheo,   nàykhông  cácchấpTỷ  ctrư
địa phương      và không
ngữ         đi quá
thường dùng, pháp này là ph
khổ... thuộc vềchánh      đạ
o... pháp vô tránh.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông phả   i tựtu
học như           sau
: "Chúng  ta sẽbiế t hͷu tránh pháp và
chúng ta sẽbiế t vô tránh pháp. Sau khi biế  t hữu
tránh pháp và sau khi biết vô tránh pháp, chúng ta
sẽhành trìo".vô          Và nàytránh          đạn
các Tỷ-kheo, Thiệ
gia nam tửSubhuti (Tu-bồ-đề) đã hành                 t
pháp.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         586

ThếTôn thuyế  t giảng như        vậ
-kheo ấ
y. Các Tỷ     y
hoan hỷtín thọlời ThếTôn dạ
y.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                     587

70 Nói đúng thời làu hạ hơn... - Kinh POTALI

POTALIYA –Tăng I, 742

1. Rồi du sĩ nPotaliya     ThếTôn, sau
n,đi
nói khi
đế
lên với ThếTôn những lời chào đón hỏ
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
rồi ngồi xuống một bên. ThếTôn nói với du
Potaliya         i mộ đang
t bên:   ngồ

2. - Này Potaliya, có bốn hạng ingườ
này có mặ
t,
hiện hữu ởđờ i. Thếnào là bốn?

- Ởđây, này Potaliya,             i nói lời không có
tán thán  i với ngườ
i đố
không đángc tán     đượthán,
đúngkiện,   sự đúng  thật, sự    đúng
i; không nói thờ
lời táni vớ     thán
i hạng đố     người        c tánđán
thán, kiện,   đúng đúng    sự
thật, sự    đúng
i.         th
- Ởđây, này Potaliya,             i nói lên lời tán có
thán hạng người đáng được                   kiện,    t
đúngthật,   sự đúng            thờ
i; không nói lời không tán
thán   i vớiđố
hạng người không               c tán
thán, kiện,   đúng đúng    sự
thật, sự    đúng
i.         th
- Ởđây, này      -kheo, các
có hạng Tỷ  ingườ
không nói
lời không i vớ       táni hạng thánngười     đố kh
đư ợc tán thán,        kiện, đúng  đúng
thật,sự    sựđú

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          588

thời; không nói lời táni vớ  thán
i hạng đố     ingư
đáng được tán                thán,
kiện,        đúng
thật, đún
s
đúngi. thờ
- Ởđây, này Potaliya,         i nói lời không có
tán thán  i với hạngđố người không
đúngkiện,    sự đúng thật, sựđúng          thờ
i; và nói lời
tán thán            đố người
i với hạng             c tánđáng
thán,    đ
đúng        sự đúng
kiện,       thật, sựđúng
i.          thờ

3. Này Potaliya, có bốn hạng ingườ này có mặt, hiện
hữu ởđờ  i. Này Potaliya, trong bốn hạng ingườ  này
hạng ingườ   nào Ông chấp nhận là vi diệu hơn,
thắng ? hơn

- Thưa Tôn     Gotama,giả
có bốn hạng ingườ
này, có
mặ      n hữu ởđờ
t, hiệ        i. Thếnào là bốn?

- Ởđây, thưa                  Tôn
Gotama, có hạnggiả   ingườ
nói
lời không i tán          với hạng  thán ingườ
khôngđố
đángc tán    đượthán ... không nói lời tán thán
đố i với người xứng đáng được t
sựkiện, đúng      thật, sự    đúng
i.        thờ
- Ởđây, thưa                  Tôn
Gotama, có hạnggiả   ingườ
nói
lời táni vớ        thán
i hạng đố    người    c tánđán
thán ... không nói lời không i tán          với   t
hạng người không đáng
kiện, đúng    thật, sự     đúng
i.        thờ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                        589

Gotama ... từnay   cho
n trọn đế
i, đờ
con xin quy
ngưỡng.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                  592

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ   593

chuyện về quốc độ, câu
chuyện về đàn ông, câu c
chuyện bên
câu
lề chuyện
đường, tại
câu chuyện người đã chết
các câu chuyện biến trạn
về biến trạng của đại dư
hữu và sự không
Vì sao?   hiện hữu

3) Những câu chuyện  -kheo, này,
không n
đưa đến khôngmụcphải
đích, căn bản
hạnh,
không đưa đến yếm ly, ly
tịnh, thắng -bàn.trí, giác ng

4) Có nói chuyện,               này
-kheo, các Ông      các
hãy nói
chuyện: "Đây... hãylànói Khổ"
chuyện "Đây là
tập"...      chuyện:
hãy nói   "Đây là Kh
chuyện
: "Đây là Con Đường đưa Vì          đến
sao?

5) Các câu chuyện -kheo, liênnày,
hệ đến
n
mục đích,
căn
bản là
cho Phạm     đếnhạnh
yếm
ly, ly tham, đoạn diệt,
Niết
-bàn.

Do   vậy, -kheo,
nàymột
cáccố
Tỷgắng c
để   rõ   biết
: "Đây  là Khổ". Một cố
để   rõ biết: "Đây là Khổ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ               595

làm để rõ biết: "Đây là phải làm để rõ biết: "Đâ diệt".

Suy –Tư Tương V, 607 (Cintà)

1) ...

2) -- Này các
-kheo, chớ
Tỷ có ác,
suy bất  tư
tầm: "Thế giới là thường
thường",hay "Thế giới là hữu
là vô biên", hay "Sinh
một", hay "Sinh mạng này
"Như Lai có tồn tại sau
không tồn tại sau khi ch
và không tồn tại sau khi
tồn tại và không không     Vì sao?   t

3) Các suy tư -kheo, ấy,    này
không liên
các
hệ
mục đích,    không phải
chúngcăn bản ch
chúng không đưa đến yếm ly, ly
tịnh, thắng -bàn.     trí, giác ng

4) Và có suy tư,
-kheo, cácnày
Ông hãy các
suy  T
tư: "Đây là Khổ"...
"Đây là hãy      Khổ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ          598

hãy suy tư
: "Đây là Khổ  tư  diệt".
: "Đây là
Con Đường đưaVì đếnsao?    Khổ di

5) Các suy tư   -kheo,ấy,
liên hệnày
đếncá
m
đích, chúng
căn
bản cho
là       Phạm hạn
đến yếm ly, ly tham, đoạ
ngộ,-bàn.
Niết

Do vậy, -kheo,
nàymột
cáccố
Tỷgắng c
để rõ   biết
: "Đây  là Khổ". Một cố
để rõ biết: "Đây là Khổ
làm để rõ biết: "Đây là
phải làm để rõ biết: "Đâ
diệt".

Tranh –
Luận
Tương
V, 608 (Viggàhikà)

1) ...

2) -- Này các
-kheo, chớ
Tỷ  có nói lời
nhau: "Ông không biết     Tôi bi
Ph
Pháp và Luật này. Sao Ôn
này? Ông theo tà hạnh. Tôi
đáng nói trước, Ông lại
Ông lại nói trước. Lời n
không tương ưng. Điều Ôn

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ         599

bị đảo lộn. Quan điểm củ
đi giải tỏa quan điểm củ
tắc nếu Ông có
Vì sao?thể làm đ

3) Những câu chuyện            ấy, n
-kheo, không
liên hệ h,   đến
không phải
mục đíccăn bản
hạnh,
không đưa đến yếm ly, ly
tịnh, thắng -bàn.   trí, giác ng

4) Và này-kheo,
các  nếu
Tỷcó nói,   : th
"Đây là"...Khổ  hãy nói "Đây l
"Đây là Khổ diệt"...là Con Đường
hãy
đến Khổ diệt".
?           Vì sao

5) Các lời nói           ấy,
-kheo, liên hệ này
đến c
m
đích, chúng
căn
bản cho
là         Phạm hạn
đến yếm ly, ly tham, đoạ
ngộ,-bàn.
Niết

Do vậy, -kheo,
nàymột
cáccố
Tỷgắng c
để rõ   biết
: "Đây  là Khổ". Một cố
để rõ biết: "Đây là Khổ
làm để rõ biết: "Đây là
phải làm để rõ biết: "Đâ
diệt".

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ         600

Lời –Nói Tương V, 609

1) ...

2) -- Này các
-kheo, chớ
Tỷ      có nói nh
chuyện của
loài súc sanh, như
chúa, câu chuyện về ăn trộ
câu chuyện về binh lính,
chuyện về chiến tranh,
chuyện về đồ uống, câu
chuyện về giường nằm, câ
chuyện về hương liệu, câ
chuyện về xe cộ, câu ch
chuyện về thị tứ, câu c
chuyện về quốc độ,                 câu
bà, câu
chuyện về đàn ông, câu c
chuyện bên lề đường, câu
câu chuyện người đã chết
các câu chuyện biến trạn
về biến trạng của đại dư
hữu và sự không    Vì sao?  hiện hữu

3) Những câu chuyện  -kheo, này,
không n
đưa đến khôngmụcphải
đích, căn bản
hạnh,
không đưa đến yếm ly, ly
tịnh, thắng -bàn.trí, giác ng

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ          601

4) Có nói chuyện,               này
-kheo, các Ông      các
hãy nói
chuyện: "Đây... hãylànói Khổ"
chuyện "Đây là
tập"...      chuyện:
hãy nói   "Đây là Kh
chuyện
: "Đây là Con Đường đưa Vì          đến
sao?

5) Các câu chuyện -kheo, liênnày,
hệ đến
n
mục đích,
căn
bản là
cho Phạm     đếnhạnh
yếm
ly, ly tham, đoạn diệt,
Niết
-bàn.

Do vậy, -kheo,
nàymột
cáccố
Tỷgắng c
để rõ   biết
: "Đây  là Khổ". Một cố
để rõ biết: "Đây là Khổ
làm để rõ biết: "Đây là
phải làm để rõ biết: "Đâ
diệt".

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ               602

73 Quả rất nhẹ của tà n NHẸ – Tăng III, 623

RẤT LÀ NHẸ–Tăng III, 623

1.- Này các Tỷ-kheo, sát         c thựcsanh
hiện, c đượ
tu tập, c làm đượ cho sung a mãn,           ngục,
đưan loại đế bàng sanh,      n cõi ngạquỷ. đưa
Qu̫d͓ đế
thͭc h͇t sͱc nh́của sát sanh là cđượ làm ingườvới
tu͝i th͕ng̷n.

2. Này các Tỷ -kheo, lấy của không              cho
c thực
hiện, c tu đượ
tập, được làm cho                   n  s
địa ngục, đưa   n loại đế   bàng sanh,   n cõi ngạ đ
quỷ . Quảdịthục hế t sức nhẹcủa lấy của không cho
là cđượ làm ingườ với sựt͝n h̩i tài s̫n.

3. Này các Tỷ-kheo, tà hạnh trong các dục cđượ
thực
hiện, c tu  đượ
tập, được làm cho                  n s
địa ngục, đưa   n loại đế    bàng sanh, n cõi ngạ đ
quỷ . Quảdịthục hế t sức nhẹcủa tà hạnh trong các
dục là cđượ làm ingườ  với sựoán thù cͯa k̓ÿ͓ch.

-kheo, nói
4. Này các Tỷ                    láo cđượ
c thực hiện,   tuđượ
tập, được làm choa ngục,            sung đư mã
đế n loại bàng sanh,
n cõi ngạquỷ    đưa
. Quảdị đế
thụ c

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       603

t sức nhẹcủa nói láo là cđượ
hế                        làm ingườ
b͓vu cáo
NK{QJÿ~QJV͹ th̵t.

5. Này các Tỷ   -kheo, nói c hai    thực hiện,lưỡ
đư ợc tu tập, được làm cho a sun
ngục, đưa    n loại đế   bàng sanh,
n cõi ngạquỷ .đưa
Quảdịthục hế   t sức nhẹcủa nói hai
i là cđượlưỡ
làm
ngư ời với b̩n bè b͓ÿ͝  vͩ.

6. Này các Tỷ  -kheo, nói ác khẩu cđượ  thực hiện,
đư ợc tu tập, được làm cho a sun
ngục, đưa   n loại đế   bàng sanh,  n cõi ngạquỷ .đưa
Quảdịthục hế  t sức nhẹcủa nói ác khẩu là cđượlàm
ngư ời và đư
ợc nghe nhͷng ti͇  ng không kh̫ý.

7. Này các Tỷ-kheo, nói lời phù phiếm đượ  c thực
hiện, c tu đượ
tập, được làm cho                   n s
địa ngục, đưa  n loại đế   bàng sanh,   n cõi ngạ đ
quỷ . Quảdịthục hết sức nhẹcủa nói lời phù phiế m
là được i làm      và đư ợc nghe
ngườ nhͷng lͥi khó
ch̭p nh̵n.

8. Này các Tỷ-kheo, uống men urượu,    nấu,c đượ
r
thực hiện,c tu  đượ
tập, được làm cho
đếna ngục,đị        đưa
n loại đế  bàng sanh,
n cõi
ngạquỷ  . Quảdịthục hế  t sức nhẹcủa uống u rượ
là
đư ợc làm ingườ với WkPÿLrQOR̩n.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                       604

74 Sau khi chứng
n- Kinh
đạtI 4Đ
KHÔNG – 122 Trung II

KINH ĐẠ I KHÔNG (Mahasunnata suttam) ±Bài kinh s͙122 ±Trung III, 301

Nhưy tôi vầ nghe.

Một thời, ThếTôn trú giữa các dòng họSakka
(Thích-ca), tạ   i Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ   ), ởtu việ
n
Nigrodha (Ni-câu-luậ       t ThọViên). Rồi ThếTôn vào
buổi sáng       p y, cầmđắ      y bát, đi vào
khấ  t thực. Sau t khi           thực ởKapilavatt
đi khấ
xong, trênt thự                  đường
c trởvề , ThếTôn
đi khấ nđi
trú xứcủa Thích-ca Kalakhemaka                ởban ngày.    đ
Lúc bấ   y giờ, tạ i tu việ n của Thích-ca Kalakhemaka,
có sắp t rấ   đặ
t nhiề  u sàng tọa. ThếTôn thấ   y rấ
t nhiề
u
sàng tọa tạ  i trú xứcủa Thích-ca Kalakhemaka, thấ      y
vậ y ThếTôn suy            : "Rấ  nghĩ
t nhiề u sàng tọa cđượ sắ
p
đặ t tạ i tu việ n củ  a Thích-ca Kalakhemaka. Không
biế t ởđấ  y có rấ t nhiề u Tỷ -kheo ởkhông?"

Lúc bấ
y giờTôn giảAnanda cùng với rất nhiều
vịTỷ-kheo đang làm y              trú xứ(civa
của

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              605

Thích-ca Ghataya.

Rồi ThếTôn vào buổi chiề  u, từThiề n tịnhc       độ
cư ngđứdậy, n đi         đế
trú xứcủa Thích-ca Ghataya, sau
khi     đế
n ngồi trên chỗđã nsoạ
n liề                       sẵn. Sau khi ngồi,
ThếTôn bảo Tôn giảAnanda:

–Này Ananda, có rấ  t nhiều sàng tọa cđượ
sắp
đặt tạ
i trú xứcủa Thích-ca Kalakhemaka. Không biế
t
có nhiề u Tỷ-kheo trú ởđấy không.

–Bạ ch ThếTôn, có rấ     u sàng tọa cđượ
t nhiề              sắp
đặt ởtrú xứcủa Thích-ca Kalakhemaka; có rấ
t nhiều
Tỷ-kheo trú tại chỗấy. Bạ ch ThếTôn, nay là thời
chúng con làm y.

 Này Ananda, một Tỷ     -kheo không chói sáng
nế u thích thú trong hội chúng của mình, nế  u
hân hoan trong hội chúng của mình, nế   u hoan
hỷtrong hội chúng của mình, nế     u thích thú
trong hội chúng của ngườ  i, nế
u hân hoan trong
hội chúng của ngườ   i, nếu hoan hỷtrong hội
chúng của ngườ   i.

 Này Ananda, nế   u Tỷ-kheo nào thích thú trong
hội chúng của mình, hân hoan trong hội chúng
của mình, hoan hỷtrong hội chúng của mình,
thích thú trong hội chúng của ngườ i, hân hoan

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           606

trong hội chúng của ngườ    i, hoan hỷtrong hội
chúng của ngườ    i, có thểlà một vịchứngc đắ
tùy theo ý muốn, chứng đắc không
chứngc không đắ mệ     t nhọc, viễn ly lạc, độc
lạc, an tị
nh lạc, chánh giác lạ c; sựkiện như  y v
không xả  y ra.

 Nhưng này -kheo            Ananda,
nào sống mộtTỷ
mình, xa lánh tụhội, thời vịấ    y có hy vọng
chứngc tùy  đắtheo ý muốn, chứngc không   đắ
khó khăn,                 chứng
c không   mệ         đắ
t nhọc, viễn ly
lạc, độc     c, an tịcư
nh lạ   lạ giác lạ
c, chánh        c; sự
kiện như   y có thểvậ
xả y ra.

 Này Ananda, nế    u Tỷ-kheo nào thích thú trong
hội chúng của mình, hân hoan trong hội chúng
của mình, hoan hỷtrong hội chúng của mình,
thích thú trong hội chúng của ngườ   i, hân hoan
trong hội chúng của ngườ   i, hoan hỷtrong hội
chúng của ngườ   i sẽchứngc vàđắ   an trú với tâm
giả i thoát có hạ
n kỳvà thoả  i mái hay không có
hạ n kỳvà bấtng;độ   sựkiện như     y khôngvậ xảy
ra.

 Nhưng này -kheo           Ananda,
nào sống mộtTỷ
mình, xa lánh tụhội, thời vịấ y có hy vọng sẽ
chứngc vàđắ   an trú với tâm giải thoát có hạ
n

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             607

kỳvà thoái mái, hay không có hạn kỳvà bấ
t
động; sựkiện như         yvậ
y có xả ra.

 Này Ananda, Ta không quán thấy một sắc
pháp nào trong ấy có hoan hỷ, trong ấy có
hoan lạc, chị
u sựbiến dị      u sựđổ
ch, chị     i khác
mà không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, nã

 Nhưng       (an) sự
trú này, này Ananda             c
Như Lai hoàn, tứ                     toàn
c là sau khi giá
không tác ý với tấ  t cảtư ớng, chứngc vàđắ    (an)
trú nội không. Và nế    u, này Ananda, trong khi
Như Lai an trú u có                       trong
những    a
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ni, nam                cư sĩ,    ccư s
q
vương,    i thầ     đạ o, ngoại
n, ngoại       đạ          đạo
tửđế n đệ
yế     n, trong khi ấy, này Ananda
t kiế
với tâm nhướng         viễ n ly, thiên đế
vềviễ  n ly,
nặ ng vềviễ  n ly, sống độc cư,            trong ly hoa
dục, làm               ncho
n tậ  tấ       đoạ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                          608

ấy cầ
n phải an trú, an tọa, chuyên nhất, và
nh an
nội tâm trên định tướng                 cập
vềtrướcấy.

Vịấ  y tác ý nội không. Trong khi vịấ
y tác ý nội
không, tâm thích thú, tịnh tín, an            n nội trú
không. Sựkiện lày, này     như      vậ
Ananda, Tỷ-kheo biết
như : "Trong
saukhi ta tác ý nội không, tâm thích thú,
tịnh tín, an             n nội trú,
không". Ởđây,
hướng  ấy vịđ
ý thức rõ ràng        y.       như vậ

Vịấy tác ý ngoạ i không. Vịấ  y tác ý nội ngoạ i
không. Vịấ y tác ý bấtng.độ  Trong khi vịấ y tác ý bấ
t
động, tâm thích thú, tịnh tín, an               n bất trú
động. Sựkiện là y, như                vậ
này Ananda,  vịTỷ-kheo
biết như    : "Trongsau
khi ta tác ý bấtng,độ  tâm thích
thú, tịnh tín, an             n bấttrú,  độ
ng".  Ởđây,hướng  v
ấy ý thức rõ ràng       y.         như vậ

Này Ananda, nế u Tỷ-kheo ấy đang an
an trú này, tâm vịấy hướng đến ấ              yđi
đi kinh hành (cankamati)         ng: "Trong khi
ta ÿDQJ    kinhÿL
hành, thời tham và t ưu,
thiện pháp không có chảy vào". Ởđây,  ấy ý vị
thức
rõ ràng nhưy. vậ

u Tỷ-kheo đang an
Này Ananda, nế
trú này, tâm vịấy hướng      i,đến
ng lạ vịấy ng
đứ
đứ
lạ
i

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           610

và nghĩ
ng: "Trongrằ
khi ta ÿDQJÿͱ
ng lại, thời tham
và ưu, t các   n phápác
thiệ       khôngbấ
có chảy vào". Ở
đây,
ấ   vị
y ý thức    rõ ràng   y.       như vậ

Này Ananda, nế               -kheo ấ
u trong khi Tỷ      y an trú
trong sựan trú này, tâm vịấy hướng   n ngồi, vịđế
ấy
ngồi vàng:nghĩ               rằ
"Tro.Tj7.08.82004B>-3<1  Tf 0.06 Tc (n

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           611

luậ n, quốc luậ     độn, nữluậ  n, anh hùng luậ    n, hạ ng
trung luậ  n, thủy bình xứluậ   n, tiên linh luậ n, sai biệt
luậ n, thếgiới luậ  n, hải thuyế t luậ n, hữu vô hữu luậ  n.
Ở đây,        ấy ývịthức rõ ràng như v
Ananda,        i với nhữđố
ng lời nói nào khắ    c khổ, khai
tâm, nđưa        nhứt đế  nghướ
yếm ly, ly             n diệt,tha
an tị nh, thắ ng trí, giác ngộ, Niế   t-bàn, như      u dục   th
luậ n, tri túc luận, độc           n, bấ tcư
chúng luậ
hội luậ n,
tinh cầ n luậ n, giới luận,        đị
nh luậ n, tuệluậ n, giải thoát
luậ n, giả i thoát tri kiến luận, vịấy :nghĩ    "Ta sẽnói
các luận như       y". Ở đây,
vậ ấ     y ý vị
thức rõ ràn
vậ y.

Này Ananda, nế    u Tỷ-kheo ấ  y trong khi an trú
với sựan trú này, tâm hướng        n suy tầmđế(vitakka),
vịấy suy         : "Đố inghĩ
với những suy tầ   m hạliệt, đ
tiện, phàm phu, không thuộc bậ     c Thánh, không liên
hệđế   n mục đích, không            n yế            đưa đ
m ly, ly tham,
đoạ n diệ t, an tị
nh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn, nh
là dục tầ  m, sân tầm, hạ i tầm, ta sẽkhông suy
các loạ i suy tầ mấ y". Ởđây,     ấ    vị
y ý thức      rõ ràn
vậ y.

Nhưng này         đố  Ananda,
i với những suy tầ m này,
c Thánh, có khảnăng
thuộc bậ                            cầ nghướ
u tiến,        dẫn
(người suy mnghĩ         ấy)   n sựđế
đo
các
ạ       suy
n trừhoàn
toàn đau lykhổ,      dục tầm, vônhư    m, là
sân tầ   bất hạ
i

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                612

m, vịấy :nghĩ
tầ           "Ta sẽsuy tưi suycác
tầ    loạ
m này".
Ởđây,  ấ   vị
y ý thức    rõ ràng
vậ
y.       như

 Này Ananda, có                     năm
ng này.dục
Thếnào là
?  năm

 Các sắ c do mắ  t nhận thức, khảái, khảhỷ   , khả
lạc, khảý, liên hệđế   n dục, hấp dẫ n; các tiế ng
do tai nhậ n thức; các hương ndo            thức; mũ
các vịdo i lưỡ nhậ n thức; các xúc do thân nhậ   n
thức, khảái, khảhỷ   , khảlạc, khảý, liên hệđế   n
dục, hấ p dẫn. Này Ananda,                      ng có
dư ỡng này. Từđây-kheo      Tỷ  cần phải ng     thườ
thườ ng quán sát tựtâm như        : "Trong sautâm
ta, có khͧi lên tâm hành gì vͣi xͱ(ayatana)
này hay xͱ khác cͯD QăP GͭF                 ng
G˱ ͩng?".

 Này Ananda, nế    u Tỷ-kheo trong khi quán sát
nhưy, tuệ vậ  tri rằng: "Trong tâm ta, có khởi
lên tâm hành với xứnày hay xứkhác của năm
dục trưởng                 dưỡ là y, như
ng". Sựkiện                Tỷ  - v
kheo tuệtri như       : "Dͭc áisau
(chandaraga)
Qj\ÿ͙ i vͣLQăPGͭFWU˱ͧQJ            i vͣi ta,
FK˱DÿR̩  n di͏Wÿ˱ͫ c". Ởđây,     ấy ý vị
thức rõ
ràng y.      như vậ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         613

 Này Ananda, nế     u Tỷ-kheo trong khi quán sát
nhưy, tuệ  vậ tri rằng: "Trong tâm ta, không có
khởi lên tâm hành với xứnày hay xứkhác của
năm dục trưởng         ng". Sựkiện dưỡ   là y, như
Tỷ-kheo tuệtri như       : "Dục sau tham   i với này
năm dục trưởng                i với dưỡngta,c đã
đoạn diệ t". Ởđây,     ấ     vị
y ý thức    rõ ràng   y.

 Này     Ananda,uẩn. có               năm thủ

 Ở đây,    -kheoTỷcầ n phải n đoạtậ n chúng, khi
vịấy tùy quán sựsanh diệ   t. Đây là sắ
sựtập khởi của sắc, đây       đoạ    là
n diệ       sự
t của sắc.
Đây là thọ,          tậ       đây
p khởi của thọ,là    đây  sự l
đoạn diệ t của thọ. Đây là làtưở
hành... Đây tậ                là
p khởithức,
của thức,    đ
đây đoạ   là     sự
n diệt của thức.

 Trong khi vịấ y an trú, tùy quán sựsanh diệ      t
của năm      uẩ    thủ
n này,   nế u có ngã mạ    n nào
(asmimmano) (khởi lên)       i với đố   năm  uẩ n, th
ngã mạ n ấy được     n tận. Sựđoạ
kiện lày, như
này Ananda, Tỷ -kheo tuệtri như         : "Phàm sau
có ngã mạn nào    i với đố    năm        thủ
uẩn (khở  i lên)
nơi ta,n tậ         ta
n ngã mạđã n ấy".đoạ
Ởđây, v
ấy ý thức rõ ràng          y. Nhữngnhư pháp này,vậ
này Ananda, thuầ n nhấ t liên hệđế  n thiện,     u đề

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         614

thuộc hiề                     vượ
n, Thánh, siêu thế, t ngoài tầ
m của
ác ma.

–Này Ananda,nào?   Ông
Vì thấynghĩ
lý do t
gì, một Thanhtửtựvăn
nghĩĐệ     là xứng  p
lý)đi  đểtheo một       Đạo
u cho bị t hủi? sư dầ
hấ

–Bạ  ch ThếTôn,    i vớiđố
chúng con, các pháp
dựa ThếTôn làm căn                    bản,
ng ThếTôn   làm lãnhhướ
đạo, nương    a ThếTôn làmtự
y cứ. Bạ ch ThếTôn, tốt
lành thay nếu ThếTôn thuyế t giảng cho ý n
Sau khi             đượ
c nghe ThếTôn, các Tỷ -kheo sẽhành trì.

–Này Ananda, thậ       t không xứng đáng                t  c
đệ tửbám sát theo vịđạo sư, nếu                        c nghevì l
giải thích khếkinh và phúng tụng. Vì cớsao? Trong
một thời gian lâu dài,                          c các Ông    các
nghe, thọtrì,              đọ
c lớn tiếng,          suy
i ý, khéotư   thấu vớ
hiểu với chánh trí. Nhưng                               i với
những lời nói nào, khắ     c khổ, khai n tâm              nhất  đ
hư ớng viễn ly, oạ              ly
n diệt tham,
an tịnh, thắ        đ
ng trí,
giác ngộ, Niế   t-bàn như         u dụclàluận, trithiể
túc luậ n,
độc cư       n, bấ    luậhội luậ
t chúng          n, tinh cầ n luậ   n, giới
luận,         đị
nh luậ n, tuệluậ n, giải thoát luận, giả  i thoát tri
kiến luậ  n. Này Ananda, do nhân duyên những loạ             i
thuyế t luậ n nhưy, thậ   vậ t xứng đáng             t Thanhcho
văntửđệ     bám sát vịĐạo sư         u cho bị dầ
hấ  t hủi. Sự

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                 615

kiện là y, như  này Ananda,vậthời có sựphiề
n lụy
(upaddava) cho vịĐạo sư;     kiện sự  là y, như
thời  v
có sựphiền lụy do    tử; sựđệ
kiện lày, thờ nhưi có vậ
sựphiền lụy cho các vịtu Phạm hạnh.

Và này Ananda,            nào là sựphiềnhư
n lụy chothế
vịĐạo? Ở     sưđây, này Ananda,                    a một     c
trú xứ(senasanam) xa vắ   ng trong rừng,i gố      dướ
c cây,
trên         sườ
n núi, chỗhoang vu, trong hang núi, tạ       i bãi
tha ma, tại khu rừng, ngoài trời hay trên một ngđố
rơm. Trong          ấ         khi ly
y sống viễn         vịy, như
các Bà- vậ
la-môn, gia chủ, cảthị  dân và quốc dân bao vây xung
quanh. Đư  ợc các Bà-la-môn, gia chủ, cảthịdân và
quốc dân bao vây xung quanh, vịấ       y khởi lên nhiễ  m
tâm, rơi         c vọng,vào
khởi lên dụ tham ái, trởlui lạ  i
đờ i sống sung túc. Nhưc gọ                             vậy,
i
là sựphiền lụy của Đạo                sưn lụy của o Đạ
. Vì sựphiề
sư, các     t thiệ   ác tạ
n pháp,   pbấnhiễ m, dẫn n táiđế  sanh,
đáng    hãi, sợ n đưa khổquảdẫn   đế n sanh,
đế già, chế    t
trong tương            áp ấ y tấlai,
n công vị ấy.cácNhư    y,ph
này Ananda, là sựphiề   n lụy của Đạo sư.

Này Ananda, thếnào là sựphiề       n lụy của tử   đệ
?
Này Ananda,      tửcủa mộtđệĐạo sư,i bắ
sống viễ n ly của Đạo sư              a mộtmình,
trú xứxa  lự
vắng, trong rừng,i gốc     dướcây,n núi,          trên
chỗ  s
hoang vu, trong hang núi, tại bãi tha ma, tạ i khu rừng,

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               616

ngoài trời hay trên một đống rơm.                    ấy Tr
sống viễn lyy, các     như        vậ gia chủ, cảthị
Bà-la-môn,
dân với quốc dân bao vây xung quanh. Đư     ợc các Bà-
la-môn, gia chủ, cảthị  dân và quốc dân bao vây cung
quanh, vịấ  y khởi lên nhiễm tâm, crơi           vọ ng, và
khởi lên tham ái, trởlui lại i sốngđờ         sung tú
vậy, này Ananda,       c gọi là sựphiền lụyđượ
của tử   đệ
.
Vì sựphiề  n lụy của tử   đệ
, các ác bất thiện pháp, tạp
nhiễ m, dẫn đến tái hãi,               sanh,    nđưa
khổđánđ
quả            đế già, chết trong tương
, dẫn n sanh,
ấy tấ n công vịấy. Như              vậ là sựphiề
y, này Ananda,            n
lụy của tử   đệ
.

Và này Ananda,                       như
nào là sựphiền lụy củathế
các vịtu Phạm hạnh? Ởđây, này Anand
xuấ t hiện ởđờ i, là bậ c A-la-hán, Chánh Biế  n Tri,
Minh Hạ   nh Túc, Thiệ   n Thệ , ThếGian Giả   i, Vô
Thượng u Sĩ,      NgựTrượng  Điề         Phu, Thi
Phậ t, ThếTôn. Ngài lựa một trú xứxa vắ    ng, trong
rừng,i gốc    dướcây,n núi,        trên
chỗhoang sườvu,
trong hang núi, tạ i bãi tha ma, tại khu rừng, ngoài
trời hay trên một đống rơm. Tron                  ng
viễn ly y, như              vậ gia chủ, cảthịdân
các Bà-la-môn,
và quốc dân bao vây xung quanh. Đư     ợc các Bà-la-
môn, gia chủ, cảthịdân và quốc dân bao vây xung
quanh, Ngài không khởi lên nhiễ    m tâm, không rơi
vào dục vọng, không khởi lên tham ái, không trởlui

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                           617

đờ lạii sống sung túc.

Nhưng này đệ              Ananda,
tửcủa bậc Đạo        vị sư
chủ
tâm theo (hạ  nh) viễ n ly của bậc Đạo sư,              c   b
(theo hạ nh ấ y) lựa một trú xứxa vắ    ng, trong rừng,
dư ới gốc cây,n núi,          trênchỗhoang  sườvu, trong
hang núi, tại bãi tha ma, tại khu rừng, ngoài trời, trên
một đống rơm.                  ấ     Trong
y sống viễn ly        khi
y, như
các Bà-la-môn, gia chủ, cảthịdân và quốc dân bao
vây xung quanh. Đư    ợc các Bà-la-môn, gia chủ, cảthị
dân và quốc dân bao vây xung quanh, vịấ       y khởi lên
nhiễm tâm, crơi            vọng, khởvào
i lên tham dụái, trở
lại i sốngđờ        sung túc. Nhưc vậ
gọi là sựphiề  n lụy của các vịtu Phạ    m hạ nh. Vì sự
phiề n lụy của Phạ  m hạ nh, các ác bấ t thiệ
n pháp, tạ  p
nhiễ m, dẫn đến áng           tái  sợhãi,sanhnđưa      đ
khổ    đ
quả            đế già, chết trong tương
, dẫn n sanh,
ấy tấ n công vịấ y. Nhưy, này  vậAnanda, là sựphiề      n
lụy của các vịtu Phạ   m hạ nh.

Nhưng này phiề         Ananda,           sự
n lụy của các vịtu
Phạ m hạ nh là nhiều quảkhổhơn,u quả   nhiề
não hơ
đối với phiền lụy của Đạo sưn lụ         này
y của vàđệ
tửnày, ahơn      nó dẫnnữ  đến
a lạc. đọ

 Do vậy, này Ananda,      i xửvới Ta, vớihãy tâm đ thân hữu, không với tâm thù nghịch, và

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              618

vậy các Ông sẽđư ợc hạnh phúc an lạc lâu dài.

Và như        nào  thế làtửđố  các
i xửvị Đạo
đệ sư   i    v
tâm thù nghị   ch, không với tâm thân hữu? Ởđây, nà
Ananda, vịĐạo ysư               ấ từmẫ
với lòng         n thuyế t pháp
cho các       tử, mongđệ
cầ u hạ nh phúc cho họ, vì lòng
từmẫ   n nói rằ ng: "Đây là hạnh phúc
là an lạ c cho các Ông". Nhưngđệ            các
tửcủa vịấ  y
không chị  u nghe theo, không chị   u lóng tai, chú tâm
vào hướng khác                   c lạ
i, họ(annan),
đi ixa   giảng lờ
dạ y của vịĐạo. sư        Như vậy, này An
tửđố  i xửvới bậc Đạoi tâm          sư,
thù nghị vớ
ch, không
với tâm thân hữu.

Và như     nào, thếnày Ananda,         tửđố i xử   l
với bậc Đạoi tâm       sư,
thân hữu,vớ không với tâm thù
nghị ch? Ở đây, này Đạo             Ananda,  sư      vớ
i lòng từ vị
mẫ n thuyết pháp tử            cho
, tìm cầ ucác
hạ      đệ
nh phúc
cho họ, vì lòng từmẫ  n nói rằ ng: "Đây nhlà     phúc hạ
cho các àÔng,        an lạ        đây
c cho các  Ông". Các
l      tửđệ
của vịấ  y chịu nghe theo, chị u lóng tai, không chú
tâm vào hướng khác,                     c lại đi     và
i  xa
k
dạy của bậc Đạo      Nhưsư.     vậy, này Ana
tửđố  i xửvới bậc Đạoi tâm         sư,thân hữvớ
u, không
phả i với tâm thù nghịch.

Do vậy, này Ananda,           hãy i xửvới Ta, với tâm

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             619

thân hữu, chớvới tâm thù nghịch vày sẽ               như
là
hạ nh phúc, là an lạc lâu dài cho các Ông. Ta không
sách tấn các Ông                   nhưi đố
i thợgốm         ngườ
với       các
gốm chưa nung,                        chưa
c nung chín.   Ta sẽnói đượ
hế t
lời chỉtríchn lờ       này
i chỉtrích đế
khác, hết lời tán thán
nàyn lờ   đế
i tán thán khác. Cái gì là lõi cây, cái ấy sẽ
đứ ng vững tồn tại.

ThếTôn thuyế  t giảng như         vậ
y. Tôn giảAnanda
hoan hỷtín thọlời ThếTôn dạ
y.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              620

75 Thiên             chủ Sakka với trá -             Kinh Không Gia 498

Không Gian Trá –Tương I, 498

1) ỞSàvatthi.

2) Thuởxưa, này      -kheo,các
Thiên chủ TỷSakka
n tịnh độc cư, khởi
trong khi Thiề                              :
"D̯u ai là k̓thù cͯDWDĈ͙
i vͣi h͕, ta không có
gian trá".

3) Rồi này các Tỷ-kheo, Vepacitti, vua các A-tu-la,
với tâm của mình biế
t tâm của Thiên chủSakka, liề n
đin Thiên
đế chủSakka.

4) Này các Tỷ-kheo, Thiên chủSakka thấy Vepacitti,
vua các A-tu-la, từxa đi        yđế
n, thấ vậy liề
n nói với
vua A-tu-la:

"- Hãyng đứ
lại, này Vepacitti,
bắ
t ".

5) "- Này Thân hữu, tâm của       Ông       trước nào, chớcó bỏtâm ấy ".

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            621

6) "- Này Vepacitti, Ông có thểthề : "Ta không bao giờgian trá".

(Vepacitti):

7) Ác báo do vọng ngôn,
Ác báo do báng Thánh,
Ác báo do phản bạ n,
Ác báo do vong ân.
Này Sujampati,
Ai gian trá với Ông,
Ngườ  i ấy sẽthọlãnh,
Các quảbáo như       y.   vậ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                         622

76 Tà ngữ - 8 phi Thánh THÁNH NGÔN – Tăng II

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ   623

77 Tà ngữ - Nguyên nhân - Kinh DO THAM SÂN 583

DO THAM SÂN SI –Tăng IV, 583

1. Này các Tỷ -kheo,

- Ta nói sát sanh có ba: do nhân tham, do nhân sân,
do nhân si.
- Ta nói lấy của không cho có ba: do nhân tham, do
nhân sân, do nhân si.
- Ta nói tà hạ nh trong các dục có ba: do nhân tham,
do nhân sân, do nhân si.
- Ta nói, nói láo có ba: do nhân tham, do nhân sân,
do nhân si.
- Ta nói, nói hai               lưỡ
i có ba: do nhân tham, do nhân
sân, do nhân si.
- Ta nói, nói lời c ác   độ có ba: do nhân tham, do
nhân sân, do nhân si.
- Ta nói, nói lời phù phiế m có ba: do nhân tham, do
nhân sân, do nhân si.
- Ta nói, tham dụ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             625

ấy trước đã được tu tập tựu như thật như vậy.

-- Lành   thay,   bạch    Thượng

Gia chủ     Citta     hoan    hỷ,      t nữa:

10) -- Tỷ
-kheo ra khỏi Diệt t
Thượng    SKiS
tọa,QjR
WU˱ͣF
NKͧL     OrQ
, thân hành,
khẩu hành,    ? hay ý hành

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ
ý hành khởi lên trước,
thân hành,rồi
rồiđế
đ
hành.

-- Lành   thay,   bạch    Thượng

Gia chủ     Citta     hoan    hỷ,      t nữa:

-kheo ra khỏi
11) -- Tỷ         Diệt thọ tưởng
Thượng     F̫PJLiFÿ˱ͫFEDRQ
tọa,

-- Tỷ-kheo ra khỏi Diệt thọ
ba xúc: không xúc, vô tướng
xúc, vô nguyện
xúc.

-- Lành   thay,   bạch    Thượng

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ           631

Gia chủ         Citta   hoan    hỷ,    t nữa:

12) -- Tỷ
-kheo ra khỏi      Diệt        t
Thượngtâmtọa,thiên về      đâu,        h
nghiêng    ? về đâu

-- Tỷ
-kheo ra khỏi Diệt thọ
tâm vị ấy thiên
, hướng về
về viễn
viễn
về viễn ly.

-- Lành thay,   bạch   Thượng   tọa.

Gia    chủ Citta hoan hỷ, t nói    rồi hỏi thêm câu hỏi

13) -- Bạch Thượng
FyEDRQKLrXS
tọa,
QKL͉XFKRV͹FKͱQJÿ̷F'

-- Thật sự, này Gia chủ, đ
trước, Gia chủ lại hỏi s
Gia chủ. Nàyhai pháp
Gia giúp
chủ, đỡ
có
cho Diệt thọ tưởng địnhChỉ
và Quán.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ           632

79 Đàm luận thì mới bi
không - Kinh P–
TRƯỜNG
Tăng
177

TRƯỜ NG HỢP –Tăng II, 177

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn ngtrườ
hợp này, cần
phải cđượ hiể
u với bốn ng trườ
hợp. Thếnào là bốn?

 Này các Tỷ-kheo, với cộng trú, thì giͣi cần
phải cđượ   hiểu biế  t, như     y, trongvậ  một thời
gian dài, không             c, có tác ý, không khác  có  đ
không tác ý, với trí tuệ, không phả    i với liệ  t tuệ.
 Này các Tỷ  -kheo, cùng với một nghề      , thì thanh
t͓nh liêm khiế  t cần phải cđượ      hiể u biế  t, như
vậ y, trong một thời gian dài, không thểkhác
đư ợc, có tác ý, không có không tác ý, với trí
tuệ , không phả i với liệ
t tuệ.
 Này các Tỷ   -kheo, trong những hoạn nạn, sͱc
kiên trì cần phải cđượ   hiểu biế  t, nhưy trong   vậ
một thời giani liệ           dài
t tuệ .     … vớ
 Này các Tỷ  -kheo, với đàm                 luậ
n, thì trí  tu͏cần
phải cđượ   hiểu biế  t, như     y, trongvậ  một thời
gian dài       i liệ    …
t tuệ
.     vớ

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               633

2. Này các Tỷ
-kheo, vͣi c͡ng trú, giͣi c̯n ph̫Lÿ˱ͫ  c
hi͋u bi͇t, như   y, trongvậ
một thời gian dài, không
khácc cóđượ  tác ý, không có không tác ý, với trí tuệ
,
không phải với liệt tuệ, như vậy được
duyên gì được                y? nói đến nh

- Ởđây, này           -kheo,  các icó   Tỷ
do  cộngngườ
trú với
một ngườ    i khác biết được: "Trong        như   một sau
thời gian dài, vịTôn giảnày làm giới bịbểvụn,
làm giới bịcắ   t xén, làm giới bịvết nhơ,           i  là
bịchấm, đen,             c không làmcó liênviệ
tục, hạ nh
kiểm không có liên tục trong các giới. Ác giới là
Tôn giả  , Tôn giảnày không giữgiới".
- Nhưng        đây, ở       này   -kheo,cáci này   ngườ
Tỷ do
cộng trú với ngườ   i kia, biết như     : "Trongsau
một
thời gian dài, vịTôn giảnày không làm giới bịbể
vụn, không làm giới bịcắ     t xén, không làm giới bị
vết nhơ, không            i bịchấm làm   đen,     cgiớ
cólàm
liên tục, hạ nh kiểm có liên tục trong các giới. Giữ
giới là Tôn giảnày, Tôn giảnày không phả          i ác
giới".

Này các Tỷ -kheo, với cộng trú giới cầ  n phải cđượ
u biết, như
hiể              y, trong mộvậ
t thời gian dài, không
khácc, có   đượ
tác ý, không có không tác ý, với trí
tuệ
, không phả i với liệt tuệ. Như vậyn, đư
do duyên này được                 y.         nói đế

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                             634

3. Này các Tỷ -kheo, vͣi cùng chung làm m͡t ngh͉ ,
thanh t͓nh liêm khi͇ t c̯n ph̫Lÿ˱ͫ  c hi͋   t. Như
u bi͇
vậy trong một thời gian      i liệ   … vớ
t tuệ,     nhưc vậy
nói đến. Do duyêny? gì đượ

- Ởđây, này          -kheo, các
một ngườ   iTỷ
cùng làm một
nghềvới một ngườ      i khác, biết được: nh
"Khác thay, vịTôn giảnày khi làm việ       c với một
ngư ời; khác thay, với hai ngư  ời; khác thay, với ba
ngư ời; khác thay, với nhiều người, c làm
là vịTôn giảnày, các sởhànhc khác         trướ với sở
hành sau. Không thanh tị   nh là sởhành của vịTôn
giảnày.
- Nhưng      đây, ở        này  -kheo,cácmột Tỷ   ngườ
i do
cùng làm một nghềvới một ngườ       i khác, biết cđượ
như : "Nhưsau nào,      thế
Tôn giảnày khi làm việ    c
với một người,            ấy với  như  hai   thế  người
ấy với ba người,               ấ          như ngườ
y với nhiều         i,thế
không làm              c là trái
vịTôn giảnày, ngượcác sở
hànhc giố    trướ
ng với sởhành sau. Thanh tị     nh là
sởhành của vịTôn giảnày."

Này các Tỷ   -kheo, với cùng chung làm một nghề ,
thanh tịnh liêm khiế t cần phải cđượhiể u biết, nh
vậy trong một thời giani liệ       dài
t tuệ, …nhưyvớ
đư ợc nói đến. Do duyên                       y. nà

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                            635

4. Này các Tỷ
-kheo, trong các ho̩n n̩n, sͱc kiên
trì c̯n ph̫Lÿ˱ͫ
c hi͋    t. Nhưy trong
u bi͇          vậ một thời
gian i liệ …t tuệ,
vớ như vậy          n. Dođược
duyên n
gì được nói          y?    đến như vậ

- Ởđây,   này các Tỷ   -kheo, icó        cả m thọ ngườ
bà con
bịách nạ  n, cả m thọtài sả n bị ách nạ n, cả m thọsức
khỏe bịách nạn, suy nghĩ              : "Bả  n chất như  như
s
vậy là sựan trú thếgiới này; Bả     n chất như      y là  v
bản tánh tựngã có         c này; đượ
Bả n chất như     y là  v
sựan trú thếgiới. Bả     n chất như vậy                c   l
bản tánh tự ngã. Tám thếgiới pháp này vậ               n
chuyể n thếgiới, và thếgiới vậ    n chuyể  n tám pháp,
tức là, lợi và thất lợi, không danh tiế     ng và danh
ng, chê và khen, lạc và khổ". Ngườ
tiế                                       iấ y, cảm thọ
bà con bịách nạ    n, cảm thọtài sả n bịách nạ   n, cảm
thọsức khỏe bị    ách nạ n, sầ u muộn, than van, khóc
lóc,   p ngực, đậ rơi           nh. vào bấ
t tỉ
- Nhưng     đây,   ở       này -kheo, các icó     Tỷ
cảm thọngườ
bà con bịách nạ    n, cảm thọtài sả n bịách nạ   n, cảm
thọsức khỏe bịách nạn, suy nghĩ                  : "Bả n   n
chất như      y là sựanvậtrú thếgiới …             lạ
c và khổ ".
Ngườ  iấ y cả  m thọbà con bịách nạ      n, cảm thọtài
sản bịách nạ     n, cả m thọsức khỏe bịách nạ         n,
không sầ  u muộn, không than van, không khóc lóc,
không     p ngực, đậ không             t tỉ rơi vào
nh.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                              636

Này các Tỷ-kheo, trong các hoạ
n nạn, sức mạnh kiên
n phải cđượ
trì cầ           hiể u biết. Như          vậ
y trong mộ t thời
gian dài     i liệ     … vớ
t tuệ,     như vậy       n. Dođược
duyên này được                y.   nói đến n

5. Này các Tỷ-kheo, WURQJÿjPOX̵
n, trí tu͏c̯n ph̫i
ÿ˱ ͫc hi͋u bi͇t. Như  y trongvậ
một thời gian … vớ i
liệt tuệ, như vậy được nói                   c nói đế
đến như    y?       vậ

- Ở đây, này              -kheo,các có    Tỷ người,       n
với một ngườ      i khác, biết như    y: "VịTôn vầgiả
này,      i mộtđốcâu hỏi như      y, phản vậ
ứng là
vậ y, giải đáp câuy, thờ                hỏi
i liệ t tuệlàlà nh
Tôn giảnày, Tôn giảnày không có trí tuệ       . Vì sao?
Vì Tôn giảnày không nói clên                          an    c
tịnh, thù thắng,t ngoài     vượ lý luận suông, tếnhị     ,
đư ợc ngườ   i hiề n trí cả
m thọ. Còn vềpháp, vịnày
thuyế  t giảng, vịấ   y không có khảnăng,         c tómhoặ
tắt, hoặ c rộng rãi, nói t giả                    lênng,   ý
trình bày, an lậ   p, mởrộng, phân tích, phát lộ. Liệ    t
tuệlà vịTôn giảnày, vịTôn giảnày không có trí
tuệ ". Ví như, -kheo,         này   một các  ngườ
i có mắ Tỷ t,
đứ ng trên bờmột hồnư        ớc, thấy một con cá nhỏ
nổi lên,        i ấy ngườ suy nghĩ    : "Như      như
y,   vậ s
con
cá này nổi lên; như                 vậ
y, làm cho  gợn sóng;

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               637

vậy là     nhanh độ củ a nó. Nhỏbé là con cá này, con
cá này không lớn".
- Cũng           vậ
y, này    các Tỷ-kheo, có ngườ                       n
với một ngườ     i khác, biết như          y: "VịTôn  vầgiả
này,     i mộtđốcâu hỏi như          y, phả   n vậ
ứng là
vậ y, giải đáp    âu hỏi clày, thờ         như           vậ
i có trí tuệ   là
Tôn giảnày, Tôn giảnày không phả                i là liệ  t tuệ .
Vì sao? Vì Tôn giảnày nói lên c câu
an tị nh, thù thắng,t ngoài        vượ   luận lý suông, tế
nhị, được          i hiề     ngườ
n trí cả m thọ. Còn vềpháp, vị
này thuyế  t giảng, vịấ    y có khảnăng,           c tómhoặ  tắt,
hoặ  c rộng rãi, nói t giả                        lênng, trìnhý n
bày, an lậ p, mởrộng, phân tích, phát lộ. Có trí tuệ
là vị Tôn giảnày, vị     Tôn giảnày không phả          i là liệ t
tuệ ". Ví như, -kheo,           này     một  các    ngườ
i có mắ Tỷ t,
đứ ng trên bờmột hồnư           ớc, thấy một con cá lớn
nổi lên,       i ấy ngườ   suy nghĩ        : "Như        như
y,   vậ s
con
cá này nổi lên;              y, connhư
cá này làm   vậ cho gợn
sóng; như                 nhanh vậycủa nó.là  To lớn độ là con
cá này, con cá này không nhỏ         ". Cũng       y, nàyvậ  các
Tỷ-kheo, có người                 n với một ngư      đàm
ời khác, lu
biết như      y: "VịTôn  vầgiảnày,           i mộtđố  câu hỏi
nhưy, phả  vậ  n ứng lày, giải           như đáp      vậi là câu
nhưy, thờ   vậ i có trí tuệlà Tôn giảnày, Tôn giả
này không phả     i là liệt tuệ . Vì sao? Vì Tôn giảnày
nói lên câu                    c an tịnghĩa
nh, thù thắ    ng, vưsâuợt  s
ngoài luậ  n lý suông, tếnhị, được                  i hiề     ngườ
n trí

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                                     638

cảm thọ. Còn vềpháp, vịnày thuyế        t giảng, vịấ y
có khảnăng,       c tómhoặtắt, hoặ c rộng rãi, nói lên
ý nghĩa,      t giả ng, thuyế
trình bày, an lậ  p, mởrộng,
phân tích, phát lộ. Có trí tuệlà vịTôn giảnày, vị
Tôn giảnày không phả     i là liệ
t tuệ "

Này các Tỷ   -kheo, trong          n, trí tuệđàm
cần phải luậ
được hiể  u biết. Như    y trong mộ vật thời gian dài,
không thểkhácc, có     đượ
tác ý, không phả   i không tác
ý với trí tuệ, không phải với liệt tuệ, như c vậy
nói   n. Dođếduyên này được y. nói đế

Có bốn ng  trườ
hợp này, này các Tỷ-kheo, cầ
n phả
i
được hiể
u với bốn ng trườhợp này.

BÁT CHÁNH ẠO 3 –CHÁNH Đ     NGỮ                               639
