Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 037 - Bất Lai
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 037

BẤT LAI Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

037

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP .............................................................2

BẤT LAI                                                                   1

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

BẤT LAI                                                        2

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

BẤT LAI                                                      3

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

BẤT LAI                                                        4

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

BẤT LAI                                                       5

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

BẤT LAI                                                          6

1        10 pháp chứng Bất lai - Kinh XUẤT GIA – Tăng IV, 382

XUẤT GIA – Tăng IV, 382

1. - Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập như sau:

1. "Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập như
khi xuất gia.
2. Các pháp bất thiện được sanh không có chinh
phục tâm và tồn tại.
3. Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng vô thường.
4. Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng vô ngã.
5. Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng bất tịnh.
6. Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng nguy hại.
7. Sau khi biết được thế giới thăng bằng và không
thăng bằng, tâm chúng ta sẽ được thực hành
tích tập với tưởng ấy.
8. Sau khi biết được thế giới sanh khởi và đoạn
diệt, tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập
với tưởng ấy.

BẤT LAI                                                 7

9.  Sau khi biết được thế giới tập khởi và chấm dứt,
tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng ấy.
10. Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng đoạn tận.
11. Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng ly tham.
12. Tâm chúng ta sẽ được thực hành tích tập với
tưởng đoạn diệt."

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập.

3. Khi nào, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo được:

1. Tâm thực hành tích tập như khi xuất gia.
2. Và các pháp bất thiện sanh khởi không chinh
phục tâm và an trú.
3. Và tâm được thực hành tích tập với tưởng vô
thường.
4. Và tâm được thực hành tích tập với tưởng vô
ngã.
5. Và tâm được thực hành tích tập với tưởng nguy
hại.
6. Sau khi biết thế giới thăng bằng và không
thăng bằng, tâm được thực hành tích tập với
tưởng ấy.

BẤT LAI                                                  8

7.  Sau khi biết thế giới sanh khởi và đoạn diệt,
tâm được thực hành tích tập với tưởng ấy.
8. Sau khi biết thế giới tập khởi và chấm dứt, tâm
được thực hành tích tập với tưởng ấy.
9. Tâm được thực hành tích tập với tưởng đoạn
tận.
10. Tâm được thực hành tích tập với tưởng ly tham.
11. Tâm được thực hành tích tập với tưởng đoạn
diệt.

Đối với vị ấy, một trong hai quả này được chờ đợi, chánh trí ngay trong hiện tại hay nếu có dư y, chứng được Bất hoàn.

BẤT LAI                                                9

2    3 hạng Bất Lai - Kinh NGỰA CHƯA ĐƯỢC ĐIỀU PHỤC – Tăng IV, 131

NGỰA CHƯA ĐƯỢC ĐIỀU PHỤC – Tăng IV,
131
1.- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về:
- Ba loại ngựa chưa được điều phục và ba hạng
người chưa được điều phục;
- Ba loại ngựa được điều phục, và ba hạng người
được điều phục;
- Ba loại ngựa hiền thiện thuần lương và ba hạng
người hiền thiện thuần lương.
Hãy nghe và khéo tác ý. Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như sau:

2.- Này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại ngựa chưa được điều phục?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa chưa được điều phục có tốc lực nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối bề cao, chu vi bề ngoài.

BẤT LAI                                                10

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa chưa
được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng
không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa chưa
được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp và có
cân đối.

Ba loại này, này các Tỷ-kheo, là ba loại ngựa chưa được điều phục.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba hạng người chưa được điều phục?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người chưa
được điều phục, có tốc lực nhưng không có sắc
đẹp, không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người chưa
được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng
không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người chưa
được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân
đối.

Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người chưa được điều phục.

BẤT LAI                                              11

4. Thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa được điều phục, có tốc lực nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật tuệ
tri: "Đây là Khổ", như thật tuệ tri: "Đây là
Khổ tập", như thật tuệ tri: "Đây là Khổ diệt",
như thật tuệ tri: "Đây là con đường đưa đến
Khổ diệt". Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật,
vị ấy lại ngập ngừng, không có trả lời. Đây Ta
nói trong nghĩa không có sắc đẹp.
- Vị ấy không có nhận được các đồ tư dụng, như
y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người chưa có điều phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối.

5. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật tuệ tri: "Đây là Khổ", như thật tuệ tri: "Đây là Khổ tập", như thật tuệ tri: "Đây là Khổ diệt",

BẤT LAI                                               12

như thật tuệ tri: "Đây là con đường đưa đến
Khổ diệt". Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật,
vị ấy liền trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta
nói trong nghĩa có sắc đẹp.
- Nhưng vị ấy không nhận được các đồ tư dụng,
như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm
trị bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối.

6. Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là người chưa được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật tuệ
tri: "Đây là Khổ"..., như thật tuệ tri: "Đây là
con Đường đưa đến khổ diệt". Đây Ta nói
trong nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy
liền trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta nói
trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy nhận được các đồ tư dụng, như y áo, đồ
ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.
Đây Ta nói trong nghĩa có cân đối.

BẤT LAI                                                13

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa được
điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp có cân đối. Những
hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người
chưa được điều phục.

7. Này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại ngựa được điều phục?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa được
điều phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp,
không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa được
điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không
có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa được
điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối.

Các loại này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng loại ngựa được điều phục.

8. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba hạng người được điều phục?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người được điều phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối.

BẤT LAI                                               14

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người được
điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không
có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người được
điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người được điều phục, có tốc lực, không có sắc đẹp, không có cân đối?

1. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy,
được nhập Niết-bàn, không còn phải trở lui đời
này nữa. Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
2. Nhưng được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị
ấy ngập ngừng, không có trả lời. Đây Ta nói
trong nghĩa không có sắc đẹp.
3. Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa được điều phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối.

BẤT LAI                                               15

Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy
được nhập Niết-bàn, không phải trở lui đời này
nữa. Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy
trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta nói trong
nghĩa có sắc đẹp.
- Nhưng vị này không nhận được các đồ tư dụng
như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm
trị bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối.

9. Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy
được nhập Niết-bàn, không phải trở lui đời này
nữa. Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.

BẤT LAI                                                16

- Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy
liền trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta nói
trong nghĩa có sắc đẹp.
- Và vị ấy nhận được các đồ tư dụng như y áo,
đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.
Đây Ta nói trong nghĩa có cân đối.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối. Những hạng
người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người được
điều phục.

10. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại ngựa hiền thiện thuần lương?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa hiền
thiện thuần lương, có tốc lực nhưng không có
sắc đẹp, không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa hiền
thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng
không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa hiền
thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, có
cân đối.

Những loại này, này các Tỷ-kheo, là ba loại ngựa hiền thiện thuần lương.

BẤT LAI                                                17

11. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại người hiền thiện thuần lương?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người hiền
thiện thuần lương, có tốc lực, nhưng không có
sắc đẹp, không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người hiền
thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng
không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người hiền
thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, có
cân đối.

Những hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người hiền thiện thuần lương.

Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo do đoạn diệt các lậu
hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng
trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát. Đây Ta nói trong
nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy
ngập ngừng, không trả lời. Đây Ta nói trong
nghĩa không có sắc đẹp.

BẤT LAI                                                18

- Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối.

Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo do đoạn diệt các lậu
hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng
trí, chúng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát. Đây Ta nói trong
nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy
liền trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta nói
trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.

BẤT LAI                                              19

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp nhưng không có cân đối.

Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo do đoạn diệt các lậu
hoặc, tự mình với thắng trí, chúng ngộ, chứng
đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải
thoát. Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật, vị ấy
liền trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta nói
trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy nhận được các đồ tư dụng như y áo, đồ
ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.
Đây Ta nói trong nghĩa có cân đối.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện thuần lương, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối.

Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người hiền thiện thuần lương.

BẤT LAI                                                  20

3    3 hạng Bất Lai - cKinh NGỰA CHƯA ĐƯỢC ĐIỀU PHỤC – Tăng I, 526

NGỰA CHƯA ĐƯỢC ĐIỀU PHỤC – Tăng I, 526

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về ba loại ngựa
chưa được điều phục và Ta sẽ giảng về ba hạng
người chưa được điều phục. Hãy lắng nghe và khéo
tác ý, Ta sẽ nói.
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như
sau:
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại ngựa chưa
được điều phục?
Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Có loại ngựa chưa được điều phục, có tốc lực,
nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối: bề
cao, chu vi, bề ngoài.
- Nhưng ở đây, có loại ngựa chưa được điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có
cân đối.
- Nhưng ở đây, có loại ngựa chưa được điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, và có cân đối.

BẤT LAI                                               21

Ba loại này, này các Tỷ-kheo, là ba loại ngựa chưa
được điều phục.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba hạng người chưa
được điều phục?
Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Có hạng người chưa được điều phục, có tốc
lực, nhưng không có sắc đẹp, không có cân
đối.
- Nhưng ở đây, có hạng người chưa được điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có
cân đối.
- Nhưng ở đây, có hạng người chưa được điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, và có cân đối.
Ba loại này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người chưa
được điều phục.
2. Thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa
được điều phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp,
không có cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật rõ
biết: "Đây là Khổ"; như thật rõ biết: "Đây là
Khổ tập"; như thật rõ biết: "Đây là Khổ diệt";
như thật rõ biết: "Đây là con Đường đưa đến
Khổ diệt"; Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.

BẤT LAI                                               22

- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật,
vị ấy lại ngập ngừng không có trả lời. Đây Ta
nói trong nghĩa không có sắc đẹp.
- Vị ấy không có nhận được các đồ tư dụng, như
y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người chưa có điều
phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp, không có
cân đối.
3. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa
được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không
cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật rõ
biết: "Đây là Khổ"; như thật rõ biết: "Đây là
Khổ tập"; như thật rõ biết: "Đây là Khổ diệt";
như thật rõ biết: "Đây là con Đường đưa đến
Khổ diệt"; Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật,
vị ấy liền trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta
nói trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng, như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.

BẤT LAI                                               23

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người chưa có điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối.
4. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người chưa
được điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật rõ
biết: "Đây là Khổ"; như thật rõ biết: "Đây là
Khổ tập"; như thật rõ biết: "Đây là Khổ diệt";
như thật rõ biết: "Đây là con đường đưa đến
Khổ diệt"; Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật,
vị ấy liền trả lời không có ngập ngừng. Đây Ta
nói trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy nhận được các đồ tư dụng, như y áo, đồ
ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.
Đây Ta nói trong nghĩa có cân đối.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người chưa có điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối. Những hạng
người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người chưa
được điều phục.

NGỰA ĐƯỢC ĐIỀU PHỤC – Tăng I, 529

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về ba loại ngựa được điều phục và Ta sẽ giảng về ba hạng người đã

BẤT LAI                                                 24

được điều phục. Hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ
nói.
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như
sau:
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại ngựa được
điều phục?
Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Có loại ngựa được điều phục, có tốc lực, nhưng
không có sắc đẹp, không có cân đối.
- Nhưng ở đây, có loại ngựa được điều phục, có
tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối.
- Nhưng ở đây, có loại ngựa được điều phục, có
tốc lực, có sắc đẹp, và có cân đối.
Ba loại này, này các Tỷ-kheo, là ba loại ngựa được
điều phục.
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba hạng người
được điều phục?
Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Có hạng người được điều phục, có tốc lực,
nhưng không có sắc đẹp, không có cân đối.
- Nhưng ở đây, có hạng người được điều phục,
có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối.

BẤT LAI                                               25

- Nhưng ở đây, có hạng người được điều phục,
có tốc lực, có sắc đẹp, và có cân đối.
Ba loại này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng người được
điều phục.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người được
điều phục, có tốc lực, người không có sắc đẹp, không
có cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy
được nhập Niết-bàn, không còn phải trở lui đời
ấy nữa. Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật,
vị ấy ngập ngừng, vị ấy không có trả lời. Đây
Ta nói trong nghĩa không có sắc đẹp.
- Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng, như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều
phục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp, không có
cân đối.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người được
điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có
cân đối?

BẤT LAI                                                26

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy
được nhập Niết-bàn, không còn phải trở lui đời
ấy nữa. Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp, thắng luật,
vị ấy trả lời không có ngập ngừng. Đây Ta nói
trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng, như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân đối.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người được
điều phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy
được nhập Niết-bàn, không còn phải trở lui đời
ấy nữa. Đây Ta nói trong nghĩa có tốc lực.
- Nhưng khi được hỏi về thắng pháp thắng luật,
vị ấy trả lời không có ngập ngừng. Đây Ta nói
trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy nhận được các đồ tư dụng, như y áo, đồ
ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.
Đây Ta nói trong nghĩa có cân đối.

BẤT LAI                                                 27

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người được điều
phục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối.
Những hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng
người được điều phục.

CÁC LOẠI NGỰA THUẦN THỤC – Tăng I, 532

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết giảng về ba loại
ngựa hiền thiện, thuần thục, ba hạng người hiền
thiện, thuần thục. Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba loại ngựa hiền
thiện, thuần thục?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, nhưng không có
sắc đẹp, không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng
không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có loại ngựa hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân
đối.
Những loại này, này các Tỷ-kheo, là ba loại ngựa
hiền thiện, thuần thục.

BẤT LAI                                                   28

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba hạng người hiền
thiện, thuần thục?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, nhưng không có
sắc đẹp, không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng
không có cân đối.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân
đối.
Những hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng
người hiền thiện, thuần thục.
2. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, nhưng không có sắc
đẹp, không có cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
các lậu hoặc ngay trong hiện tại, tự mình với
thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Đây Ta nói trong
nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp và thắng luật, vị
ấy ngập ngừng không trả lời. Đây Ta nói trong
nghĩa không có sắc đẹp.

BẤT LAI                                                   29

- Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng, như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện,
thuần thục, có tốc lực, nhưng không có sắc đẹp,
không có cân đối.
3. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng
không có cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
các lậu hoặc ngay trong hiện tại, tự mình với
thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Đây Ta nói trong
nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp và thắng luật, vị
ấy liền trả lời không có ngập ngừng. Đây Ta
nói trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy không nhận được các đồ tư dụng, như y
áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh. Đây Ta nói trong nghĩa không có cân
đối.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện,
thần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, nhưng không có cân
đối.

BẤT LAI                                                 30

4. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền
thiện, thuần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
các lậu hoặc ngay trong hiện tại, tự mình với
thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Đây Ta nói trong
nghĩa có tốc lực.
- Khi được hỏi về thắng pháp và thắng luật, vị
ấy liền trả lời, không có ngập ngừng. Đây Ta
nói trong nghĩa có sắc đẹp.
- Vị ấy nhận được các đồ tư dụng, như y áo, đồ
ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.
Đây Ta nói trong nghĩa có cân đối.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người hiền thiện,
thần thục, có tốc lực, có sắc đẹp, có cân đối.
Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, là ba hạng
người hiền thiện, thuần thục.

BẤT LAI                                                  31

4    3 hạnh viễn ly - Kinh SỐNG VIỄN LY – Tăng I, 437

SỐNG VIỄN LY – Tăng I, 437

1. - Có ba hạnh viễn ly này được các du sĩ ngoại đạo
trình bày. Thế nào là ba?
 Viễn ly y áo,
 Viễn ly đồ ăn khất thực,
 Viễn ly sàng tọa.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, các du sĩ ngoại đạo trình
bày về viễn ly y áo, mang vải gai thô, mặc vải gai thô
lẫn với các vải khác, mặc vải tẩm liệm quăng đi, mặc
vải lượm từ đống rác, y thì dùng vỏ cây tiritaka làm
áo, mặc da con sơn dương đen, mặc áo bện từng
mảnh da con sơn dương đen, mặc áo từ cỏ kusa bện
lại, mặc áo bằng vỏ cây, mặc áo bằng đuôi ngựa bện
lại, mặc áo bằng lông cú. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
các du sĩ ngoại đạo trình bày về viễn ly y áo.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, các du sĩ ngoại đạo trình
bày về viễn ly đồ ăn khất thực: ăn rau, cây kê, gạo
sống, gạo rừng, cây lau, bột gạo, bột gạo cháy, ăn bột
vừng, ăn cỏ, ăn phân bò, ăn trái cây, ăn rễ cây trong
rừng, ăn trái cây rụng để sống. Như vậy, này các Tỷ-

BẤT LAI                                                  32

kheo, các du sĩ ngoại đạo trình bày về viễn ly đồ ăn
khất thực.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, các du sĩ ngoại đạo trình
bày về viễn ly sàng tọa: sống trong rừng, tại một gốc
cây, tại bãi tha ma, tại khóm rừng rậm, sống ngoài
trời, trên một đống rơm, trong nhà bằng tranh. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, các du sĩ ngoại đạo trình bày
về viễn ly sàng tọa.
Này các Tỷ-kheo, các du sĩ ngoại đạo trình bày về ba
hạnh viễn ly này.
2. Này các Tỷ-kheo, có ba hạnh viễn ly này của vị
Tỷ-kheo trong Pháp và Luật. Thế nào là ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo gìn giữ giới luật, từ bỏ ác giới, viễn ly
ác giới,
- Có chánh tri kiến, từ bỏ tà kiến, viễn ly tà kiến,
- Đoạn tận các lậu hoặc, từ bỏ các lậu hoặc, viễn
ly các lậu hoặc.
Vì rằng, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo gìn giữ giới luật,
từ bỏ ác giới, viễn ly ác giới, có chánh tri kiến, từ bỏ
tà kiến, viễn ly tà kiến, đoạn tận các lậu hoặc, từ bỏ
các lậu hoặc, viễn ly các lậu hoặc, nên Tỷ-kheo này,
được gọi là đạt được tối thượng, đạt được căn bản
thanh tịnh, được an trú trên căn bản.

BẤT LAI                                                    33

3. Ví như, này các Tỷ-kheo, ruộng lúa của người
nông phu gia chủ đã chín, người nông phu gia chủ ấy
mau mắn gặt lúa; sau khi mau mắn gặt lúa, phải mau
mắn chất lúa thành đống; sau khi mau mắn chất lúa
thành đống, phải mau mắn chở lúa về; sau khi mau
mắn chở lúa về, phải mau mắn đánh lúa thành đống;
sau khi đánh lúa thành đống, phải mau mắn đập lúa;
sau khi mau mắn đập lúa, phải mau mắn giũ rơm; sau
khi mau mắn giũ rơm, phải mau mắn lấy thóc ra; sau
khi mau mắn lấy thóc ra, phải mau mắn quạt thóc;
sau khi mau mắn quạt thóc, phải mau mắn chứa thóc;
sau khi mau mắn chứa thóc, phải mau mắn xay thóc;
sau khi mau mắn xay thóc, phải mau mắn sàng cám
lấy gạo. Như vậy, này các Tỷ-kheo, với người nông
phu gia chủ ấy, lúa gạo ấy đạt được tối thượng, đạt
được căn bản thanh tịnh, đạt được an trú trên căn bản.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo gìn giữ giới
luật, từ bỏ ác giới, viễn ly ác giới, có chánh tri kiến,
từ bỏ tà kiến, viễn ly tà kiến, đoạn tận các lậu hoặc,
từ bỏ các lậu hoặc, viễn ly các lậu hoặc, nên Tỷ-kheo
này, này các Tỷ-kheo, được gọi là đạt được tối
thượng, đạt được căn bản thanh tịnh, đạt được an trú
trên căn bản.
4. Ví như, này các Tỷ-kheo, vào mùa thu, khi bầu
trời quang đãng, không có mây và mặt trời mọc lên
giữa bầu trời, phá sạch hắc ám khắp cả hư không, và
chói sáng, bừng sáng, rực sáng.

BẤT LAI                                                    34

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với vị Thánh đệ tử, pháp
nhãn ly trần ly cấu khởi lên và do tri kiến này khởi
lên, ba kiết sử được đoạn tận, thân kiến, nghi, giới
cấm thủ.
Lại nữa, vị ấy được thoát khỏi hai pháp tham và
sân. Vị ấy ly dục, ly pháp bất thiện, chứng đạt và an
trú sơ Thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có
tầm có tứ. Trong thời gian ấy, này các Tỷ-kheo, vị
Thánh đệ tử nếu có mạng chung, sẽ không có kiết sử
nào, do kiết sử ấy, vị Thánh đệ tử phải đi đến thế giới
này nữa.

BẤT LAI                                                   35

5   4 vị đến đãnh lễ và tán thán Thế Tôn - Kinh Tụ Hội – Tương I, 62

Tụ Hội – Tương I, 62

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở giữa dòng họ Sakka (Thích-ca),
tại Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ), ở rừng Đại Lâm, cùng
với đại chúng Tỷ-kheo khoảng 500 vị, tất cả là bậc
A-la-hán. Và chư Thiên ở mười phương thế giới phần
lớn cũng thường tập hội để chiêm ngưỡng Thế Tôn
và chúng Tỷ-kheo.

2) Rồi bốn vị Tịnh cư thiên (Suddàvàsà) suy nghĩ
như sau: "Thế Tôn nay ở giữa dân chúng Sakka,
thành Kapilavatthu, rừng Đại Lâm, cùng với đại
chúng Tỷ-kheo khoảng 500 vị, tất cả đều là bậc A-
la-hán. Và chư Thiên ở mười phương thế giới, phần
lớn cũng thường tập hội để chiêm ngưỡng Thế Tôn
và chúng Tỷ-kheo. Vậy chúng ta hãy đi đến Thế Tôn;
sau khi đến, mỗi chúng ta đọc một bài kệ dâng lên
Thế Tôn."

3) Rồi chư Thiên ấy nhanh như nhà lực sĩ duỗi cánh tay đã co lại, hay co cánh tay đã duỗi ra, biến mất từ Tịnh cư thiên và hiện ra trước mặt Thế Tôn.

BẤT LAI                                                  36

4) Chư Thiên ấy đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên. Sau khi đứng một bên, một vị Thiên đọc bài kệ trước Thế Tôn:

Đại hội tại Đại Lâm,
Chư Thiên đồng tụ tập,
Chúng con đến Pháp hội,
Đảnh lễ chúng Bất thắng.

5) Rồi các vị Thiên khác cũng đọc lên một bài kệ trước Thế Tôn:

Tại đây chúng Tỷ-kheo,
Thiền định, tâm chánh trực,
Như chủ xe nắm cương,
Bậc hiền hộ các căn.

6) Lại một vị Thiên khác cũng đọc lên một bài kệ trước Thế Tôn:

Như khóa gãy, chốt tháo,
Trụ bị đào, tham đoạn,
Sống thanh tịnh, vô cấu,
Có mắt, voi khéo điều.

7) Lại một vị Thiên khác cũng đọc lên một bài kệ trước mặt Thế Tôn:

Những ai quy y Phật,

BẤT LAI                                               37

Sẽ không đọa ác thú, Sau khi bỏ thân Người, Sẽ sanh làm chư Thiên.

BẤT LAI                      38

6   5 Bất hoàn và 5 Tịnh cư - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG– Bài kinh số 33 – Trường
II, 567
(Trích đoạn)
Năm tịnh cư:
Vô Phiền thiên,
Vô Nhiệt thiên,
Thiện Hiện thiên,
Thiện Kiến thiên,
Sắc Cứu Cánh thiên.
Năm bất hoàn:
Trung gian Bát Niết bàn,
Sanh Bát Niết bàn,
Vô hành Bát Niết bàn,
Hữu hành Bát Niết bàn,
Thượng lưu thú A-ca-ni-sá.

BẤT LAI                                     39

7   5 Bất lai - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG
– Bài kinh số 33 – Trường II, 567
(Trích đoạn)
Năm bất hoàn:
Trung gian Bát Niết bàn,
Sanh Bát Niết bàn,
Vô hành Bát Niết bàn,
Hữu hành Bát Niết bàn,
Thượng lưu thú A-ca-ni-sá.

BẤT LAI                                   40

8    5 hạng Bất lai - cKinh CỨU CÁNH – Tăng IV, 398

CỨU CÁNH – Tăng IV, 398

1. - Này các Tỷ-kheo, những ai đặt sự cứu cánh ở nơi Ta tất cả những người ấy đầy đủ chánh kiến. Với những người đầy đủ chánh kiến ấy, năm hạng người đạt được cứu cánh ngay ở nơi đây. Năm hạng người này, sau khi từ bỏ đời này, đạt được cứu cánh.

2. Năm hạng người nào đạt được cứu cánh ngay ở nơi đây?

1. Hạng trở lui nhiều nhất là bảy lần.
2. Hạng Gia gia.
3. Hạng Nhứt chủng.
4. Hạng Nhất lai.
5. Và vị nào là vị A-la-hán ngay trong hiện tại.

Năm hạng người này đạt được cứu cánh ngay ở nơi đây.

3. Và năm hạng người khác nào, sau khi từ bỏ đời này, đạt được cứu cánh?

1. Hạng Trung gian Niết-bàn. 2. Hạng Tổn hại Niết-bàn.

BẤT LAI                                                41

3. Hạng Vô hành Niết-bàn. 4. Hạng Hữu hành Niết-bàn. 5. Hạng Thượng lưu được sắc cứu cánh.

Với năm hạng người này, sau khi từ bỏ đời này, đạt được cứu cánh.

Này các Tỷ-kheo, những ai đạt sự cứu cánh ở nơi Ta, tất cả những người ấy đầy đủ chánh kiến. Trong những người đầy đủ chánh kiến, năm hạng người này đạt được cứu cánh ngay ở nơi đây. Năm hạng người này, sau khi từ bỏ đời này, đạt được cứu cánh.

BẤT ĐỘNG – Tăng IV, 399

1. _ Này các Tỷ-kheo, những ai có lòng tịnh tín bất
động ở nơi Ta, tất cả những vị ấy là những bậc Dự
lưu. Với những bậc Dự lưu ấy, năm hạng người đạt
được cứu cánh ngay ở nơi đây. Năm hạng người, sau
khi từ bỏ đời này, đạt được cứu cánh.

2. Và năm hạng người nào, đạt được cứu cánh, ngay ở nơi đây?

1. Hạng trở lui nhiều nhất là bảy lần.
2. Hạng Gia gia.
3. Hạng Nhứt chủng.
4. Hạng Nhất lai.

BẤT LAI                                               42

5. Và vị nào là vị A-la hán ngay trong hiện tại.

Năm hạng người này đạt được cứu cánh ngay ở nơi đây.

3. Và năm hạng người khác nào, sau khi từ bỏ đời này, đạt được cứu cánh?

1. Hạng Trung gian Niết-bàn.
2. Hạng Tổn hại Niết-bàn.
3. Hạng Vô hành Niết-bàn.
4. Hạng Hữu hành Niết-bàn.
5. Hạng Thượng lưu đạt được sắc cứu cánh.

Với năm hạng người này, sau khi từ bỏ đời này, đạt được cứu cánh.

Này các Tỷ-kheo, những ai có lòng tịnh tín bất động
ở nơi Ta, tất cả những vị ấy là những Dự lưu. Với
các hạng Dự lưu ấy, năm hạng người này đạt được
cứu cánh ngay ở nơi đây. Năm hạng người này, sau
khi từ bỏ đời này, đạt được cứu cánh.

BẤT LAI                                               43

9   6 lợi ích khi nghe pháp, thẩm sát ý nghĩa pháp đúng thời - Kinh PHAGGUNA – Tăng III, 163

PHAGGUNA –Tăng III, 163

1. Lúc bấy giờ, Tôn giả Phagguna bị bệnh, khổ đau,
bị trọng bệnh. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn;
sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Phagguna bị bệnh, khổ đau,
bị trọng bệnh. Lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn
đi đến Tôn giả Phagguna, vì lòng từ mẫn.
Thế Tôn im lặng nhận lời. Rồi Thế Tôn vào buổi
chiều, từ chỗ Thiền tịnh đứng dậy, đi đến Tôn giả
Phagguna. Tôn giả Phagguna thấy Thế Tôn từ xa đi
đến, thấy vậy, muốn rời khỏi giường. Rồi Thế Tôn
nói với Tôn giả Phagguna:
- Thôi được rồi, Phagguna! Thầy chớ có rời khỏi
giường. Đã có những chỗ ngồi đã soạn từ trước, Ta
sẽ ngồi tại các chỗ ấy.
Rồi Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau
khi ngồi, Thế Tôn nói với Tôn giả Phagguna:

BẤT LAI                                                44

- Này Phagguna, mong rằng Thầy có thể kham nhẫn!
Mong rằng Thầy có thể chịu đựng! Mong rằng các
khổ thọ được giảm thiểu, không tăng trưởng! Mong
rằng triệu chứng giảm thiểu được thấy rõ, không tăng
trưởng!
- Bạch Thế Tôn, con không có thể kham nhẫn. Con
không có thể chịu đựng. Khổ thọ của con tăng
trưởng, không có giảm thiểu. Triệu chứng tăng
trưởng được thấy rõ, không có giảm thiểu!
- Bạch Thế Tôn, ví như một người lực sĩ chém đầu
(một người khác) với một thanh kiếm sắc bén;
cũng vậy, bạch Thế Tôn, những ngọn gió kinh
khủng thổi lên, đau nhói trong đầu con. Bạch Thế
Tôn, con không thể kham nhẫn, con không có thể
chịu đựng. Khổ thọ của con gia tăng, không có
giảm thiểu, triệu chứng gia tăng được thấy rõ,
không có giảm thiểu.
- Bạch Thế Tôn, như một người lực sĩ lấy một dây
nịt bằng da cứng quấn tròn quanh đầu rồi siết chặt;
cũng vậy, bạch Thế Tôn, con cảm thấy đau đầu
một cách kinh khủng. Bạch Thế Tôn, con không
có thể kham nhẫn, con không có thể chịu đựng,
khổ thọ của con gia tăng, không có giảm thiểu.
Triệu chứng gia tăng được thấy rõ, không có giảm
thiểu.

BẤT LAI                                                 45

- Bạch Thế Tôn, như một người đồ tể thiện xảo hay
đệ tử người đồ tể cắt ngang bụng với một con dao
cắt thịt bò sắc bén; cũng vậy, bạch Thế Tôn, một
ngọn gió kinh khủng cắt ngang bụng của con.
Bạch Thế Tôn, con không có thể kham nhẫn, con
không có thể chịu đựng. Những khổ thọ của con
gia tăng, không có giảm thiểu, triệu chứng gia
tăng được thấy rõ, không có giảm thiểu.
- Bạch Thế Tôn, ví như hai người lực sĩ, sau khi
nắm cánh tay của một người yếu hơn, nướng
người ấy, đốt người ấy trên một hố than hừng;
cũng vậy, bạch Thế Tôn, một sức nóng kinh
khủng khởi lên trong thân của con. Bạch Thế Tôn,
con không có thể kham nhẫn, con không có thể
chịu đựng. Những khổ thọ của con gia tăng, không
có giảm thiểu, triệu chứng gia tăng được thấy rõ,
không có giảm thiểu.
Rồi Thế Tôn, với pháp thoại, nói lên cho Tôn giả
Phagguna biết, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỉ, từ chỗ ngồi, đứng dậy và ra đi.
2. Rồi Tôn giả Phagguna, sau khi Thế Tôn ra đi
không bao lâu, liền mệnh chung. Trong khi Tôn giả
lâm chung, các căn được sáng chói. Rồi Tôn giả
Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

BẤT LAI                                                46

- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Phagguna, sau khi Thế Tôn
ra đi không bao lâu, đã mệnh chung. Trong khi Tôn
giả mệnh chung, các căn được sáng chói.
- Này Ànanda, tại sao các căn của Tôn giả Phagguna
lại không sáng chói chứ? Này Ànanda, với Tỷ-kheo
Phagguna, tâm chưa được giải thoát khỏi năm hạ
phần kiết sử. Sau khi nghe pháp, tâm vị ấy được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử.
 Có sáu lợi ích này, này Ànanda, nếu nghe pháp
đúng thời, và thẩm sát ý nghĩa đúng thời.
Thế nào là sáu?
3. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo tâm chưa được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, vị ấy trong khi mạng
chung, được thấy Thế Tôn. Thế Tôn thuyết pháp cho
vị ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có
văn, đề cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ
thanh tịnh. Sau khi nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử. Đây là lợi ích
thứ nhất, này Ànanda, khi được nghe pháp đúng thời.
4. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm chưa được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, vị ấy trong khi
mệnh chung, không được thấy Thế Tôn, nhưng chỉ
được thấy đệ tử Như Lai. Đệ tử Như Lai thuyết pháp
cho vị ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa,
có văn, đề cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ
thanh tịnh. Sau khi nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được

BẤT LAI                                                  47

giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử. Này Ànanda,
đây là lợi ích thứ hai khi được nghe pháp đúng thời.
5. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm chưa được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, vị ấy trong khi
mệnh chung, không được thấy Như Lai, cũng không
được thấy đệ tử của Như Lai. Nhưng với tâm tùy tầm,
tùy tứ, với ý tùy quán pháp như đã được nghe, như
đã được học một cách thông suốt; do vị ấy, với tâm
tùy tầm, tùy tứ, với ý tùy quán pháp như đã được
nghe, như đã được học một cách thông suốt, nên tâm
được giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử. Này
Ànanda, đây là lợi ích thứ ba khi thẩm sát ý nghĩa
đúng thời.
6. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm đã được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, nhưng tâm chưa giải
thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y, vị ấy trong
khi mệnh chung được thấy Như Lai. Và Như Lai
thuyết pháp cho vị ấy, sơ thiện... đề cao đời sống
Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh tịnh. Sau khi
được nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được giải thoát đối
với vô thượng đoạn diệt sanh y. Này Ànanda, đây là
lợi ích thứ tư khi được nghe pháp đúng thời.
7. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm đã được
giải thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, nhưng tâm chưa
giải thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y, vị ấy
trong khi mạng chung không được thấy Như Lai, chỉ

BẤT LAI                                                 48

được thấy đệ tử của Như Lai. Đệ tử Như Lai thuyết
pháp cho vị ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện... đề
cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh
tịnh. Sau khi được nghe thuyết pháp, tâm vị ấy được
giải thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y. Này
Ànanda, đây là lợi ích thứ năm khi được nghe pháp
đúng thời.
8. Lại nữa, này Ànanda, Tỷ-kheo với tâm được giải
thoát khỏi năm hạ phần kiết sử, nhưng tâm chưa giải
thoát đối với vô thượng đoạn diệt sanh y, vị ấy trong
khi mệnh chung không được thấy Như Lai, cũng
không được thấy đệ tử Như Lai. Nhưng với tâm tùy
tầm, tùy tứ, với ý tùy quán pháp như đã được học
thông suốt, do vị ấy với tâm tùy tầm, tùy tứ, với ý tùy
quán pháp như đã được nghe, như đã được học
thông suốt, nên tâm được giải thoát đối với vô
thượng đoạn diệt sanh y này. Này Ànanda, đây là lợi
ích thứ sáu khi thẩm sát ý nghĩa đúng thời.
Có sáu lợi ích này, này Ànanda, khi được nghe pháp
đúng thời, và khi được thẩm sát ý nghĩa đúng thời.

BẤT LAI                                                   49

10 7 sanh thú của loài người và... - Kinh SANH THÚ CỦA LOÀI NGƯỜI – Tăng III, 371

SANH THÚ CỦA LOÀI NGƯỜI –Tăng III, 371

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về bảy sanh thú của loài Người, và không chấp thủ Niết-bàn. Hãy lắng nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói:

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo. Thế nào là bảy sanh thú của loài Người?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành như vậy suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ". Vị ấy có được xả.

- Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham đắm tích tụ của hữu.

BẤT LAI                                                  50

- Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh. Vị ấy chưa chứng ngộ trọn
vẹn hoàn toàn con đường ấy.
- Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn
tùy miên.
- Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu
tham tùy miên.
- Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô
minh tùy miên.
- Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng
được Trung gian Niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra và trở thành nguội lạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ". Vị ấy có được xả, vị ấy không tham đắm hữu, không tham đắm hậu hữu; với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô thượng tịch tịnh. Và vị ấy chưa chứng ngộ trọn vẹn hoàn toàn con đường ấy. Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn tùy miên. Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu tham tùy miên. Vị ấy chưa đoạn tận

BẤT LAI                                                 51

trọn vẹn hoàn toàn vô minh tùy miên. Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung gian Niết-bàn.

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong thực hành
suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có
thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái
này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành,
ta đều từ bỏ". Vị ấy có được xả.

– Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham
đắm tích tụ của hữu.
– Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh và vị ấy chưa chứng ngộ trọn
vẹn hoàn toàn con đường ấy.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn
tùy miên.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu
tham tùy miên.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô
minh tùy miên.
– Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng
được Trung gian Niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được
đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn
có thể văng ra, có thể bay lên và có thể trở thành
nguội lạnh.

BẤT LAI                                                   52

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy đoạn diệt
tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung
gian Niết-bàn.

4. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi
thực hành suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có,
cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ
không có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy đoạn
diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung
gian Niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được
đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn
có thể văng ra, có thể bay lên, sau khi chưa chạm
vào đất, có thể trở thành nguội lạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...".

…Vị ấy, sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung gian Niết-bàn.

BẤT LAI                                                  53

5. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta...". …

Vị ấy, do diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Tổn hại Bát-niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được
đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn
có thể văng ra, có thể bay lên, sau khi chạm vào đất,
có thể trở thành nguội lạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...".

…Vị ấy, do diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Tổn hại Bát-niết-bàn.

6. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi
thực hành suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có,
cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ
không có, cái này sẽ không phải của ta...".

Vị ấy, do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, chứng được Vô hành Niết-bàn.

BẤT LAI                                                 54

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra, có thể bay lên, có thể rơi xuống trên một đống cỏ nhỏ, hay trên một đống củi nhỏ. Miếng vụn ấy ở đấy sanh ra ngọn lửa, sanh ra khói. Sau khi sanh ra ngọn lửa, sau khi sanh ra khói, nó đốt cháy tiêu hết đồng cỏ nhỏ ấy, hay đống củi nhỏ ấy, rồi trở thành nguội lạnh vì không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy, do đoạn
diệt năm hạ phần kiết sử, chứng được Vô hành Niết-
bàn.

7. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo khi thực hành như vậy, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta...".

…Vị ấy, do diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Hữu hành Bát-niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra, có thể bay lên, có thể rơi xuống trên một đống cỏ, hay trên một đống củi rộng lớn. Miếng

BẤT LAI                                                 55

vụn ấy ở đấy sanh ra ngọn lửa, sanh ra khói. Sau khi sanh ra ngọn lửa, sau khi sanh ra khói, nó đốt cháy tiêu hết đồng cỏ hay đống củi rộng lớn ấy, rồi trở thành nguội lạnh vì không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy, do diệt tận
năm hạ phần kiết sử, chứng được Hữu hành Bát-
niết-bàn.

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành như vậy suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ.". Vị ấy có được xả.

– Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham
đắm tích tụ của hữu.
– Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh và vị ấy chưa chứng ngộ trọn
vẹn hoàn toàn con đường ấy.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn
tùy miên.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu
tham tùy miên.

BẤT LAI                                                    56

– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô
minh tùy miên.
– Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng
được Thượng lưu, đi đến Sắc cứu cánh.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra, có thể bay lên, có thể rơi xuống trên một đống cỏ, hay trên một đống củi to lớn. Miếng vụn ấy ở đấy sanh ra ngọn lửa, sanh ra khói. Sau khi sanh ra ngọn lửa, sau khi sanh ra khói, nó đốt cháy tiêu hết đống cỏ, hay đống củi to lớn ấy, thiêu cháy lùm cây, thiêu cháy rừng rậm. Sau khi thiêu cháy thảo nguyên, sau khi thiêu cháy rừng rậm, nó cháy lan đến đám ruộng xanh hay đến đám đất cao, hay đến hòn đá, hay đến dòng nước, hay đến đám đất khả ái, hay đến một phần đất nào rồi trở thành nguội lạnh vì không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy, do diệt tận
năm hạ phần kiết sử, chứng được Thượng lưu Bát-
niết-bàn, đi đến Sắc cứu cánh.

Này các Tỷ-kheo, đây là bảy sanh thú của loài Người.

BẤT LAI                                                    57

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Không chấp thủ Bát- Niết-bàn?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo khi thực hành như vậy, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ.". Vị ấy có được xả.

– Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham
đắm tích tụ của hữu.
– Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh và vị ấy chứng đắc trọn vẹn
hoàn toàn con đường ấy.
– Vị ấy đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn tùy
miên.
– Vị ấy đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu tham
tùy miên.
– Vị ấy đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô minh tùy
miên.
– Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy tự mình
với thắng trí, ngay trong hiện tại, chứng nhập,
chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Không
chấp thủ Bát-niết-bàn.

Và này các Tỷ-kheo, đây là bảy sanh thú của loài Người và Không chấp thủ Bát-niết-bàn.

BẤT LAI                                                  58

BẤT LAI   59

11 9 hạng người khi chết có dư y, được thoát khỏi... - Kinh KHÔNG CÓ DƯ Y – Tăng IV, 103

KHÔNG CÓ DƯ Y – Tăng IV, 103

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn ông Anàthapindika, rồi Tôn giả Sàriputta vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào Sàvatthi để khất thực. Tôn giả Sàriputta suy nghĩ như sau: "Nay còn quá sớm để vào Sàvatthi khất thực. Vậy ta hãy đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo". Tôn giả Sàriputta đi đến khu vườn các du sĩ ngoại đạo, sau khi đến, nói lên với các du sĩ ngoại đạo ấy những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

2. Lúc bấy giờ, trong khi các du sĩ ngoại đạo ấy đang
ngồi tụ họp, câu chuyện này khởi lên: "Thưa chư
Hiền, ai chết có dư y, tất cả không được giải thoát
khỏi địa ngục, không được giải thoát khỏi bàng sinh,
không được giải thoát ngạ quỷ, không được giải
thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ".

3. Rồi Tôn giả Sàriputta không hoan hỷ, không chỉ trích lời nói các du sĩ ngoại đạo ấy, không hoan hỷ, không chỉ trích, Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy và ra

BẤT LAI                                                  60

đi, với ý nghĩ: "Ta sẽ biết ý nghĩa lời nói này từ Thế Tôn".

Rồi Tôn giả Sàriputta khất thực ở Sàvatthi xong, sau
bữa ăn, trên con đường khất thực trở về, đi đến Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Sàriputta
bạch Thế Tôn:

- Ở đây, bạch Thế Tôn, vào buổi sáng, con đắp y,
cầm y bát đi vào Sàvatthi để khất thực. Bạch Thế
Tôn, rồi con suy nghĩ như sau: "Nay còn quá sớm để
vào Sàvitthi khất thực. Vậy ta hãy đi đến khu vườn
các du sĩ ngoại đạo, sau khi đến, con nói lên với các
du sĩ ngoại đạo những lời chào đón, hỏi thăm, sau
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu,
con ngồi xuống một bên. Lúc bấy giờ, trong khi các
du sĩ ngoại đạo đang ngồi tụ họp, câu chuyện này
khởi lên: "Thưa chư Hiền, ai chết có dư y, tất cả
người ấy không được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú,
đọa xứ". Rồi bạch Thế Tôn, con không hoan hỷ,
không chỉ trích lời nói các du sĩ ngoại đạo ấy. Không
hoan hỷ, không chỉ trích, con từ chỗ ngồi đứng dậy
và ra đi, với ý nghĩ rằng: "Ta sẽ biết ý nghĩa lời nói
này từ Thế Tôn".

4. - Này Sàriputta, một số các du sĩ ngoại đạo là những kẻ ngu si, không thông minh, một số sẽ biết:

BẤT LAI                                                  61

"Người có dư y là người có dư y", hay sẽ biết: "Người không có dư y là người không có dư y".

Này Sàriputta, có chín hạng người này, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sinh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú , đọa xứ.

Thế nào là chín?

5. Ở đây, này Sàriputta, có hạng người viên mãn trong các giới, viên mãn trong định, nhưng không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, là vị Trung gian Bát-niết-bàn. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ nhất , khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi ngạ quỷ... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

6. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, viên mãn trong định, nhưng không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, là vị Tổn hại Bát-niết-bàn...

... là vị Vô hành Bát-niết-bàn...

... là vị Hữu hành Bát-niết-bàn...

... là vị Thượng lưu, đi đến Sắc cứu cánh thiên, này Sàriputta, đây là hạng người thứ năm, khi chết có dư

BẤT LAI                                                   62

y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

7. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, không viên mãn trong định, không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba kiết sử, làm nhẹ bớt tham, sân, si, là vị Nhất Lai, còn đến thế giới này một lần nữa, rồi đoạn tận khổ đau. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ sáu, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

8. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên
mãn trong các giới, không viên mãn trong định,
không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba
kiết sử, là vị Nhất chủng, còn sanh hiện hữu làm
người một lần nữa rồi đoạn tận khổ đau. Này
Sàriputta, đây là hạng người thứ bảy, khi chết có dư
y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát
khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

9. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, thành tựu vừa phải trong định, thành tựu vừa phải trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba kiết sử, là vị Gia gia, sau khi dong ruỗi, sau khi luân chuyển hai hay ba gia đình, rồi đoạn tận khổ đau. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ tám, khi

BẤT LAI                                                   63

chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

10. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, thành tựu vừa phải trong định, thành tựu vừa phải trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba kiết sử, là vị trở lui tối đa là bảy lần, sau khi dong ruỗi, sau khi luân chuyển, tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài Người, rồi đoạn tận khổ đau. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ chín, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

Này Sàriputta, một số người du sĩ ngoại đạo là ngu
si, không thông minh, một số người sẽ biết: "Có dư
y là có dư y" hay một số người sẽ biết: "Không có dư
y là không dư y".

Này Sàriputta, chín hạng người này, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

Nhưng này Sàriputta, cho đến nay, pháp môn này
chưa được nói cho các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo-ni, các
nam cư sĩ, các nữ cư sĩ. Vì cớ sao? Mong rằng khi
nghe pháp môn này, họ không đem lại phóng dật.

BẤT LAI                                                     64

Lại nữa, này Sàriputta, pháp môn này được Ta nói đến vì Ta được hỏi đến.

BẤT LAI                                            65

12 Bậc Hữu hành Niết bàn và Vô hành Niết bàn - Kinh VỚI MỘT VÀI NỖ LỰC – Tăng II, 111

VỚI MỘT VÀI NỖ LỰC – Tăng II, 111

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người ngay
trong hiện tại chứng được Hữu hành Niết-
bàn.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người khi
thân hoại mạng chung, chứng được Hữu hành
Niết-bàn.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người ngay
trong hiện tại chứng được Vô hành Niết-bàn.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người khi
thân hoại mạng chung, chứng được Vô hành
Niết-bàn.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người ngay trong hiện tại chứng được Hữu hành Niết-bàn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán bất tịnh trên thân, với tưởng nhàm chán đối với

BẤT LAI                                               66

các món ăn, với tưởng không hoan hỷ đối với
tất cả thế giới, quán vô thường đối với tất cả
hành, với tưởng, chết, khéo an trú nội tâm.
- Vị ấy sống y cứ trên năm hữu học lực, tức là
tín lực … tuệ lực. Với vị ấy, năm căn này hiện
khởi rất dồi dào, tức là tín căn … tuệ căn. Vị
ấy, do năm căn này hiện ra rất dồi dào, ngay
trong hiện tại, chứng được Hữu hành Niết-bàn.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người sau khi thân hoại mạng chung, chứng được Hữu hành Niết- bàn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán
bất tịnh trên thân … với tưởng chết, khéo an trú
trên nội tâm.
- Vị ấy sống y cứ trên năm hữu học lực, tức là
tín lực … tuệ lực. Với vị ấy, năm căn này hiện
khởi mềm yếu, tức là tín căn … tuệ căn. Vị ấy,
do năm căn này hiện ra mềm yếu, khi thân hoại
mạng chung, vị ấy chứng được Hữu hành Niết-
bàn.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người ngay trong hiện tại chứng được Vô hành Niết-bàn?

BẤT LAI                                                67

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly
pháp bất thiện … chứng đạt và an trú Thiền thứ
tư.
- Vị ấy sống y cứ trên năm hữu học lực, tức là
tín lực … tuệ lực. Với vị ấy, năm căn này hiện
khởi dồi dào, tức là tín căn … tuệ căn. Do năm
căn này dồi dào, vị ấy ngay trong hiện tại,
chứng được Vô hành Niết-bàn.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người sau khi thân hoại mạng chung, chứng được Vô hành Niết- bàn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly
pháp bất thiện … chứng đạt và an trú Thiền thứ
tư.
- Vị ấy sống y cứ trên năm hữu học lực, tức là
tín lực … tuệ lực. Với vị ấy, năm căn này khởi
lên mềm yếu, tức là tín căn … tuệ căn. Do năm
căn này mềm yếu, vị ấy khi thân hoại mạng
chung, chứng được Vô hành Niết-bàn.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

BẤT LAI                                                68

BẤT LAI   69

13 Bậc Trung gian Bát Niết bàn và Thượng lưu sắc cứu cánh Thiên - Kinh KIẾT SỬ – Tăng II, 68

KIẾT SỬ – Tăng II, 68

1. Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng người,
các hạ phần kiết sử không được đoạn tận, các kiết
sử khiến được sanh không được đoạn tận, các kiết
sử khiến được hữu không được đoạn tận.
- Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng
người, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, nhưng
các kiết sử khiến được sanh không được đoạn tận,
các kiết sử khiến được hữu không được đoạn tận.
- Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng
người, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết
sử khiến được sanh được đoạn tận, nhưng các kiết
sử khiến được hữu không được đoạn tận.
- Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng
người, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết
sử khiến được sanh được đoạn tận, các kiết sử
khiến được hữu được đoạn tận.

BẤT LAI                                                70

2. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử không được đoạn tận, các kiết sử khiến được tái sanh không được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu không được đoạn tận? - Đối với vị Nhất Lai. Đối với hạng người này, này các Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử … các kiết sử khiến được sanh … các kiết sử khiến được hữu không được đoạn tận.

3. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ
phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được
tái sanh không được đoạn tận, các kiết sử khiến được
hữu không được đoạn tận? - Đối với hạng người
Thượng lưu, đi đến Sắc cứu kính. Đối với hạng
người này, này các Tỷ-kheo, … các kiết sử khiến
được hữu không được đoạn tận.

4. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ
phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được
sanh được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu
không được đoạn tận? - Đối với hạng người Trung
gian Bát-Niết-bàn. Đối với hạng người này, này các
Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết
sử khiến được sanh được đoạn tận, các kiết sử khiến
được hữu không được đoạn tận.

5. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được sanh được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu được

BẤT LAI                                                71

đoạn tận? - Đối với bậc A-la-hán. Đối với hạng
người này, này các Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử
được đoạn tận, các kiết sử khiến được sanh được
đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu được đoạn tận.

Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời.

BẤT LAI                                               72

14 Bố thí với ý nghĩ trang nghiêm tâm, trang bị tâm - Kinh BỐ THÍ – Tăng III, 355

BỐ THÍ –Tăng III, 355

1. Một thời, Thế Tôn ở Campà, trên bờ hồ Gaggara.
Bấy giờ có nhiều cư sĩ ở Campà đi đến Tôn giả
Sàriputta, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Sàriputta rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các nam
cư sĩ ấy thưa với Tôn giả Sàriputta:

- Thưa Tôn giả, đã lâu lắm, chúng con không được
nghe pháp thoại từ miệng Thế Tôn. Lành thay, thưa
Tôn giả, nếu nay chúng con được nghe pháp thoại từ
miệng Thế Tôn!

- Vậy này chư Hiền, hãy đến trong ngày lễ Trai giới (uposatha), các Thầy sẽ được nghe pháp thoại từ miệng Thế Tôn.

- Thưa vâng, thưa Tôn giả!

Các nam cư sĩ ở Campà ấy vâng đáp Tôn giả Sàriputta, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Tôn giả Sàriputta, thân bên hữu hướng về Tôn giả rồi ra đi.

BẤT LAI                                                 73

Rồi các nam cư sĩ ở Campà, đến ngày lễ Trai giới, đi
đến Tôn giả Sàriputta, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả
Sàriputta rồi đứng một bên. Rồi Tôn giả Sàriputta
cùng với các nam cư sĩ ở Campà đi đến Thế Tôn; sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Sàriputta bạch Thế
Tôn:

2. - Có thể, bạch Thế Tôn, ở đây có hạng người bố thí như vậy, không được quả lớn, không được lợi ích lớn. Nhưng bạch Thế Tôn, có thể ở đây có hạng người bố thí như vậy, được quả lớn, được lợi ích lớn.

- Này Sàriputta, có thể ở đây có hạng người bố thí
như vậy, không được quả lớn, không được lợi ích
lớn. Có thể, này Sàriputta, ở đây có hạng người bố
thí như vậy, được quả lớn, được lợi ích lớn.

3. - Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, ở đây có hạng người bố thí như vậy, không được quả lớn, không được lợi ích lớn?

Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, ở đây có hạng người bố thí như vậy, được quả lớn, được lợi ích lớn?

- Ở đây, này Sàriputta, có người bố thí với tâm mong cầu, bố thí với tâm trói buộc (về kết quả), bố thí với

BẤT LAI                                                  74

tâm mong cầu được chất chứa, bố thí với ý nghĩ: "Tôi
sẽ hưởng thọ cái này trong đời sau". Vị ấy bố thí như
vậy cho các Sa-môn, Bà-la-môn, bố thí đồ ăn, đồ
uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương thơm, hương
liệu, giường nằm, những trú xứ, đèn đuốc. Thầy nghĩ
thế nào, này Sàriputta, ở đây có thể có hạng người bố
thí như vậy không?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

- Ở đây, này Sàriputta, có hạng người bố thí với tâm
mong cầu, bố thí với tâm trói buộc, bố thí với tâm
mong cầu được chất chứa, bố thí với ý nghĩ: "Ta sẽ
hưởng thọ cái này trong đời sau".

 Vị ấy bố thí như vậy, khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với chư Thiện ở Bốn thiên
vương.
 Và vị ấy, khi nghiệp được đoạn tận, thần lực
ấy, danh tiếng ấy, uy quyền ấy được đoạn tận,
vị ấy trở thành "vị trở lui lại", trở lui trạng thái
này.

4. Ở đây, này Sàriputta, có người bố thí với tâm không mong cầu, bố thí với tâm không trói buộc, bố thí với tâm không mong cầu được chất chứa, bố thí không với ý nghĩ: "Ta sẽ hưởng thọ cái này trong đời

BẤT LAI                                                    75

sau", nhưng bố thí với ý nghĩ: "Lành thay, sự bố thí"...

…bố thí không với ý nghĩ: "Lành thay, sự bố thí", nhưng bố thí với ý nghĩ: "Cái này đã được cho trong quá khứ, đã được tổ tiên làm trong quá khứ, ta không nên để truyền thống gia đình này bị bỏ quên"...

… Hay là người bố thí không với ý nghĩ: "Cái này đã được cho trong quá khứ, đã được tổ tiên làm trong quá khứ, ta không nên để truyền thống gia đình này bị bỏ quên", nhưng bố thí với ý nghĩ: "Ta nấu ăn, các người này không nấu ăn. Ta không nên là người nấu ăn, lại không bố thí cho người không nấu ăn"…

… bố thí không với ý nghĩ: "Ta nấu ăn, các người
này không nấu ăn. Ta không nên là người nấu ăn, lại
không bố thí cho người không nấu ăn", nhưng bố thí
với ý nghĩ: "Như các vị ẩn sĩ thời xưa có những tế
đàn lớn như Atthaka, Vàmaka, Vàmadeva,
Vessàmitta, Yamataggi, Angìrasa, Bhàradvàja,
Vàsettha, Kassapa, Bhagu; cũng vậy, ta sẽ là người
san sẻ các vật bố thí"...

…Vị ấy bố thí không với ý nghĩ: "Như các vị ẩn sĩ
thời xưa có những tế đàn lớn như Atthaka, Vàmaka,
Vàmadeva, Vessàmitta, Yamataggi, Angìrasa,
Bhàradvàja, Vàsettha, Kassapa, Bhagu; cũng vậy, ta

BẤT LAI                                                 76

sẽ là người san sẻ các vật bố thí này", nhưng bố thí với ý nghĩ: "Do ta bố thí vật bố thí này, tâm được tịnh tín, hỷ duyệt khởi lên"...

…Vị ấy bố thí, không với ý nghĩ: "Do ta bố thí vật bố thí này, tâm được tịnh tín, hỷ duyệt khởi lên". Nhưng vị ấy bố thí với ý nghĩ để trang nghiêm tâm, để trang bị tâm. Và đối với Sa-môn hay Bà-la-môn, vị ấy bố thí đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương thơm, hương liệu, giường nằm, trú xứ, đèn đuốc. Thầy nghĩ thế nào, này Sàriputta, ở đây, có hạng người có thể bố thí như vậy không?

- Thưa có, bạch Thế Tôn.

- Này Sàriputta , ở đây, ai bố thí không với tâm cầu mong, bố thí không với tâm trói buộc, bố thí không với mong cầu được chất chứa, bố thí không với ý nghĩ: "Ta sẽ hưởng thọ cái này trong đời sau", bố thí không với ý nghĩ: "Lành thay, sự bố thí", bố thí không với ý nghĩ: "Cái này đã được cho trong đời quá khứ, đã được tổ tiên làm trong quá khứ, ta không nên để truyền thống gia đình này bị bỏ quên", bố thí không với ý nghĩ: "Ta nấu ăn, các người này không nấu ăn. Ta không nên là người nấu ăn, lại không bố thí cho người không nấu ăn", ... bố thí không với ý nghĩ: "Như các vị ẩn sĩ thời xưa có những tế đàn lớn như Atthaka, Vàmaka, Vàmadeva, Vessàmitta,

BẤT LAI                                                  77

Yamataggi, Angìrasa, Bhàradvàja, Vàsettha,
Kassapa, Bhagu; cũng vậy, ta sẽ là người san sẻ các
vật bố thí...", bố thí không với ý nghĩ: "Do ta bố thí
vật bố thí này, tâm được tịnh tín, hỷ duyệt khởi lên".
Nhưng vị ấy bố thí với ý nghĩ để trang nghiêm tâm,
để trang bị tâm.

 Do vị ấy bố thí như vậy, sau khi thân hoại mạng
chung, được sanh cộng trú với chư Thiên ở
Phạm chúng thiên.
 Và khi vị ấy, nghiệp được đoạn tận, thần lực
ấy, danh tiếng ấy, uy quyền ấy được đoạn tận,
vị ấy trở thành vị Bất lai, không trở lui trạng
thái này.

Này Sàriputta, đây là nhân, đây là duyên, khiến cho
ở đây, một hạng người bố thí như vậy, không được
quả lớn, không được lợi ích lớn. Này Sàriputta,
nhưng đây cũng là nhân, là duyên khiến cho ở đây,
có hạng người bố thí như vậy, được quả lớn, được
lợi ích lớn.

BẤT LAI                                                  78

15 Con đường đưa đến đoạn trừ 5 hạ phần kiết     sử        - ĐẠI        Kinh MALUNKYAPUTTA – 64 Trung II, 205

ĐẠI KINH MALUNKYAPUTTA (Mahamalunkyaputta suttam) – Bài kinh số 64 – Trung II, 205

Như vầy tôi nghe.
Một thời, Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại tịnh
xá ông Anathapindika. Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-
kheo: "Này các Tỷ-kheo". – "Bạch Thế Tôn".
Những vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn
nói như sau:
– Này các Tỷ-kheo, các Ông có thọ trì năm hạ
phần kiết sử do Ta giảng dạy không?
Được nghe nói vậy, Tôn giả Malunkyaputta bạch
Thế Tôn:
– Con có thọ trì năm hạ phần kiết sử do Thế Tôn
giảng dạy.
– Năm hạ phần kiết sử do Ta giảng dạy, này
Malunkyaputta, Ông thọ trì như thế nào?
– Bạch Thế Tôn, con thọ trì thân kiến là hạ phần
kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Bạch Thế Tôn con
thọ trì nghi là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng

BẤT LAI                                                79

dạy. Bạch Thế Tôn, con thọ trì giới cấm thủ là hạ
phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Bạch Thế Tôn,
con thọ trì dục tham là hạ phần kiết sử do Thế Tôn
giảng dạy. Bạch Thế Tôn, con thọ trì sân là hạ phần
kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Như vậy, bạch Thế
Tôn, con thọ trì năm hạ phần kiết sử do Thế Tôn
giảng dạy.
– Này Malunkyaputta, vì vấn đề gì (hay vì ai) Ông
thọ trì năm hạ phần kiết này do Ta giảng dạy?
Này Malunkyaputta, có phải các tu sĩ ngoại đạo cật
vấn Ông với ví dụ này về đứa con nít? Này
Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ đang
nằm ngủ không có tự thân, thời đâu nó có thể khởi
lên thân kiến? Thân kiến tùy miên thật sự sống tiềm
tàng trong nó. Này Malunkyaputta, nếu một đứa
con nít ngây thơ, đang nằm ngửa không có các
pháp, thời từ đâu nó có thể khởi lên nghi hoặc đối
với các pháp? Nghi tùy miên thật sự sống tiềm tàng
trong nó. Này Malunkyaputta, nếu một đứa con nít
ngây thơ đang nằm ngửa không có giới, thời từ đâu
nó có thể khởi lên giới cấm thủ trong các giới? Giới
cấm thủ tùy miên thật sự sống tiềm tàng trong nó.
Này Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ
đang nằm ngửa không có những dục, thời từ đâu nó
có thể khởi lên lòng dục tham trong các dục? Dục
tham, tùy miên thật sự sống tiềm tàng trong nó. Này
Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ đang

BẤT LAI                                                80

nằm ngửa không có các loài hữu tình, thời từ đâu
nó có thể khởi lên lòng sân đối với các loài hữu
tình? Sân tùy miên thật sự sống tiềm tàng trong nó.
Này Malunkyaputta, có phải các tu sĩ ngoại đạo cật
vấn Ông với ví dụ này về đứa con nít?
Được nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:
– Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời, Bạch Thiện Thệ,
nay đã đến thời để Thế Tôn thuyết giảng năm hạ
phần kiết sử. Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ
thọ trì.
– Vậy Ananda, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.
– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng
như sau:
Ở đây, này Ananda, có kẻ vô văn phàm phu,
không đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần
thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không đến yết kiến các bậc Chân nhân,
không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không
tu tập pháp các bậc Chân nhân:
Vị ấy sống với tâm bị triền phược bởi thân kiến,
bị chi phối bởi thân kiến, và không như thật tuệ tri
sự xuất ly thân kiến đã khởi lên. Thân kiến này
của vị ấy kiên cố, không được nhiếp phục, trở
thành một hạ phần kiết sử.
Vị ấy sống với tâm bị nghi hoặc triền phược, bị
nghi hoặc chi phối, và không như thật tuệ tri sự

BẤT LAI                                                  81

xuất ly nghi hoặc đã khởi lên. Nghi hoặc này của vị
ấy kiên cố, không được nhiếp phục, trở thành một
hạ phần kiết sử.
Vị ấy sống với tâm bị giới cấm thủ triền phược, bị
giới cấm thủ chi phối và không như thật tuệ tri sự
xuất ly giới cấm thủ đã khởi lên. Giới cấm thủ này
của vị ấy kiên cố, không được nhiếp phục, trở thành
một hạ phần kiết sử.
Vị ấy sống với tâm bị dục tham triền phược, bị dục
tham chi phối và không như thật biết sự xuất ly dục
tham đã khởi lên, dục tham này của vị ấy kiên cố,
không được nhiếp phục, trở thành một hạ phần kiết
sử.
Vị ấy sống với tâm bị sân triền phược, bị sân chi
phối và không như thật tuệ tri, sự xuất ly sân đã
khởi lên. Sân này của vị ấy kiên cố, không được
nhiếp phục, trở thành một hạ phần kiết sử.
Và này Ananda, có vị Đa văn Thánh đệ tử, đến yết
kiến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc
Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đến yết kiến các
bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân,
tu tập pháp các bậc Chân nhân:
Vị này sống với tâm không bị thân kiến triền
phược, không bị thân kiến chi phối, và vị này như
thật tuệ tri sự xuất ly dục tham đã khởi lên. Thân
kiến này của vị ấy với tùy miên được đoạn trừ.

BẤT LAI                                                82

Vị này sống với tâm không bị nghi hoặc triền
phược, không bị nghi hoặc chi phối, và vị này như
thật tuệ tri sự xuất ly nghi hoặc đã khởi lên. Nghi
hoặc này của vị ấy với tùy miên được đoạn trừ.
Vị ấy sống với tâm không bị giới cấm thủ triền
phược, không bị giới cấm thủ chi phối và vị này
như thật tuệ tri sự xuất ly giới cấm thủ đã khởi lên,
giới cấm thủ của vị ấy với tùy miên được đoạn trừ.
Vị này sống với tâm không bị dục tham triền
phược, không bị dục tham chi phối, và vị này như
thật tuệ tri sự xuất ly dục tham đã khởi lên. Dục
tham này của vị ấy với tùy miên được đoạn trừ.
Vị này sống với tâm không bị sân triền phược,
không bị sân chi phối, và vị này như thật tuệ tri sự
xuất ly sân được khởi lên. Sân này của vị ấy với tùy
miên được đoạn trừ.
Này Ananda, con đường nào, lộ trình nào đưa
đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, nếu không
thực hành con đường ấy, lộ trình ấy, nhưng năm
hạ phần kiết sử được biết rõ, hay được thấy rõ,
hay được đoạn trừ, sự tình như vậy không xảy
ra.
Ví như, này Ananda, đối với một cây lớn đứng
thẳng có lõi cây nếu người ấy không đẽo vỏ trong,
không đẽo giác cây, nhưng vẫn có thể đẽo được lõi
cây, sự tình này không xảy ra. Cũng vậy này
Ananda, con đường nào, lộ trình nào đưa đến sự

BẤT LAI                                                  83

đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, nếu không thực hành
con đường ấy, lộ trình ấy, nhưng năm hạ phần kiết
sử sẽ được biết rõ, hay sẽ được thấy rõ, hay sẽ được
đoạn trừ, sự tình như vậy không xảy ra.
Và này Ananda, con đường nào, lộ trình nào đưa
đến đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, nếu thực
hành con đường ấy, lộ trình ấy, thời năm hạ
phần kiết sử sẽ được biết rõ, hãy sẽ được thấy
rõ, hay sẽ được đoạn trừ, sự tình như vậy xảy ra.
Ví như, này Ananda, đối với một cây lớn, đứng
thẳng, có lõi cây, nếu người ấy sau khi đẻo vỏ
trong, sau khi đẻo giác cây, thời sẽ đẻo được lõi
cây, sự tình này xảy ra. Cũng vậy này Ananda, con
đường nào, lộ trình nào đưa đến sự đoạn trừ năm hạ
phần kiết sử, nếu thực hành con đường ấy, đạo lộ
ấy, thời năm hạ phần kiết sử sẽ được biết rõ, hay sẽ
được thấy rõ, hay sẽ được đoạn diệt, sự tình như
vậy xảy ra.
Này Ananda, ví như sông Hằng, nước đầy tràn, con
quạ có thể uống được. Rồi một người ốm yếu đi đến
và nghĩ như sau: "Sau khi lội cắt ngang dòng sông
Hằng, với tay của ta, ta sẽ đến bờ bên kia an toàn".
Nhưng người ấy không thể sau khi lội cắt ngang
dòng sông Hằng, với tay của người ấy, đến được bờ
bên kia an toàn. Cũng vậy, này Ananda, bất cứ ai,
khi được giảng pháp để đoạn trừ thân kiến, nếu
tâm của vị ấy không thích thú, không hoan hỷ,

BẤT LAI                                                84

không có định tĩnh, không có giải thoát, thời vị
ấy cần phải được xem là giống người ốm yếu kia.
Này Ananda, ví như sông Hằng, nước lớn, đầy tràn,
con quạ có thể uống được. Rồi một người lực sĩ đi
đến và nghĩ như sau: "Sau khi lội cắt ngang dòng
sông Hằng, với tay của ta, ta sẽ đến bờ bên kia an
toàn". Người ta có thể sau khi lội cắt ngang dòng
sông Hằng với tay của người ấy, đến được bờ bên
kia an toàn. Cũng vậy, này Ananda, bất cứ ai, khi
được giảng pháp để được đoạn trừ thân kiến,
nếu tâm của vị ấy thích thú, hoan hỷ, có định
tĩnh, có giải thoát, thời vị ấy được xem là giống
như người lực sĩ kia
Và này Ananda, thế nào là con đường, thế nào là
lộ trình đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết
sử?
Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo do viễn ly các sanh y
(Upadhiviveka) do đoạn trừ các bất thiện pháp, do
làm cho an tịnh thân thô ác hành một cách toàn
diện, ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền
thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có
tầm, có tứ.
Vị này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp, tưởng
pháp, hành pháp, thức pháp là vô thường, khổ, như
bệnh, như cục bướu, như mũi tên, như điều bất
hạnh, như bệnh chướng, như kẻ địch, như phá hoại,

BẤT LAI                                                85

là không, là vô ngã. Vị này giải thoát tâm khỏi
các pháp ấy.
Sau khi giải thoát tâm khỏi các pháp ấy, vị ấy tập
trung tâm vào bất tử giới (Amatadhatu) và nghĩ
rằng: "Đây là tịch tịnh, đây là vi diệu, tức là sự an
chỉ tất cả hành, sự xả ly tất cả sanh y, sự ái diệt, vô
tham, đoạn diệt, Niết-bàn".
Nếu an trú vững chắc ở đây, vị này đạt đến sự đoạn
tận các lậu hoặc.
Nếu vị ấy không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc,
thời do sự tham pháp, hỷ pháp của mình, thời do sự
đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa sanh,
nhập Niết-bàn ở đấy, không phải trở lui đời này
nữa.
Này Ananda, đây là con đường, đây là lộ trình đưa
đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.
Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ,
chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc
do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhứt
tâm...
...Thiền thứ ba...
...chứng và trú Thiền thứ tư. Vị này chánh quán
mọi sắc pháp, thọ pháp, tưởng pháp, hành pháp,
thức pháp là vô thường... (như trên)... không phải
trở lui đời này nữa. Này Ananda, đây là con đường,
đây là lộ trình đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết
sử.

BẤT LAI                                                   86

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo vượt lên mọi sắc
tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, không tác ý
đối với dị tưởng, vị Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không
là vô biên", chứng và trú Hư không vô biên xứ. Vị
này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp, tưởng
pháp, hành pháp, thức pháp là vô thường... (như
trên)... không phải trở lui đời này nữa. Này Ananda,
đây là con đường, đây là lộ trình đưa đến sự đoạn
trừ năm hạ phần kiết sử.
Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo vượt lên mọi Hư
không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên",
chứng và trú Thức vô biên xứ... (như trên)...
... vượt lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ. Vị
này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp, tưởng
pháp, hành pháp, thức pháp là vô thường, khổ, như
bệnh, như cục bướu, như mũi tên, như điều bất
hạnh, như bệnh chướng, như kẻ địch, như phá hoại,
là không, là vô ngã. Vị này giải thoát tâm khỏi các
pháp ấy. Sau khi giải thoát tâm khỏi các pháp ấy, vị
ấy tập trung vào bất tử giới và nghĩ rằng: "Đây là
tịch tịnh, đây là vi diệu, tức là sự an chỉ tất cả
hành, sự xả ly tất cả sanh y, sự ái diệt, vô tham,
đoạn diệt, Niết-bàn". Nếu an trú vững chắc ở đây,
vị này đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu vị ấy
không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thời do sự
tham pháp, hỷ pháp của mình, do sự đoạn tận năm

BẤT LAI                                                  87

hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa sanh, nhập Niết-bàn
ở đấy, không phải trở lui đời này nữa.
Này Ananda, đây là con đường, đây là lộ trình
đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.
Bạch Thế Tôn, nếu đây là con đường, đây là lộ
trình đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử thời
do hành trì như thế nào mà một số vị Tỷ-kheo
chứng tâm giải thoát, một số chứng tuệ giải thoát?
– Ở đây, này Ananda, Ta nói rằng do sự sai khác
về căn tánh.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda,
hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

BẤT LAI                                               88

16 Có giới định tuệ thế nào - Kinh KHÔNG CÓ DƯ Y – Tăng IV, 103

KHÔNG CÓ DƯ Y – Tăng IV, 103

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn ông Anàthapindika, rồi Tôn giả Sàriputta vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào Sàvatthi để khất thực. Tôn giả Sàriputta suy nghĩ như sau: "Nay còn quá sớm để vào Sàvatthi khất thực. Vậy ta hãy đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo". Tôn giả Sàriputta đi đến khu vườn các du sĩ ngoại đạo, sau khi đến, nói lên với các du sĩ ngoại đạo ấy những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

2. Lúc bấy giờ, trong khi các du sĩ ngoại đạo ấy đang
ngồi tụ họp, câu chuyện này khởi lên: "Thưa chư
Hiền, ai chết có dư y, tất cả không được giải thoát
khỏi địa ngục, không được giải thoát khỏi bàng sinh,
không được giải thoát ngạ quỷ, không được giải
thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ".

3. Rồi Tôn giả Sàriputta không hoan hỷ, không chỉ
trích lời nói các du sĩ ngoại đạo ấy, không hoan hỷ,
không chỉ trích, Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy và ra
đi, với ý nghĩ: "Ta sẽ biết ý nghĩa lời nói này từ Thế
Tôn".

BẤT LAI                                                  89

Rồi Tôn giả Sàriputta khất thực ở Sàvatthi xong, sau
bữa ăn, trên con đường khất thực trở về, đi đến Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Sàriputta
bạch Thế Tôn:

- Ở đây, bạch Thế Tôn, vào buổi sáng, con đắp y,
cầm y bát đi vào Sàvatthi để khất thực. Bạch Thế
Tôn, rồi con suy nghĩ như sau: "Nay còn quá sớm để
vào Sàvitthi khất thực. Vậy ta hãy đi đến khu vườn
các du sĩ ngoại đạo, sau khi đến, con nói lên với các
du sĩ ngoại đạo những lời chào đón, hỏi thăm, sau
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu,
con ngồi xuống một bên. Lúc bấy giờ, trong khi các
du sĩ ngoại đạo đang ngồi tụ họp, câu chuyện này
khởi lên: "Thưa chư Hiền, ai chết có dư y, tất cả
người ấy không được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú,
đọa xứ". Rồi bạch Thế Tôn, con không hoan hỷ,
không chỉ trích lời nói các du sĩ ngoại đạo ấy. Không
hoan hỷ, không chỉ trích, con từ chỗ ngồi đứng dậy
và ra đi, với ý nghĩ rằng: "Ta sẽ biết ý nghĩa lời nói
này từ Thế Tôn".

4. - Này Sàriputta, một số các du sĩ ngoại đạo là
những kẻ ngu si, không thông minh, một số sẽ biết:
"Người có dư y là người có dư y", hay sẽ biết:
"Người không có dư y là người không có dư y".

BẤT LAI                                                  90

Này Sàriputta, có chín hạng người này, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sinh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú , đọa xứ.

Thế nào là chín?

5. Ở đây, này Sàriputta, có hạng người viên mãn trong các giới, viên mãn trong định, nhưng không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, là vị Trung gian Bát-niết-bàn. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ nhất , khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi ngạ quỷ... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

6. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, viên mãn trong định, nhưng không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, là vị Tổn hại Bát-niết-bàn...

... là vị Vô hành Bát-niết-bàn...

... là vị Hữu hành Bát-niết-bàn...

... là vị Thượng lưu, đi đến Sắc cứu cánh thiên, này Sàriputta, đây là hạng người thứ năm, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi

BẤT LAI                                                   91

loài bàng sanh... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

7. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, không viên mãn trong định, không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba kiết sử, làm nhẹ bớt tham, sân, si, là vị Nhất Lai, còn đến thế giới này một lần nữa, rồi đoạn tận khổ đau. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ sáu, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

8. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên
mãn trong các giới, không viên mãn trong định,
không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba
kiết sử, là vị Nhất chủng, còn sanh hiện hữu làm
người một lần nữa rồi đoạn tận khổ đau. Này
Sàriputta, đây là hạng người thứ bảy, khi chết có dư
y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát
khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

9. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, thành tựu vừa phải trong định, thành tựu vừa phải trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba kiết sử, là vị Gia gia, sau khi dong ruỗi, sau khi luân chuyển hai hay ba gia đình, rồi đoạn tận khổ đau. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ tám, khi

BẤT LAI                                                   92

chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

10. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, thành tựu vừa phải trong định, thành tựu vừa phải trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba kiết sử, là vị trở lui tối đa là bảy lần, sau khi dong ruỗi, sau khi luân chuyển, tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài Người, rồi đoạn tận khổ đau. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ chín, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

Này Sàriputta, một số người du sĩ ngoại đạo là ngu
si, không thông minh, một số người sẽ biết: "Có dư
y là có dư y" hay một số người sẽ biết: "Không có dư
y là không dư y".

Này Sàriputta, chín hạng người này, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

Nhưng này Sàriputta, cho đến nay, pháp môn này
chưa được nói cho các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo-ni, các
nam cư sĩ, các nữ cư sĩ. Vì cớ sao? Mong rằng khi
nghe pháp môn này, họ không đem lại phóng dật.

BẤT LAI                                                     93

Lại nữa, này Sàriputta, pháp môn này được Ta nói đến vì Ta được hỏi đến.

BẤT LAI                                            94

17 Cư sĩ chứng Bất Lai - Kinh Acela Lõa thể – Tương IV, 471

Acela – Tương IV, 471 (Lõa thể)

1). ..

2) Lúc bấy giờ lõa thể Kassapa đã đi đến Macchikàsanda, một bạn cũ của gia chủ Citta khi còn là gia chủ.

3) Gia chủ Citta nghe lõa thể Kassapa, một bạn cũ của mình khi còn là gia chủ, đã đến Macchikàsanda.

Rồi gia chủ Citta đi đến lõa thể Kassapa; sau khi đến,
nói lên với lõa thể Kassapa những lời chào đón hỏi
thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu liền ngồi xuống một bên.

4) Ngồi một bên, gia chủ Citta nói với lõa thể Kassapa:

-- Tôn giả Kassapa, Tôn giả xuất gia đã bao lâu?

-- Này Gia chủ, ta đã xuất gia khoảng ba mươi năm.

BẤT LAI                                                  95

5) -- Thưa Tôn giả, trong ba mươi năm ấy, Tôn giả có chứng được pháp thượng nhơn nào, tri kiến thù thắng nào xứng đáng bậc Thánh và được lạc trú?

-- Này Gia chủ, trong suốt ba mươi năm ấy, ta không
chứng được và không được lạc trú một pháp thượng
nhân nào, một tri kiến thù thắng xứng đáng bậc
Thánh, ngoại trừ sự lõa thể, sự trọc đầu, sự phủi bụi
và đất cát (pàvàlanipphotana).

6) Khi nghe nói vậy, gia chủ Citta nói với lõa thể Kassapa:

-- Thật là bất tư nghì, thật là hy hữu, chánh pháp
được thuyết trong suốt ba mươi năm ấy, không
chứng được, không được lạc trú một pháp thượng
nhân nào, một tri kiến thù thắng xứng đáng bậc
Thánh!

7) -- Này Gia chủ, đã bao lâu Ông làm người cư sĩ?

-- Thưa Tôn giả, tôi thành người cư sĩ đã được ba mươi năm.

8) -- Trong suốt ba mươi năm ấy, này Gia chủ, Ông có chứng được và được lạc trú pháp thượng nhân nào, tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh?

BẤT LAI                                                 96

-- Sao lại không vậy được, thưa Tôn giả! Nếu tôi muốn, thưa Tôn giả, tôi ly dục, ly pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Nếu tôi muốn, thưa Tôn giả, tôi chỉ tịnh tầm và tứ... chứng và trú Thiền thứ hai. Nếu tôi muốn, thưa Tôn giả, ly hỷ... tôi chứng và trú Thiền thứ ba. Nếu tôi muốn, thưa Tôn giả, đoạn tận lạc... tôi chứng và trú Thiền thứ tư. Nếu tôi mệnh chung sớm hơn Thế Tôn, thưa Tôn giả, không có gì lạ, nếu Thế Tôn sẽ nói về tôi như sau: "Không có một kiết sử nào, do bị trói buộc bởi kiết sử ấy, Citta trở lui tại thế giới này nữa".

9) Khi nghe nói vậy, lõa thể Kassapa nói với gia chủ Citta:

-- Thật là vi diệu, thưa Tôn giả! Thật là hy hữu, thưa
Tôn giả, Chánh pháp được khéo thuyết. Một gia chủ
mặc áo trắng lại có thể chứng đạt được, lại có thể lạc
trú pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng
bậc Thánh! Thưa Gia chủ, hãy cho tôi được xuất
gia trong Pháp và Luật này. Hãy cho tôi thọ đại
giới.

10) Rồi gia chủ Citta đưa lõa thể Kassapa đến một số Tỷ-kheo trưởng lão; sau khi đến, thưa với các Tỷ- kheo trưởng lão:

BẤT LAI                                                  97

-- Bạch chư Thượng tọa, lõa thể Kassapa này là một
người bạn của chúng con khi chúng con còn là gia
chủ. Chư Thượng tọa hãy cho người này xuất gia,
cho thọ đại giới. Con sẽ cố gắng cúng dường các vật
liệu như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh.

11) Lõa thể Kassapa được xuất gia trong Pháp và
Luật này, được thọ đại giới. Được thọ đại giới không
bao lâu, Tôn giả Kassapa sống một mình, an tịnh,
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần. Không bao lâu
vị ấy đạt được mục đích mà các thiện nam tử chơn
chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình
hướng đến: đó là Vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, tự
mình chứng tri với thượng trí, chứng đạt và an trú.
Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa".

12) Và Tôn giả Kassapa trở thành một vị A-la-hán nữa.

BẤT LAI                                                98

18 Cư sĩ chứng Bất lai - Kinh Dìghàvu – Tương V, 504

Dìghàvu – Tương V, 504

1) Một thời, Thế Tôn ở Ràjagaha (Vương Xá), Trúc Lâm, chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Lúc bấy giờ, cư sĩ Dìghàvu bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh.

3) Rồi cư sĩ Dìghàvu thưa với cha là Jotika:

-- Hãy đi, thưa Cha, đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
nhân danh con, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và
thưa: "Cư sĩ Dìghàvu, bạch Thế Tôn, bị bệnh, đau
đớn, bị trọng bệnh, xin cúi đầu đảnh lễ chân Thế
Tôn". Rồi Cha hãy thưa như sau: "Lành thay, bạch
Thế Tôn, nếu Thế Tôn đi đến nhà cư sĩ Dìghàvu vì
lòng từ mẫn!"

-- Được, này Con.

Gia chủ Jotika nghe lời cư sĩ Dìghàvu, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên.

4) Ngồi một bên, gia chủ Jotika bạch Thế Tôn:

BẤT LAI                                               99

-- Bạch Thế Tôn, cư sĩ Dìghàvu bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và thưa như sau: "Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn đi đến trú xứ cư sĩ Dìghàvu vì lòng từ mẫn!"

Thế Tôn im lặng nhận lời.

5) Rồi Thế Tôn đắp y, cầm y bát đi đến trú xứ cư sĩ Dìghàvu; sau khi đến, ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Ngồi xuống rồi, Thế Tôn nói với cư sĩ Dìghàvu:

-- Này Dìghàvu, Ông có kham nhẫn được chăng?
Ông có chịu đựng được chăng? Có phải khổ thọ
giảm thiểu, không có tăng trưởng? Có phải có dấu
hiệu giảm thiểu, không tăng trưởng?

-- Bạch Thế Tôn, con không có thể kham nhẫn, con không có thể chịu đựng. Đau đớn kịch liệt nơi con không có giảm thiểu, chúng tăng trưởng. Chúng có dấu hiệu tăng trưởng, không có dấu hiệu giảm thiểu.

6) -- Do vậy, này Dìghàvu, Ông hãy học tập như sau:

- "Ta sẽ thành tựu lòng tin bất động đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô

BẤT LAI                                           100

Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân
Sư, Phật, Thế Tôn".
- Ta sẽ thành tựu lòng tin bất động đối với Pháp:
"Pháp do Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện tại,
có hiệu quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu".
- Ta sẽ thành tựu lòng tin bất động đối với chúng
Tăng: "Diệu hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn.
Trực hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Ứng lý
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Chơn chánh
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Tức là bốn đôi
tám chúng. Chúng đệ tử của Thế Tôn là đáng cung
kính, đáng cúng dường, đáng tôn trọng, đáng
được chấp tay, là phước điền vô thượng ở đời".
- Ta sẽ thành tựu các giới được các bậc Thánh ái
kính, không bị phá hoại, không bị đâm cắt, không
bị nhiễm ô, không bị uế nhiễm, đem lại giải thoát,
được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa
đến Thiền định.

7) -- Bạch Thế Tôn, đối với bốn Dự lưu phần do Thế Tôn thuyết giảng, tất cả các pháp ấy đều có ở trong con. Con thực hiện chúng đầy đủ. Bạch Thế Tôn, con thành tựu lòng tin bất động đối với Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng... Phật, Thế Tôn... Đối với Pháp... đối với chúng Tăng... Tôi thành tựu các giới được các bậc Thánh ái kính... đưa đến Thiền định".

BẤT LAI                                            101

-- Do vậy, này Dìghàvu, sau khi ông đã an trú trong bốn Dự lưu phần này, Ông hãy tu tập thêm sáu minh phần pháp (chavijjà-bhàgiye dhamme).

8) Ở đây, này Dìghàvu, Ông hãy trú:

- Quán vô thường trong tất cả hành,
- Quán khổ tưởng trong vô thường,
- Quán vô ngã tưởng trong khổ,
- Quán tưởng đoạn tận,
- Quán tưởng ly tham,
- Quán tưởng đoạn diệt.

Như vậy, này Dìghàvu, Ông cần phải học tập.

-- Bạch Thế Tôn, đối với sáu minh phần pháp được
Thế Tôn thuyết giảng này, chúng đều có ở trong con
và con thực hiện chúng đầy đủ. Bạch Thế Tôn, con
trú, quán vô thường trong tất cả hành, quán khổ
tưởng trong vô thường, quán vô ngã tưởng trong khổ,
quán tưởng đoạn tận, quán tưởng ly tham, quán
tưởng đoạn diệt.

9) Nhưng, bạch Thế Tôn, con có ý nghĩ sau đây: "Ta không có muốn gia chủ Jotika, ở đây khi ta chết phải rơi vào khốn khổ (vighàta)".

BẤT LAI                                            102

-- Này Dìghàvu, chớ có tác ý như vậy! Hãy nhìn, này Dighàvu! Những gì Thế Tôn đang nói cho con, con hãy khéo tác ý.

10) Rồi Thế Tôn sau khi giáo giới cho cư sĩ Dìghàvu với lời giáo giới, từ chỗ ngồi đứng dậy, và ra đi.

11) Cư sĩ Dìghàvu, sau khi Thế Tôn ra đi không bao lâu liền mệnh chung.

12) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, người cư sĩ tên là Dìghàvu; sau khi
được nghe Thế Tôn giáo giới một cách tóm tắt, đã
mệnh chung. Sanh thú cư sĩ ấy thế nào? Sanh xứ cư
sĩ ấy chỗ nào?

-- Hiền minh, này các Tỷ-kheo, là cư sĩ Dìghàvu! Cư sĩ Dìghàvu thực hiện các pháp và tùy pháp, không làm phiền nhiễu Ta với những kiện tụng về pháp.

13) Cư sĩ Dìghàvu, sau khi đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh nhập diệt ở tại đấy, không còn trở lui thế giới này nữa.

BẤT LAI                                             103

BẤT LAI   104

19 Cư sĩ chứng Bất lai - Kinh GHATIKARA – 81 Trung II, 479

KINH GHATIKARA – Bài kinh số 81 – Trung II, 479

Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn đi du hành giữa dân chúng
Kosala với đại chúng Tỷ-kheo. Rồi Thế Tôn bước
xuống bên lề đường, đến tại một địa điểm rồi mỉm
cười. Tôn giả Ananda suy nghĩ: "Do nhân gì, do
duyên gì, Thế Tôn lại mỉm cười. Không phải không
lý do, Như Lai lại mỉm cười". Rồi Tôn giả Ananda
đắp y về phía một bên vai, chấp tay hướng đến Thế
Tôn và bạch Thế Tôn:
– Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì. Thế Tôn
lại mỉm cười. Không phải không lý do, Như Lai lại
mỉm cười.
– Thuở xưa này Ananda, tại địa điểm này là một thị
trấn tên là Vebhalinga, phồn thịnh, giàu có và dân
cư đông đúc. Này Ananda, Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác sống ở đây, dựa vào thị
trấn Vebhalinga. Ở đây, này Ananda, là tu viện của
Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.
Chính tại đây, này Ananda. Thế Tôn Kassapa, bậc

BẤT LAI                                           105

A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ngồi giảng dạy cho
chúng Tỷ-kheo.
Rồi Tôn giả Ananda gấp tư y sanghati (tăng-già-lê),
trải ra rồi bạch Thế Tôn:
– Bạch Thế Tôn, thỉnh Thế Tôn ngồi xuống. Chính
tại địa điểm này, hai bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác sẽ sử dụng.
Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi
ngồi, Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:
– Thuở xưa, này Ananda, tại địa điểm này là thị
trấn tên Vebhalinga, phồn thịnh, giàu có và dân cư
đông đúc. Này Ananda, Thế Tôn Kassapa, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác đã sống dựa vào thị trấn
Vebhalinga. Chính tại đây, này Ananda, là tu viện
của Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác. Chính tại đây, này Ananda, Thế Tôn Kassapa,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ngồi giảng dạy cho
chúng Tỷ-kheo.
Này Ananda, chính tại thị trấn Vebhalinga, có
người thợ làm đồ gốm tên là Ghatikara, người
này là người đàn tín của Thế Tôn Kassapa, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, vị đàn tín đệ nhất. Thanh
niên Jotipala là người bạn chí thân của thợ gốm
Ghatikara. Rồi này Ananda, thợ gốm Ghatikara nói
với thanh niên Jotipala:
"– Này bạn Jotipala, chúng ta hãy đi. Chúng ta hãy
đi đến yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán

BẤT LAI                                           106

Chánh Đẳng Giác. Thật là tốt lành cho tôi được đến
yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
ấy".
Khi nghe nói vậy, này Ananda, thanh niên Jotipala
nói với thợ gốm Ghatikara:
"– Thôi vừa rồi, bạn Ghatikara, yết kiến Sa-môn
trọc đầu như vậy để làm gì?"
Lần thứ hai, này Ananda... (như trên)... Lần thứ ba,
này Ananda, thợ gốm Ghatikara nói với thanh niên
Jotipala:
"– Này bạn Jotipala, chúng ta hãy đi. Chúng ta hãy
đi đến yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Thật là tốt lành cho tôi được đến
yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
ấy".
Lần thứ ba này Ananda, thanh niên Jotipala nói với
thợ gốm Ghatikara:
"– Thôi vừa rồi bạn Ghatikara yết kiến Sa-môn trọc
đầu như vậy để làm gì?"
"– Vậy này bạn Jotipala, hãy cầm đồ gãi lưng và
bột tắm, chúng ta hãy đi đến sông để tắm".
"– Thưa bạn, vâng".
Này Ananda, thanh niên Jotipala vâng đáp thợ gốm
Ghatikara như vậy.
Thợ gốm Ghatikara và thanh niên Jotipala lấy đồ
gãi lưng và bột tắm, đi đến sông để tắm. Rồi này

BẤT LAI                                                107

Ananda, thợ gốm Ghatikara nói với thanh niên
Jotipala:
"– Này bạn Jotipala, chỗ này cách tu viện Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác không
bao xa. Này bạn Jotipala, chúng ta hãy đi. Chúng ta
hãy đi đến yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Thật là tốt lành cho tôi được đến
yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
ấy".
Khi nghe nói vậy, này Ananda, thanh niên Jotipala
nói với thợ gốm Ghatikara:
"– Thôi vừa rồi, bạn Ghatikara, yết kiến Sa-môn
trọc đầu như vậy để làm gì?"
Lần thứ hai, này Ananda, ... (như trên)... lần thứ ba
này Ananda, thợ gốm Ghatikara nói với thanh niên
Jotipala:
"– Này bạn Jotipala, chỗ này cách tu viện của Thế
Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
không bao xa. Này bạn Jotipala, chúng ta hãy đi.
Chúng ta hãy đi đến yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Thật là tốt lành cho tôi
được yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác ấy".
Lần thứ ba, này Ananda, thanh niên Jotipala nói với
thợ gốm Ghatikara:
"– Thôi vừa rồi, bạn Ghatikara, yết kiến Sa-môn
trọc đầu như vậy để làm gì?"

BẤT LAI                                             108

Rồi này Ananda, thợ gốm Ghatikara nắm lấy thanh
niên Jotipala ở nơi cổ tay áo và nói:
"– Này bạn Jotipala, chỗ này cách tu viện Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác không
bao xa. Này bạn Jotipala, chúng ta hãy đi. Chúng ta
hãy đi đến yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Thật là tốt lành cho tôi được yết
kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác ấy".
Rồi này Ananda, sau khi gỡ thoát cổ áo, thanh niên
Jotipala nói với thợ gốm Ghatikara:
"– Thôi vừa rồi, bạn Ghatikara, yết kiến vị Sa-môn
đầu trọc ấy để làm gì?
Rồi thợ gốm Ghatikara nắm lấy tóc vừa mới tắm
xong của thanh niên Jotipala và nói:
"– Này bạn Jotipala, chỗ này cách tu viện của Thế
Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
không bao xa. Này bạn Jotipala chúng ta hãy đi,
chúng ta hãy đi đến yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Thật là tốt lành cho tôi
được yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác".
Rồi này Ananda, thanh niên Jotipala suy nghĩ như
sau: "Thật là vi diệu! Thật là hy hữu! Thợ gốm
Ghatikara tuy sanh thuộc hạ cấp, lại dám nghĩ có
thể nắm lấy tóc của ta, dầu ta vừa mới gội đầu, chắc

BẤT LAI                                            109

việc này không phải là tầm thường", rồi nói với thợ
gốm Ghatikara:
"– Này bạn Ghatikara, có thật sự là cần thiết
không?"
"– Này bạn Jotipala, thật sự là cần thiết. Thật là tốt
lành cho tôi được yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác".
"– Vậy bạn Ghatikara, hãy thả (tay) ra. Chúng ta sẽ
đi".
Rồi này Ananda, thợ gốm Ghatikara và thanh niên
Jotipala cùng đi đến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác. Sau khi đến, thợ gốm
Ghatikara đảnh lễ Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác rồi ngồi xuống một bên. Còn
thanh niên Jotipala thời nói lên những lời cháo đón
hỏi thăm với Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi một bên, này Ananda, thợ gốm Ghatikara
bạch Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác:
"– Bạch Thế Tôn, đây là thanh niên Jotipala, bạn
của con, bạn thân tình của con. Mong Thế Tôn
thuyết pháp cho bạn con".
Rồi này Ananda, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, với pháp thoại khích lệ làm cho
thích thú, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ thợ

BẤT LAI                                               110

gốm Ghatikara và thanh niên Jotipala. Rồi này
Ananda, thợ gốm Ghatikara và thanh niên Jotipala,
sau khi được Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác với pháp thoại, khích lệ, làm cho
thích thú, phấn khởi, hoan hỷ, sau khi hoan hỷ tín
thọ lời dạy Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thân bên
hữu hướng về Ngài rồi ra đi.
Rồi này Ananda, thanh niên Jotipala nói với thợ
gốm Ghatikara:
"– Này bạn Ghatikara, khi nghe pháp này, vì sao
bạn không xuất gia"?
"– Này bạn Jotipala, bạn không biết tôi sao? Tôi
phải nuôi dưỡng cha mẹ già và mù lòa".
"– Vậy này bạn Ghatikara, tôi sẽ xuất gia từ bỏ gia
đình, sống không gia đình".
Rồi này Ananda, thợ gốm Ghatikara và thanh niên
Jotipala đi đến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, này Ananda,
thợ gốm Ghatikara bạch Thế Tôn Kassapa, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác:
"– Bạch Thế Tôn, đây là thanh niên Jotipala, bạn
của con, bạn thân tình của con. Mong Thế Tôn xuất
gia cho bạn con".

BẤT LAI                                                111

Và này Ananda, thanh niên Jotipala được Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác cho xuất
gia, cho thọ đại giới.
Rồi này Ananda, Thế Tôn Kassapa bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, sau khi thanh niên Jotipala xuất
gia chưa bao lâu, sau nửa tháng, sau khi ở tại
Vebhalinga lâu cho đến khi thấy tự thỏa mãn, liền
du hành đi đến Baranasi. Ngài tuần tự du hành và
đến tại Baranasi (Ba-la-nại).
Rồi này Ananda, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác trú tại Baranasi, ở Isipatana,
vườn Lộc Uyển. Này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi
được nghe như sau: "Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác đã đến Baranasi, trú tại
Baranasi, Isipatana, vườn Lộc Uyển.
Rồi này Ananda, Kiki, vua nước Kasi cho thắng
các cổ xe tối thù thắng, sau khi tự mình leo lên một
cổ xe thù thắng với các cổ xe thù thắng đi ra khỏi
thành Baranasi với đại uy vệ của nhà vua để yết
kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác. Vua đi xe cho đến chỗ nào còn đi được xe, rồi
xuống xe đi bộ, đi đến chỗ Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Sau khi đến, đảnh lễ
Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
vua ngồi xuống một bên. Này Ananda, Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác với pháp
thoại, khích lệ, làm cho thích thú, làm cho phấn

BẤT LAI                                            112

khởi, làm cho hoan hỷ Kiki, vua xứ Kasi đang ngồi
một bên. Rồi Kiki, vua xứ Kasi, sau khi được Thế
Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác với
pháp thoại khích lệ, làm cho thích thú, làm cho
phấn khởi, làm cho hoan hỷ, liền bạch Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác:
"– Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn nhận lời con mời
ngày mai đến dùng cơm với chúng Tỷ-kheo".
Và này Ananda, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác im lặng nhận lời. Rồi này
Ananda, sau khi được biết Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nhận lời, từ chỗ
ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, thân bên hữu hướng về
Ngài rồi ra đi.
Và này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi, sau khi đêm ấy
đã mãn, tại trú xứ của mình, cho bày biện các món
ăn thượng vị loại cứng và loại mềm, cơm vàng khô,
các loại cari các hột đen được gạn bỏ, và các món
ăn gia vị, rồi báo thời giờ cho Thế Tôn Kassapa,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác được biết:
"– Bạch Thế Tôn giờ đã đến, cơm đã sẵn sàng".
Rồi này Ananda, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác vào buổi sáng đắp y, cầm y bát,
đi đến trú xứ của Kiki, vua xứ Kasi, sau khi đến,
liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn cùng với chúng Tỷ-
kheo. Rồi này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi tự tay

BẤT LAI                                               113

thân hầu và làm cho thỏa mãn chúng Tỷ-kheo với
đức Phật là vị cầm đầu, các món ăn thượng vị, loại
cứng và loại mềm. Rồi này Ananda, Kiki, vua xứ
Kasi, khi Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã ăn xong, tay đã rời khỏi bát, lấy một
ghế thấp rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một
bên, này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi, bạch Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác:
"– Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn nhận lời mời của
con an cư mùa mưa tại Baranasi; sẽ có sự cúng
dường như vậy cho chúng Tỷ-kheo".
"– Thôi vừa rồi, Đại vương, Ta đã nhận lời an cư
mùa mưa rồi"
Lần thứ hai, này Ananda,... (như trên)... Lần thứ ba,
này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi, bạch Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác:
"– Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn nhận lời mời của
con, an cư mùa mưa tại Baranasi; sẽ có sự cúng
dường như vậy cho chúng Tỷ-kheo".
"– Thôi vừa rồi Đại vương, Ta đã nhận lời an cư
trong mùa mưa rồi".
Rồi này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi, suy nghĩ như
sau: "Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác không nhận lời mời của ta an cư mùa mưa ở
Baranasi", vì vậy cảm thấy thất vọng, ưu phiền. Rồi
này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi, bạch Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.

BẤT LAI                                                 114

"– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có người đàn tín hộ trì
hơn con?"
"– Đại vương, có một thị trấn tên là Vebhalinga.
Tại đấy có thợ gốm tên là Ghatikara. Người ấy là
đàn tín hộ trì của Ta, một đàn tín hộ trì tối thượng.
Đại vương, Đại vương có nghĩ như sau: "Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác không
nhận lời mời của ta an cư mùa mưa ở Baranasi", do
vậy, Đại vương cảm thấy thất vọng, ưu phiền.
Nhưng thợ gốm Ghatikara không có như vậy, và
không sợ như vậy.
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara đã quy y Phật,
quy y Pháp, quy y Tăng.
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara từ bỏ sát sanh,
từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà dâm, từ bỏ nói
láo, từ bỏ rượu men, rượu nấu.
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara thành tựu lòng
tin bất thối chuyển đối với Phật, đối với Pháp... đối
với Tăng, thành tựu các giới được bậc Thánh ái lạc.
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara không có nghi
ngờ đối với Khổ, không có nghi ngờ đối với Khổ
tập, không có nghi ngờ đối với Khổ diệt, không có
nghi ngờ đối với con Đường đưa đến khổ diệt.
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara, ăn một ngày
một bữa, sống Phạm hạnh, có giới hạnh, theo thiện
pháp.

BẤT LAI                                                 115

Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara từ bỏ ngọc và
vàng, không có vàng và bạc.
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara không có tự tay
đào đất hay đào với cái cuốc. Vị này vui lòng làm
thành ghè bát với đất lấy từ bờ đê bị sập xuống hay
do chuột và chó đào lên, và nói như sau: "Ở đây,
nếu ai muốn, hãy bỏ vào từng nhúm các loại gạo có
vỏ, từng nhúm các loại đậu que (mugga?), từng
nhúm các loại đậu hột (kalaya), và có thể lấy cái gì
mình muốn".
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara nuôi dưỡng cha
mẹ già và mù lòa.
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara sau khi đoạn
trừ năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, nhập
Niết-bàn từ chỗ ấy, không phải trở lui đời này nữa.
"Một thời, này Đại vương, Ta ở tại thị trấn
Vabhalinga. Rồi này Đại vương, Ta vào buổi sáng
đắp y, cầm y bát, đi đến cha mẹ của thợ gốm
Ghatikara, sau khi đến nói với cha mẹ thợ gốm
Ghatikara như sau:
"– Người thợ làm đồ gốm đi đâu?"
"– Bạch Thế Tôn, người đàn tín hộ trì cho Thế Tôn
đã đi khỏi và có dặn như sau: Hãy lấy cháo từ nơi
nồi, hãy lấy đồ ăn từ nơi chảo mà dùng".
"Rồi ta, này Đại vương, sau khi lấy cháo từ nơi nồi,
lấy đồ ăn từ nơi chảo, ăn xong từ chỗ ngồi đứng dậy

BẤT LAI                                             116

rồi đi. Rồi này Đại vương, thợ gốm Ghatikara đi
đến cha mẹ sau khi đến, nói với cha mẹ như sau:
"– Ai đã lấy cháo từ nơi nồi, lấy đồ ăn từ nơi chảo,
ăn xong từ chỗ ngồi đứng dậy rồi đi?"
"– Này con, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, sau khi lấy cháo từ nơi nồi, lấy đồ ăn từ
nơi chảo, ăn xong, từ chỗ ngồi đứng dậy rồi đi".
"Rồi này Đại vương, thợ gốm Ghatikara suy nghĩ
như sau: "Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo lợi ích
cho ta, đã được Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tin tưởng ta như vậy". Rồi này
Đại vương, cho đến nửa tháng, hỷ lạc không rời
khỏi thợ gốm Ghatikara, hay cho đến một tuần
(không rời khỏi) cha mẹ (người thợ gốm).
"Một thời, này Đại Vương. Ta trú ở thị trấn
Vebhalinga, lúc bấy giờ, các cốc bị mưa dột, rồi Ta,
này Đại vương, gọi các Tỷ-kheo:
"– Hãy đi, này các Tỷ-kheo, và xem tại nhà của thợ
gốm Ghatikara có cỏ hay không?
"Khi được nghe nói vậy, này Đại vương, các Tỷ-
kheo bạch với Ta:
"– Bạch Thế Tôn, tại nhà của thợ gốm Ghatikara
không có cỏ, nhưng nhà người ấy có mái cỏ".
"– Này các Tỷ-kheo, hãy đi và rút cỏ từ ngôi nhà
thợ gốm Ghatikara.

BẤT LAI                                               117

"Rồi này Đại vương, các Tỷ-kheo ấy rút cỏ từ ngôi
nhà thợ gốm Ghatikara. Này Đại vương, cha mẹ thợ
gốm Ghatikara nói với các Tỷ-kheo ấy:
"– Quý vị là ai lại rút cỏ ngôi nhà?"
"– Này Đại tỷ, ngôi nhà của Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác bị mưa dột".
"– Hãy lấy đi, chư Hiền giả! Hãy lấy đi chư Hiền
giả! "
"Rồi này Đại vương, thợ gốm Ghatikara đi đến cha
mẹ, sau khi đến thưa với cha mẹ như sau:
"– Những ai đã rút cỏ khỏi ngôi nhà?"
"– Này Con, các Tỷ-kheo có nói: Ngôi nhà của Thế
Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác bị
mưa dột".
"Rồi này Đại vương, thợ gốm Ghatikara suy nghĩ
như sau: "Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo lợi ích
cho ta đã được Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tin tưởng ta như vậy".
"Rồi này Đại vương, cho đến nửa tháng hỷ lạc
không rời khỏi thợ gốm Ghatikara, hay cho đến một
tuần, (không rời khỏi) cha mẹ thợ gốm. Rồi suốt cả
ba tháng trời, ngôi nhà đứng lấy bầu trời làm
mái, nhưng không có mưa rơi vào. Và như vậy,
này Đại vương, là người thợ gốm, Ghatikara.
"– Lợi ích thay, bạch Thế Tôn, cho thợ gốm
Ghatikara; thật khéo lợi ích thay, bạch Thế Tôn cho

BẤT LAI                                               118

thợ gốm Ghatikara, đã được Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tin tưởng! "
Rồi này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi, cho người đưa
đến thợ gốm Ghatikara, khoảng năm trăm xe gạo có
vỏ, gạo vàng khô và các món đồ ăn. Rồi này
Ananda, những người nhà vua đi đến thợ gốm
Ghatikara và nói:
"– Này Tôn giả, năm trăm xe gạo có vỏ, gạo vàng
khô và các món đồ ăn này, do Kiki, vua xứ Kasi,
gởi đến cho Tôn giả, mong Tôn giả hãy nhận lấy".
"– Nhà vua rất nhiều phận sự, rất nhiều việc cần
phải làm. Thật là vừa đủ cho tôi, được nhà vua nghĩ
đến như thế này".
– Này Ananda, rất có thể Ông suy nghĩ như sau:
"Lúc bấy giờ, thanh niên Jotipala có thể là một
người khác". Nhưng này Ananda, chớ có nghĩ như
vậy. Lúc bấy giờ, Ta chính là thanh niên Jotipala.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda
hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

BẤT LAI                                           119

20 Cư sĩ chứng Bất lai - Kinh MẸ CỦA NANDA – Tăng III, 361

MẸ CỦA NANDA –Tăng III, 361

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Tôn giả Sàriputta và Tôn giả
Mahàmoggallàna đang du hành ở Dakkhinàgiri,
cùng với đại chúng Tỷ-kheo. Lúc bấy giờ, nữ cư sĩ
Velukantakì, mẹ của Nanda thức dậy trước khi mặt
trời mọc, và đọc lớn tiếng bài "Pàràyana" (Con
đường đưa đến bờ bên kia).

Lúc bấy giờ, Đại vương Vessavana (Tỳ-sa-môn)
đang đi từ phương Bắc đến phương Nam vì một vài
công việc. Đại vương Vessavana nghe nữ cư sĩ
Velukantakì, mẹ của Nanda, sau khi lớn tiếng đọc
xong bài Pàràyana, liền đứng lại, chờ đợi cho bài
được đọc xong. Và nữ cư sĩ, mẹ của Nanda, sau khi
lớn tiếng đọc xong bài Pàràyana, liền im lặng. Rồi
Đại vương Vessavana biết được nữ cư sĩ, mẹ của
Nanda đã đọc xong bài kệ, liền hết sức hoan hỷ và
nói:

- Lành thay, này Chị! Lành thay, này Chị!

BẤT LAI                                          120

- Ngài là ai, hởi vị có bộ mặt hiền?

- Này Chị, ta là anh của Chị, Đại vương Vessavana!

- Lành thay, hởi vị có bộ mặt hiền! Hãy lấy pháp môn được tôi nói đến hôm qua, làm quà tặng đón khách cho Ngài.

- Lành thay, này Chị! Phải, pháp môn này hãy là quà
tặng đón khách của tôi! Ngày mai, chúng Tỷ-kheo,
với Sàriputta và Moggallàna là các vị cầm đầu, sẽ
đến Velukantaka, nhưng chưa ăn sáng. Sau khi Chị
mời chúng Tỷ-kheo dùng xong, hãy tuyên bố chính
ta đã cúng dường.

2. Rồi cư sĩ, mẹ của Nanda, sau khi đêm ấy đã mãn,
liền cho sửa soạn tại nhà của mình các món ăn
thượng vị loại cứng và loại mềm. Rồi chúng Tăng,
với Sàriputta và Moggallàna là vị cầm đầu đi đến
Velukantaka nhưng chưa ăn sáng. Rồi nữ cư sĩ, mẹ
của Nanda bảo một người đi, nói rằng:

- Này Bạn, hãy đi đến khu vườn và báo thời giờ cho chúng Tỷ-kheo: "Đã đến giờ, thưa các Tôn giả! Tại nhà của mẹ Nanda, các món ăn đã được sửa soạn".

- Thưa vâng, thưa nữ cư sĩ.

BẤT LAI                                              121

Người ấy vâng đáp nữ cư sĩ, mẹ của Nanda, đi đến khu vườn và báo thời giờ cho chúng Tỷ-kheo:

- Đã đến giờ, thưa các Tôn giả! Tại nhà của mẹ Nanda, các món ăn đã được sửa soạn.

Rồi chúng Tỷ-kheo, với Sàriputta mà Mahàmoggallàna là vị cầm đầu, vào buổi sáng đắp y, cầm bát, đi đến trú xứ của nữ cư sĩ, mẹ của Nanda, sau khi đến, ngồi xuống trên các chỗ đã soạn sẵn. Rồi nữ cư sĩ, mẹ của Nanda, mời chúng Tỷ-kheo với Sàriputta và Moggallàna là vị cầm đầu, với các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm, và làm chúng Tỷ-kheo được thỏa mãn. Rồi nữ cư sĩ, mẹ của Nanda thấy Tôn giả Sàriputta ăn đã xong, tay đã rút lui khỏi bình bát, liền ngồi xuống một bên. Tôn giả Sàriputta nói với cư sĩ, mẹ của Nanda đang ngồi một bên:

- Này Mẹ của Nanda, ai bảo cho Bà biết chúng Tỷ- kheo sẽ đi tới nhà?

- Ở đây, thưa Tôn giả, con thức dậy trước khi trời sáng, đọc lớn tiếng bài kệ Pàràyana rồi im lặng. Rồi thưa Tôn giả, Đại vương Vessavana sau khi biết được con đã đọc xong, liền hết sức hoan hỷ và nói:

- "Lành thay, này Chị! Lành thay, này Chị!"

BẤT LAI                                              122

- "Ngài là ai, hởi vị có bộ mặt hiền?"

- "Này Chị, ta là anh của Chị, Đại vương Vessavana!"

- "Lành thay, hởi vị có bộ mặt hiền! Hãy lấy pháp môn được tôi nói đến hôm qua, làm quà tặng đón khách cho Ngài."

- "Lành thay, này Chị! Phải, pháp môn này hãy là
quà tặng đón khách của tôi! Ngày mai, chúng Tỷ-
kheo, với Sàriputta và Moggallàna là các vị cầm đầu,
sẽ đến Velukantaka, nhưng chưa ăn sáng. Sau khi
Chị mời chúng Tỷ-kheo dùng xong, hãy tuyên bố
chính ta đã cúng dường."

Thưa Tôn giả, mong rằng mọi công đức của buổi cúng dường này sẽ đem lại an lạc cho đại vương Vessavana!

3. - Thật vi diệu thay, Mẹ của Nanda! Thật hy hữu
thay, Mẹ của Nanda! Bà có thể nói chuyện, mặt tận
mặt với một Thiên tử có đại thần lực như vậy, có đại
uy lực như vậy.

- Thưa Tôn giả, không phải chỉ có sự vi diệu như vậy, sự hy hữu như vậy đối với con. Con còn có một sự kiện vi diệu, hy hữu khác! Ở đây, thưa Tôn giả,

BẤT LAI                                             123

Nanda, đứa con độc nhất của con, khả ái, khả ý, vì
một lý do gì đó, bị các vua dùng sức mạnh bắt giữ và
đoạn mạng sống. Thưa Tôn giả, trong khi đứa trẻ bị
bắt giữ hay đang bị bắt giữ, khi bị trói hay đang bị
trói, khi bị giết hay đang bị giết, con rõ biết tâm của
con không có đổi khác.

4. - Thật vi diệu thay, Mẹ của Nanda! Thật hy hữu thay, Mẹ của Nanda! Bà có thể cho tâm khởi thanh tịnh như vậy.

- Thưa Tôn giả, không phải chỉ có sự vi diệu như vậy,
sự hy hữu như vậy đối với con. Con còn có một sự
kiện vi diệu, hy hữu khác! Ở đây, thưa Tôn giả,
người chồng của con, khi mạng chung, sanh vào
sanh loại Dạ-xoa, và vị ấy hiện lên trước mặt con,
với một tự ngã như lúc trước. Nhưng thưa Tôn giả,
con rõ biết, không vì nhân duyên ấy, tâm của con có
đổi khác.

5. - Thật vi diệu thay, Mẹ của Nanda! Thật hy hữu thay, Mẹ của Nanda! Người có thể làm cho tâm khởi thanh tịnh như vậy.

- Thưa Tôn giả, không phải chỉ có sự vi diệu như vậy, sự hy hữu như vậy đối với con. Con còn có một sự kiện vi diệu, hy hữu khác. Thưa Tôn giả, khi còn là thiếu nữ, được đưa đến cho chồng con, con rõ biết

BẤT LAI                                               124

con không có một tâm vi phạm đối với chồng con, huống nữa là về thân!

6. - Thật vi diệu thay, Mẹ của Nanda! Thật hy hữu thay, Mẹ của Nanda! Bà có thể cho tâm khởi thanh tịnh như vậy.

- Thưa Tôn giả, không phải chỉ có sự vi diệu như vậy,
sự hy hữu như vậy đối với con. Con còn có một sự
kiện vi diệu, hy hữu khác! Thưa Tôn giả, khi con tự
chấp nhận là một nữ cư sĩ, con rõ biết con chưa từng
vi phạm một học pháp nào.

7. - Thật vi diệu thay, Mẹ của Nanda! Thật hy hữu thay, Mẹ của Nanda!

- Thưa Tôn giả, không phải chỉ có sự vi diệu như vậy,
sự hy hữu như vậy đối với con. Con còn có một sự
kiện vi diệu, hy hữu khác! Ở đây, thưa Tôn giả, nếu
con muốn, con có thể ly dục, ly pháp bất thiện, chứng
đạt và an trú sơ Thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly
dục sanh, không tầm không tứ.

Làm cho tịnh chỉ tầm và tứ, con chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm.

BẤT LAI                                             125

Ly hỷ, con trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, con chứng đạt và an trú Thiền thứ ba.

Đoạn lạc và đoạn khổ, chấm dứt các hỷ ưu đã cảm thọ trước, con chứng đạt và an trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

8. - Thật vi diệu thay, Mẹ của Nanda! Thật hy hữu thay, Mẹ của Nanda!

- Thưa Tôn giả, không phải chỉ có sự vi diệu như
vậy, sự hy hữu như vậy đối với con. Con còn có một
sự kiện vi diệu, hy hữu khác! Ở đây, thưa Tôn giả,
năm hạ phần kiết sử được Thế Tôn thuyết giảng, con
thấy rõ không còn pháp nào ở nơi con chưa được
đoạn tận.

9. - Thật vi diệu thay, Mẹ của Nanda! Thật hy hữu thay, Mẹ của Nanda!

Rồi Tôn giả Sàriputta, sau khi với một pháp thoại,
nói lên cho nữ cư sĩ mẹ của Nanda, khích lệ làm cho
phấn khởi, làm cho hoan hỷ, từ chỗ ngồi đứng dậy
rồi ra đi.

BẤT LAI                                            126

21 Cư sĩ chứng Bất lai - Kinh Sirivaddha – Tương V, 275

Sirivaddha – Tương V, 275

1) Một thời Tôn giả Ananda trú ở Vương Xá, tại Trúc Lâm, chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Lúc bấy giờ, cư sĩ Sirivaddha bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh.

3) Rồi gia chủ Sirivaddha bảo một người:

-- Hãy đến, này Bạn. Hãy đi đến Tôn giả Ananda;
sau khi đến nhân danh ta, cúi đầu đảnh lễ chân Tôn
giả Ananda và thưa: "Thưa Tôn giả, gia chủ
Sirivaddha bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh. Gia chủ
cúi đầu đảnh lễ chân Tôn giả Ananda, và thưa như
vầy: « Lành thay, thưa Tôn giả, nếu Tôn giả Ananda
đi đến trú xứ của gia chủ Sirivaddha vì lòng từ
mẫn »".

-- Thưa vâng, Gia chủ.

Người ấy vâng đáp gia chủ Sirivaddha, đi đến Tôn giả Ananda.

BẤT LAI                                             127

4) Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Tôn giả Ananda và ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vị ấy thưa với Tôn giả Ananda:

-- Thưa Tôn giả Ananda, gia chủ Sirivaddha bị bệnh,
đau đớn, bị trọng bệnh. Gia chủ cúi đầu đảnh lễ chân
Tôn giả Ananda và thưa: "Lành thay, thưa Tôn giả,
nếu Tôn giả Ananda đi đến trú xứ của gia chủ
Sirivaddha vì lòng từ mẫn".

Tôn giả Ananda im lặng nhận lời.

5) Rồi Tôn giả Ananda đắp y, cầm y bát đi đến trú
xứ của gia chủ Sirivaddha; sau khi đến, ngồi xuống
trên chỗ đã soạn sẵn. Ngồi một bên, Tôn giả Ananda
nói với gia chủ Sirivaddha:

6) -- Này Gia chủ, Gia chủ có thể kham nhẫn được
chăn? Gia chủ có thể chịu đựng được chăng? Có
phải các khổ thọ giảm thiểu, không có tăng trưởng?
Có phải có dấu hiệu giảm thiểu, không có tăng
trưởng?

-- Thưa Tôn giả, con không có thể kham nhẫn, con
không có thể chịu đựng. Các khổ thọ kịch liệt tăng
trưởng nơi con, không có giảm thiểu; có dấu hiệu
tăng trưởng, không có giảm thiểu.

BẤT LAI                                            128

7) -- Vậy, này Gia chủ, hãy tự học tập như sau: "Tôi sẽ trú, quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Tôi sẽ trú, quán thọ trên các cảm thọ... Tôi sẽ trú, quán tâm trên tâm... Tôi sẽ trú, quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời". Như vậy, này Gia chủ, Ông cần phải học tập.

8) -- Thưa Tôn giả, bốn niệm xứ này được Thế Tôn thuyết giảng, những pháp ấy có ở trong con, và con hiện thực hành những pháp ấy. Thưa Tôn giả, con trú, quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Con trú, quán thọ trên các cảm thọ... Con trú, quán tâm trên tâm... Con trú, quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời.

9) Thưa Tôn giả, năm hạ phần kiết sử được Thế Tôn thuyết giảng này, con không thấy có một pháp nào mà không được đoạn tận ở nơi con.

10) -- Lợi đắc thay cho Ông, này Gia chủ! Thật khéo lợi đắc thay cho Ông, này Gia chủ! Này Gia chủ, Gia chủ đã tuyên bố về quả Bất lai.

BẤT LAI                                              129

22 Cư sĩ chứng Bất lai - Kinh UGGA NGƯỜI HATTHIGÀMA – Tăng III, 575

UGGA NGƯỜI HATTHIGÀMA –Tăng III, 575

1. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Vajji, tại làng Hatthi. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo … (như 21 số 1) … Thế Tôn nói như sau:

2. - Này các Tỷ-kheo, gia chủ Ugga, người Hatthigàma, thành tựu tám pháp vi diệu chưa từng có. Các Thầy hãy thọ trì như vậy.

Thế Tôn nói như vậy. Nói như vậy xong, bậc Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy đi vào tịnh xá.

3. Rồi một Tỷ-kheo đắp y vào buổi sáng, cầm bát y, đi đến trú xá của gia chủ Ugga người Hatthigàma.

4. - Này gia chủ, Thế Tôn có nói rằng: " Gia chủ
Ugga người Hatthigàma này, thành tựu tám pháp vi
diệu chưa từng có". Này gia chủ, thế nào là tám pháp
vi diệu chưa từng có ấy, mà Thế Tôn nói gia chủ là
người được thành tựu?

BẤT LAI                                            130

- Thưa Tôn giả, tôi không biết Thế Tôn đã nói tôi thành tựu tám pháp vi diệu chưa từng có là gì. Nhưng thưa Tôn giả, tôi có tám pháp vi diệu chưa từng có này, hãy lắng nghe và khéo tác ý, tôi sẽ nói:

- Vâng, này gia chủ.

Tỷ-kheo ấy vâng đáp gia chủ Ugga người Vesàli. Gia chủ Ugga người Vesàli nói như sau:

5. - Thưa Tôn giả, khi tôi còn vui chơi ở rừng Nàga, lần đầu tiên, tôi thấy Thế Tôn từ đằng xa. Chỉ thấy Thế Tôn thôi, thưa Tôn giả, tâm tôi được tịnh tín, và say rượu được đoạn tận. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu chưa từng có thứ nhất, được có ở nơi tôi. Rồi thưa Tôn giả, với tâm tịnh tín ấy, tôi hầu hạ Thế Tôn. Rồi Thế Tôn thuyết pháp thuận thứ cho tôi như thuyết pháp về bố thí, thuyết về giới, thuyết về cõi trời, nói lên sự nguy hại, sự hạ liệt, nhiễm ô của các dục và sự lợi ích của viễn ly.

6. Rồi thưa Tôn giả, với tâm tịnh tín ấy, tôi hầu hạ
Thế Tôn. Thế Tôn thuyết pháp thuận thứ cho tôi,
như thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về cõi
Trời, nói đến sự nguy hại, hạ liệt, nhiễm ô của các
dục và sự lợi ích của viễn ly.

BẤT LAI                                              131

Khi Thế Tôn biết tôi tâm đã sẵn sàng, tâm đã nhu thuận, tâm không triền cái, tâm được phấn khởi, tâm được hoan hỷ, Thế Tôn mới thuyết những pháp được chư Phật tán dương đề cao: "Khổ, Tập, Diệt, Đạo".

Cũng như một tấm vải thuần bạch, các chấm đen được gột rửa, rất dễ thấm màu nhuộm. Cũng vậy, chính tại chỗ ngồi ấy, pháp nhãn xa trần ly cấu khởi lên nơi tôi: "Phàm pháp gì được tập khởi, tất cả Pháp ấy đều bị đoạn diệt". Rồi thưa Tôn giả, khi tôi thấy pháp, đạt pháp, biết pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ được vượt qua, do dự trừ diệt, đạt được vô sở úy, không ý cứ người khác đối với pháp bậc Đạo Sư. Tại đấy, tôi quy y Phật, quy y Pháp và chúng Tăng, tôi thọ lãnh năm học pháp về Phạm hạnh. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu thứ hai, được có ở nơi tôi.

7. Thưa Tôn giả, tôi có bốn vợ đều còn trẻ tuổi. Rồi tôi đi đến các người vợ ấy; sau khi đến, tôi nói với các người vợ ấy như sau: "Này các vị, tôi đã thọ lãnh năm học pháp về Phạm hạnh. Ai muốn, hãy hưởng thọ tài sản ở chỗ này, hay làm các công đức, hay đi đến gia đình bà con của mình, hay ai có ưng ý người đàn ông nào, tôi sẽ cho các vị". Được nói như vậy, thưa Tôn giả, người vợ lớn của tôi nói với tôi: "Thưa gia chủ Ugga, hãy cho tôi người đàn ông tên này". Rồi thưa Tôn giả, tôi cho mời người ấy lại, với tay

BẤT LAI                                             132

trái tôi cầm người vợ, với tay phải tôi cầm bình nước,
rồi tôi rửa sạch người ấy. Thưa Tôn giả, từ khi bỏ
người vợ trẻ, tâm tôi không có một chút đổi khác.
Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu chưa từng có thứ
ba, được có ở với tôi.

8. Thưa Tôn giả, có những tài sản ở trong gia đình tôi, chúng được phân chia giữa những người có giới và những người tốt lành. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu chưa từng có thứ tư, được có ở với tôi.

9. Khi tôi hầu hạ một Tỷ-kheo, tôi hầu hạ rất cẩn
thận, không phải không cẩn thận. Thưa Tôn giả, nếu
Tôn giả ấy thuyết pháp cho tôi, tôi nghe hết sức cẩn
thận, không phải không cẩn thận. Nếu Tôn giả ấy
không thuyết pháp cho tôi, thời tôi thuyết pháp cho
vị ấy. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu chưa từng
có thứ năm, được có ở tôi.

10. Thật không phải là vi diệu, thưa Tôn giả, khi tôi mời chúng Tăng, chư Thiên đến và bảo tôi: "Này gia chủ, Tỷ-kheo này là vị Câu phần giải thoát; Tỷ-kheo này là vị Tuệ giải thoát; Tỷ-kheo này là vị Thân chứng; Tỷ-kheo này là vị Kiến chí; Tỷ-kheo này là vị Tín giải thoát; Tỷ-kheo này là vị Tùy pháp hành; Tỷ-kheo này là vị Tùy tín hành; vị này giữ giới, theo thiện pháp; vị này phá giới, theo ác pháp ". Nhưng khi tôi cúng dường chúng Tăng, tôi không cảm thấy

BẤT LAI                                              133

có tâm như vậy khởi lên: "Vị này tôi cúng ít" hay "Vị
này tôi cúng nhiều". Nhưng thưa Tôn giả, tôi cúng
với tâm bình đẳng. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu,
chưa từng có thứ sáu, được có ở tôi.

11. Thật không phải là vi diệu, thưa Tôn giả, chư
Thiên sau khi đến, bảo tôi: "Này gia chủ, Pháp được
Thế Tôn khéo thuyết giảng! ". Khi được nói vậy,
thưa Tôn giả, tôi nói với chư Thiên ấy như sau: "Dầu
cho chư Thiên các người có nói như vậy hay không
nói như vậy, pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng
". Thưa Tôn giả, tuy vậy tâm tôi không có tự hào về
nhân duyên ấy, nghĩa là: "Chư Thiên đến với ta, ta
cùng nói chuyện với chư Thiên". Thưa Tôn giả, đây
là pháp vi diệu chưa từng có thứ bảy, được có ở nơi
tôi.

12. Thưa Tôn giả, nếu tôi mệnh chung trước Thế
Tôn, đây không có gì là vi diệu, nếu Thế Tôn nói về
tôi như sau: "Không có một kiết sử nào, do kiết sử
ấy, gia chủ Ugga người làng Hatthigàma có thể trở
lui lại đời này". Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu
thứ tám được có ở nơi tôi.

Thưa Tôn giả, tám pháp vi diệu chưa từng có này có mặt. Và tôi không biết Thế Tôn đã nói tôi thành tựu tám pháp vi diệu chưa từng có nào.

BẤT LAI                                             134

13. Rồi Tỷ-kheo ấy, sau khi nhận đồ ăn khất thực tại
trú xứ của gia chủ Ugga, người làng Hatthigàma, từ
chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi Tỷ-kheo ấy, sau khi
ăn xong, trên con đường khất thực trở về, đi đến Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy đem tất
cả câu chuyện nói với Tôn giả Ugga người
Hatthigàma thuật lại với Thế Tôn.

14. Lành thay, lành thay! Này Tỷ-kheo, gia chủ Ugga
người Hatthigàma nếu có trả lời một cách chơn
chánh, có thể trả lời như vậy. Này Tỷ-kheo, ta đã nói
gia chủ Ugga người Hatthigàma thành tựu tám pháp
vi diệu chưa từng có này. Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì
rằng gia chủ Ugga, người Hatthigàma, được thành
tựu tám pháp vi diệu chưa từng có này.

BẤT LAI                                             135

23 Cư sĩ chứng Bất lai - Kinh UGGA Ở VESÀLI – Tăng III, 570

UGGA Ở VESÀLI –Tăng III, 570

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesàli, tại Đại Lâm, ở ngôi nhà có nóc nhọn. Tại đấy, Thế Tôn bảo các Tỷ- kheo:

- "Này các Tỷ-kheo! ". - "Bạch Thế Tôn ".

Các tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế tôn nói như sau:

2. - Này các Tỷ-kheo, gia chủ Ugga, người Vesàli, thành tựu tám pháp vi diệu chưa từng có. Các Thầy hãy thọ trì như vậy.

Thế Tôn nói như vậy. Nói như vậy xong, bậc Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy đi vào tịnh xá.

3. Rồi một Tỷ-kheo đắp y vào buổi sáng, cầm bát y, đi đến trú xá của gia chủ Ugga người Vesàli.

Sau khi đến, liền ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi gia chủ Ugga người Vesàli, đi đến Tỷ-kheo ấy, sau khi đến, đảnh lễ Tỷ-kheo ấy rồi ngồi xuống một

BẤT LAI                                          136

bên. Tỷ-kheo ấy nói với gia chủ Ugga, người Vesàli, đang ngồi xuống một bên:

4. - Này gia chủ, Thế Tôn có nói rằng: " Gia chủ
Ugga người Vesàli này, thành tựu tám pháp vi diệu
chưa từng có". Này gia chủ, thế nào là tám pháp vi
diệu chưa từng có ấy, mà Thế Tôn nói gia chủ là
người được thành tựu?

- Thưa Tôn giả, tôi không biết Thế Tôn đã nói tôi thành tựu tám pháp vi diệu chưa từng có là gì. Nhưng thưa Tôn giả, tôi có tám pháp vi diệu chưa từng có này, hãy lắng nghe và khéo tác ý, tôi sẽ nói:

- Vâng, này gia chủ.

Tỷ-kheo ấy vâng đáp gia chủ Ugga người Vesàli. Gia chủ Ugga người Vesàli nói như sau:

5. - Thưa Tôn giả, khi tôi lần đầu tiên chỉ từ xa thấy
Thế Tôn thôi, thưa Tôn giả, chỉ thấy Thế Tôn thôi,
tâm tôi được định tín. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi
diệu thứ nhất, được có ở nơi tôi.

Rồi thưa Tôn giả, với tâm tịnh tín ấy, tôi hầu hạ Thế Tôn. Thế Tôn thuyết pháp thuận thứ cho tôi, như thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về cõi Trời,

BẤT LAI                                              137

nói đến sự nguy hại, hạ liệt, nhiễm ô của các dục và sự lợi ích của viễn ly.

6. Khi Thế Tôn biết tôi tâm đã sẵn sàng, tâm đã nhu thuận, tâm không triền cái, tâm được phấn khởi, tâm được hoan hỷ, Thế Tôn mới thuyết những pháp được chư Phật tán dương đề cao: "Khổ, Tập, Diệt, Đạo".

Cũng như một tấm vải thuần bạch, các chấm đen được gột rửa, rất dễ thấm màu nhuộm. Cũng vậy, chính tại chỗ ngồi ấy, pháp nhãn xa trần ly cấu khởi lên nơi tôi: "Phàm pháp gì được tập khởi, tất cả Pháp ấy đều bị đoạn diệt". Rồi thưa Tôn giả, khi tôi thấy pháp, đạt pháp, biết pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ được vượt qua, do dự trừ diệt, đạt được vô sở úy, không ý cứ người khác đối với pháp bậc Đạo Sư. Tại đấy, tôi quy y Phật, quy y Pháp và chúng Tăng, tôi thọ lãnh năm học pháp về Phạm hạnh. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu thứ hai, được có ở nơi tôi.

7. Thưa Tôn giả, tôi có bốn vợ đều còn trẻ tuổi. Rồi tôi đi đến các người vợ ấy; sau khi đến, tôi nói với các người vợ ấy như sau: "Này các vị, tôi đã thọ lãnh năm học pháp về Phạm hạnh. Ai muốn, hãy hưởng thọ tài sản ở chỗ này, hay làm các công đức, hay đi đến gia đình bà con của mình, hay ai có ưng ý người đàn ông nào, tôi sẽ cho các vị". Được nói như vậy, thưa Tôn giả, người vợ lớn của tôi nói với tôi: "Thưa

BẤT LAI                                             138

gia chủ Ugga, hãy cho tôi người đàn ông tên này".
Rồi thưa Tôn giả, tôi cho mời người ấy lại, với tay
trái tôi cầm người vợ, với tay phải tôi cầm bình nước,
rồi tôi rửa sạch người ấy. Thưa Tôn giả, từ khi bỏ
người vợ trẻ, tâm tôi không có một chút đổi khác.
Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu chưa từng có thứ
ba, được có ở với tôi.

8. Thưa Tôn giả, có những tài sản ở trong gia đình tôi, chúng được phân chia giữa những người có giới và những người tốt lành. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu chưa từng có thứ tư, được có ở với tôi.

9. Khi tôi hầu hạ một Tỷ-kheo, tôi hầu hạ rất cẩn
thận, không phải không cẩn thận. Thưa Tôn giả, đây
là pháp vi diệu chưa từng có thứ năm, được có ở với
tôi.

10. Thưa Tôn giả, nếu Tôn giả ấy thuyết pháp cho tôi, tôi nghe hết sức cẩn thận, không phải không cẩn thận. Nếu Tôn giả ấy không thuyết pháp cho tôi, thời tôi thuyết pháp cho vị ấy. Thưa Tôn giả, đây là pháp vi diệu chưa từng có thứ sáu, được có ở nơi tôi.

11. Thật không phải là vi diệu, thưa Tôn giả, chư Thiên sau khi đến, bảo tôi: "Này gia chủ, Pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng! ". Khi được nói vậy, thưa Tôn giả, tôi nói với chư Thiên ấy như sau: "Dầu

BẤT LAI                                              139

cho chư Thiên các người có nói như vậy hay không
nói như vậy, pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng
". Thưa Tôn giả, tuy vậy tâm tôi không có tự hào về
nhân duyên ấy, nghĩa là: "Chư Thiên đến với ta, ta
cùng nói chuyện với chư Thiên". Thưa Tôn giả, đây
là pháp vi diệu chưa từng có thứ bảy, được có ở nơi
tôi.

12. Thưa Tôn giả, năm hạ phần kiết sử này được Thế
Tôn thuyết giảng, tôi thấy rõ không có một pháp nào
không được đoạn tận ở nơi tôi. Thưa Tôn giả, đây là
pháp vi diệu, chưa từng có thứ tám, được có ở nơi
tôi.

Thưa Tôn giả, tám pháp vi diệu chưa từng có này có mặt, nhưng tôi không biết Thế Tôn đã nói tôi thành tựu tám pháp vi diệu chưa từng có nào.

13. Rồi Tỷ-kheo ấy, sau khi nhận đồ ăn khất thực tại
trú xứ của gia chủ Ugga, người Vesàli, từ chỗ ngồi
đứng dậy và ra đi. Rồi Tỷ-kheo ấy, sau khi ăn xong,
trên con đường khất thực trở về, đi đến Thế Tôn, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy đem tất cả câu
chuyện nói với Tôn giả Ugga người Vesàli thuật lại
với Thế Tôn.

BẤT LAI                                            140

14. Lành thay, lành thay! Này Tỷ-kheo, gia chủ Ugga
người Vesàli nếu có trả lời một cách chơn chánh, có
thể trả lời như vậy. Này Tỷ-kheo, Ta đã nói gia chủ
Ugga người Vesàli thành tựu tám pháp vi diệu chưa
từng có này. Này Tỷ-kheo, hãy thọ trì rằng gia chủ
Ugga, người Vesàli, được thành tựu tám pháp vi diệu
chưa từng có này.

BẤT LAI                                           141

24 Cư sĩ chứng Bất lai - Vô Phiền Thiên - Kinh HATTHAKA – Tăng I, 508

HATTHAKA – Tăng I, 508

1. Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetanava, khu
vườn của Anàthapindika.
Rồi Thiên tử Hatthaka, sau khi đêm đã gần tàn, với
dung sắc thù thắng chói sáng toàn vùng Jetanava đi
đến Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy nghĩ: "Ta sẽ đứng
thẳng trước Thế Tôn", nhưng vị ấy chìm xuống, lún
xuống, không có thể đứng thẳng. Ví như thục tô hay
dầu đổ trên cát, chìm xuống, lún xuống, không thể
giữ lại. Cũng vậy, Thiên tử Hatthaka nghĩ rằng: "Ta
sẽ đứng thẳng trước mặt Thế Tôn", nhưng vị ấy chìm
xuống, lún xuống, không thể đứng thẳng.
2. Rồi Thế Tôn nói với Thiên tử Hatthaka:
- Này Hatthaka, hãy hóa thành một tự thể thô xấu.
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Thiên tử Hatthaka vâng đáp Thế Tôn sau khi hóa
thành một tự thể thô xấu, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng
một bên. Thế Tôn nói với Thiên tử Hatthaka đang
đứng một bên:

BẤT LAI                                             142

- Này Hatthaka, các pháp được diễn tiến trước kia,
khi Ông còn làm người, các pháp ấy hiện nay còn
diễn tiến đối với Ông không?
- Bạch Thế Tôn, các pháp được diễn tiến trước kia,
khi con còn làm người, các pháp ấy hiện nay có được
diễn tiến đối với con. Và bạch Thế Tôn, có các pháp
không được diễn tiến trước kia, khi con còn làm
người, các pháp ấy có được diễn tiến hiện nay đối
với con. Ví như, bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn sống,
được các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-Ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ,
các vua chúa, các đại thần của vua, các ngoại đạo,
các đệ tử ngoại đạo đoanh vây. Cũng vậy, bạch Thế
Tôn, con sống được các Thiên tử đoanh vây. Từ xa,
bạch Thế Tôn, các Thiên tử đi đến, nghĩ rằng:
"Chúng ta hãy đến nghe pháp từ Thiên tử Hatthaka".
Có ba pháp, bạch Thế Tôn, con cảm thấy không
bao giờ vừa đủ, con chết con vẫn còn ân hận luyến
tiếc. Thế nào là ba?
- Bạch Thế Tôn, con cảm thấy không bao giờ vừa
đủ được thấy Thế Tôn, con chết con vẫn còn ân
hận luyến tiếc.
- Bạch Thế Tôn, con cảm thấy không bao giờ vừa
đủ được nghe Diệu pháp, con chết con vẫn còn
ân hận luyến tiếc.

BẤT LAI                                           143

- Bạch Thế Tôn, con cảm thấy không bao giờ vừa
đủ được phục vụ hầu hạ chúng Tăng, con chết
con vẫn còn ân hận luyến tiếc.
Có ba pháp này, bạch Thế Tôn, con cảm thấy không
bao giờ vừa đủ. Con chết con vẫn còn ân hận luyến
tiếc.
Con thấy không vừa đủ
Khi được gặp Thế Tôn
Được phục vụ chúng Tăng
Được lắng nghe Diệu pháp
Học tập tăng thượng giới
Thích thú nghe Diệu pháp
Do đối với ba pháp
Cảm thấy không vừa đủ
Thiên tử Hatthaka
Được sanh Vô phiền thiên.

BẤT LAI                                         144

25 Cư sĩ chứng Bất lai - cKinh HATTHAKA NGƯỜI ÀLAVÌ 1 – Tăng III, 579

HATTHAKA NGƯỜI ÀLAVÌ 1 –Tăng III, 579

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Àlavì, tại điện Phật Aggàlava. Tại đấy, Thế Tôn bảo các Tỷ-kheo:

2. –Này các Tỷ-kheo, Hatthaka, người xứ Àlavì thành tựu bảy pháp vi diệu chưa từng có. Các Thầy hãy thọ trì như vậy.

3. Thế nào là bảy?

– Có lòng tin, là Hatthaka, người xứ Àlavì .
– Có giới, là Hatthaka người xứ Àlavì.
– Có lòng xấu hổ, là Hatthaka người xứ Àlavì.
– Có lòng sợ hãi, là Hatthaka người xứ Àlavì.
– Nghe nhiều, là Hatthaka người xứ Àlavì.
– Có bố thí, là Hatthaka người xứ Àlavì.
– Có trí tuệ, là Hatthaka người xứ Àlavì.

Thành tựu bảy pháp vi diệu chưa từng có này, này các Tỷ-kheo, là Hatthaka người xứ Àlavì. Hãy thọ trì như vậy. Thế Tôn nói như vậy. Nói như vậy xong, bậc Thiên Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy đi vào tịnh xá.

BẤT LAI                                            145

4. Rồi một Tỷ-kheo đắp y vào buổi sáng, cầm bát y, đi đến trú xá của gia chủ Hatthaka người Àlavì.

Sau khi đến, liền ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn.
Rồi gia chủ Hatthaka người Àlavì, đi đến Tỷ-kheo
ấy, sau khi đến, đảnh lễ Tỷ-kheo ấy rồi ngồi xuống
một bên. Tỷ-kheo ấy nói với Hatthaka, người xứ
Àlavì, đang ngồi xuống một bên:

- Thưa Hiền giả, Thế Tôn đã nói Hiền giả thành tựu
bảy pháp vi diệu chưa từng có. Thế nào là bảy? " Có
lòng tin, này các Tỷ-kheo là Hatthaka, người xứ
Àlavì … có giữ giới … có lòng xấu hổ … có lòng sợ
hãi … nghe nhiều … có bố thí … có trí tuệ, này các
Tỷ-kheo, là Hatthaka, người xứ Àlavì ". Thưa Hiền
giả, Hiền giả thành tựu bảy pháp vi diệu chưa từng
có này như Thế Tôn đã nói.

- Thưa Tôn giả, ở đây không có người gia chủ bận áo trắng?

- Thưa Hiền giả, ở đây không có người gia chủ bận áo trắng.

- Lành thay, ở đây không có người gia chủ bận áo trắng.

BẤT LAI                                           146

5. Rồi Tỷ-kheo ấy, sau khi nhận đồ ăn khất thực tại trú xứ của Hatthaka, người xứ Àlavì, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi Tỷ-kheo ấy, sau khi ăn xong, trên con đường khất thực trở về, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Ở đây, bạch Thế Tôn, con vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi đến trú xứ của Hatthaka, người Àlavì; sau khi đến, con ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn, Bạch Thế Tôn, rồi con nói với Hatthaka, người xứ Àlavì đang ngồi một bên: - "- Thưa Hiền giả, Thế Tôn đã nói Hiền giả thành tựu bảy pháp vi diệu chưa từng có. Thế nào là bảy? "Có lòng tin, này các Tỷ-kheo là Hatthaka, người xứ Àlavì … có giữ giới … có lòng xấu hổ … có lòng sợ hãi … nghe nhiều … có bố thí … có trí tuệ, này các Tỷ-kheo, là Hatthaka, người xứ Àlavì ". Hiền giả thành tựu bảy pháp này, thưa Hiền giả, như Thế Tôn đã nói! ". Khi nghe nói như vậy, bạch Thế Tôn, Hatthaka người xứ Àlavì nói với con:

- "Thưa Tôn giả, ở đây không có người gia chủ bận áo trắng? "

- Thưa Hiền giả, ở đây không có người gia chủ bận áo trắng.

BẤT LAI                                            147

- Lành thay, ở đây không có người gia chủ bận áo trắng. »

6. - Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo! Này Tỷ- kheo, thiện nam tử này là ít dục. Vị ấy không muốn các thiện pháp của mình được người khác biết đến.

Do vậy, này Tỷ-kheo, hãy thọ trì rằng, Hatthaka người xứ Àlavì, có thành tựu bảy pháp vi diệu chưa từng có này, tức là ít dục.

HATTHAKA NGƯỜI XỨ ÀLAVÌ 2 –Tăng III, 582

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Àlavì, tại điện Phật
Aggàlava. Rồi Hatthaka, người xứ Àlavì cùng với
năm trăm nam cư sĩ đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn
nói với Hatthaka, người xứ Àlavì, đang ngồi xuống
một bên:

2. - Này Hatthaka, hội chúng này thật lớn. Làm sao, này Hatthaka, Ông thâu nhiếp được hội chúng này?

- Bạch Thế Tôn, có bốn nhiếp pháp này được Thế Tôn thuyết giảng. Con thâu nhiếp hội chúng này với những nhiếp pháp ấy.

BẤT LAI                                           148

- Bạch Thế Tôn, khi con biết rằng: "Người này cần
phải thâu nhiếp nhờ có bố thí", thời con thâu
nhiếp người ấy với bố thí.
- Khi con biết rằng: "Người này cần phải thâu
nhiếp nhờ ái ngữ", thời con thâu nhiếp người ấy
với ái ngữ.
- Khi con biết rằng: "Người này cần phải thâu
nhiếp nhờ lợi hành", thời con thâu nhiếp người ấy
với lợi hành.
- Khi con biết rằng: "Người này cần phải thâu
nhiếp nhờ đồng sự", thời con thâu nhiếp người ấy
với đồng sự.

Vả lại, bạch Thế Tôn, trong gia đình con có tài sản, họ nghĩ rằng như vậy không thể được nghe như là một người bần cùng.

3. - Lành thay, lành thay, này Hatthaka! Đây là nguyên lý để thâu nhiếp đại chúng!

 Này Hatthaka, những ai trong quá khứ đã thâu
nhiếp đại chúng, tất cả đều thâu nhiếp đại chúng
với bốn nhiếp pháp này.
 Này Hatthaka, những ai trong tương lai sẽ thâu
nhiếp đại chúng, tất cả sẽ thâu nhiếp đại chúng với
bốn nhiếp pháp này.

BẤT LAI                                             149

 Này Hatthaka, những ai trong hiện tại thâu nhiếp đại chúng, tất cả họ đều thâu nhiếp đại chúng với bốn nhiếp pháp này.

4. Rồi Hatthaka, người xứ Àlavì, được Thế Tôn với
pháp thoại, giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi,
làm cho hoan hỷ, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế
Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài, rồi ra đi. Thế Tôn,
sau khi Hatthaka, người xứ Àlavì ra đi không bao
lâu, bèn gọi các Tỷ-kheo:

5. - Này các Tỷ-kheo, hãy thọ trì rằng Hatthaka, người xứ Àlavì thành tựu được tám pháp vi diệu chưa từng có này.

6. Thế nào là tám pháp?

- Có lòng tin, là Hatthaka người xứ Àlavì;
- Có giữ giới, là Hatthaka người xứ Àlavì;
- Có lòng xấu hổ, là Hatthaka người xứ Àlavì;
- Có lòng sợ hãi, là Hatthaka người xứ Àlavì;
- Nghe nhiều, là Hatthaka người xứ Àlavì;
- Có bố thí, là Hatthaka người xứ Àlavì;
- Có trí tuệ, là Hatthaka người xứ Àlavì;
- Ít dục, là Hatthaka người xứ Àlavì!

BẤT LAI                                            150

Này các Tỷ-kheo, hãy thọ trì rằng Hatthaka, người xứ Àlavì có thành tựu tám vi diệu pháp chưa từng có này.

BẤT LAI                                           151

26 Gương nữ cư sĩ - Kinh MẸ CỦA NANDA – Tăng III, 361

MẸ CỦA NANDA –Tăng III, 361

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Tôn giả Sàriputta và Tôn giả
Mahàmoggallàna đang du hành ở Dakkhinàgiri,
cùng với đại chúng Tỷ-kheo. Lúc bấy giờ, nữ cư sĩ
Velukantakì, mẹ của Nanda thức dậy trước khi mặt
trời mọc, và đọc lớn tiếng bài "Pàràyana" (Con
đường đưa đến bờ bên kia).

Lúc bấy giờ, Đại vương Vessavana (Tỳ-sa-môn)
đang đi từ phương Bắc đến phương Nam vì một vài
công việc. Đại vương Vessavana nghe nữ cư sĩ
Velukantakì, mẹ của Nanda, sau khi lớn tiếng đọc
xong bài Pàràyana, liền đứng lại, chờ đợi cho bài
được đọc xong. Và nữ cư sĩ, mẹ của Nanda, sau khi
lớn tiếng đọc xong bài Pàràyana, liền im lặng. Rồi
Đại vương Vessavana biết được nữ cư sĩ, mẹ của
Nanda đã đọc xong bài kệ, liền hết sức hoan hỷ và
nói:

- Lành thay, này Chị! Lành thay, này Chị!

BẤT LAI                                          152

- Ngài là ai, hởi vị có bộ mặt hiền?

- Này Chị, ta là anh của Chị, Đại vương Vessavana!

- Lành thay, hởi vị có bộ mặt hiền! Hãy lấy pháp môn được tôi nói đến hôm qua, làm quà tặng đón khách cho Ngài.

- Lành thay, này Chị! Phải, pháp môn này hãy là quà
tặng đón khách của tôi! Ngày mai, chúng Tỷ-kheo,
với Sàriputta và Moggallàna là các vị cầm đầu, sẽ
đến Velukantaka, nhưng chưa ăn sáng. Sau khi Chị
mời chúng Tỷ-kheo dùng xong, hãy tuyên bố chính
ta đã cúng dường.

2. Rồi cư sĩ, mẹ của Nanda, sau khi đêm ấy đã mãn,
liền cho sửa soạn tại nhà của mình các món ăn
thượng vị loại cứng và loại mềm. Rồi chúng Tăng,
với Sàriputta và Moggallàna là vị cầm đầu đi đến
Velukantaka nhưng chưa ăn sáng. Rồi nữ cư sĩ, mẹ
của Nanda bảo một người đi, nói rằng:

- Này Bạn, hãy đi đến khu vườn và báo thời giờ cho chúng Tỷ-kheo: "Đã đến giờ, thưa các Tôn giả! Tại nhà của mẹ Nanda, các món ăn đã được sửa soạn".

- Thưa vâng, thưa nữ cư sĩ.

BẤT LAI                                              153

Người ấy vâng đáp nữ cư sĩ, mẹ của Nanda, đi đến khu vườn và báo thời giờ cho chúng Tỷ-kheo:

- Đã đến giờ, thưa các Tôn giả! Tại nhà của mẹ Nanda, các món ăn đã được sửa soạn.

Rồi chúng Tỷ-kheo, với Sàriputta mà Mahàmoggallàna là vị cầm đầu, vào buổi sáng đắp y, cầm bát, đi đến trú xứ của nữ cư sĩ, mẹ của Nanda, sau khi đến, ngồi xuống trên các chỗ đã soạn sẵn. Rồi nữ cư sĩ, mẹ của Nanda, mời chúng Tỷ-kheo với Sàriputta và Moggallàna là vị cầm đầu, với các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm, và làm chúng Tỷ-kheo được thỏa mãn. Rồi nữ cư sĩ, mẹ của Nanda thấy Tôn giả Sàriputta ăn đã xong, tay đã rút lui khỏi bình bát, liền ngồi xuống một bên. Tôn giả Sàriputta nói với cư sĩ, mẹ của Nanda đang ngồi một bên:

- Này Mẹ của Nanda, ai bảo cho Bà biết chúng Tỷ- kheo sẽ đi tới nhà?

- Ở đây, thưa Tôn giả, con thức dậy trước khi trời sáng, đọc lớn tiếng bài kệ Pàràyana rồi im lặng. Rồi thưa Tôn giả, Đại vương Vessavana sau khi biết được con đã đọc xong, liền hết sức hoan hỷ và nói:

- "Lành thay, này Chị! Lành thay, này Chị!"

BẤT LAI                                              154

- "Ngài là ai, hởi vị có bộ mặt hiền?"

- "Này Chị, ta là anh của Chị, Đại vương Vessavana!"

- "Lành thay, hởi vị có bộ mặt hiền! Hãy lấy pháp môn được tôi nói đến hôm qua, làm quà tặng đón khách cho Ngài."

- "Lành thay, này Chị! Phải, pháp môn này hãy là
quà tặng đón khách của tôi! Ngày mai, chúng Tỷ-
kheo, với Sàriputta và Moggallàna là các vị cầm đầu,
sẽ đến Velukantaka, nhưng chưa ăn sáng. Sau khi
Chị mời chúng Tỷ-kheo dùng xong, hãy tuyên bố
chính ta đã cúng dường."

Thưa Tôn giả, mong rằng mọi công đức của buổi cúng dường này sẽ đem lại an lạc cho đại vương Vessavana!

3. - Thật vi diệu thay, Mẹ của Nanda! Thật hy hữu
thay, Mẹ của Nanda! Bà có thể nói chuyện, mặt tận
mặt với một Thiên tử có đại thần lực như vậy, có đại
uy lực như vậy.

- Thưa Tôn giả, không phải chỉ có sự vi diệu như vậy, sự hy hữu như vậy đối với con. Con còn có một sự kiện vi diệu, hy hữu khác! Ở đây, thưa Tôn giả,

BẤT LAI                                             155

Nanda, đứa con độc nhất của con, khả ái, khả ý, vì
một lý do gì đó, bị các vua dùng sức mạnh bắt giữ và
đoạn mạng sống. Thưa Tôn giả, trong khi đứa trẻ bị
bắt giữ hay đang bị bắt giữ, khi bị trói hay đang bị
trói, khi bị giết hay đang bị giết, con rõ biết tâm của
con không có đổi khác.

4. - Thật vi diệu thay, Mẹ của Nanda! Thật hy hữu thay, Mẹ của Nanda! Bà có thể cho tâm khởi thanh tịnh như vậy.

- Thưa Tôn giả, không phải chỉ có sự vi diệu như vậy,
sự hy hữu như vậy đối với con. Con còn có một sự
kiện vi diệu, hy hữu khác! Ở đây, thưa Tôn giả,
người chồng của con, khi mạng chung, sanh vào
sanh loại Dạ-xoa, và vị ấy hiện lên trước mặt con,
với một tự ngã như lúc trước. Nhưng thưa Tôn giả,
con rõ biết, không vì nhân duyên ấy, tâm của con có
đổi khác.

5. - Thật vi diệu thay, Mẹ của Nanda! Thật hy hữu thay, Mẹ của Nanda! Người có thể làm cho tâm khởi thanh tịnh như vậy.

- Thưa Tôn giả, không phải chỉ có sự vi diệu như vậy, sự hy hữu như vậy đối với con. Con còn có một sự kiện vi diệu, hy hữu khác. Thưa Tôn giả, khi còn là thiếu nữ, được đưa đến cho chồng con, con rõ biết

BẤT LAI                                               156

con không có một tâm vi phạm đối với chồng con, huống nữa là về thân!

6. - Thật vi diệu thay, Mẹ của Nanda! Thật hy hữu thay, Mẹ của Nanda! Bà có thể cho tâm khởi thanh tịnh như vậy.

- Thưa Tôn giả, không phải chỉ có sự vi diệu như vậy,
sự hy hữu như vậy đối với con. Con còn có một sự
kiện vi diệu, hy hữu khác! Thưa Tôn giả, khi con tự
chấp nhận là một nữ cư sĩ, con rõ biết con chưa từng
vi phạm một học pháp nào.

7. - Thật vi diệu thay, Mẹ của Nanda! Thật hy hữu thay, Mẹ của Nanda!

- Thưa Tôn giả, không phải chỉ có sự vi diệu như vậy,
sự hy hữu như vậy đối với con. Con còn có một sự
kiện vi diệu, hy hữu khác! Ở đây, thưa Tôn giả, nếu
con muốn, con có thể ly dục, ly pháp bất thiện, chứng
đạt và an trú sơ Thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly
dục sanh, không tầm không tứ.

Làm cho tịnh chỉ tầm và tứ, con chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm.

BẤT LAI                                             157

Ly hỷ, con trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, con chứng đạt và an trú Thiền thứ ba.

Đoạn lạc và đoạn khổ, chấm dứt các hỷ ưu đã cảm thọ trước, con chứng đạt và an trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

8. - Thật vi diệu thay, Mẹ của Nanda! Thật hy hữu thay, Mẹ của Nanda!

- Thưa Tôn giả, không phải chỉ có sự vi diệu như
vậy, sự hy hữu như vậy đối với con. Con còn có một
sự kiện vi diệu, hy hữu khác! Ở đây, thưa Tôn giả,
năm hạ phần kiết sử được Thế Tôn thuyết giảng, con
thấy rõ không còn pháp nào ở nơi con chưa được
đoạn tận.

9. - Thật vi diệu thay, Mẹ của Nanda! Thật hy hữu thay, Mẹ của Nanda!

Rồi Tôn giả Sàriputta, sau khi với một pháp thoại,
nói lên cho nữ cư sĩ mẹ của Nanda, khích lệ làm cho
phấn khởi, làm cho hoan hỷ, từ chỗ ngồi đứng dậy
rồi ra đi.

BẤT LAI                                            158

27 Hạng người tự đứng lại - Kinh THUẬN DÒNG – Tăng I, 557

THUẬN DÒNG – Tăng I, 557

1.- Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

 Hạng người đi thuận dòng,
 Hạng người đi nghịch dòng,
 Hạng người tự đứng lại,
 Vị Bà-la-môn đã vượt qua đến bờ biên kia,
đứng trên đất liền.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người đi thuận dòng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người thọ hưởng các dục và làm các nghiệp ác. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hạng người đi thuận dòng.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người đi ngược dòng?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không thọ hưởng các dục, không làm ác nghiệp, với khổ, với ưu, nước mắt đầy mặt, khóc than, sống Phạm hạnh

BẤT LAI                                           159

viên mãn thanh tịnh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hạng người đi ngược dòng.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người tự đứng lại?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người do diệt tận
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập
Niết-bàn, không còn trở lại đời ấy nữa. Này các
Tỷ-kheo, đây gọi là hạng người tự đứng lại.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Bà-la-môn đã vượt qua đến bờ biên kia, đứng trên đất liền?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người do đoạn
diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với
thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là vị Bà-la-môn đã vượt qua đến bờ biên
kia, đứng trên đất liền.

Bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời.

Những ai sống ở đời
Không chế ngự các dục
Không từ bỏ ly tham
Thọ hưởng các dục vọng

BẤT LAI                                             160

Họ đi đến sanh già
Đến rồi lại đến nữa
Bị khát ái trói buộc
Họ đi thuận dòng đời.

Do vậy bậc có trí
Ở đời, trú chánh niệm
Không thọ hưởng các dục
Không hành trì điều ác
Dầu chịu sự khổ đau
Từ bỏ các dục vọng
Họ được gọi hạng người
Đi ngược lại dòng đời.

Những ai quyết đoạn tận
Năm phiền não kiết sử
Bậc hữu học viên mãn
Không còn bị thốt thất
Đạt được tâm điều phục
Các căn được định tĩnh
Vị ấy được gọi là
Người đã tự đứng lại.

Đối các pháp thắng liệt
Vị ấy được giác tri
Đã được quét, quạt sạch
Các pháp được chấm dứt

BẤT LAI                       161

Vị ấy bậc trí giả
Phạm hạnh được thành tựu
Được tên gọi danh xưng
Bậc đã đi đến nơi
Chỗ tận cùng thế giới
Bậc đã đến bờ kia.

BẤT LAI                        162

28 Kinh BẢN TỤNG ĐỌC 1 – Tăng I, 422

BẢN TỤNG ĐỌC 1 – Tăng I, 422

1. - Này các Tỷ-kheo, bản tụng đọc này gồm hơn 150
học giới cần phải đọc nửa tháng một lần, ở đây các
thiện nam tử muốn được lợi ích, học tập bản tụng ấy.
Này các Tỷ-kheo, tất cả được thâu nhiếp làm
thành ba học giới này.
Thế nào là ba?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng tâm học,
- Tăng thượng tuệ học.
Chính ba học giới này, này các Tỷ-kheo, thâu nhiếp
tất cả.
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
 Tỷ-kheo, đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
 Đối với định, hành trì một phần,
 Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học giới nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị

BẤT LAI                                            163

ấy không có khả năng. Phàm có những học giới nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp.
- Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, là bậc tối đa phải
sanh lại bảy lần, sau khi dong ruổi, luân
chuyển tối đa bảy lần giữa chư Thiên và loài
người, liền đoạn tận khổ đau.
- Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, là bậc "Gia gia",
dong ruổi, lưu chuyển trong hai hay ba gia
đình, rồi đoạn tận khổ đau.
- Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, là bậc Nhất
chủng, sau khi phải sanh hiện hữu làm người
một lần, rồi đoạn tận khổ đau.
- Vị ấy do đoạn tận ba kiết sử, làm cho muội lược
tham, sân, si là bậc Nhất lai, phải trở lui lại
đời này chỉ một lần, rồi đoạn tận khổ đau.
3. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo,
 Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
 Đối với định, hành trì toàn phần,
 Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học giới nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị

BẤT LAI                                                164

ấy không có khả năng. Phàm có những học giới nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Thượng lưu, đạt được Sắc cứu kính thiên.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Hữu hành Bát-Niết-bàn.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Vô hành Bát-Niết-bàn.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Tổn hại Bát-Niết-bàn.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Trung gian Bát-Niết-bàn.
4. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo,
 Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
 Đối với định, hành trì toàn phần,
 Đối với tuệ, hành trì toàn phần.
Vị ấy có vi phạm học giới nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học giới nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở

BẤT LAI                                                165

đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp.
- Vị ấy do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong
hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng ngộ,
chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, người hành trì có một
phần, thành tựu được một phần; người hành trì toàn
phần, thành tựu được toàn phần. Ta tuyên bố rằng,
này các Tỷ-kheo, các học giới không phải là rỗng
không.

BẤT LAI                                                166

29 Kinh HỮU HỌC 2 – Tăng I, 420

HỮU HỌC 2 – Tăng I, 420

1. - Này các Tỷ-kheo, bản tụng đọc này gồm hơn 150
học giới cần phải đọc nửa tháng một lần, ở đây các
người thiện nam tử muốn được lợi ích, học tập bản
tụng ấy. Này các Tỷ-kheo, tất cả được thâu nhiếp hợp
lại làm thành ba học giới này.
Thế nào là ba?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng tâm học,
- Tăng thượng tuệ học.
Chính ba học giới này, này các Tỷ-kheo, thâu nhiếp
tất cả.
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
- Đối với định, hành trì một phần,
- Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị

BẤT LAI                                            167

ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận ba
kiết sử, là bậc Dự lưu, không còn bị thối đọa, quyết
chắc đạt đến Chánh giác.
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
- Đối với định, hành trì một phần,
- Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận ba
kiết sử, làm cho muội lược tham, sân, si là bậc Nhất
lai, chỉ trở về thế giới này một lần, rồi đoạn tận khổ
đau.
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
- Đối với định, hành trì toàn phần,

BẤT LAI                                                168

- Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập
Niết-bàn, không còn phải trở lui đời này nữa.
5. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
- Đối với định, hành trì toàn phần,
- Đối với tuệ, hành trì toàn phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận
các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng
trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải
thoát, tuệ giải thoát.

BẤT LAI                                                169

Như vậy, này các Tỷ-kheo, người hành trì có một
phần, thành tựu được một phần; người hành trì toàn
phần, thành tựu được toàn phần. Ta tuyên bố rằng,
này các Tỷ-kheo, các học giới không phải là rỗng
không.

BẤT LAI                                          170

30 Kiết sử khiến được sanh được đoạn tận - Kinh KIẾT SỬ – Tăng II, 68

KIẾT SỬ – Tăng II, 68

1. Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng người,
các hạ phần kiết sử không được đoạn tận, các kiết
sử khiến được sanh không được đoạn tận, các kiết
sử khiến được hữu không được đoạn tận.
- Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng
người, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, nhưng
các kiết sử khiến được sanh không được đoạn tận,
các kiết sử khiến được hữu không được đoạn tận.
- Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng
người, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết
sử khiến được sanh được đoạn tận, nhưng các kiết
sử khiến được hữu không được đoạn tận.
- Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với một hạng
người, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết
sử khiến được sanh được đoạn tận, các kiết sử
khiến được hữu được đoạn tận.

2. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử không được đoạn tận, các kiết sử khiến

BẤT LAI                                            171

được tái sanh không được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu không được đoạn tận?

- Đối với vị Nhất Lai. Đối với hạng người này, này các Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử không được đoạn tận, các kiết sử khiến được tái sanh không được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu không được đoạn tận.

3. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ
phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được
tái sanh không được đoạn tận, các kiết sử khiến được
hữu không được đoạn tận?

- Đối với hạng người Thượng lưu, đi đến Sắc cứu
kính. Đối với hạng người này, này các Tỷ-kheo, các
hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được
tái sanh không được đoạn tận, các kiết sử khiến được
hữu không được đoạn tận.

4. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ
phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được
sanh được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu
không được đoạn tận?

- Đối với hạng người Trung gian Bát-Niết-bàn. Đối với hạng người này, này các Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được sanh

BẤT LAI                                             172

được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu không được đoạn tận.

5. Đối với hạng người nào, này các Tỷ-kheo, các hạ
phần kiết sử được đoạn tận, các kiết sử khiến được
sanh được đoạn tận, các kiết sử khiến được hữu được
đoạn tận?

- Đối với bậc A-la-hán. Đối với hạng người này, này
các Tỷ-kheo, các hạ phần kiết sử được đoạn tận, các
kiết sử khiến được sanh được đoạn tận, các kiết sử
khiến được hữu được đoạn tận.

Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời.

BẤT LAI                                           173

31 Nếu Ta sanh tại Tịnh cư Thiên thì... - ĐẠI Kinh SƯ TỬ HỐNG – 12 Trung I, 161

ĐẠI KINH SƯ TỬ HỐNG (Mahasihanada suttam) – Bài kinh số 12 – Trung I, 161

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại Vesali (Tỳ-xá-ly), ở phía ngoài thành, trong một khu rừng phía Tây. Lúc bấy giờ, Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp luật này, nói lời nói như sau trong Hội chúng ở Vesali: "Sa-môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh; Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm, và thuyết cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ đau". Lúc ấy Tôn giả Sariputta vào buổi sáng, đắp y, cầm bát, vào thành Vesali để khất thực. Tôn giả Sariputta nghe Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi nói như sau trong Hội chúng ở Vesali: "Sa- môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có

BẤT LAI                                            174

tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh; Sa-môn
Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy
luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm và thuyết pháp
cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng
thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ
đau".

Rồi Tôn giả Sariputta khất thực xong, sau khi ăn và đi khất thực trở về đến chỗ ở Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Sunakkhatta thuộc bộ lạc
Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp luật này, nói lời nói
như sau trong Hội chúng Vesali: ""Sa-môn Gotama
không có pháp thượng nhân... (như trên)... diệt tận
khổ đau".

– Này Sariputta, Sunakkhatta phẫn nộ và ngu si,
do phẫn nộ nên nói lên lời ấy. Này Sariputta, Ông ta
nghĩ: "Ta sẽ nói xấu". Thế mà kẻ ngu Sunakkhatta
lại nói lời tán thán Như Lai. Này Sariputta, ai nói
như sau là tán thán Như Lai: "Pháp ấy được thuyết
giảng cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng
dẫn người thực hành diệt tận khổ đau".

 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia,

BẤT LAI                                             175

sẽ không có tùy pháp về Ta như sau: "Đây là
Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh
Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân
Sư, Phật, Thế Tôn".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia,
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn, vị đã chứng được các loại thần
thông, một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân
hiện ra một thân, hiện hình, biến hình, đi ngang
qua vách, qua thành, qua núi, như đi ngang hư
không, độn thổ trồi lên ngang qua đất liền như
ở trong nước, đi trên nước không chìm như trên
đất liền, ngồi kiết-già đi trên hư không như con
chim; với bàn tay, chạm và rờ mặt trăng và mặt
trời, những vật có đại oai lực, đại oai thần như
vậy, có thể tự thân bay đến cõi Phạm Thiên".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân
có thể nghe hai loại tiếng chư Thiên và loài
Người, xa và gần".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn, sau khi đi sâu vào tâm chúng sanh,
tâm loài Người với tâm của mình, vị ấy biết
được như sau: "Tâm có tham biết là tâm có

BẤT LAI                                            176

tham. Hay tâm không tham biết là tâm không
tham... tâm chuyên chú... tâm tán loạn... đại
hành tâm... không phải đại hành tâm... tâm
chưa vô thượng... tâm vô thượng... Tâm Thiền
định... Tâm không Thiền định... tâm giải
thoát... tâm không giải thoát biết là tâm không
giải thoát". Vị ấy biết như vậy.

Này Sariputta, Như Lai có đầy đủ mười Như
Lai lực, chính nhờ thành tựu mười lực này, Như Lai
tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng
rống con sư tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm
luân. Thế nào là mười?

1.   Ở đây, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri xứ là xứ, phi xứ là phi xứ (Tri thị xứ phi xứ lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri xứ là xứ, phi xứ là phi xứ. Như vậy là Như Lai lực của Như Lai. Chính nhờ Như Lai lực này Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống lên tiếng rống con sư tử trong các Hội chúng, và chuyển Phạm luân. 2.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri quả báo tùy thuộc sở do, tùy theo sở nhân của các hành nghiệp quá khứ, vị lai, hiện tại (Tri tam thế nghiệp báo lực.) Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân. 3.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri

BẤT LAI                                                 177

con đường đưa đến tất cả cảnh giới (Tri nhứt
thiết đạo trí lực). Này Sariputta, Như Lai như thật
tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
4.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
thế giới với mọi cảnh giới, nhiều chủng loại,
nhiều sai biệt (Tri thế gian chủng chủng tánh
lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri...
(như trên)... và chuyển Phạm luân.
5.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
chí hướng sai biệt của các loại hữu tình (Tri tha
chúng sanh chưởng chưởng dục lực). Này
Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri ... chuyển
Phạm luân.
6.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
những căn thượng hạ của các loài hữu tình, loài
Người (Tri tha chúng sanh chư căn thượng hạ
lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri...
(như trên)... và chuyển Phạm luân.
7.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
sự tạp nhiễm, sự thanh tịnh, sự xuất khởi của
các Thiền, chứng về Thiền, về giải thoát, về định
(Tri chư Thiền tam muội lực). Này Sariputta, Như
Lai như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm
luân.
8.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai nhớ đến các đời

BẤT LAI                                                 178

sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn
đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi
đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời,
một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp,
nhiều thành kiếp, nhiều thành hoại kiếp. Ngài nhớ
rằng: "Tại chỗ kia, Ta có tên như thế này, dòng
họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc
như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau
khi chết tại chỗ kia, Ta được sanh ra chỗ nọ. Tại
chỗ ấy, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế
này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này,
tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ
nọ, Ta được sanh ra ở đây". Như vậy, Như Lai
nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét
đại cương và các chi tiết. Này Sariputta, Như Lai
như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm
luân.
9.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai với thiên nhãn
thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của
chúng sanh. Như Lai tuệ tri rõ rằng, chúng sanh
người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô
xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh
nghiệp của họ. Các chúng sanh này làm những ác
hạnh về thân, về lời và về ý, phỉ báng các bậc
Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến.
Những người này sau khi thân hoại mạng chung
phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

BẤT LAI                                                179

Các chúng sanh này làm những thiện hạnh về
thân, về lời và về ý, không phỉ báng các bậc
Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo
chánh kiến. Những người này, sau khi thân hoại
mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi
Trời, trên đời này. Như vậy, Như Lai với thiên
nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống chết của
chúng sanh. Như Lai tuệ tri rằng, chúng sanh,
người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô
xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh
nghiệp của họ. Này Sariputta, Như Lai như thật
tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
10.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai nhờ đoạn trừ các
lậu hoặc tự mình chứng tri, chứng ngộ, thành tựu
và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát,
tuệ giải thoát. Này Sariputta, Như Lai nhờ đoạn
trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát. Chính nhờ Như Lai lực
này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu
Vương, rống tiếng rống con sư tử trong các Hội
chúng và chuyển Phạm luân.

Này Sariputta, Như Lai có đầy đủ mười Như Lai
lực. Chính nhờ thành tựu mười lực này, Như Lai tự
nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống
sư tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm luân.

BẤT LAI                                                  180

Này Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy, thấy Ta như vậy mà còn nói: "Sa-môn Gotama không có pháp Thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm, thuyết pháp cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng thượng, có thể hướng dẫn người thực hành diệt tận khổ đau". Này Sariputta, nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy; không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy; người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, như Tỷ-kheo thành tựu giới hạnh, thành tựu Thiền định, thành tựu trí tuệ có thể chứng được chánh trí ngay trong hiện tại. Này Sariputta, Ta nói như vậy là sự thành tựu như vậy. Nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy; người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, có bốn pháp vô sở úy chính nhờ thành tựu bốn pháp này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống con sử tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm luân. Thế nào là bốn?

1. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì, một Sa- môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm

BẤT LAI                                             181

thiên hay một ai ở đời có thể chỉ trích Ta đúng
pháp rằng: "Các pháp này chưa được chứng ngộ
hoàn toàn, mà quý vị tự xưng đã chứng ngộ hoàn
toàn". Này Sariputta, vì Ta thấy không có lý do gì
như vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được
không sợ hãi, đạt được vô úy.

2. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì... có thể
chỉ trích Ta đúng pháp rằng: "Các lậu hoặc này
chưa được đoạn trừ mà quý vị tự xưng đã đoạn
trừ". Này Sariputta, vì Ta không thấy... đạt được
vô úy.

3. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì... có thể
chỉ trích Ta đúng pháp rằng: "Những pháp này
được gọi là các chướng ngại pháp khi được thực
hành thời không có gì gọi là chướng ngại pháp
cả". Này Sariputta, vì Ta không thấy... đạt được
vô úy.

4. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì một Sa-
môn Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm
thiên hay một ai ở đời có thể chỉ trích Ta đúng
pháp rằng: "Pháp do quý vị thuyết giảng không
đưa đến mục tiêu đặc biệt, không có khả năng
hướng thượng, không có thể dẫn người thực hành
đến diệt tận khổ đau". Này Sariputta, vì Ta thấy

BẤT LAI                                             182

không có lý do gì như vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được không sợ hãi, đạt được vô úy.

Này Sariputta, có bốn pháp vô sở úy, chính nhờ
thành tựu bốn pháp này, Như Lai tự nhận cho mình
địa vị Ngưu Vương... chuyển Phạm luân. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có tám Hội chúng này:

 Hội chúng Sát đế lỵ,
 Hội chúng Bà-la-môn,
 Hội chúng Gia chủ,
 Hội chúng Sa-môn,
 Hội chúng Tứ thiên vương,
 Hội chúng Tam thập tam thiên,
 Hội chúng Màra,
 Hội chúng Phạm thiên.

Này Sariputta, có tám Hội chúng này. Này
Sariputta, Như Lai thành tựu bốn pháp vô sở úy như
vậy, đến gần và vào tám Hội chúng này. Này
Sariputta, Ta nhớ lại Ta đã đến hàng trăm Hội chúng
Sát-đế-lỵ. Tuy vậy, trước khi Ta ngồi xuống tại chỗ
ấy, trước khi Ta nói chuyện và trước khi Ta đàm

BẤT LAI                                               183

luận; này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì để nghĩ
rằng: "Chắc chắn sự sợ hãi và run sợ sẽ đến ám ảnh
Ta". Này Sariputta, vì Ta thấy không có lý do gì như
vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được không sợ
hãi, đạt được vô úy.

Này Sariputta, Ta nhớ lại, Ta đã đến hàng trăm
Hội chúng Bà-la-môn... (như trên)... Hội chúng Gia
chủ... Hội chúng Sa-môn... Hội chúng Tứ thiên
vương... Hội chúng Tam thập tam thiên... Hội chúng
Màra... Hội chúng Phạm thiên. Tuy vậy, trước khi Ta
ngồi xuống tại chỗ ấy, trước khi Ta nói chuyện và
trước khi Ta đàm luận, này Sariputta, Ta thấy không
có một lý do gì để nghĩ rằng: "Chắc chắn sự sợ hãi
và run sợ sẽ đến ám ảnh Ta". Này Sariputta, vì Ta
thấy không có lý do gì như vậy, nên Ta sống đạt được
an ổn, đạt được không sợ hãi, đạt được vô úy. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục, như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có bốn loại sanh. Thế nào là bốn? Noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh.

 Này Sariputta, thế nào là noãn sanh? Này Sariputta, những loại chúng sanh nào phá vỏ trứng mà sanh, này Sariputta như vậy gọi là

BẤT LAI                                               184

noãn sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là thai sanh? Này
Sariputta, những loại chúng sanh nào phá màn
da mỏng che chỗ kín mà sanh, này Sariputta,
như vậy gọi là thai sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là thấp sanh? Này
Sariputta, những loại chúng sanh nào sanh ra
từ cá thúi, từ xác chết thúi, từ cháo cơm thúi,
hay trong hồ nước dơ hay trong ao nước nhớp.
Này Sariputta, như vậy gọi là thấp sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là hóa sanh? Chư
Thiên, các chúng sanh ở địa ngục, một số thuộc
loài người và một số thuộc đọa xứ. Này
Sariputta, như vậy gọi là hóa sanh.

Này Sariputta có bốn loại sanh như vậy. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục, như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có năm loại sanh thú này. Thế nào là năm? Địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, loài Người, chư Thiên.

 Này Sariputta, Ta tuệ tri địa ngục, con đường đưa đến địa ngục và hành lộ đưa đến địa ngục. Tùy theo hạnh nghiệp, sau khi thân hoại mạng chung,

BẤT LAI                                               185

phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, sự việc này ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta tuệ tri bàng sanh, con đường
đưa đến bàng sanh. Tùy theo hạnh nghiệp, sau khi
thân hoại mạng chung, phải sanh vào bàng sanh,
sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta tuệ tri ngạ quỷ, con đường
đưa đến ngạ quỷ, và hành lộ đưa đến ngạ quỷ. Tùy
theo hành nghiệp, sau khi thân hoại mạng chung,
phải sanh vào ngạ quỷ, sự việc này Ta cũng tuệ
tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri loài Người, con
đường đưa đến thế giới loài Người và hành lộ đưa
đến thế giới loài Người. Tùy theo hành nghiệp,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào loài
Người, sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri chư Thiên, con
đường đưa đến Thiên giới và hành lộ đưa đến
Thiên giới. Tùy theo hành nghiệp, sau khi thân
hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới,
thế giới này, sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri Niết-bàn, con

BẤT LAI                                            186

đường đưa đến Niết-bàn và hành lộ đưa đến Niết-
bàn. Tùy theo hành nghiệp, do đoạn trừ các lậu
hoặc, sau khi tự mình với thắng trí, chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát, sự việc này, Ta cũng tuệ
tri.

Này Sariputta, ở đây, với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy". Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta thấy người ấy, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng như có một hố than sâu hơn thân người, đầy vun than hừng, không có lửa ngọn, không có khói, và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi khô cổ, đắng họng, khát nước, và đi thẳng đến hố than ấy chỉ bằng một con đường. Một người có mắt thấy người ấy, có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố than kia". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia rơi vào hố than ấy và phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với

BẤT LAI                                              187

tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước
vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy".
Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh siêu
nhân, Ta thấy người ấy sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, phải
cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc
liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào bàng sanh". Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, Ta thấy kẻ ấy sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào bàng sanh, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng như có một hố phân, sâu hơn thân người, đầy những phẩn uế, và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi thẳng đến hố phân ấy chỉ bằng một con đường. Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố phân ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia rơi vào hố phân ấy và phải cảm thọ những cảm

BẤT LAI                                              188

giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với tâm của Ta... (như trên)... thống khổ, khốc liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri
tâm của một số người "Hành nghiệp của người này
như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng
chung sẽ sanh vào ngạ quỷ, phải cảm thọ những cảm
giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt". Này Sariputta,
cũng như có một cây sống trên miếng đất không bằng
phẳng, với lá thưa thớt, với bóng che từng đám lưa
thưa. Và một người đi đến bị nóng bức áp đảo, bị
nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát
nước và đi thẳng đến cây ấy chỉ bằng một con đường.
Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy và
bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến cây ấy". Sau một
thời gian, người ấy sẽ thấy người kia ngồi hay nằm
dưới bóng cây ấy và phải cảm thọ những cảm giác
cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng
vậy ở đây với tâm của Ta... (như trên)... thống khổ,
khốc liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta biết tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào loài người". Sau một thời gian... Ta thấy

BẤT LAI                                             189

người ấy sanh vào loài người, và cảm thọ được nhiều
cảm giác lạc thọ. Này Sariputta, cũng như có một cây
sống trên miếng đất bằng phẳng với lá sum sê, với
bóng cây rậm rạp. Và một người đi đến, bị nóng bức
áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng
họng, khát nước và đi thẳng đến cây ấy chỉ bằng một
con đường. Một người có mắt thấy người ấy có thể
nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ
của người này như vậy và bước vào đạo lộ như vậy,
sẽ đi đến cây ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy
người kia, ngồi hay nằm dưới bóng cây ấy và cảm
thọ được nhiều cảm giác lạc thọ. Này Sariputta, cũng
vậy, ở đây, với tâm của Ta... được nhiều cảm giác lạc
thọ.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Sau một thời gian... Ta thấy người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này và cảm thọ những cảm giác cực lạc. Này Sariputta, giống như một ngôi lầu, có gác nhọn, có tô vôi cả trong lẫn ngoài, được che gió, có then chốt đóng lại và có các cửa sổ khép kín. Tại đây có một sàng tọa, trải nệm lông dài, trải nệm màu trắng, trải nệm bông có thêu hoa, trải nệm bằng da sơn dương gọi là kadali, có nệm với khuôn màu

BẤT LAI                                              190

treo phía trên, có gối dài màu đỏ cả hai đầu. Và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi thẳng đến ngôi lầu ấy. Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến ngôi lầu ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia ngồi hay nằm trong ngôi lầu ấy, trong gác nhọn ấy, trên sàng tọa ấy và cảm thọ được nhiều cảm thọ cực lạc. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với tâm của Ta... được nhiều cảm giác lạc thọ.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát như vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, cảm thọ những cảm giác cực lạc. Này Sariputta, giống như một hồ sen có nước trong, có nước ngọt, có nước mát, có nước trong sáng, có bờ hồ khéo sắp đặt, đẹp đẽ, và không xa hồ ấy có khu rừng rậm rạp. Một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi

BẤT LAI                                               191

thẳng đến hồ sen ấy. Một người có mắt thấy người
ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy,
cử chỉ như vậy, và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi
đến hồ sen ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy
người kia, sau khi tẩm mình vào hồ sen ấy, sau khi
tắm rửa, uống nước và làm cho dịu bớt mọi ưu tư,
mệt mỏi, phiền não, sau khi ra khỏi hồ liền qua ngồi
hay nằm trong rừng cây rậm rạp ấy và cảm thọ
những cảm giác cực lạc. Cũng vậy, này Sariputta, ở
đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người:
"Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như
vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ các lậu
hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát như vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy
đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng
ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát, cảm thọ những cảm
giác cực lạc.

Này Sariputta, năm loại này là năm sanh thú.
Này Sariputta, có ai biết Ta như vậy, thấy Ta như
vậy, và nói: "Sa-môn Gotama không có pháp
Thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng
bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự
mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuộc trắc
nghiệm". Này Sariputta, nếu người ấy không từ bỏ

BẤT LAI                                             192

lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà
kiến ấy, thì người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một
gánh nặng bị quăng bỏ một bên. Này Sariputta, Tỷ-
kheo thành tựu giới hạnh, thành tựu thiền định, thành
tựu trí tuệ, có thể chứng được chánh trí ngay trong
hiện tại. Này Sariputta, Ta nói như vậy là sự thành
tựu như vậy. Nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy,
không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy, thì
người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng
bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, Ta thắng tri phạm hạnh, đầy đủ bốn hạnh:

 Về khổ hạnh, Ta khổ hạnh đệ nhất;
 Về bần uế, Ta bần uế đệ nhất;
 Về yểm ly, Ta yểm ly đệ nhất;
 Về độc cư, Ta độc cư đệ nhất.

Này Sariputta, ở đây, khổ hạnh của Ta như sau:

 Ta sống lõa thể, phóng túng, không theo khuôn
phép, liếm tay cho sạch, đi khất thực không chịu
bước tới, không nhận đồ ăn mang đến, không nhận
đồ ăn đặc biệt nấu cho mình, không nhận mời đi
ăn, không nhận đồ ăn từ nơi nồi chảo, không nhận
đồ ăn tại ngưỡng cửa, không nhận đồ ăn đặt giữa

BẤT LAI                                             193

những cây gậy, không nhận đồ ăn đặt giữa những
cối giã gạo, không nhận đồ ăn từ hai người đang
ăn, không nhận đồ ăn từ người đàn bà có thai,
không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang cho con
bú, không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang giao
cấu, không nhận đồ ăn đi quyên, không nhận đồ
ăn tại chỗ có chó đứng, không nhận đồ ăn tại chỗ
có ruồi bu, không ăn cá, ăn thịt, không uống rượu
nấu, rượu men.
 Ta chỉ nhận đồ ăn tại một nhà, chỉ nhận ăn một
miếng, hay chỉ nhận ăn tại hai nhà, chỉ nhận ăn hai
miếng, hay chỉ nhận ăn tại bảy nhà, chỉ nhận ăn
bảy miếng.
 Ta nuôi sống chỉ với một chén, nuôi sống chỉ với
hai chén, nuôi sống chỉ với bảy chén. Ta chỉ ăn
một ngày một bữa, hai ngày một bữa, bảy ngày
một bữa. Như vậy Ta sống theo hạnh tiết chế ăn
uống cho đến nửa tháng mới ăn một lần. Ta chỉ ăn
cỏ lúa để sống, lúa tắc, gạo lức, ăn hột cải nivara,
ăn da vụn, ăn trấu, uống nước bột gạo, ăn bột
vừng, ăn cỏ, ăn phân bò, ăn trái cây, ăn rễ cây
trong rừng, ăn trái cây rụng để sống.
 Ta mặc vải gai thô, mặc vải gai thô lẫn với các vải
khác, mặc vải tẩm liệm rồi quăng đi, mặc áo phấn
tảo y, mặc vỏ cây tititaka làm áo, mặc da con sơn
dương đen, mặc áo bện từng mảnh da con sơn
dương đen, mặc áo bằng cỏ cát tường, mặc áo vỏ

BẤT LAI                                              194

cây, mặc áo bằng tấm gỗ nhỏ, mặc áo bằng tóc
bện lại thành mền, mặc áo bằng đuôi ngựa bện lại,
mặc áo bằng lông cú.
 Ta sống nhổ râu tóc, Ta theo tập tục sống nhổ râu
tóc,
 Ta theo hạnh thường đứng không dùng chỗ ngồi,
Ta là người ngồi chỏ hỏ, sống tinh tấn theo hạnh
ngồi chỏ hỏ.
 Ta dùng gai làm giường, thường ngủ nằm trên
giường gai, sống dùng ván gỗ làm giường, sống
nằm trên đất trần, thường nằm ngủ một bên hông,
sống để bụi và nhớp che dính thân mình, sống và
ngủ ngoài trời, theo hạnh bạ đâu nằm đấy,
 Sống ăn các uế vật, sống không uống nước lạnh,
theo hạnh không uống nước lạnh, sống một đêm
tắm ba lần, theo hạnh xuống nước tắm.
 Như vậy Ta sống theo hạnh hành hạ, dày vò thân
thể theo nhiều cách. Này Sariputta, như vậy là khổ
hạnh của Ta.

Này Sariputta, ở đây hạnh bần uế của Ta như sau: Trên thân Ta, bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng. Như gốc cây tinduka bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng; cũng vậy, này Sariputta, trên thân Ta bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng. Này Sariputta, Ta

BẤT LAI                                            195

không nghĩ rằng: "Với tay của Ta, Ta hãy phủi sạch
bụi bặm này đi, hay những người khác với tay của
họ hãy phủi sạch bụi bặm này đi cho Ta". Này
Sariputta, Ta không có nghĩ như vậy. Này Sariputta,
như vậy là sự bần uế của Ta.

Này Sariputta, như thế này là sự yểm ly của Ta.
Này Sariputta, tỉnh giác, Ta đi tới; tỉnh giác Ta đi lui,
Ta an trú lòng từ cho đến trong một giọt nước với
tâm tư: "Mong rằng Ta không làm hại một chúng
sanh nhỏ nào trong những ác đạo của họ!" Này
Sariputta, như vậy là sự yểm ly của Ta.

Này Sariputta, như thế này là sự độc cư của Ta. Này Sariputta, Ta đi sâu vào một khu rừng và an trú tại chỗ ấy. Khi Ta thấy người chăn bò, người mục súc, người cắt cỏ, người đốn củi hay người thợ rừng, Ta liền chạy từ rừng này qua rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi cao khác. Vì sao vậy? Ta nghĩ rằng: "Mong họ đừng thấy Ta, và mong Ta đừng thấy họ!" Này Sariputta, giống như một con thú rừng thấy người liền chạy từ rừng này qua rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi cao khác. Cũng vậy, này Sariputta, khi Ta thấy người chăn bò, người mục súc, người cắt cỏ, người đốn củi,

BẤT LAI                                                 196

hay người tiều phu, Ta liền chạy từ rừng này qua
rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung
lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi
cao khác. Vì sao vậy? Ta nghĩ rằng: "Mong họ đừng
thấy Ta, và mong Ta đừng thấy họ!" Này Sariputta,
như vậy là hạnh độc cư của Ta.

Này Sariputta, rồi Ta bò bốn chân đến các
chuồng bò, khi các con bò cái đã bỏ đi, khi các người
chăn bò không có mặt, rồi Ta ăn phân các con bò
con, các con bò còn trẻ, các con bò còn bú. Khi nước
tiểu và phân của Ta còn tồn tại, Ta tự nuôi sống với
các loại ấy. Này Sariputta, như vậy là hạnh đại bất
tịnh thực của Ta.

Này Sariputta, Ta đi sâu vào một khu rừng rậm rạp kinh hoàng và an trú tại chỗ ấy. Này Sariputta, tại khu rừng rậm rạp kinh hoàng này, những ai còn tham ái đi vào khu rừng rậm rạp ấy, thời lông tóc người ấy dựng ngược. Này Sariputta, rồi Ta trong những đêm đông lạnh lẽo, giữa những ngày mồng tám, khi có tuyết rơi, trong những đêm như vậy, Ta sống giữa trời, và ban ngày sống trong khu rừng rậm rạp. Ta sống trong những ngày cuối tháng hè, ban ngày thì sống giữa trời, còn ban đêm trong khu rừng rậm rạp. Rồi này Sariputta, những bài kệ kỳ diệu từ trước chưa từng được nghe sau đây được khởi lên:

BẤT LAI                                             197

Nay bị thiêu đốt, bị buốt lạnh,
Cô độc sống trong rừng kinh
hoàng,
Trần truồng, Ta ngồi không lửa
ấm,
Ẩn sĩ, trong lý tưởng đăm chiêu.
Này Sariputta, Ta nằm ngủ trong bãi tha ma, dựa
trên một bộ xương. Này Sariputta, những đứa mục
đồng đến gần Ta, khạc nhổ trên Ta, tiểu tiện trên Ta,
rắc bụi trên Ta và lấy que đâm vào lỗ tai. Này
Sariputta, và Ta biết Ta không khởi ác tâm đối với
chúng. Này Sariputta, như vậy là hạnh trú xả của
Ta.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ món ăn". Họ nói: "Chúng ta sống nhờ trái táo", và họ ăn trái táo, họ ăn bột táo, họ uống nước trái táo dưới nhiều hình thức. Này Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một trái táo. Này Sariputta, có thể các Người nghĩ như sau: "Trái táo thời ấy to lớn". Này Sariputta, chớ có hiểu như vậy. Vì trái táo thời ấy giống với trái táo hiện tại. Này Sariputta, trong khi Ta sống chỉ ăn một trái táo, thân thể của Ta trở thành hết sức ốm yếu.

- Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở thành như những

BẤT LAI                                                 198

cọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo.
- Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như
móng chân con lạc đà.
- Vì Ta ăn quá ít, các xương sống phô bày của Ta
giống như một chuỗi banh.
- Vì Ta ăn quá ít, các xương sườn gầy mòn của Ta
giống như rui cột nhà sàn hư nát.
- Vì ta ăn quá ít, nên con ngươi của Ta long lanh
nằm sâu thẳm trong lỗ con mắt, giống như ánh
nước long lanh nằm sâu thẳm trong một giếng
nước thâm sâu.
- Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở thành nhăn nheo
khô cằn như trái bí trắng và đắng bị cắt trước khi
chín, bị cơn gió nóng làm cho nhăn nheo khô cằn.
- Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta hãy sờ da bụng"
chính xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ:
"Ta hãy sờ xương sống", thì chính da bụng bị Ta
nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này Sariputta, da
bụng của Ta bám chặt xương sống.
- Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi
tiểu tiện", thì Ta ngã quỵ úp mặt xuống đất, vì Ta
ăn quá ít.
- Này Sariputta, nếu Ta muốn thoa dịu thân Ta, lấy

BẤT LAI                                            199

tay xoa bóp chân tay, thì này Sariputta, trong khi Ta lấy tay xoa bóp chân tay, các lông tóc hư mục rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ món ăn". Họ nói: "Chúng ta sống nhờ đậu xanh... (như trên)... chúng ta sống nhờ vừng mè... (như trên)... chúng ta sống nhờ hột gạo", và họ ăn hột gạo, họ ăn hột gạo nghiền thành bột, họ uống nước gạo, và họ ăn hột gạo dưới nhiều hình thức. Này Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một hột gạo. Này Sariputta, có thể các Người nghĩ như sau: "Hột gạo thời ấy to lớn". Này Sariputta, chớ có hiểu như vậy. Vì hột gạo thời ấy giống với hột gạo hiện tại. Này Sariputta, trong khi Ta chỉ sống ăn một hột gạo, thân thể của Ta trở thành hết sức ốm yếu. Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở thành như những cọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo. Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như móng chân con lạc đà. Vì Ta ăn quá ít, xương sống phô bày của Ta giống như một chuỗi banh. Vì Ta ăn quá ít các xương sườn gầy mòn của Ta giống như rui cột của một nhà sàn hư nát. Vì Ta ăn quá ít, con ngươi long lanh của Ta nằm sâu thẳm trong lỗ con mắt, giống như ánh nước long lanh nằm sâu thẳm trong một giếng nước thâm sâu. Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở thành nhăn nheo, khô cằn như trái bí trắng và

BẤT LAI                                              200

đắng bị cắt trước khi chín, bị cơn gió nóng làm cho nhăn nheo, khô cằn. Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta hãy sờ da bụng", thì chính xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ: "Ta hãy rờ xương sống", thì chính da bụng bị Ta nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này Sariputta, da bụng của Ta bám chặt xương sống. Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi tiểu tiện", thì Ta ngã quỵ, úp mặt xuống đất, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, nếu Ta muốn xoa dịu thân Ta, lấy tay xoa bóp chân tay, thời này Sariputta, trong khi Ta lấy tay xoa bóp chân tay, các lông tóc hư mục rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, dầu Ta có theo cử chỉ như vậy, theo hành lộ như vậy, theo khổ hạnh như vậy, Ta cũng không chứng được các pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Vì sao vậy? Vì với những phương tiện ấy, không chứng được pháp thượng nhân với Thánh trí tuệ. Chính Thánh trí tuệ này chứng được thuộc về bậc Thánh, có khả năng hướng thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ đau.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ luân hồi". Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự luân hồi mà xưa kia Ta không trải qua trong một thời gian khá dài, trừ phi với các vị Tịnh cư thiên (Suddhavasa).

BẤT LAI                                              201

Này Sariputta, nếu Ta luân hồi tại Tịnh cư thiên thì Ta đã không trở lại đời này nữa.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ sanh khởi".
Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự sanh
khởi mà xưa kia Ta không trải qua trong một thời
gian khá dài, trừ phi với các vị Tịnh cư thiên. Này
Sariputta, nếu Ta sanh khởi tại Tịnh cư thiên, thì Ta
đã không trở lại đời này nữa.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ an trú". Này
Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự an trú mà xưa
kia Ta không trải qua trong một thời gian khá dài, trừ
phi với các vị Tịnh cư thiên. Này Sariputta, nếu Ta
an trú tại Tịnh cư thiên, thì Ta đã không trở lại đời
này nữa.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ tế tự". Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự tế tự mà xưa kia Ta không làm trong một thời gian khá dài khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh hay làm vị

BẤT LAI                                              202

Bà-la-môn giàu có.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ thờ lửa".
Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự thờ lửa
mà xưa kia Ta không làm trong một thời gian khá
dài, khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh,
hay làm vị Bà-la-môn giàu có.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Khi một thiếu niên còn trẻ tuổi, tóc đen nhánh, huyết khí sung mãn, trong tuổi thanh xuân, người ấy thành tựu trí tuệ biện tài tối thượng. Nhưng khi người ấy già cả, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đi đến đoạn cuối cuộc đời, khi đã tám mươi, chín mươi hay một trăm tuổi, khi ấy trí tuệ biện tài tối thượng ấy bị đoạn trừ". Này Sariputta, chớ có quan niệm như vậy. Này Sariputta, nay Ta đã già, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đi đến đoạn cuối cuộc đời, tuổi Ta nay đã đến tám mươi. Này Sariputta, ở đây Ta có bốn vị đệ tử, tuổi thọ đến một trăm, đã sống một trăm tuổi, thành tựu chánh niệm đệ nhất, thành tựu chuyên tâm đệ nhất, thành tựu tinh cần đệ nhất và đầy đủ trí tuệ biện tài tối thượng. Này Sariputta, ví như một người bắn

BẤT LAI                                              203

cung thiện xảo, có huấn luyện, khéo tay, thuần thục, với một mũi tên nhẹ, có thể dễ dàng bắn ngang qua bóng một cây ta-la. Cũng vậy, những vị này với chánh niệm đệ nhất như vậy, được thành tựu trí tuệ biện tài tối thượng như vậy, nếu những vị này hỏi Ta nhiều lần một câu hỏi về Bốn Niệm Xứ, và nếu Ta, được hỏi nhiều lần như vậy, phải giải thích cho họ hiểu và nếu họ được Ta giải thích như vậy, có thể hiểu như đã giải thích, và nếu họ không hỏi Ta về những vấn đề phụ thuộc và các vấn đề khác, trừ khi ăn, uống, nhai, nếm, trừ khi đi đại tiện, tiểu tiện, trừ khi ngủ để lấy lại sức. Này Sariputta, dầu vậy, sự thuyết pháp của Như Lai cũng chưa hoàn tất, sự giải thích cú pháp của Như Lai cũng chưa hoàn tất, sự trả lời các câu hỏi của Như Lai cũng chưa hoàn tất, khi mà bốn đệ tử của Ta, tuổi thọ đến một trăm tuổi, đã sống một trăm tuổi, đã từ trần sau một trăm tuổi. Này Sariputta, nếu Ông có gánh Ta trên giường đi chỗ này chỗ kia, thật sự trí tuệ biện tài của Như Lai không có gì thay đổi.

Này Sariputta, những ai nói một cách chân chánh sẽ nói như sau: "Một vị hữu tình không bị si chi phối, đã sanh ra ở đời vì lợi ích, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người". Vị ấy sẽ nói về Ta một cách chân chánh

BẤT LAI                                                204

như sau: "Một vị hữu tình không bị chi phối... (như trên)... chư Thiên và loài Người".

Lúc bấy giờ Tôn giả Nagasamala đứng sau lưng Thế Tôn và quạt cho Ngài! Tôn giả Nagasamala bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Sau khi nghe pháp môn này,
lông tóc con dựng ngược. Bạch Thế Tôn, pháp môn
này tên gọi là gì?

– Này Nagasamala, do vậy pháp môn này gọi là pháp môn lông tóc dựng ngược. Ông hãy như vậy thọ trì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, Tôn giả Nagasamala hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn.

BẤT LAI                                           205

32 Phạm Thiên Tudu - Kinh Tudu brahmà – Tương I, 327

Tudu brahmà – Tương I, 327

1) Tại Sàvatthi.

2) Lúc bấy giờ Tỷ-kheo Kokàlika bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh.

3) Rồi Bích-chi Phạm thiên Tudu khi đêm đã gần mãn, với dung sắc thù thắng, chói sáng toàn vùng Jetavana, đi đến Tỷ-kheo Kokàlika.

4) Sau khi đến, vị ấy đứng trên hư không, và nói với Tỷ-kheo Kokàlika:

-- Này Kokàlika, hãy đặt tin tưởng vào Sàriputta và Moggallàna. Sàriputta và Moggallàna thật là hòa nhã.

5) -- Ông là ai, này Hiền giả?

6) -- Ta là Bích-chi Phạm thiên Tudu.

7) -- Này Hiền giả, phải chăng Ông đã được Thế Tôn nói là đã chứng quả Bất lai. Vậy Ông đến ở đời này làm gì? Ông có thấy lỗi lầm của Ông như thế nào?

BẤT LAI                                            206

Phàm con người đã sanh,
Sanh với búa trong miệng,
Kẻ ngu khi nói bậy,
Tự chặt đứt lấy thân.
Ai khen kẻ làm bậy,
Ai chê người làm hay,
Tự nhen nhúm bất hạnh,
Do chính miệng của mình;
Chính do bất hạnh ấy,
Nên không được an lạc,
Nhỏ thay bất hạnh này,
Trong canh bạc (rủi may),
Bị tan hoang tài sản,
Trong giờ phút đỏ đen!
Lớn hơn, sự bất hạnh,
Hơn mọi bất hạnh khác,
Do tự mình gây nên,
Cho tự ngã của mình!
Ai đối xử ác ý,
Với chư Phật, Thiện Thệ,
Phải trải qua thời gian,
Trăm ngàn, nhiều hơn nữa,
Ba mươi sáu và năm,
Trải thời gian thật dài.

BẤT LAI                         207

Ai với lời và ý,
Phỉ báng bậc Hiền Thánh,
Dùng ác tâm chống đối,
Sẽ sa đọa địa ngục.

BẤT LAI                        208

33 Phạm Thiên Tudu - Kinh TỶ KHEO KOKÀLIKA – Tăng IV, 467

TỶ KHEO KOKÀLIKA – Tăng IV, 467

1. Bấy giờ có Tỷ-kheo Kokàlika đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Kokàlika bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Sàriputta và Moggallàna là ác dục, bị ác dục chinh phục.

- Này Kokàlika, chớ có nói vậy! Này Kokàlika, chớ
có nói vậy. Này Kokàlika, tâm hãy tịnh tín đối với
Sàriputta và Moggallàna. Hiền thiện là Sàriputta và
Moggallàna.

Lần thứ hai, Tỷ-kheo Kokàlika bạch Thế Tôn: "Bạch
Thế Tôn, dầu Thế Tôn có lòng tin và tin tưởng, đối
với con Sàriputta và Moggallàna là ác dục, bị ác dục
chinh phục."

- Này Kokàlika, chớ có nói vậy! Này Kokàlika, chớ
có nói vậy. Này Kokàlika, tâm hãy tịnh tín đối với
Sàriputta và Moggallàna. Hiền thiện là Sàriputta và
Moggallàna.

BẤT LAI                                            209

Lần thứ ba, Tỷ-kheo Kokàlika bạch Thế Tôn: ... Hiền thiện là Sàriputta và Moggallàna.

2. Rồi Tỷ-kheo Kokàlika từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Thế Tôn rồi đi ra.

Tỷ-kheo Kokàlika ra đi không bao lâu, toàn thân của Tỷ-kheo Kokàlika nổi lên những mụt to bằng hạt cải; sau khi lớn bằng hạt cải, chúng lớn lên bằng hột đậu; sau khi lớn lên bằng hột đậu, chúng lớn lên bằng hạt đậu lớn; sau khi lớn bằng hột đậu lớn, chúng lớn lên bằng hòn sỏi; sau khi lớn bằng hòn sỏi Kolatthi, chúng lớn lên bằng hột táo; sau khi lớn lên bằng hột táo, chúng lớn lên bằng trái Àmala, chúng lớn lên bằng trái dưa (trái vilva); sau khi lớn lên bằng trái dưa vilva, chúng lớn lên bằng trái billa (trái dưa đã chín); sau khi lớn lên bằng trái billa, chúng bị phá vỡ, mủ và máu chảy ra. Tại đây, nó nằm trên lá chuối, như con cá ăn phải đồ độc.

3. Lúc ấy có độc giác Phạm thiên Tudu đi đến Tỷ- kheo Kokàlika, sau khi đến, đứng trên hư không và nói với Tỷ-kheo Kokàlika:

- Này Kokàlika, hãy đặt tâm tịnh tín nơi Sàriputta và Moggallàna! Hiền thiện là Sàriputta và Moggallàna.

BẤT LAI                                             210

- Ông là ai?

- Ta là độc giác Phạm thiên Tudu.

- Thưa Hiền giả, có phải Hiền giả là người được Thế
Tôn trả lời là đã chứng Bất lai? Sao người lại đến
đây? Hãy xem như thế nào người đã lầm lạc trong
vấn đề này.

Rồi độc giác Phạm thiện Tudu nói lên với Tỷ-kheo Kokàlika bài kệ này:

-Con người được sanh ra,
Sanh với búa trong miệng,
Người ngu nói điều xấu,
Là tự chém vào mình.
-Ai khen người đáng chê,
Ai chê người đáng khen,
Đều chất chứa bất hạnh,
Do từ miệng tạo thành,
Và chính do bất hạnh,
Nên không được an lạc.
-Nhỏ thay, bất hạnh này,
Chính do cờ bạc sanh,
Khiến tài sản tiêu hao,
-Bất hạnh này lớn hơn,

BẤT LAI                                           211

Không những mất tất cả,
Lại mất cả tự mình,
Là người khởi ác ý
Đối với chư Thiện Thệ.
-Ai chỉ trích bậc Thánh,
Với lời, với ác ý,
Trải qua trăm ngàn thời,
Với ni-rab-bu-đa,
Còn thêm ba mươi sáu,
Với năm a-bu-đa,
Phải sanh vào địa ngục
Chịu khổ đau tại đấy.

4. Rồi Tỷ-kheo Kokàlika, do chứng bệnh ấy mệnh
chung. Sau khi chết, Tỷ-kheo Kokàlika sanh vào địa
ngục sen hồng vì tâm khởi ác ý đối với Sàriputta và
Moggallàna.

Rồi Phạm thiên Sahampati, sau khi đêm gần mãn, với dung sắc thù thắng chói sáng toàn vùng Jetavana, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên, đứng một bên, Phạm thiên Sahampati bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Kokàlika đã mệnh chung. Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Kokàlika mệnh chung, phải sanh vào địa ngục sen hồng, vì tâm khởi ác ý đối với Sàriputta và Moggallàna". Phạm thiên Sahampati nói như vậy. Nói như vậy xong, đảnh lễ

BẤT LAI                                            212

Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Thế Tôn rồi biến mất tại chỗ.

5. Rồi Thế Tôn, sau khi đêm đã qua, bảo các Tỷ- kheo:

- Này các Tỷ-kheo, đêm nay Phạm thiên Sahampati
khi đêm đã gần mãn, với dung sắc thù thắng chói
sáng toàn vùng Jetavana, đi đến Ta; sau khi đến,
đảnh lễ Ta rồi đứng một bên, đứng một bên, này các
Tỷ-kheo, Phạm thiên Sahampati thưa với Ta: "Bạch
Thế Tôn, Tỷ-kheo, Kokàlika đã mệnh chung, phải
sanh vào địa ngục sen hồng, vì tâm khởi ác ý đối với
Sàripuuta và Moggallàna". Này các Tỷ-kheo, Phạm
thiên Sahampati nói như vậy. Nói như vậy xong,
đảnh lễ Ta, thân phía hữu hướng về Ta rồi biến mất
tại chỗ.

6. Khi nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, lâu dài bao nhiêu, là tuổi thọ ở địa ngục sen hồng?

- Này Tỷ-kheo, tuổi thọ ở địa ngục sen hồng, rất khó
mà tính được. Có chừng ấy năm, hay có chừng ấy
trăm năm, hay có chừng ấy ngàn năm, hay có chừng
ấy trăm ngàn năm.

BẤT LAI                                            213

- Bạch Thế Tôn, có thể cho một ví dụ được chăng?

- Có thể được, này Tỷ-kheo, một cỗ xe chở hai mươi
cân kosala chở đầy hột mè. Rồi một người cứ sau
một trăm năm, một trăm năm lấy lên một hột mè.
Mau hơn này Tỷ-kheo là cỗ xe chở hai mươi cân
kosala chở đầy hột mè, do phương pháp này, đi đến
tận sạch, không còn gì nữa, cũng chưa đủ là một
Abbuda địa ngục.

1. Địa ngục Abbuda.
2. Ví như, hai mươi abbuda địa ngục là bằng một
Nirabbuda địa ngục.
3. Ví như, hai mươi Nirabbuda địa ngục là bằng
một Ababà địa ngục.
4. Ví như, hai mươi ababà địa ngục bằng một
Ahaha địa ngục.
5. Ví như, hai mươi ahaha địa ngục là bằng một
Atato địa ngục.
6. Ví như, hai mươi atato địa ngục bằng một
Kumodo địa ngục.
7. Ví như, hai mươi kumodo địa ngục là bằng một
Sogandhika địa ngục.
8. Ví như, hai mươi sogandhika địa ngục bằng
một Uppalako địa ngục.
9. Ví như, hai mươi uppalako địa ngục bằng một
Pundarika địa ngục.

BẤT LAI                                            214

10. Ví như, hai mươi pundarika địa ngục bằng một Paduma địa ngục.

Này Tỷ kheo, Tỷ kheo Kokàlika phải sanh vào địa ngục Paduma (sen hồng), vì khởi lên ác ý đối với Sàriputta và Moggallàna.

Thế Tôn nói như vậy. Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Con người được sanh ra
Sanh với búa trong miệng,
Người ngu nói điều xấu,
Là tự chém vào mình.
Ai khen người đáng chê,
Ai chê người đáng khen,
Đều chất chứa bất hạnh,
Do từ miệng tạo thành,
Và chính do bất hạnh,
Nên không được an lạc.
Nhỏ thay bất hạnh này,
Chính do cờ bạc sanh,
Khiến tài sản tiêu hao,
Bất hạnh này lớn hơn,
Không những mất tất cả,
Lại mất cả tự mình.

BẤT LAI                                          215

Là người khởi ác ý,
Đối với chư Thiện thệ.
Ai chỉ trích bậc Thánh,
Với lời, với ác ý,
Trải qua trăm ngàn thời,
Với Ni-rab-bu-da,
Còn thêm ba mươi sáu,
Với năm A-bu-đa,
Phải sanh vào địa ngục,
Chịu khổ đau tại đấy.

BẤT LAI                              216

34 Quán 5 uẩn, chứng Bất Lai - Kinh HẠNG NGƯỜI SAI KHÁC 2 – Tăng II, 57

HẠNG NGƯỜI SAI KHÁC 2 – Tăng II, 57

1. - Có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người ly dục, ly ác
pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất. Ở đây, về
các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc
hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là
khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là
bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống
không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng
chung được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư
Thiên. Sự sanh khởi này, này các Tỷ-kheo, không
có chung cùng các hàng phàm phu.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người làm cho tịnh chỉ tầm và tứ … Thiền thứ hai … Thiền thứ ba … Thiền thứ tư và an trú. Vị ấy, ở đây về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống

BẤT LAI                                              217

không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng
chung được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư
Thiên. Sự sanh khởi này, này các Tỷ-kheo, không
có chung cùng các hàng phàm phu.

Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời.

BẤT LAI                                        218

35 Quán 5 uẩn, chứng Bất Lai - Kinh TỪ 2 – Tăng II, 61

TỪ 2 – Tăng II, 61

1. Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người với tâm cùng khởi với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư Thiên. Này các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có chung cùng các hàng phàm phu.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người với tâm cùng khởi với bi … với tâm cùng khởi với hỷ … với tâm cùng khởi với xả, biến mãn một

BẤT LAI                                              219

phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với bi... với hỷ... với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư Thiên. Này các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có chung cùng các hàng phàm phu.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

BẤT LAI                                              220

36 Quán 5 uẩn, chứng Bất lai - Kinh THIỀN – Tăng IV, 173

THIỀN – Tăng IV, 173

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng:

- "Y chỉ nơi sơ Thiền, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ hai, các lậu hoặc được
diệt tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ ba, các lậu hoặc được
diệt tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ tư, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Không vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Thức vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ...
- "Y chỉ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, các
lậu hoặc được đoạn tận".

2. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên gì, được nói đến như vậy?

BẤT LAI                                           221

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
bất thiện pháp, chứng và trú sơ Thiền, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
- Vị ấy, ở đây đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc
về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc
về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô
thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên,
là va chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến
hoại, là trống không, là vô ngã.
- Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.
- Sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy,
vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch
tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả
hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái,
ly tham, đoạn diệt Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây
đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.
- Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái
ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần
kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được
Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung,
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống
đất sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn
xa, bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

BẤT LAI                                              222

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt và an trú sơ Thiền. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã. Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc. Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

3. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng y chỉ Thiền thứ
hai... y chỉ Thiền thứ ba... y chỉ Thiền thứ tư, các
lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do
duyên gì được nói đến?

BẤT LAI                                               223

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận
lạc, đoạn tận khổ, chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ
từ trước, chứng đạt và an trú Thiền thứ tư,
không khổ, không lạc, xả niệm, thanh tịnh.
- Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc
về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về
thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường,
là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va
chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến hoại, là
trống không, là vô ngã.
- Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.
- Sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy,
vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch
tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả
hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái,
ly tham, đoạn diệt Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây,
đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.
- Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái
ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần
kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-
bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống
đất sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn
xa, bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

BẤT LAI                                              224

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận lạc... chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã.

Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy. Sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết- bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc. Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào Thiền thứ hai... y
chỉ Thiền thứ ba... y chỉ Thiền thứ tư, các lậu hoặc
được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này,
được nói đến.

4. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, được nói đến như vậy. Do duyên gì được nói đến như vậy?

BẤT LAI                                                225

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vượt khỏi các sắc
tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các
chướng ngại tưởng, không tác ý đến tưởng sai
biệt, biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng
đạt và an trú Không vô biên xứ.
- Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc
về tưởng, thuộc về hành... do đoạn tận năm hạ
phần kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được
Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

5. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Thức vô
biên xứ... y chỉ vào Vô sở hữu xứ... các lậu hoặc
được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên gì
được nói đến như vậy?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt qua
Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng:
"Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở
hữu xứ.
- Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc
về tưởng... do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là
vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn,
không còn trở lui thế giới này nữa.

BẤT LAI                                            226

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ, các lậu hoặc được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên này được nói đến.

Như vậy, xa cho đến các tưởng Thiền chứng, cho đến như vậy, cần phải lấy trí để thể nhập.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các xứ này, như Phi tưởng
phi phi tưởng Thiền chứng và Diệt thọ tưởng là
những xứ, các Tỷ-kheo Thiền quán, khéo léo chứng
nhập, khéo léo khởi xuất Thiền chứng. Ta nói rằng:
"Sau khi chứng nhập và khởi xuất, các xứ ấy cần
phải được chơn chánh làm cho biết rõ".

BẤT LAI                                           227

37 Thế Tôn đi đến 5 cõi Tịnh cư Thiên - Kinh ĐẠI BỔN – 14 Trường I, 431

KINH ĐẠI BỔN
(MAHA PADANA SUTTA)
– Bài kinh số 14 – Trường I, 431
I
1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn ở tại nước
Sãvatthi (Xá-vệ) rừng Jeta (Kỳ-đà), vườn ông
Anãthapindika (Cấp Cô Độc), trong am thất cây
Kareri (Hoa Lâm). Lúc bấy giờ, số đông các Tỷ-
kheo đi khất thực về, sau khi dùng bữa xong, cùng
ngồi và tụ họp lại Hoa Lâm viên đường, pháp thoại
thuộc về tiền thân được khởi lên: "Đây là tiền thân,
đây là tiền thân".
2. Thế Tôn, với thiên nhĩ thanh tịnh vượt quá loài
người nghe được câu chuyện này giữa các Tỷ-kheo.
Rồi Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến Hoa
Lâm viên đường. Khi đến xong, Ngài ngồi trên ghế
đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn hỏi các Tỷ-
kheo:
- Này các Tỷ-kheo, câu chuyện gì, các người đang
ngồi bàn? Câu chuyện gì đã bị gián đoạn giữa các
người?
Khi được nói vậy, những Tỷ-kheo ấy bạch Thế
Tôn:

BẤT LAI                                                228

- Bạch Thế Tôn, chúng con đi khất thực về, sau khi
dùng bữa xong, cùng ngồi và tụ họp tại Hoa Lâm
viên đường, pháp thoại về tiền thân được khởi lên:
"Đây là tiền thân, đây là tiền thân". Bạch Thế Tôn,
đó là câu chuyện đang được bàn đến giữa chúng
con thời Thế Tôn đến.
3. - Này các Tỷ-kheo, các người có muốn nghe
pháp thoại thuộc về tiền thân không?
- Bạch Thế Tôn, thật là đúng thời; bạch Thiện Thệ,
thật là đúng thời để Thế Tôn giảng pháp thoại thuộc
về tiền thân. Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ
thọ trì.
- Vậy này các Tỷ-kheo, các người hãy nghe và khéo
tác ý, Ta sẽ giảng.
- Dạ vâng, bạch Thế Tôn.
Các Tỷ-kheo này đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn giảng
như sau:
4. - Này các Tỷ-kheo, chín mươi mốt kiếp về
trước, Thế Tôn Vipassĩ (Tỳ-bà-thi), bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác ra đời.
Này các Tỷ-kheo, ba mươi mốt kiếp về trước, Thế
Tôn Sikhĩ (Thi-khí) bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác ra đời.
Này các Tỷ-kheo, cũng trong ba mươi mốt kiếp
ấy, Thế Tôn Vessabhũ (Tỳ-xá-bà) bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác ra đời.

BẤT LAI                                            229

Này các Tỷ-kheo cũng trong hiền kiếp ấy, Thế
Tôn Kakusandha (Câu-lâu-tôn) bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác ra đời.
Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy, Thế
Tôn Konãgamana (Câu-na-hàm) bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác ra đời.
Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy, Thế
Tôn Kassapa (Ca-diếp) bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác ra đời.
Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy, nay
Ta, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.
5. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác sanh thuộc chủng tánh Sát-
đế-lỵ, sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ, sanh
trong giai cấp Sát-đế-lỵ.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ, sanh
trong giai cấp Sát-đế-lỵ.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh Bà-la-
môn, sanh trong giai cấp Bà-la-môn .
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãgamana, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh Bà-la-
môn, sanh trong giai cấp Bà-la-môn.

BẤT LAI                                         230

Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh Bà-la-môn,
sanh trong giai cấp Bà-la-môn .
Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ, sanh trong
giai cấp Sát-đế-lỵ.
6. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna
(Câu-ly-nhã).
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kassapa.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konàgamara, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kassapa.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kassapa.
Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, thuộc danh tánh Gotama (Cù-đàm).
7. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người là
tám vạn năm.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người là bảy
vạn năm.

BẤT LAI                                           231

Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vessabhũ,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người
là sáu vạn năm.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kakusandha,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người
là bốn vạn năm.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Konãgamana,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người
là ba vạn năm.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ của loài người
là hai vạn năm.
Này các Tỷ-kheo, nay tuổi thọ của Ta không bao
nhiêu, ít oi, tuổi thọ loài người khoảng một trăm
năm hay hơn một chút.
8. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây
pãtali (bà-bà-la).
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây pundarika
(phân-đà-ly).
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhù, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây sirĩsa (thi-
lợi-sa).
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãkgamana, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây
udumbara (ô-tam-bà-la).

BẤT LAI                                           232

Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây nigrodha
(ni-câu-luật-đà).
Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác giác ngộ dưới gốc cây assattha (bát-đa-
la).
9. Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhứt đệ tử
của Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, tên là Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá).
Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhứt đệ tử của
Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tên
là Abhibhũ (A-tỳ-phù) và Sambhava (Tam-bà-bà).
Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của
Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, tên là Sona (Phù-du) và Uttara (Uất-đa-la).
Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của
Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tên là Vidhũra (Tỳ-lâu) và Sanjĩva (Tát-ni).
Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của
Thế Tôn Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tên là Bhiyyosa (Thư-bàn-na) và Uttara (Uất-
đa-la).
Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của
Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
tên là Tissa (Đề-xá) và Bhãradvãja (Bà-la-bà).

BẤT LAI                                            233

Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của
Ta là Sãriputta (Xá-lợi-phất) và Moggallãna (Mục-
kiền-liên).
10. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội:
một Tăng hội sáu mươi tám triệu Tỷ-kheo, một
Tăng hội mười vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội tám vạn
Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng
hội như vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội: một Tăng
hội mười vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội tám vạn Tỷ-
kheo, một Tăng hội bảy vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, trong thời Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội như vậy, tất cả
đều là bậc Lậu tận.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vessabhũ,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội:
một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội bảy
vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội sáu vạn Tỷ-kheo. Này
các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội như vậy,
tất cả đều là bậc Lậu tận.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kakusandha,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng hội
bốn vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế

BẤT LAI                                                234

Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
có một Tăng hội như vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Konãgamana,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng hội ba
vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có
một Tăng hội như vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng hội hai
vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có một
Tăng hội như vậy, tất cả đều là bậc A-la-hán .
Này các Tỷ kheo, nay trong thời của Ta có một
Tăng hội một ngàn hai trăm năm mươi Tỷ-kheo, tất
cả đều là bậc Lậu tận.
11. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Asoka (A-dục), vị này là vị thị giả đệ nhất.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Khemankara (Nhẫn Hành), vị này là vị thị giả đệ
nhất.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Upasannaka (Tịch Diệt) vị này là vị thị giả đệ nhất.

BẤT LAI                                            235

Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Buddhija (Thiện Giác), vị này là thị giả đệ nhất.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãgamana, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Sotthija (An Hòa), vị này là vị thị giả đệ nhất.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Sabbamitta (Thiện Hữu), vị này là vị thị giả đệ
nhất.
Này các Tỷ-kheo, nay Ta có vị thị giả Tỷ-kheo tên
là Ànanda (A-nan), vị này là vị thị giả đệ nhất.
12. Này các Tỷ-kheo, phụ vương của Thế Tôn
Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Bandhumã (Bàn-đầu); mẫu hậu tên là Bandhumati
(Bàn-đầu-bà-đề). Kinh thành của vua Bandhumã
tên là Bandhumatĩ.
Này các Tỷ-kheo, phụ vương Thế Tôn Sikhĩ, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là Aruna (Minh
Tướng); mẫu hậu tên là Pabhãvatĩ (Quang Huy);
kinh thành của vua Aruna tên là Pabhãvatĩ.
Này các Tỷ-kheo, phụ vương Thế Tôn Vessabhũ,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là Suppatĩta
(Thiện Đăng), mẫu hậu tên là Yasavati (Xứng
Giới); Kinh thành của vua Suppatita tên là
Anopama (Vô Dụ).

BẤT LAI                                               236

Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tên
là Aggidatta (Tự Đắc); mẫu thân Bà-la-môn tên là
Visãkhã (Thiện Chi). Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ
vua trị vì tên là Khema (An Hòa); kinh thành vua
Khema tên là Khemavatĩ (An Hòa).
Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế Tôn
Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên
là Yannadatta (Đạt Đức) mẫu thân Bà-la-môn tên là
Uttarã (Thiện Thắng; Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ,
vua trị vì tên là Sobha (Thanh Tịnh); kinh thành của
vua Sobha tên là Sobhavatĩ (Thanh Tịnh).
Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Brahmadatta (Phạm Thi) mẫu thân Bà-la-môn tên là
Dhanavatĩ (Tài Chủ). Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ
vua trị vì tên là Kikĩ (Hấp Tỳ); kinh thành vua Kikĩ
là Baranasĩ (Ba-la-nại).
Này các Tỷ-kheo, nay phụ vương của Ta tên là
Suddhodana (Tịnh Phạn); mẫu hậu của Ta tên là
Mãyã (Ma-da); kinh thành tên là Kapilavatthu (Ca-
tỳ-la-vệ).
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Giảng xong Thiện
Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy, đi vào tịnh xá.
13. Thế Tôn đi ra chẳng bao lâu cuộc đàm thoại sau
đây khởi lên giữa những Tỷ-kheo ấy:

BẤT LAI                                            237

- Này các Hiền giả, thật hy hữu thay! Này các liền giả, thật kỳ diệu thay, đại thần lực, đại oai lực của Như Lai! Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy". Này các Hiền giả, quý vị nghĩ như thế nào? Có phải Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy? Hay là chư Thiên mách bảo Như

BẤT LAI                                             238

Lai và nhờ sự mách bảo này, Như Lai nhớ được
các đức Phật quá khứ, các vị này đã nhập Niết bàn
đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo,
đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ.
Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng
nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng
nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng
nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn
ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc
tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là
như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy,
giải thoát như thế này?"
Như vậy là cuộc đàm thoại đang khởi lên giữa
những Tỷ-kheo ấy.
14. Bấy giờ Thế Tôn, vào buổi chiều tối, sau khi
xuất định, liền đến Hoa Lâm viên đường, ngồi trên
chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi xong, Thế Tôn nói
với các Tỷ-kheo:
- Này các Tỷ-kheo, nay các Ngươi ngồi luận bàn
vấn đề gì? Đề tài gì đã được luận bàn giữa các
Ngươi?
Khi được hỏi vậy, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đi ra chẳng bao lâu, cuộc
đàm thoại sau đây đã khởi lên giữa chúng con:
"Này các Hiền giả, thật hy hữu thay! Này các hiền
giả thật kỳ diệu thay đại thần lực, đại oai lực của
Như Lai! Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ,

BẤT LAI                                                 239

những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy". Này các Hiền giả, quý vị nghĩ như thế nào? Có phải Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy?" Hay là chư Thiên mách bảo Như Lai và nhờ sự mách bảo này, Như Lai nhớ được các đức Phật quá khứ, các vị này đã nhập Niết bàn đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn

BẤT LAI                                             240

các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát
ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh
các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến
tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị
đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc
Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như
vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp
hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là
như vậy, giải thoát như thế này?" Bạch Thế Tôn,
như vậy là vấn đề bàn luận giữa chúng con, khi Thế
Tôn đến.
15. - Này các Tỷ-kheo, như vậy là pháp giới ấy
được khéo chứng đạt bởi Như Lai, và nhờ chứng
đạt pháp giới này, Như Lai nhớ được chư Phật
quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn
các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm
dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai
cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng
nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng
nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng
nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn
ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc
tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là
như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy,
giải thoát là như vậy".
Này các Hiền giả, quý vị nghĩ như thế nào? Có phải
Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ

BẤT LAI                                             241

chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá
khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các
chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt
sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng
nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh
tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ,
cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến Tăng hội
như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như
vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới
hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là
như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".
Này các Tỷ-kheo, vậy hãy nghe và suy nghiệm kỹ,
Ta sẽ giảng.
- Thưa vâng, Bạch Thế Tôn.
Các Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, Thế Tôn giảng
như sau:
16. - Này các Tỷ-kheo, cách đây chín mươi mốt
kiếp về trước, Thế Tôn Vipassĩ bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác ra đời. Này các Tỷ-kheo, Thế
Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc
chủng tánh Sát-đế-ly, sanh trong giai cấp Sát-đế-ly.
Này các Tỷ kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna. Này
các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ đến tám vạn năm. Này
các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây Patali

BẤT LAI                                                 242

(Ba-ba-la). Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất
đệ tử của Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tên là Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-
xá). Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội:
một Tăng hội sáu mươi tám vạn Tỷ-kheo, một Tăng
hội mười vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội tám vạn Tỷ-
kheo. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Asoka (A-dục), vị này là vị thị giả đệ nhất. Này các
Tỷ-kheo, Phụ Vương Thế Tôn Tỳ-bà-thi, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác tên là Bandhumã (Bàn-đầu),
mẫu hậu tên là Bandhumatĩ (Bàn-đầu-bà-đề), kinh
thành của Bandhumã tên là Bandhumatĩ.
17. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy, Bồ-tát
Vipassĩ, sau khi từ giã cảnh giới Đâu-suất thiên,
chánh niệm tĩnh giác nhập vào mẫu thai. Này các
Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy.
Khi Bồ-tát Vipassĩ từ giã cảnh giới Đâu-suất thiên,
chánh niệm tĩnh giác nhập vào mẫu thai, khi ấy một
hào quang vô lượng, thần diệu, thắng xa oai lực của
chư Thiên hiện ra cùng khắp thế giới, gồm có các
thế giới ở trên chư Thiên, thế giới của các Ma
vương và Phạm thiên và thế giới ở dưới gồm các vị
Sa-môn, Bà-la-môn, các vị hoàng tử và dân chúng.
(1). Cho đến các cảnh giới ở giữa các thế giới,
không có nền tảng, tối tăm, u ám, những cảnh giới

BẤT LAI                                            243

mà mặt trăng mặt trời với đại thần lực, đại oai đức
như vậy cũng không thể chiếu thấu, trong những
cảnh giới ấy một hào quang vô lượng, thắng xa oai
lực của chư Thiên hiện ra. Và các chúng sanh sống
tại những chỗ ấy, nhờ hào quang ấy mới thấy nhau
và nói: "Cũng có những chúng sanh khác sống ở
đây". Và mười ngàn thế giới chuyển động, rung
động, chuyển động mạnh. Và hào quang vô lượng,
thần diệu ấy, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra
ở thế giới. Pháp nhĩ là như vậy.
(1) Sadevamanussaya. Có chỗ dịch: chư Thiên và
loài người.
Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ
-tát nhập mẫu thai, bốn vị Thiên tử đứng canh gác
bốn phương trời và nói: "Không cho một ai, người
hay không phải loài người, được hãm hại vị Bồ-tát.
Pháp nhĩ là như vậy".
18. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát giữ giới một
cách hồn nhiên, không sát sanh, không trộm cắp,
không tà dâm, không nói láo, không uống các thứ
rượu men, rượu nấu. Pháp nhĩ là như vậy.
19. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không khởi dục
tâm đối với một nam nhân nào, và không vi phạm
tiết hạnh với bất kỳ người đàn ông nào dầu người
này có tâm ái nhiễm đối với bà. Pháp nhĩ là gì vậy.

BẤT LAI                                                244

20. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát có được năm
món dục lạc đầy đủ, tận hưởng, trọn hưởng năm
món dục lạc ấy. Pháp nhĩ là như vậy.
21. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không bị một
bệnh tật gì. Bà sống với tâm hoan hỷ, với thân
khoan khoái. Bà thấy trong bào thai của mình vị
Bồ-tát đầy đủ mọi bộ phận và chân tay.
Này các Tỷ-kheo, ví như viên ngọc lưu ly, thanh
tịnh, thuần nhất, có tám cạnh, khéo cắt, khéo giũa,
trong sáng, không tỳ vết, hoàn hảo trong mọi
phương diện. Rồi một sợi dây được xâu qua viên
ngọc ấy, dây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu
trắng hay màu vàng lợt. Nếu có người có mắt để
viên ngọc trên bàn tay của mình, người ấy sẽ thấy
rõ ràng: "Đây là viên ngọc lưu ly, thanh tịnh thuần
nhất, có tám cạnh, khéo cắt khéo giũa, trong sáng,
không tỳ vết, hoàn hảo trong mọi phương diện. Đây
là sợi dây xâu qua, sợi dây màu xanh, màu vàng,
màu đỏ, màu trắng hay màu vàng lạt". Cũng vậy,
này các Tỷ-kheo, khi vị Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị
Bồ-tát không một bệnh tật gì. Bà sống với tâm hoan
hỷ, với thân khoan khoái. Bà thấy trong bào thai
của mình vị Bồ-tát đầy đủ mọi bộ phận và chân tay.
Pháp nhĩ là như vậy.

BẤT LAI                                            245

22. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Sau khi
sanh vị Bồ-tát bảy ngày, mẹ vị Bồ-tát mệnh chung
và sanh lên cảnh trời Đâu suất. Pháp nhĩ là như vậy.
23. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Trong
khi các người đàn bà khác mang bầu thai trong
bụng chín tháng hay mười tháng rồi mới sanh, mẹ
vị Bồ-tát sanh vị Bồ-tát không phải như vậy. Mẹ vị
Bồ-tát mang vị Bồ-tát trong bụng mười tháng trời
mới sanh. Pháp nhĩ là như vậy.
24. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Trong
khi các người đàn bà khác, hoặc ngồi, hoặc nằm mà
sanh con, mẹ vị Bồ-tát sanh vị Bồ-tát không phải
như vậy. Mẹ vị Bồ-tát đứng mà sanh vị Bồ-tát.
Pháp nhĩ là như vậy.
25. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, chư Thiên đỡ lấy Ngài
trước, sau mới đến loài người. Pháp nhĩ là như vậy.
26. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, vị Bồ-tát không đụng
đến đất. Có bốn Thiên tử đỡ lấy Ngài, đặt Ngài
trước bà mẹ và thưa: "Hoàng hậu hãy hoan hỷ.
Hoàng hậu sanh một bậc vĩ nhân". Pháp nhĩ là
như vậy.
27. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, Ngài sanh ra thanh tịnh,
không bị nhiễm ô bởi nước nhớt nào, không bị
nhiễm ô bởi loại mủ nào, không bị nhiễm ô bởi loại

BẤT LAI                                            246

máu nào, không bị nhiễm ô bởi bất cứ vật bất tịnh
nào, thanh thịnh, trong sạch. Pháp nhĩ là như vậy.
Này các Tỷ-kheo, như viên ngọc ma-ni bảo châu
đặt trên một tấm vải Ba-la-nại. Hòn ngọc không
làm nhiễm ô tấm vải Ba-la-nại, tấm vải Ba-la-nại
cũng không làm nhiễm ô hòn ngọc. Vì sao vậy? Vì
cả hai đều thanh tịnh. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo.
Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, Ngài sanh ra
thanh tịnh, không bị nhiễm ô bởi nước nhớt nào,
không bị nhiễm ô bởi loại mủ nào, không bị nhiễm
ô bởi loại máu nào, không bị nhiễm ô bởi bất cứ sự
vật bất tịnh nào, thanh tịnh, trong sạch. Pháp nhĩ là
như vậy.
28. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, hai dòng nước từ hư
không hiện ra, một dòng lạnh, một dòng nóng. Hai
dòng nước ấy tắm rửa sạch sẽ cho vị Bồ-tát và cho
bà mẹ. Pháp nhĩ là như vậy.
29. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Vị Bồ-
tát khi sanh ra, Ngài đứng vững, thăng bằng
trên hai chân, mặt hướng phía Bắc, bước đi bảy
bước, một lọng trắng được che trên. Ngài nhìn
khắp cả mọi phương, lớn tiếng như con ngưu
vương, thốt ra lời như sau: "Ta là bậc tối thượng
ở trên đời! Ta là bậc tối tôn ở trên đời. Ta là bậc
cao nhất ở trên đời. Nay là đời sống cuối cùng,

BẤT LAI                                                 247

không còn phải tái sanh ở đời này nữa". Pháp nhĩ
là như vậy.
30. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, khi ấy một hào quang vô
lượng thần diệu, thắng xa oai lực của chư Thiên
hiện ra cùng khắp thế giới, gồm có các thế giới trên
chư Thiên, thế giới của các Ma vương và Phạm
thiên, và thế giới ở dưới gồm các vị Sa-môn, Bà-la-
môn, các vị hoàng tử và dân chúng. Cho đến các
cảnh giới ở giữa các thế giới, không có nền tảng, tối
tăm, u ám, những cảnh giới mà mặt trăng, mặt trời
với đại thần lực, đại oai đức như vậy cũng không
thể chiếu thấu, trong những cảnh giới ấy, một hào
quang vô lượng, thắng xa oai lực của chư Thiên
hiện ra. Và các chúng sanh sống tại những chỗ ấy,
nhờ hào quang ấy mới thấy nhau mà nói: "Cũng có
những chúng sanh khác sống ở đây". Và mười ngàn
thế giới chuyển động, rung động, chuyển động
mạnh. Và hào quang vô lượng thần diệu ấy thắng
xa oai lực của chư Thiên hiện ra ở thế giới. Pháp
nhĩ là như vậy.
31. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sinh ra,
vua Bandhumã được báo tin: "Đại vương đã được
sinh một hoàng tử". Này các Tỷ-kheo, khi thấy
hoàng tử xong, vua Bandhumã liền cho mời các vị
Bà-la-môn đoán tướng và nói: "Này các Hiền giả,
hãy xem tướng cho Hoàng tử". Này các Tỷ-kheo,

BẤT LAI                                             248

khi xem tướng Hoàng tử Vipassĩ xong, các vị Bà-
la-môn đoán tướng tâu với vua Bandhumã: "Đại
vương hãy hân hoan; Đại vương đã sinh một bậc vĩ
nhân! May mắn thay cho Đại vương, đại hạnh thay
cho Đại vương đã được một Hoàng tử như vậy sanh
trong gia đình. Tâu Đại vương, Hoàng tử này có
đầy đủ ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại nhân. Ai
có đủ ba mươi hai tướng tốt này sẽ chọn hai con
đường này thôi, không có con đường nào khác. Nếu
sống tại gia đình, vị này sẽ trở thành vua Chuyển
luân Thánh vương, dùng chánh pháp trị nước, bình
định bốn phương, đem lại an toàn cho quốc độ, đầy
đủ bảy món báu. Bảy món báu trở thành vật sở hữu
của vị này, tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc
báu, nữ báu, gia chủ báu và thứ bảy là tướng quân
báu. Vị này có đến hơn một ngàn thái tử, những bậc
anh hùng, lực sĩ, chinh phục quân thù. Vị này chinh
phục cõi đất này cho đến hải biên và trị nước với
chánh pháp, không dùng trượng, không dùng đao.
Nếu vị này từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia
đình, vị này sẽ thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, vén lui màn vô minh che đời".
32. "Đại vương, ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại
nhân là gì mà Hoàng tử nếu đầy đủ những tướng tốt
này sẽ chọn đi hai con đường, không có con đường
nào khác. Nếu sống tại gia đình, vị này sẽ trở thành
vua Chuyển luân Thánh vương dùng chánh pháp trị

BẤT LAI                                            249

nước, bình định bốn phương, đem lại an toàn cho
quốc lộ, đầy đủ bảy món báu. Bảy món báu trở
thành vật sở hữu của vị này, tức là xe báu, voi báu,
ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu và thứ bảy là
tướng quân báu. Vị này có đến hơn một ngàn thái
tử, những bậc anh hùng, lực sĩ, chinh phục quân
thù. Vị này chinh phục cõi đất này cho đến hải biên
và trị nước với chánh pháp, không dùng trượng,
không dùng đao. Nếu vị này từ bỏ gia đình, xuất gia
sống không gia đình, vị này sẽ thành bậc A-la-hán.
Chánh Đẳng Giác, vén lui màn vô minh che đời?
"Đại vương, Hoàng tử này có lòng bàn chân bằng
phẳng, tướng này được xem là tướng tốt của bậc
Đại nhân.
"Đại vương, dưới hai bàn chân của Hoàng tử này,
có hiện ra hình bánh xe, với ngàn tăm xe, với trục
xe, vành xe, với các bộ phận hoàn toàn đầy đủ,
tướng này được xem là tướng của bậc Đại nhân.
"Đại vương, Hoàng tử này có gót chân thon dài...
(như trước)
"Đại vương, Hoàng tử này có ngón tay, ngón chân
dài...
"Đại vương, Hoàng tử này có tay chân mềm mại...
"Đại vương, Hoàng tử này có tay chân có màn da
lưới...
"Đại vương, Hoàng tử này có mắt cá tròn như con
sò...

BẤT LAI                                            250

"Đại vương, Hoàng tử này có ống chân như con dê
rừng...
"Đại vương, Hoàng tử này đứng thẳng, không co
lưng xuống, có thể rờ từ đầu gối với hai bàn tay...
"Đại vương, Hoàng tử này có tướng mã âm tàng...
"Đại vương, Hoàng tử này có màu da như đồng,
màu sắc như vàng...
"Đại vương, Hoàng tử này có da trơn mướt khiến
bụi không thể bám dính vào...
"Đại vương, Hoàng tử này có lông da mọc từ lông
một, mỗi lỗ chân lông có một lông...
"Đại vương, Hoàng tử này có lông mọc xoáy tròn
thẳng lên, mỗi sợi lông đều vậy, màu xanh đậm như
thuốc bôi mắt, xoáy lên từng xoáy tròn nhỏ, và
xoáy về hướng mặt...
"Đại vương, Hoàng tử này có thân hình cao thẳng...
"Đại vương, Hoàng tử này có bảy chỗ tròn đầy...
"Đại vương, Hoàng tử này có nửa thân trước như
con sư tử...
"Đại vương, Hoàng tử này không có lõm khuyết
giữa hai vai...
"Đại vương, Hoàng tử này có thân thể cân đối như
cây bàng (nigrodha: ni-câu-luật). Bề cao của thân
ngang bằng bề dài của hai tay sải rộng, bề dài của
hai tay sải rộng ngang bằng bề cao của thân...
"Đại vương, Hoàng tử này có bán thân trên vuông
tròn...

BẤT LAI                                                 251

"Đại vương, Hoàng tử này có vị giác hết sức sắc
bén...
"Đại vương, Hoàng tử này có quai hàm như con sư
tử. .
"Đại vương, Hoàng tử này có bốn mươi răng...
"Đại vương, Hoàng tử này có răng đều đặn...
"Đại vương, Hoàng tử này có răng không khuyết
hở...
"Đại vương, Hoàng tử này có răng cửa (thái xỉ) trơn
láng...
"Đại vương, Hoàng tử này có tướng lưỡi rộng dài...
"Đại vương, Hoàng tử này có giọng nói tuyệt diệu
như tiếng chim ca-lăng-tần-già (Karavika)...
"Đại vương, Hoàng tử này có hai mắt màu xanh
đậm...
"Đại vương, Hoàng tử này có lông mi con bò cái...
"Đại vương, Hoàng tử này giữa hai lông mày, có
sợi lông trắng mọc lên, mịn màng như bông nhẹ.
"Đại vương, Hoàng tử này có nhục kế trên đầu,
tướng này được xem là tướng tốt của bậc Đại
nhân...
33. "Đại vương, Hoàng tử có đầy đủ ba mươi hai
tướng tốt của bậc Đại nhân, với ba mươi hai tướng
tốt này, Hoàng tử sẽ chọn đi hai con đường, không
có con đường nào khác. Nếu sống tại gia đình,
Hoàng tử sẽ trở thành vua Chuyển luân Thánh
vương, đem lại an toàn cho quốc độ, đầy đủ bảy

BẤT LAI                                           252

món báu. Bảy món báu trở thành sở hữu của Ngài,
tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu,
cư sĩ báu, và thứ bảy là tướng quân báu. Vị này có
đến hơn một ngàn thái tử, những bậc anh hùng, lực
sĩ, chinh phục quân thù. Vị này chinh phục quả đất
này cho đến hải biên và trị nước với chánh pháp,
không dùng trượng, không dùng đao. Nếu Hoàng tử
từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình, Hoàng
tử sẽ thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén lui
màn vô minh che đời".
Này các Tỷ-kheo, Vua Bandhumã ra lệnh cúng
dường các vị Bà-la-môn đoán tướng ấy, các áo vải
mới và làm thỏa mãn mọi sự đòi hỏi ước muốn.
34. Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumã cho nuôi
những người vú cho hoàng tử Vipassĩ. Người cho
bú, người tắm, người lo bồng ẳm, người mang trên
nách. Này các Tỷ-kheo, một lọng trắng ngày đêm
được che trên hoàng tử Vipassĩ, và lệnh được
truyền ra: "Không được để lạnh hay nóng, cỏ, bụi,
hay sương làm phiền hoàng tử". Hoàng tử Vipassĩ
được mọi người âu yếm. Này các Tỷ-kheo, cũng
như hoa sen xanh, hoa sen hồng, hay hoa sen trắng
được mọi người yêu thích. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, hoàng tử Vipassĩ được mọi người âu yếm,
gần như được ẳm từ nách này qua nách người khác.
35. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ được
sinh ra, hoàng tử phát âm rất là tuyệt diệu, âm vận

BẤT LAI                                             253

điều hòa, dịu ngọt và hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo,
giống như con chim ca-lăng-tân-già sinh trong núi
Hy-mã-lạp sơn, giọng chim rất là tuyệt diệu, âm
vận điều hòa, dịu ngọt và hấp dẫn. Cũng vậy này
các Tỷ-kheo, Hoàng Tử Vipassĩ phát âm rất là tuyệt
diệu, âm vận điều hòa, dịu ngọt và hấp dẫn.
36. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sanh ra,
Thiên nhãn hiện ra với Ngài, do nghiệp báo sanh,
và nhờ Thiên nhãn ấy, Ngài có thể nhìn khắp chung
quanh đến một do tuần, ban ngày cũng như ban
đêm.
37. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sanh ra,
Ngài nhìn thẳng sự vật với cặp mắt không nhấp
nháy, như hàng chư Thiên ở Tam thập tam thiên. Vì
hoàng tử Vipassĩ nhìn không nhấp nháy, nên này
các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassĩ được gọi tên là
"Vipassì Vipassì", "Vị đã nhìn thấy". Này các Tỷ-
kheo, khi vua Bandhumã ngồi xử kiện, vua cho đặt
hoàng tử Vipassì ngồi bên nách mình để xử kiện.
Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì ngồi bên nách
vua cha như vậy và chú tâm quan sát phương thức
xử kiện đến nỗi tự mình cũng có thể phán đoán xử
kiện. Này các Tỷ-kheo, do hoàng tử Vipassì "có thể
quan sát và xử kiện đúng luật pháp" và danh từ
"Vipassì Vipassì" càng được dùng để đặt tên cho
Ngài.

BẤT LAI                                          254

38. Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumã cho xây
dựng ba tòa lâu đài cho hoàng tử Vipassì, một cho
mùa mưa, một cho mùa đông, một cho mùa lạnh, và
năm món dục lạc đều được chuẩn bị đầy đủ. Này
các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì sống bốn tháng mưa
trong lâu đài dành cho mùa mưa, được hầu hạ mua
vui với các nữ nhạc sĩ, và không một lần nào, Ngài
bước xuống khỏi lầu.
II
1. - Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời
gian nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm,
cho gọi người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng
các cỗ xe thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự
uyển để xem phong cảnh" - "Thưa vâng, Hoàng
Tử". Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời
hoàng tử Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi
bạch hoàng tử Vipassì: "Tâu Hoàng tử, các cỗ xe
thù thắng đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng
tử xem là hợp thời".
Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo
lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng
khác, tiến đến vườn ngự uyển.
2. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường đi
đến vườn ngự uyển, thấy một người già nua, lưng
còm như nóc nhà, chống gậy, vừa đi vừa run rẩy,
khổ não, không còn đâu là tuổi trẻ. Thấy vậy hoàng
tử hỏi người đánh xe:

BẤT LAI                                           255

"Này khanh, người đó là ai vậy? Sao thân người đó
không giống các người khác?"
"Tâu Hoàng tử, người đó là một người được gọi là
già vậy".
"Này khanh, sao người ấy được gọi là một người
già?"
"Tâu Hoàng tử, người ấy gọi là già vì nay người ấy
sống không bao lâu nữa".
"Này khanh, vậy rồi Ta có bị già không, một người
chưa qua tuổi già?"
"Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta
tất cả sẽ bị già nua, dầu chúng ta chưa qua tuổi
già!"
"Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy
là vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".
"Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời
hoàng tử, cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-
kheo, hoàng tử Vipassì về trong cung, đau khổ,
sầu muộn và suy nghĩ. "Sỉ nhục thay, cái gọi là
sanh. Và ai sanh ra cũng phải già yếu như vậy!".
3. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi
người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui
vẻ không, tại vườn ngự uyển? "Này khanh, Hoàng
tử có hoan hỷ không, tại vườn ngự uyển?".

BẤT LAI                                               256

- "Tâu Đại vương, Hoàng tử không có vui vẻ tại
vườn ngự uyển. Tâu Đại vương, Hoàng tử không có
hoan hỷ, tại vườn ngự uyển"
- "Này khanh, khi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã
thấy gì?"
- "Tâu đại vương, Hoàng tử trong khi đi đến vườn
ngự uyển, thấy một người già nua, lưng còm như
nóc nhà, chống gậy vừa đi vừa run rẩy, khổ não
không còn đâu là tuổi trẻ. Thấy vậy, Hoàng tử hỏi
con: "Này khanh, người đó là ai vậy? Sao tóc người
đó không giống các người khác? Sao thân người đó
không giống các người khác?" - "Tâu Hoàng tử,
người ấy được gọi là vậy" - "Này khanh, sao người
ấy được gọi là người già? - "Tâu Hoàng tử, người
ấy gọi là già, vì nay người ấy sống không bao lâu
nữa". - "Này khanh, vậy rồi Ta có phải bị già
không, một người chưa qua tuổi già?" - "Tâu Hoàng
tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tất cả sẽ bị già
nua, dầu chúng ta chưa qua tuổi già" - "Này khanh,
thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy
cho đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng
Tử!". Tâu Đại vương, con vâng lời Hoàng tử
Vipassì, cho đánh xe trở về cung. Tâu Đại vương,
Hoàng tử trở về cung, đau khổ, sầu muộn và suy
nghĩ. "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh. Và ai sanh ra
cũng phải già yếu như vậy".

BẤT LAI                                             257

4. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy
nghĩ: "Không thể để cho hoàng tử Vipassì từ chối
không trị vì. Không thể để cho Hoàng tử Vipassì
xuất gia. Không thể để cho lời của các vị Bà-la-môn
đoán tướng trở thành sự thật".
Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumà lại sắp đặt cho
hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc nhiều
hơn nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để hoàng
tử Vipassì khỏi phải xuất gia, để cho lời các vị Bà-
la-môn đoán tướng không trúng sự thật. Và, này các
Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì sống tận hưởng đầy đủ
sung túc năm món dục lạc.
5. Này các Tỷ-kheo hoàng tử Vipassì, sau thời gian
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm cho
gọi người đánh xe... (như trước).
6. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, khi đang đi
đến vườn ngự uyển, thấy một người bệnh hoạn,
khổ não, nguy kịch, bò lết trong tiểu tiện, đại tiện
của mình, cần có người khác nâng đỡ, cần có người
khác dìu dắt. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh
xe:
"Này khanh, người này đã làm gì, mà mắt của nó
không giống mắt của những người khác, giọng nói
của nó không giống giọng nói của những người
khác?"
"Tâu Hoàng tử, đó là một người được gọi là một
người bệnh vậy".

BẤT LAI                                             258

"Này khanh, sao người ấy được gọi là một người
bệnh?"
"Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là một người
bệnh vì người ấy chưa thoát khỏi căn bệnh của
mình"
"Này khanh, vậy rồi ta có bị bệnh không, một người
chưa bị bệnh?"
"Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, tất cả
chúng ta sẽ bị bệnh tật, dầu chúng ta chưa bị bệnh
tật".
"Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy
vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".
"Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời
hoàng tử cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-
kheo, hoàng tử Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu
muộn và suy nghĩ: "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh!
Và ai sanh ra, cũng phải già, cũng phải bệnh!"
7. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi
người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui
vẻ không tại vườn ngự uyển? Hoàng tử có hoan hỷ
không tại vườn ngự uyển?" - "Tâu Đại vương,
Hoàng tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển. Tâu
Đại vương, Hoàng tử không có hoan hỷ tại vườn
ngự uyển" - "Này khanh, khi đi đến vườn ngự uyển,
Hoàng tử đã thấy gì?" - "Tâu Đại vương, Hoàng tử
trong khi đến vườn ngự uyển thấy một người bệnh

BẤT LAI                                           259

hoạn, khổ não, nguy kịch, bò lết trong tiểu tiện, đại
tiện của mình, cần có người khác nâng đỡ, cần có
người khác dìu dắt. Thấy vậy, Hoàng tử hỏi con:
"Này khanh, người đó đã làm gì mà mắt của nó
không giống mắt của người khác, giọng nói của nó
không giống giọng nói của những người khác?" -
"Tâu Hoàng tử, đó là một người được gọi là môt
người bệnh vậy". - "Này khanh, sao người ấy được
gọi là một người bệnh?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy
được gọi là người bệnh, vì người ấy chưa khỏi căn
bệnh của mình!" - "Này khanh, vậy rồi ta có bị
bệnh không, một người chưa bị bệnh?" - "Tâu
Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, tất cả chúng ta
sẽ bị bệnh tật, dầu chúng ta chưa bị bệnh tật". -
"Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy
vừa rồi! Hãy cho đánh xe trở về cung". - "Thưa
vâng, Hoàng tử". Con vâng theo lời Hoàng tử cho
đánh xe trở về cung. Tâu Đại vương, Hoàng tử về
trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy nghĩ: "Sỉ
nhục thay, cái gọi là sanh! Và ai sanh ra, cũng phải
già, cũng phải bệnh!".
- Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy nghĩ:
"Không thể để cho Hoàng tử Vipassì từ chối không
trị vì! Không thể để cho Hoàng tử Vipassì xuất gia!
Không thể để cho lời của các vị Bà-la-môn đoán
tướng trở thành sự thật". Này các Tỷ-kheo, rồi vua
Bandhuma, lại sắp đặt cho hoàng tử Vipassì đầy đủ

BẤT LAI                                                 260

năm món dục lạc nhiều hơn nữa, để hoàng tử
Vipassì có thể trị vì, để hoàng tử Vipassì không thể
xuất gia, để cho lời các vị Bà-la-môn đoán tướng
không trúng sự thật. Và này các Tỷ-kheo, hoàng tử
Vipassì sống tận hưởng, đầy đủ, sung túc năm món
dục lạc.
9. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, cho
gọi người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các
cỗ xe thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển
để xem phong cảnh". - "Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử
Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch
hoàng tử Vipassì: "Tâu hoàng tử, các cỗ xe thù
thắng đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử
xem là hợp thời".
Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo
lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng
khác, tiến đến vườn ngự uyển.
10. - Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường
đi đến vườn ngự uyển, thấy một số đông người,
mặc sắc phục khác nhau, và đang dựng một dàn
hỏa táng. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:
"Này khanh, vì sao đám đông người ấy mặc sắc
phục khác nhau và đang dựng một dàn hỏa táng?"
"Tâu Hoàng tử, vì có một người vừa mới mệnh
chung"

BẤT LAI                                            261

"Này khanh, vậy ngươi hãy đánh xe đến gần người
vừa mới mệnh chung!"
"Thưa vâng, tâu Hoàng tử."
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời
hoàng tử, cho đánh xe đến người vừa mới mệnh
chung. Này các Tỷ-kheo, khi thấy thây người chết,
hoàng tử Vipassì hỏi:
"Này khanh, sao người ấy được gọi là người đã
chết?"
"Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người đã chết
vì nay bà mẹ, ông cha, các người bà con ruột thịt
khác không thấy người ấy nữa; và người ấy cũng
không thấy bà mẹ, ông cha hay những người bà con
ruột thịt khác!"
"Này khanh, vậy Ta chưa chết, rồi có bị chết
không? Phụ vương, Mẫu hậu hay những người bà
con ruột thịt khác sẽ không thấy Ta chăng, và Ta sẽ
không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay những bà con
ruột thịt chăng?"
"Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta
tuy nay chưa chết nhưng rồi sẽ cũng bị chết. Phụ
vương, Mẫu hậu hay các người bà con ruột thịt
khác sẽ không thấy Hoàng Tử, và Hoàng tử sẽ
không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay các người bà
con ruột thịt khác".
"Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy
vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".

BẤT LAI                                               262

"Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử,
cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và
suy nghĩ: "Sỉ nhục thay cái gọi là sanh! Và ai
sanh ra cũng phải già, cũng phải bệnh, cũng phải
chết như vậy!".
11. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi
người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui
vẻ không, tại vườn ngự uyển? Hoàng tử có hoan hỷ
không, tại vườn ngự uyển?"- "Tâu Đại vương,
Hoàng tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển.
Hoàng tử không có hoan hỷ tại vườn ngự uyển". -
"Này khanh đi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã
thấy gì?" - "Tâu Đại vương, Hoàng tử trong khi
đang đi đến vườn ngự uyển, thấy một số đông
người, mặc sắc phục khác nhau và đang dựng một
dàn hỏa táng. Thấy vậy Hoàng tử hỏi con: "Này
khanh, vì sao đám đông người ấy, mặc sắc phục
khác nhau và đang dựng một dàn hỏa táng?" - "Tâu
Hoàng tử, vì có một người mới mệnh chung". -
"Này khanh, vậy ngươi hãy đánh xe lại gần người
vừa mới mệnh chung". - "Thưa vâng, tâu Hoàng
tử". Con vâng theo lời Hoàng tử, cho đánh xe đến
gần người vừa mới mệnh chung. Khi thấy thây chết,
Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, sao người ấy được
gọi là người đã chết?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy

BẤT LAI                                          263

được gọi là người đã chết, vì nay bà mẹ, ông cha
hay những bà con ruột thịt khác không thấy người
ấy nữa! Và người ấy cũng không thấy bà mẹ, ông
cha hay những người bà con ruột thịt khác". - "Này
khanh, vậy Ta chưa chết rồi có bị chết không? Phụ
vương, Mẫu hậu hay những người bà con ruột thịt
khác sẽ không thấy Ta chăng? Và Ta sẽ không thấy
Phụ vương, Mẫu hậu hay những người bà con ruột
thịt khác chăng?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả
con nữa, chúng ta tuy nay chưa chết nhưng rồi cũng
sẽ bị chết. Phụ vương, Mẫu hậu hay những người
bà con ruột thịt khác sẽ không thấy hoàng tử, và
hoàng tử sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay
các người bà con ruột thịt khác" - "Này khanh, thôi
nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy cho
đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng tử".
Con vâng theo lời hoàng tử Vipassì cho đánh xe trở
về cung. Hoàng tử về trong cung đau khổ, sầu
muộn và suy nghĩ: "Sỉ nhục thay cái gọi là sanh! Và
ai sanh ra cũng phải già, cũng phải bệnh, cũng phải
chết như vậy!".
12. Nay các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy
nghĩ: "Không thể để cho hoàng tử Vipassì từ chối
không trị vì! Không thể để cho hoàng tử Vipassì
xuất gia. Không thể để cho lời các vị Bà-la-môn
đoán tướng trở thành sự thật".

BẤT LAI                                           264

- Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumà lại sắp đặt
cho hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc
nhiều hơn nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để
hoàng tử Vipassì không thể xuất gia, để cho lời các
vị Bà-la-môn đoán tướng không đúng sự thật. Và
này các Tỷ-kheo, Hoàng tử Vipassì sống tận hưởng,
đầy đủ, sung túc năm món dục lạc.
13. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời
gian nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm
cho gọi người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng
các cỗ xe thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự
uyển để xem phong cảnh". - "Thưa vâng, Hoàng
tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử
Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch
hoàng tử Vipassì: "Tâu Hoàng tử, các cỗ xe thù
thắng đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử
xem là hợp thời".
Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo
lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng
khác, tiến đến vườn ngự uyển.
14. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường
đi đến ngự uyển thấy một vị xuất gia, đầu trọc,
đắp áo cà sa. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh
xe:

BẤT LAI                                            265

"Này khanh, người này đã làm gì, mà đầu người ấy
lại khác đầu của những người khác, và áo của người
ấy cũng khác áo của những người khác?"
"Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người xuất
gia!"
"Này khanh, sao người ấy được gọi là người xuất
gia?"
"Tâu Hoàng tử, xuất gia nghĩa là khéo tu phạm
hạnh, khéo tu tịnh hạnh, khéo hành thiện nghiệp,
khéo hành công đức nghiệp, khéo giữ không hại
chúng sanh, khéo có lòng từ đối với chúng sanh!"
"Này khanh, hãy đánh xe đến gần vị xuất gia".
"Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời
hoàng tử Vipassì, đánh xe đến gần người xuất gia.
Này các Tỷ-kheo, rồi hoàng tử Vipassì hỏi vị xuất
gia:
"Thưa Hiền giả, Ngài đã làm gì, mà đầu của Ngài
không giống những người khác, và áo của Ngài
không giống các người khác?"
"Thưa Hoàng tử, tôi là một người xuất gia!"
"Thưa Hiền giả, thế nào gọi là người xuất gia?"
"Thưa Hoàng tử, tôi là người được gọi là xuất gia,
vì tôi khéo tu phạm hạnh, khéo tu tịnh hạnh, khéo
hành thiện nghiệp, khéo hành công đức nghiệp,
khéo giữ không hại chúng sanh, khéo có lòng từ đối
với chúng sanh".

BẤT LAI                                            266

"Thưa Hiền giả, lành thay hạnh xuất gia của Ngài,
lành thay khéo tu phạm hạnh, khéo tu tịnh hạnh,
khéo hành thiện nghiệp, khéo hành công đức
nghiệp, khéo giữ không hại chúng sanh, khéo có
lòng từ đối với chúng sanh".
15. Này các Tỷ-kheo, rồi hoàng tử Vipassì bảo
người đánh xe:
"Này khanh, hãy lấy xe này và cho đánh xe về
cung. Còn Ta ở nơi đây, sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp áo
cà sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia
đình".
"Thưa vâng, Hoàng tử".
Người đánh xe vâng lời hoàng tử Vipassì lấy xe và
đánh xe về cung. Còn hoàng tử Vipassì, chính tại
chỗ ấy, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ
gia đình, sống không gia đình.
16. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ, tại kinh đô
Bandhumatì có một đại chúng tám vạn bốn ngàn
người nghe tin: "Hoàng tử Vipassì đã cạo bỏ râu
tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống
không gia đình". Khi nghe tin, các vị ấy suy nghĩ:
"Pháp luật như vậy không phải tầm thường, xuất
gia như vậy không phải tầm thường, vì hoàng tử
Vipassì trong pháp luật ấy đã cạo bỏ râu tóc, đắp
áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình". Nay hoàng tử Vipassì đã cạo bỏ râu tóc, đắp

BẤT LAI                                                267

áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình tại sao chúng ta lại không?"
Này các Tỷ-kheo, rồi đại chúng tám vạn bốn ngàn
người ấy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia, từ
bỏ gia đình, sống không gia đình, dưới sự lãnh đạo
của Bồ-tát Vipassì. Rồi Bồ-tát Vipassì cùng với đồ
chúng, du hành, đi ngang qua những làng, thị xã và
đô thị.
17. Này các Tỷ-kheo, trong khi yên lặng tịnh cư,
Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Sao Ta lại sống bị bao
vây bởi đồ chúng này. Tốt hơn là Ta sống một
mình, lánh xa đồ chúng này!"
Này các Tỷ-kheo, sau một thời gian Bồ-tát Vipassì
sống một mình, lánh xa đồ chúng, tám vạn bốn
ngàn vị xuất gia này đi một ngả, Bồ-tát Vipassì đi
một ngả.
18. Này các Tỷ-kheo, trong khi yên lặng tịnh cư tại
chỗ thanh vắng, Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Thế giới
này thật rơi vào cảnh khổ não, phải sanh rồi già,
rồi chết, rồi từ bỏ thế giới này để tái sanh thế giới
khác. Không một ai biết một con đường giải thoát
khỏi sự đau khổ này, thoát khỏi già và chết".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy
nghĩ: "Cái gì có mặt, già chết mới có mặt? Do
duyên gì, già chết sanh?". Này các Tỷ-kheo, rồi
Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ
phát sanh minh kiến sau đây: "Do sanh có mặt,

BẤT LAI                                                 268

nên già, chết có mặt. Do duyên sanh, nên già chết
sanh".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, sanh mới có mặt? Do duyên gì, sanh phát
khởi?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ, phát sanh minh
kiến sau đây: "Do hữu có mặt nên sanh mới có
mặt. Do duyên hữu, nên sanh phát khởi".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, hữu mới có mặt? Do duyên gì, hữu phát
sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do thủ có mặt nên hữu mới có mặt. Do
duyên thủ, hữu phát sanh".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, thủ mới có mặt? Do duyên gì, thủ phát
sanh?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do ái có mặt, thủ mới phát sanh".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, ái mới có mặt. Do duyên gì, ái phát
sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do thọ có mặt, ái mới có mặt. Do duyên
thọ, ái phát sanh".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, thọ mới có mặt. Do duyên gì, thọ mới

BẤT LAI                                           269

phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì,
sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh
kiến sau đây: "Do xúc có mặt, thọ mới có mặt. Do
duyên xúc, thọ mới phát sanh".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, xúc mới có mặt. Do duyên gì xúc mới
phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì,
sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh
kiến sau đây: "Do lục nhập có mặt, xúc mới có
mặt. Do duyên lục nhập, xúc mới phát sanh ".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, lục nhập mới có mặt. Do duyên gì, lục
nhập mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp
sanh minh kiến sau đây: "Do danh sắc có mặt, lục
nhập mới có mặt. Do duyên danh sắc, lục nhập mới
phát sanh".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, danh sắc mới có mặt? Do duyên gì, danh
sắc mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp
sanh minh kiến sau đây: "Do thức có mặt, danh sắc
có mới có mặt. Do duyên thức, danh sắc mới phát
sanh".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, thức mới có mặt. Do duyên gì, thức mới
phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì,

BẤT LAI                                               270

sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh
kiến sau đây: "Do danh sắc có mặt, thức mới có
mặt. Do duyên danh sắc, thức mới phát sanh".
19. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ
như sau: "Thức này xoay trở lui lại, từ nơi danh
sắc, không vượt khỏi danh sắc. Chỉ như thế này,
con người được sanh ra hay trở thành già, hay bị
chết, hay từ biệt cõi này, hay sanh lại ở cõi khác,
nghĩa là do duyên danh sắc, thức sanh; do duyên
thức, danh sắc sanh; do duyên danh sắc, lục
nhập sanh; do duyên lục nhập, xúc sanh; do
duyên xúc, thọ sanh; do duyên thọ, ái sanh; do
duyên ái, thủ sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do
duyên hữu, sanh sanh; do duyên sanh, lão, tử,
sầu bi, khổ ưu não sanh. Như vậy là sự tập khởi
của toàn bộ khổ uẩn này".
"Tập khởi, tập khởi". Này các Tỷ-kheo, từ nơi Bồ-
tát Vipassì, khởi sanh pháp nhãn từ trước chưa từng
được nghe, trí sanh, tuệ sanh, minh sanh, ánh sáng
sanh.
20. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Do cái gì không có mặt, già chết không có mặt?
Cái gì diệt, già chết diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi
Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ
phát sanh minh kiến sau đây: "Do sanh không có
mặt, già chết không có mặt, do sanh diệt, già chết
diệt".

BẤT LAI                                            271

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, sanh không có mặt? Cái gì
diệt, sanh diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh
minh kiến sau đây: "Do hữu không có mặt, sanh
không có mặt, do hữu diệt, sanh diệt".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, hữu không có mặt? Cái gì diệt,
hữu diệt?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì,
sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh
kiến sau đây: "Do thủ không có mặt, hữu không có
mặt, do thủ diệt, hữu diệt".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, thủ không có mặt? Cái gì diệt,
thủ diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do ái không có mặt, thủ không có mặt, do
ái diệt, thủ diệt".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, ái không có mặt? Cái gì diệt,
ái diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do thọ không có mặt, ái không có mặt,
do thọ diệt, ái diệt".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, thọ không có mặt? Cái gì diệt,
thọ diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau

BẤT LAI                                             272

khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do xúc không có mặt, thọ không có mặt,
do xúc diệt, thọ diệt".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt xúc không có mặt? Cái gì diệt,
xúc diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do lục nhập không có mặt, xúc không có
mặt, do lục nhập diệt, xúc diệt".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì có mặt, lục nhập không có mặt? Cái gì diệt,
lục nhập diệt". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì,
sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh
kiến sau đây: "Do danh sắc không có mặt, lục nhập
không có mặt, do danh sắc diệt, lục nhập diệt".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, danh sắc không có mặt? Cái gì
diệt danh sắc diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp
sanh minh kiến sau đây: "Do thức không có mặt,
danh sắc không có mặt, do thức diệt, danh sắc diệt".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì không có mặt, thức không có mặt? Do cái gì diệt,
thức diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì,
sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp sanh minh
kiến sau đây: "Do danh sắc không có mặt, thức
không có mặt, do danh sắc diệt, thức diệt".

BẤT LAI                                            273

21. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Ôi, Ta đã chứng được con đường đưa đến Bồ-
đề, nhờ pháp tu quán. Nghĩa là, do danh sắc diệt,
thức diệt; do thức diệt, danh sắc diệt; do danh
sắc diệt, lục nhập diệt; do lục nhập diệt, xúc diệt;
do xúc diệt, thọ diệt, do thọ diệt, ái diệt; do ái
diệt, thủ diệt; do thủ diệt, hữu diệt; do hữu diệt,
sanh diệt; do sanh diệt, già, chết, ưu, bi, khổ,
sầu, não diệt. Như vậy, toàn bộ khổ uẩn diệt".
"Diệt, diệt". Này các Tỷ-kheo, từ nơi Bồ-tát
Vipassì, khởi sanh pháp nhãn từ trước chưa từng
được nghe, trí sanh, tuệ sanh, minh sanh, ánh sáng
sanh.
22. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau một
thời gian sống quán sự sanh diệt trong năm uẩn:
"Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc diệt. Đây
là thọ, đây là thọ tập khởi, đây là thọ diệt. Đây là
tưởng, đây là tưởng tập khởi, đây là tưởng diệt. Đây
là hành, đây là hành tập khởi, đây là hành diệt! Đây
là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức diệt".
Và đối với Ngài, sau khi sống quán pháp sanh
diệt trong năm thủ uẩn, chẳng bao lâu các lậu
hoặc được tiêu trừ và Ngài được giải thoát.
III.
1. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác liền suy nghĩ: "Nay Ta hãy
thuyết pháp".

BẤT LAI                                              274

Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Pháp này do Ta chứng
được, thật là sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh,
cao thượng, siêu lý luận, vi diệu, chỉ người trí mới
hiểu thấu. Còn quần chúng này thì ưu ái dục, khoái
ái dục, ham thích ái dục. Đối với quần chúng ưa ái
dục, khoái ái dục, ham thích ái dục, thật khó mà
thấy được định lý ida-paccayata paticca samuppàda:
Y tánh duyên khởi pháp; thật khó mà thấy được
định lý tất cả hành là tịch tịnh, tất cả sanh y được
trừ bỏ, ái được đoạn tận, ly dục, ái diệt, Niết-bàn.
Nếu nay Ta thuyết pháp mà các người khác không
hiểu Ta, thời như vậy thật khổ não cho Ta!"
2. Này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, những bài kệ bất khả tư
nghì, từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên:
Sao nay Ta lại nói lên chánh pháp mà Ta đã
chứng ngộ rất khó khăn.
Pháp này khó mà chứng ngộ với những ai bị tham
sân chi phối.
Những ai bị ái nhiễm và vô minh bao phủ rất khó
thấy pháp này.
Một pháp đi ngược dòng, vi diệu, thâm sâu, khó
thấy, vi tế.
Này các Tỷ-kheo, với những lời như vậy, suy tư
trên vấn đề, tâm của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, hướng về vô vi, thụ động,

BẤT LAI                                              275

không muốn thuyết pháp. Khi bấy giờ, một trong
các vị Đại Phạm thiên, khi biết được tư tưởng của
Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
nhờ tư tưởng của mình, liền suy nghĩ: "Than ôi, thế
giới sẽ bị tiêu diệt, thế giới sẽ bị hoại vong, nếu tâm
của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, hướng về vô vi, thụ động, không muốn thuyết
pháp!"
3. Này các Tỷ-kheo, vị Đại Phạm thiên ấy, như một
nhà lực sĩ duỗi thẳng cánh tay đã co lại, hay co lại
cánh tay duỗi thẳng, cũng vậy vị ấy biến mất từ thế
giới Phạm thiên và hiện ra trước mặt Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các
Tỷ-kheo, rồi vị Đại Phạm thiên đắp thượng y trên
một bên vai, quỳ đầu gối bên phải trên mặt đất,
chắp tay hướng về Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác và bạch rằng: "Bạch Thế Tôn,
hãy thuyết pháp! Bạch Thiện Thệ, hãy thuyết pháp!
Có những chúng sanh ít bị bụi trần che phủ sẽ bị
nguy hại nếu không được nghe chánh pháp. (Nếu
được nghe), những vị này có thể thâm hiểu chánh
pháp".
4. Này các Tỷ-kheo, được nghe nói vậy, Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nói với vị
Đại Phạm thiên: "Này Phạm thiên, Ta đã suy nghĩ
như sau: "Pháp này do Ta chứng được, thật là sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao thượng, siêu

BẤT LAI                                               276

lý luận, vi diệu, chỉ có người trí mới hiểu thấu. Còn
quần chúng này thì ưa ái dục, khoái ái dục, ham
thích ái dục. Đối với quần chúng ưa ái dục, khoái ái
dục, ham thích ái dục, thật khó mà thấy được định
lý y tánh duyên khởi pháp; thật khó mà thấy được
định lý tất cả hành là tịch tịnh, tất cả sanh y được
trừ bỏ, ái được đoạn tận, ly dục, ái diệt, Niết-bàn.
Nếu nay Ta thuyết pháp mà các người khác không
hiểu Ta, thời như vậy thật mệt mỏi cho Ta, thời như
vậy thật khổ não cho Ta". Này Phạm thiên, khi ấy
những bài kệ bất khả tư nghì, từ trước chưa từng
nghe khởi lên nơi Ta:
Sao nay Ta lại nói lên chánh pháp mà Ta đã chứng
ngộ rất khó khăn?
Pháp này khó mà chứng ngộ với những ai bị tham
sân chi phối.
Những ai bị ái nhiễm và vô minh bao phủ rất khó
mà thấy được pháp này.
Một pháp đi ngược dòng, vi diệu, thâm sâu, khó
thấy, vi tế.
Này Phạm thiên, với những lời như vậy, suy
tư trên vấn đề, tâm của Ta hướng về vô vi thụ động,
không muốn thuyết pháp.
5. Này các Tỷ-kheo, lần thứ hai vị Đại Phạm thiên
ấy... (như trên)...
6. Này các Tỷ-kheo, lần thứ ba, vị Đại Phạm thiên
ấy bạch Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh

BẤT LAI                                              277

Đẳng Giác: "Bạch Thế Tôn, hãy thuyết pháp! Bạch
Thiện Thệ, hãy thuyết pháp! Có những chúng sanh
ít bị bụi trần che phủ sẽ bị nguy hại nếu không được
nghe chánh pháp, những vị này có thể thâm hiểu
chánh pháp!"
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác biết được lời khuyên
thỉnh của vị Phạm Thiên, vì lòng từ bi đối với
chúng sanh, nhìn đời với Phật nhãn. Này các Tỷ-
kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác nhìn đời với Phật nhãn, thấy có hạng chúng
sanh nhiễm ít bụi đời, nhiễm nhiều bụi đời, có hạng
lợi căn độn căn, có hạng tánh thuận tánh nghịch, có
hạng dễ dạy khó dạy, và một số ít thấy sự nguy
hiểm phải tái sanh thế giới khác và sự nguy hiểm
của những hành động lỗi lầm.
Như trong hồ sen xanh, sen hồng hay sen
trắng, có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen
trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước,
không vượt lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng
dưới nước; có một số hoa sen xanh, sen hồng hay
sen trắng sanh ra dưới nước lớn lên dưới nước,
sống vươn lên tới mặt nước, có một số hoa sen
xanh, sen hồng hay sen trắng sanh ra dưới nước
lớn lên dưới nước vươn lên khỏi mặt nước, không
bị nước làm đẫm ướt. Cũng vậy này các Tỷ-kheo,
Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,

BẤT LAI                                            278

nhìn quanh thế giới với Phật nhãn. Ngài thấy có
hạng chúng sanh nhiễm ít bụi đời, nhiễm nhiều bụi
đời, có hạng lợi căn độn căn, có hạng tánh thuận
tánh nghịch, có hạng dễ dạy khó dạy, một số ít thấy
sự nguy hiểm phải tái sanh thế giới khác và sự nguy
hiểm của những hành động lỗi lầm.
7. Rồi vị Đại Phạm thiên, với tâm mình biết được
tâm tư của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, liền nói với Ngài, bài kệ sau đây:
Như con người đứng trên đỉnh núi nhìn quanh dân
chúng phía dưới.
Cũng vậy Ngài Sumedha lên lầu chánh pháp, bậc
biến nhãn, thoát ly sầu muộn.
Nhìn xuống quần chúng, âu lo sầu muộn bị sanh
già áp bức.
Hãy đứng lên, bậc anh hùng, bậc chiến thắng ở
chiến trường!
Vị trưởng đoàn lữ khách, đấng thoát ly mọi nợ nần!
Thế Tôn hãy đi khắp thế giới hoằng dương chánh
pháp.
Có người nhờ được nghe, sẽ thâm hiểu diệu nghĩa!
Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác trả lời vị Đại Phạm thiên với
bài kệ sau đây:
Cửa bất diệt đã được mở rộng,
Hỡi những ai được nghe, hãy từ bỏ tà kiến của
mình.

BẤT LAI                                           279

Vì nghĩ đến mệt mỏi hoài công, này Phạm Thiên.
Ta không muốn giảng Chánh pháp vi diệu cho loài
người!
Này các Tỷ-kheo, rồi vị Đại Phạm thiên với ý nghĩ:
"Ta đã là người mở đường cho Thế Tôn Vipassì,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuyết pháp", rồi
đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài và
biến mất tại chỗ.
8. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Ta thuyết pháp
cho ai trước tiên? Ai sẽ mau hiểu chánh pháp này?"
Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Nay vương tử
Khanda (Kiển-trà) và con vương sư Tissa (Đề-xá)
trú ở kinh đô Bandhumatì (Bàn-đầu-bà-đề) là bậc
tri thức đa văn, sáng suốt, đã từ lâu sống ít nhiễm ô
bởi bụi đời. Nay ta hãy thuyết pháp cho vương tử
Khanda và con vương sư Tissa trước tiên, hai vị
này sẽ sớm thâm hiểu chánh pháp này".
Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác như một nhà lực sĩ duỗi thẳng cánh tay đã co
lại, hay co lại cánh tay duỗi thẳng, biến mất từ cây
Bồ đề, hiện ra tại vườn Lộc Uyển Khenma, kinh đô
Bhadhumatì.
9. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác gọi người giữ vườn:

BẤT LAI                                             280

"Này bạn, hãy vào kinh đô Bandhumatì, nhắn với
vương tử Khanda và con vương sư Tissa rằng Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã
đến kinh đô Bandhumatì, hiện trú ở Lộc Uyển
Khema và muốn gặp hai vị!"
"Thưa vâng, bạch Thế Tôn".
Này các Tỷ-kheo, người giữ vườn vâng theo lời dạy
của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, vào kinh đô Bandhumatì và thưa với vương tử
Khanda và con vương sư Tissa: "Thưa quý vị, Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã
đến kinh đô Bandhumatì và hiện ở Lộc Uyển
Khema. Ngài muốn gặp quý vị!"
10. Này các Tỷ-kheo, Vương tử Khanda và con
vương sư Tissa cho thắng những cỗ xe thù thắng, tự
mình leo lên một cỗ xe thù thắng rồi cùng với các
cỗ xe thù thắng khác, cho xe ra khỏi kinh thành
Bandhumati, đi đến Lộc Uyển Khema, đi xe cho
đến chỗ còn đi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến
trước Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác. Khi đến nơi, hai vị này đảnh lễ Ngài và ngồi
xuống một bên.
11. Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí,
thuyết về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự
nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng, và
sự lợi ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm

BẤT LAI                                                281

trí của hai vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly
triền cái, cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết
pháp thoại mà được chư Phật đề cao, tức là Khổ,
Tập, Diệt, Đạo. Cũng như tấm vải thuần tịnh không
có tỳ vết, rất dễ thấm màu nhuộm, cũng vậy, vương
tử Khanda và con vương sư Tissa, chính tại chỗ
ngồi này chứng được Pháp nhãn xa trần ly cấu:
"Phàm pháp gì đã sanh rồi cũng phải diệt".
12. Hai vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp,
thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự, diệt
tận, chứng được tự tín, không y cứ người khác đối
với đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác:
"Thật di diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi
diệu thay, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại
những gì bị quăng xuống, phơi bày ra những gì bị
che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có
thể thấy sắc. Cũng vậy chánh pháp đã được Thế
Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích.
Bạch Thế Tôn, nay chúng con quy y Thế Tôn và
quy y Pháp. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn cho
chúng con được xuất gia với Thế Tôn, mong Thế
Tôn cho chúng con được thọ đại giới".
13. Này các Tỷ-kheo, vương tử Khanda và con
vương sư Tissa được xuất gia với Thế Tôn Vipassì,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được thọ đại giới.

BẤT LAI                                                 282

Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác giảng dạy hai vị này, khuyến khích làm cho
phấn khởi, làm cho hoan hỷ với pháp thoại, nêu rõ
sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của các pháp
hữu vi và sự lợi ích của Niết-bàn. Và hai vị nay nhờ
Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
giảng dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm
cho hoan hỷ với pháp thoại, không bao lâu tâm trí
không còn chấp thủ, được giải thoát khỏi các lậu
hoặc.
14. Này các Tỷ-kheo, trong khi kinh thành
Bandhumatì có đại chúng khoảng tám vạn bốn ngàn
vị được nghe: "Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã đến kinh thành Bandhumatì
và ở tại Lộc Uyển Khema. Vương tử Khanda và con
vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa,
xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình với
Thế Tôn, Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác".
Khi nghe vậy, các vị này tự nghĩ: "Chắc chắn, pháp
luật này không thể tầm thường, sự xuất gia này
không thể tầm thường, vì vương tử Khanda và con
vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa,
xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.
Vương tử Khanda và con vương sư Tissa đã cạo bỏ
râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,

BẤT LAI                                             283

Chánh Đẳng Giác. Tại sao chúng ta lại không làm
vậy?".
Này các Tỷ-kheo, rồi đại chúng ấy gồm khoảng tám
vạn bốn ngàn vị đi ra khỏi kinh thành Bandhumatì
đến Lộc Uyển Khema, chỗ Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác ở, Khi đến nơi, các vị này
đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.
15. Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết
về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy
hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng và sự lợi
ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của
các vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền
cái, cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp
thoại mà chư Phật đã đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt,
Đạo. Cũng như tấm vải thuần tịnh, không có tỳ vết
rất dễ thấm màu nhuộm, cũng vậy tám vạn bốn
ngàn vị này, chính tại chỗ ngồi này, chứng được
pháp nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã sanh rồi
cũng phải diệt".
16. Những vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ
pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự
diệt tận, chứng được tự tín, không y cứ người khác
đối với đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác:
"Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay,
bạch Thế Tôn, Như người dựng đứng lại, những gì

BẤT LAI                                               284

bị quăng xuống, phơi bày ra những gì bị che kín,
chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng
vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy
sắc. Cũng vậy, chánh pháp đã được Thế Tôn dùng
nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Bạch Thế
Tôn, nay chúng con quy y Thế Tôn và quy y Pháp.
Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được
xuất gia với Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng
con được thọ đại giới!".
17. Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị này
được xuất gia với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, được thọ đại giới. Rồi Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy
những vị này, khuyến khích, làm cho phấn khởi,
làm cho hoan hỷ với pháp thoại, nêu rõ sự nguy
hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của các pháp hữu vi và
sự lợi ích của Niết Bàn. Và những vị này, nhờ Thế
Tôn Vipassì bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng
dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan kỷ với pháp thoại, không bao lâu tâm trí
không còn chấp chủ, được giải thoát khỏi các lậu
hoặc.
18. Này các Tỷ-kheo, nay tám vạn bốn ngàn các vị
xuất gia từ trước, được nghe: "Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã đến kinh thành
Bandhumatì, ở tại Lộc Uyển Khema và thuyết
pháp". Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị xuất

BẤT LAI                                           285

gia này, đi đến Lộc Uyển Khema, chỗ Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở. Khi đến
nơi, các vị này đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một
bên.
19. Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết
về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy
hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng và sự lợi
ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của
các vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền
cái, cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp
thoại mà chư Phật đã đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt,
Đạo. Cũng như tấm vải thuần tịnh, không có tỳ vết,
rất dễ thấm màu nhuộm, cũng vậy tám vạn bốn
ngàn vị xuất gia này, chính tại chỗ ngồi này, chứng
được pháp nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã
sanh ra rồi cũng phải diệt".
20. Những vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ
pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự
diệt tận, chứng được tự tín, không y cứ người khác
đối với đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác:
"Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay,
Bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại những gì
bị quăng xuống, phơi bày ra những gì bị che kín,
chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng
vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy

BẤT LAI                                               286

sắc. Cũng vậy chánh pháp đã được Thế Tôn dùng
nhiều phương tiện trình bày giải thích. Bạch Thế
Tôn, nay chúng con quy y Thế Tôn, quy y Pháp và
quy y Tăng. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn cho
chúng con được xuất gia với Thế Tôn, mong Thế
Tôn cho chúng con được thọ đại giới!".
21. Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị xuất gia
với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác được thọ đại giới. Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy những vị
này, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỷ với pháp thoại, nêu rõ sự nguy hiểm, sự hạ
liệt, sự nhiễm ô của các pháp hữu vi và sự lợi ích
của Niết Bàn. Và những vị này nhờ Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy,
khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ
với pháp thoại, không bao lâu tâm trí không còn
chấp chủ, được giải thoát khỏi các lậu hoặc.
22. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ đại chúng Tỷ-
kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh
đô Bandhumatì. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, trong khi
yên lặng tịnh cư đã suy nghĩ như sau: "Nay đại
chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị
trú tại kinh thành Bandhumatì. Sao Ta lại không
khuyến dạy các vị Tỷ-kheo ấy: "Này các Tỷ-kheo,
hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc cho đại chúng, vì

BẤT LAI                                               287

an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho đời,
vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người,
loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này
các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện,
trung thiện, hậu thiện, nghĩa văn đầy đủ, văn cú vẹn
toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm hạnh hoàn toàn
thanh tịnh. Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời,
nếu không được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại.
(Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp. Cứ sáu
năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumati để tụng đọc
giới bổn".
23. Này các Tỷ-kheo, một vị Đại Phạm thiên khác,
với tâm tư của mình biết được tâm tư của Thế Tôn
Vipassi, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Như một
vị lực sĩ duỗi cánh tay co lại hay co lại cánh tay đã
duỗi ra, vị này biến mất ở cõi Phạm thiên và hiện ra
trước mặt Thế Tôn Vipassi, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác. Này các Tỷ kheo, lúc bấy giờ vị Đại
Phạm thiên, đắp thượng y trên một bên vai, chắp
tay hướng đến Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác và bạch Ngài:
- "Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy
là phải, bạch Thiện Thệ! Bạch Thế Tôn, Thế Tôn
hãy khuyến dạy đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu
trăm tám mươi vạn vị ở kinh đô Bandhumati: "Này
các Tỷ-kheo hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc cho
đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương

BẤT LAI                                              288

tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc
cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai người cùng
một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh
pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa văn đầy
đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ phạm hạnh hoàn
toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít nhiễm bụi
đời, nếu không được nghe chánh pháp sẽ bị nguy
hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp".
Bạch Thế Tôn, chúng con sẽ làm như các vị Tỷ-
kheo. Sau sáu năm, các vị này đến kinh đô
Bandhumati để tụng đọc giới bổn".
Này các Tỷ-kheo, Đại Phạm thiên thuyết như vậy.
Sau khi nói xong, vị này đảnh lễ Thế Tôn Vipassi,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lưng bên hữu
hướng về Ngài và biến mất tại chỗ.
24. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassi, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, vào buổi chiều xuất định
đứng dậy và nói với các vị Tỷ-kheo:
- Này các Tỷ-kheo, trong khi Ta yên lặng tịnh cư tại
chỗ thanh vắng, ý nghĩ sau đây khởi lên: "Nay đại
chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị
trú tại kinh thành Bandhamatì. Sao Ta lại không
khuyến dạy các Tỷ-kheo ấy: "Này các Tỷ-kheo, hãy
đi cùng khắp vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc
cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì
hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người, loài
Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các

BẤT LAI                                              289

Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện,
trung thiện, hậu thiện, nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn
toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm hạnh hoàn toàn
thanh tịnh. Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời,
nếu không được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại.
(Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp. Cứ sau
sáu năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumati để tụng
đọc giới bổn".
25. Này các Tỷ-kheo, một Đại Phạm thiên khác với
tâm tư của mình, biết được tâm tư của Ta. Như một
vị lực sĩ duỗi cánh tay đã co lại hay co lại cánh tay
đã duỗi ra, vị này biến mất ở cõi Phạm thiên và hiện
ra trước mắt Ta. Này các Tỷ-kheo, vị Đại Phạm
thiên, đắp thượng y trên một bên vai, chấp tay
hướng đến Ta và bạch với ta: "Như vậy là phải,
Bạch Thế Tôn! Như vậy là phải. Bạch Thiện Thệ!
Bạch Thế Tôn! Thế Tôn hãy khuyến dạy đại chúng
Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị ở kinh
đô Bandhumatì: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng
khắp, vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại
chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc,
vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ
có đi hai người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo,
hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện,
hậu thiện, nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy
nêu rõ phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những
chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không được nghe

BẤT LAI                                              290

chánh pháp, sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ
thâm hiểu chánh pháp. Bạch Thế Tôn, chúng con sẽ
làm như các Tỷ-kheo. Sau sáu năm các vị này sẽ
đến kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới bổn".
Này các Tỷ-kheo, vị Đại Phạm thiên thuyết như
vậy. Sau khi nói xong, vị này đảnh lễ Ta, lưng bên
hữu hướng về Ta và biến mất tại chỗ.
26. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến dạy các ngươi:
"Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc
cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì
an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai
người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết
giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện,
nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời
sống phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những
chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không được nghe
giảng chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe),
sẽ thâm hiểu chánh pháp. Cứ sau sáu năm, hãy đến
tại kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới bổn".
Này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo ấy, một phần lớn
trong ngày ấy đã lên đường đi khắp quốc độ.
27. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ tại Jambudĩpa
(Diêm phù đề) có tám vạn bốn ngàn túc xá. Khi một
năm vừa mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả,
một năm vừa mãn, nay còn lại năm năm. Sau năm

BẤT LAI                                            291

năm, hãy đến tại kinh đô Bandhamatì để tụng đọc
giới bổn!"
Hai năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền
giả, hai năm vừa mãn, nay còn lại bốn năm. Sau
bốn năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumatì để tụng
đọc giới bổn!".
Ba năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền
giả, ba năm đã mãn, nay còn lại ba năm. Sau ba
năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumatì để tụng đọc
giới bổn!".
Bốn năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền
giả, bốn năm đã mãn, nay còn hai năm. Sau hai
năm, hãy đến kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới
bổn!".
Năm năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền
giả, năm năm đã mãn, nay còn lại một năm. Sau
một năm, hãy đến tại đô Bandhumati để tụng đọc
giới bổn!"
Sáu năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền
giả, sáu năm đã mãn. Nay đã đến ngày đi đến kinh
đô Bandhumati để tụng đọc giới bổn".
Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo ấy, một số vị với
thần lực của mình, một số với thần lực của chư
Thiên trong ngày ấy đã đi đến kinh đô Bandhumatì
để tụng đọc giới bổn.

BẤT LAI                                            292

28. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, giữa chúng Tỷ-kheo, tụng
đọc giới bổn này:
"Chư Phật dạy Niết-bàn là đệ nhất.
"Nhẫn nhục, khổ hạnh, kham nhẫn, là đệ nhất.
"Người xuất gia hại người xuất gia khác.
"Hại người khác như vậy không xứng gọi là Sa-
môn.
"Mọi điều ác không làm, hướng tâm các thiện
nghiệp.
"Giữ tâm trí thanh tịnh, chính lời chư Phật dạy.
"Không chỉ trích, không đánh đập, giữ mình
trong giới bổn.
"Ăn uống có tiết độ, ngủ nghỉ riêng một mình.
"Hướng tâm đến cao khiết, chính lời chư Phật
dạy".
29. Này các Tỷ-kheo, một thời ta ở tại Ukkhattha
(Úc-Già La), trong rừng Subhaga, dưới gốc cây ta-
la vương. Này các Tỷ-kheo, trong khi Ta an lặng
tịnh cư, tư tưởng sau đây khởi lên: "Có một trú xứ,
một loại chúng sanh rất dễ đến mà Ta từ trước
không đến ở trong một thời gian khá lâu! Đó là chư
Thiên Suddhàvàsa (Tịnh Cư thiên). Vậy nay Ta
hãy đến chư Thiên ở Tịnh Cư thiên!".
Này các Tỷ-kheo, như một lực sĩ duỗi cánh tay đã
co lại, hay co lại cánh tay đã duỗi ra, Ta biến mất ở
Ukkattha, trong rừng Subhaga, dưới gốc cây Ta-La

BẤT LAI                                                 293

vương và hiện ra trước chư Thiên ở Tịnh Cư thiên.
Trong đại chúng chư Thiên ấy một số vài ngàn chư
Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và đứng một bên,
chư Thiên ấy đã nói với Ta như sau:
"Này Hiền giả, nay đã được chín mươi mốt kiếp, từ
khi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác ra đời. Này Hiền giả, Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác sanh, thuộc chủng tánh
Sát Đế Ly. Này Hiền giả, Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh
Kondanna (Câu-Ly-Nhã). Này Hiền giả, trong thời
Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
giác ngộ dưới gốc cây Pàtali (Ba-ba-la). Này Hiền
giả, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá). Này Hiền giả,
trong thời Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác có ba Tăng hội, một Tăng hội sáu trăm
tám mươi vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội mười vạn Tỷ-
kheo, một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo. Này Hiền
giả, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, có vị thị giả Tỷ-kheo tên Asoka (A-dục), vị
này là vị thị giả đệ nhất. Này Hiền giả, phụ vương
Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
tên là Bandhuma, mẫu hậu tên là Bandhumatì (Bàn-
đầu-bà-đề). Kinh thành của vua Bandhuma tên là
Bandhumatì. Này Hiền giả, Thế Tôn Vipassì, bậc

BẤT LAI                                           294

A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất thế tục như thế
này, xuất gia như thế này, tinh tấn như thế này, giác
ngộ như thế này, chuyển pháp luân như thế này.
Này Hiền giả, chúng con là những người đã tu
phạm hạnh với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã diệt trừ dục vọng và đã sanh
ra tại chỗ này".
30. Này các Tỷ-kheo, lại trong đại chúng chư Thiên
ấy, một số vài ngàn chư Thiên...
... một số vài trăm chư Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ
Ta và đứng một bên. Này các Tỷ-kheo, sau khi
đứng một bên, chư Thiên ấy đã nói với Ta:
"Này Hiền giả, trong hiền kiếp này, Thế Tôn, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nay ra đời. Này Hiền
giả, Thế Tôn, thuộc chủng tánh Sát-đế -lỵ, thuộc gia
tộc Sát-đế-lỵ. Này Hiền giả, Thế Tôn thuộc danh
tánh Gotama (Cù-đàm). Này Hiền giả, Thế Tôn
tuổi thọ không bao nhiêu, ít oi, tuổi thọ loài người
khoảng một trăm năm hay hơn một chút. Này Hiền
giả, Thế Tôn giác ngộ dưới gốc cây assattha (bát-
đa- la). Này Hiền giả, Thế Tôn có hai vị hiền sĩ, đệ
nhất đệ tử tên là Sàriputta và Moggallàna (Xá-lợi-
phất và Mục kiền-liên). Này Hiền giả, Thế Tôn có
một Tăng hội một ngàn hai trăm năm mươi vị. Này
Hiền giả, Tăng hội này của Thế Tôn gồm toàn
những vị đã diệt trừ lậu hoặc. Này Hiền giả, Thế
Tôn có vị thị giả Tỷ-kheo tên là Ànanda (A-nan), vị

BẤT LAI                                             295

này là thị giả đệ nhất. Này Hiền giả, phụ vương của
Thế Tôn tên là Suddhodana (Tịnh Phạn), Hoàng
hậu là Màyà (Ma-gia) kinh đô là Kapilavatthu (Ca-
tỳ-la-vệ). Này Hiền giả, Thế Tôn xuất thế tục như
thế này, xuất gia như thế này, tinh tấn như thế này,
giác ngộ như thế này, chuyển pháp luân như thế
này. Này Hiền giả, chúng tôi là những người đã
tu phạm hạnh với Thế Tôn, đã diệt trừ dục vọng
và đã sanh ra tại chỗ này".
31. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta cùng với chư Thiên
Avihà (Vô Nhiệt thiên) đến chư Thiên Atappà (Vô
Phiền thiên). Này các Tỷ-kheo, rồi cùng với chư
Thiên Avihà và chư Thiên Atappà đến chư Thiên
Sudassà (Thiện Kiến thiên). Này các Tỷ-kheo, rồi
Ta cùng với chư Thiên Avihà, chư Thiên Atappà và
chư Thiên Sudassa đến chư Thiên Sudassi (Thiện
Hiện thiên).
Này các Tỷ-kheo, rồi Ta cùng với chư Thiên Avihà,
chư Thiên Atappà, chư Thiên Sudassà và chư Thiên
Sudassì đến chư Thiên Akanitthà (Sắc Cứu Kính
thiên). Này các Tỷ-kheo, lại trong Đại chúng chư
Thiên ấy, một số vài ngàn chư Thiên đến chỗ Ta ở,
đảnh lễ Ta và đứng một bên. Này các Tỷ-kheo, sau
khi đứng một bên, chư Thiên ấy đã nói với Ta như
sau: "Này Hiền giả, nay đã được chín mươi mốt
kiếp, từ khi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác ra đời... (như số 29)".

BẤT LAI                                             296

32. Này các Tỷ-kheo, lại trong đại chúng chư Thiên
ấy, một số vài ngàn chư Thiên (như trước) một số
vài trăm chư Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và
đứng một bên. Này các Tỷ-kheo, sau khi đứng một
bên, chư Thiên ấy đã nói với Ta như sau: "Này
Hiền giả, trong Hiền kiếp này đức Thế Tôn, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác nay ra đời... (như số 30)".
33. Này các Tỷ-kheo, như vậy Như Lai khéo
chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật
quá khứ, những vị này đã nhập Niết-bàn, đã
đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã
thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng
tánh các vị này cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ
đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến
hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau:
"Các bậc Thế Tôn này, sanh tánh là như vậy, danh
tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là
như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như
vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".
Thế Tôn thuyết pháp như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy
hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

BẤT LAI                                                297

38 Tịnh Cư Thiên - Nếu Ta sanh tại Tịnh cư Thiên thì... - ĐẠI Kinh SƯ TỬ HỐNG – 12 Trung I, 161

ĐẠI KINH SƯ TỬ HỐNG (Mahasihanada suttam) – Bài kinh số 12 – Trung I, 161

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại Vesali (Tỳ-xá-ly), ở phía ngoài thành, trong một khu rừng phía Tây. Lúc bấy giờ, Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp luật này, nói lời nói như sau trong Hội chúng ở Vesali: "Sa-môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh; Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm, và thuyết cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ đau". Lúc ấy Tôn giả Sariputta vào buổi sáng, đắp y, cầm bát, vào thành Vesali để khất thực. Tôn giả Sariputta nghe Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi nói như sau trong Hội chúng ở Vesali: "Sa- môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có

BẤT LAI                                            298

tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh; Sa-môn
Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy
luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm và thuyết pháp
cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng
thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ
đau".

Rồi Tôn giả Sariputta khất thực xong, sau khi ăn và đi khất thực trở về đến chỗ ở Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Sunakkhatta thuộc bộ lạc
Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp luật này, nói lời nói
như sau trong Hội chúng Vesali: ""Sa-môn Gotama
không có pháp thượng nhân... (như trên)... diệt tận
khổ đau".

– Này Sariputta, Sunakkhatta phẫn nộ và ngu si,
do phẫn nộ nên nói lên lời ấy. Này Sariputta, Ông ta
nghĩ: "Ta sẽ nói xấu". Thế mà kẻ ngu Sunakkhatta
lại nói lời tán thán Như Lai. Này Sariputta, ai nói
như sau là tán thán Như Lai: "Pháp ấy được thuyết
giảng cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng
dẫn người thực hành diệt tận khổ đau".

 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia,

BẤT LAI                                             299

sẽ không có tùy pháp về Ta như sau: "Đây là
Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh
Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân
Sư, Phật, Thế Tôn".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia,
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn, vị đã chứng được các loại thần
thông, một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân
hiện ra một thân, hiện hình, biến hình, đi ngang
qua vách, qua thành, qua núi, như đi ngang hư
không, độn thổ trồi lên ngang qua đất liền như
ở trong nước, đi trên nước không chìm như trên
đất liền, ngồi kiết-già đi trên hư không như con
chim; với bàn tay, chạm và rờ mặt trăng và mặt
trời, những vật có đại oai lực, đại oai thần như
vậy, có thể tự thân bay đến cõi Phạm Thiên".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân
có thể nghe hai loại tiếng chư Thiên và loài
Người, xa và gần".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn, sau khi đi sâu vào tâm chúng sanh,
tâm loài Người với tâm của mình, vị ấy biết
được như sau: "Tâm có tham biết là tâm có

BẤT LAI                                            300

tham. Hay tâm không tham biết là tâm không
tham... tâm chuyên chú... tâm tán loạn... đại
hành tâm... không phải đại hành tâm... tâm
chưa vô thượng... tâm vô thượng... Tâm Thiền
định... Tâm không Thiền định... tâm giải
thoát... tâm không giải thoát biết là tâm không
giải thoát". Vị ấy biết như vậy.

Này Sariputta, Như Lai có đầy đủ mười Như
Lai lực, chính nhờ thành tựu mười lực này, Như Lai
tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng
rống con sư tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm
luân. Thế nào là mười?

11.   Ở đây, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri xứ là xứ, phi xứ là phi xứ (Tri thị xứ phi xứ lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri xứ là xứ, phi xứ là phi xứ. Như vậy là Như Lai lực của Như Lai. Chính nhờ Như Lai lực này Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống lên tiếng rống con sư tử trong các Hội chúng, và chuyển Phạm luân. 12.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri quả báo tùy thuộc sở do, tùy theo sở nhân của các hành nghiệp quá khứ, vị lai, hiện tại (Tri tam thế nghiệp báo lực.) Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân. 13.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri

BẤT LAI                                                  301

con đường đưa đến tất cả cảnh giới (Tri nhứt
thiết đạo trí lực). Này Sariputta, Như Lai như thật
tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
14.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
thế giới với mọi cảnh giới, nhiều chủng loại,
nhiều sai biệt (Tri thế gian chủng chủng tánh
lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri...
(như trên)... và chuyển Phạm luân.
15.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
chí hướng sai biệt của các loại hữu tình (Tri tha
chúng sanh chưởng chưởng dục lực). Này
Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri ... chuyển
Phạm luân.
16.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
những căn thượng hạ của các loài hữu tình, loài
Người (Tri tha chúng sanh chư căn thượng hạ
lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri...
(như trên)... và chuyển Phạm luân.
17.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
sự tạp nhiễm, sự thanh tịnh, sự xuất khởi của
các Thiền, chứng về Thiền, về giải thoát, về định
(Tri chư Thiền tam muội lực). Này Sariputta, Như
Lai như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm
luân.
18.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai nhớ đến các đời

BẤT LAI                                                  302

sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn
đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi
đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời,
một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp,
nhiều thành kiếp, nhiều thành hoại kiếp. Ngài nhớ
rằng: "Tại chỗ kia, Ta có tên như thế này, dòng
họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc
như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau
khi chết tại chỗ kia, Ta được sanh ra chỗ nọ. Tại
chỗ ấy, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế
này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này,
tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ
nọ, Ta được sanh ra ở đây". Như vậy, Như Lai
nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét
đại cương và các chi tiết. Này Sariputta, Như Lai
như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm
luân.
19.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai với thiên nhãn
thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của
chúng sanh. Như Lai tuệ tri rõ rằng, chúng sanh
người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô
xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh
nghiệp của họ. Các chúng sanh này làm những ác
hạnh về thân, về lời và về ý, phỉ báng các bậc
Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến.
Những người này sau khi thân hoại mạng chung
phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

BẤT LAI                                                 303

Các chúng sanh này làm những thiện hạnh về
thân, về lời và về ý, không phỉ báng các bậc
Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo
chánh kiến. Những người này, sau khi thân hoại
mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi
Trời, trên đời này. Như vậy, Như Lai với thiên
nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống chết của
chúng sanh. Như Lai tuệ tri rằng, chúng sanh,
người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô
xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh
nghiệp của họ. Này Sariputta, Như Lai như thật
tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
20.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai nhờ đoạn trừ các
lậu hoặc tự mình chứng tri, chứng ngộ, thành tựu
và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát,
tuệ giải thoát. Này Sariputta, Như Lai nhờ đoạn
trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát. Chính nhờ Như Lai lực
này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu
Vương, rống tiếng rống con sư tử trong các Hội
chúng và chuyển Phạm luân.

Này Sariputta, Như Lai có đầy đủ mười Như Lai
lực. Chính nhờ thành tựu mười lực này, Như Lai tự
nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống
sư tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm luân.

BẤT LAI                                                  304

Này Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy, thấy Ta như vậy mà còn nói: "Sa-môn Gotama không có pháp Thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm, thuyết pháp cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng thượng, có thể hướng dẫn người thực hành diệt tận khổ đau". Này Sariputta, nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy; không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy; người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, như Tỷ-kheo thành tựu giới hạnh, thành tựu Thiền định, thành tựu trí tuệ có thể chứng được chánh trí ngay trong hiện tại. Này Sariputta, Ta nói như vậy là sự thành tựu như vậy. Nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy; người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, có bốn pháp vô sở úy chính nhờ thành tựu bốn pháp này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống con sử tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm luân. Thế nào là bốn?

5. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì, một Sa- môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm

BẤT LAI                                             305

thiên hay một ai ở đời có thể chỉ trích Ta đúng
pháp rằng: "Các pháp này chưa được chứng ngộ
hoàn toàn, mà quý vị tự xưng đã chứng ngộ hoàn
toàn". Này Sariputta, vì Ta thấy không có lý do gì
như vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được
không sợ hãi, đạt được vô úy.

6. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì... có thể
chỉ trích Ta đúng pháp rằng: "Các lậu hoặc này
chưa được đoạn trừ mà quý vị tự xưng đã đoạn
trừ". Này Sariputta, vì Ta không thấy... đạt được
vô úy.

7. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì... có thể
chỉ trích Ta đúng pháp rằng: "Những pháp này
được gọi là các chướng ngại pháp khi được thực
hành thời không có gì gọi là chướng ngại pháp
cả". Này Sariputta, vì Ta không thấy... đạt được
vô úy.

8. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì một Sa-
môn Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm
thiên hay một ai ở đời có thể chỉ trích Ta đúng
pháp rằng: "Pháp do quý vị thuyết giảng không
đưa đến mục tiêu đặc biệt, không có khả năng
hướng thượng, không có thể dẫn người thực hành
đến diệt tận khổ đau". Này Sariputta, vì Ta thấy

BẤT LAI                                             306

không có lý do gì như vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được không sợ hãi, đạt được vô úy.

Này Sariputta, có bốn pháp vô sở úy, chính nhờ
thành tựu bốn pháp này, Như Lai tự nhận cho mình
địa vị Ngưu Vương... chuyển Phạm luân. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có tám Hội chúng này:

 Hội chúng Sát đế lỵ,
 Hội chúng Bà-la-môn,
 Hội chúng Gia chủ,
 Hội chúng Sa-môn,
 Hội chúng Tứ thiên vương,
 Hội chúng Tam thập tam thiên,
 Hội chúng Màra,
 Hội chúng Phạm thiên.

Này Sariputta, có tám Hội chúng này. Này
Sariputta, Như Lai thành tựu bốn pháp vô sở úy như
vậy, đến gần và vào tám Hội chúng này. Này
Sariputta, Ta nhớ lại Ta đã đến hàng trăm Hội chúng
Sát-đế-lỵ. Tuy vậy, trước khi Ta ngồi xuống tại chỗ
ấy, trước khi Ta nói chuyện và trước khi Ta đàm

BẤT LAI                                               307

luận; này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì để nghĩ
rằng: "Chắc chắn sự sợ hãi và run sợ sẽ đến ám ảnh
Ta". Này Sariputta, vì Ta thấy không có lý do gì như
vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được không sợ
hãi, đạt được vô úy.

Này Sariputta, Ta nhớ lại, Ta đã đến hàng trăm
Hội chúng Bà-la-môn... (như trên)... Hội chúng Gia
chủ... Hội chúng Sa-môn... Hội chúng Tứ thiên
vương... Hội chúng Tam thập tam thiên... Hội chúng
Màra... Hội chúng Phạm thiên. Tuy vậy, trước khi Ta
ngồi xuống tại chỗ ấy, trước khi Ta nói chuyện và
trước khi Ta đàm luận, này Sariputta, Ta thấy không
có một lý do gì để nghĩ rằng: "Chắc chắn sự sợ hãi
và run sợ sẽ đến ám ảnh Ta". Này Sariputta, vì Ta
thấy không có lý do gì như vậy, nên Ta sống đạt được
an ổn, đạt được không sợ hãi, đạt được vô úy. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục, như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có bốn loại sanh. Thế nào là bốn? Noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh.

 Này Sariputta, thế nào là noãn sanh? Này Sariputta, những loại chúng sanh nào phá vỏ trứng mà sanh, này Sariputta như vậy gọi là

BẤT LAI                                               308

noãn sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là thai sanh? Này
Sariputta, những loại chúng sanh nào phá màn
da mỏng che chỗ kín mà sanh, này Sariputta,
như vậy gọi là thai sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là thấp sanh? Này
Sariputta, những loại chúng sanh nào sanh ra
từ cá thúi, từ xác chết thúi, từ cháo cơm thúi,
hay trong hồ nước dơ hay trong ao nước nhớp.
Này Sariputta, như vậy gọi là thấp sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là hóa sanh? Chư
Thiên, các chúng sanh ở địa ngục, một số thuộc
loài người và một số thuộc đọa xứ. Này
Sariputta, như vậy gọi là hóa sanh.

Này Sariputta có bốn loại sanh như vậy. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục, như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có năm loại sanh thú này. Thế nào là năm? Địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, loài Người, chư Thiên.

 Này Sariputta, Ta tuệ tri địa ngục, con đường đưa đến địa ngục và hành lộ đưa đến địa ngục. Tùy theo hạnh nghiệp, sau khi thân hoại mạng chung,

BẤT LAI                                               309

phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, sự việc này ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta tuệ tri bàng sanh, con đường
đưa đến bàng sanh. Tùy theo hạnh nghiệp, sau khi
thân hoại mạng chung, phải sanh vào bàng sanh,
sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta tuệ tri ngạ quỷ, con đường
đưa đến ngạ quỷ, và hành lộ đưa đến ngạ quỷ. Tùy
theo hành nghiệp, sau khi thân hoại mạng chung,
phải sanh vào ngạ quỷ, sự việc này Ta cũng tuệ
tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri loài Người, con
đường đưa đến thế giới loài Người và hành lộ đưa
đến thế giới loài Người. Tùy theo hành nghiệp,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào loài
Người, sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri chư Thiên, con
đường đưa đến Thiên giới và hành lộ đưa đến
Thiên giới. Tùy theo hành nghiệp, sau khi thân
hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới,
thế giới này, sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri Niết-bàn, con

BẤT LAI                                            310

đường đưa đến Niết-bàn và hành lộ đưa đến Niết-
bàn. Tùy theo hành nghiệp, do đoạn trừ các lậu
hoặc, sau khi tự mình với thắng trí, chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát, sự việc này, Ta cũng tuệ
tri.

Này Sariputta, ở đây, với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy". Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta thấy người ấy, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng như có một hố than sâu hơn thân người, đầy vun than hừng, không có lửa ngọn, không có khói, và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi khô cổ, đắng họng, khát nước, và đi thẳng đến hố than ấy chỉ bằng một con đường. Một người có mắt thấy người ấy, có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố than kia". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia rơi vào hố than ấy và phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với

BẤT LAI                                              311

tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước
vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy".
Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh siêu
nhân, Ta thấy người ấy sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, phải
cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc
liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào bàng sanh". Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, Ta thấy kẻ ấy sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào bàng sanh, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng như có một hố phân, sâu hơn thân người, đầy những phẩn uế, và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi thẳng đến hố phân ấy chỉ bằng một con đường. Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố phân ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia rơi vào hố phân ấy và phải cảm thọ những cảm

BẤT LAI                                              312

giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với tâm của Ta... (như trên)... thống khổ, khốc liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri
tâm của một số người "Hành nghiệp của người này
như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng
chung sẽ sanh vào ngạ quỷ, phải cảm thọ những cảm
giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt". Này Sariputta,
cũng như có một cây sống trên miếng đất không bằng
phẳng, với lá thưa thớt, với bóng che từng đám lưa
thưa. Và một người đi đến bị nóng bức áp đảo, bị
nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát
nước và đi thẳng đến cây ấy chỉ bằng một con đường.
Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy và
bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến cây ấy". Sau một
thời gian, người ấy sẽ thấy người kia ngồi hay nằm
dưới bóng cây ấy và phải cảm thọ những cảm giác
cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng
vậy ở đây với tâm của Ta... (như trên)... thống khổ,
khốc liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta biết tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào loài người". Sau một thời gian... Ta thấy

BẤT LAI                                             313

người ấy sanh vào loài người, và cảm thọ được nhiều
cảm giác lạc thọ. Này Sariputta, cũng như có một cây
sống trên miếng đất bằng phẳng với lá sum sê, với
bóng cây rậm rạp. Và một người đi đến, bị nóng bức
áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng
họng, khát nước và đi thẳng đến cây ấy chỉ bằng một
con đường. Một người có mắt thấy người ấy có thể
nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ
của người này như vậy và bước vào đạo lộ như vậy,
sẽ đi đến cây ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy
người kia, ngồi hay nằm dưới bóng cây ấy và cảm
thọ được nhiều cảm giác lạc thọ. Này Sariputta, cũng
vậy, ở đây, với tâm của Ta... được nhiều cảm giác lạc
thọ.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Sau một thời gian... Ta thấy người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này và cảm thọ những cảm giác cực lạc. Này Sariputta, giống như một ngôi lầu, có gác nhọn, có tô vôi cả trong lẫn ngoài, được che gió, có then chốt đóng lại và có các cửa sổ khép kín. Tại đây có một sàng tọa, trải nệm lông dài, trải nệm màu trắng, trải nệm bông có thêu hoa, trải nệm bằng da sơn dương gọi là kadali, có nệm với khuôn màu

BẤT LAI                                              314

treo phía trên, có gối dài màu đỏ cả hai đầu. Và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi thẳng đến ngôi lầu ấy. Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến ngôi lầu ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia ngồi hay nằm trong ngôi lầu ấy, trong gác nhọn ấy, trên sàng tọa ấy và cảm thọ được nhiều cảm thọ cực lạc. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với tâm của Ta... được nhiều cảm giác lạc thọ.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát như vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, cảm thọ những cảm giác cực lạc. Này Sariputta, giống như một hồ sen có nước trong, có nước ngọt, có nước mát, có nước trong sáng, có bờ hồ khéo sắp đặt, đẹp đẽ, và không xa hồ ấy có khu rừng rậm rạp. Một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi

BẤT LAI                                               315

thẳng đến hồ sen ấy. Một người có mắt thấy người
ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy,
cử chỉ như vậy, và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi
đến hồ sen ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy
người kia, sau khi tẩm mình vào hồ sen ấy, sau khi
tắm rửa, uống nước và làm cho dịu bớt mọi ưu tư,
mệt mỏi, phiền não, sau khi ra khỏi hồ liền qua ngồi
hay nằm trong rừng cây rậm rạp ấy và cảm thọ
những cảm giác cực lạc. Cũng vậy, này Sariputta, ở
đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người:
"Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như
vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ các lậu
hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát như vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy
đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng
ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát, cảm thọ những cảm
giác cực lạc.

Này Sariputta, năm loại này là năm sanh thú.
Này Sariputta, có ai biết Ta như vậy, thấy Ta như
vậy, và nói: "Sa-môn Gotama không có pháp
Thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng
bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự
mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuộc trắc
nghiệm". Này Sariputta, nếu người ấy không từ bỏ

BẤT LAI                                             316

lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà
kiến ấy, thì người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một
gánh nặng bị quăng bỏ một bên. Này Sariputta, Tỷ-
kheo thành tựu giới hạnh, thành tựu thiền định, thành
tựu trí tuệ, có thể chứng được chánh trí ngay trong
hiện tại. Này Sariputta, Ta nói như vậy là sự thành
tựu như vậy. Nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy,
không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy, thì
người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng
bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, Ta thắng tri phạm hạnh, đầy đủ bốn hạnh:

 Về khổ hạnh, Ta khổ hạnh đệ nhất;
 Về bần uế, Ta bần uế đệ nhất;
 Về yểm ly, Ta yểm ly đệ nhất;
 Về độc cư, Ta độc cư đệ nhất.

Này Sariputta, ở đây, khổ hạnh của Ta như sau:

 Ta sống lõa thể, phóng túng, không theo khuôn
phép, liếm tay cho sạch, đi khất thực không chịu
bước tới, không nhận đồ ăn mang đến, không nhận
đồ ăn đặc biệt nấu cho mình, không nhận mời đi
ăn, không nhận đồ ăn từ nơi nồi chảo, không nhận
đồ ăn tại ngưỡng cửa, không nhận đồ ăn đặt giữa

BẤT LAI                                             317

những cây gậy, không nhận đồ ăn đặt giữa những
cối giã gạo, không nhận đồ ăn từ hai người đang
ăn, không nhận đồ ăn từ người đàn bà có thai,
không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang cho con
bú, không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang giao
cấu, không nhận đồ ăn đi quyên, không nhận đồ
ăn tại chỗ có chó đứng, không nhận đồ ăn tại chỗ
có ruồi bu, không ăn cá, ăn thịt, không uống rượu
nấu, rượu men.
 Ta chỉ nhận đồ ăn tại một nhà, chỉ nhận ăn một
miếng, hay chỉ nhận ăn tại hai nhà, chỉ nhận ăn hai
miếng, hay chỉ nhận ăn tại bảy nhà, chỉ nhận ăn
bảy miếng.
 Ta nuôi sống chỉ với một chén, nuôi sống chỉ với
hai chén, nuôi sống chỉ với bảy chén. Ta chỉ ăn
một ngày một bữa, hai ngày một bữa, bảy ngày
một bữa. Như vậy Ta sống theo hạnh tiết chế ăn
uống cho đến nửa tháng mới ăn một lần. Ta chỉ ăn
cỏ lúa để sống, lúa tắc, gạo lức, ăn hột cải nivara,
ăn da vụn, ăn trấu, uống nước bột gạo, ăn bột
vừng, ăn cỏ, ăn phân bò, ăn trái cây, ăn rễ cây
trong rừng, ăn trái cây rụng để sống.
 Ta mặc vải gai thô, mặc vải gai thô lẫn với các vải
khác, mặc vải tẩm liệm rồi quăng đi, mặc áo phấn
tảo y, mặc vỏ cây tititaka làm áo, mặc da con sơn
dương đen, mặc áo bện từng mảnh da con sơn
dương đen, mặc áo bằng cỏ cát tường, mặc áo vỏ

BẤT LAI                                              318

cây, mặc áo bằng tấm gỗ nhỏ, mặc áo bằng tóc
bện lại thành mền, mặc áo bằng đuôi ngựa bện lại,
mặc áo bằng lông cú.
 Ta sống nhổ râu tóc, Ta theo tập tục sống nhổ râu
tóc,
 Ta theo hạnh thường đứng không dùng chỗ ngồi,
Ta là người ngồi chỏ hỏ, sống tinh tấn theo hạnh
ngồi chỏ hỏ.
 Ta dùng gai làm giường, thường ngủ nằm trên
giường gai, sống dùng ván gỗ làm giường, sống
nằm trên đất trần, thường nằm ngủ một bên hông,
sống để bụi và nhớp che dính thân mình, sống và
ngủ ngoài trời, theo hạnh bạ đâu nằm đấy,
 Sống ăn các uế vật, sống không uống nước lạnh,
theo hạnh không uống nước lạnh, sống một đêm
tắm ba lần, theo hạnh xuống nước tắm.
 Như vậy Ta sống theo hạnh hành hạ, dày vò thân
thể theo nhiều cách. Này Sariputta, như vậy là khổ
hạnh của Ta.

Này Sariputta, ở đây hạnh bần uế của Ta như sau: Trên thân Ta, bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng. Như gốc cây tinduka bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng; cũng vậy, này Sariputta, trên thân Ta bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng. Này Sariputta, Ta

BẤT LAI                                            319

không nghĩ rằng: "Với tay của Ta, Ta hãy phủi sạch
bụi bặm này đi, hay những người khác với tay của
họ hãy phủi sạch bụi bặm này đi cho Ta". Này
Sariputta, Ta không có nghĩ như vậy. Này Sariputta,
như vậy là sự bần uế của Ta.

Này Sariputta, như thế này là sự yểm ly của Ta.
Này Sariputta, tỉnh giác, Ta đi tới; tỉnh giác Ta đi lui,
Ta an trú lòng từ cho đến trong một giọt nước với
tâm tư: "Mong rằng Ta không làm hại một chúng
sanh nhỏ nào trong những ác đạo của họ!" Này
Sariputta, như vậy là sự yểm ly của Ta.

Này Sariputta, như thế này là sự độc cư của Ta. Này Sariputta, Ta đi sâu vào một khu rừng và an trú tại chỗ ấy. Khi Ta thấy người chăn bò, người mục súc, người cắt cỏ, người đốn củi hay người thợ rừng, Ta liền chạy từ rừng này qua rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi cao khác. Vì sao vậy? Ta nghĩ rằng: "Mong họ đừng thấy Ta, và mong Ta đừng thấy họ!" Này Sariputta, giống như một con thú rừng thấy người liền chạy từ rừng này qua rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi cao khác. Cũng vậy, này Sariputta, khi Ta thấy người chăn bò, người mục súc, người cắt cỏ, người đốn củi,

BẤT LAI                                                 320

hay người tiều phu, Ta liền chạy từ rừng này qua
rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung
lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi
cao khác. Vì sao vậy? Ta nghĩ rằng: "Mong họ đừng
thấy Ta, và mong Ta đừng thấy họ!" Này Sariputta,
như vậy là hạnh độc cư của Ta.

Này Sariputta, rồi Ta bò bốn chân đến các
chuồng bò, khi các con bò cái đã bỏ đi, khi các người
chăn bò không có mặt, rồi Ta ăn phân các con bò
con, các con bò còn trẻ, các con bò còn bú. Khi nước
tiểu và phân của Ta còn tồn tại, Ta tự nuôi sống với
các loại ấy. Này Sariputta, như vậy là hạnh đại bất
tịnh thực của Ta.

Này Sariputta, Ta đi sâu vào một khu rừng rậm rạp kinh hoàng và an trú tại chỗ ấy. Này Sariputta, tại khu rừng rậm rạp kinh hoàng này, những ai còn tham ái đi vào khu rừng rậm rạp ấy, thời lông tóc người ấy dựng ngược. Này Sariputta, rồi Ta trong những đêm đông lạnh lẽo, giữa những ngày mồng tám, khi có tuyết rơi, trong những đêm như vậy, Ta sống giữa trời, và ban ngày sống trong khu rừng rậm rạp. Ta sống trong những ngày cuối tháng hè, ban ngày thì sống giữa trời, còn ban đêm trong khu rừng rậm rạp. Rồi này Sariputta, những bài kệ kỳ diệu từ trước chưa từng được nghe sau đây được khởi lên:

BẤT LAI                                             321

Nay bị thiêu đốt, bị buốt lạnh,
Cô độc sống trong rừng kinh
hoàng,
Trần truồng, Ta ngồi không lửa
ấm,
Ẩn sĩ, trong lý tưởng đăm chiêu.
Này Sariputta, Ta nằm ngủ trong bãi tha ma, dựa
trên một bộ xương. Này Sariputta, những đứa mục
đồng đến gần Ta, khạc nhổ trên Ta, tiểu tiện trên Ta,
rắc bụi trên Ta và lấy que đâm vào lỗ tai. Này
Sariputta, và Ta biết Ta không khởi ác tâm đối với
chúng. Này Sariputta, như vậy là hạnh trú xả của
Ta.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ món ăn". Họ nói: "Chúng ta sống nhờ trái táo", và họ ăn trái táo, họ ăn bột táo, họ uống nước trái táo dưới nhiều hình thức. Này Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một trái táo. Này Sariputta, có thể các Người nghĩ như sau: "Trái táo thời ấy to lớn". Này Sariputta, chớ có hiểu như vậy. Vì trái táo thời ấy giống với trái táo hiện tại. Này Sariputta, trong khi Ta sống chỉ ăn một trái táo, thân thể của Ta trở thành hết sức ốm yếu.

- Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở thành như những

BẤT LAI                                                 322

cọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo.
- Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như
móng chân con lạc đà.
- Vì Ta ăn quá ít, các xương sống phô bày của Ta
giống như một chuỗi banh.
- Vì Ta ăn quá ít, các xương sườn gầy mòn của Ta
giống như rui cột nhà sàn hư nát.
- Vì ta ăn quá ít, nên con ngươi của Ta long lanh
nằm sâu thẳm trong lỗ con mắt, giống như ánh
nước long lanh nằm sâu thẳm trong một giếng
nước thâm sâu.
- Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở thành nhăn nheo
khô cằn như trái bí trắng và đắng bị cắt trước khi
chín, bị cơn gió nóng làm cho nhăn nheo khô cằn.
- Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta hãy sờ da bụng"
chính xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ:
"Ta hãy sờ xương sống", thì chính da bụng bị Ta
nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này Sariputta, da
bụng của Ta bám chặt xương sống.
- Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi
tiểu tiện", thì Ta ngã quỵ úp mặt xuống đất, vì Ta
ăn quá ít.
- Này Sariputta, nếu Ta muốn thoa dịu thân Ta, lấy

BẤT LAI                                            323

tay xoa bóp chân tay, thì này Sariputta, trong khi Ta lấy tay xoa bóp chân tay, các lông tóc hư mục rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ món ăn". Họ nói: "Chúng ta sống nhờ đậu xanh... (như trên)... chúng ta sống nhờ vừng mè... (như trên)... chúng ta sống nhờ hột gạo", và họ ăn hột gạo, họ ăn hột gạo nghiền thành bột, họ uống nước gạo, và họ ăn hột gạo dưới nhiều hình thức. Này Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một hột gạo. Này Sariputta, có thể các Người nghĩ như sau: "Hột gạo thời ấy to lớn". Này Sariputta, chớ có hiểu như vậy. Vì hột gạo thời ấy giống với hột gạo hiện tại. Này Sariputta, trong khi Ta chỉ sống ăn một hột gạo, thân thể của Ta trở thành hết sức ốm yếu. Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở thành như những cọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo. Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như móng chân con lạc đà. Vì Ta ăn quá ít, xương sống phô bày của Ta giống như một chuỗi banh. Vì Ta ăn quá ít các xương sườn gầy mòn của Ta giống như rui cột của một nhà sàn hư nát. Vì Ta ăn quá ít, con ngươi long lanh của Ta nằm sâu thẳm trong lỗ con mắt, giống như ánh nước long lanh nằm sâu thẳm trong một giếng nước thâm sâu. Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở thành nhăn nheo, khô cằn như trái bí trắng và

BẤT LAI                                              324

đắng bị cắt trước khi chín, bị cơn gió nóng làm cho nhăn nheo, khô cằn. Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta hãy sờ da bụng", thì chính xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ: "Ta hãy rờ xương sống", thì chính da bụng bị Ta nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này Sariputta, da bụng của Ta bám chặt xương sống. Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi tiểu tiện", thì Ta ngã quỵ, úp mặt xuống đất, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, nếu Ta muốn xoa dịu thân Ta, lấy tay xoa bóp chân tay, thời này Sariputta, trong khi Ta lấy tay xoa bóp chân tay, các lông tóc hư mục rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, dầu Ta có theo cử chỉ như vậy, theo hành lộ như vậy, theo khổ hạnh như vậy, Ta cũng không chứng được các pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Vì sao vậy? Vì với những phương tiện ấy, không chứng được pháp thượng nhân với Thánh trí tuệ. Chính Thánh trí tuệ này chứng được thuộc về bậc Thánh, có khả năng hướng thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ đau.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ luân hồi". Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự luân hồi mà xưa kia Ta không trải qua trong một thời gian khá dài, trừ phi với các vị Tịnh cư thiên (Suddhavasa).

BẤT LAI                                              325

Này Sariputta, nếu Ta luân hồi tại Tịnh cư thiên thì Ta đã không trở lại đời này nữa.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ sanh khởi".
Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự sanh
khởi mà xưa kia Ta không trải qua trong một thời
gian khá dài, trừ phi với các vị Tịnh cư thiên. Này
Sariputta, nếu Ta sanh khởi tại Tịnh cư thiên, thì Ta
đã không trở lại đời này nữa.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ an trú". Này
Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự an trú mà xưa
kia Ta không trải qua trong một thời gian khá dài, trừ
phi với các vị Tịnh cư thiên. Này Sariputta, nếu Ta
an trú tại Tịnh cư thiên, thì Ta đã không trở lại đời
này nữa.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ tế tự". Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự tế tự mà xưa kia Ta không làm trong một thời gian khá dài khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh hay làm vị

BẤT LAI                                              326

Bà-la-môn giàu có.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ thờ lửa".
Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự thờ lửa
mà xưa kia Ta không làm trong một thời gian khá
dài, khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh,
hay làm vị Bà-la-môn giàu có.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Khi một thiếu niên còn trẻ tuổi, tóc đen nhánh, huyết khí sung mãn, trong tuổi thanh xuân, người ấy thành tựu trí tuệ biện tài tối thượng. Nhưng khi người ấy già cả, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đi đến đoạn cuối cuộc đời, khi đã tám mươi, chín mươi hay một trăm tuổi, khi ấy trí tuệ biện tài tối thượng ấy bị đoạn trừ". Này Sariputta, chớ có quan niệm như vậy. Này Sariputta, nay Ta đã già, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đi đến đoạn cuối cuộc đời, tuổi Ta nay đã đến tám mươi. Này Sariputta, ở đây Ta có bốn vị đệ tử, tuổi thọ đến một trăm, đã sống một trăm tuổi, thành tựu chánh niệm đệ nhất, thành tựu chuyên tâm đệ nhất, thành tựu tinh cần đệ nhất và đầy đủ trí tuệ biện tài tối thượng. Này Sariputta, ví như một người bắn

BẤT LAI                                              327

cung thiện xảo, có huấn luyện, khéo tay, thuần thục, với một mũi tên nhẹ, có thể dễ dàng bắn ngang qua bóng một cây ta-la. Cũng vậy, những vị này với chánh niệm đệ nhất như vậy, được thành tựu trí tuệ biện tài tối thượng như vậy, nếu những vị này hỏi Ta nhiều lần một câu hỏi về Bốn Niệm Xứ, và nếu Ta, được hỏi nhiều lần như vậy, phải giải thích cho họ hiểu và nếu họ được Ta giải thích như vậy, có thể hiểu như đã giải thích, và nếu họ không hỏi Ta về những vấn đề phụ thuộc và các vấn đề khác, trừ khi ăn, uống, nhai, nếm, trừ khi đi đại tiện, tiểu tiện, trừ khi ngủ để lấy lại sức. Này Sariputta, dầu vậy, sự thuyết pháp của Như Lai cũng chưa hoàn tất, sự giải thích cú pháp của Như Lai cũng chưa hoàn tất, sự trả lời các câu hỏi của Như Lai cũng chưa hoàn tất, khi mà bốn đệ tử của Ta, tuổi thọ đến một trăm tuổi, đã sống một trăm tuổi, đã từ trần sau một trăm tuổi. Này Sariputta, nếu Ông có gánh Ta trên giường đi chỗ này chỗ kia, thật sự trí tuệ biện tài của Như Lai không có gì thay đổi.

Này Sariputta, những ai nói một cách chân chánh sẽ nói như sau: "Một vị hữu tình không bị si chi phối, đã sanh ra ở đời vì lợi ích, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người". Vị ấy sẽ nói về Ta một cách chân chánh

BẤT LAI                                                328

như sau: "Một vị hữu tình không bị chi phối... (như trên)... chư Thiên và loài Người".

Lúc bấy giờ Tôn giả Nagasamala đứng sau lưng Thế Tôn và quạt cho Ngài! Tôn giả Nagasamala bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Sau khi nghe pháp môn này,
lông tóc con dựng ngược. Bạch Thế Tôn, pháp môn
này tên gọi là gì?

– Này Nagasamala, do vậy pháp môn này gọi là pháp môn lông tóc dựng ngược. Ông hãy như vậy thọ trì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, Tôn giả Nagasamala hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn.

BẤT LAI                                           329

39 Tịnh Cư Thiên - Thân đồng, Tưởng đồng - Kinh CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141

CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141

1. - Này các Tỷ-kheo, có chín chỗ cư trú của loài hữu tình.

2. Thế nào là chín?

Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, thân sai
biệt, tưởng sai biệt, như loài Người, một số chư
Thiên, một số ở các đọa xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
nhất.

3. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, thân sai biệt, tưởng đồng nhất, chư Phạm Chúng thiên, khi mới tái sanh. Đó là hữu tình trú xứ thứ hai.

4. Này các Tỷ-kheo, có loại hữu tình, thân đồng nhất, tưởng sai biệt như Quang Âm thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ ba.

5. Này các Tỷ-kheo, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng đồng nhất, như Tịnh Cư thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ tư.

BẤT LAI                                             330

6. Này các Tỷ-kheo, có những loại hữu tình không có tưởng, không có thọ như Vô Tưởng thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ năm.

7. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi sắc tưởng một cách hoàn toàn, diệt trừ các đối
ngại tưởng, không có tác ý sai biệt tưởng, nghĩ rằng:
"Hư không là vô biên", chứng được Không vô biên
xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ sáu.

8. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, vượt
khỏi hư Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ
rằng: "Thức là vô biên", chứng được Thức vô biên
xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ bảy.

9. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ rằng:
"Không có gì tất cả", chứng được Vô sở hữu xứ. Đó
là hữu tình trú xứ thứ tám.

10. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng Phi
tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
chín.

Này các Tỷ-kheo, đây là chín chỗ cư trú của các loài hữu tình.

BẤT LAI                                             331

40 Tịnh Cư Thiên - Thân đồng, Tưởng đồng - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG
– Bài kinh số 33 – Trường II, 567
(Trích đoạn)
Chín chỗ an trú của loài hữu tình:
Này các Hiền giả, có những loài hữu tình, thân sai
biệt, tưởng sai biệt, như loài Người, một số chư
Thiên, một số ở tại các đọa xứ. Đó là hữu tình trú
xứ thứ nhất.
Này các Hiền giả, có những loài hữu tình, thân sai
biệt, tưởng đồng nhất, như Phạm Chúng thiên khi
mới tái sanh. Đó là hữu tình trú xứ thứ hai.
Này các Hiền giả, có loài hữu tình, thân đồng nhất,
tưởng sai biệt như chư Quang Âm thiên. Đó là hữu
tình trú xứ thứ ba.
Này các Hiền giả, có loài hữu tình, thân đồng nhất,
tưởng đồng nhất như chư Tịnh Cư thiên. Đó là
hữu tình trú xứ thứ tư.
Này các Hiền giả, có những loài hữu tình không có
tưởng, không có thọ, như chư Vô Tưởng thiên. Đó
là hữu tình trú xứ thứ năm.
Này các Hiền giả, có những loài hữu tình vượt khỏi
sắc tưởng một cách hoàn toàn, diệt trừ các sân

BẤT LAI                                            332

tưởng, không có tác ý sai biệt tưởng, chứng được
Hư không vô biên xứ: "Hư không là vô biên". Đó là
hữu tình trú xứ thứ sáu.
Này các Hiền giả, có những loài hữu tình vượt khỏi
Hư không vô biên xứ một cách hoàn toàn, chứng
Thức vô biên xứ: "Thức là vô biên". Đó là hữu tình
trú xứ thứ bảy.
Này các Hiền giả, có những loài hữu tình vượt khỏi
Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, chứng Vô sở
hữu xứ: "Không có gì tất cả". Đó là hữu tình trú xứ
thứ tám.
Này các Hiền giả, có những loài hữu tình vượt khỏi
Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng Phi tưởng
phi phi tưởng xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ chín.

BẤT LAI                                               333

41 Từ Dự lưu tu tập 6 Minh phần, chứng quả Bất Lai - Kinh Dìghàvu – Tương V, 504

Dìghàvu – Tương V, 504

1) Một thời, Thế Tôn ở Ràjagaha (Vương Xá), Trúc Lâm, chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Lúc bấy giờ, cư sĩ Dìghàvu bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh.

3) Rồi cư sĩ Dìghàvu thưa với cha là Jotika:

-- Hãy đi, thưa Cha, đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
nhân danh con, cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và
thưa: "Cư sĩ Dìghàvu, bạch Thế Tôn, bị bệnh, đau
đớn, bị trọng bệnh, xin cúi đầu đảnh lễ chân Thế
Tôn". Rồi Cha hãy thưa như sau: "Lành thay, bạch
Thế Tôn, nếu Thế Tôn đi đến nhà cư sĩ Dìghàvu vì
lòng từ mẫn!"

-- Được, này Con.

Gia chủ Jotika nghe lời cư sĩ Dìghàvu, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên.

BẤT LAI                                           334

4) Ngồi một bên, gia chủ Jotika bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, cư sĩ Dìghàvu bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh. Vị ấy cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn và thưa như sau: "Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn đi đến trú xứ cư sĩ Dìghàvu vì lòng từ mẫn!"

Thế Tôn im lặng nhận lời.

5) Rồi Thế Tôn đắp y, cầm y bát đi đến trú xứ cư sĩ Dìghàvu; sau khi đến, ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Ngồi xuống rồi, Thế Tôn nói với cư sĩ Dìghàvu:

-- Này Dìghàvu, Ông có kham nhẫn được chăng?
Ông có chịu đựng được chăng? Có phải khổ thọ
giảm thiểu, không có tăng trưởng? Có phải có dấu
hiệu giảm thiểu, không tăng trưởng?

-- Bạch Thế Tôn, con không có thể kham nhẫn, con không có thể chịu đựng. Đau đớn kịch liệt nơi con không có giảm thiểu, chúng tăng trưởng. Chúng có dấu hiệu tăng trưởng, không có dấu hiệu giảm thiểu.

6) -- Do vậy, này Dìghàvu, Ông hãy học tập như sau:

- "Ta sẽ thành tựu lòng tin bất động đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô

BẤT LAI                                           335

Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân
Sư, Phật, Thế Tôn".
- Ta sẽ thành tựu lòng tin bất động đối với Pháp:
"Pháp do Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện tại,
có hiệu quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu".
- Ta sẽ thành tựu lòng tin bất động đối với chúng
Tăng: "Diệu hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn.
Trực hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Ứng lý
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Chơn chánh
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Tức là bốn đôi
tám chúng. Chúng đệ tử của Thế Tôn là đáng cung
kính, đáng cúng dường, đáng tôn trọng, đáng
được chấp tay, là phước điền vô thượng ở đời".
- Ta sẽ thành tựu các giới được các bậc Thánh ái
kính, không bị phá hoại, không bị đâm cắt, không
bị nhiễm ô, không bị uế nhiễm, đem lại giải thoát,
được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa
đến Thiền định.

7) -- Bạch Thế Tôn, đối với bốn Dự lưu phần do Thế Tôn thuyết giảng, tất cả các pháp ấy đều có ở trong con. Con thực hiện chúng đầy đủ. Bạch Thế Tôn, con thành tựu lòng tin bất động đối với Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng... Phật, Thế Tôn... Đối với Pháp... đối với chúng Tăng... Tôi thành tựu các giới được các bậc Thánh ái kính... đưa đến Thiền định".

BẤT LAI                                            336

-- Do vậy, này Dìghàvu, sau khi ông đã an trú trong bốn Dự lưu phần này, Ông hãy tu tập thêm sáu minh phần pháp (chavijjà-bhàgiye dhamme).

8) Ở đây, này Dìghàvu, Ông hãy trú:

- Quán vô thường trong tất cả hành,
- Quán khổ tưởng trong vô thường,
- Quán vô ngã tưởng trong khổ,
- Quán tưởng đoạn tận,
- Quán tưởng ly tham,
- Quán tưởng đoạn diệt.

Như vậy, này Dìghàvu, Ông cần phải học tập.

-- Bạch Thế Tôn, đối với sáu minh phần pháp được
Thế Tôn thuyết giảng này, chúng đều có ở trong con
và con thực hiện chúng đầy đủ. Bạch Thế Tôn, con
trú, quán vô thường trong tất cả hành, quán khổ
tưởng trong vô thường, quán vô ngã tưởng trong khổ,
quán tưởng đoạn tận, quán tưởng ly tham, quán
tưởng đoạn diệt.

9) Nhưng, bạch Thế Tôn, con có ý nghĩ sau đây: "Ta không có muốn gia chủ Jotika, ở đây khi ta chết phải rơi vào khốn khổ (vighàta)".

BẤT LAI                                            337

-- Này Dìghàvu, chớ có tác ý như vậy! Hãy nhìn, này Dighàvu! Những gì Thế Tôn đang nói cho con, con hãy khéo tác ý.

10) Rồi Thế Tôn sau khi giáo giới cho cư sĩ Dìghàvu với lời giáo giới, từ chỗ ngồi đứng dậy, và ra đi.

11) Cư sĩ Dìghàvu, sau khi Thế Tôn ra đi không bao lâu liền mệnh chung.

12) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, người cư sĩ tên là Dìghàvu; sau khi
được nghe Thế Tôn giáo giới một cách tóm tắt, đã
mệnh chung. Sanh thú cư sĩ ấy thế nào? Sanh xứ cư
sĩ ấy chỗ nào?

-- Hiền minh, này các Tỷ-kheo, là cư sĩ Dìghàvu! Cư sĩ Dìghàvu thực hiện các pháp và tùy pháp, không làm phiền nhiễu Ta với những kiện tụng về pháp.

13) Cư sĩ Dìghàvu, sau khi đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh nhập diệt ở tại đấy, không còn trở lui thế giới này nữa.

BẤT LAI                                             338

BẤT LAI   339

42 Đoạn tận 6 pháp này có thể chứng quả Bất Lai - Kinh VỊ BẤT LAI – Tăng III, 227

VỊ BẤT LAI –Tăng III, 227

1. - Do không đoạn tận sáu pháp, này các Tỷ-kheo,
không có thể chứng được quả Bất lai.
2. Thế nào là sáu?
- Bất tín, không tàm, không quý, biếng nhác, thất
niệm, ác tuệ.
Do không đoạn tận sáu pháp này, này các Tỷ-kheo,
không có thể chứng được quả Bất lai.
3. Do đoạn tận sáu pháp, này các Tỷ-kheo, có thể
chứng được quả Bất lai.
4. Thế nào là sáu?
- Bất tín, không tàm, không quý, biếng nhác, thất
niệm, ác tuệ.
Này các Tỷ-kheo, do đoạn tận sáu pháp này, có thể
chứng được quả Bất lai.

BẤT LAI                                            340

43 Định nghĩa - 7 sanh thú - Kinh SANH THÚ CỦA LOÀI NGƯỜI – Tăng III, 371

SANH THÚ CỦA LOÀI NGƯỜI –Tăng III, 371

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về bảy sanh thú của loài Người, và không chấp thủ Niết-bàn. Hãy lắng nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói:

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo. Thế nào là bảy sanh thú của loài Người?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành như vậy suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ". Vị ấy có được xả.

- Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham đắm tích tụ của hữu.

BẤT LAI                                              341

- Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh. Vị ấy chưa chứng ngộ trọn
vẹn hoàn toàn con đường ấy.
- Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn
tùy miên.
- Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu
tham tùy miên.
- Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô
minh tùy miên.
- Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng
được Trung gian Niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra và trở thành nguội lạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ". Vị ấy có được xả, vị ấy không tham đắm hữu, không tham đắm hậu hữu; với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô thượng tịch tịnh. Và vị ấy chưa chứng ngộ trọn vẹn hoàn toàn con đường ấy. Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn tùy miên. Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu tham tùy miên. Vị ấy chưa đoạn tận

BẤT LAI                                             342

trọn vẹn hoàn toàn vô minh tùy miên. Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung gian Niết-bàn.

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong thực hành
suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có
thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái
này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành,
ta đều từ bỏ". Vị ấy có được xả.

– Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham
đắm tích tụ của hữu.
– Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh và vị ấy chưa chứng ngộ trọn
vẹn hoàn toàn con đường ấy.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn
tùy miên.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu
tham tùy miên.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô
minh tùy miên.
– Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng
được Trung gian Niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được
đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn
có thể văng ra, có thể bay lên và có thể trở thành
nguội lạnh.

BẤT LAI                                               343

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy đoạn diệt
tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung
gian Niết-bàn.

4. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi
thực hành suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có,
cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ
không có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy đoạn
diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung
gian Niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được
đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn
có thể văng ra, có thể bay lên, sau khi chưa chạm
vào đất, có thể trở thành nguội lạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...".

…Vị ấy, sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng được Trung gian Niết-bàn.

BẤT LAI                                              344

5. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta...". …

Vị ấy, do diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Tổn hại Bát-niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được
đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn
có thể văng ra, có thể bay lên, sau khi chạm vào đất,
có thể trở thành nguội lạnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...".

…Vị ấy, do diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Tổn hại Bát-niết-bàn.

6. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi
thực hành suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có,
cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ
không có, cái này sẽ không phải của ta...".

Vị ấy, do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, chứng được Vô hành Niết-bàn.

BẤT LAI                                             345

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra, có thể bay lên, có thể rơi xuống trên một đống cỏ nhỏ, hay trên một đống củi nhỏ. Miếng vụn ấy ở đấy sanh ra ngọn lửa, sanh ra khói. Sau khi sanh ra ngọn lửa, sau khi sanh ra khói, nó đốt cháy tiêu hết đồng cỏ nhỏ ấy, hay đống củi nhỏ ấy, rồi trở thành nguội lạnh vì không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy, do đoạn
diệt năm hạ phần kiết sử, chứng được Vô hành Niết-
bàn.

7. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo khi thực hành như vậy, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta...".

…Vị ấy, do diệt tận năm hạ phần kiết sử, chứng được Hữu hành Bát-niết-bàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra, có thể bay lên, có thể rơi xuống trên một đống cỏ, hay trên một đống củi rộng lớn. Miếng

BẤT LAI                                             346

vụn ấy ở đấy sanh ra ngọn lửa, sanh ra khói. Sau khi sanh ra ngọn lửa, sau khi sanh ra khói, nó đốt cháy tiêu hết đồng cỏ hay đống củi rộng lớn ấy, rồi trở thành nguội lạnh vì không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy, do diệt tận
năm hạ phần kiết sử, chứng được Hữu hành Bát-
niết-bàn.

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực hành như vậy suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ.". Vị ấy có được xả.

– Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham
đắm tích tụ của hữu.
– Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh và vị ấy chưa chứng ngộ trọn
vẹn hoàn toàn con đường ấy.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn
tùy miên.
– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu
tham tùy miên.

BẤT LAI                                                347

– Vị ấy chưa đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô
minh tùy miên.
– Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy chứng
được Thượng lưu, đi đến Sắc cứu cánh.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cái bát bằng sắt được đốt cháy cả ngày và được đập đánh, một miếng vụn có thể văng ra, có thể bay lên, có thể rơi xuống trên một đống cỏ, hay trên một đống củi to lớn. Miếng vụn ấy ở đấy sanh ra ngọn lửa, sanh ra khói. Sau khi sanh ra ngọn lửa, sau khi sanh ra khói, nó đốt cháy tiêu hết đống cỏ, hay đống củi to lớn ấy, thiêu cháy lùm cây, thiêu cháy rừng rậm. Sau khi thiêu cháy thảo nguyên, sau khi thiêu cháy rừng rậm, nó cháy lan đến đám ruộng xanh hay đến đám đất cao, hay đến hòn đá, hay đến dòng nước, hay đến đám đất khả ái, hay đến một phần đất nào rồi trở thành nguội lạnh vì không có nhiên liệu.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi thực
hành, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái
này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không
có, cái này sẽ không phải của ta...". Vị ấy, do diệt tận
năm hạ phần kiết sử, chứng được Thượng lưu Bát-
niết-bàn, đi đến Sắc cứu cánh.

Này các Tỷ-kheo, đây là bảy sanh thú của loài Người.

BẤT LAI                                                348

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Không chấp thủ Bát- Niết-bàn?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo khi thực hành như vậy, suy nghĩ như sau: "Nếu cái này không có, cái này có thể không phải của ta. Nếu cái này sẽ không có, cái này sẽ không phải của ta. Cái gì có, cái gì được thành, ta đều từ bỏ.". Vị ấy có được xả.

– Vị ấy không tham đắm sanh hữu, không tham
đắm tích tụ của hữu.
– Với chánh trí tuệ, vị ấy thấy có con đường vô
thượng tịch tịnh và vị ấy chứng đắc trọn vẹn
hoàn toàn con đường ấy.
– Vị ấy đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn mạn tùy
miên.
– Vị ấy đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn hữu tham
tùy miên.
– Vị ấy đoạn tận trọn vẹn hoàn toàn vô minh tùy
miên.
– Do diệt tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy tự mình
với thắng trí, ngay trong hiện tại, chứng nhập,
chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Không
chấp thủ Bát-niết-bàn.

Và này các Tỷ-kheo, đây là bảy sanh thú của loài Người và Không chấp thủ Bát-niết-bàn.

BẤT LAI                                              349
