Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 039 - Bất Tử
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 039

BẤT TỬ Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

039

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP .............................................................5

1     10 tưởng đưa đến thể nhập vào bất tử - Kinh TƯỞNG 1 – Tăng IV, 379..............................10 2     11 cửa bất tử - Kinh BÁT THÀNH – 52 Trung II, 29 ................................................................12 3     11 cửa bất tử - Kinh DASAMA GIA CHỦ – Tăng IV, 685 ...................................................21 4     11 cửa bất tử - Kinh THIỀN – Tăng IV, 173 .27 5     5 tưởng đưa đến thể nhập vào bất tử - Kinh CÁC TƯỞNG 1 – Tăng II, 434 ...............................34 6     7 tưởng đưa đến thể nhập vào bất tử - Kinh TƯỞNG 2 – Tăng III, 342 ..............................36 7     Ai giảng dạy Chánh pháp, Vị ấy cho bất tử - Kinh Cho Gì – Tương I, 72 ............................44 8     Bất tử giới - Các thiền chứng và 5 thủ uẩn - Kinh THIỀN – Tăng IV, 173 ...................................45 9     Bất tử giới - Kinh MAHÀCUNDA – Tăng III, 124...................................................................52

BẤT TỬ                                                                            1

10 Bất tử giới - ĐẠI Kinh MALUNKYAPUTTA – 64 Trung II, 205 ...........................................55 11 Chúng lấy gì làm lõi cây - Kinh TÔN GIẢ SAMIDDHI – Tăng IV, 113 ...........................67 12 Chớ bỏ mất bất tử - Kinh Bất Tử – Tương V, 287...................................................................71 13 Cửa bất tử rộng mở - Kinh XÀ–NI–SA – 18 Trường II, 53 ...................................................72 14 Cửa bất tử rộng mở - TIỂU Kinh NGƯỜI CHĂN BÒ – 34 Trung I, 493 .........................99 15 Do ước muốn đối với thân được đoạn diệt nên chứng ngộ được bất tử - Kinh Ước Muốn – Tương V, 283 ................................................105 16 Hãy chú tâm vào giới bất tử - Kinh ANURUDDHA 2 – Tăng I, 514 ...................108 17 Lấy Bất tử làm chổ thể nhập - Kinh Bất Tử – Tương V, 65 ..................................................110 18 Nhập vào bất tử - Kinh NIỆM CHẾT 2 – Tăng IV, 18 ............................................................112 19 Pháp bất tử đã chứng được - Kinh THÁNH CẦU – 26 Trung I, 361 .................................116

BẤT TỬ                                                                        2

20 Phạm Thiên Sahampatu thỉnh cầu Thế Tôn rộng mở cửa Bất tử - Kinh Thỉnh Cầu – Tương I, 301 .......................................................................146 21 Thân hành niệm đưa đến bất tử - Kinh PHẨM THIỀN ĐỊNH – Tăng I, 88 ...........................152 22 Thấy được bất tử - Kinh THẤY BẤT TỬ – Tăng III, 271 ..........................................................158 23 Thể nhập vào bất tử - Kinh NIỆM CHẾT 2 – Tăng III, 49 ...................................................160 24 Thể nhập vào bất tử - Kinh Thắng Trí – Tương V, 86 ..............................................................164 25 Thể nhập vào bất tử - Kinh TƯỞNG 1 – Tăng III, 342 ..........................................................166 26 Tu tập 8chđ, lấy bất tử làm chổ hội nhập... - Kinh Viễn Ly – Tương V, 64 ................................167 27 Tất cả pháp lấy Bất tử làm chổ thể nhập - Kinh LẤY CĂN BẢN NƠI THẾ TÔN – Tăng IV, 381 .......................................................................181 28 Vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử - Kinh THIỀN – Tăng IV, 173 ..............................................184

BẤT TỬ                                                                          3

29 Đây là bất tử, tức là tâm giải thoát không thủ trước - Kinh BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III, 97.............................................................191 30 Định nghĩa - Đoạn tận tham, sân, si được gọi là bất tử - Kinh Một Tỷ Kheo Khác 2 – Tương V, 18...................................................................199 31 Đứng gõ vào cửa Bất tử - Kinh Duyên – Tương II, 78 ..............................................................202 32 Đứng gõ vào cửa Bất tử - Kinh Vị Tỷ Kheo – Tương II, 80 ..................................................205 33 Đứng gõ vào cửa Bất tử - Kinh Những Căn Bản Của Trí – Tương II, 104 ...............................209 34 Đứng gõ vào cửa Bất tử - Kinh Thánh Đệ Tử – Tương II, 142 ................................................215

BẤT TỬ                                                                        4

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

BẤT TỬ                                                         5

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

BẤT TỬ                                                       6

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

BẤT TỬ                                                         7

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

BẤT TỬ                                                        8

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

BẤT TỬ                                                           9

1        10 tưởng đưa đến thể nhập vào bất tử - Kinh TƯỞNG 1 – Tăng IV, 379

TƯỞNG 1 – Tăng IV, 379

1. - Này các Tỷ-kheo, mười tưởng này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến quả lớn, lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, lấy bất tử làm cứu cánh.

2. Thế nào là mười?

1.  Tưởng bất tịnh.
2. Tưởng chết.
3. Tưởng nhàm chán trong các món ăn.
4. Tưởng không hoan hỷ đối với tất cả thế giới.
5. Tưởng vô thường.
6. Tưởng khổ trên vô thường.
7. Tưởng vô ngã trên khổ.
8. Tưởng đoạn tận.
9. Tưởng ly tham.
10. Tưởng đoạn diệt.

Này các Tỷ-kheo, mười tưởng này, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến quả lớn, lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, lấy bất tử làm cứu cánh.

BẤT TỬ                                                 10

TƯỞNG 2 – Tăng IV, 380

1. - Này các Tỷ-kheo, có mười tưởng này, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến quả lớn, lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, lấy bất tử làm cứu cánh.

2. Thế nào là mười?

1.  Tưởng vô thường.
2. Tưởng vô ngã.
3. Tưởng chết.
4. Tưởng nhàm chán trong các món ăn.
5. Tưởng không hoan hỷ đối với tất cả thế giới.
6. Tưởng bộ xương.
7. Tưởng trùng ăn.
8. Tưởng xanh bầm.
9. Tưởng nứt nẻ.
10. Tưởng trương phồng.

Này các Tỷ-kheo, mười tưởng này được tụ t

BẤT TỬ                                                 11

khi làm xong công việc ở Pataliputta, liền đi đến Vesali, ấp Beluvagamaka, đến Tôn giả Ananda, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ananda rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, gia chủ Dasama người ở thành Atthaka thưa với Tôn giả Ananda:

– Bạch Tôn giả Ananda, có pháp độc nhất gì do
Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố, nếu có Tỷ-kheo nào
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần sống hành trì
pháp ấy, thời tâm chưa giải thoát của vị ấy được giải
thoát, hay các lậu hoặc chưa được đoạn trừ đi đến
đoạn trừ, hay pháp an ổn khỏi các ách phược chưa
được chứng đạt được chứng đạt?

– Này Gia chủ, có pháp độc nhất, do Thế Tôn,
bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tuyên bố. Nếu có Tỷ-kheo nào không phóng
dật, nhiệt tâm, tinh cần, sống hành trì pháp ấy, thời
tâm chưa giải thoát của vị ấy được giải thoát, và các
lậu hoặc chưa được đoạn trừ đi đến đoạn trừ, và pháp
vô thượng an ổn khỏi các ách phược chưa được
chứng đạt được chứng đạt.

– Bạch Tôn giả Ananda, pháp độc nhất ấy là gì, do Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, nếu có Tỷ-kheo nào

BẤT TỬ                                                  13

không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sống hành trì
pháp ấy, thời tâm chưa giải thoát của vị ấy được giải
thoát, và các lậu hoặc chưa được đoạn trừ đi đến
đoạn trừ, và pháp vô thượng an ổn khỏi các ách
phược chưa được chứng đạt được chứng đạt?

1.   Ở đây, này Gia chủ, Tỷ-kheo ly dục, ly bất
thiện pháp chứng và trú Thiền thứ nhất,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm,
có tứ. Vị ấy suy tư và được biết: "Sơ Thiền này
là pháp hữu vi, do suy tư tác thành. Phàm sự
vật gì là pháp hữu vi, do suy tư tác thành, thời
sự vật ấy là vô thường, chịu sự đoạn diệt". Vị
ấy vững trú ở đây, đoạn trừ được các lậu hoặc.
Và nếu các lậu hoặc chưa được đoạn trừ, do
tham luyến pháp này, do hoan hỷ pháp này, vị
ấy đoạn trừ được năm hạ phần kiết sử, được
hóa sanh, nhập Niết-bàn tại cảnh giới ấy, khỏi
phải trở lui đời này. Này Gia chủ, như vậy là
pháp độc nhất, do Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến
Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố,
nên Tỷ-kheo nào không phóng dật, nhiệt tâm,
tinh cần, sống hành trì pháp ấy, thời tâm vị ấy
chưa giải thoát được giải thoát, và các lậu hoặc
chưa được đoạn trừ đi đến đoạn trừ, và pháp vô
thượng an ổn khỏi các ách phược chưa được
chứng đạt được chứng đạt.

BẤT TỬ                                                    14

2.   Lại nữa, này Gia chủ, vị Tỷ-kheo diệt tầm và
tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng
thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không
tứ, nội tỉnh nhất tâm, vị ấy suy tư và được
biết: "Thiền thứ hai này là pháp hữu vi, do suy
tư tác thành. Phàm sự vật gì là pháp hữu vi, do
suy tư tác thành, thời sự vật ấy là vô thường,
chịu sự đoạn diệt". Vị ấy vững trú ở đây, đoạn
trừ được các lậu hoặc. Và nếu các lậu hoặc
chưa được đoạn trừ, do tham luyến pháp này,
do hoan hỷ pháp này, vị ấy đoạn trừ được năm
hạ phần kiết sử, được hóa sanh, nhập Niết-bàn
tại cảnh giới ấy, khỏi phải trở lui đời này. Này
Gia chủ, như vậy là pháp độc nhất do Thế Tôn
bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tuyên bố. Nếu Tỷ-kheo nào không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sống hành trì
pháp ấy, thời tâm vị ấy chưa giải thoát được
giải thoát, và các lậu hoặc chưa được đoạn trừ
đi đến đoạn trừ, và pháp vô thượng an ổn khỏi
các ách phược chưa chứng đạt được chứng đạt.
3.   Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ
mà bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng
và an trú Thiền thứ ba. Vị ấy suy tư và được
biết: "Thiền thứ ba này là pháp hữu vi, do suy
tư tác thành. Phàm sự vật gì là pháp hữu vi, do

BẤT TỬ                                                    15

suy tư tác thành, thời sự vật ấy là vô thường,
chịu sự đoạn diệt". Vị ấy vững trú ở đây, đoạn
trừ được các lậu hoặc... chưa chứng đạt, được
chứng đạt.
4.   Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ,
diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú
Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Vị ấy suy tư và được biết: "Thiền
thứ tư này là pháp hữu vi, do suy tư tác thành.
Phàm sự vật gì là pháp hữu vi, do suy tư tác
thành thời sự vật ấy là vô thường, chịu sự đoạn
diệt". Vị ấy vững trú ở đây, đoạn trừ được các
lậu hoặc... chưa chứng đạt, được chứng đạt.
5.   Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo an trú biến
mãn một phương với tâm câu hữu với từ;
cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ
ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng
khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú
biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô
biên, không hận, không sân. Vị ấy suy tư và
được biết: "Từ tâm giải thoát này là pháp hữu
vi, do suy tư tác thành. Phàm sự vật gì là pháp
hữu vi, do suy tư tác thành, thời sự vật ấy là vô
thường, chịu sự đoạn diệt". Vị ấy do vững trú
ở đây, đoạn trừ được các lậu hoặc... chưa chứng

BẤT TỬ                                                     16

đạt, được chứng đạt.
6.   Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo an trú biến
mãn một phương với tâm câu hữu với bi...
7.   ...Với tâm câu hữu với hỷ...
8.   ...với tâm câu hữu với xả; cũng vậy phương
thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy
phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới,
trên dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng
khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm
câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận,
không sân. Vị ấy suy tư và được biết: "Xả tâm
giải thoát này là pháp hữu vi, do suy tư tác
thành, Phàm sự việc gì là pháp hữu vi, do suy
tư tác thành, thời sự vật ấy là vô thường, chịu
sự đoạn diệt". Vị ấy vững trú ở đây, đoạn trừ
được các lậu hoặc... chưa chứng đạt, được
chứng đạt.
9.   Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo vượt lên mọi sắc
tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, không
tác ý đối với dị tưởng, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư
không là vô biên", chứng và trú Không vô
biên xứ. Vị này suy tư và được biết: "Không
vô biên xứ định này là pháp hữu vi, do suy tư
tác thành. Phàm sự vật gì là pháp hữu vi, do
suy tư tác thành, thời sự vật ấy là vô thường,
chịu sự đoạn diệt". Vị ấy vững trú ở đây, đoạn

BẤT TỬ                                                    17

trừ được các lậu hoặc... chưa chứng đạt, được
chứng đạt.
10. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo vượt lên mọi
Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô
biên", chứng và trú Thức vô biên xứ. Vị này
suy tư và được biết: "Thức vô biên xứ định này
là pháp hữu vi do suy tư tác thành. Phàm sự
vật gì là pháp hữu vi, do suy tư tác thành, thời
sự vật ấy là vô thường chịu sự đoạn diệt". Vị
ấy vững trú ở đây, đoạn trừ các lậu hoặc....
chưa chứng đạt, được chứng đạt.
11. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo vượt lên mọi
Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật gì",
chứng và trú Vô sở hữu xứ. Vị này suy tư và
được biết: "Vô sở hữu xứ định này là pháp hữu
vi, do suy tư tác thành. Phàm sự vật gì là pháp
hữu vi, do suy tư tác thành thời sự vật ấy là vô
thường, chịu sự đoạn diệt". Vị ấy vững trú ở
đây, đoạn trừ được các lậu hoặc. Và nếu các lậu
hoặc chưa được đoạn trừ, do tham luyến pháp
này, do hoan hỷ pháp này, vị ấy đoạn trừ được
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, nhập Niết-
bàn tại cảnh giới ấy, khỏi phải trở lui đời này.
Này Gia chủ, như vậy là pháp độc nhất, do Thế Tôn
bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tuyên bố. Nếu Tỷ-kheo nào, không phóng dật,

BẤT TỬ                                                  18

nhiệt tâm, tinh cần, sống hành trì pháp ấy, thời tâm
vị ấy chưa giải thoát, được giải thoát, và các lậu hoặc
chưa được đoạn trừ đi đến đoạn trừ, pháp vô thượng
an ổn khỏi các ách phược chưa được chứng đạt được
chứng đạt.
Khi được nghe nói vậy, Gia chủ Dasama, người
ở thành Atthaka bạch Tôn giả Ananda:

– Bạch Tôn giả Ananda, như người tìm một
kho tàng cất dấu, trong một lúc tìm được mười một
kho tàng cất dấu. Cũng vậy, bạch Tôn giả, con đi tìm
một pháp môn bất tử mà được nghe một lần mười
một pháp môn bất tử.

Bạch Tôn giả, như ngôi nhà người ta có đến
mười một cửa, khi ngôi nhà bị cháy, thì chỉ do một
cửa người ta cũng có thể thoát ra một cách an toàn.
Cũng vậy, bạch Tôn giả, chỉ với một cửa bất tử trong
mười một cửa bất tử này, con có thể đạt được sự an
toàn cho con.

Bạch Tôn giả, đệ tử các ngoại đạo này sẽ tìm cầu tiền của cúng dường cho vị thầy của mình, sao con lại không cúng dường cho Tôn giả Ananda.

Rồi gia chủ Dasama, người ở thành Atthaka cho mời họp Tỷ-kheo Tăng ở Pataliputta và Vesali, tự tay

BẤT TỬ                                                    19

mời ăn và làm cho thỏa mãn với các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm, tặng cho mỗi Tỷ-kheo, mỗi vị một cặp y, tặng cho Tôn giả Ananda ba y và xây dựng một Tăng xá trị giá năm trăm đồng tiền vàng (hay có năm trăm Tăng phòng) cho Tôn giả Ananda.

BẤT TỬ                                                20

3   11 cửa bất tử - Kinh DASAMA GIA CHỦ – Tăng IV, 685

DASAMA GIA CHỦ – Tăng IV, 685

1. Một thời, Tôn giả Ànanda trú ở Vesàli, tại làng Beluvagàmaka. Lúc bấy giờ, gia chủ Dasama, trú ở thành Atthaka, đã đi đến Pàtiliputta vì một vài công việc. Rồi gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka đi đến một Tỷ-kheo, sau khi đến, thưa với Tỷ-kheo ấy:

- Thưa Tôn giả, Tôn giả Ànanda nay trú ở đâu? Thưa Tôn giả, con muốn yết kiến Tôn giả Ànanda.

- Này Gia chủ, Tôn giả Ànanda nay trú ở Vesàli, tại làng Beluvagàmaka.

2. Rồi gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka, sau khi
làm công việc xong ở Pàtaliputta, đi đến Vesàli,
Beluvagàmaka, đi đến Tôn giả Ànanda, sau khi đến,
đảnh lễ Tôn giả Ànanda rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, gia chủ Dasama, dân ở thành
Atthaka thưa với Tôn giả Ànanda:

- Có một pháp nào, thưa Tôn giả Ànanda được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo nói, chính ở nơi đây, Tỷ-kheo trú

BẤT TỬ                                                 21

không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sẽ giải thoát tâm chưa được giải thoát, hay sẽ đưa đến chấm dứt các lậu hoặc chưa được đoạn tận, hay đạt được vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được?

- Này Gia chủ, có một pháp, được Thế Tôn bậc đã biết... hay đạt được vô thượng an ổn khỏi các ách khổ chưa đạt được.

- Nhưng thưa Tôn giả Ànanda, một pháp ấy là gì,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết, chính ở nơi đây,
Tỷ-kheo trú không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sẽ
giải thoát tâm chưa được giải thoát, hay sẽ đưa đến
chấm dứt các lậu hoặc chưa được đoạn tận, hay đạt
được vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt
được?

3. Ở đây, này Gia chủ, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Vị ấy quán sát như sau: "Thiền thứ nhất này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm, vị ấy quán tri: "Cái ấy là vô thường, chịu sự đoạn diệt". Vị ấy an trú ở đấy, đạt được sự đoạn diệt các lậu hoặc. Nếu không đạt được sự đoạn diệt các lậu hoặc, với tham ái ấy đối với Pháp, với hoan hỷ ấy đối với Pháp,

BẤT TỬ                                                   22

với sự đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa
sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn phải trở lui
thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp này,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các
khổ ách chưa đạt được.

4. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo, làm cho tịnh chỉ
tầm và tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ,
nội tỉnh nhất tâm, ... và an trú Thiền thứ ba... và an
trú Thiền thứ tư. Vị ấy quán sát như sau: "Thiền thứ
tư này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng
thượng tâm". Phàm cái gì... không còn phải trở lui
thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp này,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các
khổ ách chưa đạt được.

5. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo với tâm câu hữu với từ an trú biến mãn một phương; như vậy phương thứ hai; như vậy phương thứ ba; như vậy phương thứ tư; như vậy cùng khắp thế giới trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm cầu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy quán sát như sau: "Từ tâm giải thoát này thuộc tăng thượng tác thành,

BẤT TỬ                                                   23

thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở
lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các
khổ ách chưa đạt được.

6. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, an trú biến mãn một phương; như vậy phương thứ hai; như vậy phương thứ ba; như vậy phương thứ tư; như vậy cùng khắp thế giới trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm cầu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy quán sát như sau: "Xả tâm giải thoát này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp, được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được.

7. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo vượt qua một cách hoàn toàn các sắc tưởng, chấm dứt các tưởng chướng ngại, không tác ý các tưởng sai biệt, nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Vị ấy quán sát như sau: "Chứng đắc Không vô biên xứ này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc

BẤT TỬ                                                  24

tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở lui
thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp, được
Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ
ách chưa đạt được.

8. Lại nữa, này Gia chủ, sau khi vượt Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ... sau khi vượt Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Vô sở hữu xứ", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Vị ấy quán sát như sau: "Chứng đắc Vô sở hữu xứ này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp, được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được.

9. Khi nghe nói vậy, gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka thưa với Tôn giả Ànanda:

- Thưa Tôn giả Ànanda, ví như một người tìm một cái cửa vào chỗ chôn cất, trong một lúc, tìm ra được mười một cái cửa. Cũng vậy, thưa Tôn giả, trong khi đi tìm một cửa bất tử, trong một lúc, con tìm ra mười một cái cửa bất tử. Ví như, thưa Tôn giả, trong một ngôi nhà chỉ có một cái cửa, và nhà ấy bị cháy, người ấy chỉ có thể ra bằng một cửa để có thể được an toàn

BẤT TỬ                                                  25

cho mình. Cũng vậy, thưa Tôn giả, với mười một cửa
bất tử này, con có thể tạo được sự an toàn cho con
với chỉ một cửa bất tử. Thưa Tôn giả, các ngoại đạo
này sẽ tìm cầu tài sản của sư cho sư, tại sao con lại
không đảnh lễ Tôn giả Ananda?

10. Rồi gia chủ Dasama, dân ở thành phố Atthaka mời họp các Tỷ-kheo chúng ở Vesàli và Pàtaliputta, với các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm, tự tay dân cúng cho đến khi chúng Tăng được thỏa mãn, và mỗi Tỷ-kheo cúng một đôi y. Nhưng riêng đối với Tôn giả Ànanda, vị ấy cúng ba y đầy đủ và xây dựng một ngôi tinh xá giá trị 500 đồng tiền.

BẤT TỬ                                                  26

4    11 cửa bất tử - Kinh THIỀN – Tăng IV, 173

THIỀN – Tương IV, 173

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng:

- "Y chỉ nơi sơ Thiền, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ hai, các lậu hoặc được
diệt tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ ba, các lậu hoặc được
diệt tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ tư, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Không vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Thức vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ...
- "Y chỉ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, các
lậu hoặc được đoạn tận".

2. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên gì, được nói đến như vậy?

BẤT TỬ                                                  27

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
bất thiện pháp, chứng và trú sơ Thiền, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
- Vị ấy, ở đây đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc
về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc
về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô
thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên,
là va chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến
hoại, là trống không, là vô ngã.
- Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.
- Sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy,
vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch
tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả
hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái,
ly tham, đoạn diệt Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây
đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.
- Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái
ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần
kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được
Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung,
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống
đất sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn
xa, bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

BẤT TỬ                                                   28

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt và an trú sơ Thiền. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã. Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc. Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

3. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng y chỉ Thiền thứ
hai... y chỉ Thiền thứ ba... y chỉ Thiền thứ tư, các
lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do
duyên gì được nói đến?

BẤT TỬ                                                    29

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận
lạc, đoạn tận khổ, chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ
từ trước, chứng đạt và an trú Thiền thứ tư,
không khổ, không lạc, xả niệm, thanh tịnh.
- Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc
về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về
thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường,
là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va
chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến hoại, là
trống không, là vô ngã.
- Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.
- Sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy,
vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch
tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả
hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái,
ly tham, đoạn diệt Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây,
đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.
- Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái
ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần
kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-
bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống
đất sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn
xa, bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

BẤT TỬ                                                   30

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận lạc... chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã.

Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy. Sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết- bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc. Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào Thiền thứ hai... y
chỉ Thiền thứ ba... y chỉ Thiền thứ tư, các lậu hoặc
được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này,
được nói đến.

4. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, được nói đến như vậy. Do duyên gì được nói đến như vậy?

BẤT TỬ                                                     31

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vượt khỏi các sắc
tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các
chướng ngại tưởng, không tác ý đến tưởng sai
biệt, biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng
đạt và an trú Không vô biên xứ.
- Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc
về tưởng, thuộc về hành... do đoạn tận năm hạ
phần kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được
Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

5. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Thức vô
biên xứ... y chỉ vào Vô sở hữu xứ... các lậu hoặc
được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên gì
được nói đến như vậy?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt qua
Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng:
"Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở
hữu xứ.
- Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc
về tưởng... do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là
vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn,
không còn trở lui thế giới này nữa.

BẤT TỬ                                                 32

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ, các lậu hoặc được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên này được nói đến.

Như vậy, xa cho đến các tưởng Thiền chứng, cho đến như vậy, cần phải lấy trí để thể nhập.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các xứ này, như Phi tưởng
phi phi tưởng Thiền chứng và Diệt thọ tưởng là
những xứ, các Tỷ-kheo Thiền quán, khéo léo chứng
nhập, khéo léo khởi xuất Thiền chứng. Ta nói rằng:
"Sau khi chứng nhập và khởi xuất, các xứ ấy cần
phải được chơn chánh làm cho biết rõ".

BẤT TỬ                                                33

5       5 tưởng đưa đến thể nhập vào bất tử - Kinh CÁC TƯỞNG 1 – Tăng II, 434

CÁC TƯỞNG 1 – Tăng II, 434

 Có năm tưởng này, này các Tỷ-kheo, được tu tập,
được làm cho sung mãn, đưa đến quả lớn, lợi ích
lớn, thể nhập vào bất tử, đưa đến cứu cánh bất tử.
Thế nào là năm?

-   Tưởng bất tịnh,
-   Tưởng chết,
-   Tưởng nguy hại,
-   Tưởng ghê tởm các món ăn,
-   Tưởng không có hân hoan đối với tất cả thế
giới.

Năm tưởng này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến kết quả lớn, lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, đưa đến cứu cánh bất tử.

CÁC TƯỞNG 2 – Tăng II, 435

 Có năm tưởng này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến quả lớn lợi ích,

BẤT TỬ                                                 34

thể nhập vào bất tử, đưa đến cứu cánh bất tử. Thế nào là năm?

-   Tưởng vô thường,
-   Tưởng vô ngã,
-   Tưởng chết,
-   Tưởng ghê tởm các món ăn,
-   Tưởng không có hân hoan đối với tất cả thế
giới.

Những pháp này là năm tưởng, này các Tỷ-kheo,
được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến quả
lớn, lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, đưa đến cứu cánh
bất tử.

BẤT TỬ                                                    35

6    7 tưởng đưa đến thể nhập vào bất tử - Kinh TƯỞNG 2 – Tăng III, 342

TƯỞNG 2 –Tăng III, 342

1. - Có bảy tưởng này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, lấy bất tử làm cứu cánh.

2. Thế nào là bảy?

- Tưởng bất tịnh,
- Tưởng chết,
- Tưởng nhàm chán đối với các món ăn,
- Tưởng không hoan hỷ đối với tất cả thế giới,
- Tưởng vô thường,
- Tưởng khổ trong vô thường,
- Tưởng vô ngã trong khổ.

3. Tưởng bất tịnh, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, lấy bất tử làm cứu cánh, được nói đến như vậy. Do duyên gì được nói đến như vậy?

4. Này các Tỷ-kheo, khi một Tỷ-kheo sống nhiều với các tưởng bất tịnh, thời tâm thối lui, tâm trở lưng, quay lưng để không đắm vào các dâm dục; do đó tâm

BẤT TỬ                                                 36

vị ấy không căng thẳng, thanh thản, khởi lên nhàm chán.

- Ví như, này các Tỷ-kheo, lông gà hay là dây gân
quăng vào lửa thời thối lui, trở lưng, quay lưng,
và không căng thẳng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
khi một Tỷ-kheo sống nhiều với các tưởng bất
tịnh, thời tâm thối lui, tâm trở lưng, quay lưng để
không đắm vào các dâm dục; do đó tâm vị ấy
không căng thẳng, thanh thản, khởi lên nhàm
chán.
- Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo sống nhiều với các
tưởng bất tịnh, nhưng tâm lại chạy theo, đắm vào
dâm dục, không khởi lên nhàm chán, thời Tỷ-kheo
ấy cần phải hiểu rằng: "Tưởng bất tịnh không
được ta tu tập, ở nơi ta không có sự sai khác trước
và sau. Ta không đạt được quả tu tập". Ở đấy, vị
ấy tỉnh giác như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo sống nhiều với các
tưởng bất tịnh, thời tâm thối lui, tâm trở lưng,
quay lưng để không đắm vào các dâm dục, do đó
tâm vị ấy không căng thẳng, thanh thản, khởi lên
nhàm chán, thời Tỷ-kheo ấy cần phải hiểu rằng:
"Tưởng bất tịnh được ta tu tập; ở nơi ta có sự sai
khác trước và sau. Ta đạt được quả tu tập". Ở đấy,
vị ấy tỉnh giác như vậy.

BẤT TỬ                                                  37

Tưởng bất tịnh, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, lấy bất tử làm cứu cánh, được nói đến như vậy. Do duyên này, được nói đến như vậy.

5. Tưởng chết, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có lợi ích lớn, được nói đến như vậy. Do duyên gì được nói đến như vậy?

6. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống nhiều với tưởng
chết, thời tâm thối lui, tâm trở lưng, quay lưng
không thích thú sự sống, do đó tâm vị ấy không
căng thẳng, thanh thản, khởi lên nhàm chán.

... (như số 4 ở trên, chỉ khác trước là tưởng bất tịnh, đây là tưởng chết, với sự thay đổi cần thiết)... Do duyên này, được nói đến như vậy.

7. Tưởng nhàm chán đối với món ăn, này các Tỷ-
kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả
lớn, có lợi ích lớn, như vậy được nói đến. Do duyên
gì được nói đến như vậy?

8. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo sống nhiều với các
tưởng nhàm chán đối với các món ăn, thời tâm thối
lui, tâm trở lưng, quay lưng không tham ái các vị;
do đó tâm vị ấy không căng thẳng, thanh thản, khởi
lên nhàm chán.

BẤT TỬ                                                    38

... (như số 4 ở trên, chỉ khác đây là tưởng nhàm chán đối với các món ăn)... Do duyên này được nói đến như vậy.

9. Tưởng không hoan hỷ đối với các thế giới, này
các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn,
có quả lớn, có lợi ích lớn, như vậy được nói đến. Do
duyên gì được nói đến như vậy?

10. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo sống nhiều với
tưởng không hoan hỷ đối với các thế giới, thời tâm
thối lui, tâm trở lưng, quay lưng với các lòe loẹt của
thế giới, do đó tâm vị ấy không căng thẳng, thanh
thản, khởi lên nhàm chán.

... (như số 4 ở trên, chỉ khác đây là tâm không hoan hỷ đối với các thế giới và những thay đổi cần thiết)... Do duyên này được nói đến như vậy.

11. Tưởng vô thường, này các Tỷ-kheo, được tu tập,
được làm cho sung mãn, có quả lớn, có lợi ích lớn,
như vậy được nói đến. Do duyên gì được nói đến như
vậy?

12. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo sống nhiều với tưởng vô thường, thời tâm thối lui, tâm trở lưng, quay lưng với các lợi dưỡng, cung kính, danh vọng;

BẤT TỬ                                                    39

do đó tâm vị ấy không căng thẳng, thanh thản, khởi lên nhàm chán.

... (như số 4 ở trên, chỉ khác đây là tưởng vô thường với những thay đổi cần thiết)...

13. Tưởng khổ trên vô thường, này các Tỷ-kheo,
được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có
lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, lấy bất tử làm cứu
cánh, được nói đến như vậy. Do duyên gì được nói
đến như vậy?

14. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo sống nhiều với các tưởng khổ trên vô thường, thời các tưởng sợ hãi sắc bén được an lập trên thụ động, biếng nhác, thả lỏng, phóng dật, không chú tâm, không quán sát.

- Ví như một kẻ giết người giơ đao lên.
- Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo sống nhiều với
các tưởng khổ trên vô thường, nhưng các tưởng
sợ hãi sắc bén không được an lập trên thụ động,
biếng nhác, thả lỏng, phóng dật, không chú
tâm, không quán sát; thời giống như một kẻ
giết người giơ đao lên. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ấy cần phải hiểu rằng: "Tưởng khổ trên vô
thường không được ta tu tập; ở nơi ta không có
sự sai khác trước và sau. Ta không đạt được

BẤT TỬ                                                  40

quả của sự tu tập." Ở đây, vị ấy tỉnh giác như
vậy.
- Nhưng này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo sống
nhiều với các tưởng khổ trên vô thường, thời
các tưởng sợ hãi sắc bén an lập trên thụ động,
biếng nhác, thả lỏng, phóng dật, không chú
tâm, không quán sát, ví như một kẻ giết người
giơ đao lên. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo cần
phải hiểu rằng: "Tưởng khổ trên vô thường
được ta tu tập; ở nơi ta có sự sai khác trước và
sau. Ta đạt được quả của sự tu tập." Ở đây, vị
ấy tỉnh giác như vậy.

Tưởng khổ trên vô thường, này các Tỷ-kheo, được
tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có lợi ích
lớn, thể nhập vào bất tử, lấy bất tử làm cứu cánh,
được nói đến như vậy. Do duyên này được nói đến
như vậy.

15. Tưởng vô ngã trên khổ, này các Tỷ-kheo, được
tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có lợi ích
lớn, thể nhập vào bất tử, lấy bất tử làm mục đích,
được nói đến như vậy. Do duyên gì được nói đến như
vậy?

16. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo sống nhiều với các tưởng vô ngã trên khổ, này các Tỷ-kheo, ý của vị ấy thoát khỏi các tư tưởng ngã, ngã sở, ngã mạn,

BẤT TỬ                                                  41

đối với cái thân có thức nầy và đối với tất cả tướng ở ngoài, khéo giải thoát, được an tịnh, vượt qua các thiên kiến.

- Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo sống nhiều với
tâm chất chứa tưởng vô ngã trên khổ, này các
Tỷ-kheo, ý của vị ấy không thoát khỏi các tư
tưởng ngã, ngã sở, ngã mạn, đối với cái thân có
thức nầy và đối với tất cả tướng ở ngoài, khéo
giải thoát, được an tịnh, vượt qua các thiên
kiến. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải
hiểu rằng: "Tưởng vô ngã trên khổ không được
ta tu tập; ở nơi ta không có sự sai khác trước
và sau. Ta không đạt được quả của sự tu tập."
Ở đây, vị ấy tỉnh giác như vậy.
- Nhưng này Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo sống nhiều
với các tưởng vô ngã trên khổ, này các Tỷ-
kheo, ý của vị ấy thoát khỏi các tư tưởng ngã,
ngã sở, ngã mạn, đối với cái thân có thức và đối
với tất cả tướng ở ngoài, khéo giải thoát, được
an tịnh, vượt qua các thiên kiến. Này các Tỷ-
kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải hiểu rằng: "Tưởng
vô ngã trên khổ được ta tu tập; ở nơi ta có sự
sai khác trước và sau. Ta đạt được quả của sự
tu tập." Ở đây, vị ấy tỉnh giác như vậy.

BẤT TỬ                                                   42

Tưởng vô ngã trên khổ, này các Tỷ-kheo, được tu
tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có lợi ích
lớn, thể nhập vào bất tử, lấy bất tử làm cứu cánh,
được nói đến như vậy. Do duyên gì được nói đến như
vậy.

Bảy tưởng này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, lấy bất tử làm cứu cánh.

BẤT TỬ                                               43

7   Ai giảng dạy Chánh pháp, Vị ấy cho bất tử - Kinh Cho Gì – Tương I, 72

Cho Gì – Tương I, 72
(Vị Thiên):
Cho gì là cho lực?
Cho gì là cho sắc?
Cho gì là cho lạc?
Cho gì là cho mắt?
Cho gì cho tất cả?
Xin đáp điều con hỏi?

(Thế Tôn):
Cho ăn là cho lực,
Cho mặc là cho sắc,
Cho xe là cho lạc,
Cho đèn là cho mắt.
Ai cho chỗ trú xứ,
Vị ấy cho tất cả,
Ai giảng dạy Chánh pháp,
Vị ấy cho bất tử.

BẤT TỬ                                       44

8    Bất tử giới - Các thiền chứng và 5 thủ uẩn - Kinh THIỀN – Tăng IV, 173

THIỀN – Tăng IV, 173

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng:

- "Y chỉ nơi sơ Thiền, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ hai, các lậu hoặc được
diệt tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ ba, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ tư, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Không vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Thức vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ...
- "Y chỉ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, các lậu
hoặc được đoạn tận".

2. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên gì, được nói đến như vậy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục... chứng và trú sơ Thiền.

BẤT TỬ                                                  45

Vị ấy, ở đây đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã. Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.

Sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy, vị ấy
hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là
thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất
cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt Niết-
bàn". Vị ấy trú ở đây đạt đến sự diệt tận các lậu
hoặc.

Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với
pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, là vị
hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn
trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung,
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống đất
sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn xa,
bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt và an trú sơ Thiền. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán

BẤT TỬ                                                     46

là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã. Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc. Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

3. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng y chỉ Thiền thứ hai...
y chỉ Thiền thứ ba... y chỉ Thiền thứ tư, các lậu hoặc
được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên gì
được nói đến?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận lạc,
đoạn tận khổ, chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ từ trước,
chứng đạt và an trú Thiền thứ tư, không khổ, không
lạc, xả niệm, thanh tịnh.

BẤT TỬ                                                    47

Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã.

Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt Niết- bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.

Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với
pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, là vị
hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn
trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống đất
sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn xa,
bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận lạc... chứng đạt và an trú sơ Thiền... thứ tư. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt

BẤT TỬ                                                     48

nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã.

Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.

Sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết- bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.

Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với
pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy
là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không
còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào sơ Thiền, thứ hai... thứ tư, các lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

4. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, được nói đến như vậy. Do duyên gì được nói đến như vậy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vượt khỏi các sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các chướng ngại tưởng, không tác ý đến tưởng sai biệt, biết rằng: "Hư không

BẤT TỬ                                                      49

là vô biên", chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành... vị ấy... do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết- bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

5. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Thức vô
biên xứ... y chỉ vào Vô sở hữu xứ... các lậu hoặc
được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên gì
được nói đến như vậy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt qua Thức vô
biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật
gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Vị ấy ở đây,
đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc về tưởng... vị ấy...
do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là vị hóa sanh, tại
đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới
này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ, các lậu hoặc được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên này được nói đến.

BẤT TỬ                                                    50

Như vậy, xa cho đến các tưởng Thiền chứng, cho đến như vậy, cần phải lấy trí để thể nhập.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các xứ này, như Phi tưởng
phi phi tưởng Thiền chứng và Diệt thọ tưởng là
những xứ, các Tỷ-kheo Thiền quán, khéo léo chứng
nhập, khéo léo khởi xuất Thiền chứng. Ta nói rằng:
"Sau khi chứng nhập và khởi xuất, các xứ ấy cần
phải được chơn chánh làm cho biết rõ".

BẤT TỬ                                                51

9   Bất tử giới - Kinh MAHÀCUNDA – Tăng III, 124

MAHÀCUNDA – Tăng III, 124

1. Như vậy tôi nghe:
Một thời, Tôn giả Mahàcunda trú ở Cetì, tại Sahajàti.
Tại đấy, Tôn giả Mahàcunda gọi các Tỷ-kheo:
- Này các Hiền giả Tỷ-kheo!
- Thưa Hiền giả!
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahàcunda. Tôn
giả Mahàcunda nói như sau:
2. - Ở đây, này chư Hiền, một số Tỷ-kheo chuyên tâm
về pháp không ưa thích các Tỷ-kheo tu Thiền, nói
như sau: "Các người này nói: "Chúng tôi tu Thiền,
chúng tôi tu Thiền". Họ tu Thiền, họ hành thiền.
Những người này Thiền cái gì? Những người này
Thiền có lợi ích gì? Những người này Thiền như thế
nào? " Ở đây, các Tỷ-kheo chuyên tâm về pháp
không hoan hỷ, và các Tỷ-kheo tu Thiền cũng không
hoan hỷ; hành động như vậy không đưa lại hạnh phúc
cho nhiều người, an lạc cho nhiều người, không đưa
lại lợi ích, hạnh phúc, an lạc cho chư Thiên và loài
Người.

BẤT TỬ                                                  52

3. Ở đây, này chư hiền, một số Tỷ-kheo tu thiền
không ưa thích các Tỷ-kheo chuyên tâm về pháp, nói
như sau: "Các người này nói: "Chúng tôi chuyên tâm
về pháp, chúng tôi huyết tâm về pháp". Họ tháo
động, kiêu căng, dao động, lắm mồm, lắm miệng,
lắm lời, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh,
tâm tán loạn, các căn thả lỏng. Những người này
chuyên tâm về pháp cái gì? Những người này chuyên
tâm về pháp có lợi ích gì? Những người này chuyên
tâm về pháp như thế nào?". Ở đây, các Tỷ-kheo tu
Thiền không có hoan hỷ, và các Tỷ-kheo chuyên tu
về pháp cũng không hoan hỷ; hành động như vậy
không đưa lại hạnh phúc cho nhiều người, an lạc cho
nhiều người, không đưa lại lợi ích, hạnh phúc, an lạc
cho chư Thiên và loài Người.
4. Nhưng ở đây, này chư Hiền, có những Tỷ-kheo
chuyên tâm về pháp, chỉ tán thán các Tỷ-kheo chuyên
tâm về pháp, không tán thán các Tỷ-kheo tu Thiền.
Và ở đây, các Tỷ-kheo chuyên tâm về pháp không
được hoan hỷ; các Tỷ-kheo tu Thiền không được
hoan hỷ. Sở hành như vậy không đưa lại hạnh phúc
cho nhiều người, an lạc cho nhiều người, không đưa
lại lợi ích, hạnh phúc, an lạc cho chư Thiên và loài
Người
5 Nhưng ở đây, này chư Hiền, có những Tỷ-kheo tu
Thiền chỉ tán thán các Tỷ-kheo tu Thiền, không tán
thán các Tỷ-kheo chuyên tâm về pháp. Và ở đây, các

BẤT TỬ                                                  53

Tỷ-kheo tu Thiền không được hoan hỷ; các Tỷ-kheo
chuyên tâm về pháp không được hoan hỷ. Sở hành
như vậy không đưa lại hạnh phúc cho nhiều nguời,
an lạc cho nhiều người, không đưa lại lợi ích, hạnh
phúc, an lạc cho chư Thiên và loài người.
Do vậy, này chư Hiền, cần phải học tập như sau:
6. "Chúng ta là những người chuyên tâm về pháp,
chúng ta sẽ tán thán các Tỷ-kheo tu Thiền ".
Này chư Hiền, chư Hiền cần phải học tập như vậy.
Vì cớ sao? Thật vậy, này chư Hiền, các người vi
diệu ấy khó tìm được ở đời, những người cảm giác
bất tử giới với thân và an trú.
Do vậy này chư Hiền, cần phải học tập như sau:
7. "Chúng ta là những người tu thiền, chúng ta sẽ
tán thán các Tỷ-kheo chuyên tâm về pháp".
Này các chư Hiền, chư Hiền cần phải học tập như
vậy. Vì cớ sao? Thật vậy, này chư Hiền, các người
vi diệu ấy khó tìm được ở đời, những người với trí
tuệ thể nhập và thấy con đường thâm sâu hướng dẫn
đến đích.

BẤT TỬ                                                54

10 Bất tử  giới -     ĐẠI     Kinh MALUNKYAPUTTA – 64 Trung II, 205

ĐẠI KINH MALUNKYAPUTTA (Mahamalunkyaputta suttam) – Bài kinh số64 – Trung II, 205

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại
tịnh xá ông Anathapindika. Ở đây, Thế Tôn gọi các
Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". – "Bạch Thế Tôn".
Những vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn
nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có thọ trì năm hạ phần kiết sử do Ta giảng dạy không?

Được nghe nói vậy, Tôn giả Malunkyaputta bạch Thế Tôn:

– Con có thọ trì năm hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy.

BẤT TỬ                                                 55

– Năm hạ phần kiết sử do Ta giảng dạy, này Malunkyaputta, Ông thọ trì như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, con thọ trì thân kiến là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Bạch Thế Tôn con thọ trì nghi là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Bạch Thế Tôn, con thọ trì giới cấm thủ là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Bạch Thế Tôn, con thọ trì dục tham là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Bạch Thế Tôn, con thọ trì sân là hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy. Như vậy, bạch Thế Tôn, con thọ trì năm hạ phần kiết sử do Thế Tôn giảng dạy.

– Này Malunkyaputta, vì vấn đề gì (hay vì ai) Ông thọ trì năm hạ phần kiết này do Ta giảng dạy?

Này Malunkyaputta, có phải các tu sĩ ngoại đạo cật vấn Ông với ví dụ này về đứa con nít? Này Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ đang nằm ngủ không có tự thân, thời đâu nó có thể khởi lên thân kiến? Thân kiến tùy miên thật sự sống tiềm tàng trong nó. Này Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ, đang nằm ngửa không có các pháp, thời từ đâu nó có thể khởi lên nghi hoặc đối với các pháp? Nghi tùy miên thật sự sống tiềm tàng trong nó. Này Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ đang nằm ngửa không có giới, thời từ đâu nó có thể khởi

BẤT TỬ                                                  56

lên giới cấm thủ trong các giới? Giới cấm thủ tùy
miên thật sự sống tiềm tàng trong nó. Này
Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ đang
nằm ngửa không có những dục, thời từ đâu nó có thể
khởi lên lòng dục tham trong các dục? Dục tham, tùy
miên thật sự sống tiềm tàng trong nó. Này
Malunkyaputta, nếu một đứa con nít ngây thơ đang
nằm ngửa không có các loài hữu tình, thời từ đâu nó
có thể khởi lên lòng sân đối với các loài hữu tình?
Sân tùy miên thật sự sống tiềm tàng trong nó.

Này Malunkyaputta, có phải các tu sĩ ngoại đạo cật vấn Ông với ví dụ này về đứa con nít?

Được nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời, Bạch Thiện
Thệ, nay đã đến thời để Thế Tôn thuyết giảng năm
hạ phần kiết sử. Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo
sẽ thọ trì.

– Vậy Ananda, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn

BẤT TỬ                                                57

giảng như sau:

 Ở đây, này Ananda, có kẻ vô văn phàm phu,
không đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần
thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các
bậc Thánh, không đến yết kiến các bậc Chân
nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân,
không tu tập pháp các bậc Chân nhân:

 Vị ấy sống với tâm bị triền phược bởi thân
kiến, bị chi phối bởi thân kiến, và không như
thật tuệ tri sự xuất ly thân kiến đã khởi lên.
Thân kiến này của vị ấy kiên cố, không được
nhiếp phục, trở thành một hạ phần kiết sử.
 Vị ấy sống với tâm bị nghi hoặc triền phược, bị
nghi hoặc chi phối, và không như thật tuệ tri sự
xuất ly nghi hoặc đã khởi lên. Nghi hoặc này
của vị ấy kiên cố, không được nhiếp phục, trở
thành một hạ phần kiết sử.
 Vị ấy sống với tâm bị giới cấm thủ triền phược,
bị giới cấm thủ chi phối và không như thật tuệ
tri sự xuất ly giới cấm thủ đã khởi lên. Giới cấm
thủ này của vị ấy kiên cố, không được nhiếp
phục, trở thành một hạ phần kiết sử.
 Vị ấy sống với tâm bị dục tham triền phược, bị
dục tham chi phối và không như thật biết sự

BẤT TỬ                                                  58

xuất ly dục tham đã khởi lên, dục tham này của
vị ấy kiên cố, không được nhiếp phục, trở thành
một hạ phần kiết sử.
 Vị ấy sống với tâm bị sân triền phược, bị sân
chi phối và không như thật tuệ tri, sự xuất ly
sân đã khởi lên. Sân này của vị ấy kiên cố,
không được nhiếp phục, trở thành một hạ phần
kiết sử.
 Và này Ananda, có vị Đa văn Thánh đệ tử, đến
yết kiến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc
Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đến yết kiến
các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân
nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân:
 Vị này sống với tâm không bị thân kiến triền
phược, không bị thân kiến chi phối, và vị này
như thật tuệ tri sự xuất ly dục tham đã khởi lên.
Thân kiến này của vị ấy với tùy miên được
đoạn trừ.
 Vị này sống với tâm không bị nghi hoặc triền
phược, không bị nghi hoặc chi phối, và vị này
như thật tuệ tri sự xuất ly nghi hoặc đã khởi lên.
Nghi hoặc này của vị ấy với tùy miên được
đoạn trừ.
 Vị ấy sống với tâm không bị giới cấm thủ triền

BẤT TỬ                                                   59

phược, không bị giới cấm thủ chi phối và vị này
như thật tuệ tri sự xuất ly giới cấm thủ đã khởi
lên, giới cấm thủ của vị ấy với tùy miên được
đoạn trừ.
 Vị này sống với tâm không bị dục tham triền
phược, không bị dục tham chi phối, và vị này
như thật tuệ tri sự xuất ly dục tham đã khởi lên.
Dục tham này của vị ấy với tùy miên được đoạn
trừ.
 Vị này sống với tâm không bị sân triền phược,
không bị sân chi phối, và vị này như thật tuệ tri
sự xuất ly sân được khởi lên. Sân này của vị ấy
với tùy miên được đoạn trừ.
 Này Ananda, con đường nào, lộ trình nào đưa
đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, nếu
không thực hành con đường ấy, lộ trình ấy,
nhưng năm hạ phần kiết sử được biết rõ, hay
được thấy rõ, hay được đoạn trừ, sự tình như
vậy không xảy ra.
Ví như, này Ananda, đối với một cây lớn đứng
thẳng có lõi cây nếu người ấy không đẽo vỏ trong,
không đẽo giác cây, nhưng vẫn có thể đẽo được lõi
cây, sự tình này không xảy ra. Cũng vậy này Ananda,
con đường nào, lộ trình nào đưa đến sự đoạn trừ năm
hạ phần kiết sử, nếu không thực hành con đường ấy,

BẤT TỬ                                                  60

lộ trình ấy, nhưng năm hạ phần kiết sử sẽ được biết rõ, hay sẽ được thấy rõ, hay sẽ được đoạn trừ, sự tình như vậy không xảy ra.

 Và này Ananda, con đường nào, lộ trình nào
đưa đến đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, nếu
thực hành con đường ấy, lộ trình ấy, thời năm
hạ phần kiết sử sẽ được biết rõ, hãy sẽ được
thấy rõ, hay sẽ được đoạn trừ, sự tình như vậy
xảy ra.

Ví như, này Ananda, đối với một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, nếu người ấy sau khi đẻo vỏ trong, sau khi đẻo giác cây, thời sẽ đẻo được lõi cây, sự tình này xảy ra. Cũng vậy này Ananda, con đường nào, lộ trình nào đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, nếu thực hành con đường ấy, đạo lộ ấy, thời năm hạ phần kiết sử sẽ được biết rõ, hay sẽ được thấy rõ, hay sẽ được đoạn diệt, sự tình như vậy xảy ra.

Này Ananda, ví như sông Hằng, nước đầy tràn,
con quạ có thể uống được. Rồi một người ốm yếu đi
đến và nghĩ như sau: "Sau khi lội cắt ngang dòng
sông Hằng, với tay của ta, ta sẽ đến bờ bên kia an
toàn". Nhưng người ấy không thể sau khi lội cắt
ngang dòng sông Hằng, với tay của người ấy, đến
được bờ bên kia an toàn. Cũng vậy, này Ananda, bất

BẤT TỬ                                                    61

cứ ai, khi được giảng pháp để đoạn trừ thân kiến,
nếu tâm của vị ấy không thích thú, không hoan
hỷ, không có định tĩnh, không có giải thoát, thời
vị ấy cần phải được xem là giống người ốm yếu
kia.

Này Ananda, ví như sông Hằng, nước lớn, đầy
tràn, con quạ có thể uống được. Rồi một người lực sĩ
đi đến và nghĩ như sau: "Sau khi lội cắt ngang dòng
sông Hằng, với tay của ta, ta sẽ đến bờ bên kia an
toàn". Người ta có thể sau khi lội cắt ngang dòng
sông Hằng với tay của người ấy, đến được bờ bên
kia an toàn. Cũng vậy, này Ananda, bất cứ ai, khi
được giảng pháp để được đoạn trừ thân kiến, nếu
tâm của vị ấy thích thú, hoan hỷ, có định tĩnh, có
giải thoát, thời vị ấy được xem là giống như người
lực sĩ kia

 Và này Ananda, thế nào là con đường, thế nào là lộ trình đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử?

 Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo do viễn ly các
sanh y (Upadhiviveka) do đoạn trừ các bất
thiện pháp, do làm cho an tịnh thân thô ác hành
một cách toàn diện, ly dục, ly bất thiện pháp,
chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ

BẤT TỬ                                                 62

lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
 Vị này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp,
tưởng pháp, hành pháp, thức pháp là vô
thường, khổ, như bệnh, như cục bướu, như mũi
tên, như điều bất hạnh, như bệnh chướng, như
kẻ địch, như phá hoại, là không, là vô ngã. Vị
này giải thoát tâm khỏi các pháp ấy.
 Sau khi giải thoát tâm khỏi các pháp ấy, vị ấy
tập trung tâm vào bất tử giới (Amatadhatu) và
nghĩ rằng: "Đây là tịch tịnh, đây là vi diệu, tức
là sự an chỉ tất cả hành, sự xả ly tất cả sanh y,
sự ái diệt, vô tham, đoạn diệt, Niết-bàn".
 Nếu an trú vững chắc ở đây, vị này đạt đến sự
đoạn tận các lậu hoặc.
 Nếu vị ấy không đạt đến sự đoạn tận các lậu
hoặc, thời do sự tham pháp, hỷ pháp của mình,
thời do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy
được hóa sanh, nhập Niết-bàn ở đấy, không
phải trở lui đời này nữa.
Này Ananda, đây là con đường, đây là lộ trình
đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhứt tâm...

BẤT TỬ                                                  63

...Thiền thứ ba...

...chứng và trú Thiền thứ tư. Vị này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp, tưởng pháp, hành pháp, thức pháp là vô thường... (như trên)... không phải trở lui đời này nữa. Này Ananda, đây là con đường, đây là lộ trình đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo vượt lên mọi sắc
tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, không tác ý
đối với dị tưởng, vị Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không
là vô biên", chứng và trú Hư không vô biên xứ. Vị
này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp, tưởng pháp,
hành pháp, thức pháp là vô thường... (như trên)...
không phải trở lui đời này nữa. Này Ananda, đây là
con đường, đây là lộ trình đưa đến sự đoạn trừ năm
hạ phần kiết sử.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo vượt lên mọi Hư không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô biên xứ... (như trên)...

... vượt lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ. Vị này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp, tưởng pháp, hành pháp, thức pháp là vô thường, khổ, như bệnh, như cục bướu, như mũi tên, như điều bất hạnh, như bệnh chướng, như kẻ địch, như phá hoại, là không,

BẤT TỬ                                                  64

là vô ngã. Vị này giải thoát tâm khỏi các pháp ấy. Sau khi giải thoát tâm khỏi các pháp ấy, vị ấy tập trung vào bất tử giới và nghĩ rằng: "Đây là tịch tịnh, đây là vi diệu, tức là sự an chỉ tất cả hành, sự xả ly tất cả sanh y, sự ái diệt, vô tham, đoạn diệt, Niết- bàn". Nếu an trú vững chắc ở đây, vị này đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu vị ấy không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thời do sự tham pháp, hỷ pháp của mình, do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa sanh, nhập Niết-bàn ở đấy, không phải trở lui đời này nữa.

Này Ananda, đây là con đường, đây là lộ trình đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử.

 Bạch Thế Tôn, nếu đây là con đường, đây là lộ
trình đưa đến sự đoạn trừ năm hạ phần kiết sử
thời do hành trì như thế nào mà một số vị Tỷ-kheo
chứng tâm giải thoát, một số chứng tuệ giải
thoát?

– Ở đây, này Ananda, Ta nói rằng do sự sai khác về căn tánh.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda, hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

BẤT TỬ                                                   65

BẤT TỬ   66

11 Chúng lấy gì làm lõi cây - Kinh TÔN GIẢ SAMIDDHI – Tăng IV, 113

TÔN GIẢ SAMIDDHI – Tăng IV, 113

1. Rồi Tôn giả Samiddhi đi đến Tôn giả Sàriputta,
sau khi đến, chào đón hỏi thăm Tôn giả Sàriputta,
sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân
hữu, liền ngồi xuống một bên.

Rồi Tôn giả Sàriputta nói với Tôn giả Samiddhi đang ngồi xuống một bên:

- Do sở duyên gì, này Samiddhi, một người khởi lên các tư duy tầm?

- Do danh sắc làm sở duyên, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, cái gì khiến chúng đi đến sai khác?

- Các giới, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, chúng lấy gì làm tập khởi?

- Lấy xúc làm tập khởi, thưa Tôn giả.

- Này Samiddhi, chúng qui tụ ở đâu?

BẤT TỬ                                                67

- Chúng qui tụ ở các cảm thọ, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, chúng lấy gì làm thượng thủ?

- Chúng lấy định làm thượng thủ, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, chúng lấy gì làm tăng thượng?

- Chúng lấy niệm làm tăng thượng, thưa Tôn giả.

- Này Samiddhi, chúng lấy cái gì làm tối thượng?

- Chúng lấy tuệ làm tối thượng, thưa Tôn giả.

- Này Samiddhi, chúng lấy gì làm lõi cây?

- Chúng lấy giải thoát làm lõi cây, thưa Tôn giả.

- Này Samiddhi, chúng thể nhập vào gì?

- Chúng thể nhập vào bất tử, thưa Tôn giả.

2. - Khi được hỏi: "Này Samiddhi, do sở duyên gì một người khởi lên các tư duy tầm?", Hiền giả đáp: "Do danh sắc làm sở duyên, thưa Tôn giả".

Này Samiddhi, khi được hỏi: "Cái gì khiến chúng đi đến sai khác?", Hiền giả đáp:" Trong các giới, thưa Tôn giả".

BẤT TỬ                                                68

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm tập khởi?", Hiền giả đáp: "Lấy xúc làm tập khởi, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chỗ qui tụ của chúng là gì?", Hiền giả đáp: "Chỗ qui tụ của chúng là thọ, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm thượng thủ?", Hiền giả đáp: "Chúng lấy định làm thượng thủ, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm tăng thượng?", Hiền giả đáp: "Chúng lấy niệm tăng thượng, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm tối thượng?" Hiền giả đáp: "Chúng lấy tuệ làm tối thượng, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm lõi cây?", Hiền giả đáp: "Chúng lấy giải thoát làm lõi cây, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng thể nhập vào gì?", Hiền giả đáp: "Chúng thể nhập vào bất tử, thưa Tôn giả".

BẤT TỬ                                                 69

Lành thay, lành thay, này Samiddhi! Lành thay, này Samiddhi! Hiền giả đã trả lời các câu hỏi. Nhưng Hiền giả chớ có kiêu mạn về vấn đề này.

BẤT TỬ                                               70

12 Chớ bỏ mất bất tử - Kinh Bất Tử – Tương V, 287

Bất Tử – Tương V, 287

1) Tại Sàvatthi...

2) -- Này các Tỷ-kheo, hãy trú với tâm khéo an trú trên bốn niệm xứ. Nhưng các Ông chớ có bỏ mất bất tử. Thế nào là bốn?

3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trú, quán thân
trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp
phục tham ưu ở đời... trú, quán thọ trên các cảm
thọ... trú, quán tâm trên tâm... trú, quán pháp trên
các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp
phục tham ưu ở đời.

4) Này các Tỷ-kheo, hãy trú với tâm khéo an trú trên bốn niệm xứ. Nhưng các Ông chớ có bỏ mất bất tử.

BẤT TỬ                                                 71

13 Cửa bất tử rộng mở - Kinh XÀ–NI–SA – 18 Trường II, 53

KINH XÀNISA (JANAVASABHA SUTTANTA) – Bài kinh số 18 – Trường II, 53

I
1. Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở Nàdika (bộ lạc Na-đề-ca) tại
Ginjakàvasatha (nhà làm bằng gạch). Lúc bấy giờ,
Thế Tôn thường hay tuyên bố về vấn đề tái sanh
của những tín đồ đã sống, đã từ trần và đã mệnh
chung trong các bộ lạc xung quanh như bộ lạc Kàsi
(Ca-thi), Kosala (Câu-tát-la), Vajjì (Bạt-kỳ), Malla
(Mạt-la), Ceti (Chi-đề), Vansa (Bạt-sa), Kuru (Câu-
lâu), Pancàla (Ban-giá-la), Maccha (Bà-sá-la)
Sùrasena (Mậu-ba-tây-na):
- Vị này sanh ra tại chỗ này! Vị kia sanh ra tại chỗ
kia. Hơn năm mươi vị tín đồ ở Nàdika đã từ trần, đã
mệnh chung với năm hạ phần kiết sử đã được đoạn
trừ, được hóa sanh (thiên giới) từ đó nhập Niết-bàn
không còn trở lại đời này nữa. Hơn chín mươi vị ở
Nàdikà, đã từ trần, đã mệnh chung, với ba kiết sử
đã được đoạn trừ, với tham, sân, si được giảm thiểu,
chứng quả Nhất lai, sau khi trở lại đời này một lần

BẤT TỬ                                                  72

nữa sẽ tận diệt khổ đau. Hơn năm trăm vị Nàdikà đã
từ trần, đã mệnh chung, với ba kiết sử đã được diệt
trừ, chứng quả Dự lưu, nhất định không đọa ác đạo,
đạt đến Chánh Giác.
2. Các vị tín đồ ở Nàdikà được nghe: " Thế Tôn
thường hay tuyên bố về vấn đề tái sanh của những
tín đồ đã từ trần và đã mệnh chung trong các bộ lạc
xung quanh, như bộ lạc Kàsi, Kosala, Vajjì, Malla,
Ceti, Vamsa, Kuru, Pancàla, Macchà, Sùrasena: "
Vị này sanh ra tại chỗ này. Vị kia sanh ra tại chỗ
kia. Hơn năm mươi vị tín đồ Nàdikà đã từ trần, đã
mệnh chung với năm hạ phần kiết sử đã được đoạn
trừ, được hóa sanh (Thiên giới) từ đó nhập niết-bàn
không còn trở lại đời này nữa. Hơn chín mươi vị ở
Nàdikà đã từ trần, đã mệnh chung với ba kiết sử đã
được đoạn trừ, với tham, sân, si được giảm thiểu,
chứng quả Nhất lai, sau khi trở lại đời này một lần
nữa sẽ diệt tận khổ đau. Hơn năm trăm vị ở Nàdikà
đã từ trần, đã mệnh chung với ba kiết sử đã được
đoạn trừ, chứng quả Dự lưu, nhất định không đọa
ác đạo, đạt đến Chánh Giác ". Các vị tín đồ ở
Nàdikà được nghe Thế Tôn hỏi đáp như vậy, lấy
làm hoan hỷ, tín thọ, an lạc.
3. Tôn giả Ananda được nghe: " Thế Tôn thường
hay tuyên bố về vấn đề tái sanh của những tín đồ đã
từ trần, đã mệnh chung trong các bộ lạc xung
quanh, như bộ lạc Kàsi, Kosala, Vajjì, mallà, Ceti,

BẤT TỬ                                                  73

Vamsa, Kuru, Pancàla, Macchà, Sùrasena: " Vị này
sanh ra tại chỗ này, vị kia sanh ra tại chỗ kia. Hơn
50 vị tín đồ Nàdikà đã từ trần, đã mệnh chung với
năm hạ phần kiết sử đã được đoạn trừ, được hóa
sanh (thiên giới) từ đó nhập Niết-bàn không còn trở
lại đời này nữa. Hơn chín mươi vị ở Nàdikà đã từ
trần, đã mệnh chung với ba kiết sử đã được đoạn
trừ, với tham, sân, si được giảm thiểu, chứng quả
Nhất lai, sau khi trở lại đời này một lần nữa sẽ diệt
tận khổ đau. Hơn năm trăm vị ở Nãdikã đã từ trần,
đã mệnh chung với ba kiết sử đã được diệt trừ,
chứng quả Dự lưu, nhất định không đọa ác đạo, đạt
đến Chánh Giác ". Các vị tín đồ ở Nãdikã được
nghe Thế Tôn hỏi đáp như vậy lấy làm hoan hỷ, tín
thọ, an lạc".
4. Rồi tôn giả Ananda suy nghĩ: " Nhưng ở tại
Magadha (Ma-kiệt-đà), có nhiều tín đồ đã tu hành
lâu ngày và đã từ trần, mệnh chung, nhiều đến nỗi
người ta tưởng hai xứ Anga (Ương-già) và
Magadha đều trống không vì số tín đồ từ trần mệnh
chung. Những vị này tin tưởng Phật, tin tưởng Pháp
và tin tưởng Tăng, và giới luật đầy đủ. Nhưng Thế
Tôn không nói gì về sự từ trần và sự mệnh chung
của họ. Lành thay nếu gợi được một câu trả lời về
họ, nhờ vậy nhiều người sẽ khởi lòng tin, và từ đó
được sanh lên thiện giới. Lại có vua Seniya
Bimbisàra (Tư-ni-du Tần-bà-sa) xứ Magadha sống

BẤT TỬ                                                   74

như Pháp, dùng Chánh pháp trị nước, có lòng
thương tưởng các vị Bà-la-môn, Gia chủ, dân chúng
thị thành và dân chúng thôn quê. Vua này được dân
chúng xưng tán như sau: " Vị vua sống như pháp,
dùng chánh pháp trị nước, đã làm cho chúng ta
sung sướng, vị này mệnh chung. Chúng ta đã sống
thật hạnh phúc dưới thời vua sống như Pháp và
dùng Chánh pháp trị nước này. Vị vua này cũng tin
tưởng Phật, tin tưởng Pháp, tin tưởng Tăng và giới
luật đầy đủ ". Và dân chúng cũng nói: " Cho đến
khi mệnh chung, vua Seniya Bimbisàra xứ
Magadha luôn luôn tán dương Thế Tôn ". Nhưng
Thế Tôn không nói gì về sự từ trần và mệnh chung
của vị vua này. Lành thay, nếu gợi được câu trả lời
về vị vua này, nhờ vậy nhiều người sẽ khởi lòng tin
và từ đó được sanh lên thiên giới. Lại nữa Thế Tôn
chứng quả Bồ-đề tại Magadha. Thế Tôn đã chứng
quả Bồ-đề ở Magadha thì sao Ngài lại không nói
đến về sự từ trần và mệnh chung của các tín đồ ở
Magadha? Nếu Thế Tôn không nói gì về sự từ trần
và mệnh chung của các tín đồ ở Magadha thời các
vị này sẽ đau buồn và nếu các vị này đau buồn thời
sao Thế Tôn có thể không trả lời được? "
5. Sau khi đã suy nghĩ một mình, yên lặng, vì các
tín đồ ở Magadha, tôn giả Ananda sáng hôm sau
thức dậy đến tại chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong đảnh

BẤT TỬ                                                 75

lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống
một bên, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn con có nghe: Thế Tôn thường hay
tuyên bố về vấn đề tái sanh của những tín đồ đã từ
trần, đã mệnh chung trong các bộ lạc xung quanh,
như bộ lạc Kàsi, Kosala, Vajjì, Malla, Ceit, Vamsa,
Kuru, Pancàla, Macchà, Sùrasena: " Vị này sanh ra
tại chỗ này, vị kia sanh ra tại chỗ kia. Hơn năm
mươi vị tín đồ ở Nadikà đã mệnh chung với năm hạ
phần kiết sử đã được nhập Niết-bàn không còn trở
lại đời này nữa. Hơn chín mươi vị ở Nàdikà đã từ
trần, đã mệnh chung với ba kiết sử đã được đoạn
trừ, với tham, sân, si được giảm thiểu, chứng quả
Nhất Lai, sau khi trở lại đời này một lần nữa sẽ diệt
tận khổ đau. Hơn năm trăm vị ở Nàdikà đã từ trần,
đã mệnh chung với ba kiết sử đã được đoạn trừ,
chứng quả Dự lưu, nhất định không đọa ác đạo, đạt
đến Chánh Giác ". Các vị tín đồ ở Nàdikà được
nghe Thế Tôn hỏi đáp như vậy lấy làm hoan hỷ, tín
thọ, an lạc.
6. Bạch Thế Tôn, nhưng ở tại Magadha có nhiều tín
đồ này tu hành lâu ngày và đã từ trần, mệnh chung,
nhiều đến nỗi người ta tưởng hai xứ Anga và
magadha đều trống không vì số tín đồ từ trần mệnh
chung. Những vị này tin tưởng Phật, tin tưởng
Pháp, tin tưởng Tăng và giới luật đầy đủ. Nhưng
Thế Tôn không nói gì về sự từ trần và mệnh chung

BẤT TỬ                                                  76

của họ. Lành thay nếu gợi được một câu trả lời về
họ, và như vậy nhiều người sẽ khởi lòng tin, và từ
đó được sanh lên Thiên giới. Bạch Thế Tôn, lại có
vua Seniya Bimbisàra xứ Magadha, sống như Pháp,
dùng Chánh pháp trị nước, có lòng thương tưởng
các vị Bà-la-môn, Gia chủ, dân chúng thị thành và
dân chúng thôm quê. Vua này được dân chúng
xưng tán như sau: " Vị vua sống như Pháp, và dùng
Chánh pháp cai trị nước này. Vị Vua này cũng tin
tưởng Phật, tin tưởng Pháp, tin tưởng Tăng và giới
luật đầy đủ ". Và dân chúng cũng nói: " Cho đến
khi mệnh chung, vua Seniya Bimbisàra xứ
Magadha luôn luôn tán dương Thế Tôn ". Nhưng
Thế Tôn không nói gì về sự từ trần và mệnh chung
của vị vua này. Lành thay nếu gợi được câu trả lời
về vị vua này, nhờ vậy nhiều người sẽ khởi lòng tin,
và từ đó được sanh lên thiên giới. Bạch Thế Tôn, lại
nữa Thế Tôn đã chứng quả Bồ-đề ở Magadha. Thế
Tôn đã chứng quả Bồ đề ở Magadha, thời sao Ngài
không nói về sự từ trần và mệnh chung của các tín
đồ ở Magadha. Nếu Thế Tôn không nói gì về sự từ
trần và mệnh chung của các tín đồ ở Magadha, thời
các vị này sẽ đau buồn, và nếu các vị này đau buồn
thời sao Thế Tôn có thể không thể trả lời được?
Tôn giả Ananda, vì các tín đồ ở Magadha, sau khi
đã trình lên trước Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy,

BẤT TỬ                                                 77

đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài, từ
tạ ra đi.
7. Sau khi tôn giả Ananda đi ra không bao lâu, Thế
Tôn liền đắp y vào buổi sáng, tay cầm y bát, đi vào
Nàdikà để khất thực. Khi khất thực ở Nàdikà xong,
sau buổi ăn, khi đi khất thực về và rửa chân, Ngài
vào ngôi nhà bằng gạch, ngồi trên chỗ đã soạn sẵn,
suy nghĩ, tư duy chú lực toàn tâm suy tưởng đến
các tín đồ ở Magadha: " Ta sẽ tìm ra chỗ thọ sanh
của họ, vận mạng của họ. Các Hiền nhân này thọ
sanh ở đâu, vận mạng như thế nào? " Thế Tôn thấy
được chỗ thọ sanh và vận mạng của các Hiền nhân
tín đồ ở xứ Magadha này. Rồi Thế Tôn vào buổi
chiều, sau khi tịnh niệm, bước ra khỏi ngôi nhà
bằng gạch, rồi ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, dưới bóng
ngôi nhà.
8. Rồi Tôn giả Ananda đến tại chỗ Thế Tôn ở, lúc
đến xong, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Sau
khi ngồi xuống một bên, tôn giả Ananda bạch Thế
Tôn:
- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn ngó thật là an tịnh; diện
sắc của Thế Tôn như là sáng chói nhờ các căn thật
sự thanh tịnh. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hôm nay an
trú có được hoan hỷ không?
9. - Này Ananda, sau khi Thầy, vì các tín đồ ở
Magadha đã nói trước mặt Ta như vậy và đứng dậy
ra về, Ta đi khất thực ở Nãdikã xong, sau bữa ăn,

BẤT TỬ                                                 78

khi đi khất thực về và rửa chân, Ta vào ngôi nhà
bằng gạch, ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, suy nghĩ tư
duy, chú lực toàn tâm suy tưởng đến các tín đồ ở
Magadha: " Ta sẽ tìm ra chỗ thọ sanh của họ, vận
mạng của họ. Các vị Hiền nhân này thọ sanh ở đâu,
vận mạng như thế nào? " Rồi Ta thấy được chỗ thọ
sanh và vận mạng của các Hiền nhân tín đồ ở xứ
Magadha này. Này Ananda, lúc bấy giờ một vị Dạ-
xoa (Yakkha) ẩn mình lớn tiếng nói rằng: " Bạch
Thế Tôn, con tên là Janavasabha. Bạch Thiện Thệ,
con là Janavasabha ". Này Ananda, Ngươi từ trước
đã từng được nghe ai tên là Janavasabha (Xà-ni-
sa) chưa?
- Bạch Thế Tôn, còn trừ trước chưa từng được nghe
ai tên Janavasabha. Bạch Thế Tôn, khi con nghe tên
Janavasabha, con có cảm giác râu tóc bị dựng
ngược, Bạch Thế Tôn, con tự nghĩ: " Vị Dạ-xoa này
không phải là hạng tầm thường, vì đã mang tên
Janavasabha ".
10. - Này Ananda, khi những lời ấy được nói xong,
vị Dạ-xoa ấy hiện ra trước mặt Ta, nhan sắc thật phi
thường và lần thứ hai, vị ấy nói:
“ – Bạch Thế Tôn, con là Bimbisàra! Bạch Thiện
Thệ, con là Bimbisàra! Bạch Thế Tôn, nay là lần
thứ bảy con được sanh vào dòng họ vua Vessavana
( Tỳ sa môn Thiên Vương ). Con chết đi trong địa

BẤT TỬ                                                 79

vị làm vua ở nhơn gian, nay được sanh trên thiên
giới, làm bậc phi nhân.
Từ đây đến bảy lần,
Từ kia đến bảy lần,
Mười bốn lần tái sanh,
Như vậy con biết được,
Đời quá khứ của con.
Bạch Thế Tôn, từ lâu con không còn đọa lạc vào
ác thú vì con đã hiểu được ác thú, và nay con
muốn trở thành bậc Nhất Lai.
« - Thật hy hữu thay, Hiền giả Dạ- xoa
Janavasabha! Thật kỳ diệu thay, Hiền giả Dạ - xoa
Janavasabha đã nói với Ta: « Bạch Thế Tôn, đã lâu
con không còn đọa lạc vào ác thú, vì con đã hiểu
được ác thú, và nay con muốn trở thành bậc Nhất
Lai ». Do nguyên nhân gì, Hiền giả Dạ-xoa
Janavasabha tự biết mình đã đạt được địa vị cao
thượng, thù thắng như vậy? »
11. « - Bạch Thế Tôn, không gì khác ngoài giáo lý
của Ngài! Bạch Thiện Thệ, không gì khác ngoài
giáo lý của Ngài! Từ khi con nhất hướng quy y và
tín ngưỡng Thế Tôn, từ khi ấy con không còn đọa
lạc vào ác thú, vì con đã hiểu được ác thú, và nay
con muốn trở thành bậc Nhất Lai.
Bạch Thế Tôn, con được vua Vessavana (Tỳ sa
môn Thiên vương) nhờ con đi đến vua Virùlhaka
(Tăng Trưởng thiên vương) có chút công việc, giữa

BẤT TỬ                                                 80

đường con thấy Thế Tôn vào ngôi nhà bằng gạch
suy nghĩ tư duy, chú lực toàn tâm suy tưởng đến
các tín đồ ở Magadha: "Ta sẽ tìm ra chỗ thọ sanh
của họ,vận mạng của họ. Các Hiền nhân này thọ
sanh ở đâu, vận mạng thế nào?"
Bạch Thế Tôn! Không thể kỳ diệu sao được khi con
đối mặt tự thân nghe từ miệng vua Vessavana nói
với hội chúng của mình, các Hiền nhân này thọ
sanh ở đâu, vận mệnh như thế nào? Bạch Thế Tôn,
con tự nghĩ: "Ta sẽ đến yết kiến Thế Tôn! Ta sẽ đề
cập vấn đề với Thế Tôn!". Bạch Thế Tôn, đó là hai
nguyên nhân khiến con đến yết kiến Thế Tôn!
12. " Bạch Thế Tôn, trong những ngày xưa, những
ngày xa xưa, nhân đêm trăng rằm Bố-tát
(Uposatha) trong tháng nhập an cư mùa mưa,
toàn thể chư Thiên ở cõi Tàvatimsà (Tam thập tam
thiên) ngồi họp hội tại Thiện Pháp đường
(Sudhamma). Xung quanh có Đại Thiên chúng ngồi
khắp mọi phía, tại bốn phương hướng có bốn vị đại
vương ngồi.
Đại vương Dhatarattha (Trì Quốc Thiên vương) vua
ở phương Đông, ngồi xây mặt hướng Tây, trước
mặt Thiên chúng.
Đại vương Virùlhaka (Tăng Trưởng Thiên vương),
vua ở phương Nam ngồi xây mặt hướng Bắc, trước
mặt Thiên chúng.

BẤT TỬ                                               81

Đại vương Virùpakkha (Quảng Mục Thiên vương)
vua ở phương Tây, ngồi xây mặt hướng Đông,
trước mặt Thiên chúng.
Đại vương Vessavana (Tỳ-sa-môn Thiên vương),
vua ở phương bắc, ngồi xây mặt hướng Nam, trước
mặt Thiên chúng.
Bạch Thế Tôn, khi nào toàn thể chư Thiên ở cõi
Tam thập tam thiên ngồi hội họp tại Thiện Pháp
đường xung quanh có Đại thiên chúng ngồi khắp
mọi phía, và tại bốn phương hướng có bốn vị đại
vương ngồi, như vậy là thứ tự chỗ ngồi của những
vị này, rồi đến chỗ ngồi của chúng con.
Bạch Thế Tôn, chư Thiên nào trước sống Phạm
hạnh theo Thế Tôn và nay nếu sanh lên cõi Tam
thập tam thiên, những vị này thắng xa chư Thiên
khác về thân sắc và danh tiếng. Bạch Thế Tôn chư
Thiên ở Tam thập tam thiên hoan hỷ, tín thọ, hỷ lạc
sanh: "Thiên giới thật sự được tăng thịnh, còn A-tu-
la giới bị hoại diệt".
13. "Bạch Thế Tôn, lúc bấy giờ Thiên chủ Đế thích
(Sakka Inda) thấy chư thiên ở Tam thập tam thiên
hoan hỷ, liền tùy hỷ nói lên bài kệ như sau:
Chư Tam thập tam thiên,
Cùng Đế-thích hoan hỷ,
Đảnh lễ bậc Như Lai,
Cùng Chánh pháp vi diệu.

BẤT TỬ                                                 82

Thấy Thiên chúng tân sanh,
Quang sắc thật thù thắng,
Các vị sống Phạm hạnh,
Nay sanh tại cõi này.

Họ thắng về quang sắc,
Thọ mạng và danh xưng,
Đệ tử bậc Đại Tuệ,
Thù thắng sanh cõi này.

Chư Tam thập tam thiên,
Cùng Đế-thích hoan hỷ,
Đảnh lễ bậc Như Lai,
Cùng Chánh pháp vi diệu.

" Bạch Thế Tôn, chư Thiên ở Tam thập tam thiên
lại càng hoan hỷ, tín thọ, hỷ lạc sanh hơn nữa và
nói: " Thiên giới thật sự được tăng thịnh, còn A-tu-
la giới bị hoại diệt ".
14. " Bạch Thế Tôn, rồi với mục đích gì chư Thiên
ở Tam thập tam thiên ngồi hội họp tại Thiện Pháp
đường, các vị này suy tư thảo luận về mục đích ấy.
Và tùy thuộc về mục dích ấy, bốn vị đại vương
được thuyết giảng. Theo mục đích ấy, bốn vị đại
vương được khuyến giáo, bốn vị này đều đứng một
bên chỗ ngồi của mình.
Các đại vương chấp nhận

BẤT TỬ                                                 83

Lời giảng dạy khuyến giáo. Thanh thoát và an tịnh, Đứng bên chỗ mình ngồi.

15. " Bạch Thế Tôn, rồi từ phương Bắc, một ánh
sáng vi diệu khởi lên, một hào quang hiện ra, thắng
xa oai lực của chư Thiên. Bạch Thế Tôn rồi Thiên
chủ Sakka nói với chư Thiên ở Tam thập tam thiên:
" Này các Thiện hữu, theo các hiện tượng được
thấy, ánh sáng khởi lên, hào quang hiện ra như vậy
báo hiệu Phạm thiên sẽ xuất hiện. Vì hiện tượng
báo hiệu Phạm thiên xuất hiện là ánh sáng khởi lên
và hào quang hiện ra ".
Theo hiện tượng được thấy,
Phạm thiên sẽ xuất hiện.
Hiện tượng đấng Phạm thiên,
Là hào quang vi diệu.

16. " Bạch Thế Tôn, rồi chư Thiên ở Tam thập tam thiên ngồi xuống trên ghế của mình và nói: " Chúng tôi sẽ tìm hiểu hậu quả của hào quang này là thế nào sau khi được biết, chúng tôi sẽ đi gặp vị ấy ". Cũng vậy, bốn vị đại vương ngồi xuống trên ghế ngồi của mình và nói: "Chúng ta sẽ tìm hiểu hậu quả của hào quang này là thế nào sau khi được biết, chúng tôi sẽ đi gặp vị ấy ". Sau khi nghe vậy, chư Thiên ở Tam thập tam thiên đều đồng một lòng một

BẤT TỬ                                                  84

ý: " Chúng ta sẽ tìm hiểu hậu quả của hào quang
này là thế nào, sau khi được biết, chúng ta sẽ đi gặp
vị ấy ".
17. " Bạch Thế Tôn, khi Phạm thiên Sanamkumãra
(Thường Đồng hình Phạm thiên) xuất hiện trước
chư Thiên ở Tam thập tam thiên, ngài xuất hiện với
một hóa tướng thô xấu.
Bạch Thế Tôn, vì khi Phạm thiên tự nhiên hiện hóa,
sắc tướng không đủ thù thắng để chư Thiên ở Tam
thập tam thiên khâm phục.
Bạch Thế Tôn, khi Phạm thiên Sanamkumàra xuất
hiện trước chư Thiên ở Tam thập tam thiên, vị này
thắng xa chư Thiên khác về sắc tướng và danh
xưng.
Bạch Thế Tôn, như một hình tượng bằng vàng
chói sáng hơn thân hình con người, cũng vậy bạch
Thế Tôn, khi Phạm thiên Sanamkumàra hiện ra
trước chư Thiên ở Tam thập tam thiên, vị này thắng
xa chư Thiên khác về sắc tướng và danh xưng.
Bạch Thế Tôn, khi Phạm thiên Sanamkumàra xuất
hiện trước chư Thiên ở Tam thập tam thiên, không
một vị Thiên nào trong chúng này đảnh lễ, đứng
dậy hoặc mời vị Phạm thiên ngồi. Tất cả đều yên
lặng, chấp tay, không ngồi trên chỗ ngồi của mình
và nghĩ: "Nay, nếu Phạm thiên Sanamkumàra muốn
gì với vị Thiên nào, thời hãy ngồi trên chỗ ngồi của
vị Thiên ấy ". Bạch Thế Tôn, Phạm thiên

BẤT TỬ                                                  85

Sanamkumàra ngồi trên chỗ ngồi của vị Thiên nào,
vị Thiên ấy sẽ vô cùng sảng khoái, sẽ vô cùng hoan
hỷ. Bạch Thế Tôn, như vị vua Sát-đế-lỵ vừa mới
làm lễ quản đảnh và lên vương vị, vị ấy sẽ vô cùng
sảng khoái, vô cùng hoan hỷ. Cũng vậy, bạch Thế
Tôn, Phạm thiên Sanamkumàra (Thường Đồng hình
Phạm thiên) ngồi trên chỗ ngồi của vị Thiên nào, vị
Thiên ấy sẽ vô cùng sảng khoái, sẽ vô cùng hoan
hỷ.
18. " Bạch Thế Tôn, Phạm thiên Sanamkumàra xuất
hiện với hình tượng thô xấu, hiện thành một đồng
tử tên là Pancasikha (Ngũ Kế) trước mặt chư Thiên
ở Tam thập tam thiên. Bay bổng lên trời, vị này
ngồi kiết-già giữa hư không. Bạch Thế Tôn, như
một vị lực sĩ ngồi kết-già trên một chỗ ngồi được
trải bằng phẳng hay trên một mặt đất thăng bằng,
cũng vậy bạch Thế Tôn, Phạm thiên Sanamkumàra
bay bổng trên trời, ngồi kiết-già trên hư không, thấy
được sự an tịnh của chư Thiên ở Tam thập tam
thiên liền nói lên sự hoan hỷ của mình bằng bài kệ
sau đây:
Chư Tam thập tam thiên
Cùng Đế-thích hoan hỷ,
Đảnh lễ bậc Như Lai,
Cùng Chánh pháp vi điệu.

Thấy Thiên chúng tân sanh

BẤT TỬ                                                  86

Quang sắc thật thù thắng, Các vị sống Phạm hạnh Hay sanh tại cõi này.

Chúng thắng về quang sắc
Thọ mạng và danh xưng,
Đệ tử bậc Đại Tuệ,
Thù thắng sanh cõi này.

Chư Tam thập tam thiên
Cùng Đế-thích hoan hỷ,
Đảnh lễ bậc Như Lai
Cùng Chánh pháp vi diệu.

19. " Bạch Thế Tôn, đó là nội dung lời nói của
Phạm thiên Sanamkumàra.
Bạch Thế Tôn, tiếng nói của Phạm thiên
Sanamkumàra có tám đặc điểm sau đây: lưu loát, dễ
hiểu, dịu ngọt, nghe rõ ràng, sung mãn, phân minh,
thâm sâu và vang động. Bạch Thế Tôn, khi Phạm
thiên Sanamkumàra giải thích cho hội chúng với
tiếng nói của mình, tiếng nói không vượt ra khỏi đại
chúng. Bạch Thế Tôn, một tiếng nói có tám đặc
điểm như vậy gọi là Phạm âm.
20. " Bạch Thế Tôn, Phạm thiên Sanamkumàra, tự
hiện hóa ba mươi ba hóa thân, mỗi thân ngồi kiết

BẤT TỬ                                                 87

già trên mỗi chỗ ngồi của chư Thiên ở Tam thập
tam thiên và nói với chư Thiên, này như sau:
"- Này Chư Thiện hữu ở Tam thập tam thiên, Quý
vị nghĩ thế nào? Thế Tôn phục vụ cho hạnh phúc
chúng sanh, an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương
tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư
Thiên và loài Người.
Chư Thiện hữu, những ai quy y Phật, quy y Pháp,
quy y Tăng và giữ trọn giới luật, những vị này khi
thân hoại mệnh chung:
Một số được sanh lên Thiên chúng Parinimiitta-
Vasavati (Tha Hóa Tự tại thiên),
Một số được sanh lên Thiên chúng Nimmànaratì
(Hóa Lạc thiên);
Một số được sanh lên Thiên chúng Tusità (Đâu-suất
thiên),
Một số được sanh lên Thiên chúng Yàmà (Dạ-ma-
thiên),
Một số được sanh lên Thiên chúng Tà-vatimsà
(Tam thập tam thiên),
Một số được sanh lên Thiên chúng Catumàràjikà
(Tứ Thiên vương thiên),
Những ai phải điền vào cho đủ số hạ phẩm nhất
được sanh vào chúng Gandhabba (Càn-thát-bà).
21. " Bạch Thế Tôn, đó là nội dung câu chuyện của
Phạm thiên Sanamkumàra. Bạch Thế Tôn, giọng
nói của Phạm thiên Sanamkumàra về vấn đề này

BẤT TỬ                                               88

được nói một cách khiến mỗi vị Thiên nghĩ rằng: "
Vị ngồi trên chỗ ngồi của ta, chỉ vị ấy nói mà thôi ".
Chỉ một Phạm thiên nói,
Mọi hóa thân đều nói,
Chỉ một vị im lặng,
Tất cả đều im lặng.

Chư Tam thập tam thiên,
Cùng Đế-thích nghĩ rằng:
Chỉ vị ngồi chỗ ta,
Chỉ vị ấy riêng nói.

22. " Bạch Thế Tôn, Phạm thiên Sanamkumàra thâu
nhiếp tất cả thân thành một thân, sau khi thâu nhiếp,
liền ngồi trên chỗ ngồi của Thiên chủ Sakka và nói
với Thiên chúng ở Tam thập tam thiên:
" - Chư Thiện hữu ở Tam thập tam thiên, Quý vị
nghĩ thế nào? BỐN PHÁP THẦN TÚC đã được
Thế Tôn, bậc Trí Giả, bậc Kiến Giả, bậc Ứng Cúng,
Cháng Đẳng Giác, khéo léo giải thích để thần thông
được sung mãn, để thần thông được thuần thục, để
thần thông được thi thiết.
Thế nào là bốn? Ở đây, vị Tỷ-kheo tu tập thần túc,
câu hữu dục, thiền định tinh cần hành... tinh tấn
thiền định... tâm thiền định... tu tập thần túc, câu
hữu với tư duy thiền định, tinh cần hành.

BẤT TỬ                                                    89

Bốn pháp thần túc này đã được Thế Tôn, bậc Trí
Giả, bậc Kiến Giả, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng
Giác khéo léo giải thích để thần thông được sung
mãn, để thần thông được thuần thục, để thần thông
được thi thiết.
Này các Thiện hữu, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào trong quá khứ đã thưởng thức thần túc thông
dưới một hay nhiều hình thức, tất cả đều tu tập và
phát triển thần túc này. Này các Thiện hữu, những
Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong tương lai sẽ
thưởng thức thần túc thông dưới một hay nhiều
hình thức, tất cả đều sẽ tu tập và phát triển bốn pháp
thần túc này. Này các Thiện hữu, những Sa-môn
hay Bà-la-môn nào trong hiện tại thưởng thức thần
túc thông dưới một hay nhiều hình thức, tất cả đều
tu tập và phát triển bốn pháp thần túc này.
Này chư Thiện hữu ở Tam thập tam thiên, Quý vị
có thấy ở nơi tôi thần lực như vậy không?
" - Có như vậy, Phạm thiên!
" - Chư Thiện hữu, tôi nhờ tu tập và phát triển bốn
thần túc này mà nay thành tựu đại thần lực như vậy,
đại uy đức như vậy.
23. "Bạch Thế Tôn, đó là nội dung câu chuyện của
Phạm thiên Sanamkumàra.
Bạch Thế Tôn, sau khi nói xong, Phạm thiên
Sanamkumàra nói với chư Thiên ở Tam thập tam
thiên:

BẤT TỬ                                                   90

"- Chư Thiện hữu ở Tam thập tam thiên, quý vị
nghĩ thế nào? BA CON ĐƯỜNG TẮT hướng đến
an lạc đã được Thế Tôn bậc Trí Giả, bậc Kiến Giả,
bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác chứng ngộ. Thế
nào là ba?
" Chư Thiện hữu, ở đây có người thân cận dục lạc,
thân cận bất thiện pháp. Sau một thời gian, vị này
được nghe Thánh pháp, như lý tác ý, chứng đắc
Chánh pháp và tùy pháp.
Và khi nghe được Thánh pháp, như lý tác ý,
chứng đắc Chánh pháp và tùy pháp vị này sống
không thân cận dục lạc, không thân cận bất thiện
pháp.
Nhờ sống không thân cận dục lạc, không thân cận
bất thiện pháp, nên an lạc khởi lên, và hơn cả an
lạc, hoan hỷ khởi lên. Chư Thiện hữu, như từ thoải
mái, hỷ duyệt sanh, cũng vậy, Chư thiện hữu nhờ
sống không thân cận dục lạc, không thân cận bất
thiện pháp, an lạc khởi lên, và hơn cả an lạc, hoan
hỷ khởi lên.
Chư Thiện hữu, đó là con đường tắt thứ nhất hướng
đến an lạc đã được Thế Tôn, bậc Trí Giả, bậc Kiến
Giả, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác chứng ngộ.
24. " Chư Thiện hữu, lại nữa:
Ở đây có người thân hành thô lậu, chưa được an
tịnh, khẩu hành thô lậu... ý hành thô lậu chưa được
an tịnh, sau một thời gian vị này được nghe Thánh

BẤT TỬ                                                 91

pháp, như lý tác ý, chứng đắc Chánh pháp và tùy
pháp.
Sau khi được nghe Thánh pháp, thân hành thô lậu
của vị này được an tịnh, khẩu hành thô lậu của vị
này... ý hành thô lậu của vị này được an tịnh.
Nhờ thân hành, khẩu hành, ý hành thô lậu của vị
này được an tịnh, an lạc khởi lên, và hơn cả an lạc,
hoan hỷ khởi lên. Chư Thiện hữu, nhờ từ thoải mái,
hỷ duyệt sanh, cũng vậy chư Thiện hữu, nhờ thân
hành thô lậu của vị này được an tịnh, khẩu hành... ý
hành thô lậu của vị này được an tịnh, an lạc khởi
lên, và hơn cả an lạc, hoan hỷ khởi lên.
Chư Thiện hữu, đó là con đường tắt thứ hai hướng
đến an lạc đã được Thế Tôn, bậc Trí Giả, bậc Kiến
Giả, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác Chứng ngộ.
25. " Chư Thiện hữu, lại nữa:
Ở đây có người không như thật biết: "Đây là thiện",
không như thật biết: "Đây là bất thiện", không như
thật biết: "Đây là có tội", "Đây là không tội ", "Đây
là hạ liệt ", "Đây là cao thượng ", "Đây là đen trắng
đồng đều ". Sau một thời gian, vị này được nghe
Thánh pháp, như lý tác ý, chứng đắc Chánh pháp
và tùy pháp.
Sau khi được nghe Thánh pháp, như lý tác ý, chứng
đắc Chánh pháp và tùy pháp, vị này như thật biết:
"Đây là thiện", như thật biết: "Đây là bất thiện",
như thật biết: "Đây là có tội", "đây là không tội",

BẤT TỬ                                                  92

"đây cần phải thuận theo", "đây cần phải né tránh",
"đây là hạ liệt", "đây là cao thượng", "đây là đen
trắng đồng đều".
Nhờ biết như vậy, nhờ thấy như vậy, vô minh của
vị này được trừ diệt, minh được sanh khởi. Vị
này nhờ vô minh được trừ diệt và minh sanh khởi,
nên an lạc khởi lên, và hơn cả an lạc, hoan hỷ khởi
lên.
Chư Thiện hữu, đó là con đường tắt thứ ba hướng
đến an lạc, đã được Thế Tôn, bậc Trí Giả, bậc Kiến
Giả, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác chứng ngộ.
"Chư Thiện hữu, đó là ba con đường tắt
hướng đến an lạc đã được Thế Tôn, bậc Trí Giả,
bậc Kiến Giả, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác
chứng ngộ.
26. " Bạch Thế Tôn, đó là nội dung câu chuyện
Phạm thiên Sanamkumàra.
Bạch Thế Tôn, sau khi nói xong, Phạm thiên
Sanamkumàra nói với chư Thiên ở Tam thập tam
thiên:
" - Chư Thiện hữu ở Tam thập tam thiên, Quý vị
nghĩ thế nào? BỐN NIỆM XỨ hướng đến chơn
thiện đã được Thế Tôn, bậc Trí Giả, bậc Kiến Giả,
bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác chứng ngộ.
Thế nào là bốn? Chư Thiện hữu, ở đây vị Tỷ-kheo
sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời.

BẤT TỬ                                                93

Nhờ sống quán thân trên nội thân vị này được
chánh định và chánh an tịnh.
Nhờ tâm chánh định và chánh an tịnh ở nơi đây, tri
kiến được sanh khởi đối với các thân khác ngoài
tự thân.
Vị Tỷ-kheo sống quán các cảm thọ từ nội thân...
quán tâm...quán pháp đối với các pháp, nhiệt tâm,
tỉnh giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời.
Nhờ sống quán pháp đối với các pháp, tâm được
chánh định và chánh an tịnh. Nhờ tâm chánh định
và chánh an tịnh ở nơi đây, tri kiến được sanh khởi,
đối với các pháp khác.
" Chư Thiện hữu, BỐN NIỆM XỨ này hướng đến
CHƠN THIỆN đã được Thế Tôn, bậc Trí Giả, bậc
Kiến Giả, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác chứng
ngộ ".
27. " Bạch Thế Tôn, đó là nội dung câu chuyện của
Phạm thiên Sanamkumàra.
Bạch Thế Tôn, sau khi nói xong, Phạm thiên
Sanamkumàra nói với chư Thiên ở Tam thập tam
thiên:
" - Chư Thiện hữu ở Tam thập tam thiên, Quý vị
nghĩ thế nào về BẢY PHÁP ĐỊNH TƯ LƯƠNG
(Sa-màdhi-parikkhàrà) để tu hành chánh định, để
kiện toàn thiền định, đã được Thế Tôn, bậc Trí
Giả, bậc Kiến Giả, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng
Giác chứng ngộ?

BẤT TỬ                                                 94

Thế nào là bảy? Như chánh tri kiến, chánh tư duy,
chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh
tấn, chánh niệm.
Chư Thiện hữu, nhứt cảnh tánh của tâm do bảy
chi này sửa soạn, được gọi là Thánh chánh định
cùng với các y chỉ và cùng với các tư lương.
Chư Thiện hữu, chánh tư duy vừa đủ để chánh tri
kiến sanh khởi,
Chánh ngữ vừa đủ để chánh tư duy sanh khởi,
Chánh nghiệp vừa đủ để chánh ngữ sanh khởi,
Chánh mạng vừa đủ để chánh nghiệp sanh khởi,
Chánh tinh tấn vừa đủ để chánh mạng sanh khởi,
Chánh niệm vừa đủ để chánh tinh tấn sanh khởi,
Chánh định vừa đủ để chánh niệm sanh khởi,
Chánh trí vừa đủ để chánh định sanh khởi,
Chánh giải thoát vừa đủ để chánh trí sanh khởi.
" Chư Thiện hữu, nếu có người nói lời chánh ngữ
sau đây: "Chánh pháp đã được Thế Tôn khéo léo
thuyết giảng, pháp ấy có kết quả ngay trong hiện
tại, vượt ngoài thời gian, đến để mà thấy, hướng
dẫn đến đích, được những người có trí tự mình
giác hiểu, cửa bất tử được rộng mở ". Nói như vậy
là chánh ngữ. Chư Thiện hữu, vì chánh pháp thật sự
đã được Thế Tôn khéo léo thuyết giảng, pháp ấy có
kết quả ngay trong hiện tại, vượt ngoài thời gian,
đến để mà thấy, hướng dẫn đến đích, được những

BẤT TỬ                                                 95

người có trí tự mình giác hiểu, cửa bất tử được rộng
mở.
" Chư Thiện hữu, những ai tin tưởng Phật không
có thối chuyển, tin tưởng Pháp không có thối
chuyển, tin tưởng Tăng không có thối chuyển,
đầy đủ giới hạnh khiến bậc Thánh hoan hỷ, tất
cả những vị được hóa sanh được Chánh pháp
hướng dẫn. Hơn hai trăm bốn mươi vạn vị cư sĩ ở
Magadha đã từ trần mệnh chung, những vị này đều
diệt trừ ba kiết sử, chứng quả Dự lưu, không còn
đọa vào ác thú, chắc chắn đạt đến chánh giáo. Lại
có những vị Nhất lai:
Với hạng chúng sanh này
Ước lường phần công đức.
Không thể ước lượng được
Sợ phạm tội vọng ngữ.

28. " Bạch Thế Tôn, đó là nội dung câu chuyện của
Phạm thiên Sanamkumàra.
Bạch Thế Tôn, được biết nội dung câu chuyện của
Phạm thiên Sanamkumàra, đại vương Vessavana
khởi lên suy tư sau đây: "Chư Thiện hữu, thật là
kỳ diệu! Chư Thiện hữu, thật là hy hữu, được có
một Đại sư thù thắng như vậy, một pháp thoại thù
thắng như vậy, được một con đường đặc biệt như
vậy ".

BẤT TỬ                                                 96

" Bạch Thế Tôn, Phạm thiên Sanamkumàra tự tâm
mình biết được tâm trí của đại vương Vessavana
như vậy, liền thưa với đại vương:
" - Đại vương Vessavana nghĩ như thế nào? Trong
thời quá khứ đã có một Đại sư thù thắng như vậy,
một pháp thoại thù thắng như vậy, đã được trình
bày một con đường đặc biệt như vậy... Trong thời
gian tương lai, sẽ có một Đại sư thù thắng như vậy,
một pháp thoại thù thắng như vậy, sẽ được trình
bày một con đường đặc biệt như vậy ".
29. Đó là nội dung câu chuyện của Phạm thiên
Sanamkumàra nói với chư Thiên ở Tam thập tam
thiên.
Đại vương Vessavana sau khi tự thân nghe, tự thân
chấp nhận câu chuyện của Phạm thiên
Sanamkumàra nói với chư Thiên ở Tam thập tam
thiên, liền nói với chúng của mình.
Dạ-xoa Janavasabha sau khi tự thân nghe, tự thân
chấp nhận câu chuyện của đại vương Vessavana nói
với hội chúng, liền bạch lại với Thế Tôn.
Thế Tôn sau khi tự thân nghe, tự thân chấp nhận
câu chuyện của Dạ-xoa Janavasabha, và sau khi tự
mình chứng tri liền nói lại cho tôn giả Ananda.
Tôn giả Ananda sau khi tự thân nghe, tự thân chấp
nhận câu chuyện của Thế Tôn liền nói lại cho
chúng Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ và nữ
cư sĩ.

BẤT TỬ                                                97

Phạm hạnh này được hưng thịnh, được quảng bá, được truyền rộng cho đại chúng càng ngày càng đông, vì được khéo léo trình bày cho loài Người.

BẤT TỬ                                              98

14 Cửa bất tử rộng mở - TIỂU Kinh NGƯỜI CHĂN BÒ – 34 Trung I, 493

TIỂU KINH NGƯỜI CHĂN BÒ (Culagopalakasutttam) – Bài kinh số 34 – Trung I, 493

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở giữa các bộ lạc Vajji (Bạt- kỳ) tại Ukkacela, trên bờ sông Hằng. Tại đây Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo.

– Này các Tỷ-kheo.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Ngày xưa, này các Tỷ-kheo, tại Magadha có người chăn bò vô trí, vào cuối tháng mùa mưa, trong mùa gặt hái, không quan sát bờ bên này sông Hằng, không quan sát bờ bên kia sông Hằng, đuổi đàn bò qua bờ bên kia tại Suvideha, tại chỗ không có thể lội

BẤT TỬ                                                  99

qua được. Này các Tỷ-kheo, những con bò xô nhau
tụ lại giữa dòng sông Hằng và gặp tai nạn tại nơi đây.
Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì người chăn bò ở
Magadha là vô trí, vào cuối tháng mùa mưa, trong
mùa gặt hái, không quán sát bờ bên này sông Hằng,
không quán sát bờ bên kia sông Hằng, đuổi đàn bò
qua bờ bên kia tại Suvideha, tại chỗ không thể lội
qua được.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn
hay Bà-la-môn không khéo biết đời này, không khéo
biết đời sau, không khéo biết ma giới không khéo
biết phi ma giới, không khéo biết tử thần giới, không
khéo biết phi tử thần giới, những ai nghĩ rằng cần
phải nghe, cần phải tin những vị này, thì họ sẽ gặp
bất hạnh đau khổ lâu dài.

Ngày xưa, này các Tỷ-kheo, tại Magadha có người chăn bò có trí, vào cuối tháng mùa mưa, trong mùa gặt hái, sau khi quán sát bờ bên này sông Hằng, sau khi quán sát bờ bên kia sông Hằng, đuổi đàn bò qua bờ bên kia tại Suvideha, tại chỗ có thể lội qua được. Người đó đuổi đi đầu những con bò đực già, những con đầu đàn. Những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, qua bờ bên kia một cách an toàn. Rồi người đó đưa qua những con bò đực lớn mạnh, những con bò đực có được huấn luyện. Những

BẤT TỬ                                               100

con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, qua bờ bên kia một cách an toàn. Rồi người đó đuổi qua những con bò đực con, lớn, những con bò cái con, lớn. Những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, qua bờ bên kia một cách an toàn. Rồi người đó đuổi qua những con bò con nhỏ, những con bò con còn bú. Những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, qua bờ bên kia một cách an toàn. Này các Tỷ-kheo thời xưa ấy có con bò còn nhỏ mới sanh, con bò này nhờ chạy theo con bò mẹ, vừa chạy, vừa kêu, sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, cũng qua bờ bên kia một cách an toàn. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì người chăn bò ở Magadha là người có trí, vào cuối tháng mùa mưa, trong mùa gặt hái, sau khi quán sát bờ bên này sông Hằng, sau khi quán sát bờ bên kia sông Hằng, đuổi đàn bò qua bờ bên kia tại Suvideha, tại chỗ có thể lội qua được.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn
hay Bà-la-môn khéo biết đối với đời này, khéo biết
đối với đời sau, khéo biết ma giới, khéo biết phi ma
giới, khéo biết tử thần giới, khéo biết phi tử thần giới.
Những ai nghĩ rằng, cần phải nghe, cần phải tin
những vị này, thì họ sẽ được hạnh phúc, an lạc lâu
dài.

Này các Tỷ-kheo, ví như những con bò đực già,

BẤT TỬ                                                  101

đầu đàn, chúng đã lội cắt ngang dòng sông Hằng và
qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo là những bậc A-la-hán, đã
đoạn trừ các lậu hoặc, tu hành thành mãn, các việc
nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được
mục đích, các hữu kiết sử đã hoàn toàn bị đoạn diệt,
đã được giải thoát nhờ chánh trí. Những vị này, sau
khi lội cắt ngang dòng sông của Ma vương, đã qua
bờ bên kia một cách an toàn.

Này các Tỷ-kheo, ví như những con bò đực lớn mạnh, những con bò đực có huấn luyện, sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, ở tại đấy nhập Niết-bàn, không còn phải trở lại thế giới này nữa. Những vị ấy, sau khi lội cắt ngang dòng sông Ma vương sẽ qua bờ bên kia một cách an toàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, những con bò đực con, lớn, những con bò cái con, lớn, những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, đã qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo đã diệt trừ ba kiết sử, làm giảm thiểu tham, sân, si, chứng quả Nhất lai, sau khi trở lại đời này một lần nữa, sẽ diệt tận khổ đau. Những vị ấy, sau khi lội cắt ngang dòng sông Ma vương sẽ qua bờ

BẤT TỬ                                               102

bên kia một cách an toàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, những con bò con,
nhỏ, những con bò con còn bú, những con này sau
khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, đã qua bờ bên kia
một cách an toàn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những
Tỷ-kheo diệt trừ ba kiết sử, chứng quả Dự lưu, nhất
định không còn đọa vào ác đạo, đạt đến chánh giác.
Những vị này lội cắt ngang dòng sông Ma vương và
sẽ qua bờ bên kia một cách an toàn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, con bò con còn nhỏ, mới sanh, con bò này nhờ chạy theo con bò mẹ, vừa chạy, vừa kêu, sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, đã qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo tùy pháp hành, tùy tín hành, những vị này sau khi lội cắt ngang dòng sông của Ma vương sẽ qua bờ bên kia một cách an toàn.

Này các Tỷ-kheo, nay Ta khéo biết đối với đời này, khéo biết đối với đời sau, khéo biết đối với ma giới, khéo biết đối với phi ma giới, khéo biết đối với tử thần giới, khéo biết đối với phi tử thần giới. Những ai nghĩ rằng, cần phải nghe, cần phải tin nơi Ta, thì họ sẽ được hạnh phúc, an lạc lâu dài.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Sau khi Thiện Thệ nói vậy, bậc Đạo Sư lại nói thêm bài kệ như sau:

BẤT TỬ                                                103

Đời này và đời sau,
Bậc Trí khéo trình bày,
Cảnh giới Ma đạt được,
Cảnh Tử Thần không đạt.
Bậc Chánh Giác, Trí Giả,
Biết rõ mọi thế giới,
Cửa bất tử rộng mở,
Đạt an ổn Niết-bàn.
Dòng Ma bị chặt ngang,
Nát tan và hư hoại,
Hãy sống sung mãn hỷ,
Đạt an ổn Niết-bàn,
(Này các Tỷ-kheo).

BẤT TỬ                              104

15 Do ước muốn đối với thân được đoạn diệt nên chứng ngộ được bất tử - Kinh Ước Muốn – Tương V, 283

Ước Muốn – Tương V, 283 (Chandam)

1-2) Tại Sàvatthi...

3)-- Này các Tỷ-kheo, có bốn niệm xứ này. Thế nào là bốn?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trú, quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Do vị ấy trú, quán thân trên thân, ước muốn đối với thân được đoạn diệt. Do ước muốn được đoạn diệt nên chứng ngộ được bất tử.

5) Vị ấy trú, quán thọ trên các cảm thọ... Do vị ấy
trú, quán thọ trên các cảm thọ, ước muốn đối với thọ
được đoạn diệt. Do ước muốn được đoạn diệt nên
chứng ngộ được bất tử.

6) Vị ấy trú, quán tâm trên tâm... Do vị ấy trú, quán
tâm trên tâm, ước muốn đối với tâm được đoạn diệt.
Do ước muốn được đoạn diệt nên chứng ngộ được
bất tử.

BẤT TỬ                                               105

7) Vị ấy trú, quán pháp trên các pháp... Do vị ấy trú,
quán pháp trên các pháp, ước muốn đối với các pháp
được đoạn diệt. Do ước muốn được đoạn diệt nên
chứng ngộ được bất tử.

Liễu Tri – Tương V, 284

1)...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có bốn niệm xứ này. Thế nào là bốn?

3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trú, quán thân
trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp
phục tham ưu ở đời. Do vị ấy trú, quán thân trên thân,
thân được liễu tri. Do liễu tri thân nên chứng ngộ
được bất tử.

4) Vị ấy trú, quán thọ trên các cảm thọ... Do vị ấy trú, quán thọ trên các cảm thọ, thọ được liễu tri. Do liễu tri thọ nên chứng ngộ được bất tử.

5) Vị ấy trú, quán tâm trên tâm... Do vị ấy trú, quán tâm trên tâm, tâm được liễu tri. Do liễu tri tâm nên chứng ngộ được bất tử.

BẤT TỬ                                               106

6) Vị ấy trú, quán pháp trên các pháp... Do vị ấy trú, quán pháp trên các pháp, pháp được liễu tri. Do liễu tri pháp nên chứng ngộ được bất tử.

BẤT TỬ                                               107

16 Hãy chú tâm vào giới bất tử - Kinh ANURUDDHA 2 – Tăng I, 514

ANURUDDHA 2 – Tăng I, 514

1. Rồi Tôn giả Anuruddha đi đến Tôn giả Sàriputta,
sau khi đến, nói lên với Tôn giả Sàriputta những lời
chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Anuruddha nói với
Tôn giả Sàriputta:
- Thưa Tôn giả Sàriputta, với thiên nhãn thanh tịnh
siêu nhiên, tôi có thể nhìn một ngàn thế giới. Phấn
chấn là tinh tấn của tôi, không có thụ động;niệm
được an trú, không có thất niệm; tâm được khinh an,
không có cuồng nhiệt; tâm được định tĩnh nhất tâm.
Tuy vậy, tâm của tôi chưa được giải thoát khỏi các
lậu hoặc, không có không chấp thủ.
2.
 Này Hiền giả Anuruddha, Hiền giả suy nghĩ
như sau: "Với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhiên,
tôi có thể nhìn một ngàn thế giới". Đây là kiêu
mạn của Hiền giả.
 Này Hiền giả Anuruddha, nếu Hiền giả suy
nghĩ như sau: "Phấn chấn là tinh tấn của tôi,

BẤT TỬ                                             108

không có thụ động; niệm được an trú, không có
thất niệm; tâm được khinh an, không có cuồng
nhiệt; tâm được định tĩnh nhất tâm", đây là
trạo cử của Hiền giả.
 Này Hiền giả Anuruddha, Hiền giả suy nghĩ
như sau: "Tuy vậy, tâm của tôi chưa được giải
thoát khỏi các lậu hoặc, không có không chấp
thủ"; đây là hối quá của Hiền giả.
Lành thay, nếu Tôn giả Anuruddha đoạn trừ ba pháp
này, không tác ý ba pháp này, hãy chú tâm vào giới
bất tử.
3. Rồi Tôn giả Anuruddha, sau một thời gian, sau khi
đoạn trừ ba pháp này, sau khi không tác ý ba pháp
này, chú tâm vào giới bất tử. Rồi Tôn giả Anuruddha
sống một mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm,
tinh cần, không bao lâu đạt được mục đích mà một
thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình, chính là vô thượng cứu cánh
Phạm hạnh, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng
trí, sau khi chứng ngộ, chứng đạt, vị ấy an trú. Vị ấy
chứng tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, các
việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa. Tôn giả Anuruddha trở thành một vị A-la-hán
nữa.

BẤT TỬ                                               109

17 Lấy Bất tử làm chổ thể nhập - Kinh Bất Tử – Tương V, 65

Bất Tử – Tương V, 65

1) Nhân duyên ở Sàvatthi...

2) -- Cũng như, này các Tỷ-kheo, đối với tất cả loại
hữu tình không chân, hai chân bốn chân, hay nhiều
chân, có sắc hay không sắc, có tưởng hay không
tưởng, hay không có tưởng và không không có
tưởng; Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
được gọi là tối thượng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
phàm có thiện pháp gì, tất cả đều lấy không phóng
dật làm căn bản, đều lấy không phóng dật làm chỗ
quy tụ. Không phóng dật được gọi là tối thượng đối
với tất cả pháp ấy.

3) Với Tỷ-kheo không phóng dật, này các Tỷ-kheo, chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo tám ngành được làm cho sung mãn.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?

BẤT TỬ                                             110

4) -- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh
tri kiến, lấy bất tử làm chỗ hội nhập, lấy bất tử làm
mục đích, lấy bất tử làm cứu cánh... tu tập chánh
định, lấy bất tử làm chỗ hội nhập, lấy bất tử làm mục
đích, lấy bất tử làm cứu cánh.

5) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.

BẤT TỬ                                              111

18 Nhập vào bất tử - Kinh NIỆM CHẾT 2 – Tăng IV, 18

NIỆM CHẾT 2 – Tăng IV, 18

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Nàtika, tại Ginjakàvasatha. Tại đấy, Thế Tôn nói với các Tỷ- kheo:

- Niệm chết, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có lợi ích lớn, nhập vào bất tử, cứu cánh là bất tử.

Vậy tu tập niệm chết như thế nào, làm cho sung mãn niệm chết như thế nào để đưa đến quả lớn, lợi ích lớn, nhập vào bất tử, cứu cánh bất tử?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi ngày vừa tàn và đêm vừa an trú, suy tư như sau: "Các nhân duyên đem đến cái chết cho ta rất nhiều:

1. Con rắn có thể cắn ta. Con bò cạp có thể cắn
ta. Hay con rít có thể cắn ta. Do vậy, ta có thể
mệnh chung; như vậy sẽ chướng ngại cho ta.
2. Ta có thể vấp ngã và té xuống.
3. Cơm ta ăn có thể làm ta mắc bệnh khi ăn.
4. Mật có thể khuấy động ta.

BẤT TỬ                                              112

5. Đàm có thể khuấy động ta.
6. Các gió như kiếm có thể khuấy động ta.
7. Người có thể công kích ta.
8. Hay phi nhân có thể công kích ta, do vậy có thể
làm ta mệnh chung. Như vậy sẽ là chướng ngại
cho ta".

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải suy xét như
sau: "Nếu ta còn có những pháp ác, bất thiện chưa
được đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung đêm nay, chúng
có thể là chướng ngại cho ta ".

 Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo trong khi suy xét
như vậy, biết được như sau: "Ta có những pháp
ác, bất thiện chưa được đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh
chung đêm nay, chúng có thể là chướng ngại cho
ta", thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy, để đoạn
tận các pháp ác, bất thiện ấy, cần phải tận lực tác
động ước muốn, tinh tấn, tinh cần, nỗ lực, không
có thối chuyển chánh niệm và tỉnh giác. Ví như,
này các Tỷ kheo, áo bị cháy hay đầu bị cháy, thời
để dập tắt áo ấy hay đầu ấy, cần phải tận lực tác
động ước muốn, tinh tấn, tinh cần, nỗ lực, không
có thối chuyển, chánh niệm và tỉnh giác. Cũng
vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy, để đoạn tận
các ác, bất thiện pháp ấy, cần phải tận lực tác động

BẤT TỬ                                               113

ước muốn, tinh tấn, tinh cần, nỗ lực, không có thối
chuyển, chánh niệm, và tỉnh giác.
 Nếu Tỷ-kheo ấy, trong khi suy xét, biết được như
sau: "Ta không có những pháp ác, bất thiện chưa
đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung đêm nay, chúng
có thể là chướng ngại cho ta". Này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo ấy cần phải sống hoan hỷ hân hoan, ngày
đêm cần phải học tập trong các thiện pháp.

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi đêm vừa tàn và ngày vừa an trú, suy tư như sau: "Các nhân duyên đem đến cái chết cho ta rất nhiều: con rắn có thể cắn ta; con bò cạp có thể cắn ta; hay con rít có thể cắn ta. Do vậy, ta có thể mệnh chung. Như vậy sẽ là chướng ngại cho ta. Ta có thể vấp ngã và té xuống. Cơm ta ăn có thể làm ta mắc bệnh khi ăn. Hay mật có thể khuấy động ta, hay đàm có thể khuấy động ta. Các gió như kiếm có thể khuấy động ta. Người hay phi nhân có thể công kích ta. Và như vậy có thể làm ta mệnh chung. Như vậy sẽ là chướng ngại cho ta"

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải suy xét như
sau: "Nếu ta còn những pháp ác, bất thiện chưa được
đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung trong ngày, chúng có
thể là chướng ngại cho ta".

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo trong khi suy xét như vậy biết được như sau: "Ta có những pháp ác, bất

BẤT TỬ                                                 114

thiện chưa được đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung ngày
hôm nay, chúng có thể là chướng ngại cho ta". Này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy, để đoạn tận các pháp ác,
bất thiện ấy, cần phải tận lực tác động ước muốn, tinh
cần, tinh tấn, nỗ lực không có thối chuyển, chánh
niệm và tỉnh giác. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ấy để đoạn tận các ác, bất thiện pháp ấy, cần
phải tận lực tác động ước muốn, tinh tấn, tinh cần,
nỗ lực, không có thối chuyển, chánh niệm và tỉnh
giác.

Nếu vị Tỷ-kheo ấy, trong khi suy xét biết được như sau: "Ta không có những pháp ác, bất thiện chưa được đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung ngày hôm nay, chúng có thể là chướng ngại cho ta". Này các Tỷ- kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải sống hoan hỷ, hân hoan, ngày đêm cần phải học tập trong các thiện pháp.

Này các Tỷ-kheo, niệm về chết tu tập như vậy làm cho sung mãn như vậy, được quả lớn, được lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, cứu cánh là bất tử.

BẤT TỬ                                               115

19 Pháp bất tử đã chứng được - Kinh THÁNH CẦU – 26 Trung I, 361

KINH THÁNH CẦU (Ariyapariyesanasuttam) – Bài kinh số 26 – Trung I, 361

Tôi nghe như vầy:

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana, vườn
ông Anathapindika, (Cấp Cô Độc). Rồi Thế Tôn vào
buổi sáng đắp y, cầm y bát Savatthi để khất thực. Có
một số đông Tỷ-kheo đến chỗ Tôn giả Ananda ở, sau
khi đến, nói với Tôn giả Ananda:

– Hiền giả, đã lâu chúng tôi chưa được tận mặt
nghe Thế Tôn thuyết pháp. Lành thay, Hiền giả
Ananda, nếu chúng tôi được tận mặt nghe Thế Tôn
thuyết pháp!

– Các Tôn giả hãy đến chỗ Bà-la-môn Rammaka ở, và các Tôn giả sẽ được tận mặt nghe Thế Tôn thuyết pháp.

– Thưa vâng, Hiền giả.

BẤT TỬ                                             116

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ananda . Rồi
Thế Tôn, khất thực ở Savatthi xong, sau buổi ăn trên
con đường đi khất thực trở về, cho gọi Tôn giả
Ananda:

– Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Pubbarama (Đông viên), ngôi lầu của Migaramatu (Lộc Mẫu Giảng Đường) để nghỉ trưa!

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế
Tôn cùng với Tôn giả Ananda đi đến vườn
Pubbarama, ngôi lầu của Migaramatu để nghỉ trưa.
Thế Tôn vào buổi chiều từ Thiền tịnh đứng dậy, gọi
Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Pubbakotthaka để rửa tay, rửa chân.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế
Tôn cùng với Tôn giả Ananda đi đến Pubbakotthaka
để rửa tay, rửa chân. Sau khi rửa tay, rửa chân ở
Pubbalotthaka xong, Thế Tôn leo đứng trên bờ, đắp
một tấm y, phơi tay chân cho khô. Rồi Tôn giả
Ananda bạch Thế Tôn:

BẤT TỬ                                             117

– Bạch Thế Tôn, tịnh thất của Bà-la-môn
Rammaka không xa; bạch Thế Tôn, tịnh thất của Bà-
la-môn Rammaka là khả ái; bạch Thế Tôn, tịnh thất
của Bà-la-môn Rammaka là khả lạc; bạch Thế Tôn,
lành thay, nếu Thế Tôn vì lòng từ bi đi đến tịnh thất
của Bà-la-môn Rammaka!

Thế Tôn im lặng nhận lời. Rồi Thế Tôn đi đến
tịnh thất của Bà-la-môn Rammaka. Lúc bấy giờ, một
số đông Tỷ-kheo đang hội họp tại tịnh thất của Bà-
la-môn Rammaka để thuyết pháp. Thế Tôn đứng chờ
ngoài cửa cho đến khi thuyết pháp xong. Thế Tôn
biết cuộc thuyết pháp đã xong, liền đằng hắng và gõ
vào thanh cửa. Các Tỷ-kheo ấy mở cửa cho Thế Tôn.
Rồi Thế Tôn bước vào tịnh thất của Bà-la-môn
Rammaka và ngồi lên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi,
Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, các Người nay hội họp bàn vấn đề gì? Và câu chuyện gì giữa các Người bị gián đoạn?

– Bạch Thế Tôn, câu chuyện giữa chúng con thuộc về Thế Tôn và câu chuyện ấy bị gián đoạn khi Thế Tôn đến.

– Này các Tỷ-kheo, lành thay khi Thiện nam tử các Người, vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống

BẤT TỬ                                              118

không gia đình, cùng nhau hội họp để luận bàn đạo
pháp. Này các Tỷ-kheo, khi các Người hội họp với
nhau, có hai việc cần phải làm: luận bàn đạo pháp
hay giữ sự im lặng của bậc Thánh.

Này các Tỷ-kheo, có hai sự tầm cầu này: Thánh cầu và phi Thánh cầu.

Chư Tỷ-kheo, và thế nào là phi Thánh cầu? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tự mình bị sanh lại tìm cầu cái bị sanh, tự mình bị già lại tìm cầu cái bị già, tự mình bị bệnh... tự mình bị chết... tự mình bị sầu... tự mình bị ô nhiễm lại tìm cầu cái bị ô nhiễm.

Này các Tỷ-kheo, cái gì theo các Người gọi là bị sanh? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị sanh; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bị sanh; dê và cừu là bị sanh; gà và heo là bị sanh; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị sanh; vàng và bạc là bị sanh. Này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy bị sanh, và người ấy lại nắm giữ, tham đắm, mê say chúng, tự mình bị sanh lại tầm cầu cái bị sanh.

Và này các Tỷ-kheo, cái gì theo các Người gọi là bị già? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị già; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bị già; dê và cừu là bị già; gà và heo là bị già; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị già; vàng và bạc là bị già. Này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy là bị già, và người ấy lại nắm giữ, tham đắm,

BẤT TỬ                                                119

mê say chúng, tự mình bị già lại tìm cầu cái bị già.

Và này các Tỷ-kheo, cái gì theo các Người gọi là bị bệnh? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị bệnh; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bi bệnh; dê và cừu là bị bệnh; gà và heo là bị bệnh; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị bệnh. Này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy là bị bệnh, và người ấy lại nắm giữ tham đắm, mê say chúng, tự mình bị bệnh lại tìm cầu cái bị bệnh.

Và này các Tỷ-kheo, cái gì các Người nói là bị chết? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị chết; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bị chết; dê và cừu là bị chết; gà và heo là bị chết; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị chết. Này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy là bị chết, và người ấy lại nắm giữ, tham đắm, mê say chúng, tự mình bị chết lại tìm cầu cái bị chết.

Và này các Tỷ-kheo, cái gì theo các Người gọi
là bị sầu? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị sầu; đầy tớ
nam, đầy tớ nữ là bị sầu; dê và cừu là bị sầu, gà và
heo là bị sầu; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị sầu.
Này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy là bị sầu, và
người ấy lại nắm giữ, tham đắm, mê say chúng, tự
mình bị sầu lại tìm cầu cái bị sầu.

Và này các Tỷ-kheo, cái gì theo các Người gọi là bị ô nhiễm? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị ô

BẤT TỬ                                                 120

nhiễm; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bị ô nhiễm; dê và
cừu là bị ô nhiễm; gà và heo là bị ô nhiễm; voi, bò,
ngựa đực, ngựa cái là bị ô nhiễm; vàng và bạc là bị
ô nhiễm. Và này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy là
bị ô nhiễm, và người ấy lại nắm giữ, tham đắm, mê
say chúng, tự mình bị ô nhiễm lại tìm cầu cái bị ô
nhiễm. Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là phi Thánh
cầu.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh cầu? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tự mình bị sanh, sau khi biết rõ sự nguy hại của bị sanh, tìm cầu cái vô sanh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị già, sau khi biết rõ sự nguy hại của bị già, tìm cầu cái không già, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị bệnh... cái không bệnh... tự mình bị chết... cái bất tử... tự mình bị sầu... cái không sầu... tự mình bị ô nhiễm, sau khi biết rõ sự nguy hại của ô nhiễm, tìm cầu cái không ô nhiễm, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn. Này các Tỷ-kheo, như vậy, gọi là Thánh cầu.

Này các Tỷ-kheo, Ta cũng vậy, trước khi Giác Ngộ, khi chưa chứng Chánh Đẳng Giác, khi còn là Bồ-tát, tự mình bị sanh lại tìm cầu cái bị sanh, tự mình bị già, lại tìm cầu cái bị già, tự mình bị bệnh... tự mình bị chết... tự mình bị sầu"... tự mình bị ô

BẤT TỬ                                                  121

nhiễm lại tìm cầu cái bị ô nhiễm. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Tại sao Ta, tự mình bị sanh lại tìm cầu cái bị sanh, tự mình bị già... (như trên)... tự mình bị ô nhiễm lại tìm cầu cái bị ô nhiễm? Vậy Ta, tự mình bị sanh, sau khi biết rõ sự nguy hại của bị sanh, hãy tìm cầu cái không sanh vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị già... cái không già... tự mình bị bệnh... cái không bệnh... tự mình bị chết... cái bất tử... tự mình bị sầu... cái không sầu... tự mình bị ô nhiễm, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị nhiễm, hãy tìm cầu cái không ô nhiễm, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn.

Rồi này các Tỷ-kheo, sau một thời gian, khi Ta còn trẻ, niên thiếu, tóc đen nhánh, đầy đủ huyết khí của tuổi thanh xuân, trong thời vàng son cuộc đời, mặc dầu cha mẹ không bằng lòng, nước mắt đầy mặt, than khóc, Ta cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Ta xuất gia như vậy, một người đi tìm cái gì chí thiện, tìm cầu vô thượng tối thắng an tịnh đạo lộ. Ta đến chỗ Alara Kalama ở, khi đến xong liền thưa với Alara Kalama: "Hiền giả Kalama, tôi muốn sống phạm hạnh trong pháp luật này". Này các Tỷ-kheo, được nghe nói vậy, Alara Kalama nói với Ta: "Này Tôn giả, hãy sống (và an trú). Pháp này là như vậy, khiến kẻ có trí, không bao lâu như vị Bổn sư của mình (chỉ dạy), tự

BẤT TỬ                                                  122

tri, tự chứng, tự đạt và an trú". Này các Tỷ-kheo, và không bao lâu Ta đã thông suốt pháp ấy một cách mau chóng. Và này các Tỷ-kheo, cho đến vấn đề khua môi và vấn đề phát ngôn mà nói, thời Ta nói giáo lý của kẻ trí và giáo lý của bậc Trưởng lão (Thượng tọa), và Ta tự cho rằng Ta như kẻ khác cũng vậy, Ta biết và Ta thấy. Này các Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ như sau: "Alara Kalama tuyên bố pháp này không phải chỉ vì lòng tin: "Sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt, Ta mới an trú". Chắc chắn Alara Kalama biết pháp này, thấy pháp này rồi mới an trú". Này các Tỷ- kheo, rồi Ta đi đến chỗ Alara Kalama ở, sau khi đến Ta nói với Alara Kalama: "Hiền giả Kalama, cho đến mức độ nào, Ngài tự tri, tự chứng, tự đạt, và tuyên bố pháp này?" Này các Tỷ-kheo, được nói vậy, Alara Kalama tuyên bố về Vô sở hữu xứ. Rồi này các Tỷ- kheo, Ta suy nghĩ: "Không phải chỉ có Alara Kalama có lòng tin, Ta cũng có lòng tin. Không phải chỉ có Alara Kalama mới có tinh tấn, Ta cũng có tinh tấn. Không phải chỉ có Alara Kalama mới có niệm, Ta cũng có niệm. Không phải chỉ có Alara Kalama mới có định, Ta cũng có định. Không phải chỉ có Alara Kalama mới có tuệ, Ta cũng có tuệ. Vậy Ta hãy cố gắng chứng cho được pháp mà Alara Kalama tuyên bố: "Sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt, ta an trú". Rồi này các Tỷ-kheo, không bao lâu sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt pháp ấy một cách mau chóng, Ta an

BẤT TỬ                                               123

trú. Rồi này các Tỷ-kheo, Ta đi đến chỗ Alara Kalama ở, sau khi đến, Ta nói với Alara Kalama: "Này Hiền giả Kalama, có phải Hiền giả đã tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy?"- "Vâng, Hiền giả, tôi đã tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy". - "Này Hiền giả, tôi cũng tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy". - "Thật lợi ích thay cho chúng tôi, Thật khéo lợi ích thay cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một đồng phạm hạnh như Tôn giả! Pháp mà tôi tự tri, tự chứng, tự đạt, và tuyên bố, chính pháp ấy Hiền giả tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú; pháp mà Hiền giả tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú, chính pháp ấy tôi tự tri, tự chứng tự đạt và tuyên bố; pháp mà tôi biết, chính pháp ấy Hiền giả biết; pháp mà Hiền giả biết, chính pháp ấy tôi biết. Tôi như thế nào, Hiền giả là như vậy; Hiền giả như thế nào, tôi là như vậy. Nay hãy đến đây, Hiền giả, hai chúng ta hãy chăm sóc hội chúng này!" Như vậy này các Tỷ-kheo, Alara Kalama là Đạo Sư của Ta, lại đặt Ta, đệ tử của vị ấy ngang hàng với mình, và tôn sùng Ta với sự tôn sùng tối thượng. Này các Tỷ- kheo, rồi Ta tự suy nghĩ: "Pháp này không hướng đến yểm ly, không hướng đến ly tham, không hướng đến đoạn diệt, không hướng đến an tịnh, không hướng đến thượng trí, không hướng đến giác ngộ, không hướng đến Niết-bàn, mà chỉ đưa đến sự chứng

BẤT TỬ                                                124

đạt Vô sở hữu xứ". Như vậy này các Tỷ-kheo, Ta không tôn kính pháp này, và từ bỏ pháp ấy, Ta bỏ đi.

Rồi này các Tỷ-kheo, Ta, kẻ đi tìm cái gì chí thiện, tìm cầu vô thượng tối thắng an tịnh đạo lộ. Ta đi đến chỗ Uddaka Ramaputta, khi đến xong Ta nói với Uddaka Ramaputta: "Hiền giả, tôi muốn sống phạm hạnh trong pháp luật này. Được nói vậy, này các Tỷ-kheo, Uddaka Ramaputta nói với Ta: "Này Tôn giả, hãy sống (và an trú), pháp này là như vậy, khiến người có trí không bao lâu như vị Bổn sư của mình (chỉ dạy) tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú". Này các Tỷ-kheo, Ta đã thông suốt pháp ấy một cách mau chóng. Và này các Tỷ-kheo, cho đến vấn đề khua môi và vấn đề phát ngôn mà nói, thời Ta nói giáo lý của kẻ trí, và giáo lý của bậc Trưởng lão (Thượng Tọa), và Ta tự cho rằng Ta như người khác cũng vậy, Ta biết và Ta thấy. Này các Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ như sau: "Rama tuyên bố pháp này không phải vì lòng tin: "Sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt, ta mới an trú". Chắc chắn Rama thấy pháp này, biết pháp này, rồi mới an trú". Này các Tỷ-kheo, rồi Ta đi đến chỗ Uddaka Ramaputta ở, sau khi đến Ta nói với Uddaka Ramaputta: "Hiền giả Rama, cho đến mức độ nào, Ngài tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này?" Này các Tỷ-kheo được nghe nói vậy, Uddaka Ramaputta tuyên bố về Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

BẤT TỬ                                                125

Rồi này các Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ: "Không phải chỉ có Rama mới có lòng tin. Ta cũng có lòng tin. Không phải chỉ có Rama mới có tinh tấn, Ta cũng có tinh tấn. Không phải chỉ có Rama mới có niệm, Ta cũng có niệm. Không phải chỉ có Rama mới có định, Ta cũng có định. Không phải chỉ có Rama mới có tuệ, Ta cũng có tuệ. Vậy ta hãy cố gắng chứng cho được pháp mà Rama tuyên bố: "Sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt, tự an trú". Rồi này các Tỷ-kheo, không bao lâu sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt pháp ấy một cách mau chóng, Ta an trú. Rồi này các Tỷ-kheo, Ta đi đến chỗ Uddaka Ramaputta ở, sau khi đến, Ta nói với Uddaka Ramaputta: "Này Hiền giả Rama, có phải Hiền giả đã tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy?" - "Vâng Hiền giả, tôi đã tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy". - "Này Hiền giả, tôi cũng đã tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy." Thật lợi ích thay cho chúng tôi! Thật khéo lợi ích thay cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một đồng phạm hạnh như Tôn giả! Pháp mà tôi, tự tri tự chứng, tự đạt và tuyên bố, chính pháp ấy Hiền giả tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú; pháp mà Hiền giả tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú, chính pháp ấy tôi tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố; pháp mà tôi biết, chính pháp ấy Hiền giả biết; pháp mà Hiền giả biết, chính pháp ấy tôi biết. Tôi như thế nào, Hiền giả là như

BẤT TỬ                                                   126

vậy; Hiền giả như thế nào, Tôi là như vậy. Nay hãy
đến đây, Hiền giả, hai chúng ta hãy chăm sóc hội
chúng này!" Như vậy, này các Tỷ-kheo, Uddaka
Ramaputta-là Đạo Sư của Ta, lại đặt Ta, đệ tử của vị
ấy ngang hàng với mình, và tôn sùng Ta với sự tôn
sùng tối thượng. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta suy nghĩ:
"Pháp này không hướng đến yểm ly, không hướng
đến ly tham, không hướng đến đoạn diệt, không
hướng đến an tịnh, không hướng đến thượng trí,
không hướng đến giác ngộ, không hướng đến Niết-
bàn, mà chỉ đưa đến sự chứng đạt Phi tưởng phi phi
tưởng xứ". Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta không tôn
kính pháp ấy và từ bỏ pháp ấy, Ta bỏ đi.

Này các Tỷ-kheo, Ta, kẻ đi tìm cái gì chí thiện, tìm cầu vô thượng tối thắng an tịnh đạo lộ, tuần tự du hành tại nước Magadha (Ma kiệt đà) và đến tại tụ lạc Uruvela (Ưu lâu tần loa). Tại đây, Ta thấy một địa điểm khả ái, một khóm rừng thoải mái, có con sông trong sáng chảy gần, với một chỗ lội qua dễ dàng khả ái, và xung quanh có làng mạc bao bọc dễ dàng đi khất thực. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta tự nghĩ: "Thật là một địa điểm khả ái, một khóm rừng thoải mái, có con sông trong sáng chảy gần, với một chỗ lội qua dễ dàng khả ái, và xung quanh có làng mạc bao bọc dễ dàng đi khất thực. Thật là một chỗ vừa đủ cho một Thiện nam tử tha thiết tinh cần có thể tinh

BẤT TỬ                                               127

tấn". Và này các Tỷ-kheo, Ta ngồi xuống tại chỗ ấy và nghĩ: "Thật là vừa đủ để tinh tấn".

Rồi này các Tỷ-kheo, Ta tự mình bị sanh, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị sanh, tìm cầu cái không sanh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết- bàn và đã chứng được cái không sanh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị già, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị già, tìm cầu cái không già, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết- bàn; và đã chứng được cái không già, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị bệnh, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị bệnh, tìm cầu cái không bệnh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết- bàn và đã chứng được cái không bệnh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị chết, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị chết, tìm cầu cái không chết, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết- bàn và đã chứng được cái không chết, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị sầu, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị sầu, tìm cầu cái không sầu, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết- bàn và đã chứng được cái vô sầu, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị ô nhiễm, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị ô nhiễm, tìm cầu cái không bị ô nhiễm, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn và đã chứng được cái không ô nhiễm,

BẤT TỬ                                             128

vô thượng an ổn, khỏi các khổ ách, Niết-bàn. Và trí
và kiến khơi lên nơi Ta: Sự giải thoát của Ta không
bị dao động. Nay là đời sống cuối cùng của Ta,
không còn sự tái sanh nữa.

Này các Tỷ-kheo, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Pháp này do Ta chứng được, thật là sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao thượng, siêu lý luận, vi diệu, chỉ người trí mới hiểu thấu. Còn quần chúng này thì ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích ái dục. Đối với quần chúng ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích ái dục, thật khó mà thấy được định lý Idapaccàyata Paticcasamuppada (Y Tánh Duyên Khởi Pháp); sự kiện này thật khó thấy; tức là sự tịnh chỉ tất cả hành, sự trừ bỏ tất cả sanh y, ái diệt, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Nếu nay Ta thuyết pháp mà các người khác không hiểu Ta, thời như vậy thật khổ não cho Ta, như vậy thật bực mình cho Ta!" Này các Tỷ-kheo, rồi những kệ bất khả tư nghì, từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên nơi Ta:

Sao Ta nói Chánh pháp,
Được chứng ngộ khó khăn?
Những ai còn tham sân,
Khó chứng ngộ pháp này.
Đi ngược dòng, thâm diệu,
Khó thấy, thật tế nhị,

BẤT TỬ                                                129

Kẻ ái nhiễm vô minh,
Không thấy được pháp này.
Rồi này các Tỷ-kheo, với những suy tư như vậy,
tâm của Ta hướng về vô vi thụ động, không muốn
thuyết pháp.

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ Phạm thiên
Sahampati khi biết được tâm tư của Ta; với tâm tư
của mình, liền suy nghĩ: "Than ôi, thế giới sẽ tiêu
diệt, thế giới sẽ bi hoại vong, nếu tâm của Như Lai,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác hướng về vô vi thụ
động, không muốn thuyết pháp". Rồi này các Tỷ-
kheo, Phạm thiên Sahampati, như một nhà lực sĩ duỗi
cánh tay đang co, hay co cánh tay đang duỗi; cũng
vậy, vị ấy biến mất từ thế giới Phạm thiên, và hiện ra
trước mặt Ta. Này các Tỷ-kheo, rồi Phạm thiên
Sahampati đắp thượng y một bên vai chắp tay hướng
vái Ta và bạch với Ta: "Bạch Thế Tôn, hãy thuyết
pháp! Bạch Thiện Thệ, hãy thuyết pháp! Có những
chúng sanh ít nhiễm bụi trần sẽ bị nguy hại nếu
không được nghe Chánh pháp. (Nếu được nghe),
những vị này có thể thâm hiểu Chánh pháp". Này các
Tỷ-kheo, Phạm thiện Sahampati nói như vậy. Sau
khi nói vậy, lại nói thêm như sau:

Xưa tại Magadha, Hiện ra pháp bất tịnh,

BẤT TỬ                                               130

Pháp do tâm cấu uế,
Do suy tư tác thành.
Hãy mỡ tung mở rộng,
Cánh cửa bất tử này.
Hãy để họ nghe Pháp,
Bậc Thanh tịnh Chứng Ngộ.
Như đứng trên tảng đá,
Trên đỉnh núi (tột cao)
Có người đứng nhìn xuống,
Đám chúng sanh quây quần.
Cũng vậy, ôi Thiện Tuệ,
Bậc Biến Nhãn cùng khắp,
Leo lên ngôi lâu đài,
Xây dựng bằng Chánh pháp
Bậc Thoát Ly sầu muộn,
Nhìn xuống đám quần sanh,
Bị sầu khổ áp bức,
Bị sanh già chi phối,
Đứng lên vị Anh Hùng,
Bậc Chiến Thắng chiến
trường.
Vị trưởng đoàn lữ khách,
Bậc Thoát Ly nợ nần.
Hãy đi khắp thế giới,
Bậc Thế Tôn Chánh Giác!
Hãy thuyết vi diệu pháp,
Người nghe sẽ thâm hiểu!

BẤT TỬ                                131

Này các Tỷ-kheo, sau khi biết được lời Phạm
thiên yêu cầu, vì lòng từ bi đối với chúng sanh, với
Phật nhãn, Ta nhìn quanh thế giới. Này các Tỷ-kheo,
với Phật nhãn, Ta thấy có hạng chúng sanh ít nhiễm
bụi đời, nhiều nhiễm bụi đời, có hạng lợi căn, độn
căn, có hạng thiện tánh, ác tánh, có hạng dễ dạy, khó
dạy, và một số ít thấy sự nguy hiểm phải tái sanh thế
giới khác và sự nguy hiểm làm những hành động lỗi
lầm.

Như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng hay hồ sen
trắng có một số hoa sen xanh, sen hồng, hay sen
trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước, không
vượt lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng dưới nước.
Có một hoa sen xanh, sen hồng hay sen trắng sanh
ra dưới nước, lớn lên dưới nước, sống vươn lên tới
mặt nước. Có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen
trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước, vươn
lên khỏi mặt nước, không bị nước đẫm ướt. Cũng
vậy, này các Tỷ-kheo, với Phật nhãn, Ta thấy có
hạng chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nhiều nhiễm bụi
đời, có hạng lợi căn, độn căn, có hạng thiện tánh, ác
tánh, có hạng dễ dạy khó dạy, và một số ít thấy sự
nguy hiểm phải tái sanh thế giới khác và sự nguy
hiểm làm những hành động lỗi lầm. Và này các Tỷ-
kheo, Ta nói lên bài kệ sau đây với Ph

BẤT TỬ                                              132

Alara Kalama sẽ mau thâm hiểu".

Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại nghĩ: "Ta sẽ thuyết
pháp cho ai đầu tiên? Ai sẽ mau hiểu Chánh pháp
này? Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại nghĩ: "Nay có
Uddaka Ramaputta-là bậc tri thức, đa văn, sáng suốt,
đã từ lâu sống ít nhiễm bụi đời. Ta hãy thuyết pháp
đầu tiên cho Uddaka Ramaputta. Vị này sẽ mau hiểu
Chánh pháp này." Rồi chư Thiên đến Ta và nói như
sau: "Bạch Thế Tôn, Uddaka Ramaputta đã mệnh
chung ngày hôm qua". Rồi tri kiến khởi lên nơi Ta:
"Uddaka Ramaputta đã mệnh chung hôm qua". Này
các Tỷ-kheo, Ta nghĩ: "Thật là một thiệt hại lớn cho
Uddaka Ramaputta. Nếu nghe pháp này, Uddaka
Ramaputta sẽ mau thâm hiểu".

Này các Tỷ-kheo, rồi Ta suy nghĩ: "Ta sẽ thuyết pháp cho ai đầu tiên? Ai sẽ mau hiểu Chánh pháp này?" Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại nghĩ: "Nhóm năm Tỷ-kheo này đã hầu hạ Ta khi Ta còn nỗ lực tinh cần, nhóm ấy thật giúp ích nhiều. Vậy ta hãy thuyết pháp đầu tiên cho nhóm năm Tỷ-kheo!" Rồi này các Tỷ- kheo, Ta lại nghĩ: "Nay nhóm năm Tỷ-kheo ở tại đâu?" Này các Tỷ-kheo, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, Ta thấy nhóm năm Tỷ-kheo hiện ở Baranasi (Ba la nại), tại Isipatana, vườn Lộc Uyển. Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi ở tại Uruvela lâu cho

BẤT TỬ                                             134

đến khi mãn ý, Ta lên đường đi đến Baranasi.

Này các Tỷ-kheo, một tà mạng ngoại đạo tên là Upaka, đã thấy Ta khi Ta còn đi trên con đường giữa Gaya và cây Bồ-đề.

Sau khi thấy, vị ấy nói với Ta:

"– Các căn của Hiền giả thật sáng suốt. Da sắc
của Hiền giả thật thanh tịnh, thật thanh khiết. Này
Hiền giả, vì mục đích gì, Hiền giả xuất gia? Ai là bậc
Đạo Sư của Hiền giả? Hiền giả hoan hỷ thọ trì pháp
của ai?"

Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, Ta nói với tà mạng đạo Upaka bài kệ như sau:

"– Ta, bậc Thắng tất cả,
Ta, bậc Nhất thiết Trí.
Hết thảy pháp, không nhiễm,
Hết thảy pháp, xả ly.
Ta sống chân giải thoát,
Đoạn tận mọi khát ái.
Như vậy Ta tự giác,
Còn phải y chỉ ai?
Ta không có Đạo Sư,
Bậc như Ta không có.
Giữa thế giới Nhơn, Thiên,

BẤT TỬ                                               135

Không có ai bằng Ta.
Bậc Ứng Cúng trên đời,
Bậc Đạo Sư vô thượng.
Tự mình Chánh Đẳng Giác,
Ta an tịnh, thanh thoát.
Để chuyển bánh xe Pháp.
Ta đến thành Kàsi.
Gióng lên trống bất tử,
Trong thế giới mù lòa.
"– Như Hiền giả đã tự xưng, Hiền giả xứng đáng
là bậc Chiến thắng Vô tận.

"– Như Ta, bậc Thắng giả,
Những ai chứng lậu tận,
Ác pháp, Ta nhiếp phục,
Do vậy, Ta vô địch".
(Này Upaka)
Này các Tỷ-kheo, sau khi được nói vậy, tà mạng
ngoại đạo Upaka nói với Ta:

"– Này Hiền giả, mong rằng sự việc là vậy".

Nói xong, Upaka lắc đầu rồi đi theo một ngã khác.

– Này các Tỷ-kheo, rồi Ta tuần tự đi đến Baranasi, Isipatana, vườn Lộc Uyển, đi đến chỗ nhóm năm Tỷ-kheo ở.

BẤT TỬ                                            136

Này các Tỷ-kheo, nhóm năm Tỷ-kheo khi thấy Ta từ xa đi đến, đã cùng nhau thỏa thuận như sau: "Này các Hiền giả, nay Sa-môn Gotama đang đi đến; vị này sống trong sự sung túc, đã từ bỏ tinh cần, đã trở lui đời sống đầy đủ vật chất. Chúng ta chớ có đảnh lễ, chớ có đứng dậy, chớ có lấy y bát. Hãy đặt một chỗ ngồi, và nếu vị ấy muốn, vị ấy sẽ ngồi".

Này các Tỷ-kheo, nhưng khi Ta đi đến gần, năm
Tỷ-kheo ấy không thể giữ đúng điều đã thỏa thuận
với nhau. Có người đến đón Ta và cầm lấy y bát, có
người sắp đặt chỗ ngồi, có người đem nước rửa chân
đến. Nhưng các vị ấy gọi Ta bằng tên với danh từ
Hiền giả (Avuso). Này các Tỷ-kheo khi ta nghe nói
vậy, Ta nói với nhóm năm Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo, chớ có gọi Ta bằng tên và
dùng danh từ Hiền giả. Này các Tỷ-kheo, Như Lai là
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Hãy lóng tai, Pháp
bất tử đã chứng được, Ta giảng dạy, Ta thuyết
pháp. Sống đúng theo lời khuyến giáo, các Ông
không bao lâu, sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt ngay
trong hiện tại, mục đích vô thượng của phạm hạnh
mà các Thiện nam tử, xuất gia từ bỏ gia đình, sống
không gia đình, các Ông sẽ an trú.

Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, nhóm năm

BẤT TỬ                                             137

Tỷ-kheo nói Ta:

"– Hiền giả Gotama, với nếp sống này, với đạo tu này, với khổ hạnh này, Hiền giả đã không chứng được Pháp siêu nhân, tri kiến, thù thắng xứng đáng bậc Thánh, thì này làm sao Hiền giả, với nếp sống sung túc, với sự từ bỏ tinh cần, với sự trở lui đời sống vật chất đầy đủ, lại có thể chứng được Pháp siêu nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh?

Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, Ta nói với nhóm năm Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, Như Lai không sống sung
túc, không từ bỏ tinh cần, không trở lui đời sống vật
chất đầy đủ. Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác. Này các Tỷ-kheo, hãy lóng
tai, Pháp bất tử đã chứng được, Ta giảng dạy, Ta
thuyết pháp. Sống đúng theo lời khuyến giáo, các
Ông không bao lâu, sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt
ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của Phạm
hạnh mà các Thiện nam tử xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình, các Ông sẽ an trú.

Này các Tỷ-kheo, lại lần thứ hai, nhóm năm Tỷ- kheo nói với Ta:

"– Hiền giả Gotama, với nếp sống này... (như

BẤT TỬ                                                 138

trên)... tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh?

Này các Tỷ-kheo, lại lần thứ hai Ta nói với nhóm năm Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, Như Lai không sống sung túc... (như trên)... các Ông sẽ an trú.

Này các Tỷ-kheo, lại lần thứ ba, nhóm năm Tỷ- kheo nói với Ta:

"– Hiền giả Gotama, với nếp sống này... (như trên)... tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh?

Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, Ta nói với nhóm năm Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, từ trước đến nay, các Ông có chấp nhận là Ta chưa bao giờ nói như vậy chăng?

"– Bạch Thế Tôn chưa bao giờ như vậy.

"– Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Hãy lóng tai, Pháp bất tử đã
chứng được, Ta giảng dạy, Ta thuyết pháp. Sống
đúng theo lời khuyến giáo, các Ông không bao lâu,
sau khi tự tri, tư chứng, tự đạt được ngay trong hiện
tại mục đích vô thượng của phạm hạnh mà các Thiện

BẤT TỬ                                              139

nam tử xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, các Ông sẽ an trú".

Này các Tỷ-kheo, Ta đã làm cho nhóm năm Tỷ-
kheo chấp nhận. Này các Tỷ-kheo, Ta thuyết giảng
cho hai Tỷ-kheo, thì ba Tỷ-kheo kia đi khất thực. Đồ
ăn mà ba Tỷ-kheo này khất thực mang về, đủ nuôi
sống cho nhóm sáu người. Này các Tỷ-kheo, Ta
thuyết giảng cho ba Tỷ-kheo, thì hai Tỷ-kheo kia đi
khất thực. Đồ ăn mà hai Tỷ-kheo này khất thực mang
về, đủ nuôi sống cho nhóm sáu người.

Này các Tỷ-kheo, chúng năm Tỷ-kheo, sau khi được Ta thuyết giảng, sau khi được Ta khuyến giáo, tự mình bị sanh, sau khi biết được sự nguy hại của cái bị sanh, tìm cầu cái không sanh, vô thượng an ổn, thoát khỏi các (khổ) ách, chứng Niết-bàn và đã chứng được cái không sanh, vô thượng an ổn, thoát khỏi các (khổ) ách, chứng Niết-bàn, tự mình bị già... cái không già... tự mình bị bệnh... cái không bệnh... tự mình bị chết... cái không chết... tự mình bi sầu... cái không sầu... tự mình bị ô nhiễm, sau khi biết được sự nguy hại củ ái bị ô nhiễm, tìm cầu cái không ô nhiễm, vô thượng an ổn, thoát khỏi các (khổ) ách, chứng Niết-bàn, và đã chứng được cái không ô nhiễm, vô thượng an ổn, thoát khỏi các (khổ) ách, chứng Niết-bàn. Tri và kiến khởi lên nơi họ: "Sự giải

BẤT TỬ                                               140

thoát của chúng ta không bị dao động, đây thức gì được hiện khởi như vậy đều quy là đời sống cuối cùng. Nay không còn tái sanh nữa".

Này các Tỷ-kheo, có năm dục trưởng dưỡng. Thế nào là năm? Các sắc do mắt nhận thức, sắc này khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn. Các tiếng do tai nhận thức... (như trên)... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân cảm xúc là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn. Này các Tỷ- kheo, như vậy, là năm dục trưởng dưỡng.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào bị trói buộc, bị tham đắm, bị mê say bởi
năm dục trưởng dưỡng này, không thấy sự nguy hại
của chúng, không biết rõ sự xuất ly khỏi chúng, mà
thọ dụng chúng, những vị ấy cần phải được hiểu là:
"Các Người đã rơi vào bất hạnh, đã rơi vào tai họa,
đã bị Ác ma sử dụng như ý muốn".

Này các Tỷ-kheo, như một con nai sống trong
rừng bị sập bẫy nằm xuống, con nai ấy cần phải
được hiểu là: "Nó đã rơi vào bất hạnh, đã rơi vào tai
họa, đã bị thợ săn sử dụng như ý muốn. Khi người
thợ săn đến, con nai không thể bỏ đi như ý muốn.

Này các Tỷ-kheo, cũng vậy, những vị Sa-môn

BẤT TỬ                                               141

hay Bà-la-môn nào bị trói buộc... (như trên)... đã bị Ác ma sử dụng như ý muốn.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào không bị trói buộc, không bị tham đắm,
không bị mê say bởi năm dục trưởng dưỡng này, thấy
sự nguy hại của chúng, biết rõ sự xuất ly khỏi chúng,
và thọ dụng chúng, những vị ấy cần phải được hiểu
là: "Các Người không rơi vào bất hạnh, không rơi
vào tai họa, không bi Ác ma sử dụng như ý muốn".

Này các Tỷ-kheo, như một con nai sống trong
rừng, không bị sập bẫy phải nằm xuống, con nai ấy
cần phải được hiểu là: "Nó không rơi vào bất hạnh,
nó không rơi vào tai họa, nó không bị người thợ săn
sử dụng như ý muốn". Khi người thợ săn đến, con
nai có thể bỏ đi như ý muốn. Này các Tỷ-kheo, cũng
vậy, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào không bị trói
buộc... không bị Ác ma sử dụng như ý muốn.

Chư Tỷ-kheo, ví như con nai sống trong rừng,
đi qua đi lại trong rừng, an tâm nó đi, an tâm nó
đứng, an tâm nó ngồi, an tâm nó nằm. Tại sao vậy?
Này các Tỷ-kheo, vì nó vượt khỏi tầm tay của người
thợ săn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo ly dục, ly ác bất thiện pháp chứng và trú Thiền thứ nhất,

BẤT TỬ                                               142

một trạng thái hỷ lạc, do ly dục sanh, có tầm có tứ.
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là: một vị đã
làm Ác Ma mù mắt, đã diệt trừ mọi vết tích, đã vượt
khỏi tầm mắt Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo diệt tầm và
tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc
do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm.
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là... đã vượt
khỏi tầm mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các vị
Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ
ba. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là... đã
vượt khỏi tầm mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo xả lạc, xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền
thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh.
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là... vượt
khỏi tầm mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, không tác ý đối với dị tưởng, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là... đã vượt khỏi tầm

BẤT TỬ                                              143

mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo vượt lên mọi
Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên",
chứng và trú Thức Vô biên xứ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ấy được gọi là... đã vượt khỏi tầm mắt của Ác
ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo vượt lên mọi
Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật gì",
chứng và trú Vô sở hữu xứ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ấy được gọi là... đã vượt khỏi tầm mắt của Ác
ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo vượt lên mọi
Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng
xứ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo ấy được gọi là...đã
vượt khỏi tầm mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo vượt lên mọi Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng (định). Sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc được đoạn trừ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là một vị đã làm Ác ma mù mắt, đã diệt trừ mọi vết tích, đã vượt khỏi tầm mắt Ác ma. Vị ấy đã vượt khỏi mọi triền phược ở đời. An tâm vị ấy đi, an tâm vị ấy đứng, an tâm vị ấy ngồi, an tâm vị ấy nằm. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì vị ấy vượt khỏi tầm

BẤT TỬ                                              144

tay của Ác ma.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

BẤT TỬ                                      145

20 Phạm Thiên Sahampatu thỉnh cầu Thế Tôn rộng mở cửa Bất tử - Kinh Thỉnh Cầu – Tương I, 301

Thỉnh Cầu – Tương I, 301

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Uruvelà trên bờ sông Neranjarà, dưới gốc cây Ajapàla Nigrodha, khi Ngài mới thành đạo.

2) Rồi Thế Tôn, trong khi Thiền tịnh độc cư, tư tưởng sau đây được khởi lên:

3) "Pháp này do Ta chứng được, thật là sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao thượng, siêu lý luận, vi diệu, chỉ người có trí mới cảm nhận! Còn quần chúng này ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích ái dục, thật khó thấy định lý này, tức là y duyên tánh duyên khởi pháp. Thật khó thấy định lý này, tức là tất cả hành là tịch tịnh, tất cả sanh y được từ bỏ, ái tận, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Nếu nay Ta thuyết pháp mà các người khác không hiểu Ta, như vậy thật mệt mỏi cho Ta, như vậy thật bực phiền cho Ta. "

BẤT TỬ                                                146

4) Rồi những bài kệ vi diệu này, từ trước chưa từng được nghe, được Thế Tôn nói lên:

Pháp Ta chứng khó khăn,
Sao nay Ta nói lên?
Tham, sân chi phối ai,
Khó chứng ngộ pháp này.
Pháp này đi ngược dòng,
Vi diệu và thâm sâu,
Khó thấy, rất vi tế.
Những ai ưa ái dục,
Bị vô minh bao phủ,
Rất khó thấy pháp này.

5) Thế Tôn với suy tư như vậy, tâm hướng về thụ động, không muốn thuyết pháp.

6) Rồi Phạm thiên Sahampati biết được tâm tư Thế
Tôn nhờ tâm tư của mình, liền suy nghĩ: "Thật sự thế
giới bị tiêu diệt, thật sự thế giới bị diệt vong, nếu tâm
Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác hướng về
thụ động, không muốn thuyết pháp".

7) Rồi Phạm thiên Sahampati, như nhà lực sĩ duỗi
cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi
thẳng; cũng vậy, vị ấy biến mất ở Phạm thiên giới và
hiện ra trước mặt Thế Tôn.

BẤT TỬ                                                  147

8) Rồi Phạm thiên Sahampati đắp thượng y trên một bên vai, quỳ đầu gối bên phải trên mặt đất, chắp tay hướng về Thế Tôn và bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, hãy thuyết pháp! Bạch Thiện
Thệ, hãy thuyết pháp! Có những chúng sanh ít
nhiễm bụi trần sẽ bị nguy hại, nếu không được
nghe Chánh pháp. (Nếu được nghe) những vị này
có thể thâm hiểu Chánh pháp.

9) Phạm thiên Sahampati nói lên như vậy. Nói xong như vậy, vị ấy lại nói thêm như sau:

Tại xứ Magadha,
Thuở trước có hiện ra,
Tà pháp không thanh tịnh,
Do uế tâm suy diễn.
Mở cửa bất tử này,
Để họ được nghe pháp,
Do bậc Thánh vô uế,
Đã chơn chánh giác ngộ.
Như đứng trên tảng đá,
Tại đỉnh một núi cao,
Đưa mắt nhìn xung quanh,
Quần chúng (dưới chân mình).
Cũng vậy, Ngài Thiện Thệ,
Leo lên lầu Chánh pháp,

BẤT TỬ                                             148

Biến nhãn, không sầu muộn,
Nhìn xuống đám quần sanh
Bị ưu tư sầu khổ,
Bị sanh già áp bức.
Anh hùng, hãy đứng lên,
Bậc Chiến thắng chiến trường,
Vị Trưởng đoàn lữ khách,
Đấng Thoát ly nợ nần,
Thế Tôn hãy thuyết pháp,
Bộ hành khắp thế gian,
Có người nhờ được nghe,
Sẽ thâm hiểu diệu nghĩa.

10) Rồi Thế Tôn biết được lời thỉnh cầu của Phạm thiên, vì lòng thương xót đối với chúng sanh, nhìn đời với Phật nhãn.

11) Thế Tôn trong khi nhìn đời với Phật nhãn, thấy
có hạng chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nhiều nhiễm
bụi đời; có hạng lợi căn, độn căn; có hạng tánh
thuận, tánh nghịch; có hạng dễ dạy, khó dạy; một số
thấy sự nguy hiểm phải tái sanh thế giới khác và sự
nguy hiểm của những hành động lỗi lầm.

12) Ví như trong hồ sen xanh, sen hồng hay sen trắng:

BẤT TỬ                                            149

- Có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen
trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước,
không vượt lên khỏi mặt nước, được nuôi
dưỡng dưới nước.
- Có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen
trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước,
sống vươn lên tới mặt nước.
- Có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen
trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước,
vươn lên khỏi mặt nước, không bị nước làm
đẫm ướt.

Cũng vậy, Thế Tôn trong khi với Phật nhãn nhìn quanh thế giới, thấy có hạng chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nhiều nhiễm bụi đời; có hạng lợi căn, độn căn; có hạng tánh thuận, tánh nghịch; có hạng dễ dạy, khó dạy; một số thấy sự nguy hiểm phải tái sanh thế giới khác, và sự nguy hiểm của các hành động lỗi lầm.

13) Thấy vậy, Ngài trả lời cho Phạm thiên Sahampati với những bài kệ:

Hãy rộng mở cho họ,
Cửa trường sanh bất tử,
Hỡi những ai có tai,
Hãy giải thoát tà tín,
Ý thức sự nguy hại,
Ta sẽ có thuyết giảng

BẤT TỬ                                             150

Pháp tốt đẹp vi diệu, Giữa nhân loại, chúng sanh, Ôi Phạm thiên Sahampati!

14) Rồi Phạm thiên Sahampati biết được: "Ta đã tạo
ra cơ hội cho Thế Tôn thuyết pháp", nên đảnh lễ Thế
Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài và biến mất tại chỗ
ấy.

BẤT TỬ                                            151

21 Thân hành niệm đưa đến bất tử - Kinh PHẨM THIỀN ĐỊNH – Tăng I, 88

PHẨM THIỀN ĐỊNH – Tăng I, 88

1-70.

1. - Như một ai, này các Tỷ-kheo, với tâm biến mãn
cùng khắp biển lớn, có thể bao gồm tất cả các con
sống bé nhỏ đổ vào biển cả. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, ai tu tập, làm cho sung mãn thân hành niệm,
cũng bao gồm tất cả thiện pháp, gồm những pháp
thuộc về minh phần.

2-8. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, được tu tập,
được làm cho sung mãn, đưa đến cảm hứng lớn, lợi
ích lớn, an ổn lớn khỏi các khổ ách, chánh niệm tỉnh
giác, đưa đến chứng đắc tri kiến, đưa đến hiện tại lạc
trú, đưa đến chứng ngộ quả minh và giải thoát. Một
pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Đây là một
pháp, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho
sung mãn, đưa đến cảm hứng lớn … đưa đến chứng
ngộ quả minh và giải thoát.

9-12. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, thân được khinh an, tâm được khinh an, tầm tứ được tịnh chỉ, toàn bộ các

BẤT TỬ                                               152

pháp thuộc về minh phần đi đến tu tập, làm cho viên
mãn. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm.
Khi tu tập, làm cho sung mãn một pháp này, thân
được khinh an, tâm được khinh an, tầm và tứ được
chỉ tịnh, toàn bộ các pháp thuộc về minh phần đi đến
tu tập, được làm cho viên mãn.

13. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập,
được làm cho sung mãn, các pháp bất thiện chưa
sanh không sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh
bị đoạn tận. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành
niệm. Khi tu tập, khi làm cho sung mãn một pháp
này, này các Tỷ-kheo, các pháp bất thiện chưa sanh
… bị đoạn tận.

14-15. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp thiện đã sanh, đưa đến tăng trưởng, quảng đại. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi tu tập, khi làm cho sung mãn một pháp này, này các Tỷ-kheo, các pháp thiện chưa sanh … đưa đến tăng trưởng, quảng đại.

16-21. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu
tập, được làm cho sung mãn, vô minh được đoạn tận,
minh sanh khởi, ngã mạn được đoạn tận, các tùy
miên được nhổ sạch, các kiết sử bị đoạn tận. Một
pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi một

BẤT TỬ                                             153

pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, vô minh bị đoạn tận… các kiết sử bị đoạn tận.

22-23. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu
tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự phân tích
của trí tuệ, đưa đến Niết-bàn không có chấp thủ. Một
pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi một
pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa
đến sự phân tích… không có chấp thủ.

24-26. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu
tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự thông đạt
của nhiều giới, sự thông đạt của nhiều giới sai biệt,
sự vô ngại giải của nhiều giới. Một pháp ấy là gì?
Chính là thân hành niệm. Khi một pháp này được
tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự thông đạt
… sự vô ngại giải của nhiều giới.

27-30. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu
tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng ngộ
quả Dự lưu, đưa đến sự chứng ngộ quả Nhất lai, đưa
đến sự chứng ngộ quả Bất lai, đưa đến sự chứng ngộ
quả A-la-hán. Một pháp ấy là gì? Chính là thân
hành niệm. Khi một pháp này được tu tập, được làm
cho sung mãn, đưa đến sự chứng ngộ quả Dự lưu …
quả A-la-hán.

BẤT TỬ                                              154

31-46. Có một pháp, này các Tỷ-kheo, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng đắc trí tuệ, đưa đến sự tăng trưởng trí tuệ, đưa đến quảng đại trí tuệ, đưa đến đại trí tuệ, đưa đến trí tuệ rộng rãi, đưa đến quảng đại trí tuệ, đưa đến thâm sâu trí tuệ, đưa đến vô song trí tuệ, đưa đến vô hạn trí tuệ, đưa đến nhiều trí tuệ, đưa đến trí tuệ nhanh lẹ, đưa đến trí tuệ nhẹ nhàng, đưa đến trí tuệ hoan hỷ, đưa đến trí tuệ tốc hành, đưa đến trí tuệ sắc sảo, đưa đến trí tuệ thể nhập. Một pháp ấy là gì? Chính là thân hành niệm. Khi một pháp này được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến sự chứng đắc trí tuệ… đưa đưa đến trí tuệ thể nhập.

--------------------

47-48. Những vị này không hưởng được bất tử, này
các Tỷ-kheo, là những vị không thực hiện thân hành
niệm. Những vị này hưởng được bất tử, này các Tỷ-
kheo, là những vị thực hiện thân hành niệm.

49-50. Những vị này không chia sẻ bất tử, này các
Tỷ-kheo, là những vị không chia sẻ thân hành niệm.
Những vị này chia sẻ bất tử, này các Tỷ-kheo, là
những vị chia sẻ thân hành niệm.

51-52. Bất tử bị đoạn tận, này các Tỷ-kheo, đối với những ai đoạn tận thân hành niệm. Bất tử không bị

BẤT TỬ                                               155

đoạn tận, này các Tỷ-kheo, đối với những ai không đoạn tận thân hành niệm.

53-54. Bất tử bị khiếm khuyết, này các Tỷ-kheo, đối
với những ai khiếm khuyết thân hành niệm. Bất tử
được viên thành, này các Tỷ-kheo, đối với những ai
viên thành thân hành niệm.

55-56. Bất tử bị xao lãng bỏ phế, này các Tỷ-kheo,
đối với những ai bỏ phế thân hành niệm. Bất tử
không bị xao lãng bỏ phế, này các Tỷ-kheo, đối với
những ai không bỏ phế thân hành niệm.

57-58. Bất tử bị vong thất, này các Tỷ-kheo, đối với
những ai vong thất thân hành niệm. Bất tử không bị
vong thất, này các Tỷ-kheo, đối với những ai không
vong thất thân hành niệm.

59-60. Bất tử không được thực hiện, này các Tỷ-
kheo, đối với những ai không thực hiện thân hành
niệm. Bất tử được thực hiện, này các Tỷ-kheo, đối
với những ai thực hiện thân hành niệm.

61-62. Bất tử không được tu tập, này các Tỷ-kheo,
đối với những ai không tu tập thân hành niệm. Bất tử
được tu tập, này các Tỷ-kheo, đối với những ai tu tập
thân hành niệm.

BẤT TỬ                                              156

63-64. Bất tử không được làm cho sung mãn, này các
Tỷ-kheo, đối với những ai không làm cho sung mãn
thân hành niệm. Bất tử được làm cho sung mãn, này
các Tỷ-kheo, đối với những ai làm cho sung mãn
thân hành niệm.

65-66. Bất tử không được thắng tri, này các Tỷ-kheo,
đối với những ai không thắng tri thân hành niệm. Bất
tử được thắng tri, này các Tỷ-kheo, đối với những ai
thắng tri thân hành niệm.

67-68. Bất tử không được liễu tri, này các Tỷ-kheo,
đối với những ai không liễu tri thân hành niệm. Bất
tử được liễu tri, này các Tỷ-kheo, đối với những ai
liễu tri thân hành niệm.

69-70. Bất tử không được chứng ngộ, này các Tỷ-
kheo, đối với những ai không chứng ngộ thân hành
niệm. Bất tử được chứng ngộ, này các Tỷ-kheo, đối
với những ai chứng ngộ thân hành niệm.

Thế Tôn thuyết như vậy, các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

BẤT TỬ                                             157

22 Thấy được bất tử - Kinh THẤY BẤT TỬ – Tăng III, 271

THẤY BẤT TỬ –Tăng III, 271

1. - Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, gia chủ
Tapussa đi đến cứu cánh nơi Như Lai, sống thấy
được bất tử, chứng ngộ bất tử.
2. Thế nào là sáu?
- Với lòng tịnh tín bất động đối với Phật.
- Với lòng tịnh tín bất động đối với Pháp.
- Với lòng tịnh tín bất động đối với Tăng.
- Với Thánh giới.
- Với Thánh trí.
- Với Thánh giải thoát.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, gia chủ
Tapussa đi đến cứu cánh nơi Như Lai, sống thấy
được bất tử, chứng ngộ bất tử.

THẤY ĐƯỢC BẤT TỬ –Tăng III, 272

BẤT TỬ                                          158

1. - Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, gia chủ
Bhallika... gia chủ Sudatta Anàthapindika... gia chủ
Citta Macchikàsandika... Hatthaka Àlavaka...
Mahànàma Sakka... gia chủ Ugga người Vesàlì... gia
chủ     Uggata...       Sùra     Ambattha...    Jivaka
Komàrabhacca... gia chủ Nakulapità... gia chủ
Tavakannika...gia chủ Pùrana... gia chủ Isidatta... gia
chủ Sandhàna... gia chủ Vijaya... gia chủ
Vajjiyamahito... gia chủ Mendaka... cư sĩ Vàsettha...
cư sĩ Arittha... cư sĩ Sàragga đi đến cứu cánh nơi Như
Lai, sống thấy được bất tử, chứng ngộ được bất tử.
2. Thế nào là sáu?
- Với lòng tịnh tín bất động đối với Phật.
- Với lòng tịnh tín bất động đối với Pháp.
- Với lòng tịnh tín bất động đối với Tăng.
- Với Thánh giới,
- Với Thánh trí,
- Với Thánh giải thoát.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, cư sĩ
Sàragga đi đến cứu cánh nơi Như Lai, sống thấy
được bất tử, chứng ngộ được bất tử.

BẤT TỬ                                                159

23 Thể nhập vào bất tử - Kinh NIỆM CHẾT 2 – Tăng III, 49

NIỆM CHẾT 2 –Tăng III, 49

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Nàdika, tại
Ginjakàvasatha. Tại đấy, Thế Tôn dạy các Tỷ-kheo:
2. - Niệm chết, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được
làm cho sung mãn thời có quả lớn, có lợi ích lớn, thể
nhập vào bất tử, cứu cánh là bất tử.
Tu tập niệm chết như thế nào, làm cho sung mãn
niệm chết như thế nào thời đưa đến quả lớn, lợi ích
lớn, thể nhập vào bất tử, cứu cánh là bất tử?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi ngày vừa tàn
và đêm vừa an trú, suy tư như sau: "Các nhân duyên
đem đến cái chết cho ta rất nhiều: "Con rắn có thể
cắn ta, con bò cạp có thể cắn ta, hay con rít có thể
cắn ta. Do vậy, ta có thể mệnh chung. Như vậy sẽ trở
ngại cho ta. Ta có thể vấp ngã và té xuống. Cơm ta
ăn có thể làm ta mắc bệnh khi ăn, hay mật có thể
khuấy động ta, đàm có thể khuấy động ta. Các gió
như kiếm có thể khuấy động ta. Và như vậy có thể
làm ta mệnh chung. Như vậy sẽ là chướng ngại cho
ta".

BẤT TỬ                                              160

- Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải suy xét
như sau: "Nếu ta còn có những pháp ác bất thiện
chưa được đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung đêm
nay, chúng có thể là chướng ngại cho ta".
 Nếu Tỷ-kheo trong khi suy xét như vậy, biết được
như sau: "Ta có những pháp ác bất thiện chưa
được đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung đêm nay,
chúng có thể là chướng ngại cho ta", thời này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy, để đoạn tận các pháp ác bất
thiện ấy, cần phải tận lực tác động ước muốn,
tinh tấn, tinh cần, nỗ lực, không có thối chuyển,
chánh niệm và tỉnh giác.
- Ví như, này các Tỷ-kheo, áo bị cháy hay đầu bị
cháy, thời để dập tắt áo ấy hay đầu ấy, cần phải
tận lực tác động ước muốn, tinh tấn, tinh cần, nỗ
lực, không có thối chuyển, chánh niệm và tỉnh
giác. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy, để
đoạn tận các ác bất thiện pháp ấy, cần phải tận lực
tác động ước muốn, tinh tấn, tinh cần, nỗ lực,
không có thối chuyển, chánh niệm và tỉnh giác.
 Nếu Tỷ-kheo ấy, trong khi suy xét, biết được như
sau: "Ta không có những pháp ác bất thiện chưa
được đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung đêm nay,
chúng có thể là chướng ngại cho ta". Này các Tỷ-
kheo, vị Tỷ-kheo ấy cần phải sống hoan hỷ, hân

BẤT TỬ                                              161

hoan, ngày đêm cần phải học tập trong các thiện
pháp.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi đêm vừa tàn
và ngày vừa an trú, suy tư như sau: "Các nhân
duyên đem đến cái chết cho ta rất nhiều: "Con rắn
có thể cắn ta, con bò cạp có thể cắn ta, hay con
rít có thể cắn ta. Do vậy, ta có thể mệnh chung.
Như vậy sẽ là chướng ngại cho ta. Ta có thể vấp
ngã và té xuống. Cơm ta ăn có thể làm ta mắc
bệnh khi ăn, hay mật có thể khuấy động ta, hay
đàm có thể khuấy động ta. Các gió như kiếm có
thể khuấy động ta. Và như vậy có thể làm ta mệnh
chung. Như vậy sẽ là chướng ngại cho ta".
- Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải suy xét
như sau: "Nếu ta còn có những pháp ác bất thiện
chưa được đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung trong
ngày hôm nay, chúng có thể là chướng ngại cho
ta".
 Nếu Tỷ-kheo trong khi suy xét như vậy, biết được
như sau: "Ta có những pháp ác bất thiện chưa
được đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung ngày hôm
nay, chúng có thể là chướng ngại cho ta", thời này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy, để đoạn tận các pháp ác
bất thiện ấy, cần phải tận lực tác động ước muốn,
tinh tấn, tinh cần, nỗ lực, không có thối chuyển,
chánh niệm và tỉnh giác.

BẤT TỬ                                             162

- Ví như, này các Tỷ-kheo, áo bị cháy hay đầu bị
cháy, thời để dập tắt áo ấy hay đầu ấy, cần phải
tận lực tác động ước muốn, tinh tấn, tinh cần, nỗ
lực, không có thối chuyển, chánh niệm và tỉnh
giác. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy, để
đoạn tận các ác bất thiện pháp ấy, cần phải tận lực
tác động ước muốn, tinh tấn, tinh cần, nỗ lực,
không có thối chuyển, chánh niệm và tỉnh giác.
 Nếu Tỷ-kheo ấy, trong khi suy xét, biết được như
sau: "Ta không có những pháp ác bất thiện chưa
được đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung ngày hôm
nay, chúng có thể là chướng ngại cho ta". Này các
Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ấy cần phải sống hoan hỷ,
hân hoan, ngày đêm cần phải học tập trong các
thiện pháp.
Này các Tỷ-kheo, niệm chết, tu tập như vậy, làm cho
sung mãn như vậy thời được quả lớn, được lợi ích
lớn, thể nhập vào bất tử, cứu cánh là bất tử.

BẤT TỬ                                               163

24 Thể nhập vào bất tử - Kinh Thắng Trí – Tương V, 86

Thắng Trí – Tương V, 86

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, có ba loại tầm cầu. Thế nào là ba?

- Tầm cầu về dục, - Tầm cầu về hữu, - Tầm cầu về Phạm hạnh.

Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba tầm cầu. Chính do thắng tri ba tầm cầu này mà Thánh đạo tám ngành này được tu tập.

Thế nào là Thánh đạo tám ngành được tu tập?

3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly... tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Chính do thắng tri ba tầm cầu này mà Thánh đạo Tám ngành này được tu tập.

BẤT TỬ                                              164

4-5) ... Tu tập chánh định, với cứu cánh là đoạn tận tham, với cứu cánh là đoạn tận sân, với cứu cánh là đoạn tận si.

6-7) ... Tu tập chánh định, thể nhập vào bất tử, với mục đích là bất tử, với cứu cánh là bất tử.

8-9) ... Tu tập chánh định, thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn.

BẤT TỬ                                             165

25 Thể nhập vào bất tử - Kinh TƯỞNG 1 – Tăng III, 342

TƯỞNG 1 – Tăng III, 342

1. - Có bảy tưởng này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, lấy bất tử làm cứu cánh.

2. Thế nào là bảy?

- Tưởng bất tịnh,
- Tưởng chết,
- Tưởng nhàm chán đối với các món ăn,
- Tưởng không hoan hỷ đối với tất cả thế giới,
- Tưởng vô thường,
- Tưởng khổ trong vô thường,
- Tưởng vô ngã trong khổ.

Bảy tưởng này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, lấy bất tử làm cứu cánh.

BẤT TỬ                                             166

26 Tu tập 8chđ, lấy bất tử làm chổ hội nhập... - Kinh Viễn Ly – Tương V, 64

Viễn Ly – Tương V, 64

1) Nhân duyên ở Sàvatthi...

2) -- Cũng như, này các Tỷ-kheo, đối với tất cả loại
hữu tình không chân, hai chân bốn chân, hay nhiều
chân, có sắc hay không sắc, có tưởng hay không
tưởng, hay không có tưởng và không không có
tưởng; Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
được gọi là tối thượng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
phàm có thiện pháp gì, tất cả đều lấy không phóng
dật làm căn bản, đều lấy không phóng dật làm chỗ
quy tụ. Không phóng dật được gọi là tối thượng đối
với tất cả pháp ấy.

3) Với Tỷ-kheo không phóng dật, này các Tỷ-kheo, chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo tám ngành được làm cho sung mãn.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ

BẤT TỬ                                                167

đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ... tu tập chánh định liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.

Nhiếp Phục Tham – Tương V, 65

1-2-3) ...

4) -- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh
tri kiến, lấy nhiếp phục tham làm cứu cánh, lấy nhiếp
phục sân làm cứu cánh, lấy nhiếp phục si làm cứu
cánh... tu tập chánh định, lấy nhiếp phục tham làm
cứu cánh, lấy nhiếp phục sân làm cứu cánh, lấy nhiếp
phục si làm cứu cánh...

Nhiếp Phục Tham – Tương V, 65

1-2-3) ...

4) -- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến, lấy nhiếp phục tham làm cứu cánh, lấy nhiếp

BẤT TỬ                                               168

phục sân làm cứu cánh, lấy nhiếp phục si làm cứu
cánh... tu tập chánh định, lấy nhiếp phục tham làm
cứu cánh, lấy nhiếp phục sân làm cứu cánh, lấy nhiếp
phục si làm cứu cánh...

Niết Bàn – Tương V, 66

1-2-3) ...

4) -- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh
tri kiến thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi
về Niết-bàn... tu tập chánh định thiên về Niết-bàn,
hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn...

Dấu Chân – Tương V, 66

1) Ở Sàvatthi...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những dấu
chân của các loại chúng sanh bộ hành nào, tất cả
đều hội tập (samodhànam gachanti) trong chân con
voi, vì chân con voi được gọi là tối thượng trong tất
cả loại chân, tức là về phần to lớn.

BẤT TỬ                                              169

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện
pháp nào, tất cả đều lấy không phóng dật làm căn
bản, lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ, không
phóng dật được gọi là tối thượng trong tất cả thiện
pháp.

3) Với Tỷ-kheo không phóng dật, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo Tám ngành sẽ được sung mãn.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri
kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ
đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ... tu tập chánh định
liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến
đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.

Chóp Mái – Tương V, 67

1) Ở Sàvatthi...

BẤT TỬ                                               170

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, các đòn tay nào của
một ngôi nhà có mái nhọn, tất cả đều đi đến mái
nhọn, hướng đến mái nhọn, quy tụ vào mái nhọn.
Mái nhọn đối với chúng được gọi là tối thượng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện
pháp nào, tất cả đều lấy không phóng dật làm căn
bản, lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ, không
phóng dật được gọi là tối thượng trong tất cả thiện
pháp.

3) Với Tỷ-kheo không phóng dật, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo Tám ngành sẽ được sung mãn.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri
kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ
đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ... tu tập chánh định
liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến
đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.

BẤT TỬ                                               171

Gốc Rễ – Tương V, 67

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những loại rễ hương nào, loại chiên-đàn đen (kàlànu-sàriyam) được gọi là tối thượng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện
pháp nào, tất cả đều lấy không phóng dật làm căn
bản, lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ, không
phóng dật được gọi là tối thượng trong tất cả thiện
pháp.

3) Với Tỷ-kheo không phóng dật, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo Tám ngành sẽ được sung mãn.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri
kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ
đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ... tu tập chánh định
liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến
đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

BẤT TỬ                                               172

5) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.

Lõi Hương – Tương V, 67

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những loại lõi hương nào, loại chiên-đàn đỏ (lohitacandanam) được gọi là tối thượng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện
pháp nào, tất cả đều lấy không phóng dật làm căn
bản, lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ, không
phóng dật được gọi là tối thượng trong tất cả thiện
pháp.

3) Với Tỷ-kheo không phóng dật, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo Tám ngành sẽ được sung mãn.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?

BẤT TỬ                                            173

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri
kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ
đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ... tu tập chánh định
liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến
đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.

Hạ Sanh Hoa – Tương V, 68 (Bông huệ: vassikam)

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những loại hoa hương nào, hoa huệ được gọi là tối thượng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện
pháp nào, tất cả đều lấy không phóng dật làm căn
bản, lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ, không
phóng dật được gọi là tối thượng trong tất cả thiện
pháp.

3) Với Tỷ-kheo không phóng dật, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo Tám ngành sẽ được sung mãn.

BẤT TỬ                                               174

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri
kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ
đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ... tu tập chánh định
liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến
đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.

Vua – Tương V, 68

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những tiểu
vương nào (kuttaràjàno), tất cả đều tùy thuộc
Chuyển luân vương. Vua Chuyển luân đối với họ
được gọi là tối thượng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện pháp nào, tất cả đều lấy không phóng dật làm căn bản, lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ, không

BẤT TỬ                                               175

phóng dật được gọi là tối thượng trong tất cả thiện pháp.

3) Với Tỷ-kheo không phóng dật, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo Tám ngành sẽ được sung mãn.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri
kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ
đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ... tu tập chánh định
liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến
đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.

Mặt Trăng – Tương V, 68

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm ánh sáng của bất cứ loại sao nào, tất cả đều không bằng một phần

BẤT TỬ                                               176

mười sáu ánh sáng của mặt trăng. Ánh sáng mặt trăng đối với chúng được gọi là tối thượng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện
pháp nào, tất cả đều lấy không phóng dật làm căn
bản, lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ, không
phóng dật được gọi là tối thượng trong tất cả thiện
pháp.

3) Với Tỷ-kheo không phóng dật, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo Tám ngành sẽ được sung mãn.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri
kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ
đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ... tu tập chánh định
liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến
đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.

BẤT TỬ                                               177

Mặt Trời – Tương V, 68

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, vào mùa thu, khi hư
không mở rộng không có mây mù, mặt trời vươn
thẳng lên hư không, quét sạch mọi tối tăm trên trời,
chói sáng, bừng sáng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện
pháp nào, tất cả đều lấy không phóng dật làm căn
bản, lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ, không
phóng dật được gọi là tối thượng trong tất cả thiện
pháp.

3) Với Tỷ-kheo không phóng dật, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo Tám ngành sẽ được sung mãn.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri
kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ
đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ... tu tập chánh định
liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến
đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

BẤT TỬ                                               178

5) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.

Vải – Tương V, 69

1) ...

2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có vải gì được dệt, vải dệt ở Ba-la-nại được gọi là tối thượng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những thiện pháp nào, tất cả đều lấy không phóng dật làm căn bản, lấy không phóng dật làm chỗ quy tụ, không phóng dật được gọi là tối thượng trong tất cả thiện pháp.

3) Với Tỷ-kheo không phóng dật, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi rằng Thánh đạo Tám ngành được tu tập, Thánh đạo Tám ngành được làm cho sung mãn.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành?

4) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập chánh tri kiến liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ... tu tập chánh định

BẤT TỬ                                               179

liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

5) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không phóng dật, tu tập Thánh đạo Tám ngành và làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.

BẤT TỬ                                              180

27 Tất cả pháp lấy Bất tử làm chổ thể nhập - Kinh LẤY CĂN BẢN NƠI THẾ TÔN – Tăng IV, 381

LẤY CĂN BẢN NƠI THẾ TÔN – Tăng IV, 381

1. - Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo có thể hỏi như sau: "Này chư Hiền, tất cả pháp lấy gì làm căn bản? Tất cả pháp lấy gì làm sanh khởi? Tất cả pháp lấy gì làm tập khởi? Tất cả pháp lấy gì làm chỗ quy tụ? Tất cả pháp lấy gì làm thượng thủ? Tất cả pháp lấy gì làm tăng thượng? Tất cả pháp lấy gì làm tối thượng? Tất cả pháp lấy gì làm lõi cây? Tất cả pháp lấy gì làm chỗ thể nhập? Tất cả pháp lấy gì làm cứu cánh? " Được hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như thế nào?

- Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, pháp lấy Thế Tôn làm căn bổn, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm nương tựa... Thật lành thay, bạch Thế Tôn, nếu nghĩa của lời nói này được Thế Tôn nói lên! Sau khi nghe Thế Tôn nói, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

- Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

BẤT TỬ                                             181

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2. - Này các Tỷ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi
như sau: "Này chư Hiền, tất cả pháp lấy gì làm căn
bản? Tất cả pháp lấy gì làm sanh khởi? Tất cả pháp
lấy gì làm tập khởi? Tất cả pháp lấy gì làm chỗ quy
tụ? Tất cả pháp lấy gì làm thượng thủ? Tất cả pháp
lấy gì làm tăng thượng? Tất cả pháp lấy gì làm tối
thượng? Tất cả pháp lấy gì làm lõi cây? Tất cả pháp
lấy gì làm chỗ thể nhập? Tất cả pháp lấy gì làm cứu
cánh? " Được hỏi vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy có
thể trả lời như sau:

1.  "Tất cả pháp lấy dục làm căn bản.
2. Tất cả pháp lấy tác ý làm sanh khởi.
3. Tất cả pháp lấy xúc làm tập khởi.
4. Tất cả pháp lấy thọ làm chỗ quy tụ.
5. Tất cả pháp lấy định làm thượng thủ.
6. Tất cả pháp lấy niệm làm tăng thượng.
7. Tất cả pháp lấy tuệ làm tối thượng.
8. Tất cả pháp lấy giải thoát làm lõi cây.
9. Tất cả pháp lấy bất tử làm chỗ thể nhập.
10. Tất cả pháp lấy Niết-bàn làm cứu cánh."

Này các Tỷ-kheo, được hỏi vậy, các Thầy có thể trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vậy.

BẤT TỬ                                            182

BẤT TỬ   183

28 Vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử - Kinh THIỀN – Tăng IV, 173

THIỀN – Tăng IV, 173

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng:

- "Y chỉ nơi sơ Thiền, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ hai, các lậu hoặc được
diệt tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ ba, các lậu hoặc được
diệt tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ tư, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Không vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Thức vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ...
- "Y chỉ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, các
lậu hoặc được đoạn tận".

2. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên gì, được nói đến như vậy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục... chứng và trú sơ Thiền.

BẤT TỬ                                            184

Vị ấy, ở đây đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã. Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.

Sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy, vị ấy
hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là
thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất
cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt Niết-
bàn". Vị ấy trú ở đây đạt đến sự diệt tận các lậu
hoặc.

Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với
pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, là vị
hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn
trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung,
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống
đất sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn
xa, bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt và an trú sơ Thiền. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán

BẤT TỬ                                                 185

là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã. Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc. Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

3. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng y chỉ Thiền thứ
hai... y chỉ Thiền thứ ba... y chỉ Thiền thứ tư, các
lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do
duyên gì được nói đến?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận lạc,
đoạn tận khổ, chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ từ trước,
chứng đạt và an trú Thiền thứ tư, không khổ, không
lạc, xả niệm, thanh tịnh.

BẤT TỬ                                                186

Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã.

Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt Niết- bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.

Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với
pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, là vị
hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn
trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống
đất sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn
xa, bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận lạc... chứng đạt và an trú sơ Thiền... thứ tư. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt

BẤT TỬ                                                 187

nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã.

Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.

Sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết- bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.

Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với
pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy
là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không
còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào sơ Thiền, thứ hai... thứ tư, các lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

4. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, được nói đến như vậy. Do duyên gì được nói đến như vậy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vượt khỏi các sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các chướng ngại tưởng, không tác ý đến tưởng sai biệt, biết rằng: "Hư không

BẤT TỬ                                                  188

là vô biên", chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành... vị ấy... do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết- bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

5. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Thức vô
biên xứ... y chỉ vào Vô sở hữu xứ... các lậu hoặc
được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên gì
được nói đến như vậy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt qua Thức vô
biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật
gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Vị ấy ở đây,
đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc về tưởng... vị ấy...
do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là vị hóa sanh, tại
đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới
này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ, các lậu hoặc được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên này được nói đến.

BẤT TỬ                                                189

Như vậy, xa cho đến các tưởng Thiền chứng, cho đến như vậy, cần phải lấy trí để thể nhập.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các xứ này, như Phi tưởng
phi phi tưởng Thiền chứng và Diệt thọ tưởng là
những xứ, các Tỷ-kheo Thiền quán, khéo léo chứng
nhập, khéo léo khởi xuất Thiền chứng. Ta nói rằng:
"Sau khi chứng nhập và khởi xuất, các xứ ấy cần
phải được chơn chánh làm cho biết rõ".

BẤT TỬ                                            190

29 Đây là bất tử, tức là tâm giải thoát không thủ trước - Kinh BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III, 97

KINH BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH (Ananjasappaya suttam) – Bài kinh số 106 – Trung III, 97

Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru (Câu-
lâu). Kammassadhamma (Kiềm-ma-sắt-đàm) là thị
trấn của dân chúng Kuru. Tại đấy Thế Tôn gọi các
Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". – "Thưa vâng, bạch
Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế
Tôn nói như sau:
– Này các Tỷ-kheo, các dục là vô thường, trống
rỗng, giả dối, thuộc ngu si tánh. Này các Tỷ-kheo,
đây là lời chào xáo của kẻ ngu xây dựng trên giả
dối. Các dục hiện tại, và các dục tương lai, các dục
tưởng hiện tại và các dục tưởng tương lai, cả hai
đều thuộc lãnh vực của ma, là cảnh giới của ma, là
chỗ dinh dưỡng của ma, là chỗ ăn uống của ma. Ở
đây, các ác bất thiện ý này dẫn đến tham dục, sân
hận, khích động, và chính những pháp ấy tác thành
chướng ngại ở đây cho Thánh đệ tử học tập.

BẤT TỬ                                              191

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Các dục hiện tại và các dục tương lai… cho Thánh đệ tử học tập. Vậy ta hãy an trú với tâm quảng đại, đại hành, sau khi chiến thắng thế giới, sau khi xác định vị trí của ý. Khi ta an trú với tâm quảng đại, đại hành chiến thắng thế giới, xác định vị trí của ý, các ác bất thiện ý: tham dục, sân hận, khích động sẽ không khởi lên. Với các pháp ấy được đoạn trừ, tâm của ta không trở thành hạn hẹp, trái lại thành vô lượng, khéo tu tập". Trong khi ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu bất động ngay hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến (samvattanikam vinnanam) có thể tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Bất động". Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục tương lai, những dục tưởng hiện tại, và những dục tưởng tương lai, phàm bất cứ sắc pháp gì, là bốn đại chủng và sắc do bốn đại tạo thành". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Bất động ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại

BẤT TỬ                                               192

mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy
có thể tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành đạo về lợi
ích Bất động.
Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ
như sau: "Những dục hiện tại và những dục tương
lai, những dục tưởng hiện tại và những dục tưởng
tương lai, những sắc pháp hiện tại và những sắc
pháp tương lai, những sắc tưởng hiện tại và những
sắc tưởng tương lai, cả hai đều vô thường. Cái gì vô
thường thời không đáng để được hoan hỷ, không
đáng để được hoan nghênh, không đáng để được
chấp trước". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an
trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong
giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu
Bất động ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí
tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy
ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Bất
động. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ tam
hành đạo về lợi ích Bất động.
Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ
như sau: "Những dục hiện tại... và những sắc tưởng
tương lai, và những bất động tưởng, tất cả tưởng,
chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư
tàn, như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là
vô sở hữu". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú
nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong

BẤT TỬ                                                193

giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ. Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đi đến khu rừng hay đi đến dưới gốc cây và suy nghĩ như sau: "Trống không là tự ngã hay ngã này sở hữu". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ. Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Ta không có bất cứ chỗ nào, cho ai và trong hình thức nào, và sở thuộc của ta không có bất cứ chỗ nào, (cho ai) và trong hình thức nào". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ.

BẤT TỬ                                               194

Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ tam hành
đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.
Và lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại.. và những sắc
tưởng và những Bất động tưởng, và những Vô sở
hữu xứ tướng, tất cả các tưởng, chỗ nào các tưởng
ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch
tịnh, như vậy là thù diệu, tức là Phi tưởng phi phi
tưởng xứ". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú
nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú
xứ (của nó). Với tâm an tịnh vị ấy có thể thành tựu
Phi tưởng phi phi tưởng xứ ngay trong hiện tại,
hoặc thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng
chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể
tùy theo đây đạt đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là hành đạo về
lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ.
Khi được nói như vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế
Tôn:
– Ở đây, bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo hành trì như vậy
và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy, thời có
thể không là của ta; nếu (nay) không có như vậy
thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ những gì
hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị ấy được
xả. Bạch Thế Tôn, một vị Tỷ-kheo như vậy có
chứng được cứu cánh Niết-bàn không?

BẤT TỬ                                               195

– Ở đây, này Ananda, một số Tỷ-kheo có thể chứng
được cứu cánh Niết-bàn, và ở đây, một số Tỷ-kheo
có thể không chứng được cứu cánh Niết-bàn.
– Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây,
một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-
bàn, và ở đây, một số Tỷ-kheo có thể không chứng
cứu cánh Niết-bàn?
– Ở đây, này Ananda, một Tỷ-kheo hành trì như
vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy
thời có thể không là của ta. Nếu (nay) không có như
vậy, thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ
những gì hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị
ấy được xả. Vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan
nghênh, chấp trước xả ấy. Do vị ấy hoan hỷ trong
xả ấy, hoan nghênh, chấp trước xả ấy, thức lệ
thuộc xả ấy và thủ trước xả ấy. Có thủ trước,
này Ananda, vị Tỷ-kheo không chứng cứu cánh
Niết-bàn.
– Bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo ấy thủ trước là thủ
trước chỗ nào?
– Này Ananda, Phi tưởng phi phi tưởng xứ.
– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ trước
như vậy là thủ trước tối thượng?
– Này Ananda, Vị Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ trước
như vậy là thủ trước tối thượng. Này Ananda, đây
là thủ trước tối thượng, tức là Phi tưởng phi phi
tưởng xứ.

BẤT TỬ                                             196

Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo hành trì như vậy và
suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có
thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy,
thời có thể không là của ta. Ta đoạn trừ những gì
hiện có và những gì đã có". Như vậy, vị ấy được xả.
Vị ấy không hoan hỷ trong xả ấy, không hoan
nghênh, không chấp trước xả ấy. Do vị ấy không
hoan hỷ trong xả ấy, không hoan nghênh, không thủ
trước xả ấy, thức không lệ thuộc xả ấy và không
thủ trước xả ấy. Không thủ trước, này Ananda,
vị Tỷ-kheo chứng cứu cánh Niết-bàn.
– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Chính mười y cứ sự này sự kia,
bạch Thế Tôn, sự vượt thoát dòng nước mạnh đã
được Thế Tôn nói lên. Nhưng bạch Thế Tôn, thế
nào là Thánh giải thoát?
– Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ
như sau: "Những dục hiện tại và những dục tương
lai, những dục tưởng hiện tại và những dục tưởng
tương lai, những sắc pháp hiện tại và những sắc
pháp tương lai, những Bất động tưởng, những Vô
sở hữu xứ tưởng, và những Phi tưởng phi phi tưởng
xứ tưởng, cái gì thuộc tự thân, là tự thân. Đây là
bất tử tức là tâm giải thoát không thủ trước".
Này Ananda, đây là đạo lộ về lợi ích Bất động được
Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Vô sở hữu xứ
được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Phi tưởng

BẤT TỬ                                             197

phi phi tưởng xứ được Ta thuyết giảng, là sự vượt
qua dòng nước mạnh do y cứ sự này sự kia được Ta
thuyết giảng, Thánh giải thoát được Ta thuyết
giảng. Những gì, này Ananda, vị Đạo sư cần phải
làm, vì lòng từ mẫn mưu tìm hạnh phúc cho các đệ
tử, những điều ấy đã được Ta làm, vì lòng từ mẫn
của Ta đối với Ông. Này Ananda, đây là những gốc
cây, đây là những khoảng trống. Hãy tu Thiền, này
Ananda, chớ có phóng dật, chớ có hối hận về sau.
Đây là lời dạy của Ta cho Ông.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda
hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

BẤT TỬ                                               198

30 Định nghĩa - Đoạn tận tham, sân, si được gọi là bất tử - Kinh Một Tỷ Kheo Khác 2 – Tương V, 18

Một Tỷ Kheo Khác 1 – Tương V, 18

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Rồi một Tỷ-kheo khác đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- "Phạm hạnh, Phạm hạnh", bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Bạch Thế Tôn, thế nào là Phạm hạnh? Thế nào là cứu cánh Phạm hạnh?

-- Này Tỷ-kheo, con đường Thánh đạo Tám ngành
này là Phạm hạnh, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy,
chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh
tấn, chánh niệm, chánh định.

Này Tỷ-kheo, đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si, đây là cứu cánh Phạm hạnh.

Một Tỷ Kheo Khác 2 – Tương V, 18

BẤT TỬ                                               199

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến...

3) Ngồi một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

--"Nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si",
bạch Thế Tôn, được gọi là như vậy. Đồng nghĩa với
gì, bạch Thế Tôn, là nhiếp phục tham, nhiếp phục
sân, nhiếp phục si?

-- Đồng nghĩa với Niết-bàn giới là nhiếp phục tham, nhiếp phục sân, nhiếp phục si, cũng được gọi là đoạn tận các lậu hoặc.

4) Khi được nói vậy, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- "Bất tử, bất tử", bạch Thế Tôn, được gọi là như vậy. Thế nào là bất tử, bạch Thế Tôn? Thế nào là con đường đưa đến bất tử?

- Đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si, này Tỷ-
kheo, được gọi là bất tử.
- Con đường Thánh đạo Tám ngành này là con
đường đưa đến bất tử, tức là chánh tri kiến,
chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh
mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.

BẤT TỬ                                              200

BẤT TỬ   201

31 Đứng gõ vào cửa Bất tử - Kinh Duyên – Tương II, 78

Duyên – Tương II, 78

1)... Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành, hành duyên thức... (như trên)... Như vậy là tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

3) Này các Tỷ-kheo, thế nào là già chết?

Cái gì thuộc chúng sanh này hay chúng sanh khác,
thuộc bộ loại chúng sanh này hay thuộc bộ loại
chúng sanh khác, bị già yếu, suy nhược, hủ bại, tóc
bạc, da nhăn, tuổi thọ đồi bại, các căn chín muồi; đây
gọi là già.

Cái gì thuộc chúng sanh này hay chúng sanh khác,
thuộc bộ loại chúng sanh này hay thuộc bộ loại
chúng sanh khác, bị một diệt, hủy hoại, tiêu mất, tử
vong, các uẩn tàn lụn, thân thể hoại diệt, vứt bỏ; đây
gọi là chết. Như vậy, đây là già, đây là chết. Này các
Tỷ-kheo, đây gọi là già chết.

4) Do sanh khởi, già chết khởi. Do sanh diệt, già chết diệt. Đây là Thánh đạo tám ngành đưa đến già chết

BẤT TỬ                                               202

đoạn diệt tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.

5) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sanh?...

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hữu?...

7) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thủ?...

8) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ái?...

9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thọ?...

10) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xúc?...

11) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sáu xứ?...

12) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là danh sắc?...

13) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thức?... (xem như trên, chương Một, phẩm Một, II. 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13)

14) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hành?

Này các Tỷ-kheo, có ba hành này: thân hành, khẩu hành, ý hành. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hành.

BẤT TỬ                                               203

Do vô minh khởi, hành khởi. Do vô minh diệt, hành diệt. Đây là Thánh đạo tám ngành đưa đến sự đoạn diệt các hành. Tức là chánh tri kiến... chánh định.

15) Này các Tỷ-kheo, do vị Thánh đệ tử biết duyên như vậy, duyên tập khởi như vậy, duyên đoạn diệt như vậy; biết rõ con đường đưa đến đoạn diệt như vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử ấy được gọi là đạt tri kiến, đạt kiến, đã đạt đến diệu pháp này, thấy được diệu pháp này, đã đầy đủ hữu học trí, đã đầy đủ hữu học minh, đã nhập được pháp lưu, là bậc Thánh minh đạt tuệ, đã đứng gõ vào cửa bất tử.

BẤT TỬ                                               204

32 Đứng gõ vào cửa Bất tử - Kinh Vị Tỷ Kheo – Tương II, 80

Vị Tỷ Kheo – Tương II, 80

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Tại đây...

3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hiểu rõ già chết,
hiểu rõ già chết tập khởi, hiểu rõ già chết đoạn diệt,
hiểu rõ con đường đưa đến già chết đoạn diệt...(như
trên)...

4)... Hiểu rõ sanh...

5)... Hiểu rõ hữu...

6)... Hiểu rõ thủ...

7)... Hiểu rõ ái...

8)... Hiểu rõ thọ...

9)... Hiểu rõ xúc...

10)... Hiểu rõ sáu xứ...

11)... Hiểu rõ danh sắc...

BẤT TỬ                                               205

12)... Hiểu rõ thức...

13)... Hiểu rõ hành, hiểu rõ hành tập khởi, hiểu rõ hành đoạn diệt.

14) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là già chết?

Cái gì thuộc chúng sanh này hay chúng sanh khác,
thuộc bộ loại chúng sanh này hay thuộc bộ loại
chúng sanh khác, bị già yếu, suy nhược, răng rụng,
tóc bạc, da nhăn, tuổi thọ đồi bại, các căn chín muồi;
đây gọi là già.

Cái gì thuộc chúng sanh này hay chúng sanh khác,
thuộc bộ loại chúng sanh này hay thuộc bộ loại
chúng sanh khác, bị một diệt, hủy hoại, tiêu mất, tử
vong, các uẩn tàn lụn, thân thể hoại diệt, vứt bỏ; đây
gọi là chết. Như vậy đây là già, đây là chết. Này các
Tỷ-kheo, đây gọi là già chết.

15) Do sanh khởi, già chết khởi. Do sanh diệt, già chết diệt. Đây là Thánh đạo tám ngành đưa đến già chết đoạn diệt, tức là chánh tri kiến... chánh định.

16-24) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sanh... (như trên)... Này các Tỷ-kheo, thế nào là hữu... Này các Tỷ-kheo, thế nào là thủ... Này các Tỷ-kheo, thế nào

BẤT TỬ                                               206

là ái... là thọ... là xúc... là sáu xứ... là danh sắc... là thức?...

25) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hành? Có ba hành này, này các Tỷ-kheo: thân hành, khẩu hành, ý hành. Ba hành này, này các Tỷ-kheo, được gọi là hành.

Do vô minh khởi nên hành khởi. Do vô minh diệt nên
hành diệt. Đây chính là Thánh đạo tám ngành đưa
đến hành đoạn diệt. Tức là chánh tri kiến...(như
trên)...chánh định.

26) Này các Tỷ-kheo, do Tỷ-kheo biết rõ già chết
như vậy, biết rõ già chết tập khởi như vậy, biết rõ già
chết đoạn diệt như vậy, biết rõ con đường đưa đến
già chết đoạn diệt như vậy.

27-36) Do biết rõ sanh như vậy... hữu...
thủ...ái...thọ...xúc...sáu xứ...danh sắc... thức... Do
biết rõ hành như vậy, biết rõ hành tập khởi như vậy,
biết rõ hành đoạn diệt như vậy, do biết rõ con đường
đưa đến hành đoạn diệt như vậy.

37) Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như vậy được gọi là đạt tri kiến, đạt kiến, đã đi đến diệu pháp này, thấy được diệu pháp này, đã đầy đủ hữu học trí, đã đầy đủ hữu học minh, đã nhập được pháp lưu, là bậc Thánh minh đạt tuệ, đã đứng gõ vào cửa bất tử.

BẤT TỬ                                                    207

BẤT TỬ   208

33 Đứng gõ vào cửa Bất tử - Kinh Những Căn Bản Của Trí – Tương II, 104

Những Căn Bản Của Trí – Tương II, 104

1)... Ở Sàvatthi.

2). .. Này các Tỷ-kheo. Ta sẽ thuyết về bốn mươi bốn căn bản của trí cho các Ông. Hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, Bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bốn mươi bốn căn bản của trí?

4) Già chết trí, già chết tập trí, già chết diệt trí, trí về con đường đưa đến già chết diệt.

5) Sanh trí, sanh tập trí, sanh diệt trí, trí về con đường đưa đến sanh diệt.

6) Hữu trí, hữu tập trí, hữu diệt trí, trí về con đường đưa đến hữu diệt.

BẤT TỬ                                                     209

7) Thủ trí, thủ tập trí, thủ diệt trí, trí về con đường đưa đến thủ diệt.

8) Ái trí, ái tập trí, ái diệt trí, trí về con đường đưa đến ái diệt.

9) Thọ trí, thọ tập trí, thọ diệt trí, trí về con đường đưa đến thọ diệt.

10) Xúc trí...

11) Sáu xứ trí...

12) Danh sắc trí...

13) Thức trí...

14) Hành trí, hành tập trí, hành diệt trí, trí về con đường đưa đến hành diệt.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là bốn mươi bốn căn bản của trí.

15) Này các Tỷ-kheo, thế nào là già chết?

Cái gì thuộc về chúng sanh này hay chúng sanh khác, thuộc bộ loại chúng sanh này hay bộ loại chúng sanh khác, bị già yếu, suy nhược, răng rụng, tóc bạc, da

BẤT TỬ                                                 210

nhăn, tuổi thọ đồi bại, các căn chín muồi; đây gọi là già.

Cái gì thuộc chúng sanh này hay chúng sanh khác,
thuộc bộ loại chúng sanh này hay thuộc bộ loại
chúng sanh khác, bị một diệt, hủy hoại, tiêu mất, tử
vong, các uẩn tàn lụn, thân thể hoại diệt, vất bỏ; đây
gọi là chết. Như vậy là già, đây là chết. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là già chết.

16) Do sanh tập khởi nên già chết tập khởi. Do sanh
diệt nên già chết diệt. Đây là Thánh đạo tám ngành
đưa đến già chết diệt; tức là chánh tri kiến... chánh
định.

17) Này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử biết già chết
như vậy, biết già chết tập khởi như vậy, biết già chết
diệt như vậy, biết con đường đưa đến già chết diệt
như vậy.

18) Đây là pháp trí của vị ấy. Vị ấy với pháp này được thấy, được biết, được quả tức thời, được đạt đến, được thể nhập (pariyogathena) hướng dẫn thái độ (nayam) của mình đối với quá khứ và tương lai.

19) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong quá khứ đã hiểu rõ già chết, đã hiểu rõ già chết tập khởi, đã hiểu rõ già chết diệt, đã hiểu rõ con đường đưa

BẤT TỬ                                               211

đến già chết diệt, tất cả những vị ấy đều hiểu biết như vậy, như vậy; như hiện nay Ta vậy.

20) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong tương lai sẽ hiểu rõ (abhijanissanti) già chết, sẽ hiểu rõ già chết tập khởi, sẽ hiểu rõ già chết diệt, sẽ hiểu rõ con đường đưa đến già chết diệt, tất cả những vị ấy sẽ hiểu biết như vậy, như vậy; như hiện nay Ta vậy. Đây tức là tùy trí (anvaye nànam) của vị ấy.

21) Này các Tỷ-kheo, vì rằng vị Thánh đệ tử được
thanh tịnh và thuần tịnh hai loại trí, pháp trí và tùy
trí; này các Tỷ-kheo, vị ấy được gọi là Thánh đệ tử
đạt tri kiến, (dithisampanno) đạt kiến, đã đi đến diệu
pháp này, đã thấy diệu pháp này, đã đầy đủ hữu học
trí, đã đầy đủ hữu học minh, đã nhập được pháp lưu,
là bậc Thánh minh đạt tuệ (nibbedhi kapanno), đã
đứng gõ vào cửa bất tử.

22) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sanh?...

23) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hữu?...

24) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thủ?...

25) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ái?...

26) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thọ?...

BẤT TỬ                                                 212

27) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xúc?...

28) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sáu xứ?...

29) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là danh sắc?...

30) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thức?...

31) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hành? Có ba hành này, này các Tỷ-kheo, thân hành, khẩu hành, ý hành. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hành.

32) Do vô minh tập khởi, hành tập khởi. Do vô minh
diệt, hành diệt. Đây là Thánh đạo tám ngành, con
đường đưa đến hành diệt; tức là chánh tri kiến...
chánh định.

33) Vì rằng này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử biết
hành như vậy, biết hành tập khởi như vậy, biết hành
diệt như vậy, biết con đường đưa đến hành diệt như
vậy. Đây là pháp trí của vị ấy, vị ấy với pháp này
được thấy, được biết, được quả tức thời, được đạt
đến, được thể nhập, hướng dẫn thái độ (nayam) của
mình đối với quá khứ, tương lai.

34) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong quá khứ đã hiểu rõ các hành, đã hiểu rõ hành tập khởi, đã hiểu rõ hành diệt, đã hiểu rõ con đường đưa đến hành

BẤT TỬ                                              213

diệt; tất cả những vị ấy đều hiểu biết như vậy, như vậy; như hiện nay Ta vậy.

35) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào trong tương lai sẽ hiểu rõ các hành, sẽ hiểu rõ hành tập khởi, sẽ hiểu rõ hành diệt, sẽ hiểu rõ con đường đưa đến hành diệt, tất cả những vị ấy sẽ hiểu biết như vậy; như vậy, như hiện nay Ta vậy. Đây tức là tùy trí của vị ấy.

36) Này các Tỷ-kheo, vì rằng vị Thánh đệ tử được thanh tịnh, thuần tịnh hai loại trí, pháp trí và tùy trí; này các Tỷ-kheo, vị ấy được gọi là vị Thánh đệ tử đạt tri kiến, đạt kiến, đã đi đến diệu pháp này, thấy diệu pháp này, đầy đủ hữu học trí, đã đầy đủ hữu học minh, đã nhập được pháp lưu, là bậc Thánh minh đạt tuệ, đã đứng gõ vào cửa bất tử.

BẤT TỬ                                                  214

34 Đứng gõ vào cửa Bất tử - Kinh Thánh Đệ Tử – Tương II, 142

Thánh Đệ Tử – Tương II, 142

1). .. Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không có
suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, cái gì hiện hữu?
Do cái gì sanh khởi, cái gì sanh khởi? Do cái gì có
mặt, các hành hiện hữu? Do cái gì có mặt, danh sắc
hiện hữu? Do cái gì có mặt, sáu xứ hiện hữu? Do cái
gì có mặt, xúc hiện hữu? Do cái gì có mặt, thọ hiện
hữu? Do cái gì có mặt, ái hiện hữu? Do cái gì có mặt,
thủ hiện hữu? Do cái gì có mặt, hữu hiện hữu? Do
cái gì có mặt, sanh hiện hữu? Do cái gì có mặt, già
chết hiện hữu? "

3) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không duyên người khác, ở đây có trí như sau: "Do cái này có mặt, cái kia hiện hữu. Do cái này sanh khởi, cái kia sanh khởi. Do duyên vô minh nên có hành. Do duyên hành nên có thức. Do duyên thức nên có danh sắc... Do duyên sanh nên có già chết. Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự sanh khởi của thế giới này ".

BẤT TỬ                                              215

4) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không có suy nghĩ như sau: "Do cái gì không có mặt, cái gì không hiện hữu? Do cái gì diệt, cái gì diệt? Do cái gì không có mặt, hành không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, thức không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, danh sắc không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, sáu xứ không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, xúc không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, thọ không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, ái không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, thủ không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, hữu không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, sanh không hiện hữu? Do cái gì không có mặt, già chết không hiện hữu? ".

5) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không
duyên theo người khác, ở đây có trí như sau: "Do cái
này không có mặt, cái kia không hiện hữu. Do cái
này diệt, cái kia diệt. Do vô minh không có mặt, các
hành không hiện hữu. Do các hành không có mặt,
thức không hiện hữu. Do thức không có mặt, danh
sắc không hiện hữu. Do danh sắc không không có
mặt, sáu xứ không hiện hữu. Do sáu xứ không có
mặt, xúc không hiện hữu. Do xúc không có mặt, thọ
không hiện hữu. Do thọ không có mặt, ái không hiện
hữu. Do ái không có mặt, thủ không hiện hữu. Do
thủ không có mặt, hữu không hiện hữu. Do hữu
không có mặt, sanh không hiện hữu. Do sanh không

BẤT TỬ                                               216

có mặt, già chết không hiện hữu ". Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự đoạn diệt của thế giới này.

6) Và này các Tỷ-kheo, vì rằng vị Thánh đệ tử như thật biết sự tập khởi và sự đoạn diệt của thế gian như vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử này được gọi là kiến đạt... (như trên)... đã đứng gõ cửa bất tử.

Thánh Đệ Tử – Tương II, 144

1) Tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không có
suy nghĩ như sau: "Có phải do cái gì có mặt, cái gì
hiện hữu? Do cái gì sanh khởi, cái gì sanh khởi? Do
cái gì có mặt, các hành hiện hữu? Do cái gì có mặt,
thức hiện hữu? Do cái gì có mặt, danh sắc hiện hữu?
Do cái gì có mặt, sáu xứ hiện hữu? Do cái gì có mặt,
xúc hiện hữu? Do cái gì có mặt, thọ hiện hữu? Do cái
gì có mặt, ái hiện hữu? Do cái gì có mặt, thủ hiện
hữu? Do cái gì có mặt, hữu hiện hữu? Do cái gì có
mặt, sanh hiện hữu? Do cái gì có mặt, già chết hiện
hữu? ".

3) Rồi này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không duyên một ai khác, ở đây có trí như sau: "Do cái này

BẤT TỬ                                               217

có mặt, cái kia hiện hữu. Do cái này sanh khởi, cái
kia sanh khởi. Do vô minh có mặt, hành hiện hữu.
Do hành có mặt, thức hiện hữu. Do thức có mặt, danh
sắc hiện hữu. Do danh sắc có mặt, sáu xứ hiện hữu.
Do sáu xứ có mặt, xúc hiện hữu. Do xúc có mặt, thọ
hiện hữu. Do thọ có mặt, ái hiện hữu. Do ái có mặt,
thủ hiện hữu. Do thủ có mặt, hữu hiện hữu. Do hữu
có mặt, sanh hiện hữu. Do sanh có mặt, già chết hiện
hữu ". Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự sanh
khởi của thế giới này.

4) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không
suy nghĩ như sau: " Có phải, do cái gì không có mặt,
cái gì không hiện hữu? Do cái gì diệt, cái gì diệt? Do
cái gì không có mặt, các hành không hiện hữu? Do
cái gì không có mặt, thức không hiện hữu... (như
trên)... Do cái gì không có mặt, già chết không hiện
hữu? "

5) Này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh đệ tử không
duyên một ai khác, ở đây có trí như sau: "Do cái này
không có mặt, cái kia không hiện hữu? Do cái này
diệt, cái kia diệt. Do vô minh không có mặt, các
hành không hiện hữu. Do các hành không có mặt,
thức không hiện hữu. Do thức không có mặt, danh
sắc không hiện hữu. Do danh sắc không có mặt,sáu
xứ không hiện hữu. Do sáu xứ không có mặt, xúc

BẤT TỬ                                               218

không hiện hữu... (như trên)... Do sanh không có mặt, già chết không hiện hữu". Vị ấy hiểu biết như vậy. Như vậy là sự đoạn diệt của thế giới này.

6) Vì rằng này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử như thật
biết sự tập khởi và sự đoạn diệt của thế giới này như
vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử ấy được gọi là
kiến đạt, vị ấy thấy diệu pháp này, vị ấy đầy đủ trí
của bậc hữu học, vị ấy đầy đủ minh của bậc hữu học,
đã nhập được Pháp lưu, là bậc Thánh minh đạt
tuệ, là vị đã đứng gõ cửa bất tử.

BẤT TỬ                                              219
